éáôòéëà áîàìåëôá Ôüìïò à Ôåý ïò 12 Ïêôþâñéïò - ÄåêÝìâñéïò 2011

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "éáôòéëà áîàìåëôá Ôüìïò à Ôåý ïò 12 Ïêôþâñéïò - ÄåêÝìâñéïò 2011"

Transcript

1 éáôòéëà áîàìåëôá Ôüìïò à Ôåý ïò 12 Ïêôþâñéïò - ÄåêÝìâñéïò 2011 ÁöéÝñùìá óôç åéñïõñãéêþ ôùí Åíäïêñéíþí ÁäÝíùí ISSN Tñéìçíéáßá êäïóç ôùí ÕÃÅÉÁ, ÌÇÔÅÑÁ & ËÇÔÙ ôïõ Ïìßëïõ ÕÃÅÉÁ Διανέµεται Δωρεάν

2 Άρθρα Τριμηνιαία έκδοση των ΥΓΕΙΑ, ΜΗΤΕΡΑ, ΛΗΤΩ του Ομίλου ΥΓΕΙΑ ISSN Επιτροπή Σύνταξης Κωστής Γεωργιλής Παθολόγος - Λοιμωξιολόγος, Διευθυντής Β Παθολογικής Κλινικής του ΥΓΕΙΑ Ελπιδοφόρος Δουράτσος Μαιευτήρας - Γυναικολόγος, Πρόεδρος Επιστημονικού Συμβουλίου του ΛΗΤΩ Γεώργιος Καλλιπολίτης Μαιευτήρας - Γυναικολόγος, Πρόεδρος Επιστημονικού Συμβουλίου του ΜΗΤΕΡΑ Χρήστος Μπαρτσόκας Παιδίατρος, Επιστημονικός Διευθυντής Παίδων του ΜΗΤΕΡΑ Διευθυντής Σύνταξης Ιωάννης Αποστολάκης Παθολόγος, Διευθυντής Α Παθολογικής Κλινικής του ΥΓΕΙΑ Αναπληρωτής Διευθυντής Σύνταξης Βασίλειος Σεϊτανίδης Αιματολόγος, Επίτιμος Διευθυντής Αιματολογικής Κλινικής του ΥΓΕΙΑ Βοηθοί Διευθυντή Σύνταξης Ιωάννης Πατούλης Χειρουργός του ΥΓΕΙΑ Εμμανουήλ Δ. Παπαδάκης Ειδικός Παθολόγος του ΥΓΕΙΑ 516 Παθήσεις του θυρεοειδούς και των παραθυρεοειδών που απαιτούν χειρουργική αντιμετώπιση Πολυξένη Κουτκιά-Μυλωνάκη 521 Ενδοσκοπικές τεχνικές θυρεοειδεκτομής Ευθύμιος Πούλιος 527 Ο ρόλος του διεγχειρητικού υπερηχογραφήματος στην ελάχιστα επεμβατική ανοικτή παραθυρεοειδεκτομή Ανδρέας Κυριακόπουλος 532 Νευροπλοήγηση για την προστασία των παλίνδρομων νεύρων κατά τις επεμβάσεις της θυρεοειδεκτομής. Προσφέρει πραγματικά; Δημήτριος Tρανουδάκης 536 Αντιμετώπιση των κλινικά σιωπηλών όγκων του επινεφριδίου - Επινεφριδίωμα/τυχαίωμα Δημήτριος Λινός 545 Πλεονεκτήματα της ενδοσκοπικής οπισθοπεριτοναϊκής επινεφριδιεκτομής έναντι της λαπαροσκοπικής: Μία προοπτική συγκριτική μελέτη Ανδρέας Κυριακόπουλος Δημήτριος Λινός 551 Αδενώματα υπόφυσης: συμπτώματα - διάγνωση - χειρουργική αντιμετώπιση - έκβαση Κώστας Λαμπρόπουλος Παναγιώτης Νομικός 555 Διαχωρισμός της αορτής Αριστοτέλης Πάνος Δημοσιογραφική Επιμέλεια Μαριλένα Καραμήτρου Δημοσιογράφος, Υπεύθυνη Γραφείου Τύπου Ομίλου ΥΓΕΙΑ τηλ.: ) Commercial Management Γιώργος Σώρας ( τηλ.: , fax: ) Εκδότης Media2day Εκδοτική Α.Ε. Υπεύθυνος Χρήστος Ζαρίφης Δημιουργικό Τάσος Λοβέρδος, Άντζελα Σοφιανοπούλου Επιμέλεια Ύλης Χρήστος Γαδ Διεύθυνση Παραγωγής Πέτρος Μαρίνης Παραγωγή MEDIA2DAY ΕΚΔΟΤΙΚΗ Α.Ε. Παπανικολή 50, Χαλάνδρι Τηλ.: fax: Οδηγίες προς τους συγγραφείς Τα ΙΑΤΡΙΚΑ ΑΝΑΛΕΚΤΑ είναι τριμηνιαίο περιοδικό γενικής ύλης και απευθύνεται στους γιατρούς κάθε ειδικότητας. Δεκτά για δημοσίευση είναι άρθρα γραμμένα από γιατρούς των Νοσοκομείων του Ομίλου ΥΓΕΙΑ και από επιστήμονες συναφών επαγγελμάτων. Τα άρθρα πρέπει να έχουν επίκαιρο επιστημονικό ενδιαφέρον, να είναι βιβλιογραφικά πλήρως τεκμηριωμένα, σύντομα, μέχρι λέξεις, γραμμένα με σαφήνεια, κατανοητά από γιατρούς όλων των ειδικοτήτων, όχι μόνο από τους ειδικούς επί του θέματος που πραγματεύονται. Κύριο κορμό του περιοδικού αποτελούν οι ανακοινώσεις περιπτώσεων, οι σύντομες ανασκοπήσεις, τα επίκαιρα θέματα. Δεκτές, επίσης, διδακτικές απεικονίσεις, κουίζ, δοκιμασίες αυτοελέγχου. Για τη μορφή του άρθρου και την αναγραφή της βιβλιογραφίας παρακαλούνται οι συγγραφείς να συμβουλεύονται προηγούμενα τεύχη του περιοδικού. Όλα τα άρθρα ελέγχονται από συντακτική επιτροπή, η οποία κρίνει αν το άρθρο είναι κατάλληλο προς δημοσίευση ως έχει ή ύστερα από υποδεικνυόμενες τροποποιήσεις. Μετά την έγκριση της συντακτικής επιτροπής, το άρθρο υπόκειται σε συντακτικές και γραμματικές διορθώσεις, οι οποίες μπορεί να περιλαμβάνουν και περικοπές φράσεων ή ολόκληρων παραγράφων, ώστε να γίνει περισσότερο περιεκτικό και εύληπτο.

3 Γράμμα από τη σύνταξη Συνεχίζοντας την ακολουθούμενη τακτική, τα τεύχη των ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΑΝΑΛΕΚΤΩΝ να είναι αφιερωμένα σε ένα θέμα ή σε έναν τομέα της ιατρικής, αυτό το τεύχος αναφέρεται στη χειρουργική των ενδοκρινών αδένων. Στη γενική χειρουργική το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στο θυρεοειδή, στους παραθυρεοειδείς και στα επινεφρίδια. Στο τεύχος υπάρχουν άρθρα που πραγματεύονται τις ενδείξεις της χειρουργικής αντιμετώπισης των παθήσεων των αδένων αυτών, τις εγχειρητικές τεχνικές και τα αποτελέσματα των επεμβάσεων, καθώς και την εμπειρία που απέκτησαν οι συγγραφείς από τη συστηματική μελέτη των περιπτώσεων που είχαν. Η υπόφυση αποτελεί αντικείμενο των νευροχειρουργών, αλλά δεν μπορούσε να λείπει από ένα τέτοιο αφιέρωμα. Η ύλη του τεύχους συμπληρώνεται από ένα άρθρο που αναφέρεται στο διαχωρισμό της αορτής. Ιωάννης Αποστολάκης Ιατρικά Ανάλεκτα Τόμος Γ' Τεύχος 12 Έτος

4 Παθήσεις του θυρεοειδούς και των παραθυρεοειδών που απαιτούν χειρουργική αντιμετώπιση Παθήσεις του θυρεοειδούς και των παραθυρεοειδών που απαιτούν χειρουργική αντιμετώπιση Πολυξένη Κουτκιά-Μυλωνάκη MD,MA, Ενδοκρινολόγος, ΥΓΕΙΑ Ο θυρεοειδής αδένας ζυγίζει στους ενήλικες γραμ. και εκκρίνει την ορμόνη θυροξίνη, η οποία ρυθμίζει το μεταβολισμό και την ομοιόσταση του οργανισμού με την παραγωγή θερμότητας και ενέργειας. Μέσα στο θυρεοειδικό παρέγχυμα βρίσκονται τα παραθυλακικά κύτταρα, τα οποία εκκρίνουν την καλσιτονίνη που είναι σημαντική στο μεταβολισμό του ασβεστίου. Οι παραθυρεοειδείς αδένες συνήθως είναι 4 και βρίσκονται ανατομικά 2 στους άνω πόλους και 2 στους κάτω πόλους του θυρεοειδούς αδένα. Ποσοστό 12% - 15% των φυσιολογικών ατόμων μπορεί να έχει και πέμπτο παραθυρεοειδή αδένα, ο οποίος να βρίσκεται έκτοπος μέσα στο μεσοθωράκιο ή αλλού. Οι παραθυρεοειδείς αδένες ρυθμίζουν την κινητική του ασβεστίου με την έκκριση παραθορμόνης. Το παραθυρεοειδές κύτταρο έχει υποδοχείς ελέγχου και ομοιοστασίας του εξωκυττάριου ασβεστίου. Οι παθήσεις του θυρεοειδούς αδένα και των παραθυρεοειδών αδένων που απαιτούν χειρουργική αντιμετώπιση είναι οι εξής: n Οι ψυχροί όζοι του θυρεοειδούς ή οι πολυοζώδεις βρογχοκήλες, με ή χωρίς πιεστικά φαινόμενα στην τραχεία. n Το τοξικό αδένωμα. n Ο υπερθυρεοειδισμός Graves, σε ασθενή που δεν έχει αποκριθεί στη φαρμακευτική αγωγή, ή έχει εμφανίσει αλλεργίες και ουδετεροπενία στα αντιθυρεοειδικά φάρμακα, ή σε γυναίκα ασθενή που θέλει να μείνει σύντομα έγκυος. n Οι ευμεγέθεις τοξικές βρογχοκήλες με αδένα >150 γραμ. όπου απαιτούνται μεγάλες δόσεις αντιθυρεοειδικών για τη ρύθμιση της λειτουργίας και ο αδένας δεν ελαττώνεται σε μέγεθος μετά τη φαρμακευτική θεραπεία ή τη χορήγηση ραδιενεργού ιωδίου. Ο ασθενής με το θεράποντα ιατρό μπορούν να συζητήσουν την εγχείρηση σαν λύση. n Ο καρκίνος του θυρεοειδούς, επιβεβαιωμένος ή πιθανολογούμενος μετά από βιοψία με λεπτή βελόνα. n Οι ασθενείς με υπερπαραθυρεοειδισμό σύμφωνα με τα τελευταία κριτήρια χρειάζονται εγχείρηση. Όζοι του θυρεοειδούς Οι ασθενείς με όζους του θυρεοειδούς πρέπει να υποβληθούν σε διαγνωστική παρακέντηση με λεπτή βελόνα εάν ο όζος είναι >1 εκ., έχει ανώμαλα όρια και αποτιτανώσεις, αυξημένη αιμάτωση και η ελαστογραφία το χαρακτηρίζει σκληρό, στοιχεία που αυξάνουν την πιθανότητα για κακοήθεια. Εάν η βιοψία επιβεβαιώσει ότι ο όζος είναι καλοήθης, ο ασθενής παρακολουθείται από τον ενδοκρινολόγο. Εάν επιβεβαιωθεί από τη βιοψία η ύπαρξη κακοήθειας ή η υποψία κακοήθειας, τότε οδηγείται στο χειρουργείο. Όταν υπάρχει κύστη θυρεοειδούς, αυτή είναι συνήθως καλοήθης, αλλά στο τοίχωμα της κύστης μπορεί να δημιουργηθεί καρκίνος. Ασθενείς που έχουν ακτινοβοληθεί στον τράχηλο μπορεί να έχουν και καλοήθεις και κακοήθεις περιοχές στους όζους. Η παρουσία ψυχρού όζου, σε ασθενή που έχει ακτινοβοληθεί στον τράχηλο, δημιουργεί ισχυρή υποψία καρκίνου του θυρεοειδούς και είναι ένδειξη χειρουργικής αντιμετώπισης του όζου. Προσπαθώντας να ελαττώσουμε το κόστος και τις επεμβάσεις που δεν επιβεβαιώνουν τη διάγνωση καρκίνου, υπάρχουν κάποιες ενδείξεις που κάνουν κάποιους όζους πιο ύποπτους και όπου συνιστάται χειρουργική αντιμετώπιση. Στο σπινθηρογράφημα ένα θερμός όζος είναι καλοήθης, ενώ ο ψυχρός είναι ύποπτος για κακοήθεια. Περίπου ένα 5% των βιοψιών με λεπτή βελόνα είναι ψευδώς θετικές και ένα 5% είναι ψευδώς αρνητικές. Έτσι, τα αποτελέσματα της βιοψίας είναι ακριβή σε ποσοστό 90%, όπως επιβεβαιώνεται από μετέπειτα χειρουργική αντιμετώπιση του ασθενούς. Η παρακέντηση όζων του θυρεοειδούς (βιοψία θυρεοειδούς με λεπτή βελόνα) καθορίζει εάν ο θυρεοειδής έχει κακοήθεια. Η πρωταρχική θεραπεία για τον καρκίνο του θυρεοειδούς (θηλώδης και θυλακιώδης) είναι χειρουργική, με ολική θυρεοειδεκτομή και με λεμφαδενικό καθαρισμό εάν υπάρχουν λεμφαδένες που έχουν χαρτογραφηθεί προεγχειρητικά. Υπερθυρεοειδισμός Η χειρουργική αντιμετώπιση του υπερθυρεοειδισμού ποι- 516 Ιατρικά Ανάλεκτα Τόμος Γ' Τεύχος 12 Έτος 2011

5 Παθήσεις του θυρεοειδούς και των παραθυρεοειδών που απαιτούν χειρουργική αντιμετώπιση κίλλει ανάλογα με την αιτία και τα χαρακτηριστικά του ασθενούς. Σε μερικούς ασθενείς με υπερθυρεοειδισμό Graves μπορεί η χειρουργική επέμβαση σαν θεραπεία να είναι πιο κατάλληλη από τη θεραπεία με ραδιενεργό ιώδιο. Προεγχειρητικά ο ασθενής πρέπει να γίνει ευθυρεοειδικός, με χορήγηση αντιθυρεοειδικών φαρμάκων και με λήψη ανόργανου ιωδίου, Lugol 10 σταγόνες καθημερινά (5 σταγόνες πρωί και βράδυ, περίπου 400mg) για 1 βδομάδα πριν από το χειρουργείο. Σκοπός της φαρμακευτικής προετοιμασίας είναι να ελαττωθεί η μεγάλη αγγείωση του αδένα, με συνέπεια τη μειωμένη αιμορραγία κατά την ώρα της εγχείρησης. Σε ασθενείς που δεν μπορούν να λάβουν αντιθυρεοειδικά και έχουν ταχυκαρδία, χορηγούνται βήτα αναστολείς, ώστε να ελέγχεται ο ρυθμός και να έχουν σφυγμό <80/λεπτό. Αυτό, βέβαια, εάν δεν υπάρχει αντένδειξη για τη λήψη βήτα αναστολέων (όπως π.χ. πνευμονοπάθεια). Ο ενδοκρινολόγος θα συστήσει εγχείρηση στις ακόλουθες περιπτώσεις: Α. Βρογχοκήλη και τοξικό αδένωμα 1. Σε ασθενείς με πολύ μεγάλες βρογχοκήλες οι οποίοι θα χρειάζονταν πολλές δόσεις ραδιενεργού ιωδίου γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε περιορισμένη ελάττωση της βρογχοκήλης ή σε ασυμμετρία της. 2. Σε βρογχοκήλες που προκαλούν συμπίεση του ανώτερου αναπνευστικού ή δυσφαγία. 3. Η τοξική πολυοζώδης βρογχοκήλη, ιδίως σε ασθενείς με πολυοζώδη βρογχοκήλη που έχει περιοχές με υπερθυρεοειδισμό και ψυχρές περιοχές μετά τη χρήση ιωδίου, ή η παρουσία κυστικών περιοχών μετά τη χρήση ραδιενεργού ιωδίου είναι πιθανές ενδείξεις χειρουργείου. 4. Τα τοξικά αδενώματα σε ασθενείς με υπερθυρεοειδισμό μπορεί να θεραπευθούν με εγχείρηση για αφαίρεση του αδενώματος σε ασθενείς που για διάφορους λόγους δεν μπορούν να συνεχίσουν τη φαρμακευτική αγωγή. 5. Σε ασθενείς με ψυχρούς όζους που είναι ύποπτοι για καρκίνο και έχουν και υπερθυρεοειδισμό, καθώς το χειρουργείο με ολική θυρεοειδεκτομή θα θεραπεύσει τον υπερθυρεοειδισμό και θα αφαιρέσει και τον ύποπτο όζο. 6. Το ραδιενεργό ιώδιο μπορεί να επιδεινώσει τον εξόφθαλμο Graves, αν και η χρήση κορτικοστεροειδών μπορεί να το αποφύγει. Στους ασθενείς αυτούς είναι προτιμότερη η χειρουργική αντιμετώπιση του υπερθυρεοειδισμού από τη χρήση ραδιενεργού ιωδίου. 7. Στις εγκύους γυναίκες που πρέπει να γίνουν σύντομα ευθυρεοειδικές ή εμφανίζουν αλλεργία σε κάποια αντιθυρεοειδικά ή λευκοπενία με τη χρήση τους, η θυρεοειδεκτομή αποτελεί τη μόνη λύση του υπερθυρεοειδισμού. Β. Καρκίνος θυρεοειδούς Ποσοστό 95% των περιπτώσεων καρκίνου του θυρεοειδούς εμφανίζεται με όζους στο λαιμό ή με κάποιο λεμφαδένα που ψηλαφάται. Οι περισσότεροι όζοι είναι καλοήθεις, ενώ ένα ποσοστό 5% σε ανθρώπους >60 ετών είναι κακοήθεις. Ασθενείς με μεγαλύτερο κίνδυνο για καρκίνο του θυρεοειδούς είναι τα παιδιά, οι νεότεροι άνθρωποι και οι άνδρες. Η παράλυση της φωνητικής χορδής και οι μεγάλοι λεμφαδένες θέτουν έντονη υπόνοια για κακοήθεια. Η μέτρηση αυξημένης καλσιτονίνης σε ασθενείς με όζους κάνει την υποψία για μυελοειδή καρκίνο του θυρεοειδούς πολύ ισχυρή, ενώ η μέτρηση θυρεοσφαιρίνης προεγχειρητικά δε βοηθάει για τη διευκρίνιση εάν ο όζος είναι καλοήθης ή κακοήθης. Εάν η βιοψία του όζου του θυρεοειδούς δείξει κακοήθεια, όπως θηλώδη ή θυλακιώδη καρκίνο ή κύτταρα Hurthle που κατά 30% - 40% μπορούν να δείχνουν κακοήθεια, τότε χρειάζεται χειρουργική αντιμετώπιση και ολική θυρεοειδεκτομή. Η ολική θυρεοειδεκτομή είναι η θεραπεία επιλογής σε ασθενείς με μυελοειδή καρκίνο του θυρεοειδούς. Περίπου το 30% των ασθενών με σποραδικό μυελοειδές και όλοι οι ασθενείς με κληρονομούμενο μυελοειδές (θετικό RET πρωτοογκογονίδιο) έχουν μεταστάσεις στους λεμφαδένες ή πολυεστιακή νόσο και χρειάζονται προεγχειρητική αξιολόγηση και χαρτογράφηση των λεμφαδένων για σταδιοποίηση της νόσου και για πιθανό λεμφαδενικό καθαρισμό. Στην κληρονομούμενη μορφή μυελοειδούς συνιστάται θυρεοειδεκτομή από την παιδική ηλικία. Γ. Παραθυρεοειδές αδένωμα, υπερπλασία παραθυρεοειδών και υπερασβεστιαιμία Η αντιμετώπιση του πρωτοπαθούς υπερπαραθυρεοειδισμού είναι χειρουργική και εάν γίνεται ερευνητική τομή για να βρεθεί το παραθυρεοειδές αδένωμα ο μεγαλύτερος από τους 4 αδένες αφαιρείται και οι άλλοι, εάν φαίνονται μικροί, διατηρούνται. Εάν και οι 4 αδένες είναι διογκωμένοι, τότε η διάγνωση είναι υπερπλασία των παραθυρεοειδών και αφαιρούνται 3 αδένες και ο μισός από τον τέταρτο εμφυτεύεται υπό το δέρμα του βραχίονα, ώστε να αποφευχθεί η υπασβεστιαιμία μετεγχειρητικά. Ο παθολογοανατόμος δύσκολα μπορεί να διαχωρίσει το παραθυρεοειδές αδένωμα από την υπερπλασία, αλλά το Ιατρικά Ανάλεκτα Τόμος Γ' Τεύχος 12 Έτος

6 Παθήσεις του θυρεοειδούς και των παραθυρεοειδών που απαιτούν χειρουργική αντιμετώπιση μέγεθος των αδένων που διαπιστώνεται κατά τη διάρκεια της εγχείρησης βοηθά. Το 2002 το NIH Workshop για τον ασυμπτωματικό υπερπαραθυρεοειδισμό εξέδωσε κριτήρια για τη χειρουργική αντιμετώπιση. Η παραθυρεοειδεκτομή πρέπει να γίνεται από εξειδικευμένους χειρουργούς που έχουν πείρα στη συγκεκριμένη επέμβαση. Εγχείρηση συνιστάται για: 1. Ασβέστιο ορού >1,0 mg/dl (0,25 mmol/l) από το ανώτερο όριο του φυσιολογικού. 2. Κάθαρση κρεατινίνης <60 ml/min. 3. Μέτρηση οστικής μάζας στο ισχίο, στη σπονδυλική στήλη ή στην κερκίδα που είναι <2,5 (SD) σταθερές αποκλίσεις κάτω από τη μέγιστη οστική μάζα, ή προηγούμενο κάταγμα που επιβεβαιώνει τον ορισμό της οστεοπόρωσης. 4. Ηλικία <50 έτη. Η εγχείρηση μπορεί να καθυστερήσει σε ασθενείς >50 ετών που είναι ασυμπτωματικοί ή είναι ελάχιστα συμπτωματικοί και έχουν συγκέντρωση ασβεστίου αίματος <1 mg/dl πάνω από το ανώτερο όριο του φυσιολογικού, καθώς και σε ασθενείς που δεν μπορούν λόγω άλλων ι- ατρικών προβλημάτων να υποβληθούν σε εγχείρηση. Αυτοί οι ασθενείς πρέπει να αποφεύγουν φάρμακα όπως οι θειαζίδες και το λίθιο, καθώς και την αφυδάτωση και τη λήψη >1.000 mg ασβεστίου την ημέρα. Βέβαια, η ενυδάτωση με 6-8 ποτήρια την ημέρα μειώνει τον κίνδυνο νεφρολιθίασης. Επιπλοκές που μπορεί να παρακολουθήσει ο ενδοκρινολόγος μετά τη θυρεοειδεκτομή και την παραθυρεοειδεκτομή Υπασβεστιαιμία Ο χειρουργικός υποπαραθυρεοειδισμός μπορεί να είναι χειρουργική επιπλοκή της εγχείρησης στον τράχηλο, με απομάκρυνση ή με φτωχή αιμάτωση των παραθυρεοειδών αδένων. Συνήθως εμφανίζεται μετά από πολύωρες εγχειρήσεις σε ασθενείς με καρκίνο του θυρεοειδούς, μετά από ολική θυρεοειδεκτομή ή μετά από παραθυρεοειδεκτομή, αλλά η εμφάνισή του εξαρτάται από τον αριθμό των ασθενών που χειρουργεί ο χειρουργός και την πείρα του. Τετανία που συνδέεται με σοβαρή υπασβεστιαιμία εμφανίζεται 1-2 ημέρες μετά την εγχείρηση και οι μισοί ασθενείς θα ανακάμψουν χωρίς να χρειάζονται θεραπεία για το υπόλοιπο της ζωής τους με υποκατάσταση. Μπορεί, βέβαια, η υπασβεστιαιμία να εμφανιστεί και χρόνια μετά την εγχείρηση, και πάντα πρέπει να θεωρείται πιθανή όταν υπάρχει χειρουργική τομή στον τράχηλο. Μια άλλη αιτία να εμφανιστεί παρατεταμένη υπασβεστιαιμία σε ασθενή με υπερπαραθυρεοειδισμό για πολλά χρόνια, που εκδηλώνεται μετά την εγχείρηση, είναι το hungry bone syndrome λόγω του ότι μετακινείται το ασβέστιο και ο φώσφορος προς τα οστά που είναι άδεια και οι παραθυρεοειδείς δεν μπορούν να αντεπεξέλθουν. Οι ασθενείς αυτοί έχουν συνήθως αυξημένη αλκαλική φωσφατάση και το σύνδρομο μπορεί να διαχωριστεί από την υπασβεστιαιμία μετά την παραθυρεοειδεκτομή, από το φώσφορο ορού που είναι χαμηλός στο hungry bone syndrome επειδή ο σκελετός απορροφά όλο το φώσφορο λόγω της προηγούμενης έλλειψης, αλλά είναι υψηλός στον υποπαραθυρεοειδισμό, και από την ΡΤΗ που είναι πολύ αυξημένη στο hungry bone syndrome, που εμφανίζεται μετά την αφαίρεση αδενώματος παραθυρεοειδούς. Οι ασθενείς που έχουν χαμηλή βιταμίνη D, <30 ng/ml, προεγχειρητικά, έχουν παρατεταμένη υπασβεστιαιμία μετά την εγχείρηση. Οι ασθενείς με έλλειψη βιταμίνης D συνήθως παραπονιούνται για μυϊκή αδυναμία, για κράμπες, για οστικό πόνο, και επιβεβαιώνεται με χαμηλά ε- πίπεδα στο πλάσμα και με αυξημένη ΡΤΗ. Ο στόχος είναι να βελτιωθεί η βιταμίνη D πριν από την εγχείρηση, διότι διαφορετικά δυσχεραίνεται η βελτίωση του ασβεστίου του αίματος στα φυσιολογικά επίπεδα. Στην οξεία υπασβεστιαιμία με τετανία ο ασθενής πρέπει να λάβει ενδοφλέβια χλωριούχο ασβέστιο (calcium chloride, 272 mg calcium per 10 ml) ή γλυκονικό ασβέστιο (calcium gluconate, 90 mg calcium per 10 ml). Ο ασθενής παρακολουθείται για συριγμό και ο αεραγωγός πρέπει να διασφαλισθεί. Συνεχίζεται η έγχυση ασβεστίου μέχρι η από του στόματος θεραπεία με ασβέστιο και με βιταμίνη D μπορεί να διατηρήσει σε φυσιολογικά επίπεδα το ασβέστιο του αίματος. Βέβαια, το ενδοφλέβιο ασβέστιο είναι ερεθιστικό στις φλέβες και χρειάζεται προσοχή σε ασθενείς που παίρνουν δακτυλίτιδα, γιατί η έγχυση με ασβέστιο προδιαθέτει σε τοξικότητα. Τα κλινικά χαρακτηριστικά του hungry bone syndrome οφείλονται κυρίως στην υπασβεστιαιμία και σε μικρότερο βαθμό στην υποφωσφαταιμία και στην υπομαγνησιαιμία. Συνήθως, το ασβέστιο φτάνει το πιο χαμηλό του όριο 3-4 ώρες μετεγχειρητικά. Τετανία και σπασμοί μπορεί να συμβούν, οδηγώντας σε κατάγματα. Η υπασβεστιαιμία μπορεί να διαρκέσει μέχρι και 3 μήνες. Η υποφωσφαταιμία προκαλείται λόγω της απορρό- 518 Ιατρικά Ανάλεκτα Τόμος Γ' Τεύχος 12 Έτος 2011

7 Παθήσεις του θυρεοειδούς και των παραθυρεοειδών που απαιτούν χειρουργική αντιμετώπιση φησης ασβεστίου και του αυξημένου σχηματισμού του οστού που συμβαίνει μετά την παραθυρεοειδεκτομή. Αυτό συμβαίνει σε ασθενείς κυρίως με πρωτοπαθή παρά με δευτεροπαθή υπερπαραθυρεοειδισμό. Η υπομαγνησιαιμία εμφανίζεται μετά από αφαίρεση αδενώματος σε πρωτοπαθή υπερπαραθυρεοειδισμό και, εάν δε διορθωθεί, οδηγεί σε υπασβεστιαμία που δεν αποκρίνεται σε θεραπεία με ασβέστιο, διότι για την έκκριση της ΡΤΗ χρειάζεται μαγνήσιο. Μετά την εγχείρηση, συνήθως δίνεται από του στόματος ασβέστιο, 2 γραμ. σε 2 δόσεις μόλις ο ασθενής είναι έτοιμος να καταπιεί. Ασβέστιο ενδοφλέβια δίνεται σε ασθενείς που εμφανίζουν συμπτώματα υπασβεστιαιμίας, τετανία, σημεία Chvostek's ή Trousseau's, ή συγκέντρωση ασβεστίου του πλάσματος <7,5 mg/dl (1,9 mmol/l). Αρχικά δίνονται 1-2 γραμ. γλυκονικού ασβεστίου, τα οποία είναι ισοδύναμα με mg στοιχειακού ασβεστίου, σε 50 ml γλυκόζης και μπορεί να γίνει η έγχυση σε 20 λεπτά. Δεν μπορεί να γίνει η έγχυση πιο γρήγορα, γιατί μπορεί να δημιουργηθούν σοβαρές καρδιακές αρρυθμίες και συγκοπή. Η δόση αυτή του γλυκονικού ασβεστίου μπορεί να αυξήσει το ασβέστιο για 2-3 ώρες, οπότε πρέπει να ακολουθείται από συνεχή έγχυση ασβεστίου με αργή ροή, ώστε να διορθωθούν τα συμπτώματα υπασβεστιαιμίας. Το γλυκονικό ασβέστιο προτιμάται γιατί, εάν βγει από τις φλέβες, δεν προκαλεί νέκρωση ιστών όπως το χλωριούχο ασβέστιο. Για να σχηματιστεί το διάλυμα της έγχυσης μπορεί να χρησιμοποιηθεί είτε 10% γλυκονικό ασβέστιο (90 mg στοιχειακού ασβεστίου σε 10 ml) είτε 10% χλωριούχο ασβέστιο (270 mg στοιχειακού ασβεστίου σε 10 ml). Το διάλυμα περιέχει τελικά 10 φύσιγγες γλυκονικού ασβεστίου 10% (δηλαδή 900 mg στοιχειακού ασβεστίου) σε ml γλυκόζης 5%.Η έγχυση αρχίζει με 50 ml/h (ισοδύναμο με 50 mg/h) και η δόση ρυθμίζεται ώστε το ασβέστιο να διατηρείται σε φυσιολογικά επίπεδα, διορθωμένο για το επίπεδο αλβουμίνης στο αίμα. Συνήθως, οι ασθενείς χρειάζονται 0,5 με 1,5 mg/kg στοιχειακού ασβεστίου την ώρα. Το διάλυμα της έγχυσης δεν μπορεί να περιέχει δικαρβονικά ή φώσφορο, γιατί δημιουργούνται αδιάλυτα άλατα ασβεστίου, και εάν αυτά χρειάζεται να αναπληρωθούν πρέπει να χρησιμοποιηθεί άλλη ενδοφλέβια γραμμή. Η χρήση καλσιτριόλης βοηθά στην αναπλήρωση του ασβεστίου καθότι η έλλειψη βιταμίνης D παρατείνει την υπασβεστιαιμία. Χρόνια υπασβεστιαιμία Ο στόχος για ασθενείς με χρόνια υπασβεστιαιμία είναι να διατηρείται το ασβέστιο του αίματος στο 8,5-9,2 mg/dl, γιατί με ελαττωμένο ασβέστιο οι ασθενείς μπορεί να εμφανίσουν συμπτώματα υπασβεστιαιμίας αλλά και καταρράκτη. Με τα αυξημένα επίπεδα ασβεστίου ο ασθενής μπορεί να εμφανίσει ασβεστιουρία και να έχει προδιάθεση για νεφρολιθίαση και για νεφρική ανεπάρκεια. Η θεραπεία περιλαμβάνει, 1,5-3 γραμ. στοιχειακού ασβεστίου την ημέρα και βιταμίνη D. Προσοχή χρειάζεται όταν χρησιμοποιούνται άλλα φάρμακα, όπως οι θειαζίδες που έχουν υποασβεστιουρικά αποτελέσματα και μπορεί να προκαλέσουν υπερασβεστιαιμία, ή σε ασθενείς που αφυδατώνονται λόγω κάποιου οξέως προβλήματος. Abstract Koutkia-Mylonakis P, MD, MA. Thyroid and parathyroid disorders that require surgical treatment. Iatrika Analekta 2011, 3: Thyroid disorders that require surgical treatment include:1) patients with thyroid cancer, 2) very large goiters may require multiple doses of radioiodine, which can result in limited shrinkage of the goiter, 3) goiters causing upper airway obstruction or severe dysphagia, 4) patients with cold thyroid nodules and hyperthyroidism, which can be a thyroid cancer, surgery can both cure the hyperthyroidism and remove the nodule, 5) patients with Graves' ophthalmopathy as I131 may exacerbate the exopthalmus, 6) pregnant women who are allergic to antithyroid drugs and are tolerating hyperthyroidism poorly, 7) patients who need to become euthyroid urgently (as women who want to become pregnant) as surgery results in rapid resolution of hyperthyroidism when urgent therapy is necessary. Hyperparathyroidism needs surgical treatment and patients with chronic disease need to be followed for hypocalcemia postoperatively as hungry bone syndrome may be apparent. Ιατρικά Ανάλεκτα Τόμος Γ' Τεύχος 12 Έτος

8 Παθήσεις του θυρεοειδούς και των παραθυρεοειδών που απαιτούν χειρουργική αντιμετώπιση Bιβλιογραφία 1. Thyroid surgery Tourring O, Tallstedt L, Wallin G, et al. Graves' hyperthyroidism: treatment with antithyroid drugs, surgery, or radioiodine - a prospective, randomized study. Thyroid Study Group. J Clin Endocrinol Metab 1996; 81: Bilezikian JP, Potts JT Jr, Fuleihan Gel-H, et al. Summary statement from a workshop on asymptomatic primary hyperparathyroidism: a perspective for the 21st century. J Clin Endocrinol Metab 2002; 87: Bilezikian JP, Khan AA, Potts JT Jr. Third International Workshop on the Management of Asymptomatic Primary Hyperthyroidism. Guidelines for the management of asymptomatic primary hyperparathyroidism: summary statement from the third international workshop. J Clin Endocrinol Metab 2009; 94: Tohme JF, Bilezikian JP. Diagnosis and treatment of hypocalcemic emergencies. The Endocrinologist 1996; 6: Cooper DS, Doherty GM, et al. American Thyroid Association (ATA) Guidelines Taskforce on Thyroid Nodules and Differentiated Thyroid Cancer. Revised American Thyroid Association management guidelines for patients with thyroid nodules and differentiated thyroid cancer. Thyroid 2009; 19: Ιατρικά Ανάλεκτα Τόμος Γ' Τεύχος 12 Έτος 2011

9 Ενδοσκοπικές τεχνικές θυρεοειδεκτομής Ενδοσκοπικές τεχνικές θυρεοειδεκτομής Ευθύμιος Πούλιος Χειρουργός, ΥΓΕΙΑ Η εφαρμογή των ενδοσκοπικών μεθόδων και της ρομποτικής τεχνολογίας επέτρεψε στους χειρουργούς των ενδοκρινών αδένων να πραγματοποιήσουν την επέμβαση της θυρεοειδεκτομής με μικρότερες, λιγότερο εμφανείς τομές ή και χωρίς καθόλου τομές στον τράχηλο 2. Αυτές οι τεχνικές είχαν στόχο την εφαρμογή των αρχών της ε- λάχιστα επεμβατικής χειρουργικής στις επεμβάσεις του θυρεοειδούς, ώστε να επιτευχθούν τα καλύτερα αισθητικά αποτελέσματα, να μειωθεί ο μετεγχειρητικός πόνος και να υπάρχει γρηγορότερη και ταχύτερη ανάρρωση. Έχουν περιγραφεί στη βιβλιογραφία τεχνικές με τομή στην τραχηλική χώρα, με τομή εκτός τραχήλου, αμιγώς ενδοσκοπικές, υβριδικές, ρομποτικές. Οι μέθοδοι διά της τραχηλικής χώρας είναι ελάχιστης επεμβατικής χειρουργικής, με πολύ μικρές τομές και με άμεση προσπέλαση στο θυρεοειδή αδένα. Οι προσπελάσεις από τομές εκτός τραχήλου (εικόνα 1) στην πραγματικότητα δεν μπορούν να θεωρηθούν ελάχιστα επεμβατική χειρουργική, διότι απαιτείται μεγαλύτερη, εργωδέστερη παρασκευή και περισσότερος χρόνος. Το αισθητικό αποτέλεσμα είναι ανώτερο, διότι δεν υπάρχει εμφανής ουλή στον τράχηλο. Εφαρμόζεται κυρίως στην Ασία (Κορέα, Ιαπωνία), όπου οι ασθενείς δίνουν μεγάλη σημασία στο χειρουργικό αισθητικό αποτέλεσμα. Τεχνικές Η πρώτη εφαρμογή της ενδοσκοπικής χειρουργικής στον τράχηλο γίνεται στα τέλη της δεκαετίας του 1990, με πρωτοπόρους τον Gagner 3 το 1996 που πραγματοποίησε μια πλήρως ενδοσκοπική παραθυρεοειδεκτομή και τον Huscher 4 το 1997 που πέτυχε ενδοσκοπικώς λοβεκτομή. Η απαίτηση για άριστο αισθητικό αποτέλεσμα, η οποία φαίνεται να είναι πιο έντονη στις ασιατικές χώρες, και η εντυπωσιακή εξέλιξη της ιατρικής τεχνολογίας οδήγησαν το 2000 τον Ikeda 5 και τον Ohgami 6 να πραγματοποιήσουν τις πρώτες θυρεοειδεκτομές χωρίς τομή στον τράχηλο, ο πρώτος μέσω της μασχάλης και ο δεύτερος μέσω του πρόσθιου θωρακικού τοιχώματος. Η εφαρμογή της ρομποτικής τεχνολογίας στη θυρεοειδεκτομή ξεκινά το , δίνοντας μια νέα προοπτική. Το ποσοστό δημιουργίας υπερτροφικής ουλής και χηλοειδών είναι μικρό, αλλά υπαρκτό. Οι μέχρι σήμερα τεχνικές που υπάρχουν μπορούν να ταξινομηθούν στις εξής κατηγορίες 8 : Α. Αμιγώς ενδοσκοπικές μέθοδοι με προσπέλαση από την τραχηλική χώρα (πρόσθια, πλάγια). Β. Ενδοσκοπικά υποβοηθούμενη θυρεοειδεκτομή με προσπέλαση από την τραχηλική χώρα (MIVAT: minimally invasive videoassisted thyroidectomy). Γ. Ενδοσκοπικές μέθοδοι με προσπέλαση από τη μασχάλη, από το πρόσθιο θωρακικό τοίχωμα, από την περιοχή των θηλών ή με συνδυασμό αυτών. Δ. Ρομποτικές μέθοδοι, οι οποίες διακρίνονται στην τεχνική, με προσπέλαση από τη μασχάλη χωρίς την εμφύσηση αέρα, και στην αμιγώς ενδοσκοπική τεχνική, με συνεχή χορήγηση CO 2 ώστε να διατηρηθεί ο χώρος εργασίας μεταξύ των μασχαλών και των θηλών από όπου γίνεται η προσπέλαση. Ε. Πειραματικές όπως η τεχνική με διά του στόματος προσπέλαση και η οπίσθια με προσπέλαση μέσω τομής πίσω από το αφτί. 1. Προσπέλαση από την τραχηλική χώρα 1.1 Αμιγώς ενδοσκοπικές Στις προσπελάσεις από την τραχηλική χώρα ο Gagner και συν. 9 χρησιμοποίησε τρία trocar εργασίας, δύο των 2 χιλ. και ένα των 5 χιλ., στο άνω μέσο όριο του στερνοκλειδομαστοειδούς μυός, στην πλευρά του τραχήλου όπου υπήρχε η παθολογία του θυρεοειδούς. Για το ενδοσκόπιο έγινε τομή άνωθεν της στερνικής εντομής. Με τη χρήση ενδοσκοπικών εργαλείων, ξεκινώντας την παρασκευή από την περιφέρεια του αδένα, αναγνωρίζονται τα παλίνδρομα λαρυγγικά νεύρα, διατηρούνται οι παραθυρεοειδείς αδένες, απολινώνονται τα θυρεοειδικά αγγεία με μεταλλικά clips, ή εναλλακτικά εφαρμόζεται για την αιμόσταση η τεχνολογία του ψαλιδιού υπερήχων, και με την κινητοποίηση των πόλων ολοκληρώνεται η α- φαίρεση του αδένα. Ο Cougard και συν. 10 τροποποίησε την ανωτέρω τεχνική με τη χρήση ενός trocar εργασίας από τη μεριά της Ιατρικά Ανάλεκτα Τόμος Γ' Τεύχος 12 Έτος

10 Ενδοσκοπικές τεχνικές θυρεοειδεκτομής 1. Εικ. 1. Πρώτη μετεγχειρητική ημέρα μετά από ρομποτικά υποβοηθούμενη θυρεοειδεκτομή με προσπέλαση από τη μασχάλη. βλάβης και ενός από την αντίθετη πλευρά, καθώς και με τη χρήση βελόνας (veress) στη μέση γραμμή, άνωθεν των υπολοίπων. Εκτός της πρόσθιας προσπέλασης έχει περιγραφεί και η πλάγια προσπέλαση από το Henry και συν. 11, ο οποίος εφάρμοσε τομή 15 χιλ. για το ενδοσκόπιο και τη χρήση δύο επιπλέον trocar εργασίας, με τομές 3 χιλ. κατά μήκος του πρόσθιου χείλους του στερνοκλειδομαστοειδούς στη πλευρά που βρίσκεται η παθολογία. Έχουν δημοσιευτεί 112 λοβεκτομές με αυτήν τη μέθοδο, με μέσο χρόνο τα 98 λεπτά. 1.2 Ενδοσκοπικά υποβοηθούμενη Το 2000 ο Μiccoli και συν. 12 ανέπτυξε μια τεχνική που συνδυάζει την ενδοσκοπική θυρεοειδεκτομή με την παραδοσιακή ανοικτή μέθοδο. Μια τομή 1,5 εκ. γίνεται στη μέση γραμμή άνωθεν της στερνικής εντομής, μετά την αποκόλληση του θυρεοειδούς από τους μυς, τοποθετείται το ενδοσκόπιο και με τη χρήση ειδικών εργαλείων και ψαλιδιού υπερήχων διά την ίδιας τομής πραγματοποιείται η επέμβαση. Έχουν ανακοινωθεί με αυτήν την τεχνική αποτελέσματα παρόμοια με αυτά της κλασικής μεθόδου στην αντιμετώπιση του καλώς διαφοροποιημένου καρκίνου του θυρεοειδούς αδένα. Επιπρόσθετα, είναι εφικτός ο κεντρικός λεμφαδενικός καθαρισμός του τραχήλου, ενώ έχει περιγραφεί και πλάγιος τραχηλικός λεμφαδενικός καθαρισμός σε ασθενή με χαμηλού κινδύνου θηλώδες νεόπλασμα του θυρεοειδούς. 2. Προσπέλαση εκτός τραχηλικής χώρας 2.1 Προσπέλαση από τη μασχάλη Με εμφύσηση CO 2 Ο ασθενής αρχικά τοποθετείται σε ύπτια θέση, με μικρή υπερέκταση της κεφαλής και με έκταση του άνω άκρου, του σύστοιχου με τη βλάβη. Τρεις μικρές τομές γίνονται στην πρόσθια μασχαλιαία γραμμή για τοποθέτηση των trocar. Το μεσαίο των 10 χιλ. αφορά το ενδοσκόπιο και τα άλλα δύο είναι εργασίας (από όπου εισέρχονται εργαλεία, όπως το Maryland dissector, η διαθερμία υπερήχων, ενδοσκοπικά ψαλίδια). Ακολουθεί η δημιουργία ενός πλάνου εργασίας μεταξύ του μυώδους πλατύσματος και του μείζονος θωρακικού μυός. Η εμφύσηση CO 2 με πίεση 5-9 mmhg επιτρέπει τη δημιουργία ικανοποιητικού χώρου εργασίας 13. Κάποιοι χειρουργοί τοποθετούν και ένα τέταρτο trocar εργασίας στο πρόσθιο θωρακικό τοίχωμα για καλύτερη έλξη 2. Οι χρόνοι της επέμβασης ακολουθούν αυτούς της κλασικής θυρεοειδεκτομής και η απολίνωση των αγγείων γίνεται με clips ή με τη διαθερμία υπερήχων. Στη βιβλιογραφία υπάρχουν επτά μελέτες που περιλαμβάνουν 186 ασθενείς Χωρίς εμφύσηση αερίου Ο ασθενής, υπό γενική αναισθησία, τοποθετείται στην προβλεπόμενη θέση, με υπερέκταση του σύστοιχου με την παθολογία άκρου, με στόχο να μειωθεί η απόσταση από τη μασχάλη έως την πρόσθια τραχηλική χώρα. Μέσω μιας μικρής τομής περίπου 3,5 εκ. στην πρόσθια μασχαλιαία γραμμή γίνεται η είσοδος του ενδοσκοπίου και των ενδοσκοπικών χειρουργικών εργαλείων, με τα οποία παρασκευάζεται ο χώρος μεταξύ του μυώδους πλατύσματος και του μείζονος θωρακικού μυός. Μετά την προσπέλαση, ανάμεσα από τη στερνική και την κλειδική γαστέρα, του στερνοκλειδομαστοειδούς μυός, γίνεται παρασκευή του θυρεοειδούς από τους μυς. Τοποθετείται ένα trocar 5 χιλ. στο πρόσθιο θωρακικό τοίχωμα από όπου μπορούμε να επιτύχουμε καλύτερη έλξη 14. Επίσης, με τη χρήση ειδικού αγκίστρου από τη μασχάλη δημιουργείται ικανοποιητικός χώρος εργασίας. Ακολούθως, η θυρεοειδεκτομή πραγματοποιείται με τους κλασικούς χρόνους. Δύο εργασίες με 600 ασθενείς αναφέρονται στη βιβλιογραφία 14, 15. Ο μέσος χειρουργικός χρόνος ήταν 126,8 ± 32,4 λεπτά. 2.2 Υβριδική Ακολουθείται συνδυασμός της πρόσθιας προσπέλασης και της προσπέλασης από τη μασχάλη. Έχουν δημοσιευτεί τέσσερις μελέτες που αφορούν 180 ασθενείς 13. Στην υβριδική αξίζει να σημειωθεί ο συνδυασμός οπισθοωτιαίας και μασχαλιαίας προσπέλασης, για την οποία υπάρχει μία δημοσίευση που αφορά 10 ασθενείς. Ο χώ- 522 Ιατρικά Ανάλεκτα Τόμος Γ' Τεύχος 12 Έτος 2011

11 Ενδοσκοπικές τεχνικές θυρεοειδεκτομής ρος εργασίας δημιουργείται μετά τη διήθηση με διάλυμα επινεφρίνης και την παρασκευή με διαθερμία υπερήχων και η διατήρηση του γίνεται με συνεχή έγχυση CO 2 με πίεση 5-6 mmhg. Οι χρόνοι επέμβασης είναι αυτοί της κλασικής θυρεοειδεκτομής. Ο μέσος χειρουργικός χρόνος ήταν 210 ± 43,7 λεπτά Εικ. 2. Θέση ασθενούς. 3. Ρομποτικά υποβοηθούμενη θυρεοειδεκτομή 3.1 Προσπέλαση από τη μασχάλη χωρίς εμφύσηση αέρα Ο ασθενής, υπό γενική αναισθησία, τοποθετείται σε ύπτια θέση, με υπερέκταση της κεφαλής. Το σύστοιχο, με την παθολογία του θυρεοειδούς, άκρο βρίσκεται ανυψωμένο σε έκταση, με στόχο να μειωθεί η απόσταση από τη μασχάλη έως την πρόσθια τραχηλική χώρα (εικόνα 2). Μια κάθετη τομή 5-6 εκ. πραγματοποιείται στη μασχάλη και παρασκευάζεται ο κρημνός, υπό το μυώδες πλάτυσμα και άνωθεν του μείζονος θωρακικού μυός και της κλείδας μέχρι την πρόσθια τραχηλική χώρα, με χρήση διαθερμίας υπό άμεση όραση. Αφού αναγνωριστεί και παρασκευαστεί το διάστημα μεταξύ στερνικής και κλειδικής γαστέρας του στερνοκλειδομαστοειδούς μυός, παρασκευάζεται και μέρος του αντίθετου λοβού. Ακολούθως, ένα ειδικό άγκιστρο διά της τομής χρησιμοποιείται για να αναπτυχθεί επαρκής χώρος εργασίας 17. Μια δεύτερη τομή (0,8 εκ.) γίνεται σε απόσταση 2 εκ. άνωθεν και 6-8 εκ. έσω της θηλής. Χρησιμοποιούνται τέσσερις ρομποτικοί βραχίονες (εικόνα 3). Οι τρεις εισέρχονται από την τομή της μασχάλης. Ο μεσαίος χρησιμοποιείται για την κάμερα και οι άλλοι δύο για τη διαθερμία υπερήχων και το Maryland dissector. Ο τέταρτος βραχίονας τοποθετείται από την τομή στο πρόσθιο θωρακικό τοίχωμα και από εκεί γίνεται χειρισμός της λαβίδας σύλληψης. Ακολούθως, οι χειρουργικοί χρόνοι είναι ίδιοι με αυτούς της κλασικής θυρεοειδεκτομής. Στη βιβλιογραφία περιγράφονται τρεις μελέτες που α- φορούν συνολικά 338 ασθενείς 18, Προσπέλαση από τη μασχάλη και τους μαστούς (Bilateral Breast Axillary Approach, BABA) Ο ασθενής τοποθετείται στην προβλεπόμενη θέση. Ακολουθεί έγχυση διαλύματος επινεφρίνης (1: ) στην περιοχή παρασκευής του υποδορίου. Μικρές τομές γίνονται αμφοτερόπλευρα στους μαστούς και στις μασχάλες για την τοποθέτηση των 8 και 12 χιλ. trocar. Ο χώρος εργασίας διατηρείται με συνεχή έγχυση CO 2 με πίεση 5-6 mmhg. Η επέμβαση ακολουθεί τους χρόνους της κλασικής χειρουργικής. Η διατομή των αγγείων γίνεται με χρήση της διαθερμίας υπερήχων. Ο μέσος χρόνος για την επέμβαση είναι 218 λεπτά. Η αναγνώριση των λαρυγγικών νεύρων και των παραθυρεοειδών αδένων γίνεται με λεπτομέρεια. Αναφέρεται μια μελέτη που περιλαμβάνει 15 ασθενείς Πειραματικές Στο εργαστήριο, με προσπέλαση από το έδαφος του στόματος, τοποθετούνται τρία trocar, ένα 5 χιλ. και δύο 3 χιλ. O χώρος εργασίας διατηρείται με εμφύσηση CO 2 με πίεση 4-6 mmhg. Ακολουθεί διαχωρισμός του μυώδους πλατύσματος από τους υπόλοιπους μυς, διατομή κατά τη μέση γραμμή και διαχωρισμός των μυών, κάτωθεν του υοειδούς, από το θυρεοειδή. Εκτέλεση θυρεοειδεκτομής με τους χρόνους της κλασικής επέμβασης. Η αναγνώριση των ανατομικών δομών γίνεται χωρίς δυσκολία, η προσέγγιση στο θυρεοειδή μπορεί να γίνει σε μικρό χρονικό διάστημα. Στο εργαστήριο ο χρόνος για να επιτευχθεί λοβεκτομή ήταν περίπου 60 λεπτά 21. Συζήτηση Η καμπύλη εκμάθησης έχει μια σχετική δυσκολία και α- παιτεί χρόνο 15, 19, όταν στον αντίποδα οι περισσότεροι χειρουργοί είναι εξοικειωμένοι με την ανατομία στην πρόσθια προσπέλαση. Η εφαρμογή της ρομποτικής τεχνολογίας, βέβαια, μίκρυνε το χρόνο της καμπύλης και η εκμάθησή της δε φαίνεται να προϋποθέτει κάποια προηγηθείσα πείρα στην ενδοσκοπική χειρουργική του τραχήλου 17, 18. Ιατρικά Ανάλεκτα Τόμος Γ' Τεύχος 12 Έτος

12 Ενδοσκοπικές τεχνικές θυρεοειδεκτομής 3. Εικ. 3. Σύστημα Da Vinci. Η χρήση λαπαροσκοπικών εργαλείων, καθώς και η εισαγωγή των ρομποτικών εφαρμογών βοήθησαν στο να γίνει πραγματικότητα η ενδοσκοπική θυρεοειδεκτομή με ή χωρίς τομή στον τράχηλο. Τα εργαλεία αυτά έχουν το μειονέκτημα ότι είναι σχεδιασμένα για τη χειρουργική της κοιλίας και σίγουρα μικρότερα και λεπτότερα θα ήταν ι- δανικά για τέτοιου είδους επεμβάσεις. Κάποιοι χειρουργοί έχουν περιγράψει τη χρήση παιδιατρικών εργαλείων 13. Η χρήση του ρομποτικού συστήματος Da Vinci S (εικόνα 3) έχει προσφέρει τρισδιάστατη εικόνα, εξάλειψη του τρόμου στις κινήσεις του ενδοσκοπίου και των εργαλείων και 7 βαθμούς ελευθερία στις κινήσεις του χειρουργού. Η χρήση της διαθερμίας υπερήχων έχει βοηθήσει σημαντικά στο να μειωθεί ο χειρουργικός χρόνος. Ο Owaki και συν. 22 έδειξε ότι μπορεί με ασφάλεια να χρησιμοποιηθεί η διαθερμία υπερήχων σε απόσταση μέχρι 3 χιλ. από το παλίνδρομο λαρυγγικό νεύρο, για χρονικό διάστημα το περισσότερο μέχρι 20 δευτερόλεπτα στο επίπεδο 3. Στις τεχνικές που εφαρμόζεται εμφύσηση CO 2 ο Brunt και συν. 23 έδειξε ότι με πίεση μικρότερη των 8 mmhg μπορούν να αποφευχθούν επιπλοκές που οφείλονται στο CO 2, όπως η υπερκαπνία, η αναπνευστική οξέωση, η ταχυκαρδία, ο αυτόματος πνευμοθώρακας. Ο Kitano και συν. 24 περιέγραψε την επίτευξη πίεσης έως 6 mmhg και επικουρικά χρησιμοποίησαν δερματικά άγκιστρα για να έχουν ικανοποιητικό χώρο εργασίας. Παρότι η θυρεοειδεκτομή, με διάφορες προσπελάσεις από απομακρυσμένες από τον τράχηλο περιοχές, αποτελεί μία νέα μέθοδο σε σχέση με την απόλυτα καθιερωμένη κλασική θυρεοειδεκτομή, τα αποτελέσματα που υπάρχουν ως προς τον τραυματισμό των παραθυρεοειδών αδένων και των παλίνδρομων λαρυγγικών νεύρων είναι ικανοποιητικά. Στις ενδοσκοπικές τεχνικές τα ποσοστά παροδικής υπασβεστιαιμίας φτάνουν μέχρι και 25,2%, ενώ μόνιμη υπασβεστιαιμία παρατηρήθηκε σε ποσοστό μέχρι 1%, όπως ανέφερε ο Kang και συν. 15. Η παροδική παράλυση του παλίνδρομου λαρυγγικού νεύρου ήταν 2,1%, 3,6%, 2,8% για την προσπέλαση από τη μασχάλη, την πρόσθια και την υβριδική αντίστοιχα, ενώ δεν υπάρχουν αναφορές για μόνιμη κάκωση των λαρυγγικών νεύρων 13. Στη ρομποτικά υποβοηθούμενη μέθοδο BABA, ο Lee και συν. 20 δεν αναφέρει σημαντικές επιπλοκές, η απώλεια αίματος ήταν ελάχιστη και ο μέσος χρόνος νοσηλείας 3,5 ημέρες. Στη χωρίς εμφύσηση αερίου θυρεοειδεκτομή από τη μασχάλη, σύμφωνα με τον Kang και συν. 18, περιγράφονται παροδική υπασβεστιαιμία σε ποσοστό 26,7%, παροδικό βράχος φωνής σε ποσοστό 4% και μόνιμη παράλυση λαρυγγικών νεύρων σε ποσοστό 0,5%. Αιμορραγία, λοίμωξη και οίδημα, όπως και στην κλασική προσπέλαση έτσι και σε αυτού του είδους τις προσπελάσεις, εμφανίζονται σε πολύ μικρά ποσοστά, κάτω του 1%. Ενδιαφέρον έχει η περιγραφή νέων επιπλοκών, όπως η αναφορά ενός ασθενούς με διάτρηση οισοφάγου, α- σθενούς με τραυματισμό της τραχείας 25, ασθενούς με πνευμοθώρακα 26. Η μεγάλη περιοχή παρασκευής προδιαθέτει τη δημιουργία οιδήματος, το οποίο εμφανίζεται σε ποσοστό 2,2% - 4% στους ασθενείς με προσπέλαση από τη μασχάλη. Εμμένων πόνος που έχει διαρκέσει έως τρεις μήνες έχει περιγραφεί σε ασθενή με προσπέλαση από το πρόσθιο θωρακικό τοίχωμα 27. Ο Henry και συν. αναφέρει ποσοστό 1% - 3% μετατροπής των ενδοσκοπικών τεχνικών σε κλασική ανοικτή προσπέλαση. Τα αίτια είναι η αιμορραγία, το μεγάλο μέγεθος του όζου, η διήθηση παρακείμενων δομών και η έντονη 524 Ιατρικά Ανάλεκτα Τόμος Γ' Τεύχος 12 Έτος 2011

13 Ενδοσκοπικές τεχνικές θυρεοειδεκτομής θυρεοειδίτιδα. Η διάγνωση καλώς διαφοροποιημένου καρκινώματος δεν αποτελεί πάντα αντένδειξη. Ο Park και συν. 17, 18 περιγράφει ασφαλή και εφικτή θυρεοειδεκτομή με ρομποτικά υποβοηθούμενη τεχνική από τη μασχάλη, εφόσον ο όγκος είναι μικρότερος των 2 εκ. και δεν υπάρχει εκτεταμένη τοπικά ή με απομακρυσμένες μεταστάσεις νόσος. Ο Chung και συν. 28 αναφέρει ότι σε 45 ασθενείς που υποβλήθηκαν σε ολική θυρεοειδεκτομή για θηλώδες καρκίνο του θυρεοειδούς, η τιμή της θυρεοσφαιρίνης 4 μήνες μετά την επέμβαση ήταν <1 ng/ml και ο μετεγχειρητικός υπερηχογραφικός έλεγχος στους μήνες δεν έδειξε υποτροπή της νόσου. Στους 38 ασθενείς που έλαβαν ραδιενεργό ιώδιο, στο ολόσωμο scanning δε φάνηκε παθολογική πρόσληψη ιωδίου. Επίσης, αναφέρει παρόμοια ποσοστά επιπλοκών, με συχνότερη επιπλοκή την προσωρινή κάκωση του λαρυγγικού, στην ομάδα της υβριδικής. Έτσι, σε επιλεγμένους ασθενείς η ενδοσκοπική τεχνική μπορεί να θεωρηθεί εφικτή και ασφαλής. Ο κεντρικός λεμφαδενικός καθαρισμός στις ανωτέρω περιπτώσεις είναι εφικτός χωρίς δυσκολία 13. Η βελτίωση του αισθητικού αποτελέσματος, αλλάζοντας τη θέση της τομής, έχει υποκειμενικότητα και αξιολογείται από τους ίδιους τους ασθενείς με ερωτηματολόγια. Οι μελέτες 2 που υπάρχουν δείχνουν υψηλό δείκτη ικανοποίησης, αλλά δεν υπάρχει προς το παρόν σύγκριση ως προς την ικανοποίηση των ασθενών με το κοσμητικό αποτέλεσμα μεταξύ ανοικτής κλασικής προσπέλασης και των τεχνικών αυτών. Στην περιορισμένη εμπειρία μας πράγματι το αισθητικό αποτέλεσμα είναι εντυπωσιακό μιας και δεν υπάρχει καμία ουλή στον τράχηλο. Οι επιπλοκές που υπήρξαν ήταν παρόμοιες με εκείνες της κλασικής θυρεοειδεκτομής. Σύμφωνα με μελέτες στη MIVAT τεχνική, στα άλλα πλεονεκτήματα περιγράφηκαν καλύτερα αποτελέσματα στην κατάποση και στην ομιλία μετεγχειρητικά σε σχέση με την κλασική ανοικτή μέθοδο 29. Μειονεκτήματα είναι το μικρό ποσοστό των ασθενών που είναι κατάλληλοι για τη μέθοδο, ο μεγαλύτερος χρόνος που απαιτείται για την επέμβαση και το αυξημένο κόστος 30, 31. Συμπέρασμα Η επίτευξη θυρεοειδεκτομής με ενδοσκοπικές και με ρομποτικές μεθόδους έχει περιγραφεί και έχει επιτευχθεί με ασφάλεια. Πρόκειται για μια προσπάθεια εφαρμογής των αρχών της ελάχιστα επεμβατικής χειρουργικής στις ε- πεμβάσεις του τραχήλου. Επιτυγχάνεται άριστο αισθητικό αποτέλεσμα και με την απόκτηση πείρας, καθώς και με τη δημιουργία νέων πιο κατάλληλων εργαλείων οι όποιες δυσκολίες μπορούν να ξεπεραστούν. Abstract Poulios E. Endoscopic Thyroidectomy. Iatrika Analekta 2011, 3: In this study we assess the techniques of endoscopic thyroidectomy by reviewing the literature. There are several robotic and endoscopic approaches and their results have been published and analyzed. Endoscopic thyroidectomy is an effort to apply the proven advantages of other minimally invasive techniques in thyroid surgery. One common advantage of all these techniques is either a smaller scar in the neck or the complete absence of a scar in the neck. Additionally in applying these new technologies, it is believed that surgical morbidity can be further reduced, it is an attempt to minimizing the extent of dissection, improving cosmesis, reducing postoperative pain, shortening hospital stay, and enhancing postoperative recovery 1. Endoscopic approaches with neck incisions considered as truly minimally invasive since the skin incisions are small with direct access to the thyroid gland. Thyroidectomy without scar in the neck seems to be feasible and safe with benefits in terms of cosmesis. The short and long-term results are similar to the open approach although they are not minimally invasive procedures but maximally invasive and there is a steep learning curve. Ιατρικά Ανάλεκτα Τόμος Γ' Τεύχος 12 Έτος

14 Ενδοσκοπικές τεχνικές θυρεοειδεκτομής Bιβλιογραφία 1. Becker AM, Gourin CG. New technologies in thyroid surgery. Surgical Oncology Clinics of North America, 2008; 17, Slotema ET, Sebag F, Henry JF. What is the evidence for endoscopic thyroidectomy in the management of benign thyroid disease? World J Surg. 2008; 32: Gagner M. Endoscopic subtotal parathyroidectomy in patients with primary hyperparathyroidism. Br J Surg. 1996; 83: Hόscher CS, Chiodini S, Napolitano C, et al. Endoscopic right thyroid lobectomy. Surg Endosc 1997; 11: Ikeda Y, Takami H, Sasaki Y, et al. Endoscopic neck surgery by the axillary approach. J Am Coll Surg 2000; 191: Ohgami M, Ishii S, Arisawa Y, et al. Scarless endoscopic thyroidectomy: breast approach for better cosmesis. Surg Laparosc Endosc Percutan Tech. 2000; 10: Lobe TE, Wright SK, Irish MS. Novel uses of surgical robotics in head and neck surgery. J Laparoendosc Adv Surg Tech A 2005; 15: Linos D. Minimally invasive thyroidectomy: A comprehensive appraisal of existing techniques. Surgery. 150: Ganger M, Inabnet BW 3rd, Biertho L. Endoscopic thyroidectomy for solitary nodules. Ann Chir 2003; 128: Cougard P, Osmak L, Esquis P, Ognois P. Endoscopic thyroidectomy. A preliminary report including 40 patients. Ann Chir 2005; 130: Henry JF. Minimally invasive surgery of the thyroid and parathyroid glands. Br J Surg 2006; 93: Miccoli P, Berti P, Bendinelli C, et al. Minimally invasive video-assisted surgery of the thyroid: a preliminary report. Langenbeck s Archives of Surgery, 2000; 385: Tan CT, Cheah WK, Delbridge L. ÒScarlessÓ (in the neck) endoscopic thyroidectomy (SET): an evidence-based review of published techniques. World J Surg 2008; 32: Yoon JH, Park CH, Chung WY. Gasless endoscopic thyroidectomy via an axillary approach: experience of 30 cases. Surg Laparosc Endosc Percutan Tech 2006; 16: Kang SW, Jeong JJ, Yun JS, et al. Gasless endoscopic thyroidectomy using trans-axillary approach; surgical outcome of 581 patients. Endocr J 2009; 56: Lee KE, Kim HY, Park WS, et al. Postauricular and axillary approach endoscopic neck surgery: a new technique. World J Surg 2009; 33: Kang SW, Jeong JJ, Yun JS, et al. Robot-assisted endoscopic surgery for thyroid cancer: experience with the first 100 patients. Surg Endosc 2009; 23: Kang SW, Jeong JJ, Nam KH, et al. Robot-Assisted Endoscopic Thyroidectomy for Thyroid Malignancies Using a Gasless Transaxillary Approach. J Am Coll Surg 2009; 209:e1 - e Kang SW, Lee SC, Lee SH, et al. Robotic thyroid surgery using a gasless, transaxillary approach and the Da Vinci S system: The operative outcomes of 338 consecutive patients. Surgery 2009;146: Lee KE, Rao J, Youn YK. Endoscopic thyroidectomy with the Da Vinci robot system using the bilateral axillary breast approach (BABA) technique: our initial experience. Surg Laparosc Endosc Percutan Tech 2009; 19:e71 - e Benhidjeb T, Wilhelm T, Harlaar J, et al. Natural orifice surgery on thyroid gland: totally transoral video-assisted thyroidectomy (TOVAT): report of first experimental results of a new surgical method. Surg Endosc 2009; 23: Owaki T, Nakano S, Arimura K, et al. The ultrasonic coagulating and cutting system injures nerve function. Endoscopy 2002; 34: Brunt LM, Jones DB, Wu JS, et al. Experimental development of an endoscopic approach to neck exploration and parathyroidectomy. Surgery 1997; 122: Kitano H, Fujimura M, Kinoshita T, et al. Endoscopic thyroid resection using cutaneous elevation in lieu of insufflation. Surg Endosc 2002; 16: Yoon JH, Park CH, Chung WY. Gasless endoscopic thyroidectomy via an axillary approach: experience of 30 cases. Surg Laparosc Endosc Percutan Tech 2006; 16: Choe JH, Kim SW, Chung KW, et al. Endoscopic thyroidectomy using a new bilateral axillo-breast approach. World J Surg 2007; 31: Park YL, Han WK, Bae WG. 100 cases of endoscopic thyroidectomy: breast approach. Surg Laparosc Endosc Percutan Tech 2003; 13: Chung YS, Choe JH, Kang KH, et al. Endoscopic thyroidectomy for thyroid malignancies: comparison with conventional open thyroidectomy. World J Surg 2007; 31: Lombardi CP, Raffaelli M, D alatri L, et al. Video-assisted thyroidectomy significantly reduces the risk of early postthyroidectomy voice and swallowing symptoms. World J Surg 2008; 32: Miccoli P, Berti P, Conte M, et al. Minimally invasive surgery for thyroid small nodules: preliminary report. J Endocrinol Invest 1999; 22: Bellantone R, Lombardi CP, Bossola M, et al. Video-assisted vs. conventional thyroid lobectomy: a randomized trial. Arch Surg 2002; 137: Ιατρικά Ανάλεκτα Τόμος Γ' Τεύχος 12 Έτος 2011

15 Ο ρόλος του διεγχειρητικού υπερηχογραφήματος στην ελάχιστα επεμβατική ανοικτή παραθυρεοειδεκτομή Ο ρόλος του διεγχειρητικού υπερηχογραφήματος στην ελάχιστα επεμβατική ανοικτή παραθυρεοειδεκτομή Ανδρέας Κυριακόπουλος Χειρουργός, ΥΓΕΙΑ Η ιδέα της ελάχιστα επεμβατικής χειρουργικής δε θα μπορούσε να αφήσει ανεπηρέαστο και το πεδίο της Ενδοκρινικής Χειρουργικής. Η ελάχιστα επεμβατική ανοικτή παραθυρεοειδεκτομή, υπό τη μορφή της ετερόπλευρης, ή όπως αλλιώς ονομάζεται, εστιασμένης διερεύνησης (unilateral or focused exploration), φαίνεται ότι σχετίζεται με καλύτερα αισθητικά αποτελέσματα, με μειωμένο χειρουργικό χρόνο, με μικρότερο ποσοστό μετεγχειρητικών επιπλοκών και με πολύ υψηλό ποσοστό ίασης, όπως διαφαίνεται και σε έναν αριθμό πρόσφατων δημοσιεύσεων 1-5. Σε αυτό το σενάριο, οι προεγχειρητικές απεικονιστικές μέθοδοι (υπερηχογράφημα του τραχήλου και σπινθηρογράφημα με sestamibi) έχουν θεμελιώδη ρόλο, καθώς επιτρέπουν την ακριβή ανατομική εντόπιση του παραθυρεοειδικού αδενώματος και με αυτόν τον τρόπο το σχεδιασμό της εστιασμένης χειρουργικής διερεύνησης. Το πρόβλημα, ωστόσο, που υφίσταται έχει να κάνει με τη χαμηλή και, κατά περιστάσεις, ποικίλλουσα ευαισθησία των απεικονιστικών αυτών μεθόδων στον εντοπισμό της παραθυρεοειδικής παθολογίας, υπό τη μορφή της μονήρους ή πολλαπλής αδενικής συμμετοχής. Πραγματικά, οι μέσες ευαισθησίες του υπερηχογραφήματος και του σπινθηρογραφήματος στη βιβλιογραφία κυμαίνονται στο 70% - 90% και στο 73% - 93% αντίστοιχα Το υπερηχογράφημα που διενεργείται από το χειρουργό (surgeon-performed ultrasound) έχει αποκτήσει σημαντικό ρόλο σε αυτήν την υπόθεση, διότι η απόκτηση πληροφορίας σε πραγματικό χρόνο και η ακριβέστερη γνώση των ανατομικών σχέσεων από τη μεριά του χειρουργού αποτελούν σοβαρά πλεονεκτήματα, τουλάχιστον σε θεωρητικό επίπεδο, σε σχέση με τις άλλες μεθόδους προεγχειρητικού εντοπισμού. Με το θεωρητικό αυτό υπόβαθρο προχωρήσαμε στο σχεδιασμό και την εκπόνηση μιας μελέτης όσον α- φορά την ακρίβεια και το ρόλο του διενεργούμενου από το χειρουργό υπερηχογραφήματος στην ελάχιστα επεμβατική χειρουργική των παραθυρεοειδών αδένων. Μελετήσαμε, ειδικότερα, σε προοπτική βάση 42 διαδοχικούς ασθενείς με πρωτοπαθή υπερπαραθυρεοειδισμό, στους οποίους έ- γινε υπερηχογράφημα από ένα χειρουργό, ο οποίος δεν είχε καμία γνώση των απεικονιστικών προεγχειρητικών μεθόδων, ακριβώς πριν από την έναρξη της χειρουργικής επέμβασης. Ο σκοπός της μελέτης ήταν να αξιολογηθεί η ακρίβεια του υπερηχογραφήματος του χειρουργού, συγκρινόμενη με την ακρίβεια του υπερηχογραφήματος από έναν ακτινολόγο, με το σπινθηρογράφημα και με τα ιστολογικά ευρήματα. Ασθενείς και μέθοδος Ασθενείς: Κατά τη διάρκεια του τελευταίου έτους μελετήσαμε προοπτικά 42 ασθενείς που υποβλήθηκαν σε παραθυρεοειδεκτομή λόγω πρωτοπαθούς υπερπαραθυρεοειδισμού, αναλύοντας τα δημογραφικά δεδομένα, τις προεγχειρητικές απεικονιστικές εξετάσεις (υπερήχους, σπινθηρογράφημα sestamibi), τις εργαστηριακές μετρήσεις, τα πρακτικά των χειρουργείων και τα ιστολογικά ευρήματα. Ασθενείς με επιμένοντα ή υποτροπιάζοντα υπερπαραθυρεοειδισμό αποκλείστηκαν από τη μελέτη. Προεγχειρητικές απεικονιστικές εξετάσεις: Όλοι οι α- σθενείς είχαν προεγχειρητικούς υπερηχογραφικούς και σπινθηρογραφικούς ελέγχους. Η επικρατέστερη τεχνική σπινθηρογραφήματος αφορούσε τη χρήση ενός ισοτόπου διπλής φάσεως, καθώς ελήφθησαν πρώιμες (10-15 λεπτά) και απώτερες (2-3 ώρες) εικόνες. Οι υψηλής αντίθεσης υπερηχογραφικές μελέτες έγιναν με τη χρήση γραμμικού μετατροπέα συχνότητας 7,5-10 MHz. Ο συγγραφέας είχε σκοπίμως πλήρη άγνοια για τα αποτελέσματα των απεικονιστικών εξετάσεων και έκανε ό- λα τα υπερηχογραφήματα ακριβώς πριν από την τομή στο δέρμα. Ανάλογα με τα υπερηχογραφικά ευρήματα, εάν υπήρχε ταύτιση με αυτά του σπινθηρογραφήματος το περιστατικό ταξινομούνταν ως μονήρες αδένωμα και προχωρούσαμε σε ελάχιστα επεμβατική παραθυρεοειδεκτομή. Σε περιπτώσεις ασαφών ευρημάτων ή ασυμφωνίας η διάγνωση ετίθετο ως πολυαδενική νόσος. Χειρουργική επέμβαση: Οι περισσότερες παραθυρεοειδεκτομές επιτεύχθηκαν ετερόπλευρα, χρησιμοποιώντας είτε μία mini-πλάγια είτε μία mini-μέση προσπέλαση Ιατρικά Ανάλεκτα Τόμος Γ' Τεύχος 12 Έτος

16 Ο ρόλος του διεγχειρητικού υπερηχογραφήματος στην ελάχιστα επεμβατική ανοικτή παραθυρεοειδεκτομή μέσω μιας τομής 2-2,5 εκ. Στις περιπτώσεις πολυαδενικής νόσου γινόταν κλασσική αμφοτερόπλευρη τραχηλική διερεύνηση διαμέσου μιας 3-3,5 εκ. τραχηλικής τομής. Η επιτυχής εκτομή του αδενώματος και η θεραπεία του υπερπαραθυρεοειδισμού βασίστηκε στην ιστολογική επιβεβαίωση παρουσίας παραθυρεοειδικού ιστού στην ταχεία και στην μόνιμη ιστολογική εξέταση, καθώς και στη μέτρηση της τιμής του ασβεστίου στο αίμα το απόγευμα της ημέρας του χειρουργείου αλλά και της επομένης. Όλοι οι ασθενείς έλαβαν εξιτήριο την πρώτη μετεγχειρητική ημέρα, με οδηγίες για λήψη ασβεστίου και βιταμίνης D από το στόμα σε προφυλακτική βάση. Στατιστική ανάλυση: Οι σχέσεις μεταξύ του υπερηχογραφήματος από το χειρουργό, του υπερηχογραφήματος από τον ακτινολόγο, των ευρημάτων από το σπινθηρογράφημα με sestamibi και των ιστολογικών ευρημάτων αποτέλεσαν τις κύριες υπό εξέταση μεταβλητές. Τα ευρήματα από τη μόνιμη ιστολογική εξέταση χρησιμοποιήθηκαν ως απόλυτη αναφορά για τη διενέργεια των συγκρίσεων. Πίνακας 1 Δημογραφικά χαρακτηριστικά των ασθενών Ηλικία (εύρος) 56,1 (13-83) Άνδρες n (%) 4 (9,5%) Γυναίκες n (%) 38 (90,5%) Single-gland disease n (%) 36 (85,7%) Multigland disease n (%) 6 (14,3%) Σύγχρονη θυρεοειδική νόσος Μέση τιμή Ca προεγχειρητικά (mg/dl) Μέση τιμή Ca μετεγχειρητικά (1η ημέρα) 3 incidental papillary Carcinomas 11,1 (SD: 0,46) 9,8 (SD: 0,63) Αποτελέσματα Κατά τη διάρκεια του τελευταίου χρόνου μελετήσαμε προοπτικά 42 ασθενείς που υποβλήθηκαν σε παραθυρεοειδεκτομή για πρωτοπαθή υπερπαραθυρεοειδισμό. Υπήρξαν 38 γυναίκες (μέση ηλικία 55,9 έτη, εύρος 13-83) και 4 άνδρες (μέση ηλικία 41 έτη, εύρος 42-77) με βιοχημικά ευρήματα πρωτοπαθούς υπερπαραθυρεοειδισμού (πίνακας 1). Η μέση τιμή του ασβεστίου προεγχειρητικά ήταν 11,1 mg/ dl (SD 0,46) και η μέση τιμή του ασβεστίου την πρώτη μετεγχειρητική ημέρα ήταν 9,8 mg/dl (SD 0,63). Το μέσο βάρος του παραθυρεοειδικού αδενώματος ήταν 846,2 mg (εύρος ). Μονοαδενική νόσος (Single gland disease - SGD) ιστολογικά τεκμηριώθηκε σε 36 περιπτώσεις (85,7%), ενώ πολυαδενική συμμετοχή (multigland disease - MGD) σε 6 περιπτώσεις (14,3%) (πίνακας 2). Ταυτόσημα προεγχειρητικά U/S και sestamibi ευρήματα βρέθηκαν σε 34 περιπτώσεις ασθενών με μονοαδενική νόσο: τόσο ο χειρουργός όσο και ο ακτινολόγος ήταν εξίσου σωστοί σε όλες τις περιπτώσεις. Στις υπόλοιπες δύο περιπτώσεις μονοαδενικής συμμετοχής, με μη ταυτόσημα προεγχειρητικά απεικονιστικά ευρήματα, ο ακτινολόγος ήταν λανθασμένος και στις δύο περιπτώσεις, ενώ το σπινθηρογράφημα με sestamibi και ο χειρουργός δεν είχαν ψευδή αποτελέσματα (εικόνες 1 και 2). Το μέσο βάρος του παραθυρεοειδικού αδενώματος στη μονοαδενική νόσο ήταν 1.226,8 mg (εύρος ). Η πολυαδενική νόσος προβλέφθηκε είτε επί τη βάσει αρνητικών προεγχειρητικών ευρημάτων (υποομάδα 1), είτε από τη διαπίστωση πολλαπλής διόγκωσης των παραθυρεοειδών αδένων (υποομάδα 2). Αρνητικά προεγχειρητικά ευρήματα από τον υπερηχογραφικό έλεγχο του ακτινολόγου και από το σπινθηρογράφημα με sestamibi διαπιστώθηκαν σε 4 ασθενείς. Δύο ασθενείς είχαν προεγχειρητικά εντοπιστικά ευρήματα συμβατά με περισσότερους από δύο διογκωμένους παραθυρεοειδείς. Ο χειρουργός μπόρεσε υπερηχογραφικά να διαπιστώσει ορθά την πολυαδενική συμμετοχή σε αυτήν την ομάδα, έδωσε, όμως, ένα ψευδώς θετικό αποτέλεσμα στην ομάδα ασθενών με πολυαδενική συμμετοχή, αλλά με αρνητικά προεγχειρητικά απεικονιστικά ευρήματα. Ο ακτινολόγος απέτυχε να αναγνωρίσει μία περίπτωση πολυαδενικής συμμετοχής. Το μέσο βάρος των παραθυρεοειδών που αφαιρέθηκαν στο πλαίσιο της πολυαδενικής νόσου ήταν 465,7 mg (εύρος ). Σύγχρονη θυρεοειδική νόσος παρατηρήθηκε σε 3 ασθενείς, οι οποίοι υποβλήθηκαν ταυτόχρονα σε ολική θυρεοειδεκτομή και βρέθηκε να έχουν τυχαία αποκαλυπτόμενο θηλώδες καρκίνωμα του θυρεοειδούς. Η ελάχιστα επεμβατική παραθυρεοειδεκτομή κατέστη δυνατή σε όλες τις περιπτώσεις ασθενών με μονοαδενική νόσο, πλην δύο περιπτώσεων με σύγχρονη θυρεοειδική. Η ευαισθησία του υπερηχογραφήματος από τον ακτινολόγο όσον αφορά τη διαπίστωση μονοαδενικής νόσου ήταν 94,4%, ενώ από το χειρουργό ήταν 100%. Δε στάθηκε δυνατό να εξακριβώσουμε κάποια συσχέτιση μεταξύ της ευαισθησίας των υπερήχων και του βάρους του παραθυρε- 528 Ιατρικά Ανάλεκτα Τόμος Γ' Τεύχος 12 Έτος 2011

17 Ο ρόλος του διεγχειρητικού υπερηχογραφήματος στην ελάχιστα επεμβατική ανοικτή παραθυρεοειδεκτομή 1. Εικ. 1. Αριστερό άνω παραθυρεοειδικό αδένωμα (SGD - περιστατικό 1) που δεν εντοπίστηκε από τον υπερηχογραφιστή. οειδικού αδενώματος στη μονοαδενική νόσο στη σειρά μας. Στην πολυαδενική νόσο η ευαισθησία του υπερηχογραφήματος από το χειρουργό στην υποομάδα ασθενών με αρνητικά προεγχειρητικά απεικονιστικά ευρήματα ήταν 75%. Η ευαισθησία των υπερήχων από τον ακτινολόγο όσον αφορά την υποομάδα των ασθενών με πολυαδενική νόσο και προεγχειρητική εντόπιση πολλαπλών διογκωμένων παραθυρεοειδών ήταν 50%, ενώ από το χειρουργό για την ίδια υποομάδα ήταν 100%. Δε διαπιστώσαμε περιπτώσεις έκτοπων ή διπλών αδενωμάτων σε αυτήν τη σειρά. Συζήτηση Η υπερηχογραφική εξέταση του τραχήλου αποτελεί μία εύκολη, γρήγορη, φιλική, μη επεμβατική και ελάχιστου κόστους απεικονιστική μελέτη. Η διενέργεια αυτής από το χειρουργό συνιστά ένα αναπτυσσόμενο πεδίο στην ελάχιστα επεμβατική χειρουργική των παραθυεροειδών αδένων. Μάλιστα, σε έναν αριθμό πρόσφατων μελετών προκύπτει ότι συνδυάζεται με μεγαλύτερη ακρίβεια όταν αυτή διενεργείται από το χειρουργό σε σχέση με τον ακτινολόγο υπερηχογραφιστή, γεγονός που επιβεβαιώθηκε και στη δική μας σειρά 13, 14, 15. Με τη συνδρομή μιας λογικής εκπαίδευσης ο συγγραφέας της μελέτης μπόρεσε να αποδώσει καλύτερα σε σχέση με τον εξειδικευμένο ακτινολόγο για δύο, κυρίως, λόγους: πρώτον λόγω της ενδελεχούς γνώσης της ανατομίας και της σχέσης των ανατομικών δομών της περιοχής και δεύτερον λόγω του ισχυρού κινήτρου να εντοπίσει το παραθυρεοειδικό αδένωμα με στόχο την ελάχιστα επεμβατική παραθυρεοειδεκτομή. Επιπρόσθετα, με τον τρόπο που το διεγχειρητικό υπερηχογράφημα χρησιμοποιήθηκε στη σειρά μας, μας προσέφερε ένα επιπλέον πλεονέκτημα: με την απεικόνιση του αδενώματος σε πραγματικό χρόνο και με την ανάδειξη των σχέσεών του με τα γειτονικά ανατομικά στοιχεία, μας κατηύθυνε στην πλέον σωστή τοποθέτηση της τομής στον τράχηλο. Η υπεροχή του χειρουργού στην υπερηχογραφική εντόπιση, μάλιστα, αφορούσε το πλέον σημαντικό τμήμα της ελάχιστα επεμβατικής χειρουργικής των παραθυρεοειδών, δηλαδή την αναγνώριση της μονοαδενικής νόσου. Η ελάχιστα επεμβατική παραθυρεοειδεκτομή αναπτύχθηκε ως ανταγωνιστής των περισσότερο σύνθετων ενδοσκοπικών μεθόδων και πρακτικά αφορά είτε την πλάγια είτε την ετερόπλευρη (μέσης γραμμής - mini) προσπέλαση. Το επιτυχημένο αποτέλεσμα έχει αποδειχτεί ότι εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από την κατάλληλη επιλογή των ασθενών, καθώς επίσης και από την ακρίβεια των απεικονιστικών εξετάσεων 2. Έτσι, η ορθή προεγχειρητική διάγνωση και η εντόπιση της μονοαδενικής νόσου είναι κριτικής σημασίας και ήταν το σημείο της υπεροχής, όπως ήδη αναφέρθηκε. Πραγματικά, η ευαισθησία του U/S στα χέρια του ακτινολόγου ήταν 94,4% για τη μονοαδενική νόσο, ενώ ο χειρουργός ήταν σωστός σε όλες τις περιπτώσεις μονοαδενικής συμμετοχής. Οι α- ποτυχημένες διαγνώσεις του ακτινολόγου αφορούσαν μία περίπτωση μη εντόπισης ενός αριστερού άνω αδενώματος και μία περίπτωση στην οποία το αδένωμα αποδείχθηκε ότι ήταν θυρεοειδικός όζος. Η πολυαδενική νόσος ήταν σαφώς δυσκολότερη στη διάγνωσή της. Στις περιπτώσεις με αρνητικές εντοπιστικές προεγχειρητικές εξετάσεις υπήρξε ένα ψευδώς θετικό αποτέλεσμα από το χειρουργό. Με βάση τον αρνητικό προεγχειρητικό έλεγχο ξεκινήσαμε την επέμβαση με μία mini-μέση 2. Εικ. 2. Συνολική ανταπόκριση (ORR), καλύτερη από μερική ανταπόκριση (VGPR) και πλήρης ή σχεδόν πλήρης ύφεση (CR/nCR) σε μελέτες με νέα φάρμακα. Ιατρικά Ανάλεκτα Τόμος Γ' Τεύχος 12 Έτος

18 Ο ρόλος του διεγχειρητικού υπερηχογραφήματος στην ελάχιστα επεμβατική ανοικτή παραθυρεοειδεκτομή Ýîáëá 2 Þçï SGD/MGD ëáé áëòýâåéá ôöî áðåéëïîéóôéëñî íåõþäöî óôè óåéòà íá Concordant Sestamibi-R U/S: n=34 (80,9%) Sestamibi: true: SGD (n=36) R U/S: S U/S: true: true: Discordant Sestamibi-R U/S: n=2 (4,8%) Sestamibi: R U/S: S U/S: true: false=2: true: Negative Sestamibi-R U/S: n=4 (9,5%) S U/S: false=1 MGD (n=6) Multigland enlargement: n=2 (4,8%) Sestamibi: R U/S: S U/S: true: false=1: true: SGD: single gland disease, MGD: multigland disease, R U/S: radiologist U/S, S U/S: surgeon U/S τομή, από την οποία, εφόσον δε βρήκαμε το αδένωμα ετερόπλευρα, προχωρήσαμε σε αμφοτερόπλευρη διερεύνηση του τραχήλου. Σε αντίθεση, ο ακτινολόγος υπερηχογραφιστής έχασε τη διάχυτη υπερπλασία των παραθυρεοειδών αδένων στην άλλη υποομάδα ασθενών, με πολυαδενική νόσο, και έδωσε ένα ψευδώς θετικό αποτέλεσμα παρουσίας ενός και μόνου αδενώματος: εάν είχαμε ακολουθήσει αυτήν την τακτική θα έπρεπε να ξεκινήσουμε με πλάγια προσπέλαση και τελικά να την μετατρέψουμε. Αντίθετα, ε- μείς ξεκινήσαμε την αμφοτερόπλευρη διερεύνηση με μία mini-μέση τομή ευθύς εξαρχής. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι σε αυτήν τη μικρή σειρά α- σθενών οι διαφορές μεταξύ των ευρημάτων του υπερήχου από τον χειρουργό και τον ακτινολόγο δεν είναι δραματικές. Παρά ταύτα, η τάση ενός επαρκώς εκπαιδευμένου, εξειδικευμένου χειρουργού ενδοκρινών αδένων να φτάνει με ευκολία ή και να ξεπερνά τα ποσοστά επιτυχίας ενός εξειδικευμένου υπερηχογραφιστή είναι εύκολα ξεκάθαρη στη σειρά μας. Πρέπει, ωστόσο, να εγκαταλείψουμε την προεγχειρητική υπερηχογραφική εξέταση από τον εξειδικευμένο ακτινολόγο; Η απάντησή μας είναι ότι δεν αισθανόμαστε ιδιαίτερα άνετα εάν δεν κάνουμε το δικό μας υπερηχογράφημα πριν προχωρήσουμε στην ελάχιστα επεμβατική παραθυρεοειδεκτομή στους ασθενείς μας. 530 Ιατρικά Ανάλεκτα Τόμος Γ' Τεύχος 12 Έτος 2011

19 Ο ρόλος του διεγχειρητικού υπερηχογραφήματος στην ελάχιστα επεμβατική ανοικτή παραθυρεοειδεκτομή Abstract Kyriakopoulos A. Role of intraoperative ultrasound in minimally invasive parathyroidectomy. Iatrika Analekta 2011, 3: Background: Assessment of the accuracy and the role of surgeon-performed ultrasound in comparison to expert radiology-performed ultrasound, sestamibi scanning and histologic findings. Methods: During the last year we prospectively evaluated forty-two consecutive patients undergoing parathyroidectomy for primary hyperparathyroidism. One surgeon who was unaware of the preoperative imaging studies did all ultrasound examinations just prior to skin incision. The correlations between surgeon-performed ultrasound, radiology-expert ultrasound, sestamibi scanning and histologic findings were assessed. Results: There were thirty-eight females (mean age 55.9 years, range 13-83) and four males (mean age 41 years, range 42-77) with biochemical evidence of primary hyperparathyroidism. Single gland disease (SGD) was histologically confirmed in thirty-six cases (85.7%) and multigland disease (MGD) in six cases (14.3%). Concordant preoperative U/S and sestamibi findings were found in thirty four cases in SGD patients: surgeon performed U/S and expert radiology U/S were equally correct in all of these cases. In the rest two discordant cases in SGD patients, radiologist U/S was wrong in both cases, whereas sestamibi and surgeon U/S had no false results. Multigland disease had been predicted by negative findings in preoperative U/S and sestamibi in four patients and by finding more than one enlarged parathyroid glands in two patients. Surgeon U/S gave one false result in the former subgroup of MGD patients, although correctly identified multiple gland enlargements in the latter subgroup. Conclusions: This study shows that surgeon-performed ultrasound compares favorably and even exceeds radiology U/S. Since this positive predictive result applies especially in SGD, intraoperative U/S had been added in the standards of care of patients with primary hyperparathyroidism in our institution. Bιβλιογραφία 1. Udelsman R, Donovan PI, Sokoll LJ. One hundred consecutive minimally invasive parathyroid explorations. Ann Surg 2003; 232: Pang T, Stalberg P, Sidhu S, et al. Minimally invasive parathyroidectomy using the lateral focused mini-incision technique without intraoperative parathyroid hormone monitoring. Br J Surg 2007; 94: Grant CS, Thompson G, Farley D, van Heerden J. Primary hyperparathyroidism surgical management since the introduction of minimally invasive parathyroidectomy: Mayo Clinic experience. Arch Surg 2005; 140: Clark OH. How should patients with primary hyperparathyroidism be treated? J Clin Endocrin Metab 2003; 88: Norman J, Chheda H, Farell C. Minimally invasive parathyroidectomy for primary hyperparathyroidism: decreasing operative time and potential complications while improving cosmetic results. Am Surg 1998; 64: Gilat H, Cohen M, Feinmesser R, et al. Minimally invasive procedure for resection of a parathyroid adenoma: the role of high-resolution ultrasonography. J Clin Ultrasound 2005; 33: Huppert BJ, Reading CC. Parathyroid sonography: imaging and intervention. J Clin Ultrasound 2007; 35: Gritzmann N, Koischwitz D, Rettenbacher T. Sonography of the thyroid and parathyroid glands. Radiol Clin North Am 2000; 38: Mielstrup JW. Ultrasound examination of the parathyroid glands. Otolaryngol Clin North Am 2004; 37: Haber RS, Chun KK, Inabnet WB. Ultrasonography for preoperative localization of enlarged parathyroid glands in primary hyperparathyroidism: comparison with 99m Tc sestamibi scintigraphy. Clin Endocrinol 2002; 57: Chen CC, Holder LE, Scovill WA. Comparison of parathyroid imaging with technetium-99m-pertechnetate/sestamibi substraction, double phase technetium-99m-sestamibi and technetium-99m-sestamibi SPECT. J Nucl Med 1997; 37: Denham DW, Norman J. Cost-effectiveness of preoperative sestamibi scan for primary hyperparathyroidism is dependent solely on surgeon s choice of operative procedure. J Am Coll Surg 1998; 186: Van Husen R, Kim LT. Accuracy of surgeon performed ultrasound in parathyroid localization. World J Surg 2004; 28: Prasannan S, Davies G, Bochner M, et al. Minimally invasive parathyroidectomy using surgeon-performed ultrasound and sestamibi. ANZ J Surg 2007; 77: Kairys JC, Daskalakis C, Weigel RJ. Surgeon-performed ultrasound for preoperative localization of abnormal parathyroid glands in patients with primary hyperparathyroidism. World J Surg 2006; 30: Ιατρικά Ανάλεκτα Τόμος Γ' Τεύχος 12 Έτος

20 Νευροπλοήγηση για την προστασία των παλίνδρομων νεύρων κατά τις επεμβάσεις της θυρεοειδεκτομής. Προσφέρει πραγματικά; Νευροπλοήγηση για την προστασία των παλίνδρομων νεύρων κατά τις επεμβάσεις της θυρεοειδεκτομής. Προσφέρει πραγματικά; Δημήτριος Tρανουδάκης Χειρουργός, ΥΓΕΙΑ Είναι πλέον διαδεδομένο και εφαρμόζεται στα περισσότερα νοσοκομεία της Ελλάδας και του εξωτερικού το neuromonitoring των παλίνδρομων λαρυγγικών νεύρων κατά τις επεμβάσεις θυρεοειδεκτομής. Οι πρώτες συσκευές παρακολούθησης της διεγχειρητικής δραστηριότητας των νεύρων εμφανίστηκαν τη δεκαετία του 70, η κλινική εφαρμογή τους, όμως, πήρε διαστάσεις από το 2002 και μετά 1. Αν και υπάρχουν πολυάριθμες εργασίες που παρουσιάζουν στατιστικά την ικανότητα χρήσης του νευροδιεγέρτη (ΝΔΓ) να μειώνει τη συχνότητα των παραλύσεων των λαρυγγικών νεύρων (προσωρινών ή μόνιμων), τα τελευταία χρόνια αρκετοί ερευνητές εμφανίζουν δεδομένα που έρχονται σε αντίθεση με όσα μέχρι τώρα πιστεύουμε σχετικά με τη χρήση των συσκευών αυτών. Η χρήση του νευροδιεγέρτη, τόσο στην αναγνώριση του κάτω λαρυγγικού νεύρου όσο και στη διαφύλαξη αυτού, είναι γνωστή και από προσωπική εμπειρία στους περισσότερους χειρουργούς που ασχολούνται με τη χειρουργική των ενδοκρινών αδένων. Η προσωπική εμπειρία και η γνώμη για τη συσκευή του νευροδιεγέρτη είναι σίγουρα σημαντική και επηρεάζει τη χειρουργική τακτική και τεχνική μας, όμως φτάνει αυτό για να πούμε μετά βεβαιότητας πως η χρήση του μειώνει τη συχνότητα των τραυματισμών των νεύρων; Η πλειονότητα των μελετών, οι οποίες έχουν ανακοινωθεί επίσημα στην παγκόσμια ιατρική βάση δεδομένων του Medline, μας ενθαρρύνει με τα αποτελέσματα ως προς την ευκολία στη δυνατότητα αναγνώρισης του νεύρου, ιδίως σε περιπτώσεις με δύσκολη ανατομική παρασκευή. Παρ όλα αυτά έχουν ανακοινωθεί και μελέτες που δε βρίσκουν στατιστική διαφορά στη συχνότητα τραυματισμού των νεύρων με ή χωρίς τη χρήση του νευροδιεγέρτη. Άλλες βρίσκουν μικρό θετικό πλεονέκτημα σε ό,τι αφορά μόνο τις προσωρινές παρέσεις και καμιά διαφορά στις μόνιμες παραλύσεις 2. Για παράδειγμα, λοιπόν, υπάρχει η μελέτη των Thomusch O, Sekulla C, Dralle H (2002)3 αλλά και εκείνη των Randolph GW, Kobler JB, Wilkins J (2004) 4, που διαπιστώνουν πως υπάρχει στατιστική διαφορά στην αποφυγή των τραυματισμών των νεύρων με τη χρήση του ΝΔΓ. Από την άλλη, μελέτες όπως αυτές των Dralle H, Sekulla C, Haerting J (2004 και 2008) 5, 6 και των Chan WF, Lang BHH, Lo CY 7, δε φαίνεται να βρίσκουν σημαντική στατιστική διαφορά με τη χρήση ή όχι του ΝΔΓ. Οι Barczynski M, Konturek A, Cichori S (2009) 2, 8 καταλήγουν στο ότι ο ΝΔΓ βοήθησε στη μείωση των περιπτώσεων προσωρινής βλάβης (νευροαπραξίας), αλλά όχι στις περιπτώσεις μόνιμης παράλυσης του κάτω λαρυγγικού νεύρου. Σε μελέτη τους οι Thorbjorn J, Loch-Wilkinson, Peter L και συν. (2006) 9 αναρωτιούνται εάν τελικά η διεγχειρητική νευροδιέγερση βοηθά, καθόσον μόνο σε μία περίπτωση ο νευροδιεγέρτης αναγνώρισε μονόπλευρη παράλυση του κάτω λαρυγγικού νεύρου που επαληθεύτηκε μετεγχειρητικά με λαρυγγοσκόπηση, ενώ άλλοι τέσσερις ασθενείς με απώλεια σήματος του νευροδιεγέρτη διεγχειρητικά, τελικά δεν είχαν μετεγχειρητικά πρόβλημα πάρεσης ή παράλυσης του νεύρου. Υπάρχουν πολυάριθμες μελέτες που πραγματεύονται την αξιοπιστία του ΝΔΓ, καθώς και τα ποσοστά τραυματισμού με ή χωρίς τη χρήση του ΝΔΓ, ξεκινώντας από το 1980 έως σήμερα, αλλά με αντικρουόμενα αποτελέσματα Το Μάιο του 2011 δημοσιεύτηκε στο περιοδικό ÇThe LaryngoscopeÈ μία μεταανάλυση όλων των μελετών επί της χρήσης του ΝΔΓ από το 1966 έως το Το άρθρο των Thomas S Higgins, Reena Gupta, Amy S. Ketcham και συν. με τίτλο ÇRecurrent Laryngeal Nerve Monitoring Versus Idendification Alone on Post-Thyroidectomy True Vocal Palsy: A Meta-AnalysisÈ 26 ήρθε να ανατρέψει αυτά που οι περισσότεροι υποστήριζαν σχετικά με τη χρήση του νευροδιεγέρτη. Εκεί μελετήθηκαν δημοσιεύσεις, αλλά και 532 Ιατρικά Ανάλεκτα Τόμος Γ' Τεύχος 12 Έτος 2011

Ενδοσκοπική Θυρεοειδεκτομή

Ενδοσκοπική Θυρεοειδεκτομή Ενδοσκοπική Θυρεοειδεκτομή ΕΥΘΥΜΙΟΣ ΠΟΥΛΙΟΣ Χειρουργός, Α Χειρουργική Κλινική Δ.Θ.Κ.Α Υγεία Εισαγωγή Εικόνα 1: 1 η μετεγχειρητική ημέρα μετά από ρομποτικά υποβοηθούμενη θυρεοειδεκτομή με προσπέλαση από

Διαβάστε περισσότερα

Τί είναι ο θυρεοειδής αδένας;

Τί είναι ο θυρεοειδής αδένας; Τί είναι ο θυρεοειδής αδένας; Ο θυρεοειδής είναι ένας από τους πιο σημαντικούς αδένες του ενδοκρινικού μας συστήματος. Βρίσκεται στο λαιμό ακριβώς μπροστά από το θυρεοειδή χόνδρο του λάρυγγα (γνωστό και

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ Οι όζοι του θυρεοειδούς είναι συχνοί και αποτελούν το συχνότερο ενδοκρινολογικό πρόβλημα σε πολλές χώρες. Οι πιθανότητες ότι κάποιος θα ανακαλύψει έναν τουλάχιστον όζο θυρεοειδούς είναι 1 στις 10 ενώ σε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΑΔΕΝΑ

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΑΔΕΝΑ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΑΔΕΝΑ ενημερωτικός οδηγός για τον ασθενή και την οικογένεια Ο θυρεοειδής αδένας: έχει σχήμα πεταλούδας, βρίσκεται στο λαιμό ακριβώς μπροστά από το λάρυγγα και αποτελείται από δύο λoβούς,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ»

ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» 8ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 18-21 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2007 ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» ΠΙΘΑΝΗ ΚΑΚΟΗΘΕΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗ Ψηλαφητή

Διαβάστε περισσότερα

Νικόλαος Μπουντουβής Ενδοκρινολόγος

Νικόλαος Μπουντουβής Ενδοκρινολόγος Νικόλαος Μπουντουβής Ενδοκρινολόγος Εργαστήριο Έρευνας Παθήσεων Μυοσκελετικού Συστήματος Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα 2012 2013 Νοσοκομείο ΚΑΤ, 17 Ιανουαρίου 2013 Παραθυρεοειδείς αδένες 1880 Ο Σουηδός φοιτητής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ Κ. ΒΕΝΑΚΗ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΟΣ Π.Γ.Ν.ΜΑΙΕΥΤΗΡΙΟ ΕΛΕΝΑ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ ΑΘΗΝΑ 21/4/2004

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ Κ. ΒΕΝΑΚΗ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΟΣ Π.Γ.Ν.ΜΑΙΕΥΤΗΡΙΟ ΕΛΕΝΑ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ ΑΘΗΝΑ 21/4/2004 ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ Κ. ΒΕΝΑΚΗ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΟΣ ΤΜΗΜΑ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΔΙΑΒΗΤΟΥ -- ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ Π.Γ.Ν.ΜΑΙΕΥΤΗΡΙΟ ΕΛΕΝΑ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ ΑΘΗΝΑ 21/4/2004 ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΔΙΑΓΝΩΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟ ΘΥΡΕΟΕΙΔΙΚΟ ΟΖΟ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ: ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

ΑΠΟ ΤΟ ΘΥΡΕΟΕΙΔΙΚΟ ΟΖΟ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ: ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΘΥΡΕΟΕΙΔΙΚΟ ΟΖΟ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ: ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Θεμιστοκλής Τζώτζας Ενδοκρινολόγος Κλινική Ενδοκρινολογίας Διαβήτη Μεταβολισμού Νοσοκομείο Αγ. Παύλος-Παναγία Θεσ/νίκης Ο θυρεοειδής αδένας Θυροειδικός

Διαβάστε περισσότερα

Θυρεοειδικά νοσήματα. Ζ. Μούσλεχ Ενδοκρινολόγος Διδάκτωρ Ιατρικής ΑΠΘ Διευθυντής Πολυιατρείου ΕΟΠΥΥ Ανάληψης Θεσσαλονίκη

Θυρεοειδικά νοσήματα. Ζ. Μούσλεχ Ενδοκρινολόγος Διδάκτωρ Ιατρικής ΑΠΘ Διευθυντής Πολυιατρείου ΕΟΠΥΥ Ανάληψης Θεσσαλονίκη Θυρεοειδικά νοσήματα Ζ. Μούσλεχ Ενδοκρινολόγος Διδάκτωρ Ιατρικής ΑΠΘ Διευθυντής Πολυιατρείου ΕΟΠΥΥ Ανάληψης Θεσσαλονίκη Θυρεοειδής Mοιάζει με θυρεό Μπροστά από την τραχεία Μεγαλύτερος ενδοκρινικός αδένας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΦΥΣΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΑΝΤΩΝΗΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΦΥΣΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΑΝΤΩΝΗΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΦΥΣΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΑΝΤΩΝΗΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ Νόσοι θυρεοειδούς Υποθυρεοειδισμός Υπερθυρεοειδισμός Υπερπλασία θυρεοειδούς : βρογχοκήλη (διάχυτη) οζώδης Νεοπλάσματα θυρεοειδούς Υπερπλασία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΛΑΣΤΙΚΟ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ (ΑΚΘ)

ΑΝΑΠΛΑΣΤΙΚΟ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ (ΑΚΘ) 1 Α' Χειρουργική Κλινική, Γ.Ν. Νίκαιας, 2 ΩΡΛ Κλινική, Γ. Ν. Νίκαιας Εισαγωγή Το ΑΚΘ αποτελεί το 1% επί του συνόλου των κακοηθειών του θυρεοειδούς.εμφανίζεται σαν μία ταχέως αναπτυσσόμενη μάζα, διηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΡΗΓΑΣ MD, FEBU ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ. ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΡΗΓΑΣ MD, FEBU ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ. ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΣΤΗΝ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΡΗΓΑΣ MD, FEBU ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ. ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ ΡΟΜΠΟΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Da Vinci εντυπωσιακή τεχνολογία που αυξάνει

Διαβάστε περισσότερα

Καρβελάς Φώτης Δ/ντής Χειρουργικής κλινικής «Άγιος Ανδρέας»

Καρβελάς Φώτης Δ/ντής Χειρουργικής κλινικής «Άγιος Ανδρέας» Καρβελάς Φώτης Δ/ντής Χειρουργικής κλινικής «Άγιος Ανδρέας» Όσο πιο προσεκτικοί, ήπιοι και ευγενικοί είναι οι χειρουργικοί χειρισμοί, τόσο λιγότερος είναι ο μετεγχειρητικός πόνος του ασθενούς, πιο σύντομη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΕΣΟΘΩΡΑΚΙΟΥ Α. Δ. ΓΟΥΛΙΑΜΟΣ

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΕΣΟΘΩΡΑΚΙΟΥ Α. Δ. ΓΟΥΛΙΑΜΟΣ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΕΣΟΘΩΡΑΚΙΟΥ Α. Δ. ΓΟΥΛΙΑΜΟΣ Ορισμός : Μεσοθωράκιο είναι ο εξωυπεζωκοτικός χώρος που παρεμβάλλεται μεταξύ των πνευμόνων Περιλαμβάνει την καρδιά και τα μεγάλα αγγεία, το περικάρδιο,

Διαβάστε περισσότερα

Νοσολογία_Νοσ. 1201 Παθήσεις Ενδοκρινών Αδένων. C.D.A. Εβδ.5 01/29

Νοσολογία_Νοσ. 1201 Παθήσεις Ενδοκρινών Αδένων. C.D.A. Εβδ.5 01/29 01/29 Ανατοµία _Φυσιολογία Ενδοκρινείς Αδένες Εβδ.9 Σύστηµα ενδοκρινών αδένων: 1. Υπόφυση 2. Επίφυση 3. Θυρεοειδής αδένας 4. Παραθυρεοειδής αδένες 5. Επινεφρίδια 6. Πάγκρεας 7. Ωοθήκες 8. Όρχεις 9. Θύµος

Διαβάστε περισσότερα

λαπαροσκοπικά εργαλεία.

λαπαροσκοπικά εργαλεία. 1η Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο, Αθήνα., Κεντρικά Χειρουργεία, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Αθηνών, 3Παθολογοανατομικό τμήμα, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Αθηνών 1

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Ποιοί παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τον καρκίνο του προστάτη ;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Ποιοί παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τον καρκίνο του προστάτη ; ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Πρόκειται για το συχνότερο καρκίνο και τη δεύτερη αιτία θανάτου από καρκίνο στους άνδρες. Η συχνότητά του αυξάνει με την αύξηση της ηλικίας και το

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΥΔΡΟΚΗΛΗ Είναι η συλλογή υγρού μεταξύ των πετάλων του ιδίως ελυτροειδούς χιτώνα

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΙΣΟΤΡΓΙΚΕ ΔΙΑΣΑΡΑΧΕ ΘΤΡΕΟΕΙΔΟΤ

ΛΕΙΣΟΤΡΓΙΚΕ ΔΙΑΣΑΡΑΧΕ ΘΤΡΕΟΕΙΔΟΤ 1 ΛΕΙΣΟΤΡΓΙΚΕ ΔΙΑΣΑΡΑΧΕ ΘΤΡΕΟΕΙΔΟΤ Μήπως τελευταία νιώθετε υποτονικά, ή βρίσκεστε συνεχώς σε υπερένταση; Νυστάζετε συνεχώς και ενώ δεν έχετε αλλάξει τις διατροφικές σας συνήθειες, παίρνετε πολύ εύκολα

Διαβάστε περισσότερα

Eαρινή Διημερίδα Ελληνικής Εταιρείας Χειρουργικής Ενδοκρινών Αδένων (ΕΕΧΕΑ) 8-9 Μαρτίου 2014, Αθήνα, Ξενοδοχείο Χίλτον, Αίθουσα Εσπερίδες

Eαρινή Διημερίδα Ελληνικής Εταιρείας Χειρουργικής Ενδοκρινών Αδένων (ΕΕΧΕΑ) 8-9 Μαρτίου 2014, Αθήνα, Ξενοδοχείο Χίλτον, Αίθουσα Εσπερίδες 1 Eαρινή Διημερίδα Ελληνικής Εταιρείας Χειρουργικής Ενδοκρινών Αδένων (ΕΕΧΕΑ) 8-9 Μαρτίου 2014, Αθήνα, Ξενοδοχείο Χίλτον, Αίθουσα Εσπερίδες Συστάσεις για την δημιουργία κατευθυντήριων οδηγιών στη χειρουργική

Διαβάστε περισσότερα

Ανατομία - Φυσιολογία

Ανατομία - Φυσιολογία ΦΥΣΙΟ ΠΝΕΥΜΩΝ Ανατομία - Φυσιολογία Φυσιολογική α/α Ακτινοανατομία Ακτινοανατομία Αγγειογραφία πνευμονικών αρτηριών Β ρ ο γ χ ο γ ρ α φ ί α Πύκνωση Αντικατάσταση του αέρα των κυψελίδων από υλικό, συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Κλινικής Γ.Ν.Ν.Γ.Παπανικολάου Καρκίνος Πνεύμονα Πρώτη αιτία θανάτου από καρκίνο στις ΗΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

Πεδίο Εφαρμογής. Πρόληψη και Παράγοντες Κινδύνου

Πεδίο Εφαρμογής. Πρόληψη και Παράγοντες Κινδύνου Εξετάσεις λειτουργίας του θυρεοειδούς: διάγνωση και παρακολούθηση των διαταραχών λειτουργίας του θυρεοειδούς σε ενήλικες για την Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας Πεδίο Εφαρμογής Οι παρούσες κατευθυντήριες οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

Εισβολή ρομποτικής στην Κύπρο

Εισβολή ρομποτικής στην Κύπρο Εισβολή ρομποτικής στην Κύπρο 25 Νοέμβριος 2014 ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ da Vinci Si. Πρωτοπόρο το Κέντρο Ρομποτικής Χειρουργικής του Ιπποκρατείου Το Κέντρο διαθέτει το τελευταίο και πιο σύγχρονο ρομποτικό μοντέλο,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ Κάθε χρόνο περίπου 200.000 νέοι ασθενείς διαγιγνώσκονται με Ανεύρυσμα Κοιλιακής Αορτής. Είναι γνωστό επίσης, ότι η ρήξη του Ανευρύσματος Κοιλιακής Αορτής οδηγεί σε ποσοστό τουλάχιστον

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Αξονικού Τομογράφου, ΑΟΝΑ «Άγιος Σάββας»

Τμήμα Αξονικού Τομογράφου, ΑΟΝΑ «Άγιος Σάββας» Στασινοπούλου Μυρσίνη, Στεφανιώτη Ασπασία, Ανδριώτης Ευθύμιος, Δεληβελιώτης Κωνσταντίνος, Ταβερναράκη Αγγελική Τμήμα Αξονικού Τομογράφου, ΑΟΝΑ «Άγιος Σάββας» Σκοπός: Η εκτίμηση του πρωτοκόλλου της αξονικής

Διαβάστε περισσότερα

¹ Ά Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Γ.Ν.Α. Ιπποκράτειο ²Μονάδα Μικροχειρουργικής, Νοσοκομείο Κ.Α.Τ Αθηνών

¹ Ά Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Γ.Ν.Α. Ιπποκράτειο ²Μονάδα Μικροχειρουργικής, Νοσοκομείο Κ.Α.Τ Αθηνών ΔΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΑΝΕΓΧΕΙΡΗΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ. ΜΙΑ ΚΑΙΝΟΥΡΙΑ ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΑΥΤΟ ΙΑΤΕΙΝΟΜΕΝΗΣ ΜΕΤΑΛΛΙΚΗΣ ΕΝΔΟΠΡΟΘΕΣΗΣ Βρακοπούλου Γαβριέλλα- Ζωή ¹, Δουλάμη Γεωργία¹,Λαρεντζάκης

Διαβάστε περισσότερα

21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ

21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ 21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Ο καρκίνος του μαστού είναι ο πιο συχνός καρκίνος της γυναίκας. Η επίπτωση παγκόσμια είναι περίπου 89 περιστατικά/100.000 γυναίκες ενώ αναφέρονται 800.000 νέα περιστατικά

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΑ: Replete. ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑ: Ποιά η επίδραση της ρομποτικής στην ιατρική; ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΠΟΥ ΑΣΧΟΛΗΘΗΚΕ ΜΕ ΑΥΤΟ: Σιούτης Δημήτρης

ΟΜΑΔΑ: Replete. ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑ: Ποιά η επίδραση της ρομποτικής στην ιατρική; ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΠΟΥ ΑΣΧΟΛΗΘΗΚΕ ΜΕ ΑΥΤΟ: Σιούτης Δημήτρης ΟΜΑΔΑ: Replete ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑ: Ποιά η επίδραση της ρομποτικής στην ιατρική; ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΠΟΥ ΑΣΧΟΛΗΘΗΚΕ ΜΕ ΑΥΤΟ: Σιούτης Δημήτρης ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ & ΙΑΤΡΙΚΗ Στον τομέα της ιατρική η ρομποτική παίζει ένα

Διαβάστε περισσότερα

Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού

Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού Ductal Carcinoma in Situ Πορογενές καρκίνωμα in Situ In Situ = επί τόπου Τοπικό πορογενές καρκίνωμα; Ductal

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΕΝΩΣΗ ΠΥΕΛΟΟΥΡΗΤΗΡΙΚΗΣ

ΣΤΕΝΩΣΗ ΠΥΕΛΟΟΥΡΗΤΗΡΙΚΗΣ ΣΤΕΝΩΣΗ ΠΥΕΛΟΟΥΡΗΤΗΡΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΛΗΣ: από το Α ως το Ω 5 ο Διαδραστικό Σχολείο Ουρολογίας Πορταριά 2012 Στυλιανός Θ. Γιαννακόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Ουρολογίας Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης Ποια τα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

<<Διαγνωστικά Προβλήματα και θεραπευτική προσέγγιση>> Σφυρόερα Κατερίνα Ρευματολόγος

<<Διαγνωστικά Προβλήματα και θεραπευτική προσέγγιση>> Σφυρόερα Κατερίνα Ρευματολόγος Σφυρόερα Κατερίνα Ρευματολόγος Η οστεοπόρωση στον άνδρα συνήθως εμφανίζεται με κατάγματα ΕΝΩ στη γυναίκα διαγιγνώσκεται με την εξέταση ρουτίνας της

Διαβάστε περισσότερα

Μονήρης «ψυχρός» όζος θυρεοειδούς. ιερεύνηση - Παρακολούθηση - Αντιµετώπιση

Μονήρης «ψυχρός» όζος θυρεοειδούς. ιερεύνηση - Παρακολούθηση - Αντιµετώπιση Μονήρης «ψυχρός» όζος θυρεοειδούς. ιερεύνηση - Παρακολούθηση - Αντιµετώπιση Μ. ΚΗΤΑ 1, Σ. ΚΑΤΕΡΓΑΡΗ 2 16 1 Διευθύντρια Ενδοκρινολογικής Κλινικής, Γ.Ν.Θ. «Ιπποκράτειο» 2 Ειδικευόμενη Ιατρός, Ενδοκρινολογική

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ MEDICAL THORACOSCOPY ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Πιλιλίτσης Λεωνίδας Ειδικός πνευμονολόγος Γ.Ν.Λαμίας

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ MEDICAL THORACOSCOPY ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Πιλιλίτσης Λεωνίδας Ειδικός πνευμονολόγος Γ.Ν.Λαμίας Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ MEDICAL THORACOSCOPY ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Πιλιλίτσης Λεωνίδας Ειδικός πνευμονολόγος Γ.Ν.Λαμίας ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Ο όρος θωρακοσκόπηση εισήχθη από τον Hans Christian Jacobaeus περίπου πριν

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ. Φαρμακα. Θυροξίνη (Τ 4 ), Τριιωδοθυρονίνη (Τ 3 ) Αντιθυρεοειδικά

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ. Φαρμακα. Θυροξίνη (Τ 4 ), Τριιωδοθυρονίνη (Τ 3 ) Αντιθυρεοειδικά ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ Φαρμακα Θυροξίνη (Τ 4 ), Τριιωδοθυρονίνη (Τ 3 ) Αντιθυρεοειδικά Θυροειδής Πρόσθια και οπίσθια επιφάνεια Κύτταρα θυρεοειδούς κολλοειδές ΘΥΡΕΟΕΙΔΙΚΕΣ ΟΡΜΟΝΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΜΑΡΙΑ ΕΙΔΙΚΕΥΟΜΕΝΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ Β ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ Γ.Ν.Θ. ΜΑΙΟΣ 2012

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΜΑΡΙΑ ΕΙΔΙΚΕΥΟΜΕΝΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ Β ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ Γ.Ν.Θ. ΜΑΙΟΣ 2012 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΜΑΡΙΑ ΕΙΔΙΚΕΥΟΜΕΝΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ Β ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ Γ.Ν.Θ. ΜΑΙΟΣ 2012 ΠΡΟΦΙΛ ΑΣΘΕΝΗ Γυναίκα 28 ετών Διακομιδή από Γ. Ν. Καβάλας Θυρεοτοξίκωση

Διαβάστε περισσότερα

Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική

Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Επεμβατική Ακτινολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Τα τελευταία 20 χρόνια, η Επεμβατική Ακτινολογία παρουσιάζει διαρκή εξέλιξη και αποτελεί μία πολύτιμη

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιο Συνέδριο Ακτινολογίας-Αθήνα 2000

Πανελλήνιο Συνέδριο Ακτινολογίας-Αθήνα 2000 ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΣΥΝΕΙΣΦΟΡΑ ΤΗΣ ΣΠΙΝΘΗΡΟΜΑΣΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΜΕ ΤC99m-TETROFOSMIN Γεωργοσοπούλου Μ, Λύρα Σ, Χατζηλύρα Π Γεωργούντζος Β, Παππάς, Μανδάλου Α, Τσουρούλας Μ, Στριγγάρης Κ, Βλάχος Λ Εργ. Ακτινολογίας Παν/μίου

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Μωυσίδης Κυριάκος Λέκτορας Ουρoλογίας Β ουρολογική κλινική του Α.Π.Θ. Διευθυντής Καθηγητής Ε. Ιωαννίδης Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Καρκίνος του προστάτη Yπάρχει κάποια

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Πια είναι η καλύτερη μέθοδος θεραπείας; Κιρσοί είναι το αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτόκολλο εξατομίκευσης της χειρουργικής θεραπείας στον καρκίνου του οισοφάγου

Πρωτόκολλο εξατομίκευσης της χειρουργικής θεραπείας στον καρκίνου του οισοφάγου Πρωτόκολλο εξατομίκευσης της χειρουργικής θεραπείας στον καρκίνου του οισοφάγου ΜΟΝΑΔΑ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ, Α ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ, «ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ» Γ.Ν.Α. Δουλάμη Γεωργία, Θεοδώρου

Διαβάστε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Journalist Handbook 1 Πληροφορίες για Δημοσιογράφους Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Νοσος Cushing 3 TΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΟΣΟΣ CUSHING; Πριν μιλήσουμε για τη Νόσο Cushing, θα πρέπει να κατανοήσουμε την ασθένεια

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ Α. ΠΟΤΕ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΣΕ ΜΕΤΡΗΣΗ ΟΣΤΙΚΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ (ΑΝΔΡΕΣ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ): ΗΛΙΚΙΑ < 50 ΕΤΩΝ: Κατάγματα χαμηλής βίας

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος της νεφρικής πυέλου ή του ουρητήρα

Καρκίνος της νεφρικής πυέλου ή του ουρητήρα Καρκίνος του Νεφρού Καρκίνος της νεφρικής πυέλου ή του ουρητήρα Λιθίαση ουροποιητικού συστήματος Στένωση Πυελοουρητηρικής Συμβολής Τα Επινεφρίδια Nεφρικές κύστες Καρκίνος του Νεφρού Το Νεφρικό Καρκίνωμα

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες Οδηγίες για τη διάγνωση και παρακολούθηση διαταραχών λειτουργίας του θυρεοειδούς σε ενήλικες

Κατευθυντήριες Οδηγίες για τη διάγνωση και παρακολούθηση διαταραχών λειτουργίας του θυρεοειδούς σε ενήλικες Κατευθυντήριες Οδηγίες για τη διάγνωση και παρακολούθηση διαταραχών λειτουργίας του θυρεοειδούς σε ενήλικες Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας (ΠΦΥ) Εργαστήριο Κλινικών Κατευθυντηρίων Οδηγιών για εργαστηριακές

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ

ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ Του Δρ. Κωνσταντίνου Δ. Στρατηγού Δ/ντού Ορθοπαιδικής Επανορθωτικής Χειρουργικής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΑ ΕΚ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΑ ΕΚ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΑ ΕΚ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ M. Rouprêt, R. Zigeuner, J. Palou, A. öhle, E. Kaasinen, M. abjuk, R. Sylvester, W. Oosterlinck Eur Urol 2011 Apr;59(4):584-94

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ. Ανδρέας Μ. Λάζαρης ΠΓΝ «Αττικόν»

ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ. Ανδρέας Μ. Λάζαρης ΠΓΝ «Αττικόν» ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ Ανδρέας Μ. Λάζαρης ΠΓΝ «Αττικόν» Αντιπηκτική θεραπεία Βαλβιδοπάθειες προσθετικές βαλβίδες Κολπική μαρμαρυγή Φλεβική θρόμβωση πνευμονική εμβολή Γενικά

Διαβάστε περισσότερα

Ευτέρπη Κ. ΔΕΜΙΡΗ Αναπλ. Καθηγήτρια Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Κλινική Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Νοσοκομείο Παπαγεωργίου Θεσσαλονίκης

Ευτέρπη Κ. ΔΕΜΙΡΗ Αναπλ. Καθηγήτρια Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Κλινική Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Νοσοκομείο Παπαγεωργίου Θεσσαλονίκης Ευτέρπη Κ. ΔΕΜΙΡΗ Αναπλ. Καθηγήτρια Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Κλινική Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Νοσοκομείο Παπαγεωργίου Θεσσαλονίκης !!!! Ποιές μέθοδοι χρησιμοποιούνται? Ποιά μέθοδος θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

Δι η m ε ρ ί δ α Χε ι ρ ο υ ρ γ ι κ η σ Ενδοκρινών Αδένων & Μαστού

Δι η m ε ρ ί δ α Χε ι ρ ο υ ρ γ ι κ η σ Ενδοκρινών Αδένων & Μαστού ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Β ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: Καθηγητής ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΒΩΡΟΣ Δι η m ε ρ ί δ α Χε ι ρ ο υ ρ γ ι κ η σ Ενδοκρινών Αδένων & Μαστού Υπευθυνοι Οργανωσησ:

Διαβάστε περισσότερα

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ 18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ Ο καρκίνος του ενδομητρίου είναι η συχνότερη μορφή γυναικολογικού καρκίνου στις ΗΠΑ ( 6% όλων των νεοδιαγνωσθέντων καρκίνων στις γυναίκες). Η πρόγνωση είναι σχετικά καλή καθώς

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΟΓΕΝΗΣ ΠΑΡΕΣΗ ΤΟΥ ΠΑΡΑΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟΥ ΝΕΥΡΟΥ ΣΕ ΑΝΔΡΑ 58 ΕΤΩΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ

ΙΑΤΡΟΓΕΝΗΣ ΠΑΡΕΣΗ ΤΟΥ ΠΑΡΑΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟΥ ΝΕΥΡΟΥ ΣΕ ΑΝΔΡΑ 58 ΕΤΩΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΙΑΤΡΟΓΕΝΗΣ ΠΑΡΕΣΗ ΤΟΥ ΠΑΡΑΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟΥ ΝΕΥΡΟΥ ΣΕ ΑΝΔΡΑ 58 Δ. Τσίντζας, Γ. Γερνάς, Π. Πλυτά Κέντρο Αποθεραπείας Φυσικής και Κοινωνικής Αποκατάστασης (Κ.Α.Φ.Κ.Α.) Αμφιλοχίας. Εισαγωγή Το παραπληρωματικό

Διαβάστε περισσότερα

Πλήρως Θωρακοσκοπική Λοβεκτομή: Μια νέα Πραγματικότητα στο Νοσοκομείο Γ. Παπανικολάου

Πλήρως Θωρακοσκοπική Λοβεκτομή: Μια νέα Πραγματικότητα στο Νοσοκομείο Γ. Παπανικολάου Πρωτότυπη Εργασία Πλήρως Θωρακοσκοπική Λοβεκτομή: Μια νέα Πραγματικότητα στο Νοσοκομείο Γ. Παπανικολάου Θεόδωρος Καραΐσκος 1, Όλγα Ανανιάδου 1, Κωνσταντίνος Διπλάρης 1, Νικόλαος Μιχαήλ 1, Γεώργιος Σαρηγιάννης

Διαβάστε περισσότερα

Ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αρθροπλαστική του ισχίου και του γόνατος

Ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αρθροπλαστική του ισχίου και του γόνατος Ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αρθροπλαστική του ισχίου και του γόνατος 1. Τι είναι οι ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αντικατάσταση ισχίου και γόνατος; Ο όρος ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι (ΕΕΜ)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΙΑΤΡΟΓΕΝΗΣ ΠΑΡΕΣΗ ΤΟΥ ΠΑΡΑΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟΥ ΝΕΥΡΟΥ ΣΕ ΑΝΔΡΑ 58 ΕΤΩΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ. Δ. Τσίντζας, Γ. Γερνάς, Π.

ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΙΑΤΡΟΓΕΝΗΣ ΠΑΡΕΣΗ ΤΟΥ ΠΑΡΑΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟΥ ΝΕΥΡΟΥ ΣΕ ΑΝΔΡΑ 58 ΕΤΩΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ. Δ. Τσίντζας, Γ. Γερνάς, Π. Σχήμα 1: Η πορεία του Παρουσίαση Περιστατικού Εικ. 2: Πτερυγοειδής (ΑΡ) ωμοπλάτη Κέντρο Αποθεραπείας Φυσικής Κέντρο Αποθεραπείας Φυσικής. Το παραπληρωματικό νεύρο, που είναι ένα κυρίως κινητικό νεύρο,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Albert Salomon, Γερμανός χειρουργός, 1913 Ακτινογράφησε 3000 μαστούς από μαστεκτομή και συσχέτισε ακτινολογικά, κλινικά και παθολογοανατομικά

Albert Salomon, Γερμανός χειρουργός, 1913 Ακτινογράφησε 3000 μαστούς από μαστεκτομή και συσχέτισε ακτινολογικά, κλινικά και παθολογοανατομικά Albert Salomon, Γερμανός χειρουργός, 1913 Ακτινογράφησε 3000 μαστούς από μαστεκτομή και συσχέτισε ακτινολογικά, κλινικά και παθολογοανατομικά ευρήματα. Stafford Warren, 1930, επί ασθενών, (στερεοσκοπική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΟΗΘΗΣ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΑΔΕΝΑ

ΚΑΛΟΗΘΗΣ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΑΔΕΝΑ ΚΑΛΟΗΘΗΣ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΑΔΕΝΑ ΠΡΟΣΤΑΤΗΣ Ο προστάτης είναι ένα όργανο αποτελούμενο από αδένα που περιβάλλει την αρχική μοίρα της ουρήθρας. Βρίσκεται κάτω από την ουροδόχο κύστη, πάνω στο πυελικό έδαφος,

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΝΟΙΚΤΗ» ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ. Υπέρ. Dr Βασίλης Αλιβιζάτος Διευθυντής Ε.Σ.Υ. Χειρουργική Κλινική Γ. Ν. Πατρών «Ο Αγιος Ανδρέας»

«ΑΝΟΙΚΤΗ» ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ. Υπέρ. Dr Βασίλης Αλιβιζάτος Διευθυντής Ε.Σ.Υ. Χειρουργική Κλινική Γ. Ν. Πατρών «Ο Αγιος Ανδρέας» «ΑΝΟΙΚΤΗ» ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ Υπέρ Dr Βασίλης Αλιβιζάτος Διευθυντής Ε.Σ.Υ. Χειρουργική Κλινική Γ. Ν. Πατρών «Ο Αγιος Ανδρέας» ΧΟΛΟΚΥΣΤΕΚΤΟΜΗ (open / lap) Η συχνότερη χειρουργική επέμβαση. 20.000.000 ασθενείς με

Διαβάστε περισσότερα

Η Αρθροσκόπηση της Ποδοκνημικής Άρθρωσης

Η Αρθροσκόπηση της Ποδοκνημικής Άρθρωσης Η Αρθροσκόπηση της Ποδοκνημικής Άρθρωσης Ανατομική της Ποδοκνημικής Άρθρωσης Η ποδοκνημική άρθρωση είναι η άρθρωση που σχηματίζεται στη θέση σύνδεσης τριών οστών: του κάτω άκρου της περόνης προς τα έξω

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΑ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΑ ΣΥΜΒΟΥΛΙΑ

ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΑ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΑ ΣΥΜΒΟΥΛΙΑ ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΑ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΑ ΣΥΜΒΟΥΛΙΑ 1ο ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟ: Ca ΝΕΦΡΟΥ Κλαµπάτσας Αθανάσιος Ουρολόγος Επ. Α Ουρολογικό-Ογκολογικό Τµήµα Α.Ν.Θ. «ΘΕΑΓΕΝΕΙΟ» Άνδρας ασθενής ηλικίας 64 ετών Με ατοµικό αναµνηστικό ελεύθερο

Διαβάστε περισσότερα

Προς Ιατρική Εταιρεία Αθηνών κ. Ε. Θηραίο. Κοινοποίηση: Γεν. Γραμ. Δημόσιας Υγείας κα Χ. Παπανικολάου

Προς Ιατρική Εταιρεία Αθηνών κ. Ε. Θηραίο. Κοινοποίηση: Γεν. Γραμ. Δημόσιας Υγείας κα Χ. Παπανικολάου Πρόεδρος Γ. Μαστοράκος Αντιπρόεδρος Ε. Διαμάντη-Κανδαράκη Γενικός Γραμματέας Μ. Τζανέλα Ταμίας Α. Θωμόπουλος Ειδικοί Γραμματείς Δ. Κιόρτσης M. Μιχαλάκη Μέλος Α. Κούρτης Αθήνα 16/10/2014 Αριθμ. Πρωτ: 28

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις και αντιθέσεις στη Λαπαροσκοπική Χειρουργική - η Αναισθησιολογική Άποψη Δρ. Ράνια Πατρώνη Δ/ντρια Αναισθησιολογίας ΠΓΝ Πατρών «ο Άγιος Ανδρέας» Λαπαροσκοπική Χειρουργική: Προτερήματα Προτερήματα:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ Πως να προλάβετε τον ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ με ΤΗΝ ΕΥΓΕΝΙΚΗ Χορηγία Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία με ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ «Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για

Διαβάστε περισσότερα

Δώρα Πετρακοπούλου. Αποκατάσταση μαστού μετά την μαστεκτομή. Τεχνικές αποκατάστασης μαστού ΠΛΑΣΤΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ

Δώρα Πετρακοπούλου. Αποκατάσταση μαστού μετά την μαστεκτομή. Τεχνικές αποκατάστασης μαστού ΠΛΑΣΤΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ Δώρα Πετρακοπούλου ΠΛΑΣΤΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ Αποκατάσταση μαστού μετά την μαστεκτομή Η αποκατάσταση του μαστού μετά από μαστεκτομή είναι η διαδικασία δημιουργίας καινούργιου μαστού σε γυναίκες που έχουν υποστεί

Διαβάστε περισσότερα

Ροµποτική Ουρολογία στην Ελλάδα

Ροµποτική Ουρολογία στην Ελλάδα Ροµποτική Ουρολογία στην Ελλάδα - παρεθλόν, παρόν και µέλλον - Βασίλης Πουλάκης MD, PhD, FEBU Aν. Kαθηγητής Iατρικής Σχολής Παν/µίου Φρανκφούρτης, Γερµανίας Διευθυντής Ουρολογικής Κλινικής Metropolitan

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνιες Ασθένειες. Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων

Χρόνιες Ασθένειες. Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων Χρόνιες Ασθένειες Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων Χρόνιες Ασθένειες Όπως συμβαίνει με κάθε ετησίως ανανεούμενο ασφαλιστήριο συμβόλαιο, έτσι και το ασφαλιστήριο υγείας είναι σχεδιασμένο

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ Κ. ΣΥΚΙΩΤΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Γ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ-ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ - ΟΓΚΟΛΟΓΟΣ Η ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ του καρκίνου του

Διαβάστε περισσότερα

17. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΜΗΤΡΑΣ

17. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΜΗΤΡΑΣ ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ - ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Αιτιολογία: επίμονη λοίμωξη με ογκογόνο στέλεχος HPV (16, 18, 31, 33, 35, 45 κλπ) Πρωτογενής πρόληψη: εμβολιασμός (2 εμβόλια τετραδύναμο, διδύναμο) Δευτερογενής πρόληψη: προγράμματα

Διαβάστε περισσότερα

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Οστεοπόρωση Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Η οστεοπόρωση είναι πιο συχνή από τις παθήσεις της καρδιάς και των πνευμόνων Οστεοπόρωση: Η σιωπηλή επιδημία

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI)

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Τι είναι το σύνδροµο µηροκοτυλιαίας πρόσκρουσης; Φυσιολογικά, η κεφαλή του ισχίου δεν προσκρούει στο χείλος της κοτύλης κατά

Διαβάστε περισσότερα

1ο Εκπαιδευτικό Σεμινάριο ΕΜ-ΚΑΠΕΣ Θεσσαλονίκη, 22-24/11/2013. Χ. Τριαντοπούλου Δ/ντρια Ακτινολογικού τμήματος «Κωνσταντοπούλειο» Νοσοκομείο

1ο Εκπαιδευτικό Σεμινάριο ΕΜ-ΚΑΠΕΣ Θεσσαλονίκη, 22-24/11/2013. Χ. Τριαντοπούλου Δ/ντρια Ακτινολογικού τμήματος «Κωνσταντοπούλειο» Νοσοκομείο 1ο Εκπαιδευτικό Σεμινάριο ΕΜ-ΚΑΠΕΣ Θεσσαλονίκη, 22-24/11/2013 Χ. Τριαντοπούλου Δ/ντρια Ακτινολογικού τμήματος «Κωνσταντοπούλειο» Νοσοκομείο Μερικά δεδομένα 50-60% των ασθενών αναπτύσσουν ηπατικές μεταστάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΚΑΙ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ

ΟΙ ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΚΑΙ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ ΟΙ ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΚΑΙ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗΣ Ε. ΚΟΥΤΣΟΝΙΚΟΛΑΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ(ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΩΝ) ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α.Π.Θ ΟΙ ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της βιοψίας µε λεπτή βελόνη (FNA) στη διερεύνηση των παθήσεων του θυρεοειδούς

Η θέση της βιοψίας µε λεπτή βελόνη (FNA) στη διερεύνηση των παθήσεων του θυρεοειδούς 10 Η θέση της βιοψίας µε λεπτή βελόνη (FNA) στη διερεύνηση των παθήσεων του θυρεοειδούς Δ. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ Παθολογοανατόμος Κυτταρολόγος Αν. Διευθυντής Παθολογοανατομικού Τμήματος Δ.Θ.Κ.Α. «Υγεία» ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΝΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ KAI ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Νικόλαος Χ. Σύρμος ANAΠΑΡΑΓΩΓΗ Ο άνθρωπος αναπαράγεται με αμφιγονική αναπαραγωγή. Δύο γαμετικά κύτταρα,το ωάριο (θηλυκό)

Διαβάστε περισσότερα

Διαχωριστικό ανεύρυσµα Θωρακικής Αορτής Αντιµετώπιση. Α. Μαδέσης Επιµελητής Α Καρδιοχειρουργική κλινική Γ.Ν.Θ. Γ. Παπανικολάου

Διαχωριστικό ανεύρυσµα Θωρακικής Αορτής Αντιµετώπιση. Α. Μαδέσης Επιµελητής Α Καρδιοχειρουργική κλινική Γ.Ν.Θ. Γ. Παπανικολάου Διαχωριστικό ανεύρυσµα Θωρακικής Αορτής Αντιµετώπιση Α. Μαδέσης Επιµελητής Α Καρδιοχειρουργική κλινική Γ.Ν.Θ. Γ. Παπανικολάου Ο διαχωρισµός της θωρακικής αορτής αποτελεί την πιο επείγουσα και καταστροφική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΔΙΟΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Διευθυντής: Καθηγητής Δημήτριος Β. Δουγένης. Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα 2013 2014

ΚΑΡΔΙΟΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Διευθυντής: Καθηγητής Δημήτριος Β. Δουγένης. Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα 2013 2014 ΚΑΡΔΙΟΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Διευθυντής: Καθηγητής Δημήτριος Β. Δουγένης Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα 2013 2014 ΠΑΤΡΑ, Οκτώβριος 2013 1 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ Διευθυντής:

Διαβάστε περισσότερα

Ι) ΗΠΑΤΕΚΤΟΜΗ ΓΙΑ ΕΝ ΟΗΠΑΤΙΚΟ ΧΟΛΑΓΓΕΙΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑ: ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ:

Ι) ΗΠΑΤΕΚΤΟΜΗ ΓΙΑ ΕΝ ΟΗΠΑΤΙΚΟ ΧΟΛΑΓΓΕΙΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑ: ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ: ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΕΚΤΟΜΗΣ ΧΟΛΑΓΓΕΙΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΟΣ Β. Τζιούφα, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Εργαστηρίου Παθολογικής Ανατοµικής, Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Ι) ΗΠΑΤΕΚΤΟΜΗ ΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Κουτρούµπα Ι, Χαϊδόπουλος Δ, Θωµάκος Ν, Σωτηροπούλου Μ, Καθοπούλης Ν, Βλάχος

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14 Αγγειοπλαστική Bypass Η αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών νόσων περιλαμβάνει: φαρμακευτική αγωγή συστάσεις για αλλαγές στον τρόπο ζωής και τις

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; MegalakriaBroshure.indd 1 17/11/2010 1:27:39 μμ Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική Θεραπεία των Οστεοπορωτικών Καταγμάτων

Χειρουργική Θεραπεία των Οστεοπορωτικών Καταγμάτων Χειρουργική Θεραπεία των Οστεοπορωτικών Καταγμάτων Η εμφάνιση καταγμάτων αποτελεί την κυριότερη επιπλοκή της οστεοπόρωσης. Τα περισσότερα κατάγματα επουλώνονται χωρίς να υπάρχει ανάγκη χειρουργικής επέμβασης,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΙΑΤΡΕΙΟ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΜΑΣΤΟΥ: ΟΙ 1000 ΠΡΩΤΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΚΟΥ Γ MD, ΚΑΠΙΡΗΣ Σ MD, ΚΟΛΟΒΕΛΩΝΗΣ Γ MD, ΜΑΛΛΙΔΗΣ Ε MD,

ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΙΑΤΡΕΙΟ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΜΑΣΤΟΥ: ΟΙ 1000 ΠΡΩΤΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΚΟΥ Γ MD, ΚΑΠΙΡΗΣ Σ MD, ΚΟΛΟΒΕΛΩΝΗΣ Γ MD, ΜΑΛΛΙΔΗΣ Ε MD, Γ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥ ΓΝΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ Εισαγωγή Ο καρκίνος του μαστού είναι ο συχνότερος καρκίνος των γυναικών στον Δυτικό κόσμο. Από την έναρξη λειτουργίας του Ιατρείου Παθήσεων Μαστού (του Γ Χειρουργικού

Διαβάστε περισσότερα

Νέα προτεινόµενη προσέγγιση στην αντιµετώπιση ευµεγέθους όγκου του καρωτιδικού σωµατίου (CBT)

Νέα προτεινόµενη προσέγγιση στην αντιµετώπιση ευµεγέθους όγκου του καρωτιδικού σωµατίου (CBT) Νέα προτεινόµενη προσέγγιση στην αντιµετώπιση ευµεγέθους όγκου του καρωτιδικού σωµατίου (CBT) Χ/κή εκτοµή µε τη χρήση CUSA για προστασία αγγείων και νεύρων µετά από προεγχειρητικό εµβολισµό Dr. ΜΕΛΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών.

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών. Όλες μαζί οι μορφές καρκίνου αποτελούν, παγκοσμίως τη δεύτερη αιτία θανάτου μετά από τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Τα κρούσματα συνεχώς αυξάνονται και σε πολλές αναπτυγμένες χώρες αποτελεί την πρώτη αιτία

Διαβάστε περισσότερα

Άνδρας77 ετώνμεδύσπνοια, οιδήματακαιυποκαλιαιμία. Διαφορική Διάγνωση

Άνδρας77 ετώνμεδύσπνοια, οιδήματακαιυποκαλιαιμία. Διαφορική Διάγνωση Άνδρας77 ετώνμεδύσπνοια, οιδήματακαιυποκαλιαιμία Διαφορική Διάγνωση Γεροβασίλη Βίκυ Ειδικευόµενη Ε Παθολογικής Κλινικής ιευθ: Αθανάσιος Σκουτέλης ΣτοιχείαΑπόΚλινικήΕικόνα Πρόσφατη έναρξη Απορρύθμιση Αρτηριακής

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών

Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών Prognostic groups in 1676 patients with T3 rectal cancer treated without preoperative

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ

ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΥΠΕΡ-& ΥΠΟΘΥΡΕΟΕΙΔΙΣΜΟΣ ΠΡΟΛΑΚΤΙΝΩΜΑ ΣΥΓΓΕΝΗΣ ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ ΤΩΝ ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΩΝ (ανεπάρκεια 21- υδροξυλάσης) ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Ν. Βοργιάς M.D.,F.A.C.S Διευθυντής Χειρουργικής Κλινικής Mediterraneo Hospital

Μιχάλης Ν. Βοργιάς M.D.,F.A.C.S Διευθυντής Χειρουργικής Κλινικής Mediterraneo Hospital Μιχάλης Ν. Βοργιάς M.D.,F.A.C.S Διευθυντής Χειρουργικής Κλινικής Mediterraneo Hospital Τι είναι οι αιμορροΐδες; Όλοι οι άνθρωποι έχουν αιμορροΐδες στην περιοχή του πρωκτού. Δηλαδή, αυτές αποτελούν φυσιολογικό

Διαβάστε περισσότερα

Μονήρης πνευμονικός όζος. Ζογλοπίτης Φ. Μονάδα Βρογχοσκοπήσεων Νοσοκομείο Παπανικολάου

Μονήρης πνευμονικός όζος. Ζογλοπίτης Φ. Μονάδα Βρογχοσκοπήσεων Νοσοκομείο Παπανικολάου Μονήρης πνευμονικός όζος Ζογλοπίτης Φ. Μονάδα Βρογχοσκοπήσεων Νοσοκομείο Παπανικολάου Το κλινικό πρόβλημα. 0,09-0,2% ΜΠΟ σε α/αήct, 3-6% κακοήθεις. Πρόσφατες, 7% των εθελοντών, 76%

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις & Αντιθέσεις στην Ιατρική. Παντελής Κρανιώτης Ακτινολόγος, Επ. Επιμελητής Β Κλινικό Εργαστήριο Ακτινολογίας ΠΓΝ Πατρών, Ρίο

Θέσεις & Αντιθέσεις στην Ιατρική. Παντελής Κρανιώτης Ακτινολόγος, Επ. Επιμελητής Β Κλινικό Εργαστήριο Ακτινολογίας ΠΓΝ Πατρών, Ρίο Θέσεις & Αντιθέσεις στην Ιατρική Παντελής Κρανιώτης Ακτινολόγος, Επ. Επιμελητής Β Κλινικό Εργαστήριο Ακτινολογίας ΠΓΝ Πατρών, Ρίο CT vs MRI Οξεία οσφυαλγία (με ή χωρίς ριζιτική συνδρομή)* Πολύ συχνό πρόβλημα

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Μπάμπης Φ. Γιαννουλόπουλος. Μαιευτήρας - Γυναικολόγος Χειρουργός Μαστού. Γαία Μαιευτική-Γυναικολογική

Δρ. Μπάμπης Φ. Γιαννουλόπουλος. Μαιευτήρας - Γυναικολόγος Χειρουργός Μαστού. Γαία Μαιευτική-Γυναικολογική Δρ. Μπάμπης Φ. Γιαννουλόπουλος Μαιευτήρας - Γυναικολόγος Χειρουργός Μαστού Γαία Μαιευτική-Γυναικολογική Επίπτωση παγκοσμίως 89/100.000 γυναίκες, 800.000 νέα περιστατικά ετησίως. U.S.A. 250.000 νέα περιστατικά,

Διαβάστε περισσότερα

Σπινθηρογραφική Απεικόνιση Ενδοκρινών Αδένων

Σπινθηρογραφική Απεικόνιση Ενδοκρινών Αδένων Εργαστήριο Πυρηνικής Ιατρικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Θεσσαλίας ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 2014-2015 Σπινθηρογραφική Απεικόνιση Ενδοκρινών Αδένων Παναγιώτης Αν. Γεωργούλιας Αν. Καθηγητής Πυρηνικής

Διαβάστε περισσότερα

Κριτήρια Επιλογής Ενδαγγειακής Αντιµετώπισης της Συµπτωµατικής Καρωτιδικής Νόσου

Κριτήρια Επιλογής Ενδαγγειακής Αντιµετώπισης της Συµπτωµατικής Καρωτιδικής Νόσου Κριτήρια Επιλογής Ενδαγγειακής Αντιµετώπισης της Συµπτωµατικής Καρωτιδικής Νόσου Παπάζογλου Κωνσταντίνος Επικ. Καθηγητής Ε Χειρ/κή Κλινική Α.Π.Θ. Ενδαρτηρεκτοµή Συντηρητική αγωγή? 1 Ενδαρτηριεκτοµή του

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα λόγια για τους καρκίνους, τη γενετική τους βάση και διερεύνηση

Λίγα λόγια για τους καρκίνους, τη γενετική τους βάση και διερεύνηση Λίγα λόγια για τους καρκίνους, τη γενετική τους βάση και διερεύνηση Ο καρκίνος είναι μια ιδιαίτερα ετερογενής νόσος, που προκύπτει από συσσώρευση μεταλλάξεων του DNA. Η αιτιολογία του καρκίνου είναι πολυπαραγοντική,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΣΤΗΝ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΣΤΗΝ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟ + ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ = Α & Ω ΣΤΗΝ! ΑΠΛΕΣ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΕΣ (Βασική απεικονιστική μέθοδος) ΠΡΟΣΘΙΟΠΙΣΘΙΑ ΠΛΑΓΙΑ ΛΟΞΗ ΕΙΔΙΚΗ ΑΠΛΕΣ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΕΣ (Βασική

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 e-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΛΑΠΑΡΟΣΚΟΠΙΚΕΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ:

Διαβάστε περισσότερα