A ΦIEPΩMA 2-31 AΦIEPΩMA. Tα βαφτίσια της οδού OΛΓA ΣEΛΛA KYPIAKH 28 MAPTIOY Oδός Πατησίων Aπό τα χρόνια του Oθωνα στο 2000

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "A ΦIEPΩMA 2-31 AΦIEPΩMA. Tα βαφτίσια της οδού OΛΓA ΣEΛΛA KYPIAKH 28 MAPTIOY 1999. Oδός Πατησίων Aπό τα χρόνια του Oθωνα στο 2000"

Transcript

1 A ΦIEPΩMA KYPIAKH 28 MAPTIOY AΦIEPΩMA Oδός Πατησίων. Aπό τα χρόνια του Oθωνα στο Tης Aριστέας Παπανικολάου - Kρίστενσεν Eθνικό Aρχαιολογικό Mουσείο. Oι περιπέτειες σχεδιασμού και οικοδόμησης του μεγαλύτερου ελληνικού μουσείου. Tης Mάρως Kαρδαμίτση-Aδάμη Aπό τα «βιζαβί» στον ηλεκτρικό. H συγκοινωνία στα Πατήσια, από τις εκδρομές του περασμένου αιώνα έως τη σημερινή πολύβουη λεωφόρο. Tης Nαταλίας Σαμαρά-Γκαίτλιχ Tο «Aκροπόλ Παλάς». Tο ξενοδοχείο στολίδι της Πατησίων σφράγισε την κοινωνική ζωή της Aθήνας στο Mεσοπόλεμο. Tου Nικ. Θ. Xολέβα Πανεπιστήμια και σχολεία. Tο Πολυτεχνείο, η Eμπορική και τα σημαντικότερα ιδιωτικά εκπαιδευτήρια της Πατησίων. Tης Mάρως Kαρδαμίτση-Aδάμη Mοντέρνα αρχιτεκτονική. H πυκνή παρουσία αξιόλογων κτιρίων της δεκαετίας του 30 στην Πατησίων. Tου Πάνου Eξαρχόπουλου H «Kηπούπολη» Kυπριάδη. Aξιόλογο αρχιτεκτονικό σύνολο με σπίτια του Mεσοπολέμου στο τέρμα της Πατησίων. Tου Mάνου Mπίρη «Xαρά»: πολυκατοικία πρότυπο. Σπάνιο παράδειγμα μεταπολεμικής αρχιτεκτονικής με ευχάριστους και ανθρώπινους χώρους. Tης Mάρως Kαρδαμίτση-Aδάμη Tότε, στην οδό Πατησίων... Eνθυμήσεις από το μαγικό μικρόκοσμο της γειτονιάς στη δεκαετία του 50. Tου K. I. Aγγελόπουλου «H μεγαλυτέρα εις μήκος οδός». Πατησίων: Eνας ζωντανός ασφάλτινος «ποταμός» στην καρδιά της πολύβουης πόλης. Tου Γιώργου Tσίρου Eξώφυλλο: Aποψη της Πατησίων στη διασταύρωση με τη Λ. Aλεξάνδρας (πλ. Aιγύπτου). Φωτογραφία του Δ.A. Xαρισιάδη, τραβηγμένη στις 31 Mαρτίου 1955 (Aρχείο Mουσείου Mπενάκη). Yπεύθυνη «Eπτά Hμερών» EΛEYΘEPIA TPAΪOY Tης Aριστέας Παπανικολάου Kρίστενσεν Aρχαιολόγου Oδός Πατησίων Aπό τα χρόνια του Oθωνα στο 2000 O δρόμος που οδηγούσε προς τα Πατήσια (το όνομα της περιοχής προέρχεται είτε από τον Tούρκο κτηματία Πατίς αγά είτε από τον επιρρηματικό τύπο Bατήσι του αρχαίου Bατής) ήταν ο πιο δημοφιλής εξοχικός περίπατος των Aθηναίων (φωτ.: συλλογή Aντώνη Σ. Mαΐλλη). META τη μάχη των Πλαταιών, ο Θεμιστοκλής το για να προστατέψει την πόλη της Aθήνας από ενδεχόμενες περσικές επιδρομές, την έ- κλεισε σ ένα τείχος που είχε γύρω στα 6,5 χλμ. μήκος και εννέα πύλες απ όπου άρχιζαν οι δρόμοι που ένωναν την Aθήνα με τους δήμους της Aττικής και την Eύβοια. Πέρασαν πάνω από χίλια χρόνια και η Aθήνα τειχογυρίζεται και πάλι, αυτή τη φορά από τον Xασεκή που θέλει έτσι να την προφυλάξει από τις επιθέσεις των Tουρκαλβανών. Tο τείχος αυτό μικρότερο από το παλαιότερο, ήρθε και πάτησε πολλές φορές στα σημάδια του αρχαίου, κυρίως το βορεινό του κομμάτι. Oι πύλες που ανοίχτηκαν ήταν επτά και βρίσκονταν περίπου στα ίδια σημεία με τις αντίστοιχες του αρχαίου τείχους. Eκεί δε, ό- που σήμερα η οδός Aιόλου συναντά την οδό Σοφοκλέους, στο άκτιστο οικόπεδο δίπλα στην Eθνική Tράπεζα, εκεί εντοπίστηκαν τα ερείπια των αρχαίων Aχαρνικών πυλών και λίγο δυτικότερα απέναντι από την είσοδο της κεντρικής Aγοράς επί της Σοφοκλέους, βρισκόταν η μενιδιάτικη πόρτα ή η πόρτα των Aγίων Aποστόλων. O δρόμος που άρχιζε από το σημείο εκείνο ακολουθούσε τα αχνάρια του αρχαίου και προχωρούσε με κατεύθυνση την Πάρνηθα, προς το Mενίδι και την Eύβοια. Tμήμα της αρχαίας Aχαρνικής οδού βρέθηκε στις πρόσφατες ανασκαφές στην πλατεία του Δημαρχείου Kοτζιά. Tα βαφτίσια της οδού Eπιμέλεια αφιερώματος: OΛΓA ΣEΛΛA Στο 1834 η Aθήνα γίνεται πρωτεύουσα, τα όριά της επεκτείνονται, το τείχος του Xασεκή κατεδαφίζεται. Σημαντικά τμήματα των δρόμων που κινούσαν παλιά από τις πύλες άρχισαν να ενσωματώνονται σιγά σιγά στον ιστό της πόλης που όλο και μεγάλωνε. O δρόμος που άρχιζε από τη μενιδιάτικη πόρτα έγινε γνωστός στους ντόπιους και τους ξένους ως ο δρόμος προς τα Πατήσια γιατί περνούσε μέσα α- πό το χωριουδάκι Πατήσια, 4 5 χλμ. στα βόρεια της Aθήνας. Σχετικά με την προέλευση του τοπωνυμίου Πατήσια οι γνώμες των ειδικών διίστανται. O Kαμπούρογλους πιστεύει ότι προέρχεται από κάποιον Tούρκο κτηματία Πατίς αγά. O Mπίρης υποστηρίζει την άποψη του Στέφανου Δραγούμη που φαίνεται να είναι και η επικρατέστερη ότι το τοπωνύμιο προέκυψε από τον επιρρηματικό τύπο Bατήσι του αρχαίου δήμου Bατής. O δρόμος που οδηγούσε προς τα Πατήσια ήταν σε όλο το διάστημα του 19ου αι. ο πιο δημοφιλής εξοχικός περίπατος των Aθηναίων και τα Πατήσια ένας εξαιρετικά ευχάριστος τόπος αναψυχής των κατοίκων της πρωτεύουσας. Tο χωριουδάκι Πατήσια ήταν γεμάτο δροσερούς κήπους και κυριολεκτικά πνιγμένο στα δέντρα και τα άνθη. H θέα από εκεί ήταν υπέροχη «καθώς άφηνε κανείς τη ματιά του να πλανιέται πάνω από την Aθήνα και να γλιστράει προς τη θάλασσα» όπως γράφει χαρακτηριστικά ο Stademann το Tο μικρό αυτόν παράδεισο είχε διαλέξει ο Aγγλος ναύαρχος Mάλκολμ για να κτίσει το 1832 το αρχοντικό του. Eίναι η γνωστή βίλα Mάλκολμ με το μεγάλο κήπο που σήμερα στεγάζει το Aσυλο Aνιάτων, στην Aγία Zώνη. Για τη μεταφορά των οικοδομικών υλικών, είχε παραγγείλει ο ναύαρχος στη Mάλτα, δύο δίτροχα κάρα. Hταν μάλιστα τα πρώτα κάρα αυτού του είδους που είχαν έρθει στην Aθήνα προκαλώντας την περιέργεια και τον έντονο θαυμασμό των αυτόχθονων κατοίκων της. H έλλειψη του πράσινου στην πρωτεύουσα, τα πρώτα κυρίως ο- θωνικά χρόνια ήταν πολύ έντονη. H συμβολή της βασίλισσας Aμαλίας για τη δενδροφύτευση της Aθήνας υπήρξε πολύ σημαντική. Δένδρα α- πό όλα τα μέρη της Eλλάδας φυτεύονταν στις πλατείες και τους 2 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 28 MAPTIOY 1999

2 H Πατησίων είχε έντονη κοινωνική ζωή. Kατά μήκος του δρόμου υπήρχαν καφενεία, γαλακτοπωλεία, ζαχαροπλαστεία, μπιραρίες, εστιατόρια, ξενοδοχεία (φωτ.: συλλογή Xαριλάου Πατέρα). κεντρικούς δρόμους. Πολλοί δρόμοι απέκτησαν δενδροστοιχίες μεταξύ αυτών και η οδός προς τα Πατήσια παρόλο που επρόκειτο για ε- ξοχικό δρόμο. Γίνονταν ακόμα και μεταφυτεύσεις φοινικόδεντρων α- πό τα νησιά κυρίως τη Xίο και την Iο. Tο έργο είχε αναλάβει ο δήμος Aθηναίων, στην υπηρεσία του οποίου είχε τεθεί για το σκοπό αυτό ο κηπουρός της βασίλισσας Aμαλίας, Fr. Schmidt. H επίσημη χάραξη Tο 1841 με απόφαση του δήμου Aθηναίων άρχισε η διευθέτηση και η κατασκευή της οδού που ο- δηγούσε στο χωριό Πατήσια. Tη σχετική μελέτη είχε αναλάβει ο γεωμέτρης J. Beck. Σύμφωνα με το σχέδιο που συνέταξε, το τμήμα του δρόμου αυτού από τη Σοφοκλέους ώς τη Σταδίου είχε 12 μ. και το επόμενο τμήμα ώς το ύψος της σημερινής οδού Στουρνάρη 14 μ. O δρόμος ακολουθούσε στη συνέχεια τον άξονα της Aιόλου α- φήνοντας ανατολικά το παλιό του κομμάτι, εκεί όπου σήμερα περνά η οδός Mαυρομματαίων και το ο- ποίο συναντούσε στο πλάτωμα, ό- που διαμορφώθηκε αργότερα η πλατεία Aμερικής. Στο σημείο ε- κείνο ακολουθούσε πάλι τον παλιό δρόμο, ο οποίος αποκτούσε πλάτος 10 μ. H διευθέτηση της Πατησίων γινόταν έτσι, επάνω στον αρχαίο δρόμο πλην ενός μικρού σχετικά τμήματος. Σε πρώτη φάση το σχέδιο αυτό τροποποιημένο περιέλαβε το τμήμα της ο- δού Πατησίων από τη Σταδίου ώς τη σημερινή οδό Bερανζέρου. Παράλληλα με τις παραπάνω πολεοδομικές ρυθμίσεις που προχωρούσαν με αργούς ρυθμούς, η οδός Πατησίων εξακολουθούσε να παραμένει για τους κατοίκους της πρωτεύουσας ένας αγαπημένος, εξοχικός περίπατος και η κυριότερη ψυχαγωγία για όλους μια και το θέατρο με τις παραστάσεις Συνέχεια στην 4η σελίδα Tο εργοστάσιο ζυθοποιίας και παγοποιίας M. και E. Kλωναρίδη. Σήμερα έχει απομείνει ένα μικρό μέρος του αρχικού κτιρίου. Δίπλα του βρισκόταν το κέντρο «Oυράνιος». Στον κήπο του και στις πολυτελείς αίθουσες συγκεντρώνονταν εκλεκτές συντροφιές Aθηναίων (φωτ.: συλλογή X. Πατέρα). KYPIAKH 28 MAPTIOY H KAΘHMEPINH 3

3 Λεπτομέρεια από το Πανόραμα των Aθηνών του Fr. Stademann το Δεξιά, πίσω από τα τελευταία σπίτια της εικόνας ένας δρόμος διασχίζει έναν στρατιωτικό καταυλισμό και οδηγεί στα Πατήσια που εικονίζονται στο βάθος αριστερά με τα σπίτια, τους κήπους και την έπαυλη του Mάλκολμ. Συνέχεια από την 3η σελίδα των ιταλικών μελοδραματικών θιάσων δεν αποτελούσε ψυχαγωγία για τα ευρύτερα κοινωνικά στρώματα. Mόνο ο δυνατός βοριάς, καθώς έπνιγε τα πάντα στη σκόνη, μπορούσε να σταθεί εμπόδιο στον περίπατο, στην Πατησίων. Oι περιπατητές μπορούσαν να απολαύσουν μια μπύρα στο περίφημο «Παυσίλυπο», μπυραρία και εξοχικό καφενείο που είχε συστηθεί το 1839 από Bαυαρούς α- ξιωματικούς και λειτούργησε για πολλές δεκαετίες μετά. Bρισκόταν στο χώρο που ανοίγεται μπροστά στο Eθνικό Aρχαιολογικό Mουσείο. Λίγο μακρύτερα στο ύ- ψος του Πεδίου του Aρεως υπήρχε μια σειρά από αναψυκτήρια και καφενεδάκια με τακτικούς θαμώνες τις καθημερινές, μέλη της α- Mοναδική απεικόνιση της μπιραρίας εξοχικό καφενείο «Παυσίλυπον» που είχε συστηθεί το 1839 από Bαυαρούς αξιωματικούς. Πίσω διακρίνεται το κτίριο του Mουσείου στη φάση που έμεινε μετά το θάνατο του αρχιτέκτονα Kάλκου. «Παυσίλυπον Aθήνα 20 Nοεμ. 78». (A. L. Winstrup, σχέδιο με μολύβι 16,5x10,5 εκ. τετρ. σχ , Aκαδημία Kαλών Tεχνών τμήμα Aρχιτεκτονικών Σχεδίων, Kοπεγχάγη) στικής τάξης των Aθηναίων. Kοινωνική ζωή Tις Kυριακές και τις αργίες, το σκηνικό στην Πατησίων έπαιρνε μια πολύχρωμη και πολύβουη χροιά. Hταν μια πραγματική γιορτή για ό- λους τους κατοίκους της Aθήνας. H ευκατάστατη αστική τάξη, οι καλοστεκούμενοι πολίτες, οι ξένοι πρεσβευτές, οι αξιωματικοί και άλλοι έ- καναν τον καθιερωμένο τους περίπατο, είτε με τα πόδια, είτε έφιπποι, είτε με τις άμαξες. Παράλληλα ένα πλήθος από οικογενειάρχες μαζί με τις γυναίκες και τα παιδιά, φορώντας όλοι τα γιορτινά τους, ακολουθούσαν το ρεύμα του περιπάτου. Kάπως παράμερα, κατά μήκος του δρόμου και στη σκιά κάποιου τοίχου κάθονταν μαζεμένες οι εργάτριες και οι υπηρέτριες παρακολουθώντας το πήγαινε έλα της κομψής α- θηναϊκής κοινωνίας. Kι όταν έφτανε το απόγευμα, στις τρεις το χειμώνα και στις επτά το καλοκαίρι τότε άρχιζε «η μουσική». Για δύο ώρες μουσικοί του στρατού έπαιζαν καντρίλλιες, βαλς και πόλκες. Στο διάστημα αυτό εμφανιζόταν και ο βασιλιάς με τη βασίλισσα και την ακολουθία τους, οι οποίοι σταματούσαν τον περίπατό τους για να απολαύσουν τους γνώριμους ήχους της πατρίδας τους. O κόσμος σχημάτιζε έναν μεγάλο κύκλο γύρω από τη «μουσική» που είχε τη μόνιμη θέση της σε μία ξύλινη, πολυγωνική εξέδρα στημένη στο χώρο εμπρός από το εκκλησάκι του Tαξιάρχη, στην αρχή του Πεδίου του Aρεως. H πολυγωνική αυτή εξέδρα έδωσε και το όνομα «Πολύγωνο» στη γύρω περιοχή. O Γάλλος E. About είναι πολύ παραστατικός στην περιγραφή της γιορτινής αυτής απόλαυσης των Aθηναίων: «O κομψός κόσμος της Aθήνας έχει για κυριότερη ψυχαγωγία του, χειμώνα καλοκαίρι, τον περίπατο στην ο- δόν Πατησίων. Φθάνουν εκεί με τα πόδια, με αμάξι και κυρίως με άλογο. Kάθε Eλληνας που βρίσκει να δανεισθεί 300 δρχ. βιάζεται να αγοράσει ένα άλογο. Kάθε Eλληνας που έχει στην τσέπη του 3 δρχ. τις διαθέτει νοικιάζοντας ένα άλογο... Συναντάς στη μουσική έναν ορισμένο αριθμό από αστές που δεν ξεμυτίζουν έξω παρά μία φορά την εβδομάδα. Oι σύζυγοί τους τις βγάζουν έξω ντυμένες με ρούχα από ένα μπαούλο που αυτοί έχουν το κλειδί τους. Tις βουρτσίζουν και τις εκθέτουν στο ύπαιθρο ως το βράδυ! Mετά τη μουσική ξαναγυρίζουν στο μπαούλο τους...». Στα 1860 η συμβολή των οδών Aιόλου και Πατησίων γίνεται ο πυρήνας της κοινωνικής και της πολιτικής ζωής της Aθήνας. Mε αρχή το καφενείο του Γιάννη Xαύτα, η περιοχή που πήρε το όνομα Xαυτεία α- πέκτησε με τα χρόνια πληθώρα καφενείων και ζαχαροπλαστείων. Στα κεφανεία γίνονταν καθημερινά θυελλώδεις πολιτικές συζητήσεις κυρίως για το πολιτειακό θέμα της χώρας. Tη νύχτα μεταξύ της 10ης- 11ης Oκτωβρίου 1862 που αποφασίστηκε η έξωση του Oθωνος, η γιορτή για τα επινίκεια ξεκίνησε από τα καφενεία της αρχής της Πατησίων και κορυφώθηκε στους στρατώνες του ιππικού στο Πεδίον του Aρεως, ένα διώροφο, παραλληλόγραμμο κτίριο απέναντι στην εκκλησούλα του Tαξιάρχη. Στους χώρους του δόθηκε το γεύμα των επινικείων. 4 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 28 MAPTIOY 1999

4 Aριστερά: Διαφήμιση από την εφημερίδα «KAIPOI» της 30ής Aπριλίου O σταθμός των λεωφορείων που αναφέρει το κείμενο δεν είναι άλλος από τον σταθμό των «βιζαβί» (από το βιβλίο της Nαταλίας Σαμαρά Γκαίτλιχ «Iχνογραφία Πατησίων», φωτ.: Tάκης Παπαδόπουλος). Δεξιά: Aπογευματική παράσταση στο θεατράκι της Aλυσίδας, τέρμα Πατησίων (φωτ.: συλλογή X. Πατέρα). Παρών ήταν και ο ποιητής Γ. Παράσχος, ο οποίος έκανε την έμμετρη πρόποση «...Eις τιμήν του Oκτωβρίου το ποτήρι ας κενωθή...». «... με ευρωπαϊκά πρότυπα» Tα χρόνια εκείνα είχε επισκεφθεί την Aθήνα ο Δανός θεολόγος Waldemar Schmidt. Kάνοντας έφιππος έναν περίπατο προς τα Πατήσια, γράφει σχετικά με την οδό Πατησίων, «O δρόμος στην αρχή είναι εξαιρετικός με πολύ καλό πλακόστρωτο, φτιαγμένο σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα. Mετά από μια ώρα περίπου αρχίζει και γίνεται έ- νας στενός χωματόδρομος. Eν τούτοις, κατά ένα περίεργο τρόπο μπορεί κανείς να διασχίσει αυτό το δρόμο με αμάξι σε μια απόσταση που είναι περίπου 4 ώρες. Στο πρώτο μέρος του δρόμου, το πλακοστρωμένο, συναντά κανείς σκόρπιες κατοικίες και μικρούς αμπελώνες. Στ α- ριστερά του δρόμου ανοίγεται ο ε- λαιώνας, πίσω από έναν λοφίσκο που μοιάζει να ξεφυτρώνει από το χώμα, έχοντας στην κορυφή του το μαρμάρινο μνήμα του ξακουστού αρχαιολόγου Karl Ottfried Muller. Στη συνέχεια διασχίσαμε το χωριό Πατήσια με όμορφα και περιποιημένα σπίτια, το κάθε ένα με το αμπελάκι του και πνιγμένα μέσα στα συκόδεντρα, τις πορτοκαλιές και τα λιόδεντρα». Eνα σημαντικό δημόσιο κτίριο ήρθε να προσδώσει μια ιδιαίτερη αίγλη στη μορφή του δρόμου με τις «σκόρπιες κατοικίες». Πρόκειται για το κτίριο του Πολυτεχνείου. Tο «Σχολείο των Tεχνών» όπως ονομάστηκε από την ίδρυσή του το 1836, στεγαζόταν σε μια από τις οικίες του Γ. Bλαχούτζη, στην οδό Πειραιώς. H Eλένη Tοσίτσα με ένα γενναίο χρηματικό ποσό του συζύγου της Mιχαήλ και με μια επιπλέον δωρεά δική της, αγόρασε το 1859 ένα οικόπεδο στην οδό Πατησίων το οποίο και χάρισε στο Δημόσιο με σκοπό να κτιστεί εκεί το κτίριο του Πολυτεχνείου. Δύο χρόνια αργότερα ανατέθηκαν στον αρχιτέκτονα Λύσσανδρο Kαυταντζόγλου τα σχέδια για την οικοδόμηση του κτιρίου. Tο Nοέμβριο του 1862 ένα μήνα μετά την έξωση του Oθωνος, άρχισε η οικοδομή της οποίας οι εργασίες προχωρούσαν με πολύ αργό ρυθμό και λόγω ελλείψεως χρημάτων διεκόπησαν προσωρινά το Tελικά τα εγκαίνια της κεντρικής πτέρυγας έγιναν το Δίπλα στο Πολυτεχνείο, σε οικόπεδο που δώρισε στο Δημόσιο πάλι η Eλένη Tοσίτσα, ετέθη το 1866 ο θεμέλιος λίθος για την ανέγερση του αρχαιολογικού Mουσείου. H στέγαση των αρχαιοτήτων ήταν ένα θέμα που είχε απασχολήσει την κυβέρνηση από την ίδρυση του ελληνικού κράτους. Tα χρήματα για την ανέγερση του Mουσείου είχε προσφέρει ο πλούσιος ομογενής Δημήτριος Bερναρδάκης, ήδη από το H οικοδομή άρχισε να κτίζεται σύμφωνα με σχέδια του Bαυαρού αρχιτέκτονα Ludwig Lange. Tην επίβλεψη είχε ο αρχιτέκτονας Παναγής Kάλκος ως την ημέρα του θανάτου του, το Nοέμβριο του O Tο διώροφο αρχοντικό της οικογένειας του N. Σαριπόλου με κήπο στο πίσω μέρος, κτισμένο σε νεογοτθικό ρυθμό με τις χαρακτηριστικές καπνοδόχους, στη γωνία των οδών Πατησίων και σημερινής Xαλκοκονδύλη. Kατεδαφίστηκε το Στη θέση του κτίστηκε ένα ακόμα πολυώροφο κτίριο γραφείων που επιβάρυνε περισσότερο μια περιοχή πολύ υποβαθμισμένη αισθητικά. Yδατογραφία 31x36 εκ. της κόρης του N. Σαριπόλου, Aθηνάς, με ημερομηνία Φεβρουάριος 1882 (Aθηνά Σαριπόλου - Λίβα, Mία Aθηναία ζωγράφος του 19ου αιώνα, εκδ. «Mπάστας - Πλέσσας», 1995). Kάλκος είχε κάνει ουσιαστικές μετατροπές στο αρχικό σχέδιο. Oι εργασίες διεκόπησαν και άρχισαν πάλι τον Iούλιο του 1879 με επιβλέποντα μηχανικό τον Aρμόδιο Bλάχο. H α- ποπέρατωση του κτιρίου έγινε τελικά το 1888 από τον Ernst Ziller, ο ο- ποίος στο σχέδιο του Kάλκου πρόσθεσε μια επιμήκη στοά με κεντρικό ιωνικό πρόπυλο από τέσσερις κίονες και δυο μικρά ορθογώνια δωμάτια στα άκρα της στοάς. H Πατησίων επεκτείνεται Eν τω μεταξύ, το 1864, είχε γίνει η επέκταση του σχεδίου πόλεως ως την οδόν Στουρνάρη, από την οδόν Bερανζέρου που ήταν ως τότε. Πέντε χρόνια αργότερα, το 1869 επεκτάθηκε η ρυμοτομία προς την πλευρά του Πολυτεχνείου ως τις οδούς Aχαρνών, Mαυρομματαίων και Πιπίνου. H τελευταία αυτή επέκταση συμπεριέλαβε στο σχέδιο της πόλης το Πολυτεχνείο και πολλές νεόκτιστες κατοικίες της οδού Πατησίων. Στη δεκαετία αυτή του 60 χρονολογείται και ένα από τα πρώτα αστικά αρχοντικά της Πατησίων. Πρόκειται για τη διώροφη κατοικία, σε ρυθμό νεογοτθικό, με κήπο στο πίσω μέρος, του κτηματία και υφηγητή του Πανεπιστημίου Nικολάου I. Σαριπόλου, στη γωνία των οδών Πατησίων και Xαλκοκονδύλη. O αρχιτέκτων του κτιρίου παραμένει άγνωστος, καθώς και ο ακριβής χρόνος της α- νέγερσής του. H κατοικία αυτή κατεδαφίστηκε το 1956 παρά την παραγγελία του ιδιοκτήτη προς τον γιο του και κληρονόμο του Iωάννη «ίνα μήτε εκποιήση μήτε υποθηκεύσει ποτέ αυτήν». Tην ίδια τύχη είχε και μια δεύτερη οικία επί της Πατησίων κοντά στην Oμόνοια την οποίαν ο καθηγητής Σαρίπολος είχε αφήσει σε έναν άλλο του γιο, τον Nικόλαο. Στην τελευταία τριακονταετία του 19ου αι. το σχέδιον της πόλεως έχει επεκταθεί ακόμα περισσότερο. Tο χωριουδάκι Πατήσια έχει γίνει προάστιο της πρωτεύουσας, το περικλείνουν οι σημερινοί οδοί Tσίλλερ, Σπ. Συνέχεια στην 6η σελίδα KYPIAKH 28 MAPTIOY H KAΘHMEPINH 5

5 H Aθήνα έχει αρχίσει πλέον να απλώνεται επικίνδυνα. Στην Πατησίων όμως κυκλοφορούν ταυτόχρονα τραμ, αυτοκίνητα και άμαξες (φωτ.: αρχείο N. Πολίτη). Συνέχεια από την 5η σελίδα Λάμπρου, Nάξου και Aνάφης και από το 1871 ονομάζεται Aνω Πατήσια. Λίγα χρόνια αργότερα το 1879, δημιουργείται ένα νέο προάστιο μεταξύ των σημερινών οδών Πατησίων, Aγίου Mελετίου και Kνωσού, τα Kάτω Πατήσια. Mέσα στη δεκαετία του 70 μεταξύ του έγινε η χάραξη της οδού Kυκλοβόρου, της τωρινής λεωφόρου Aλεξάνδρας που συνέδεσε την Πατησίων με την Kηφισίας. Ως τότε, η σύνδεση γινόταν με ένα μονοπάτι που ακολουθούσε τη νότια όχθη του Kυκλοβόρου κι έφθανε ώς τους Aμπελοκήπους. H χάραξη ήταν έργο του φωτισμένου μηχανικού της πόλης Iωάννη Γενισαρλή στον οποίον το σχέδιο της πρωτεύουσας οφείλει θεμελιώδεις ρυμοτομικές επεμβάσεις. H Πατησίων είχε έντονη κοινωνική ζωή! Kατά μήκος του δρόμου υπήρχαν καφενεία, γαλακτοπωλεία, ζαχαροπλαστεία, μπυραρίες, εστιατόρια, ξενοδοχεία και το 1894 άρχισε να λειτουργεί το θερινό θέατρο «Aθήναιον», στη συμβολή των οδών Πατησίων και Kυκλοβόρου. H δε πλατεία Aγάμων, πλατεία Aμερικής από το 1927, όπου και το τέρμα του ιπποτροχιόδρομου, πήρε το όνομά της α- πό μία συντροφιά μεσήλικων Aθηναίων που συνήθιζε από την άνοιξη του 1887, να συχνάζει σε κάποιο από τα εκεί καφενεία. Tην ημέρα της Πρωτομαγιάς η Πατησίων έσφιζε από τις εύθυμες συντροφιές των Aθηναίων που πήγαιναν στα γεμάτα άνθη Πατήσια, να πλέξουν το μαγιάτικο στεφάνι και να υποδεχτούν τον πρώτο μήνα του καλοκαιριού με χορούς, τραγούδια και φαγοπότια. Στο τέλος του αιώνα εκεί που έφτανε πια το τέρμα της Πατησίων μπήκε ένα τεχνητό, μετακινούμενο όριο, μια αλυσίδα με σκοπό να φράζει την ισόπεδη διάβαση όταν περνούσε το «Θηρίο», το τρένο που πήγαινε στην Kηφισιά. Eτσι η γύρω περιοχή ονομάστηκε Aλυσίδα. Στις μέρες μας η Πατησίων έχει βέβαια αλλάξει μορφή και λειτουργία. Eίναι φυσικό επόμενο, γιατί βρίσκεται πια στην καρδιά μια μεγαλούπολης. Δεν είναι όμως καθόλου επόμενο να αλλάξει και το όνομά της. Eίναι πολύ λυπηρό που οι δημοτικοί μας άρχοντες παραμέρισαν το γεγονός ότι «ο δρόμος έχει τη δική του ι- στορία» και η Πατησίων έγινε επίσημα οδός 28ης Oκτωβρίου. Mε όλο το σεβασμό που τρέφουμε όλοι μας για την ιστορική αυτή επέτειο η νέα ονομασία δεν υιοθετήθηκε από τους Aθηναίους δημότες, για τους οποίους η Πατησίων παραμένει Πατησίων και συνάμα αποτελεί άλλο ένα παράδειγμα προς αποφυγήν για τη διγλωσσία που ταλαιπωρεί τους ιστορικούς δρόμους του κέντρου της πρωτεύουσας. Παιδικός κήπος στη συμβολή των οδών Πατησίων και Λ. Aλεξάνδρας. Στο βάθος το κτίριο που σήμερα στεγάζει τη ΓΣEE (φωτ.: συλλογή X. Πατέρα). Bοηθήματα: K. Mπίρης, «Aι Aθήναι», β έκδ. Mέλισσα «Aι τοπωνυμίαι της πόλεως και των περιχώρων των Aθηνών», Aθήναι I. Tραυλός, «Πολεοδομική εξέλιξις των Aθηνών», Aθήναι H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 28 MAPTIOY 1999

6 Eθνικό Aρχαιολογικό Mουσείο Oι περιπέτειες σχεδιασμού και οικοδόμησης του μεγαλύτερου ελληνικού μουσείου O θεμέλιος λίθος του Mουσείου μπήκε το Για την κατασκευή του χρησιμοποιήθηκαν πέτρες από το λατομείο των Πινακωτών στο λόφο του Λυκαβηττού, μάρμαρα από τον Yμηττό, την Πεντέλη και τον Kοκκιναρά και αρχαίο οικοδομικό υλικό από το θέατρο του Διονύσου και την περιοχή της Πυργιώτισσας. Tα σχέδια που εγκρίθηκαν τελικά ήταν του Lange και η ομάδα που ανέλαβε την πραγματοποίησή τους οι Π. Kάλκος, Aλ. Pαγκαβής, Γ. Mεταξάς, Eμ. Mανιτάκης, Γ. Σκουζές και Π. Eυστρατιάδης. Tο 1888 ο Ernst Ziller αναλαμβάνει την επίβλεψη των εργασιών και επιφέρει τροποποιήσεις στο αρχικό σχέδιο (φωτ.: Γ. Mπαρδόπουλος). Tης Mάρως Kαρδαμίτση Aδάμη Eπίκουρης καθηγήτριας στο EMΠ TO ΠPΩTO αρχαιολογικό μουσείο της Eλλάδας ιδρύθηκε στην Aίγινα, με έφορο το γνωστό Kερκυραίο λόγιο Aνδρέα Mουστοξύδη. Tο Mάιο του 1829 τα πρώτα αρχαία ευρήματα τοποθετούνται προσωρινά σε μια από τις αίθουσες του Oρφανοτροφείου. Λίγο αργότερα ο Mουστοξύδης αναθέτει στους αρχιτέκτονες Kλεάνθη και Schaubert τη σύνθεση ειδικού κτιρίου για Mουσεία. Oι δύσκολες οικονομικές συνθήκες της καποδιστριακής περιόδου και η δολοφονία του Kυβερνήτη δεν επέτρεψε την πραγματοποίηση του σχεδίου του. Στην οθωνική περίοδο που ακολουθεί το ενδιαφέρον για τις αρχαιότητες εκδηλώνεται έντονο. O νόμος «περί επιστημονικών και τεχνολογικών συλλογών, περί ανακαλύψεως και διατηρήσεως των αρχαιοτήτων και της χρήσεως αυτών» προέβλεπε την ανέγερση «Kεντρικού Δημόσιου Mουσείου διά τας Aρχαιότητας» στην Aθήνα. Oι οργανωμένες ανασκαφές της Aρχαιολογικής Eταιρείας φέρνουν στο φως σημαντικά ευρήματα. H α- νάγκη να βρεθεί ο κατάλληλος χώρος για τη φύλαξή τους γίνεται επιτακτική. «O ενταύθα διαμένων διάσημος αρχιτέκτων (χριστιανός) Xάνσεν συνέταξε σχέδιον καταλληλότατον επί τούτου του αντικειμένου». Tο μουσείο επρόκειτο να κτιστεί στο ανατολικό τείχος της Aκρόπολης. Tο θέμα όμως δεν προχώρησε. Tο καλοκαίρι του 1836 ο γραμματεύς (υπουργός) της Δημ. Eκπαιδεύσεως αναθέτει στο L. Ross να συντάξει το κτιριολογικό πρόγραμμα του Mουσείου. Tην ίδια χρονιά ο Γερμανός αρχιτέκτονας Leo von Klenze ε- τοιμάζει τα σχέδια του Mουσείου. Oπως είναι γνωστό ο Klenze είχε έρθει στην Eλλάδα το 1834 ως απεσταλμένος του βασιλιά Λουδοβίκου της Bαυαρίας και είχε τροποποιήσει το σχέδιο πόλης της Aθήνας των Kλεάνθη και Schaubert. Tότε είχε σχεδιάσει στο νοτιοανατολικό άκρο της Aκρόπολης μια «Eθνική Γλυπτοθήκη» στη θέση όπου αργότερα χτίστηκε από τον Παναγή Kάλκο το μικρό μουσείο της Aκρόπολης. Tο νέο μουσείο που σχεδιάζει το 1836 που θεωρείται ένα από τα καλύτερά του έργα προτείνεται από τον ί- διο να τοποθετηθεί στο λόφο του Aγ. Aθανασίου στον Kεραμεικό. «...διά Mουσείον δεν είναι κατάλληλοι...» Tο σχέδιο του Klenze προέβλεπε ένα συγκρότημα από δυο πλευρικά μονώροφα κτίσματα, ένα ορθογωνικό και ένα οκταγωνικό και μια τριώροφη επιμήκη πτέρυγα στο κέντρο. Παρ όλο ότι το κτίριο σε σύγκριση με άλλα έργα του αρχιτέκτονα ήταν σχετικά απλό, ήταν εν τούτοις εξαιρετικά πολυδάπανο για τις οικονομικές δυνατότητες του νεοσύστατου κράτους. Eτσι δεν χρίστηκε ποτέ. Tην ίδια τύχη όμως είχαν και τα κατά πολύ απλούστερα του L. Lange σχέδια και του αρχιτεκτονικού τμήματος του υπουργείου Eσωτερικών. Tο φθινόπωρο του 1836 πάντα, ο Ludwing Lange, καθηγητής τότε της ζωγραφικής στο Γυμνάσιο της Aθήνας, υποβάλλει σχέδια οικοδομής «Bιβλιοθήκης, Mουσείου, κ.λπ.», το οποίο δεν εγκρίνεται από Συνέχεια στην 8η σελίδα KYPIAKH 28 MAPTIOY H KAΘHMEPINH 7

7 O χώρος της βόλτας και του καφέ, μπροστά στο Mουσείο, χθες και σήμερα. Πάνω, καρτ ποστάλ (συλλογή A.Σ. Mαΐλλη) και κάτω, η σημερινή βόλτα των Aθηναίων (φωτ.: Γ. Mπαρδόπουλος). Συνέχεια από την 7η σελίδα αρχιτεκτονικό τμήμα της γραμματείας των Eσωτερικών. «Aι αίθουσαι έχουν εν μόνον παράθυρον και ακολούθως, δεν θέλουν φωτίζονται αρκετά... αι τετράγωναι αίθουσαι διά Mουσείον δεν είναι κατάλληλοι και όλως διόλου εναντίον του σκοπού του καταστήματος, η πληθύς των αχιβάδων (niches) καθ ό,τι τα εις αυτά τιθέμενα αγάλματα μόνον εκ μίας θέσεως δύνανται να θεωρηθώσι», παρατηρεί στην έκθεσή του ο προϊστάμενος του τμήματος Ed. Schaubert και προσθέτει ότι «Στο σχέδιον του καθηγητού κ. Λάγγε δεν εμφαίνεται η τοποθέτησις του καταστήματος». Στη συνέχεια το αρχιτεκτονικό τμήμα του υπ. Eσωτερικών μελετά νέο σχέδιο «τελειότερον και ακολούθως προκριτότερον» του Lange, το οποίο τοποθετείται στη θέση όπου σήμερα η Eθνική Bιβλιοθήκη όπως προβλεπόταν από το σχέδιο Πόλεως. Oι δαπάνες για το κτίριο του Lange ξεπερνούσαν τις δρχ., ενώ του αρχιτεκτονικού τμήματος μόλις φθάναν τις δρχ. και πάλι όμως το μουσείο δεν κτίζεται. Oι λόγοι που καθυστερούν την ανέγερσή του είναι κυρίως οικονομικοί. Δεκαεννέα χρόνια αργότερα, το 1853 ο Kυριάκος Πιττάκης γενικός έφορος αρχαιοτήτων ανακοινοί και πάλι το θέμα του Mουσείου. Oσον προβαίνει ο χρόνος και οι αρχαιολογικές ανακαλύψεις πολλαπλασιάζονται, τόσο γίνεται ευαισθητοτέρα η ανάγκη οικοδομής μουσείου». «Eν ενί βλέμματι...» H επιθυμία να αποκτήσει η πρωτεύουσα Mουσείο είναι γενική. Στα τέλη του χρόνου ο υπουργός των Eσωτερικών πληροφορεί μετά πολλής ευχαριστήσεως το συνάδελφό του επί των εκκλησιαστικών και της Δημοσίου Eκπαιδεύσεως ότι το αρχιτεκτονικό τμήμα του υπουργείου του πρόκειται να ασχοληθεί με τη σύνταξη νέων σχεδίων για Mουσείο και του ζητά να του αποστείλει όσο το δυνατόν πιο γρήγορα το κτιριολογικό πρόγραμμα. H θέση του μουσείου είναι η καθορισμένη από το Σχέδιο Πόλεως αρκετά κοντά στην Aκρόπολη και το Θησείο, έτσι ώστε οι περιηγητές να μπορούν εύκολα να το επισκέπτονται και «εν ενί βλέμματι θέλουσι επιθεωρήσει τα λείψανα της προγονικής ευκλείας». H μελέτη ανατίθεται στους Γεράσιμο Mεταξά νομομηχανικό Kυκλάδων και Δ. Zέζο «αρχιτεκτόνων ειδημόνων περί της πολιτικής αρχιτεκτονικής». Tο Mάιο του 1854 οι δύο άντρες υποβάλλουν τα σχέδιά τους. Tο κτίριο που προτείνει ο Zέζος έχει κάτοψη ορθογωνίου παραλληλογράμμου με εσωτερικό αίθριο με περιμετρική στοά και δεξαμενή στο κέντρο. Tο κτίριο του Mεταξά είναι ένα επίμηκες ορθογώνιο κτίσμα που τερματίζεται στα άκρα με δύο στιβαρά σώματα κατά το πρότυπο της κύριας πτέρυγας του Πανεπιστημίου του X. Xάνσεν. Σε αντίθεση με την πρόταση του Zέζου, η λύση του Mεταξά έχει σχεδιασθεί με τέτοιο τρόπο ώστε να μπορεί αργότερα να επεκταθεί, όπως συνέβη και στο Πανεπιστήμιο. H πρόσοψη κοσμείται με σειρά παραστάσεων, μεταξύ των οποίων τοποθετούνται πλαίσια συγκροτημένα κατά το πρότυπο των αρχαίων θυρωμάτων. Kαι οι δύο λύσεις ακολουθούν τους κανόνες του νεοκλασικισμού, ο τρόπος όμως που ο Mεταξάς αντιμετωπίζει το θέμα επιτυγχάνει ένα πολύ καλύτερο αισθητικά αποτέλεσμα. Παρ όλες τις σχετικά μικρές δαπάνες για την κατασκευή του Mουσείου ( δρχ. η λύση του Zέζου και δρχ. η του Mεταξά) και τις καλές προθέσεις της κυβέρνησης, τα χρήματα δεν βρέθηκαν και τα σχέδια παρέμειναν στα χαρτιά. Tρία χρόνια αργότερα το 1856 με την ευκαιρία της οικοδόμησης της Aκαδημίας Aθηνών, το θέμα επανέρχεται στην επικαιρότητα. H κυβέρνηση έχει ήδη αρχίσει την εγγραφή στον κρατικό προϋπολογισμό δρχ. το χρόνο, ώστε να συγκεντρωθεί το απαιτούμενο ποσό, ενώ διατυπώνει και επίσημα τις ελπίδες της για την πραγματοποίηση κάποιας δωρεάς. O Δημήτριος Bερναρδάκης, πλούσιος ομογενής από τη Pωσία ανταποκρίνεται αμέσως προσφέροντας δρχ. Aν και υπάρχουν όμως ήδη έτοιμα τα δύο σχέδια που προαναφέραμε το Mουσείο δεν χτίζεται. Φαίνεται ότι τα κτίρια δεν είχαν απόλυτα ικανοποιήσει την κρατική διοίκηση. Eτσι το 1858 προκηρύσσεται αρχιτεκτονικός διαγωνισμός 8 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 28 MAPTIOY 1999

8 Aθήνα, 1906, οδός Πατησίων. Aρχαιολογικό Mουσείο. Eλάχιστα τα κτίσματα γύρω, πίσω και απέναντι από το Mουσείο. Tο κέντρο της Aθήνας στις αρχές του αιώνα ήταν τελείως διαφορετικό (φωτ.: Aρχείο Mουσείου Mπενάκη). που συνοδεύεται από «Oδηγίες περί κατασκευής Mουσείου Aρχαιολογικού» γραμμένες από τον Pαγκαβή. Δεν προσδιορίζεται όμως η θέση όπου πρόκειται να κτιστεί το Mουσείο. Στο διαγωνισμό συμμετείχαν Eλληνες και ξένοι αρχιτέκτονες. Tα σχέδιά τους υποβάλλονται στην κρίση της Bασιλικής Aκαδημίας του Mονάχου, η οποία δεν θεωρεί κανένα κατάλληλο. Iσως την κρίση της Aκαδημίας να επηρεάσει ένα σχέδιο της «Aθηναϊκής Tριλογίας» του Θεοφ. Hansen που κυκλοφόρησε πριν ακόμη λήξει ο διαγωνισμός και εικονίζει την Aκαδημία, το πανεπιστήμιο και αριστερά από το πανεπιστήμιο το «Mουσείο». Σε γενικές γραμμές το σχέδιο του Mουσείου δεν διαφέρει ουσιαστικά από το σχέδιο για την Eθνική Bιβλιοθήκη που χτίστηκε στη θέση αυτή τριάντα χρόνια ύ- στερα. Mετά την αποτυχία του διαγωνισμού, ο L. Lange καθηγητής πλέον στην Aκαδημία του Mονάχου, αναλαμβάνει να σχεδιάσει με δική του πρωτοβουλία και πάλι νέα σχέδια για το μουσείο. Στη λύση του, ο Lange διατάσσει τους χώρους γύρω από δύο μεγάλα εσωτερικά αίθρια με περιμετρικές στοές δίνοντας στο κτίριο περισσότερο τη μορφή γλυπτοθήκης και ακολουθώντας μόνο σε γενικές γραμμές τους Tο θερινό θέατρο «Aθήναιον» απέναντι από το Aρχαιολογικό Mουσείο έχει πάρει ήδη τη θέση του στην οδό Πατησίων. Tο ίδιο και οι πολυκατοικίες στο κέντρο της πόλης (φωτ.: συλλογή X. Πατέρα). όρους του αρχιτεκτονικού διαγωνισμού. Tα νέα αυτά σχέδια του Lange δεν φαίνεται να έχουν καμία σχέση με την πρώτη του λύση που προέβλεπε και την ένταξη της βιβλιοθήκης στο ίδιο κτίριο. Oύτε και η πρόταση αυτή όμως πραγματοποιήθηκε παρ όλο ότι εγκρίθηκε τελικά το Ως θέση της οικοδομής ορίζεται ο λόφος του Aγίου Aθανασίου στον Kεραμεικό. O χώρος δυτικά του πανεπιστημίου έχει πια οριστικά προσδιοριστεί για Bιβλιοθήκη. Aρχιτέκτονας της οικοδομής ορίζεται ο Παναγής Kάλκος και επιμελητές οι Aλ. Pαγκαβής, Γερ. Mεταξάς, Eμ. Mανιτάκης, Γ. Σκουζές και Π. Eυστρατιάδης. H ματαίωση της οικοδομής οφείλεται αυτή τη φορά στις αντιρρήσεις οι οποίες προέκυψαν σχετικά με την τοποθέτησή του. H λύση Tη λύση θα τη δώσει τελικά η Eλένη Tοσίτσα, η οποία θα δωρίσει στο κράτος το γήπεδο της οδού Πατησίων, δίπλα στο Πολυτεχνείο, το οικόπεδο του οποίου είχε λίγα χρόνια πριν παραχωρήσει η ίδια στο Kράτος. Tον Oκτώβριο του 1866 τίθεται ο θεμέλιος λίθος του Aρχαιολογικού Mουσείου επί της οδού Πατησίων. «Πλησίον του Πολυτεχνείου (θα) Συνέχεια στην 10η σελίδα KYPIAKH 28 MAPTIOY H KAΘHMEPINH 9

9 Tο σχέδιο που υπέβαλε, το 1863, ο καθηγητής L. Lange, το οποίο δεν εγκρίθηκε τελικά από το αρχιτεκτονικό τμήμα της Γραμματείας των Eσωτερικών: «οι τετράγωνοι αίθουσαι διά Mουσείον δεν είναι κατάλληλοι και όλως διόλου εναντίον του σκοπού του καταστήματος...». Συνέχεια από την 9η σελίδα εγερθή και το Mουσείον και ούτως εις εν μέρος της πόλεως (θα) συγκεντρωθώσι τα δύο ταύτα διά τας ω- ραίας τέχνας αναγκαία καταστήματα». Eτσι οι φοιτητές του Πολυτεχνείου θα είχαν άμεση πρόσβαση στο Mουσείο για να μελετούν από κοντά τα εκθέματα. Aλλωστε όπως έγραψε και ο τύπος της εποχής «Mετά καιρόν η θέσις αύτη θέλει καταντήσει κεντρική διότι η πόλις ήρχισε να λαμβάνει έκτασιν προς την κάτωθι του Λυκαβηττού ευάερον πεδιάδα». H οικοδομή άρχισε με τα σχέδια του Lange τροποποιημένα ό- μως από τον Παναγή Kάλκο που είχε όπως είδαμε αναλάβει και την επίβλεψη. Για την κατασκευή του χρησιμοποιήθηκαν πέτρες από το λατομείο των Πινακωτών στο λόφο του Λυκαβηττού, μάρμαρα από τον Yμηττό την Πεντέλη και τον Kοκκιναρά και αρχαίο οικοδομικό υλικό από το θέατρο του Διονύσου και την περιοχή της Πυργιώτισσας. O προϋπολογισμός για το έργο α- νέβαινε στις δρχ. Kαθώς τα χρήματα της δωρεάς Bερναρδάκη ε- ξαντλήθηκαν γρήγορα, η Kυβέρνηση βρέθηκε και πάλι σε αναζήτηση χρημάτων. Tο 1871 ο Nικόλαος Bερναρδάκης γιος του Δημ. Bερναρδάκη προσφέρει φράγκα για την ολοκλήρωση του έργου. Mετά από αρκετές περιπέτειες (πεθαίνει ο Kάλκος και τη θέση του παίρνει ο Aρμ. Bλάχος κ.ά.) το 1881 τελειώνει η Bόρεια πτέρυγα του Mουσείου και το 1885 η νότια. Tο 1887 κι όταν οι εργασίες έφθαναν στο τέλος η Eλληνική Kυβέρνηση ζητεί τη βοήθεια του Th. Hansen, ο οποίος όμως δεν αποδέχεται την πρόσκληση γιατί δεν συμφωνεί με τα σχέδια του Lange. Σχεδιάζει ό- μως ένα νέο μουσείο επίμηκες με α- νοικτή αυλή στο κέντρο. Στις στενές πλευρές επιμήκεις αίθουσες οδηγούν σε δύο ωραία πρόπυλα Iωνικού ρυθμού που επικοινωνούν με δύο κυκλικά κτίσματα αντίγραφα σε μικρογραφία του Πανθέου. Tο νέο αυτό μουσείο προτείνεται να τοποθετηθεί στη νότια πλευρά της Aκρόπολης, ανάμεσα στο Διονυσιακό Θέατρο και το Ωδείο Hρώδου του Aττικού. Oι δαπάνες για την κατασκευή του ανέβαιναν ούτε λίγο ούτε πολύ στις δρχ. Tο σχέδιο φυσικά δεν εγκρίθηκε. Tο Mουσείο άλλωστε της οδού Πατησίων είχε σχεδόν τελειώσει. Tο 1888 ο Ernst Ziller αναλαμβάνει την επίβλεψη των εργασιών και επιφέρει τις δικές του αλλαγές στο σχέδιο του Lange. Σε γενικές γραμμές η κάτοψη του σημερινού μουσείου ακολουθεί το σχέδιο του Lange με αρκετές βέβαια τροποποιήσεις. H πρόσοψη, ό- μως, του κτιρίου έχει γίνει με βάση ένα τελείως καινούργιο σχέδιο του Ziller, με ένα κεντρικό ιωνικό πρόπυλο που συνεχίζεται δεξιά και αριστερά από επιμήκη στοά που καταλήγει στα άκρα με δύο μικρούς χώρους που προεξέχουν λίγο και καλύπτονται με αετωματική στέγη. H στέψη του κεντρικού προπύλου κοσμείται με πήλινα αγάλματα (κάποια από αυτά σήμερα έχουν αντικατασταθεί α- πό τα αγάλματα που κοσμούσαν το Hλίου Mέλαθρον) αντίγραφα αρχαίων έργων, κάτι που συνήθιζε ο Ziller. Mετεξελίξεις και προσθήκες Mπροστά και πίσω από το Mουσείο δημιουργήθηκαν όμορφοι κήποι που συγκέντρωναν και συγκεντρώνουν ακόμα τους Aθηναίους τα καλοκαίρια και τα ηλιόλουστα χειμωνιάτικα πρωινά. Oλόκληρες γενιές Aθηναίων μεγάλωσαν παίζοντας ανάμεσα στα παρτέρια και κάνοντας τσουλήθρα στα μαρμάρινα στηθαία της κεντρικής εισόδου. O πίσω κήπος αργότερα χρειάστηκε να καταργηθεί όταν το ο πλούτος των συλλογών του μουσείου υποχρέωσε την επέκτασή του τόσο από την πλευρά της οδ. Mπουμπουλίνας όσο και από αυτών της οδού Tοσίτσα. Hδη άλλωστε στις αρχές του αιώνα ο Aναστάσης Mεταξάς είχε σχεδιάσει και επιβλέψει μια πρώτη επέκταση του κτιρίου προς την οδό Mπουμπουλίνας. Kάποιες αλλαγές επίσης στη διαρρύθμιση των εσωτερικών χώρων ε- πέφερε ο αρχιτέκτων Πάτροκλος Kαραντινός τη δεκαετία του Oι μοναδικές και εξαιρετικά πολύτιμες συλλογές του αρχαιολογικού μουσείου, τα μυκηναϊκά ευρήματα, τα προϊστορικά κυκλαδικά και θεσσαλικά, η συλλογή των αρχαίων γλυπτών και των γλυπτών των ιστορικών χρόνων στο ισόγειο και η πλούσια συλλογή των αγγείων στον όροφο, συγκεντρώνουν καθημερινά πλήθος επισκεπτών. Λιγότεροι και πιο ειδικοί είναι αυτοί που επισκέπτονται τη νομισματική και επιγραφική συλλογή που στεγαζόταν στην πτέρυγα της οδού Tοσίτσα, και μεταφέρθηκε πρόσφατα στο Hλίου Mέλαθρον. Πολύ συχνά θα συναντήσει κανείς στις αίθουσές του, σπουδαστές της αρχιτεκτονικής του Πολυτεχνείου, που σχεδιάζουν τ αρχαία αγάλματα. Πόσοι είναι αυτοί άραγε που γνωρίζουν ότι ένα από τα κύρια επιχειρήματα για την ανέγερση του Mουσείου στην οδό Πατησίων ήταν «το ευπρόσιτον εις τους εν Πολυτεχνείω διδασκομένους». 10 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 28 MAPTIOY 1999

10 Mε μόνιππα, δίιππα, βικτώριες, λαντώ, αραμπάδες και «βιζαβί», τις ανοιχτές άμαξες με τα αντικριστά μουσαμαδένια καθίσματα κυκλοφορούσαν οι Aθηναίοι στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ου στην Πατησίων (φωτ.: αρχείο A. Σ. Mαΐλλη). Aπό τα «βιζαβί» στον ηλεκτρικό H συγκοινωνία στα Πατήσια, από τις εκδρομές του περασμένου αιώνα ώς τη σημερινή πολύβουη λεωφόρο Tης Nαταλίας Σαμαρά Γκαίτλιχ ME KAΘE είδους άμαξες, οι Aθηναίοι του περασμένου αιώνα οργάνωναν εκδρομές στην πιο αγαπημένη από τις μακρινές, τότε εξοχές, το «προάστιο» Πατήσια. H μεγαλύτερη όμως εξόρμηση γινόταν «διά τον εν ευθυμίαις πάνδημον ε- ορτασμόν της πρώτης του Mαΐου εις τους των Πατησίων κήπους». Mόνιππα, δίιππα, βικτώριες, λαντώ κι αραμπάδες ακόμη, μετέφεραν τον κόσμο από τις γειτονιές. Σημαντική επίσης θέση στη συγκοινωνία κατείχαν και τα «βιζαβί»: Mεγάλες ανοιχτές άμαξες με αντικρινά μουσαμαδένια καθίσματα, τα λεωφορεία της εποχής. Bενζινοκίνητα λεωφορεία δεν υπήρχαν, αφού το πρώτο αυτοκίνητο έ- κανε την εμφάνισή του στην Aθήνα το Ως τότε «η βενζίνη ήτο είδος το οποίον επωλείτο εις τα φαρμακεία διά τον καθαρισμόν των λεκέδων». Στις 23 Aπριλίου 1882, η βελγικής προελεύσεως «Aνώνυμος Eλληνική Eταιρεία Iπποσιδηροδρόμων Aθηνών Περιχώρων» εγκαινίασε τον ιπποκίνητο τροχιόδρομο Συντάγματος Πατησίων. Δέκα ιπποκίνητα τραμ, στολισμένα με μυρτιές και μικρές σημαίες, ελληνικές και βελγικές, μετέφεραν από το Σύνταγμα τους επισήμους. Στο τέρμα Συνέχεια στην 12η σελίδα Tο 1908 το ηλεκτρικό τραμ έφτασε στα Πατήσια. Eίχε δυο βαγόνια και θερινό (ανοιχτό) για το καλοκαίρι και η διαδρομή του τελείωνε στο τέλος της οδού Πατησίων. Aπό την αρχή μέχρι και σήμερα ο αριθμός διαδρομής είναι ίδιος: «3» (φωτ.: αρχείο A. Σ. Mαΐλλη). KYPIAKH 28 MAPTIOY H KAΘHMEPINH 11

11 Συνέχεια από την 11η σελίδα της διαδρομής (ρέμα Λεβίδη σημερινή Φωκίωνος Nέγρη) και στην μπιραρία «Φίσερ», τους περίμενε πλούσιο πρόγευμα. Aργότερα, τέρμα του ιπποκίνητου τραμ έγινε η Aλυσίδα. H μετάβαση στα Πατήσια με τον ιπποκίνητο τροχιόδρομο ήταν μια μικρή περιπέτεια. Tα μικροσκοπικά γαλάζια οχήματα, κλειστά το χειμώνα κι ανοιχτά το καλοκαίρι, προχωρούσαν πάνω σε μικρές σιδηροτροχιές και η ταχύτητά τους ήταν ανάλογη με τη διάθεση των ιπποζυγίων. Tα άλογα, μικροκαμωμένα κι αυτά έφεγγαν επιπλέον από αδυναμία και κυκλοφορούσε η πληροφορία ότι δεν χρησίμευαν μόνο για τη συγκοινωνία αλλά και για το... φωτισμό της πόλης. Συχνά τα άλογα δεν εννοούσαν να προχωρήσουν και τότε οι επιβάτες κατέβαιναν κι έσπρωχναν ώ- σπου το τραμ να ξαναπάρει μπρος. Eτσι το λαϊκό δίστιχο. «Tο τραμβάι (από το αγγλικό tramway) δεν τραβάει» ανταποκρινόταν, πολλές φορές, στην πραγματικότητα. Oταν το ιπποκίνητο «τραμβάι» α- ντικαταστάθηκε από τον «ηλεκτρικό τροχιόδρομο» τα άλογα δόθηκαν στα θηριοτροφεία και τον ζωολογικό κήπο, ενώ τα βαγόνια έγιναν μπανιέρες (θαλασσινά αποδυτήρια) στο Nέο Φάληρο. Tο 1908 το ηλεκτρικό τραμ έφτασε στα Πατήσια. Mε δύο βαγόνια και θερινό (ανοιχτό) για το καλοκαίρι, με χρώμα κρεμ στην αρχή, πράσινο αργότερα και με τέλος της διαδρομής το τέλος της οδού Πατησίων. Aπό την αρχή της κυκλοφορίας τού δόθηκε ο αριθμός 3 (και παραμένει ακόμη στο τρόλεϊ). Σούστες, αυτοκίνητα και λεωφορεία στην Πατησίων του μεσοπολέμου, στο ύψος του «Kήπου του Mουσείου» (φωτ.: συλλογή X. Πατέρα). Tο 1940 τοποθετήθηκε από την H.E.M. (ΠAOYEP) το μεγάλο πολυτελές κίτρινο τραμ 3/7 Πατήσια Aμπελόκηποι, επειδή λόγω της μεγάλης επιβατικής κίνησης θεωρήθηκε η σημαντικότερη, για την ε- ποχή εκείνη, γραμμή. Tο 1953, ο τότε υπουργός Δημοσίων Eργων Kωνσταντίνος Kαραμανλής «ξήλωσε» τις γραμμές του τραμ στα Xαυτεία και ανάγκασε την H.E.M. να αντικαταστήσει τα τραμ με τα τρόλεϊ. Mία ακόμη αναδρομή στον περασμένο αιώνα, όταν το 1885 μπήκε σε λειτουργία ο ατμήλατος σιδηρόδρομος Aθηνών Kηφισιάς. Tο περιβόητο «θηρίο» που ξεκινούσε από το σταθμό Aττικής και αργότερα α- πό την πλατεία Λαυρίου (οδός 3ης Σεπτεμβρίου). Tο φοβερό παρατσούκλι τού δόθηκε για τη φασαρία Δεκαετία του 50. Oι ράγες των τραμ έχουν πλέον ξηλωθεί. Tα πρώτα τρόλεϊ κινούνται στο οδόστρωμα της Πατησίων (φωτ.: συλλογή X. Πατέρα). που έκαναν οι βραδυκίνητες και ε- λαττωματικές μηχανές του, που ξεφυσούσαν καρβουνόσκονη, σπίθες και αναμμένα καρβουνάκια, με α- ποτέλεσμα οι επιβάτες, κυρίως το καλοκαίρι με τα ανοιχτά βαγόνια, να βγαίνουν ίδιοι ανθρακωρύχοι. Kι όμως, αυτό το σαράβαλο εξυπηρέτησε πολλές γενιές Aθηναίων ώς το 1938, που σταμάτησε να λειτουργεί και εξέπνευσε οριστικά. Oταν το «θηρίο» περνούσε από το τέρμα της οδού Πατησίων, ο φύλακας «τέντωνε» την αλυσίδα (το 1930 αντικαταστάθηκε από δύο σιδερένιες μπάρες). Σ αυτήν οφείλει το όνομά της η γραφική, τότε, τοποθεσία Aλυσίδα. «H αμαξοστοιχία ουχ ήττον, οσάκις υπήρχον επιβάται, ίστατο και εν Πατησίοις και εν Hρακλείω». Ως τα τέλη της δεκαετίας του 70 το μικρό χαριτωμένο οίκημα του σταθμού θύμιζε κάποιες εποχές ανεπιστρεπτί χαμένες. H κατεδάφισή του μόνο σαν καταστροφική μανία των ανθρώπων ή έλλειψη λογικής των αρμοδίων για τα κοινά μπορεί να χαρακτηριστεί. O γρήγορος, όμορφος και αθόρυβος απόγονος του«θηρίου», ο η- λεκτρικός σιδηρόδρομος, επεκτάθηκε ώς τα Πατήσια πολύ αργότερα (1956), όπου κατασκευάστηκε σύρτης αναστροφής των συνθέσεων των αμαξοστοιχιών (τρίτη γραμμή - τοπικό τρένο). Tελικά, η κατά γενική ομολογία, άριστη συγκοινωνία (τραμ και αργότερα τρόλεϊ, λεωφορεία, ηλεκτρικός σιδηρόδρομος) μετέτρεψε τα Πατήσια σε μία από τις πολυανθρωπότερες και πιο πυκνοδομημένες συνοικίες με συνέπεια την ποιοτική υποβάθμιση της ζωής των κατοίκων του μαγευτικού, κάποτε, «προαστίου». 12 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 28 MAPTIOY 1999

12 Tο ξενοδοχείο Acropol Palace μόλις έχει ολοκληρωθεί, εκπροσωπώντας τη νέα αρχιτεκτονική έκφραση στην Aθήνα του Mεσοπολέμου. Eπρεπε όμως να περάσουν πολλά χρόνια για να κηρυχθεί διατηρητέο μνημείο και να τύχει προστασίας από την πολιτεία (φωτ.: αρχείο N. Πολίτη). Tο «Aκροπόλ Παλάς» Tο ξενοδοχείο - στολίδι της Πατησίων σφράγισε την κοσμική ζωή της Aθήνας στον Mεσοπόλεμο Tου Nικ. Θ. Xολέβα Kαθηγητή Aρχιτεκτονικής Mορφολογίας και Pυθμολογίας του Eθνικού Mετσοβίου Πολυτεχνείου ΣTHN καρδιά της οδού Πατησίων απέναντι από το νεοκλασικό ιστορικό συγκρότημα του Πολυτεχνείου και του Aρχαιολογικού Mουσείου, στη γωνία με την οδό Mάρνη, βρίσκεται το επιβλητικό κτίριο του ξενοδοχείου «Acropole Palace». H ιστορία του κτιρίου αυτού, που σφράγισε την εποχή του, συνδέοντάς το με την έντονη κοσμική ζωή της Aθήνας του Mεσοπολέμου, αρχίζει όταν η οικογένεια Kαραδόντη αναθέτει στον αρχιτέκτονα Aλέξανδρο Nικολούδη την εκπόνηση της αρχιτεκτονικής μελέτης το Tα προσχέδια όμως αυτά δεν ικανοποιούν τους ιδιοκτήτες και τελικά η μελέτη ανατίθεται στον αρχιτέκτονα Σωτήριο I. Mαγιάση που είναι συνεργάτης και συγγενής του Aλ. Nικολούδη. Πράγματι, ο Mαγιάσης ολοκληρώνει τη μελέτη τον επόμενο χρόνο (1926) και συγχρόνως αρχίζει η κατασκευή. O Σωτ. Mαγιάσης ( ) προέρχεται από εύπορη οικογένεια με παράδοση στην τέχνη, μια και στο καλλιτεχνικό ξυλουργείο επιπλοποιείο του πατέρα του μαθαίνει τα πρώτα μυστικά του πλασίματος της μορφής στα υλικά. O πατήρ Mαγιάσης είναι από τους πιο γνωστούς ξυλογλύπτες των Aθηνών και αναλαμβάνει πλήθος εργασιών με τη διαμόρφωση τέμπλων, επισκοπικών θρόνων και γενικά διακοσμητικών έργων σε ναούς σ όλη την Eλλάδα. Eτσι, ο νεαρός Σωτ. Mαγιάσης ξεκινά για ανώτατες σπουδές αρχιτεκτονικής στη Γαλλία όπου το 1922 έτος της μικρασιατικής καταστροφής παίρνει το δίπλωμά του από την παρισινή σχολή, την Ecole Nationale Superieure des Beaux Arts. Tην ίδια χρονιά επιστρέφει στην Eλλάδα όπου και αρχίζει μια λαμπρή καριέρα. Zυμώσεις και ανακατατάξεις Πρέπει στο σημείο αυτό να τονιστεί ότι, η εποχή που δρα ο Mαγιάσης αποτελεί για τα ελληνικά αρχιτεκτονικά πράγματα εποχή μεγάλων ανακατατάξεων και ζυμώσεων. O ελληνικός μεσοπόλεμος ξεφεύγοντας από το νεοκλασικίζοντα εναγκαλισμό προσπαθεί να βρει μια δικιά του μορφολογική έκφραση, την έκφραση της «μετάβασης» στην αρχιτεκτονική δημιουργία, κυρίαρχη στη δεκαετία του 1920, που την επόμενη δεκαετία, αυτήν του 1930, θα δώσει την έκρηξη της πρωτοποριακής αρχιτεκτονικής του τόπου, η οποία και σε βαλκανικό, αλλά και σε πανευρωπαϊκό, επίπεδο κατέχει μια ζηλευτή θέση μέσω των επιτευγμάτων της. Tο ωραίο λοιπόν κτίριο του Acropole Palace, ένα από τα σημαντικότερα «grandas hotels» της Aθήνας, παρέμεινε απροστάτευτο από τη σχετική περί διατηρητέων νομοθεσία. Ποιος μπορούσε να φαντασθεί ποτέ ότι το κτίριο αυτό, μέχρι το 1991 που τελικά κηρύχθηκε διατηρητέο, δεν έχαιρε καμίας απολύτως επισήμου κρατικής προστασίας. Aλλά γιατί να απορούμε γι αυτό, όταν μέσα στη μεταπολεμική δίνη που σάρωνε μέσω της α- ντιπαροχής κάθε αξιόλογη αρχιτεκτονική παρουσία στην πόλη, μετατρέποντάς την σε μια άμορφη μάζα κτιριακών όγκων χωρίς πολεοδομικό σχεδιασμό και προοπτική, το μόνο που λειτουργούσε και λειτουργεί δυστυχώς, ήταν και είναι ακόμη η κερδοσκοπία. Xρεία προστασίας H οργανική προστασία της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς είναι ευθύνη και υποχρέωση της Πολιτείας και δεν πρέπει να είναι μονοσήμαντη και μονόπλευρη. Kανείς δηλαδή δεν δικαιούται να επιλέγει ποιας ιστορικής περιόδου μνημεία είναι άξια να διατηρηθούν, αποκλείοντας συγχρόνως τα υπόλοιπα λόγω προφανούς έλλειψης πόρων. Γνωστό είναι, εξάλλου, ότι στον κρατικό προϋπολογισμό το υπουργείο Πολιτισμού λαμβάνει το 0,28%. Aπ αυτό το ποσό πρέπει να καλυφθούν ανάγκες στο χώρο του θεάτρου, της μουσικής, του βιβλίου, του χορού, των εικαστικών τεχνών, των μουσείων και αρχαιολογικών συλλογών, των αρχαιολογικών χώρων και τέλος της συντήρησης και αποκατάστασης της πολιτιστικής κληρονομιάς. Xρήματα και προσωπικό εξειδικευμένο χρειάζεται για την αποκατάσταση της αρχιτεκοντικής κληρονομιάς, χρειάζεται ό- μως και πολιτική βούληση, όπως ε- Συνέχεια στην 14η σελίδα KYPIAKH 28 MAPTIOY H KAΘHMEPINH 13

13 Συνέχεια από την 13η σελίδα πίσης και κριτικές θέσεις απέναντι στο πρόβλημα που είναι πολύμορφο και σύνθετο, μια και η αρχιτεκτονική δεν αποτελεί μουσειακό α- ντικείμενο αλλά αντίθετα «δοχείο ζωής», όπως επιγραμματικά δήλωνε ο Aρης Kωνσταντινίδης. H νεότερη τώρα αρχιτεκτονική κληρονομιά στην Aθήνα, είναι ε- κείνη που περισσότερο ταλαιπωρήθηκε, αγνοήθηκε και σχεδόν μεθοδικά, θα τολμούσα να πω εξαλείφθηκε μέσα από την ακολουθία στο χρόνο του αρχιτεκτονικού πολιτισμού της εικόνας. Aλλά, μην ξεχνάμε ότι οι συστηματικές έρευνες πάνω στην ιστορία της νεότερης και σύγχρονης ελληνικής αρχιτεκτονικής δεν έχουν ζωή πάνω από μια δεκαπενταετία. Kαι αυτό με χίλες δυο δυσκολίες: χωρίς αρχεία, βιβλιογραφία και με σχεδόν ανύπαρκτους οικονομικούς πόρους! Eτσι πώς να μη φτάνουμε σε πραγματικά φαινόμενα όπως αυτό του Acropole Palace που μέχρι το 1991 δεν είχε συμπεριληφθεί στα κιτάπια της κρατικής προστασίας. Γεγονός όμως είναι ότι πλέον αυτό το κτίριο κόσμημα της Aθήνας του μεσοπολέμου έχει σωθεί, οι σκαλωσιές που έχουν στηθεί α- ποσκοπούν στην αποκατάστασή του και όχι στην κακοποίησή του και αυτό είναι πολύ θετικό. Tο έργο αυτό του Mαγιάση, κατόπιν εισήγησης του γράφοντος κατά τη διάρκεια των εργασιών της 4ης Διεθνούς Συνάντησης για την αρχιτεκτονική Art Nouveau, στη Bιέννη το Nοέμβριο του 1990, χαρακτηρίσθηκε από την ολομέλεια εκπροσώπων, ειδικών επιστημόνων διαφόρων χωρών σαν: «Eξαίρετο δείγμα αρχιτεκτονικής του διεθνούς Art Nouveau». Tα σχέδια του Aλ. Nικολούδη δεν ικανοποιούν την οικογένεια Kαραδόντη, που αναθέτει τη μελέτη στον αρχιτέκτονα Σωτήριο I. Mαγιάση, ο οποίος ολοκληρώνει τη μελέτη το 1926, οπότε αρχίζει και η κατασκευή του κτιρίου. Πραγματικά η ελληνική «ερμηνεία» των διδαγμάτων του διεθνούς Art Nouveau, έχει να επιδείξει πολλά και αξιόλογα κτίρια σε ό- λη την Eλλάδα. Στην Aθήνα υπάρχουν ενδιαφέροντα αρχιτεκτονήματα που ακολούθησαν μορφολογικά τις αισθητικές επιλογές του Art Nouveau, ιδιαίτερα μέσω του έργου αρχιτεκτόνων που σπούδασαν, είτε σε μεγάλες σχολές της Kεντρικής Eυρώπης, είτε σε εκείνη της Kωνσταντινούπολης. H τάση επίσης πολλών αρχιτεκτόνων της εποχής, να δώσουν στα έργα τους μια μορφοπλαστική λύση που θα παραπέμπει στην «ελληνικότητα», δίνει σαν αποτέλεσμα την εισαγωγή πολλών και ποικίλων στοιχείων από τη μεγάλη αρχιτεκτονική παράδοση του τόπου. Δείγμα σπάνιας ευαισθησίας Eτσι και στο «Acropole Palace» ο μυημένος παρατηρητής θα ανακαλύψει στις διακοσμητικές λεπτομέρειες και στα κιγκλιδώματα, στις όψεις, αλλά και στο εσωτερικό, την προσπάθεια του Mαγιάση να συνδυάσει στην αρχιτεκτονική σύνθεση τις επιλογές Art Nouveau με τη χρήση στοιχείων από την ελληνική αρχιτεκτονική παράδοση. O Mαγιάσης είναι πράγματι ένας ταλαντούχος και προικισμένος αρχιτέκτων, με ιδιαίτερη ικανότητα στον σχεδιασμό. Tα αρχιτεκτονικά του σχέδια είναι πραγματικά έργα τέχνης και προκαλούν το θαυμασμό για τη λεπτότητα και τη σπάνια ευαισθησία στη σύλληψη, αλλά και στην εκτέλεσή τους. Oταν κανείς βλέπει αυτά τα αριστουργήματα, σε μια εποχή που το «χέρι» του αρχιτέκτονα αντικαθίσταται όλο και περισσότερο από τα computer, καταλαβαίνει ίσως και μια από τις αιτίες της παρακμής και της κρίσης που διέρχεται η αρχιτεκτονική στην εποχή μας. Tο «Acropole Palace» κτίριο σημαντικό μέσα στο συνολικό αρχιτεκτονικό έργο του Mαγιάση, δείγμα σπάνιας ευαισθησίας, λεπτότητας, ικανότητας συνθετικής και καλού γούστου, ανθίσταται α- κόμη και ίσως μέσα σ αυτή του την τραγική μοναξιά θυμίζει εκείνη τη λεύκα που πάντα λυγίζει στον άνεμο, αλλά δεν σπάει, ένα σπάνιο προσόν που χαρακτηρίζει και τις νεοελληνικές ποιότητες σήμερα όσο ποτέ. Λυγάνε, αλλά δεν σπάνε, απλά περιμένουν τον κατάλληλο χρόνο να ορθωθούν ευθυτενείς μπροστά μας, έτσι ό- πως έγινε πάντα στην μακραίωνη και συνάμα τραγική μεγαλοσύνη της ιστορίας αυτού του τόπου. Bιβλιογραφία: Xολέβας Nικ. Θ., Eισαγωγή στο έργο του αρχιτέκτονα Σ.I. Mαγιάση, Aθήνα, Xολέβας Nικ. Θ., Aρχιτεκτονική του Mεσοπολέμου στα Bαλκάνια, Aθήνα 1994, εκδ. Φιλιππότης (κεφ. «Eλλάς»). Xολέβας Nικ. Θ., «Acropole Palace, η περιπέτεια ενός σημαντικού κτιρίου της μεσοπολεμικής Aθήνας», στο Aθηναϊκό Hμερολόγιο, Aθήνα 1996, εκδ. Φιλιππότης, σελ Bατόπουλος N., «Δεύτερη νεότητα αρχίζει για το Aκροπόλ Παλλάς, νέα χρήση για το ονομαστό ξενοδοχείο της Aθήνας», εφ. «H Kαθημερινή», φ Oκτωβρίου 1995, σελ. 38. Oψη του Acropol Palace επί της οδού Mάρνη (αριστερά), λίγο πριν το ξενοδοχείο καλυφθεί με σκαλωσιές, για την αποκατάστασή του (φωτ.: Γ. Mπαρδόπουλος). 14 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 28 MAPTIOY 1999

14 Tο Πολυτεχνείο γύρω στο Xάρη στη δωρεά της Eλένης Tοσίτσα, αγοράστηκε η γη όπου κτίστηκε το Πολυτεχνείο, όνειρο του Mιχαήλ Tοσίτσα και του ε- πίσης Mετσοβίτη Nικ. Στουρνάρη, οι οποίοι άφησαν τάληρα στο κράτος για «να κτισθή εις Aθήνας εν λαμπρόν Πολυτεχνείον, όπου να διδάσκωνται ό- λαι αι βάναυσαι και ωραίαι τέχναι» (φωτ.: συλλογή N. Ξανθόπουλου αρχείο Mουσείου Mπενάκη). Πανεπιστήμια και σχολεία Tο Πολυτεχνείο, η Eμπορική και τα σημαντικότερα ιδιωτικά εκπαιδευτήρια της Πατησίων Tης Mάρως Kαρδαμίτση Aδάμη Eπίκουρης καθηγήτριας στο EMΠ OKTΩBPIOΣ Σ ένα γήπεδο περίπου πήχεων πάνω στο δρόμο που οδηγεί στα Πατήσια έξω από την πόλη, θεμελιώνεται το Πολυτεχνείο. H γύρω περιοχή ήταν ε- ντελώς ακατοίκητη. Mονάχα ένα μικρό πλινθόκτιστο ξενοδοχείο είχε κτιστεί εκεί το 1833 στον αμπελώνα ενός Tούρκου που είχε αγοράσει ο πρώτος φρούραρχος της Aκρόπολης μετά την απελευθέρωση, Xριστόφορος Nέζερ (ο παππούς του γνωστού ηθοποιού του Bασιλικού Θεάτρου που είχε το όνομά του). Tο μικρό αυτό ξενοδοχείο το «Παυσίλυπον» έγινε γρήγορα ο τόπος των Bαυαρών α- ξιωματικών που καθισμένοι κάτω α- πό μια πέργκολα από κλαδιά άγριας ακακίας συγκεντρωνόντουσαν για να πιουν, να κουβεντιάσουν και να παίξουν μπουκάλες. «O κυλισμός της σφαίρας και ο κτύπος των κιόνων μας ενεθύμιζε τη μακράν ευρισκόμενην πατρίδα μας». Eνα μέρος του γηπέδου αυτού α- γόρασε τριάντα περίπου χρόνια αργότερα η Eλένη Tοσίτσα και τον προσέφερε στο Πολυτεχνείο, ώστε να μπορέσει να πραγματοποιηθεί το ό- νειρο του συζύγου της Mιχαήλ Tοσίτσα και του ανιψιού του Nικόλαου Στουρνάρη, μετσοβίτες και οι δύο, που με τις διαθήκες τους είχαν αφήσει τάλληρα στο κράτος για «να κτισθή εις Aθήνας εν λαμπρόν Πολυτεχνείον όπου να διδάσκωνται όλαι αι βάναυσαι και ωραίαι τέχναι». Στα τέλη της δεκαετίας του 1850 και, καθώς η πρωτεύουσα μεγαλώνει μέρα με τη μέρα και η έλλειψη αρχιτεκτόνων μηχανικών αρχίζει και γίνεται αισθητή, οι αξιωματικοί του μηχανικού που μέχρι τότε αναλαμβάνουν πέρα από τα οχυρωματικά και δημόσια έργα και την πολιτική αρχιτεκτονική δεν μπορούν να συμπληρώσουν ούτε αριθμητικά το κενό. «Σχολείο Kυριακών και Eορτών» Tο Πολυτεχνείο που λειτουργούσε από το 1836 αρχικά ως «Σχολείο Kυριακών και Eορτών», για τη μόρφωση των τεχνιτών κυρίως και λίγο αργότερα από το 1840 ως καθημερινό, ό- που σπούδαζαν όσοι επιθυμούσαν να γίνουν ιχνογράφοι (σχεδιαστές) βοηθοί γεωμετρών (τοπογράφων) και ε- πιστατών οδών, γεφυρών και λοιπών επιτελουμένων δημοσίων έργων, καθώς και πρωτοτέκτονες, αρχιμάστορες, εξειδικευμένοι τοιχογράφοι για τις οροφές και τους τοίχους των α- θηναϊκών κατοικιών, ξυλογράφοι για τα τέμπλα, τα στασίδια, τους δεσποτικούς θρόνους των εκκλησιών κ.λπ., αρχίζει σιγά σιγά να αλλάζει μορφή και να μετατρέπεται σε σχολείο μέσης τεχνικής μόρφωσης πρακτικής και θεωρητικής. H οικία Bλαχούτση στην οδό Πειραιώς και τα παραρτήματά της που το στέγασαν από την ίδρυσή του δεν επαρκεί πια. O Λύσανδρος Kαυταντζόγλου, ο δημιουργικότερος ίσως Eλληνας αρχιτέκτονας του 19ου αιώνα και διευθυντής του Πολυτεχνείου από το 1844, είναι αυτός που συνθέτει τα νέα κτίρια του Πολυτεχνείου και α- ναλαμβάνει την επίβλεψη της εφαρμογής του. Aρχικά ο Kαυταντζόγλου σχεδιάζει ένα μεγάλο συγκρότημα που αποτελείτο από έξι ανεξάρτητα κτίρια. Tο πρώτο όμως αυτό σχέδιο, εξαιρετικά πολυδάπανο, εγκαταλείπεται και ο Kαυταντζόγλου σχεδιάζει ένα νέο συγκρότημα που αποτελείται από ένα ορθογώνιο κεντρικό κτίριο με εσωτερικό αίθριο, δύο κτίρια σε σχήμα T προς την οδό Πατησίων Συνέχεια στην 16η σελίδα KYPIAKH 28 MAPTIOY H KAΘHMEPINH 15

15 Συνέχεια από την 15η σελίδα και δύο κτίρια με σχήμα Π προς την οδό Mπουμπουλίνας, με τα σκέλη του Π στραμμένα προς το εσωτερικό με τρόπο που να σχηματίζεται μια ευρύχωρη αυλή. Aπό αυτά πραγματοποιήθηκαν τα τρία πρώτα. Tο Σεπτέμβριο του 1870 τα χρήματα των κληροδοτημάτων εξαντλήθηκαν. Tα δύο μονώροφα σε σχήμα T κτίρια είχαν σχεδόν τελειώσει. Oι πρώτοι σπουδαστές εγκαθίστανται σε αυτά. Tο κεντρικό όμως κτίριο είναι ακόμη πολύ πίσω. Tότε εμφανίζεται ο τρίτος ευεργέτης, ο Γεώργιος Aβέρωφ, Mετσοβίτης και αυτός και συγγενής του Στουρνάρη και του Tοσίτσα που προσφέρει το απαιτούμενο ποσό για την αποπεράτωση του κεντρικού κτιρίου υπό τον όρο να γίνει η μετονομασία του σε «Mετσόβιο Πολυτεχνείο», όνομα που φέρει μέχρι σήμερα. Tα δύο προς την οδό Mπουμπουλίνας κτίρια δεν υλοποιήθηκαν τελικά. Στη θέση τους χτίστηκε το 1879 ένα απλό και βαρύ μονώροφο κτίριο για να στεγάσει το μηχανουργείο, παρά την αντίθετη βέβαια γνώμη του Λ. Kαυταντζόγλου που έβλεπε να ματαιώνεται έτσι η ολοκλήρωση του σχεδίου του. Tο Πολυτεχνείο αποτελεί ίσως το καλύτερο έργο του Λυσ. Kαυταντζόγλου. Στα δύο προς την οδό Πατησίων κτίρια χρησιμοποίησε ο αρχιτέκτονας τα κλασικά στοιχεία του δωρικού ρυθμού, προσαρμόζοντας ό- μως της αναλογίες τους στο αισθητικό κλίμα της εποχής, πετυχαίνοντας έτσι να συνδυάσει το δωρικό ρυθμό με μια ελαφράδα και χάρη σπάνια. Bαρύτερο το Aβερώφειο, παρά το Iονικό πρόπυλο του ορόφου, δεν παύει να αποτελεί ένα λαμπρό κτίριο αντάξιο των προσδοκιών των Στουρνάρη, Tοσίτσα και Aβέρωφ. Λίγο αργότερα στο διπλανό γήπεδο κτίζεται το Aρχαιολογικό Mουσείο. Mπροστά του, το μικρό καφενεδάκι, το Παυσίλυπον, λειτουργούσε ακόμα και συγκέντρωνε το φοιτητόκοσμο. Λίγο πριν από το γύρισμα του αιώνα, εκτός από λίγα κτίρια στην αρχή της Πατησίων, μεταξύ των οποίων και η προσωπική κατοικία του Λ. Kαυταντζόγλου, Πατησίων και Πανεπιστημίου γωνία, που σύμφωνα με την περιγραφή του A. Θεοφιλά είχε «Oψιν και οικίας και περιστερεώνα και φρουρίου Mεσαιωνικού και παντός άλλου ότι αν δυνηθή τις ή θελήσει υποθέση» δύο ακόμη μεγάλα κτίρια συναντούσε κανείς στην κατά τα άλλα έρημη Πατησίων, το Aρχαιολογικό Mουσείο και τους Στρατώνες του Iππικού, εκεί όπου σήμερα το Πεδίο του Aρεως μεταξύ της οδ. Mαυρομματαίων και της εκκλησίας των Tαξιαρχών. Kτίριο τοπόσημο Mαζί με την πόλη, επεκτείνεται και η λειτουργία του Πολυτεχνείου. Tο 1917 ιδρύονται οι σχολές Πολιτικών Mηχανικών, Mηχανολόγων και Aρχιτεκτόνων. Tο Πολυτεχνείο εξακολουθεί, μέχρι σήμερα, να είναι τοπόσημο για τους Aθηναίους (φωτ.: συλλογή X. Πατέρα). Mε το πέρασμα των χρόνων το Πολυτεχνείο από κυριακάτικο Σχολείο που μορφώνει τεχνίτες, έχει γίνει ανώτατο ίδρυμα. Tο 1917 η προσωπικότητα του διευθυντού του Aγγ. Γκίνη, σημαδεύει το ίδρυμα και επιφέρει ουσιαστικές αλλαγές. Iδρύονται τότε οι τρεις πρώτες α- νώτατες σχολές, των πολιτικών Mηχανικών, των Mηχανολόγων και των Aρχιτεκτόνων. Σταδιακά προστίθενται και οι υπόλοιπες. Tα υπάρχοντα κτίρια δεν επαρκούν. Προστίθεται το κτίριο Γκίνη επί της οδού Στουρνάρη, έργο του K. Kιτσίκη και αργότερα οι πτέρυγες των Tοσίτσα και Mπουμπουλίνας. Tο κτίριο της Πατησίων υπήρξε πάντοτε τοπόσημο για τους Aθηναίους. Στους χώρους του κατά καιρούς στεγάστηκαν εκτός από το Πολυτεχνείο και η Σχολή Kαλών Tεχνών, η Eθνική Πινακοθήκη και το Mουσείο της Iστορικής και Eθνολογικής Eταιρείας της Eλλάδος. Στον πόλεμο του 1940, όταν τα νοσοκομεία είχαν γεμίσει από τους τραυματίες που γύριζαν από το μέτωπο, κάποιες από τις αίθουσες του κεντρικού κτιρίου μετατράπηκαν σε αίθουσες νοσηλείας. H σημαντικότερη όμως συμμετοχή του στα πολιτικά δρώμενα της χώρας ήταν η δεκάτη εβδόμη Nοεμβρίου του Mέρα σταθμός στη νεότερη ιστορία του τόπου μας, κορυφαία πράξη αντίστασης. Στα χρόνια που ακολούθησαν κάποιοι καπηλεύτηκαν την ιστορική μνήμη, κάποιοι προσπάθησαν να τη σβήσουν, κάποιοι να τη μετατρέψουν σ έναν ακόμη βαρετό εορτασμό στα σχολεία ή σε μια ευκαιρία αργίας για τις δημόσιες υπηρεσίες. Δεν είναι ούτε ο χώρος ούτε το α- φιέρωμα κατάλληλο για να προχωρήσει κανείς σε βαθύτερες αναλύσεις του γεγονότος. Eνα πάντως είναι βέβαιο, ότι πέρα από την ουσιαστική α- ξία του ως αρχιτεκτονικό μνημείο, το Πολυτεχνείο θα παραμείνει αν όχι για πάντα, για πάρα πολλά οπωσδήποτε χρόνια ακόμη, το σημαντικότερο κτίριο της οδού Πατησίων το περισσότερο φορτισμένο με ιδέες και μηνύματα, ένα σύμβολο ελπίδας και ελευθερίας. Tις πρώτες δεκαετίες του αιώνα η Aθήνα επεκτείνεται. Δεξιά και αριστερά της Πατησίων η οικοδομική δραστηριότητας είναι έντονη. H μια μετά την άλλη δημιουργούνται οι νέες συνοικίες των Eξαρχείων, του Πεδίου του Aρεως, της Kυψέλης, της Aγ. Zώνης από τη μια, της Bάθης, του σταθμού Λαυρίου, της Πλατείας Bικτωρίας, του Aγ. Mελετίου, της πλ. Aμερικής, της πλ. Kολιάτσου, του Aγ. Λουκά, του Kλωναρίδου, του Λυσσιατρείου από την άλλη. Nέες ανάγκες, νέα σχολεία Nέα σχολεία ιδρύονται για να εξυπηρετήσουν τις νέες αυτές γειτονιές. Kοντά στα δημόσια, όπου ένα πλήθος παιδιών συσσωρεύονται το ένα πάνω στο άλλο, μικρές ακατάλληλες αίθουσες (αρκεί να αναφέρουμε ότι από τα 170 συνολικά διδακτήρια Aθηνών και Πειραιώς, 38 μόνον κρίνονται από την γενική επιθεώρηση σε καλή κατάσταση), αρχίζουν να λειτουργούν και αρκετά ιδιωτικά. Aπό τα παλαιότερα το Πρότυπον Eκπαιδευτήριον Aθηνών του Hλία Kωνσταντινίδου που ιδρύθηκε το 1910 στις αρχές της λεωφ. Aλεξάνδρας με τμήμα Aρρένων, Θηλέων, νηπιαγωγείο και εμπορική σχολή. Tο Πρότυπο Eκπαιδευτήριον διαδέχθηκαν στη συνέχεια τα Eκπαιδευτήρια της Mίνας Aηδονοπούλου που έκλεισε πριν από δυο χρόνια μετά από 68 χρόνια ζωής. Eνα από τα σημαντικότερα εκπαιδευτικά ιδρύματα της πρωτεύουσας. Aπό τα πρώτα επίσης ιδιωτικά σχολεία, το Aττικόν Λύκειον του Tριανταφυλλίδου στην πλ. Aνεξαρτησίας (Bάθης), τα Eκπαιδευτήρια της Mαρίας Φιλιππίδου και της Eλ. Kαρναούρη στα Eξάρχεια, η σχολή Πασχάλη και το Σμυρναίικο λύκειο κοντά στον Aγ. Παντελεήμονα, η Σχολή Nεστορίδου Eπτανήσου και Xανίων, ο Eλικών Πατησίων και Kεφαλληνίας, το Aθηναϊκόν Λύκειον του Tυχόπουλου Πατησίων και Λήμνου, του Mιχαήλ στο τέρμα Πατησίων, ο Kοραής κ.α. Aνάμεσά τους ξεχωρίζει το Λεόντειο Λύκειο της Πατησίων, λίγο κάτω από τον σταθμό του τρένου στην Aγία Bαρβάρα. Tο Λεόντειο Λύκειο ι- δρύθηκε το 1889 από το μεγάλο φιλέλληνα Πάπα Λέοντα τον IΓ απ ό- που πήρε και το όνομά του. Tο 1907 φθάνουν στην Aθήνα οι Mαριανοί Aδελφοί και αναλαμβάνουν τη Διεύθυνση του Σχολείου. Tην εποχή αυτή το Λύκειο στεγάζεται στο μεγάλο τριώροφο νεοκλασσικό κτίριο της ο- δού Σίνα 45 (κατεδαφισμένο σήμερα), δίπλα ακριβώς στο Oφθαλμιατρείο. Tο πρώτο κύτταρο της Λεοντείου Σχολής χρονολογείται ήδη α- πό το 1838, όταν Γάλλοι μοναχοί είχαν ιδρύσει δημοτικό σχολείο στην Πλάκα. Kάτω από τη νέα διεύθυνση η σχολή γνωρίζει μεγάλη ακμή. Oι Mαριανοί Aδελφοί ακολουθώντας το παράδειγμα του ιδρυτή της αδελφότητας Mαρκελίνου Champagnat έ- χουν μια συνεχή παρουσία στον κό- 16 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 28 MAPTIOY 1999

16 σμο της εκπαίδευσης. O βασικός στόχος τους αποβλέπει στο να είναι «Παιδαγωγοί». Tο σχολικό έτος στο Λύκειο της οδού Σίνα φοιτούν 145 μαθητές. Πέντε χρόνια αργότερα ο αριθμός τους έχει υπερδιπλασιασθεί. Στο τέλος του A Παγκοσμίου Πολέμου έχουν φθάσει τους 700. Eνας μεγάλος αριθμός απ αυτούς είναι οικότροφοι. Tο κτίριο της οδού Σίνα δεν επαρκεί. Tη σκέψη των α- δελφών απασχολεί σοβαρά η αποκέντρωση και ανεύρεση κατάλληλου χώρου έξω από το κέντρο για τη μεταφορά του οικοτροφείου. Aγοράζουν τότε μια μεγάλη έκταση 25 στρεμμάτων στην περιοχή της Aλυσίδας όπως λεγόταν τότε το τέρμα Πατησίων. H περιοχή ήταν την εποχή εκείνη σχεδόν ακατοίκητη. Yπήρχαν μονάχα μερικές επαύλεις όπου παραθέριζαν οι εύποροι Aθηναίοι. Tριγύρω περιβόλια, πατατοφυτείες, λαχανοκαλλιέργειες και χιλιάδες ελιές. Mονάχα στο γήπεδο της Λεοντείου Σχολής υπήρχαν πάνω από 80 ελιές. Στις 25 Nοεμβρίου του 1923 θεμελιώνεται το νέο κτίριο της Λεοντείου Σχολής «υπό την ηγεμονία του Ποντίφικος Πίου XI, βασιλεύοντος Γεωργίου του II στο θρόνο της Eλλάδας και Aλεξάνδρου Mitterand προέδρου της Γαλλικής Δημοκρατίας». Διευθυντής της σχολής ήταν τότε ο Aδελφός Marie Brunon. Tο σχολείο σχεδίασε ο Tιμολέων Πασχαλίδης, πολιτικός μηχανικός, απόφοιτος της Ecole Nationale des Ponts et Chaussees. O ίδιος είχε σχεδιάσει και το Παρθεναγωγείο των αδελφών του Aγ. Iωσήφ στην Aθήνα. Mαζί με τον Πασχαλίδη την οικοδομή επέβλεπε ο αδελφός Marie Florentin. Tο κτίριο με φέροντα οργανισμό α- πό beton arme ήταν από κατασκευαστικής πλευράς ένα υπερμοντέρνο για την εποχή του έργο. Στις αρχές του αιώνα, η περιοχή Aλυσίδας στο τέρμα Πατησίων ήταν σχεδόν ακατοίκητη. Mόνο μερικές επαύλεις υ- πήρχαν και περιβόλια, πατατοφυτείες, λαχανοκαλλιέργειες και ελιές. Eκεί θεμελιώθηκε, το 1923, το νέο κτίριο της Λεοντείου Σχολής (φωτ.: αρχείο N. Πολίτη). Tο εκπαιδευτήριο αποτελείτο από δύο παράλληλα κτίρια με μεγάλες φωτεινές αίθουσες μαθημάτων και όλους τους απαραίτητους βοηθητικούς χώρους, κοιτώνες, τραπεζαρία, κουζίνα, βιβλιοθήκη, εργαστήρια κ.λπ., καθώς και τα ιδιαίτερα διαμερίσματα των Freres. Στον όροφο του δυτικού κτιρίου, μια μεγάλη αίθουσα διαμορφώθηκε σε ναό. H μορφολογία του κτιρίου που βάφτηκε σε rose creme χρώμα, ακολουθεί τα χαρακτηριστικά του ανανεωμένου κλασικισμού που επικρατούσε στην Eυρώπη τη δεκαετία του 1920, και που δείγματά του έχουμε και στον ελληνικό χώρο. Θυμίζει αρκετά τα σχέδια του Aντωνιάδη για το γυμνάσιο Aριστοτέλης της οδού Mαρασλή. Tο Σεπτέμβρη του 1924 έγιναν τα εγκαίνια του δυτικού κτιρίου και μεταφέρθηκαν εκεί όλοι οι οικότροφοι. Aξίζει να σημειωθεί ότι το σχολείο διέθετε μέχρι και ανεξάρτητη μονάδα παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος. Tρία χρόνια αργότερα προστίθεται και το δεύτερο κτίριο. Tο αρχικό σχέδιο προέβλεπε να κτιστεί και μια τρίτη πτέρυγα στη πλευρά του γηπέδου, ώστε το σχολείο να αποτε- Συνέχεια στην 18η σελίδα Tο κτίριο της Λεοντείου από κατασκευαστικής πλευράς ήταν υπερμοντέρνο για την εποχή του. Tον Σεπτέμβρη του 1924 μεταφέρθηκαν εκεί όλοι οι υπότροφοι. Σήμερα η Λεόντειος φιλοξενεί περισσότερα από παιδιά (φωτ.: συλλογή X. Πατέρα). KYPIAKH 28 MAPTIOY H KAΘHMEPINH 17

17 Συνέχεια από την 17η σελίδα λεί ένα Π. H πτέρυγα όμως αυτή κτίστηκε μόλις τη δεκαετία του 1970 μ ένα εντελώς διαφορετικό ύφος. O χώρος ανάμεσά τους χρησιμοποιείται για αθλοπαιδιές. Στα χρόνια του B Παγκοσμίου Πολέμου το σχολείο παύει να λειτουργεί και μετατρέπεται σε στρατιωτικό νοσοκομείο. Σήμερα η Λεόντειος Σχολή εξακολουθεί να λειτουργεί συνεχίζοντας μια παράδοση ζωντανής παρουσίας και προσφοράς. Στους χώρους της φιλοξενούνται πάνω από παιδιά αγόρια και κορίτσια. Oι χώροι των κοιτώνων του οικοτροφείου που έχει πια πάψει να λειτουργεί, έχουν μετατραπεί σε σύγχρονα εργαστήρια η- λεκτρονικών υπολογιστών και βιβλιοθήκη. Oι καιροί αλλάζουν, η Λεόντειος προχωρεί μαζί τους. Tρία χρόνια αργότερα μετά το Λεόντειο το 1926, το Aρχιτεκτονικό Tμήμα του υπουργείου Παιδείας θεμελιώνει στα Πατήσια απέναντι από το Λυσσιατρείο το σχολικό συγκρότημα «Nομικός» με αρχιτέκτονα τον Γ. Πάντζαρη. Στο μεγάλο γήπεδο μεταξύ των ο- δών Nομικού, Aγ. Παρασκευής και Nικοπόλεως, ο Πάντζαρης σχεδιάζει ένα τριώροφο συγκρότημα που θα στεγάσει δύο δημοτικά και δύο γυμνάσια, αίθουσα τελετών, υπόστεγο γυμναστικής, εστιατόριο, λουτρά. Tα αρχικά σχέδια των όψεων ήταν αρκετά βαριά και ακολουθούσαν μια ρυθμολογία πολύ κοντά στον εκλεκτισμό που θύμιζε τα παλαιότερα πρότυπα του Aρχιτεκτονικού Tμήματος. Στη συνέχεια όμως και εδώ όπως και στο λύκειο «Aριστοτέλης» δίπλα στο Mαράσλειο, οι όψεις α- πλοποιούνται. Tο γενικό πνεύμα παραμένει κλασικό, φαίνεται όμως καθαρά η προσπάθεια να εισαχθούν τα νέα στοιχεία της μοντέρνας αρχιτεκτονικής. Tο ενδιαφέρον είναι ότι, ενώ στον «Aριστοτέλη» τα πρώτα σχέδια οφείλονται στον I. Aντωνιάδη και η τροποποίηση στον N. Mητσάκη εδώ και τα πρώτα και τα δεύτερα σχέδια έχουν γίνει από τον ί- Mε κληροδότημα Γρηγόρη Mαρασλή κτίσθηκε το 1935 η Aνωτάτη Σχολή Oικονομικών και Eμπορικών Eπιστημών σε σχέδια Aναστ. Mεταξά. Σήμερα στεγάζεται εκεί το Oικονομικό Πανεπιστήμιο (φωτ.: αρχείο A.Σ. Mαΐλλη). διο αρχιτέκτονα τον Γ. Πάντζαρη. Aργότερα στην αυλή Nομικού ο N. Mητσάκης σχεδιάζει ένα μικρό ιερό εκκλησίας σε καθαρά μοντέρνα γραμμή που εικονογραφεί ο γνωστός ζωγράφος Σπ. Παπαλουκάς. H πρωτοποριακή μορφή της μικρής αυτής εκκλησίας όσο και η εικονογράφησή της ενταγμένα μάλιστα σε ένα αυστηρό σχολικό συγκρότημα αποτελούσαν ένα δυνατό ξάφνιασμα για τον επισκέπτη. O «Nομικός» μαζί με τον «Aριστοτέλη» και το «Σωκράτη» αποτελούν τα τρία σχολεία προδρόμους των σχολείων του 1930 της χρυσής αυτής περιόδου των σχολείων του Mεσοπολέμου που σημάδεψε τη νεοελληνική αρχιτεκτονική και ξεπέρασε τα σύνορα της χώρας. Tέλος και πριν κλείσουμε το μικρό αυτό αφιέρωμα στα εκπαιδευτικά αυτά κτίρια της οδού Πατησίων, θα πρέπει να αναφερθούμε σε ένα ακόμη συγκρότημα, έργο του μεγάλου Eλληνα δημιουργού αρχιτέκτονα και ευπατρίδη Aναστάση Mεταξά. Πρόκειται για την Aνωτάτη Σχολή Oικονομικών και Eμπορικών Eπιστημών. H Σχολή ιδρύθηκε επί Eλ. Bενιζέλου, το 1919 και στεγάστηκε αρχικά σε κτίριο της οδού Aινιάνος ένα στενό δρομάκι μεταξύ Πατησίων και Γ Σεπτεμβρίου, απέναντι από την πλατεία Aιγύπτου. Tο 1935 μετακόμισε στα νέα κτίριά της στην οδό Πατησίων που κτίστηκε με κληρόδοτημα του Eθνικού ευεργέτη Γρηγόρη Mαρασλή. Tο τετραώροφο κτίριο είναι ενταγμένο στο συνεχές σύστημα του αστικού ιστού. H κάτοψη σε σχήμα Π δημιουργεί μια εσωτερική είσοδο αυλή, αφού το οικόπεδο δεν δίνει περιθώριο για περιμετρικό πράσινο. Σχεδιασμένο με αυστηρή συμμετρία η όψη του κτιρίου έχει στον ά- ξονά της ως κεντρικό στοιχείο τη διώροφη αίθουσα του auditorium max που καθορίζεται από τρία μεγάλα ανοίγματα πλαισιωμένα με παραστάδες και υαλοστάσια με έγχρωμα vitreaux. Aπό τα τελευταία έργα του Aναστάση Mεταξά, η AΣOEE σημερινό Oικονομικό Πανεπιστήμιο, παρουσιάζει όλα τα γνωρίσματα μιας ακαδημαϊκής αρχιτεκτονικής ενός μοντέρνου θα λέγαμε κλασικισμού. Συμμετρία, τονισμός των κατακορύφων αξόνων με πολυώροφες παραστάδες, ρυθμική επανάληψη ανοιγμάτων, οριζόντια τριμερής διαίρεση σε βάση κορμό και στέψη κ.λπ. Aργότερα, όταν τα κτίρια της Σχολής δεν επαρκούσαν πλέον, ένα νέο κτίριο προστέθηκε πίσω από τη Σχολή στο μικρό κηπάριο επί της οδού Mαυρομματαίων. Σήμερα η AΣOEE έχει μετονομαστεί σε Oικονομικό Πανεπιστήμιο. Nοέμβριος 1998, η Πατησίων είναι πια μια γεμάτη κίνηση, βοή και νέφος λεωφόρος της πρωτεύουσας. Oι εποχές που οι φοιτητές του Πολυτεχνείου σύχναζαν στο Παυσίλυπο που οι μαθητές πήγαιναν ημερήσια εκδρομή στο Πεδίο του Aρεως ή που η Λεόντειος ήταν περιτριγυρισμένη από ελαιώνες, φαντάζει σήμερα σαν μακρινό παραμύθι. Aπέναντι από το Λυσσιατρείο θεμελιώνεται το 1926 το σχολικό συγκρότημα «Nομικός», με αρχιτέκτονα τον Γ. Πάντζαρη. Aργότερα, ο αρχιτέκτων N. Mητσάκης σχεδιάζει ένα μικρό ιερό εκκλησίας σε μοντέρνα γραμμή, το οποίο εικονογράφησε ο ζωγράφος Σπύρος Παπαλουκάς. Σημείωση «Eπτά Hμερών»: Iδιαίτερη αναφορά στο έργο του αρχιτέκτονα Aναστάση Mεταξά περιλαμβάνεται στο αφιέρωμα των «Eπτά Hμερών» στις 22 Nοεμβρίου 1998 με τίτλο «Bρετανική Πρεσβεία». Eπίσης για το Πολυτεχνείο δημοσιεύθηκε ειδικό αφιέρωμα στις 15 Nοεμβρίου 1998, με αφορμή τα 25 χρόνια από την εξέγερση των φοιτητών το H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 28 MAPTIOY 1999

18 Mοντέρνα αρχιτεκτονική H πυκνή παρουσία αξιόλογων κτιρίων της δεκαετίας του 30 στην Πατησίων Πατησίων 9. Θυμίζει τον μικρό ουρανοξύστη της Πανεπιστημίου, γι αυτό και λέγεται «μικρό REX» (φωτ.: Γ. Mπαρδόπουλος). Πατησίων 225. Πολυκατοικία. Στενομέτωπο, κομψό κτίριο με κύριο χαρακτηριστικό την ελεύθερη δοκό (φωτ.: Γ. Mπαρδόπουλος). Tου Πάνου Eξαρχόπουλου Aρχιτέκτονα μέλους της ελληνικής ομάδος DO.CO.MO.MO. H ΠEPIΠTΩΣH της Mοντέρνας αρχιτεκτονικής του μεσοπολέμου ε- πανέρχεται και πάλι τόσο στο διεθνές όσο και στο ελληνικό προσκήνιο του αρχιτεκτονικού προβληματισμού. Aπέναντι στην αρχιτεκτονική παραγωγή των ημερών μας, που παραθέτει τις απαστράπτουσες «ευημερούσες» όψεις α- πό γυαλί και γρανίτη, ή επιχειρεί τους πιο ακραίους μορφολογικούς και κατασκευαστικούς ακροβατισμούς, αντιπαρατίθεται το συνεχώς αυξανόμενο ενδιαφέρον σε επίπεδο αρχιτεκτονικής έρευνας αλλά και πράξης για το σχεδιαστικό ήθος του μεσοπολεμικού Mοντερνισμού. Aποκηρύσσοντας τις ιστορικές ρυθμολογίες και τους κανόνες του ακαδημαϊσμού, εκφράζοντας το «νέο τρόπο ζωής» (νέοι κοινωνικοί συσχετισμοί, νέες αντιλήψεις για τις συνθήκες διαβίωσης, νέες κτιριολογικές απαιτήσεις), εκμεταλλευόμενη τις κατασκευαστικές δυνατότητες του οπλισμένου σκυροδέματος, η αρχιτεκτονική του Mοντέρνου Kινήματος προέβαλε την αισθητική, λειτουργική και κατασκευαστική απλότητα σε έργα γεμάτα πρωτοτυπία, δυναμισμό και τόλμη. H προσφυγή στην «καθαρή» γεωμετρία (απλά γεωμετρικά σχήματα, πλαστικά διαρθρωμένοι όγκοι), ο κατασκευαστικός ορθολογισμός, η κατάργηση της διακόσμησης και η ευρηματική επεξεργασία των λεπτομερειών συνθέτουν το νεωτερικό μορφολογικό της χαρακτήρα. Παρακολουθώντας τα επιτεύγματα του διεθνούς Mοντέρνου Kινήματος και συμπορευόμενη με μια γενικότερη διάθεση «εκμοντερνισμού» της μεσοπολεμικής ελληνικής κοινωνίας, η «Nέα Aρχιτεκτονική» διαδόθηκε ταχύτατα στη χώρα μας, έτυχε του ενδιαφέροντος της ανερχόμενης αστικής τάξης και απέδωσε ένα πλήθος κτιρίων όλων των κατηγοριών (κατοικίες, σχολεία, νοσοκομεία, κ.λπ.). Oι νέοι και ενθουσιώδεις Eλληνες αρχιτέκτονες πραγματοποίησαν κυρίως στη δεκαετία του 30 εξαιρετικής ποιότητας μοντέρνες συνθέσεις στο σύνολο σχεδόν της χώρας. Πρέπει, πάντως, να επισημάνουμε πως εκτός από την παραγωγή μιας αμιγώς Mοντέρνας αρχιτεκτονικής, επιβίωσαν και υπεισήλθαν μέσα στον ελληνικό Mοντερνισμό στοιχεία με αναφορές στον κλασικισμό, τον εκλεκτικισμό, τη λαϊκή παράδοση. Kαι τούτο, διότι η ρηξικέλευθη ανατροπή των προγενέστερων τάσεων, όπως ρητά υπαγόρευε ο «ορθόδοξος» Mοντερνισμός, δεν έγινε πλήρως αποδεκτή, τόσο εκ μέρους των αρχιτεκτόνων όσο και από το κοινό. O πόλεμος διέκοψε τον ελληνικό αρχιτεκτονικό Mοντερνισμό, αλλά και οι συνθήκες της μεταπολεμικής κοινωνίας απέτρεψαν τη συνέχισή του. Nέοι όροι στην οικοδομική παραγωγή και τις διαπροσωπικές σχέσεις, κάτω από το κυρίαρχο αίτημα της γρήγορης αύξησης του οικονομικού οφέλους, οδήγησαν τους ευαίσθητους μοντέρνους αρχιτέκτονες της γενιάς του 30 είτε στον αυτοπεριορισμό τους, είτε στην προσαρμογή τους στα νέα δεδομένα. Ωστόσο, τα ίχνη της βραχύβιας, αλλά γόνιμης αυτής περιόδου της νεοελληνικής αρχιτεκτονικής, εξακολούθησαν και ε- ξακολουθούν να αποτελούν ση- Συνέχεια στην 20η σελίδα KYPIAKH 28 MAPTIOY H KAΘHMEPINH 19

19 Συνέχεια από την 19η σελίδα μείο αναφοράς για πολλούς μεταπολεμικούς αρχιτέκτονες. H περίπτωση της οδού Πατησίων O εκτεταμένος άξονας της οδού Πατησίων αρχίζοντας από την Oμόνοια και καταλήγοτας στα Aνω Πατήσια, διατρέχει περιοχές της Aθήνας με πυκνή παρουσία μοντέρνων κτιρίων της δεκαετίας του 30, κυρίως κτιρίων κατοικίας μικρής και μεσαίας κλίμακας. Aντίστοιχη πυκνότητα δεν παρατηρείται στα μέτωπα της Πατησίων, τα οποία μάλιστα, παρουσιάζουν ποικιλία αρχιτεκτονικών μορφών διαφόρων περιόδων, λόγω και της ι- στορικής υπόστασης της οδού. Παρουσία μοντέρνων κτιρίων του 30 στην οδό Πατησίων έχουμε κυρίως μέχρι την πλατεία Aμερικής, αφού στη συνέχεια ακολουθούσαν αδιαμόρφωτες τότε προαστιακές περιοχές. Eπιπλέον, η μεταπολεμική ανάπτυξη της Πατησίων, ως σημαντικού κυκλοφοριακού και ε- μπορικού άξονα, αποτέλεσε ίσως αιτία κατεδάφισης αρκετών μοντέρνων κτιρίων μικρής κλίμακας και αντικατάστασής τους από τα σημερινά πολυώροφα στο πλαίσιο «αξιοποίησης» της αυξημένης ε- μπορικής αξίας της οδού. Ωστόσο, σε όλο το μήκος της ο- δού Πατησίων εντοπίζονται αρκετά και ενδιαφέροντα έργα του μεσοπολεμικού μοντερνισμού. O τύπος της πολυώροφης αστικής πολυκατοικίας (συχνά με εμπορική χρήση στο ισόγειο) υπερτερεί ποσοτικά, καθώς έδινε λύση στο οξύτατο στεγαστικό πρόβλημα της ε- ποχής, ενώ συνεχίζει μέχρι και σήμερα να συνιστά μια οικονομικά βιώσιμη περίπτωση. Xαρακτηριστικά στοιχεία, όπως τα «έρκερ» Πατησίων 56 και Iουλιανού. Πολυκατοικία Kαρυστιανάκη, αρχιτέκτων Φοίβος Zούκης, (φωτ.: Γ. Mπαρδόπουλος). (κλειστές προεξοχές), τα επιμήκη ή γωνιακά παράθυρα με τα ξύλινα κεκλιμένα ρολά, οι στρογγυλοί φεγγίτες, οι ημικυκλικές απολήξεις και τα συμπαγή στηθαία των ε- ξωστών, τα ελεύθερα στρογγυλά υποστυλώματα, οι ιδιότυπες πέργκολες απολήξεις της στέψης, τα λιτά κιγκλιδώματα, το «αρτιφισιέλ» επίχρισμα (πελεκητή τσιμεντοκονία με πρόσμιξη ώχρας), κάνουν ά- μεσα αναγνωρίσιμη την αρχιτεκτονική ταυτότητα των κτιρίων αυτών. H κατάσταση διατήρησής τους είναι αρκετά καλή, λόγω της γενικά υψηλής ποιότητας κατασκευής και παρά την έλλειψη στοιχειώδους συντήρησης στα 70 περίπου χρόνια ζωής τους. Eυδιάκριτες αλλοιώσεις έχει υποστεί κυρίως η ι- σόγεια ζώνη, όταν αυτή διατίθεται για τη στέγαση καταστημάτων. Tα κτίρια Πατησίων 54 και Mετσόβου. Πολυκατοικία, αρχιτέκτων Nικόλαος Nικολαΐδης, δεκαετία 30 (φωτ.: Γ. Mπαρδόπουλος). Aς επιχειρήσουμε, λοιπόν, ένα σύντομο οδοιπορικό στην οδό Πατησίων, επικεντρώνοντας την προσοχή μας στα πιο αξιόλογα, κατά τη γνώμη μας, μοντέρνα κτίρια της δεκαετίας του 30. Πατησίων 9: Kτίριο γραφείων. Θα το ονομάζαμε «μικρό REX» α- φού θυμίζει το γνωστό «ουρανοξύστη» της Πανεπιστημίου. Στη συμμετρικά διαρθρωμένη πρόσοψη κυριαρχούν κατακόρυφες συνεχείς προεξοχές με υψίκορμα παράθυρα ανάμεσά τους. Πατησίων και Kαποδιστρίου 28: «Mέγαρο Λινάρδου», πολ. μηχ. Kώστας Bουτσινάς, περ Eπταώροφο κτίριο γραφείων, με μεγάλα έρκερ των οποίων η ποδιά επεκτείνεται ως συμπαγές στηθαίο των παρακείμενων εξωστών, συνεχόμενα παράθυρα με παρεμβολή παραστάδων σε εσοχή, γωνιακά παράθυρα και λείο επίχρισμα με οριζόντιους αρμούς. Πατησίων 54 και Mετσόβου: Πολυκατοικία, αρχ. Nικόλαος Nικολαΐδης, δεκαετία 30. Πρόσφατα ανακαινισμένη και διαρρυθμισμένη για γραφειακή χρήση. O συνδυασμός του βασικού επιπέδου της πρόσοψης με αυτό των έρκερ εξωστών προσδίδει έντονη πλαστικότητα στο κτίριο. Oι ημικυκλικές απολήξεις των γωνιακών εξωστών, τα στρογγυλά υποστυλώματα με τη λεπτή πλάκα έδρασης των ξύλινων δοκίδων της πέργκολας και το λιτό σωληνωτό κιγκλίδωμα των εξωστών συμπληρώνουν το σύνολο. Πατησίων 56 και Iουλιανού: Πολυκατοικία Kαρυστινάκη, αρχ. Φοίβος Zούκης, Tα ψηλά συμπαγή στηθαία των εξωστών προσδίδουν μια αίσθηση στιβαρότητας, η οποία αναιρείται στη στέψη του κτιρίου από τη γραμμική ε- λεύθερη δοκό και τα στρογγυλά υποστυλώματα. Πατησίων 59 και Σκαραμαγκά: Πολυκατοικία Ξακουστή, αρχ. Eμμανουήλ Kριεζής, Πρόσφατα ανακαινισμένη. Kεντρικά έρκερ με περιμετρικά παράθυρα, εκατέρωθεν συνεχείς εξώστες, μείωση του ύψους προς την οδό Σκαραμαγκά, περιμετρικό ελεύθε- 20 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 28 MAPTIOY 1999

20 Πατησίων 59 και Σκαραμαγκά. Πολυκατοικία, αρχιτέκτων Eμμανουήλ Kριεζής, Aνακαινίστηκε πρόσφατα (φωτ.: Γ. Mπαρδόπουλος). Πατησίων 70 και Kότσικα. Πολυκατοικία Zηρίνη, αρχιτέκτων Eμμανουήλ Λαζαρίδης (φωτ.: Γ. Mπαρδόπουλος). Πατησίων 186 και Θάσου. Πολυκατοικία Φάμπρα, αρχιτέκτων Θουκυδίδης Bαλεντής, Λιτή όψη με κυρίαρχο μορφολογικό στοιχείο και καμπύλη διαμόρφωση της γωνίας (φωτ.: Γ. Mπαρδόπουλος). ρο μπετονένιο γείσο στον τελευταίο όροφο. Πατησίων 70 και Kότσικα: Πολυκατοικία Zηρίνη, αρχ. Eμμανουήλ Λαζαρίδης, Mε το γαιώδες αρτιφισιέλ να τη διακρίνει α- πό μακριά, η πολυκατοικία αυτή παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον στον τρόπο κλιμάκωσης του όγκου και της όψης προς την οδό Kότσικα. H πέργκολα ερδαζόμενη σε ζεύγη τετράγωνων στύλων, οι τραπεζοειδείς προεξοχές ζαρντινιέρες και η παρουσία κεραμιδιών είναι στοιχεία που συναντάμε συχνά στα έργα του αρχιτέκτονα. Πατησίων 175: Πολυκατοικία. Aσύμμετρη οργάνωση της πρόσοψης με δυο πλευρικά έρκερ διαφορετικού μεγέθους και βαθιά υ- ποχώρηση του μισού μετώπου του τελευταίου ορόφου. Iδιαίτερα πλαστικό αποτέλεσμα. Πατησίων 186 και Θάσου: Πολυκατοικία Φάμπρα, αρχ. Θουκυδίδης Bαλεντής, Λιτή όψη με κυρίαρχο μορφολογικό στοιχείο την καμπύλη διαμόρφωση της γωνίας μέσω έρκερ μικρής προεξοχής (τα μεγάλα έρκερ καταργήθηκαν νομοθετικά το Nοέμβριο του 1937, ύστερα από πολλές αντιδράσεις). Aξιοσημείωτη είναι η αρμολόγηση του επιχρίσματος που δίνει την εντύπωση ισόδομης τοιχοποιίας, η χρήση πυκνού μεταλλικού πλέγματος στα στηθαία των μικρών εξωστών και ο πρόβολος στέγασης της ισόγειας ζώνης. Πατησίων 225: Πολυκατοικία. Στενομέτωπο, κομψό κτίριο με κύριο χαρακτηριστικό την ελεύθερη δοκό και το στρογγυλό υποστύλωμα στη στέψη της πρόσοψης. Tην παραπάνω εικόνα συμπληρώνουν τα κτίρια στους αριθμούς: 86 (αρχ.k. Iβράκης, 1932), 89, 114, 130, 149, 151, 162, 185, 188, γωνία με Iμβρου 2, γωνία με Λέσβου 2, 213, 223 (πολ. μηχ. Γ. Mένανδρος, 1937) 255, γωνία με K. Kοντού 2, 296, γωνία με Nεϊγύ 2. Kλείνοντας το σημείωμα αυτό, θεωρούμε απαραίτητο να τονίσουμε το πόσο επιτακτική προβάλλει η ανάγκη για την ουσιαστική προστασία, αξιοποίηση και α- νάδειξη της πλούσιας κτιριακής παραγωγής του ελληνικού μεσοπολεμικού Mοντερνισμού. Oι παλαιότερες, αλλά και πρόσφατες κατεδαφίσεις αξιόλογων κτιρίων της περιόδου με την έγκριση, μάλιστα, των ιθυνόντων η εγκατάλειψη της πλειοψηφίας των υφιστάμενων στη φθορά του χρόνου ή η αλλοίωσή τους με ασυμβίβαστες επεμβάσεις, προοιωνίζουν την οριστική εξαφάνιση των δειγμάτων αυτής της καθ όλα αξιόλογης περιόδου της νεοελληνικής αρχιτεκτονικής. KYPIAKH 28 MAPTIOY H KAΘHMEPINH 21

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Η Αγορά ήταν η μεγαλύτερη πλατεία της πόλης. Η πλατεία άρχισε να χρησιμοποιείται ως δημόσιος χώρος από τα αρχαϊκά χρόνια. Μέχρι τότε στην περιοχή υπήρχαν σπίτια και τάφοι. Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Το Κάστρο των Ιπποτών είναι ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά μνημεία της Κω. Ιδιαίτερα εντυπωσιακό και επιβλητικό είναι ένα από τα αξιοθέατα που κάθε επισκέπτης του νησιού πρέπει να

Διαβάστε περισσότερα

SOU ZHELEZNIK Stara Zagora, Bulgaria

SOU ZHELEZNIK Stara Zagora, Bulgaria SOU ZHELEZNIK Stara Zagora, Bulgaria Η Στάρα Ζαγόρα είναι είναι η έκτη μεγαλύτερη πόλη της Βουλγαρίας και ένα σημαντικό οικονομικό κέντρο της χώρας. Είναι γνωστή ως πόλη των ίσιων δρόμων, των φλαμουριών

Διαβάστε περισσότερα

Αστική "πλατφόρμα" Πλατεία Κοινόχρηστες λειτουργίες Δημοτικό Parking

Αστική πλατφόρμα Πλατεία Κοινόχρηστες λειτουργίες Δημοτικό Parking Αστική "πλατφόρμα" Πλατεία Κοινόχρηστες λειτουργίες Δημοτικό Parking ΠΤ-ΑΜ 2007 ΒΑΛ Institutional Repository - Library & Information Centre - University of Thessaly ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ : ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΔΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «Προτάσεις για την Τουριστική Ανάπτυξη και προβολή της Τοπικής Κοινότητας Στράτου» Κύρια πύλη δευτερεύουσα πύλη πύλη Ακρόπολης Παραποτάμια πύλη

ΘΕΜΑ: «Προτάσεις για την Τουριστική Ανάπτυξη και προβολή της Τοπικής Κοινότητας Στράτου» Κύρια πύλη δευτερεύουσα πύλη πύλη Ακρόπολης Παραποτάμια πύλη ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Στράτος 29-12 - 2011 ΝΟΜΟΣ ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ Αριθμ. Πρωτ.: ΔΗΜΟΣ ΑΓΡΙΝΙΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΣΤΡΑΤΟΥ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΣΤΡΑΤΟY ΠΛΗΡ: Πατσέας Αναστάσιος ΤΗΛ: 6978558904 Π Ρ Ο Σ Κο Αντιδήμαρχο

Διαβάστε περισσότερα

H ΠEPIOXH TOY METΣ MAΘHMATA ΓIA TON ΣXEΔIAΣMO TOY AΣTIKOY XΩPOY AΠO MIA ΓEITONIA THΣ AΘHNAΣ

H ΠEPIOXH TOY METΣ MAΘHMATA ΓIA TON ΣXEΔIAΣMO TOY AΣTIKOY XΩPOY AΠO MIA ΓEITONIA THΣ AΘHNAΣ E.M.Π. ΣXOΛH APXITEKTONΩN AKAΔHMAΪKO ETOΣ 2008-09 TOMEIΣ I, II, III 9ο XEIMEPINO EΞAMHNO MAΘHMA: APXITEKTONIKOΣ ΣXEΔIAΣMOΣ 9: AΣTIKOΣ ΣXEΔIAΣMOΣ H ΠEPIOXH TOY METΣ MAΘHMATA ΓIA TON ΣXEΔIAΣMO TOY AΣTIKOY

Διαβάστε περισσότερα

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής ΑΝΑΓΝΩΣΗ - ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΗΦΑΙΣΤΟΥ Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής δομής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας.

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας. ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ Λεμεσός, πόλη μας αγαπημένη. Η πόλη που γεννηθήκαμε, η πόλη που μεγαλώνουμε. Πόλη που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΓΙΑΤΗΧΑΛΚΙΔΑ. γενικά: πρωτεύουσα ν.ευβοίας 80 χλμ από την Αθήνα 53.584 κάτοικοι επίσημα

Β. ΓΙΑΤΗΧΑΛΚΙΔΑ. γενικά: πρωτεύουσα ν.ευβοίας 80 χλμ από την Αθήνα 53.584 κάτοικοι επίσημα Η ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΧΑΛΚΙΔΑΣ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΘΑΛΑΣΣΙΟΥ ΜΕΤΩΠΟΥ ΠΑΛΟΓΟΥ ΣΟΦΙΑ A. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αντικείμενο: Χαλκίδα Στόχος: μελέτη του θαλάσσιου μετώπου Μέθοδοι επεξεργασίας: βιβλιογραφία-διαδίκτυο αεροφωτογραφίες

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπολεμική αρχιτεκτονική (παγκόσμιος πόλεμος κ ύστερα)

Μεταπολεμική αρχιτεκτονική (παγκόσμιος πόλεμος κ ύστερα) Μεταπολεμική αρχιτεκτονική (παγκόσμιος πόλεμος κ ύστερα) ΔΑΛΑΚΛΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΑΛΟΦΩΝΟΥ ΥΑΚΙΝΘΗ ΚΑΡΑΜΟΥΖΗΣ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΚΑΤΣΙΚΟΓΙΩΡΓΟΣ ΟΡΦΕΑΣ ΚΟΥΦΟΛΑΜΠΡΟΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΛΙΟΓΑ ΕΛΕΝΑ Πολυκατοικίες σε μεγάλες πόλεις από

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ

ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Για να γνωρίσει κάποιος τα Μετέωρα και να βιώσει τη μαγεία του πέτρινου δάσους, ο καλύτερος και μοναδικός τρόπος είναι να πεζοπορήσει ανάμεσα στους Μετεωρίτικους πύργους

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΟΥ ΚΤΙΡΙΟΥ ΠΡΩΗΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΦΑΓΕΙΩΝ, ΚΑΙ ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΩΣ ΑΙΘΟΥΣΑ ΠΟΛΛΑΠΛΩΝ ΧΡΗΣΕΩΝ»

«ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΟΥ ΚΤΙΡΙΟΥ ΠΡΩΗΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΦΑΓΕΙΩΝ, ΚΑΙ ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΩΣ ΑΙΘΟΥΣΑ ΠΟΛΛΑΠΛΩΝ ΧΡΗΣΕΩΝ» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, ΝΟΜΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Δ/ΝΣΗ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ «ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΟΥ ΚΤΙΡΙΟΥ ΠΡΩΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

Τα πέντε θεματικά πάρκα εκτείνονται σε μήκος 1500 μ. από το Μέγαρο Μουσικής έως τους Ναυτικούς Ομίλους και περιλαμβάνουν:

Τα πέντε θεματικά πάρκα εκτείνονται σε μήκος 1500 μ. από το Μέγαρο Μουσικής έως τους Ναυτικούς Ομίλους και περιλαμβάνουν: ΘΕΜΑΤΙΚΑ ΠΑΡΚΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Νέα Παραλία Θεσσαλονίκης Τα πέντε θεματικά πάρκα εκτείνονται σε μήκος 1500 μ. από το Μέγαρο Μουσικής έως τους Ναυτικούς Ομίλους και περιλαμβάνουν: Ο ΚΗΠΟΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ 1 / 6

Διαβάστε περισσότερα

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της.

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Βρίσκεται στο κέντρο σχεδόν της ελληνικής χερσονήσου, πάνω στο

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών και Μηχανικών Περιβάλλοντος Πρόγραμμα Αρχιτεκτονικής ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ.

Πανεπιστήμιο Κύπρου Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών και Μηχανικών Περιβάλλοντος Πρόγραμμα Αρχιτεκτονικής ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ. Πανεπιστήμιο Κύπρου Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών και Μηχανικών Περιβάλλοντος Πρόγραμμα Αρχιτεκτονικής ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ Βασιλένα Πετκόβα ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΠΕΡΙΟΧΗΣ Το χωριό βρίσκεται σε απόσταση

Διαβάστε περισσότερα

Δήμος Πειραιά. «Ξαναχτυπάει το ρολόι του Πειραιά»

Δήμος Πειραιά. «Ξαναχτυπάει το ρολόι του Πειραιά» Δήμος Πειραιά «Ξαναχτυπάει το ρολόι του Πειραιά» ΙΣΤΟΡΙΑ Το πολεοδομικό σχέδιο ολοκληρώθηκε το 1832 από τους αρχιτέκτονες Σταμάτιο Κλεάνθη και Εδουάρδο Σάουμπερτ, ακολουθώντας στις βασικές του γραμμές

Διαβάστε περισσότερα

Το σχολείο μας είναι σχετικά παλιό. Βρίσκεται στην κεντρική λεωφόρο Γερίου, απέναντι από το Δημαρχείο Γερίου. Έχει χτιστεί το 1976 και αποτελείται

Το σχολείο μας είναι σχετικά παλιό. Βρίσκεται στην κεντρική λεωφόρο Γερίου, απέναντι από το Δημαρχείο Γερίου. Έχει χτιστεί το 1976 και αποτελείται Το σχολείο μας είναι σχετικά παλιό. Βρίσκεται στην κεντρική λεωφόρο Γερίου, απέναντι από το Δημαρχείο Γερίου. Έχει χτιστεί το 1976 και αποτελείται από δώδεκα αίθουσες διδασκαλίας, τέσσερις ειδικές αίθουσες

Διαβάστε περισσότερα

Η Πόλη έξω από τα Â Ë

Η Πόλη έξω από τα Â Ë Η Πόλη έξω από τα Â Ë Είναι τόσα πολλά αυτά που έχει να κάνει και να δει ο επισκέπτης της Πόλης της Ρόδου, τόσες πολλές οι επιλογές που σίγουρα δεν θα πλήξει. Μέρες ολόκληρες θα µπορούσε κανείς να περάσει

Διαβάστε περισσότερα

Ξενοδοχείο 4* «Virginia Hotel» εκτός Σχεδίου Δήμος Ρόδου

Ξενοδοχείο 4* «Virginia Hotel» εκτός Σχεδίου Δήμος Ρόδου Σάββενας Γιώργος Αρχιτέκτων Μηχ/κος Ε.Μ.Π. Ξενοδοχείο 4* «Virginia Hotel» εκτός Σχεδίου Δήμος Ρόδου Αρχιτεκτονική Μελέτη: Γ. Σάββενας Πολιτικός Μηχανικός: Κ. Χριστόπουλος Διακοσμήτρια: Κ. Καλλιγά Σάββενα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΣΙΝΟΙ ΤΟΙΧΟΙ - ΠΡΑΣΙΝΑ ΣΧΟΛΕΙΑ

ΠΡΑΣΙΝΟΙ ΤΟΙΧΟΙ - ΠΡΑΣΙΝΑ ΣΧΟΛΕΙΑ Ηλιούπολη 12 Μαρτίου 2012 ΠΡΑΣΙΝΗ ΑΤΤΙΚΗ ΠΡΑΣΙΝΟΙ ΤΟΙΧΟΙ ΠΡΑΣΙΝΑ ΣΧΟΛΕΙΑ 10 ο Δημοτικό Σχολείο Ηλιούπολης Μυκόνου 34, Ηλιούπολη Οριοθετείται από: Aριστερά από την οδό Πάφου, δεξιά από την οδό Αιγίνης και

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Δραπετσώνας & Τροιζήνας Μεθάνων. Λόφος Μουσών. Φύλλα εργασίας

Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Δραπετσώνας & Τροιζήνας Μεθάνων. Λόφος Μουσών. Φύλλα εργασίας Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Δραπετσώνας & Τροιζήνας Μεθάνων Λόφος Μουσών Φύλλα εργασίας Στόχος των φύλλων εργασίας είναι να ανιχνευθούν βιωματικά στον χώρο τα κυριότερα στοιχεία της ανάπλασης του

Διαβάστε περισσότερα

Tο πρώτο μου Ταξίδι. Σχεδιάστηκε με το trip planner του emtgreece.com. Σχεδιάστε το δικό σας ταξίδι, τώρα.

Tο πρώτο μου Ταξίδι. Σχεδιάστηκε με το trip planner του emtgreece.com. Σχεδιάστε το δικό σας ταξίδι, τώρα. Tο πρώτο μου Ταξίδι Σχεδιάστηκε με το trip planner του emtgreece.com. Σχεδιάστε το δικό σας ταξίδι, τώρα. Tο πρώτο μου Ταξίδι Παρασκευή, 28 Αύγουστος 2015 Παραλία Αγίας Παρασκευής Λίγο μετά το γραφικό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ Περιγραφή μνημείου Το αρχαίο θέατρο της Λίνδου διαμορφώνεται στους πρόποδες της δυτικής πλαγιάς του βράχου της λινδιακής ακρόπολης. Το κοίλο χωρίζεται σε

Διαβάστε περισσότερα

Ιερός Ναός Αγίου Παντελεήμονα Αχαρνών.

Ιερός Ναός Αγίου Παντελεήμονα Αχαρνών. 67 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Στα πλαίσια του μαθήματος: Τοπικής Ιστορίας Ιερός Ναός Αγίου Παντελεήμονα Αχαρνών. Μια ματιά στο ΧΘΕΣ και στο ΣΗΜΕΡΑ. Θανάτη Φωτεινή Γ1 Σχολικό Έτος : 2012-2013 Ιερός Ναός Αγίου Παντελεήμονα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ΔΗΜΟΣ ΒΟΛΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΒΟΛΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΑΝΤΙΔΗΜΑΡΧΟΥ. Βόλος Αρ. Πρωτ.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ΔΗΜΟΣ ΒΟΛΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΒΟΛΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΑΝΤΙΔΗΜΑΡΧΟΥ. Βόλος Αρ. Πρωτ. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ΔΗΜΟΣ ΒΟΛΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΒΟΛΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΑΝΤΙΔΗΜΑΡΧΟΥ Βόλος Αρ. Πρωτ.: ΠΡΟΣ: Τον Πρόεδρο του Δημοτικού Συμβουλίου Σας διαβιβάζω το υπ

Διαβάστε περισσότερα

Χώροι θέασης και ακρόασης της αρχαίας Ελευσίνας. Φοίβος Αργυρόπουλος

Χώροι θέασης και ακρόασης της αρχαίας Ελευσίνας. Φοίβος Αργυρόπουλος Χώροι θέασης και ακρόασης της αρχαίας Ελευσίνας Φοίβος Αργυρόπουλος ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΑΚΟ ΙΕΡΟ ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΕΥΣΙΝΑ Πανίερο έγινε το Θριάσιο πεδίο από τη στιγμή που η θεά Δήμητρα θέλησε να εκφράσει την ευγνωμοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια κάτοψη, περισσότερους από έναν ορόφους και στιβαρή κατασκευή.

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΥΚΟΣ ΠΥΡΓΟΣ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΣΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ

ΛΕΥΚΟΣ ΠΥΡΓΟΣ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΣΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ ΛΕΥΚΟΣ ΠΥΡΓΟΣ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΣΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ Μια πολύπαθη Ιστορία κουβαλάει στους πέτρινους τοίχους του το κατ εξοχήν σύμβολο της Θεσσαλονίκης. Ο Λευκός Πύργος της Θεσσαλονίκης είναι ένας Πύργος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΠΟΡΙΚΑ ΚΤΙΡΙΑ ΤΟΥ ΟΜΙΛΟΥ ΧΑΡΑΓΚΙΩΝΗ ΑΓΟΡΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΓΟΥΝΑΡΗ, ΤΣΑΜΑΔΟΥ ΚΑΙ ΛΥΚΟΥΡΓΟΥ, ΠΕΙΡΑΙΑΣ

ΕΜΠΟΡΙΚΑ ΚΤΙΡΙΑ ΤΟΥ ΟΜΙΛΟΥ ΧΑΡΑΓΚΙΩΝΗ ΑΓΟΡΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΓΟΥΝΑΡΗ, ΤΣΑΜΑΔΟΥ ΚΑΙ ΛΥΚΟΥΡΓΟΥ, ΠΕΙΡΑΙΑΣ ΕΜΠΟΡΙΚΑ ΚΤΙΡΙΑ ΤΟΥ ΟΜΙΛΟΥ ΧΑΡΑΓΚΙΩΝΗ ΑΓΟΡΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΓΟΥΝΑΡΗ, ΤΣΑΜΑΔΟΥ ΚΑΙ ΛΥΚΟΥΡΓΟΥ, ΠΕΙΡΑΙΑΣ ΓΟΥΝΑΡΗ, ΤΣΑΜΑΔΟΥ ΚΑΙ ΛΥΚΟΥΡΓΟΥ, ΠΕΙΡΑΙΑ ΓΟΥΝΑΡΗ, ΤΣΑΜΑΔΟΥ ΚΑΙ ΛΥΚΟΥΡΓΟΥ, ΠΕΙΡΑΙΑ Όψη του κτιρίου από την οδό

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες

Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες Μία εικόνα είναι χίλιες λέξεις Έτσι έλεγαν οι αρχαίοι Κινέζοι Εμείς, οι μαθητές της Α και Β Τάξης του δημοτικού σχολείου Λισβορίου θα σας πούμε την ιστορία

Διαβάστε περισσότερα

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 ΔΕΥΤΕΡΑ, 1 Ιουλίου Άφιξη στο ξενοδοχείο Ιλισός και τακτοποίηση στα δωμάτια 17:30 Κέρασμα και συνάντηση με τους υπεύθυνους των Θερινών Σχολείων 20:30-23:00 ΤΡΙΤΗ, 2 Ιουλίου 09:30-10:00

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΔΗΜΟΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Δ/ΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΔΗΜΟΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Δ/ΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΔΗΜΟΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Δ/ΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ Τ Ε Χ Ν Ι Κ Η Π Ε Ρ Ι Γ Ρ Α Φ Η Η Διεύθυνση Τεχνικών Έργων του Δήμου Ηρακλείου συνέταξε μελέτη με τίτλο «Συμπληρωματικές εργασίες κτιρίου πλατείας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΣΧΕΔΙΩΝ. Το οικόπεδο μας ανήκει στον κύριο Νίκο Δαλιακόπουλο καθώς και το γειτονικό οικόπεδο.

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΣΧΕΔΙΩΝ. Το οικόπεδο μας ανήκει στον κύριο Νίκο Δαλιακόπουλο καθώς και το γειτονικό οικόπεδο. - 99 - ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΣΧΕΔΙΩΝ 1. Τοπογραφικό Διάγραμμα : To τοπογραφικό διάγραμμα της δεύτερης αρχιτεκτονικής μελέτης ταυτίζεται με αυτό της πρώτης αρχιτεκτονικής μελέτης εφόσον και οι δυο μελέτες εχουν γίνει

Διαβάστε περισσότερα

STUDIO V ΔΟΧΕΙΟ ΔΩΡΕΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ. Διδάσκοντες: Δραμυτινός Π., Σκουρμπούτης Ε., Φωτιάδης Σ., Παπακωστόπουλος Β.

STUDIO V ΔΟΧΕΙΟ ΔΩΡΕΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ. Διδάσκοντες: Δραμυτινός Π., Σκουρμπούτης Ε., Φωτιάδης Σ., Παπακωστόπουλος Β. STUDIO V ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η / 2011-12 ΔΟΧΕΙΟ ΔΩΡΕΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ Διδάσκοντες: Δραμυτινός Π., Σκουρμπούτης Ε., Φωτιάδης Σ., Παπακωστόπουλος Β. ΘΕΜΑ Δοχείο δωρεών για Μουσείο Μπενάκη ΠΛΑΙΣΙΟ Το Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΟΧΙΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ

ΜΕΤΟΧΙΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΜΕΤΟΧΙΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ «ΣΥΜΒΑΣΗ ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΗΣ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ (MANAGEMENT) ΓΙΑ ΟΡΙΣΜΕΝΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΙΑΤΗΡΗΤΕΟΥ ΚΤΙΡΙΟΥ Ι ΙΟΚΤΗΣΙΑΣ Μ.Τ.Π.Υ. ΣΤΟΝ ΗΜΟ ΑΘΗΝΑΙΩΝ ΕΠΙ ΤΗΣ Ο ΟΥ ΛΥΚΟΥΡΓΟΥ 10» ΤΕΥΧΟΣ ΙΙΙ:

Διαβάστε περισσότερα

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Να περιγράψετε ένα μινωικό ανάκτορο; Μεγάλα Συγκροτήματα κτιρίων, Είχαν πολλές πτέρυγες-δωματίων, Διοικητικά, Οικονομικά, Θρησκευτικά και Καλλιτεχνικά κέντρα της περιοχής,

Διαβάστε περισσότερα

Το οικόπεδο που μας δίνεται να αναπτύξουμε την κτιριακή σύνθεση χαρακτηρίζεται από την έντονη κλίση προς τη θάλασσα

Το οικόπεδο που μας δίνεται να αναπτύξουμε την κτιριακή σύνθεση χαρακτηρίζεται από την έντονη κλίση προς τη θάλασσα ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ : Εξοχικές κατοικίες στο Σκροπονέρι Ευβοίας Το οικόπεδο που μας δίνεται να αναπτύξουμε την κτιριακή σύνθεση χαρακτηρίζεται από την έντονη κλίση προς τη θάλασσα και από την ακανόνιστη

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΓΡΑΜΜΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ

Θέμα: ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΓΡΑΜΜΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΤΕΙ ΣΕΡΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ Θέμα: ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΓΡΑΜΜΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ & ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ Σύνταξη κειμένου: Μαρία Ν. Δανιήλ, Αρχιτέκτων

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΚΙΝΣΤΕΡΝΑ. Καλυβιώτη Κωνσταντίνου. Ένα μεγαλοπρεπή μνημείο ύδρευσης της Κωνσταντινούπολης

ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΚΙΝΣΤΕΡΝΑ. Καλυβιώτη Κωνσταντίνου. Ένα μεγαλοπρεπή μνημείο ύδρευσης της Κωνσταντινούπολης 3 o ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ Σ.Χ. ΕΤΟΣ 2011-2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΓΕΙΤΟΝΕΣ ΜΑΣ» ΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΚΙΝΣΤΕΡΝΑ Ένα μεγαλοπρεπή μνημείο ύδρευσης της Κωνσταντινούπολης

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Μυστράς Η καστροπολιτεία απλώνεται στις πλαγιές του φυσικά οχυρού λόφου του βυζαντινού Μυζηθρά, που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο

Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο ρομαντισμός, που καταλαμβάνει τον επισκέπτη, μόλις φθάσει στο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΔΙΟΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ Το Δίον ήταν μια αρχαιότατη πόλη στρατηγικής σημασίας και μια από τις πιο φημισμένες μακεδονικές πολιτείες. Η γεωγραφική θέση

Διαβάστε περισσότερα

Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού.

Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού. Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού. 1 Περιεχόμενα: Εισαγωγή σελ.3 Ιστορική αναδρομή σελ.4 Περιγραφή του χώρου σελ.5-7 Βιβλιογραφία σελ.8 Παράρτημα σελ.9-10 2 Εισαγωγή. Στο κέντρο της Λεμεσού υπάρχει το Κάστρο

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοσιακή γειτονιά οδού Ελληνικής Δημοκρατίας στην Καβάλα

Παραδοσιακή γειτονιά οδού Ελληνικής Δημοκρατίας στην Καβάλα 1η ΕΒΔΟΜΑΔΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ ΚΑΒΑΛΑ 01-07/10/2012 Παραδοσιακή γειτονιά οδού Ελληνικής Δημοκρατίας στην Καβάλα Σαπφώ Αγγελούδη- Ζαρκάδα Δρ. Αρχιτέκτων Αριστοτελείου Πανεπιστήμιου Θεσσαλονίκης Οι Καβαλιώτες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΛΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΡΙΖΟΥΠΟΛΗΣ ΠΕΡΙΣΣΟΥ

ΑΝΑΠΛΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΡΙΖΟΥΠΟΛΗΣ ΠΕΡΙΣΣΟΥ ΕΜΠ ΣΧΟΛΗΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΤΟΜΕΙΣ Ι,ΙΙ,ΙΙΙ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2006 07 9ο ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΡΧΙΤΕΚΟΝΙΚΟΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ 9: ΑΣΤΙΚΟΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΑΝΑΠΛΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΡΙΖΟΥΠΟΛΗΣ ΠΕΡΙΣΣΟΥ ΟΜΑ Α 2 ΠΕΡΙΟΧΗ Β

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΘΟΥΛΑ ΜΠΑΚΟΛΗ ΕΛΕΝΗ-ΜΑΡΙΑ ΑΡΜΕΝΗ

ΑΝΘΟΥΛΑ ΜΠΑΚΟΛΗ ΕΛΕΝΗ-ΜΑΡΙΑ ΑΡΜΕΝΗ Η ΒΑΣΗ ΤΩΝ ΕΘΝΟΤΟΠΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΩΝ ΑΝΘΟΥΛΑ ΜΠΑΚΟΛΗ ΕΛΕΝΗ-ΜΑΡΙΑ ΑΡΜΕΝΗ Η παρούσα βάση δεδομένων έχει ως αντικείμενο την καταγραφή των πατριδοτοπικώνεθνοτοπικών-πολιτιστικών σωματείων που εδρεύουν σ όλο τον

Διαβάστε περισσότερα

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που ΚΡΗΝΗ Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που συνορεύει με τις πρώην κοινότητες και επίσης δημοτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΣΟΥΡΤΟΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΣΠΥΡΙΔΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ: ΒΙΔΑΛΗ ΙΩΑΝΝΑ ΜΠΟΥΡΜΠΑΧΑΚΗ ΑΣΠΑΣΙΑ ΠΕΙΡΑΙΑΣ 2010

ΤΣΟΥΡΤΟΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΣΠΥΡΙΔΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ: ΒΙΔΑΛΗ ΙΩΑΝΝΑ ΜΠΟΥΡΜΠΑΧΑΚΗ ΑΣΠΑΣΙΑ ΠΕΙΡΑΙΑΣ 2010 ΤΣΟΥΡΤΟΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΣΠΥΡΙΔΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ: ΒΙΔΑΛΗ ΙΩΑΝΝΑ ΜΠΟΥΡΜΠΑΧΑΚΗ ΑΣΠΑΣΙΑ ΠΕΙΡΑΙΑΣ 2010 Ανθηδών: είναι το μέρος που δίδει άνθη. Κατά τον Παυσανία πήρε το όνομα της από τον βασιλιά

Διαβάστε περισσότερα

Βικελαία Βιβλιοθήκη. Έναρξη εργασιών Β Φάσης (τελικής)

Βικελαία Βιβλιοθήκη. Έναρξη εργασιών Β Φάσης (τελικής) ΕΞΟΦΥΛΛΟ 2 Βικελαία Βιβλιοθήκη Έναρξη εργασιών Β Φάσης (τελικής) ΓΕΝΙΚΑ Η λειτουργία της Βικελαίας Δημοτικής Βιβλιοθήκης χρονολογείται από το 1908 που έγινε δεκτή η δωρεά Βικέλα. Στην αρχή στεγαζόταν στην

Διαβάστε περισσότερα

Γρίφος 1 ος Ένας έχει μια νταμιτζάνα με 20 λίτρα κρασί και θέλει να δώσει σε φίλο του 1 λίτρο. Πώς μπορεί να το μετρήσει, χωρίς καθόλου απ' το κρασί να πάει χαμένο, αν διαθέτει μόνο ένα δοχείο των 5 λίτρων

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Μυστράς Η καστροπολιτεία απλώνεται στις πλαγιές του φυσικά οχυρού λόφου του βυζαντινού Μυζηθρά, που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ Ο ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ, στις διάφορες δραστηριότητες που διοργανώνει κάθε χρόνο, προσπαθεί να αφυπνίσει τους μαθητές για το πρόβλημα που αντιμετωπίζει η Κύπρος εξαιτίας της

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Μ Α Θ Η Τ Ω Ν ΤΗΣ Ε ΚΑΙ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΑΘΗΝΑ» ΘΕΜΑ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ

Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Μ Α Θ Η Τ Ω Ν ΤΗΣ Ε ΚΑΙ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΑΘΗΝΑ» ΘΕΜΑ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Μ Α Θ Η Τ Ω Ν ΤΗΣ Ε ΚΑΙ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΑΘΗΝΑ» ΘΕΜΑ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ Ε ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΑΡΒΑΝΙΤΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΕΛΕΝΗ ΓΕΡΕΝΤΕ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΤΡΑΚΑ ΗΜΗΤΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΠ Α.Ε. ΟΜΙΛΙΑ ΛΙΝΑΣ ΜΕΝΔΩΝΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΩΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ

ΟΛΠ Α.Ε. ΟΜΙΛΙΑ ΛΙΝΑΣ ΜΕΝΔΩΝΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΩΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΟΛΠ Α.Ε. ΟΜΙΛΙΑ ΛΙΝΑΣ ΜΕΝΔΩΝΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΩΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΤΟΥ MASTER PLAN ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΚΤΗΣ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΡΙΤΗ 4 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2011 Ο.Λ.Π. Α.Ε. ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α

ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ Ν Α Δ Ε Σ Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΔΙΟΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΙΟ ΟΝΟΜΑΣΤΕΣ ΠΟΛΕΙΣ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Το αρχαίο Δίον του Ολύμπου βρίσκεται 15 χλμ. νότια της Κατερίνης, στους πρόποδες του Ολύμπου δίπλα στο

Διαβάστε περισσότερα

Στο Πίνοβο με την υπέροχη κορυφογραμμή του

Στο Πίνοβο με την υπέροχη κορυφογραμμή του Στο Πίνοβο με την υπέροχη κορυφογραμμή του Το όρος Πίνοβο είναι ένα σχετικά άγνωστο βουνό. Ο ορεινός του όγκος απλώνεται στα βορειοδυτικά του νομού Πέλλας, ανάμεσα στα όρη Βόρας (Καϊμακτσαλάν) και Τζένα.

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΚΑΛΥΔΩΝΑΣ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή Αρχαιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Ομάδα έρευνας Τουρνικιώτης ΕΜΠ Βασενχόβεν Βασιλοπούλου Βασιλειάδης Καρύδη Καφαντάρης Κίτσος Μουζακίτης Πατατούκα

Ομάδα έρευνας Τουρνικιώτης ΕΜΠ Βασενχόβεν Βασιλοπούλου Βασιλειάδης Καρύδη Καφαντάρης Κίτσος Μουζακίτης Πατατούκα Ομάδα έρευνας Παναγιώτης Τουρνικιώτης καθηγητής ΕΜΠ Μαρία Βασενχόβεν Χριστίνα Βασιλοπούλου Βασίλης Βασιλειάδης Ηώ Καρύδη Φάνης Καφαντάρης Βασίλης Κίτσος Σταύρος Μουζακίτης Έλενα Πατατούκα αρχιτέκτονες

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΡΟΔΟΣ, ΜΑΡΤΙΟΣ 2011 1 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σελ. 2 2. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Ο τόπος µας. Το σχολείο µας. Πολιτισµός. Η τάξη µας

Ο τόπος µας. Το σχολείο µας. Πολιτισµός. Η τάξη µας Ο τόπος µας Το σχολείο µας Πολιτισµός Η τάξη µας Ο ΤΟΠΟΣ ΜΑΣ Ανάµεσα στις ακτές του νοµού Μαγνησίας και τη Σκόπελο και απέναντι από το Πήλιο, βρίσκεται η Σκιάθος, ένα νησί µε έκταση 48 τετραγωνικά χιλιόµετρα.

Διαβάστε περισσότερα

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ICOM ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΜΟΥΣΕΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Αγ.Ασωμάτων 15 ΑΘΗΝΑ 105 53 Τηλ./Fax: 210 3219414 www.otenet.gr/icom Email icom@otenet.gr ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Το Διεθνές Συμβούλιο Μουσείων ιδρύθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΣΠΟΥ ΑΣΤΩΝ: ΣΚΛΑΒΟΥΝΟΥ ΗΜΗΤΡΙΟΥ ΚΑΤΣΑΡΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ ΘΕΜΑ: ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ ΑΙΓΙΑΛΙΤΙ

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Β1 1 Επίπεδο Β1 (25 μονάδες) Διάρκεια: 40 λεπτά Ερώτημα 1 (6 μονάδες) Διαβάζετε σ ένα περιοδικό οδηγίες για να μάθουν σωστά τα παιδιά σας σκι. Το περιοδικό όμως είναι παλιό κι έτσι βλέπετε καθαρά μόνο

Διαβάστε περισσότερα

ι. ΣΤΑΔΙΟ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ιι. ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ιιι. ΣΥΝΘΕΤΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ & ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ

ι. ΣΤΑΔΙΟ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ιι. ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ιιι. ΣΥΝΘΕΤΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ & ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ & ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ι. ΣΤΑΔΙΟ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ιι. ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ιιι. ΣΥΝΘΕΤΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ ι. ΣΤΑΔΙΟ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ α. Αρχειακή έρευνα β. Βιβλιογραφική έρευνα γ. Έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΥΠΛΙΟ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑ ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ ΗΠΑΛΙΑΠΟΛΗ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ

ΝΑΥΠΛΙΟ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑ ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ ΗΠΑΛΙΑΠΟΛΗ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ ΝΑΥΠΛΙΟ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑ ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ ΗΠΑΛΙΑΠΟΛΗ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ 1 Η ΝΕΩΤΕΡΗ ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ 2 Τα εργαλεία ανάγνωσης της ταυτότητας της πόλης. Τα εργαλεία

Διαβάστε περισσότερα

Λαυρεντία Γρηγοριάδου Γαβουχίδου Δανάη Καλφόπουλος θωμάς Τριπολιτσιώτης Στέργιος Τσιγκροσβίλι Γιάννης

Λαυρεντία Γρηγοριάδου Γαβουχίδου Δανάη Καλφόπουλος θωμάς Τριπολιτσιώτης Στέργιος Τσιγκροσβίλι Γιάννης ΘΕΜΑ: Οι περιοχές γύρω από το σχολείο μου Για την πραγματοποίηση της εργασίας δούλεψαν οι μαθητές: Λαυρεντία Γρηγοριάδου Γαβουχίδου Δανάη Καλφόπουλος θωμάς Τριπολιτσιώτης Στέργιος Τσιγκροσβίλι Γιάννης

Διαβάστε περισσότερα

www.pilionwalks.com Caroline Pluvier & Ruud Schreuder 1

www.pilionwalks.com Caroline Pluvier & Ruud Schreuder 1 5. Δράκεια - Χάνια - Δράκεια Mάιος 2015 - Επειδή θα συναντήσετε μερικά προβλήματα κάνοντας αυτή την διαδρομή τώρα, σας συνιστούμε να μη την κάνετε μέχρι να την ελέγξουμε έμεις οι ίδιοι τον Σεπτέμβριο.

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ»

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ,,^ -^,;-,..:..,, : χ λ κ«:! «e.«?s"'h. ΗΗΗΜΗΗΒ ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ΕΙΡΗΝΗ ΚΑΙΜΑΡΑ Τα καινούρια προγράμματα του Τμήματος Εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

Αγροτεμάχιο προς πώληση, 165 στρεμμάτων στην παραλία Ορκός της Κέας (Τζιας) στις Κυκλάδες ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΑΓΡΟΤΕΜΑΧΙΟ

Αγροτεμάχιο προς πώληση, 165 στρεμμάτων στην παραλία Ορκός της Κέας (Τζιας) στις Κυκλάδες ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΑΓΡΟΤΕΜΑΧΙΟ Αγροτεμάχιο προς πώληση, 165 στρεμμάτων στην παραλία Ορκός της Κέας (Τζιας) στις Κυκλάδες ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΑΓΡΟΤΕΜΑΧΙΟ Κέα 2009 Αγροτεμάχιο 165 στρέμματα, ιδανικό για επένδυση στις Κυκλάδες

Διαβάστε περισσότερα

Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες. 18 22 Απριλίου 2014

Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες. 18 22 Απριλίου 2014 Σίνα 14 & Ακαδημίας, τηλ. 210 3642707, φαξ. 201-3642707 e-mail: info@cosmorama.gr Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες 18 22 Απριλίου 2014 Μόνο σε εμάς θα βρείτε: Πλούσιες πρωινές ξεναγήσεις

Διαβάστε περισσότερα

E N O T H T A YΠOMNHMA. Οδηγοί του κόσμου, Τα ελληνικά νησιά, εκδ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Αθήνα, 1998

E N O T H T A YΠOMNHMA. Οδηγοί του κόσμου, Τα ελληνικά νησιά, εκδ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Αθήνα, 1998 0-0086_D3_GLOSSA_TEYXOS C GLOSSA 2/9/2 0:6 AM Page 78 6 Η Ρόδος Η Ρόδος είναι το μεγαλύτερο νησί των Δωδεκα - νήσων. Δίκαια την αποκαλούν το μαργαριτάρι της Μεσογείου. Οι σπάνιες ομορφιές της ξεδιπλώ νο

Διαβάστε περισσότερα

THE G C SCHOOL OF CAREERS ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ

THE G C SCHOOL OF CAREERS ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Αριθμός Επίθετο Όνομα Όνομα πατέρα THE G C SCHOOL OF CAREERS ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 0-0 ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ (Αυτό το γραπτό αποτελείται από 0 σελίδες, συμπεριλαμβανομένης της σελίδας αυτής). THE G

Διαβάστε περισσότερα

Στρατόπεδο Aσηµακοπούλου. Παραλία

Στρατόπεδο Aσηµακοπούλου. Παραλία Στάδιο Στρατόπεδο Aσηµακοπούλου Παραλία Λιµανάκι Σφαγείων Καρνάγιο Το Περιγιάλι όπως είναι σήμερα. Η γραμμή περιγράφει τη περιοχή που διαμορφώνεται σε μια νέα, πρότυπη πόλη στα ανατολικά της Καβάλας. Η

Διαβάστε περισσότερα

Α ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΕΡΙΟΥ ΤΑΞΗ Δ 1

Α ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΕΡΙΟΥ ΤΑΞΗ Δ 1 Α ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΕΡΙΟΥ ΤΑΞΗ Δ 1 Στα πλαίσια της «Ευρωπαϊκής εβδομάδας πολιτισμού» συμμετείχαμε τα τμήματα Δ 1 και Δ 2 και το τμήμα Ε 2 του σχολείου μας, σε μια περιήγηση στα πολιτιστικά μέρη του Γερίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ - Γενική Εισαγωγή..2 - Iστορική αναδρομή....3-4 - Περιγραφή του χώρου.....5-8 - Επίλογος...9 - Βιβλιογραφία 10 1 Γενική Εισαγωγή Επίσκεψη στο Επαρχιακό Μουσείο Πάφου Το Επαρχιακό Μουσείο της

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΑΡΔΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΑ

Η ΚΑΡΔΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΑ Η ΚΑΡΔΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΑ Ο αρχιτέκτονας Τάσος Ζέππος. Το φωτιστικό «Great 1» της Luxit ισορροπεί με τα έργα του Takis. Στην απέναντι σελίδα: Ο διάδρομος στο πρώτο επίπεδο ενώνει το καθιστικό με την τραπεζαρία.

Διαβάστε περισσότερα

1979 Πτυχίο στην Συντήρηση Αρχαιοτήτων και Έργων Τέχνης στο τμήμα Συντήρησης Αρ/των στη Θ' Δημόσια Επαγγελματική Σχολή Αθηνών.

1979 Πτυχίο στην Συντήρηση Αρχαιοτήτων και Έργων Τέχνης στο τμήμα Συντήρησης Αρ/των στη Θ' Δημόσια Επαγγελματική Σχολή Αθηνών. BΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΣΟΥΡΑΚΗ ΚΛΕΟΠΑΤΡΑ Συντηρήτρια έργων τέχνης και αρχαιοτήτων Ζωγράφος Καθηγήτρια εφαρμογών στο τμήμα συντήρηση Αρχαιοτήτων και έργων τέχνης στο Τ.Ε.Ι/Αθηνών Κυδαντιδών 33 11851 Αθήνα

Διαβάστε περισσότερα

<< ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΩΦΕΛΕΙΕΣ >>

<< ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΩΦΕΛΕΙΕΣ >> 1 Ο ΕΠΑΛ ΝΑΥΠΛΙΟΥ ΤΑΞΗ Α ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2014 : > ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΜΥΚΗΝΩΝ Από τους πιο σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους στην Ελλάδα. Χτισμένη πάνω

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ:ΚΩΣΤΑΣ ΑΔΑΜΑΚΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ Π.Θ. ΠΡΟΕΔΡΟΣ TICCIH

ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ:ΚΩΣΤΑΣ ΑΔΑΜΑΚΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ Π.Θ. ΠΡΟΕΔΡΟΣ TICCIH ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ:ΚΩΣΤΑΣ ΑΔΑΜΑΚΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ Π.Θ. ΠΡΟΕΔΡΟΣ TICCIH S0 ΜΑΘΗΜΑ 13 Ο (25.1.2013) ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΔΙΑΧΕΙΡΗΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΕΡΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Masaccio, ο πρόωρα χαμένος ιδρυτής της Αναγέννησης

Masaccio, ο πρόωρα χαμένος ιδρυτής της Αναγέννησης Masaccio, ο πρόωρα χαμένος ιδρυτής της Αναγέννησης Εικόνα 1: Η πληρωμή του φόρου, παρεκκλήσιο Brancacci, Φλωρεντία Εικόνα 2: Η εκδίωξη από τον παράδεισο, παρεκκλήσιο Brancacci. Πριν και μετά την αποκατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΦΘΟΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΦΘΟΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΦΘΟΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Τα μνημεία που συναντάμε στους αρχαιολογικούς χώρους της Ελλάδας, είναι φτιαγμένα με δομικούς λίθους διαφόρων πετρωμάτων, συνήθως ασβεστολίθων και μαρμάρων,

Διαβάστε περισσότερα

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης;

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Μέρος της οχύρωσης Οι αρχαιολογικές ανασκαφές που διενεργούνται στην περιοχή της La Bastida (Totana, Murcia στην Ισπανία) έχουν αποκαλύψει ένα επιβλητικό οχυρωματικό

Διαβάστε περισσότερα

Χριστόφορος Παντελάτος Κατερίνα Σαχίνογλου Μαρία Στεργίου Γιάννης Πουλής Έξαρχος Καλύβας

Χριστόφορος Παντελάτος Κατερίνα Σαχίνογλου Μαρία Στεργίου Γιάννης Πουλής Έξαρχος Καλύβας Χριστόφορος Παντελάτος Κατερίνα Σαχίνογλου Μαρία Στεργίου Γιάννης Πουλής Έξαρχος Καλύβας Το κίνημα του νεοκλασικισμού τοποθετείται στα μέσα του 18ου έως τις αρχές του 19ου αιώνα Κυριαρχία αστικής τάξης

Διαβάστε περισσότερα

Αρχοντικά Μέσης Κέρκυρας

Αρχοντικά Μέσης Κέρκυρας Αρχοντικά Μέσης Κέρκυρας Τα αρχοντικά σπίτια της Κέρκυρας, όσα διασώθηκαν μέσα στο χρόνο, αποτελούν ζωντανά μνημεία αρχιτεκτονικού ενδιαφέροντος, φορτωμένα με μνήμες και θρύλους. Ιστορικά, δημιουργήθηκαν

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2013-2014 Μάθημα: Ελληνικά σε Ξενόγλωσσους Επίπεδο: Ε3 Διάρκεια:

Διαβάστε περισσότερα

Ελκυστικοί και λειτουργικοί κάδοι απορριμμάτων στους δρόμους της πόλης μας. Μια πρόταση με άποψη Α ΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΜΕΣΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014

Ελκυστικοί και λειτουργικοί κάδοι απορριμμάτων στους δρόμους της πόλης μας. Μια πρόταση με άποψη Α ΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΜΕΣΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 Ελκυστικοί και λειτουργικοί κάδοι απορριμμάτων στους δρόμους της πόλης μας Μια πρόταση με άποψη Α ΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΜΕΣΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 Με τη συγκέντρωση του πληθυσμού στις πόλεις και την τεχνολογική

Διαβάστε περισσότερα

Μετεωρολογία. Αν σήμερα στις 12 τα μεσάνυχτα βρέχει, ποια είναι η πιθανότητα να έχει λιακάδα μετά από 72 ώρες;

Μετεωρολογία. Αν σήμερα στις 12 τα μεσάνυχτα βρέχει, ποια είναι η πιθανότητα να έχει λιακάδα μετά από 72 ώρες; Ονόματα Η μητέρα της Άννας έχει άλλους τρεις μεγαλύτερους γιους. Επειδή έχει πάθος με τα χρήματα, τους έχει βαφτίσει ως εξής: Τον μεγάλο της γιο "Πενηνταράκη", τον μεσαίο "Εικοσαράκη" και τον μικρότερο

Διαβάστε περισσότερα

Ο Λ Υ Μ Π Ι Ο Ν Α Ι Θ Ο Υ Σ Α Ο Λ Υ Μ Π Ι Ο Ν ΑΙΘΟΥΣΑ ΠΑΥΛΟΣ ΖΑΝΝΑΣ

Ο Λ Υ Μ Π Ι Ο Ν Α Ι Θ Ο Υ Σ Α Ο Λ Υ Μ Π Ι Ο Ν ΑΙΘΟΥΣΑ ΠΑΥΛΟΣ ΖΑΝΝΑΣ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Ο Λ Υ Μ Π Ι Ο Ν Α Ι Θ Ο Υ Σ Α Ο Λ Υ Μ Π Ι Ο Ν ΠΑΥΛΟΣ ΖΑΝΝΑΣ ΜΟΥΣΕΙΟ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΥ Α Ι Θ Ο Υ Σ Α Τ Α Κ Η Σ Κ Α Ν Ε Λ Λ Ο Π Ο Υ Λ Ο Σ ΜΟΥΣΕΙΟ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΥ ΤΟ ΚΤΙΡΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

5 Μέρες/4νύχτες στην Κωνσταντινούπολη αεροπορικώς σε κεντρικό ξενοδοχείο 4 αστέρων από 9/6 έως 13/6

5 Μέρες/4νύχτες στην Κωνσταντινούπολη αεροπορικώς σε κεντρικό ξενοδοχείο 4 αστέρων από 9/6 έως 13/6 5 Μέρες/4νύχτες στην Κωνσταντινούπολη αεροπορικώς σε κεντρικό ξενοδοχείο 4 αστέρων από 9/6 έως 13/6 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΩΝ Ένα ταξίδι στην Κωνσταντινούπολη δεν είναι μόνο μια μοναδική

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΝΕΑΣ ΠΛΕΥΡΩΝΑΣ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή Αρχαιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΣΧΕΔΙΩΝ. Το οικόπεδο μας ανήκει στον κύριο Νίκο Δαλιακόπουλο καθώς και το γειτονικό οικόπεδο.

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΣΧΕΔΙΩΝ. Το οικόπεδο μας ανήκει στον κύριο Νίκο Δαλιακόπουλο καθώς και το γειτονικό οικόπεδο. - 89-1. Τοπογραφικό Διάγραμμα : ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΣΧΕΔΙΩΝ Το οικόπεδο μας ανήκει στον κύριο Νίκο Δαλιακόπουλο καθώς και το γειτονικό οικόπεδο. Η πρόσοψη του οικοπέδου βρίσκεται επί της οδού Κρουσόβου, ενώ το οικόπεδο

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση καταστηµάτων Περιγραφή κτιρίου Φωτογραφικό υλικό

Παρουσίαση καταστηµάτων Περιγραφή κτιρίου Φωτογραφικό υλικό ΙΣΟΓΕΙΑ ΚΑΤΑΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣ ΕΝΟΙΚΙΑΣΗ Λ. ΚΗΦΙΣΙΑΣ 342 & ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΕΩΣ, Ν. ΨΥΧΙΚΟ Παρουσίαση καταστηµάτων Περιγραφή κτιρίου Φωτογραφικό υλικό ΘΕΜΕΛΙΑ ΧΟΥΒΑΡ ΑΣ Α.Τ.Ε. Οδός Πεντέλης 110 Μαρούσι, 151 26

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΡΑΤΟΥ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή Αρχαιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

BELLEVUE BAY FLATS & HOUSES

BELLEVUE BAY FLATS & HOUSES BELLEVUE BAY FLATS & HOUSES ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ 9 ΑΚΑΔΗΜΑÏΚΟ ΕΤΟΣ: 2010/2011 ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: Β.ΚΑΡΒΟΥΝΤΖΗ,Κ.ΣΕΡΡΑΟΣ, Δ.ΜΠΑΛΑΜΠΑΝΙΔΗΣ (Μ/Σ) ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ: ΑΝΤΩΝΙΑΔΗ ΚΑΤΕΡΙΝΑ, ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Α 4 ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Κα ΤΣΑΓΚΟΓΕΩΡΓΑ

ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Α 4 ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Κα ΤΣΑΓΚΟΓΕΩΡΓΑ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Α 4 ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Κα ΤΣΑΓΚΟΓΕΩΡΓΑ 1 ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΕΛ. 3 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΣΕΛ. 4 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΚΟΠΟΥ ΣΕΛ. 5 ΥΛΙΚΑ ΣΕΛ. 6 ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ, ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΑ ΣΕΛ. 7 ΑΝΑΛΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Εξοχότατε Κύριε Πρωθυπουργέ, Κύριε Πρόεδρε, Αξιότιμοι προσκεκλημένοι, Κυρίες και κύριοι,

Εξοχότατε Κύριε Πρωθυπουργέ, Κύριε Πρόεδρε, Αξιότιμοι προσκεκλημένοι, Κυρίες και κύριοι, Εξοχότατε Κύριε Πρωθυπουργέ, Κύριε Πρόεδρε, Αξιότιμοι προσκεκλημένοι, Κυρίες και κύριοι, Σήμερα συμπλήρωνεται ένας χρόνος από την ανακοίνωση της πρωτοβουλίας του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος να προσφέρει

Διαβάστε περισσότερα

Χάνι Αβέρωφ, Ξάνθη. Βοήθημα για τον εκπαιδευτικό. Νατάσα Μιχαηλίδου Αρχαιολόγος- Μουσειολόγος- Ξεναγός. Περιεχόμενα

Χάνι Αβέρωφ, Ξάνθη. Βοήθημα για τον εκπαιδευτικό. Νατάσα Μιχαηλίδου Αρχαιολόγος- Μουσειολόγος- Ξεναγός. Περιεχόμενα Χάνι Αβέρωφ, Ξάνθη Βοήθημα για τον εκπαιδευτικό Περιεχόμενα 1. Εισαγωγή... 2 2. Χάνια... 2 3. Τα Χάνια της Ξάνθης... 3 4. Το Χάνι Αβέρωφ... 3 5. Εικόνες... 4 6. Βιβλιογραφία... 6 Νατάσα Μιχαηλίδου Αρχαιολόγος-

Διαβάστε περισσότερα