A ΦIEPΩMA. H Σαμοθράκη στην αρχαιότητα. Tο νησί ανεδείχθη ήδη από τα κλασικά χρόνια σημαντικότατο θρησκευτικό κέντρο πανελληνίως 2-20 AΦIEPΩMA

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "A ΦIEPΩMA. H Σαμοθράκη στην αρχαιότητα. Tο νησί ανεδείχθη ήδη από τα κλασικά χρόνια σημαντικότατο θρησκευτικό κέντρο πανελληνίως 2-20 AΦIEPΩMA"

Transcript

1 A ΦIEPΩMA KYPIAKH 4 ΣEΠTEMBPIOY AΦIEPΩMA H Σαμοθράκη στην αρχαιότητα. Tο νησί α- νεδείχθη ήδη από τα κλασικά χρόνια σημαντικότατο θρησκευτικό κέντρο πανελληνίως. H αρχαιολογική έ- ρευνα. H συμβολή των ανασκαφών στη μελέτη της ιστορικής εξέλιξης της Σαμοθράκης. Tα Kαβείρια μυστήρια. H λατρεία των μεγάλων θεών και οι τελετές μύησης. Oι νεώτερες ανασκαφές στο ιερό των μεγάλων θεών. Eρευνήθηκαν και αποκαλύφθηκαν άγνωστα κτίρια και μνημεία. Oι βυζαντινοί χρόνοι. Oι εκκλησίες και οι ο- χυρώσεις των Γατελούζων. H Σαμοθράκη το Συμμετείχε ενεργά στον Eθνικό Aγώνα και καταστράφηκε από τους Tούρκους. H αρχιτεκτονική της χώρας. Mια εξαιρετική συνύπαρξη ετερόκλητων τεχνικών. Γιορτές και έθιμα. Λαϊκά πανηγύρια και τοπικοί άγιοι. 21 KPITIKH Kριτική θεάτρου από τον Γ. Bαρβέρη. 22 BIBΛIO Nέες κυκλοφορίες. 23 ΘEAMATA Kινηματογράφοι και θέατρα. 24 OΔHΓOΣ ΓIA TA AΦIEPΩMATA THΛEOPAΣH Tο πρόγραμμα της εβδομάδας. Φωτογραφία εξωφύλλου: Aποψη του ιερού από το Nότο. (Φωτ. Tαμείο Aρχαιολογικών Πόρων και Aπαλλοτριώσεων). Yπεύθυνος «Eπτά Hμερών»: BHΣ. ΣTAYPAKAΣ Πήλινα κτερίσματα από τάφο, 3ος αι. π.x. Mουσείο Σαμοθράκης. H Σαμοθράκη στην αρχαιότητα Tο νησί ανεδείχθη ήδη από τα κλασικά χρόνια σημαντικότατο θρησκευτικό κέντρο πανελληνίως Tου Δημ. Mάτσα Aρχαιολόγου, IΘ Eφορεία Προϊστορικών και Kλασικών Aρχαιοτήτων H ΠPΩTH μέχρι σήμερα γνωστή οργανωμένη κοινότητα της Σαμοθράκης έζησε στη Nοτιοδυτική παραλία της, δυτικά από τις εκβολές του ρέματος Πολυπούδι. Oι επιχώσεις του Eπιμέλεια αφιερώματος K ΣTHΣ BATIKI THΣ οικισμού, ο οποίος είχε διάρκεια τριών περίπου χιλιετιών (τέλος 5ης μέχρι τα μέσα της 2ης προχριστιανικής χιλιετίας), σχηματίζουν το ύψωμα (1) Mικρό Bουνί (12,80 μ. πάνω από τη θάλασσα), όπου το πάχος των επιχώσεων φθάνει τα 8 περίπου μέτρα. Eχει έκταση γύρω στα 10 στρέμματα Συνέχεια στην 4η σελίδα 2 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 4 ΣEΠTEMBPIOY 1994

2 Mελανόμορφη πελίκη με σκηνή από πατητήρι και δοκιμή κρασιού, π.x. Mουσείο Σαμοθράκης. KYPIAKH 4 ΣEΠTEMBPIOY H KAΘHMEPINH 3

3 Συνέχεια από τη 2η σελίδα η οποία αντιστοιχεί σε ένα πληθυσμό της τάξης 500 ατόμων και αποτελεί μια από τις πρωτοαστικές αιγιακές «πόλεις». Mέχρι σήμερα η ανασκαφή εδώ είχε κυρίως το χαρακτήρα της διερεύνησης του χρονικού φάσματος του οικισμού και των αλληλεπιδράσεων στο στενότερο και ευρύτερό του χώρο. Πολιτιστικά ανήκει στη βορειοδυτική αιγιαιακή ομάδα που εκτείνεται γεωγραφικά στα νησιά του BA Aιγαίου (Θάσο, Λήμνο, Iμβρο, Λέσβο, Xίο) και στις απέναντι σ αυτά παραλιακές ζώνες. Eνα από τα σημαντικότερα ευρύματα στο Mικρό Bουνί και στο BA Aιγαίο γενικότερα ήταν μερικά «έγγραφα» σε πηλό ενός μινωικού (πιθανότατα Kωσιακού) αρχείου από τα νεώτερα στρώματα (2ο μισό 18ου π.x. αιώνα), για πρώτη φορά τόσο μακριά από την Kρήτη. H μινωική παρουσία εδώ είχε εμπορικό χαρακτήρα (εμπόριο μετάλλων) καί ήταν σαφώς μια ανακτορική επιχείρηση. Mια επιγραφή σε Γραμμική A αποτελεί ένα από τα πρωιμότερα δείγματα της χρήσης της μινωικής αυτής γραφής έξω από την Kρήτη, ενώ τα σφραγίσματα με την ιερογλυφική φόρμουλα προσφοράς ίσως υποδηλώνουν το ρόλο της θρησκευτικής ι- δεολογίας στις οικονομικές δραστηριότητες της μινωικής ελίτ. Eνδεχομένως, δεν θα ήταν αβάσιμη μια σύνδεση του προβλήματος της καταγωγής των Mεγάλων Θεών με το εμπόριο των μετάλλων που γίνεται από τα μέσα της 3ης χιλιετίας π.x., στην περιοχή αυτή του Aιγαίου. Πολιτιστική εξέλιξη H έρευνα στην ακρόπολη του Bριχού, στην κορυφή ενός μακρόστενου υψώματος δυτικά της Xώρας, και στον οικισμό που βρίσκεται στις δυτικές πλαγιές του είναι ιδιαίτερα σημαντική για τη μελέτη της πολιτιστικής εξέλιξης στη Σαμοθράκη μετά την εγκατάλειψη του οικισμού στο Mικρό Bουνί και πριν από την άφιξη των πρώτων Eλλήνων αποίκων στη BΔ παραλία της. Hδη, από το 1928 ήταν γνωστά τρία μεγαλιθικά μνημεία στις βόρειες πλαγιές του λόφου. H ακρόπολη έχει έκταση 11 περίπου στρέμματα και διμερή διάρθρωση. H κεραμική σχετίζεται με κεραμικές ομάδες των Bόρεια Nεκρόπολη, πήλινο ειδώλιο χορεύτριας (μέσα 4ου αι. π.x.). ανατολικών Bαλκανίων και των δυτικών παραλίων της Mαύρης Θάλασσας και υποδηλώνει θαλασσινούς δρόμους επικοινωνιών την εποχή αυτή που χρονολογείται με κάποια ε- πιφύλαξη μέσα στον 11ο π.x. Aν ο οικισμός στο Mικρό Bουνί θα μπορούσε να συσχετιστεί με τους Πελασγούς που αναφέρει ο Hρόδοτος ως αρχαιότατους κατοίκους του νησιού, ο Bριχός συνδέεται με το τελευταίο προελληνικό φύλο, το οποίο όπως δείχνει και η κεραμική, ήταν θρακικό. H Σαμοθράκη αποικίστηκε από Aιολείς που ήρθαν από τη BΔ M. Aσία, ή τη Λέσβο και εγκαταστάθηκαν σ ένα από τους όρμους της BΔ παραλίας, ανατολικά του Iερού. Eδώ έχτισαν τη Σαμοθράκη, που αποτέλεσε στα αρχαϊκά χρόνια αξιόλογη πόλη - κράτος με ασημένια νομίσματα και μικρό πολεμικό στόλο. Στην αρχή του 6ου π.x. αιώνα, την περιέβαλε ένα εντυπωσιακό τείχος, ενώ λίγο αργότερα χτίστηκε στην απέναντι θρακική παραλία (Περαία της Σαμοθράκης) μια σειρά από οχυρά, τα Σαμοθρηίκεα τείχεα του Hροδότου. Eνα μεγάλο τμήμα της Περαίας, θα αποτελέσει στην Eλληνιστική και Pωμαϊκή εποχή «Tέμενος» ή «Iερά Xώρα» των Mεγάλων Θεών. H περίοδος αυτή χαρακτηρίζεται από τη μεγάλη ανάπτυξη του Iερού και της λατρείας των Mεγάλων Θεών που παίρνει διεθνή χαρακτήρα. H νομισματοκοπία του νησιού που είχε διακοπεί τα κλασικά χρόνια συνεχίζεται την ελληνιστική περίοδο και μέχρι τον 1ο αι. π.x. Tο τείχος ε- πισκευάζεται και συμπληρώνεται. Eκτός από περιορισμένες δοκιμαστικές τομές, στην αρχαία πόλη δεν έ- χει γίνει ανασκαφή, όμως ήδη έχουν αρχίσει συστηματικές προανασκαφικές έρευνες και τοπογραφιακές εργασίες κατά μήκος της διαδρομής του τείχους. Nέα στοιχεία Oι πρόσφατες ανασκαφές στα Kεραμιδαριά, στη Bόρεια Nεκρόπολη και στη Mάνταλ Παναγιά έχουν δώσει σημαντικά στοιχεία για το νησί στην αρχαιότητα. Στα Kεραμιδαριά αποκαλύφτηκαν δύο τουλάχιστον εργαστήρια παραγωγής αμφορέων στα ελληνιστικά χρόνια. H ανασκαφή των απορριμμάτων του ενός απέδωσε εκτός από πλήθος θραυσμάτων αμφορέων που αναπαράγουν θασιακά πρότυπα και περίπου ενσφράγιστες λαβές. Tα σφραγίσματα που παρουσιάζουν ποικιλία εμβλημάτων (αμφορέας, κάνθαρος, κρατήρας, σταφύλι, δελφίνι, κεφάλι κριού, κηρύκειο) και επιγραφών (ονόματα επωνύμων) α- ποτελούν ενα ιδιαίτερα χρήσιμο υλικό για τη μελέτη της πρακτικής της σφράγισης και της διασποράς των σαμοθρακίτικων αμφορέων με το περιεχόμενό τους κρασί πιθανότατα σε πόλεις της θρακικής παραλίας (Aμφίπολις, Aβδηρα, Mαρώνεια, Zώνη, Δορίσκος) του BA Aιγαίου (Θάσος, Λέσβος) και της Mαύρης Θάλασσας (Oδησσός, Bιζύη, Kάλλατις, Oλβία) στο β μισό του 4ου και μέσα στον 3ο αι. π.x. H ανασκαφή έφερε στο φως επίσης τρεις κεραμεικούς κλιβάνους που πρέπει να αποτελούσαν τμήμα ενός μεγαλύτερου συγκροτήματος. H σωστική ανασκαφή στη Bόρεια Nεκρόπολη αποκάλυψε δύο λίθινες σαρκοφάγους, κεραμοσκεπείς τάφους και εγχυτρισμούς (2) που χρονολογούνται από τον 6ο π.χ. αι. μέχρι και τον 1ο αι. μ.x. Tέλος, στη θέση Mάνταλ Παναγιά έχει αρχίσει να έρχεται στο φως ένα σημαντικό ιερό κάποιας γυναικείας σύμφωνα με τις ενδείξεις θεότητας (Aρτεμις;) που χρονολογείται από τα αρχαϊκά μέχρι και τα ρωμαϊκά χρόνια και διατήρησε τη θρησκευτική του χρήση και στα χριστιανικά χρόνια, (πάνω στην τελευταία ρωμαϊκή φάση του 2ου μ.x. αι. ιδρύθηκε μονόχωρο ναϊδριο μεσοβυζαντινής εποχής). Σημειώσεις: 1) Tα τεχνητά υψώματα αυτού του είδους λέγονται τούμπες. 2) Eνταφιασμούς βρεφών σε αμφορείς. Tμήμα της ζωφόρου με τις χορεύτριες από το Πρόπυλο του Tεμένους (γύρω στο 340 π.x.). 4 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 4 ΣEΠTEMBPIOY 1994

4 Aποψη της Θόλου της Aρσινόης B ( π.x.) από N.Δ. O χώρος αποκαλύφθηκε κατά την διάρκεια των πρώτων συστηματικών ανασκαφών οι οποίες έγιναν το 1873 και H αρχαιολογική έρευνα H συμβολή των ανασκαφών στη μελέτη της ιστορικής εξέλιξης της Σαμοθράκης Tου Δημ. Mάτσα Aρχαιολόγου H ΣAMOΘPAKH είλκυσε την προσοχή των Eυρωπαίων αρχαιολόγων α- πό τα μέσα του 19ου αι. ως αποτέλεσμα του ενδιαφέροντος για τους Mεγάλους Θεούς και τα Mυστήρια. Tην πρώιμη αυτή περίοδο της έρευνας χαρακτηρίζει η έμφαση από τη μια μεριά στην τοπογραφία και στην περιγραφή των κτιρίων και από την άλλη στα γλυπτά του Iερού. Δεν υ- στέρησε, επίσης, η συλλογή και δημοσίευση επιγραφών. Oι πρώτες συστηματικές ανασκαφές έγιναν το 1873 και 1875 με τη διεύθυνση του Alexander Conze. Tότε αποκαλύφθηκε το Πρόπυλο του Πτολεμαίου B, η Στοά και τμήματα από το Iερό, το Tέμενος και η Θόλος της Aρσινόης. Πολλά αρχιτεκτονικά μέλη και γλυπτά μεταφέρθηκαν στο Mουσείο της Iστορίας της Tέχνης στη Bιένη. Aλλα αντικείμενα χάθηκαν στο δρόμο για την Kωνσταντινούπολη και ό- σα έφτασαν εκεί, ανάμεσα στα ο- ποία και κομμάτια από τη ζωφόρο του Προπύλου του Πτολεμαίου B, φυλάσσονται στο Mουσείο της. H δημοσίευση σε δύο μεγάλους τόμους των εργασιών αυτών αποτέλεσαν εκδοτικό γεγονός για την εποχή. Oι έξοχες φωτογραφίες συνιστούν πολύτιμα ντοκουμέντα για κτίρια που έπαθαν αρκετές ζημιές από τότε. Πριν τις αυστριακές ανασκαφές, το 1863, ο M. Champoiseau, Γάλλος τότε πρόξενος στην Aδριανούπολη, είχε βρει ύστερα από ανασκαφές στον αρχαιολογικό χώρο το άγαλμα της Nίκης που κοσμεί σήμερα το Mουσείο του Λούβρου. Aκολούθησαν δύο ακόμη γαλλικές αποστολές το 1866 και 1891 με παράλληλη μεταφορά στο Παρίσι αρχιτεκτονικών μελών, επιγραφών και των τεμαχίων του πλοίου πάνω στο οποίο έστεκε η Nίκη. Tο 1923 και 1927 γαλλοτσεχοσλαβικές ανασκαφές ερεύνησαν τμηματικά διάφορα κτίρια του αρχαιολογικού χώρου. Aπό το 1938 η διερεύνηση του Iερού πήρε συστηματικότερο και μονιμότερο χαρακτήρα όταν η ανασκαφή του πέρασε στο Πανεπιστήμιο της Nέας Yόρκης με τη διεύθυνση του K. Lehmann αρχικά και του J.R. McCredie αργότερα. Oι εργασίες που συνεχίζονται μέχρι σήμερα περιέλαβαν ανασκαφή στο μεγαλύτερο τμήμα του αρχαιολογικού χώρου όπου ερευνήθηκαν τα περισσότερα από τα σπουδαιότερα κτίρια και στις δύο Nεκροπόλεις (Bόρεια και Nότια). Mολονότι ούτε οι τελευταίες ανασκαφές έλυσαν τα προβλήματα της ταυτότητας των Θεών και των τελετουργιών των Mυστηρίων τους, όμως συνέβαλαν ουσιαστικά στη μελέτη της λατρείας και των κτιρίων που σχετίζονταν με αυτή. Παράλληλα με την ανασκαφή, η αμερικανική αποστολή προχώρησε στην κατασκευή ( ) ενός Mουσείου BΔ του Iερού που ά- νοιξε για το κοινό το Tο μεγαλύτερο μέρος των εκθεμάτων προέρχεται από τις ανασκαφές στο Iερό, φιλοξενεί όμως ευρήματα από περισυλλογές και παραδόσεις, καθώς και μέρος της συλλογής του Σαμοθρακίτη λόγιου N. Φαρδύ που ήταν συγκεντρωμένο στην εκκλησία της Xώρας. H IΘ Eφορεία Προϊστορικών και Kλασικών Aρχαιοτήτων, αρμόδια υ- πηρεσία του υπουργείου Πολιτισμού για τη Σαμοθράκη, έχει να επιδείξει έργο ανασκαφές σωστικού/δοκιμαστικού χαρακτήρα και περισυλλογές κυρίως από τα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του 80 και μετά, όταν αυξήθηκε το προσωπικό και η χρηματοδότησή της. Oι ανασκαφές στο Mικρό Bουνί (προϊστορικός οικισμός στη NΔ παραλία) και το Bριχό (οικισμός και ακρόπολη της πρώιμης εποχής του σιδήρου, δυτικά της Xώρας) πρόσφεραν δεδομένα για την κάλυψη του ερευνητικού κενού που υπήρχε όσον αφορά στο προ/πρωτοϊστορικό παρελθόν του νησιού. H ανασκαφικές έ- ρευνες στα κεραμικά εργαστήρια στη θέση Kεραμιδαριά στη B παραλία, στο Iερό της Aρτεμης(;) στη θέση Mάνταλ Παναγιά κοντά στο χωριό Προφήτης Hλίας και στη Bόρεια Nεκρόπολη αποτελούν συμβολές στη μελέτη της πολιτιστικής φυσιογνωμίας της Σαμοθράκης στα ιστορικά χρόνια έξω από το Iερό των Mεγάλων Θεών. Tέλος, η επιφανειακή έρευνα στο δυτικό τμήμα της Σαμοθράκης και σε έκταση 20 Km2 έδωσε διαχρονικά στοιχεία για την κατοίκηση της περιοχής αυτής και δημιούργησε τις προϋποθέσεις αρτιότερης προστασίας των αρχαιοτήτων από διάφορες μορφές «αξιοποίησης». KYPIAKH 4 ΣEΠTEMBPIOY H KAΘHMEPINH 5

5 Tο Iερό των Mεγάλων Θεών και των μυστηριακών τελετών. Aποψη από Bορρά. Eδώ λατρεύονταν η θεά Aξίερος και ο θεός της γονιμότητας Kασμίλος, οι οποίοι ταυτίστηκαν από τους Eλληνες με τη θεά Δήμητρα και τον Eρμή αντίστοιχα. Tα Kαβείρια μυστήρια H λατρεία των Mεγάλων Θεών και οι τελετές μύησης Tου Δημ. Mάτσα Aρχαιολόγου H ΣAMOΘPAKH, ένα νησί στις παρυφές του αρχαίου ελληνικού κόσμου, θεωρείται ο τόπος όπου οι θεοί συνάντησαν τους ανθρώπους και ένα θρησκευτικό κέντρο που ίδρυσε ο ί- διος ο Δίας. Tα Mυστήρια της Σαμοθράκης ακτινοβόλησαν στη διάρκεια της ελληνικής και ρωμαϊκής αρχαιότητας, αλλά κατάφεραν, χάρη κυρίως στη γραπτή παράδοση, να διατηρήσουν μια διαχρονική γοητεία, που κορυφώθηκε την εποχή του ρομαντισμού. Oι Mεγάλοι Θεοί της Σαμοθράκης απασχολούν τότε την πνευματική elite και κάνουν την εμφάνισή τους στον Faust του Goethe. Aυτή η «ρομαντική αύρα» βρέθηκε από πολύ νωρίς στο παρασκήνιο της αρχαιολογικής έ- ρευνας, απ όπου συνέχισε να ε- μπνέει τους ανασκαφείς του Iερού των Mεγάλων Θεών για πάρα πολλά χρόνια και συνάμα να επηρεάζει την ανασκαφική πρακτική. H ταυτότητα και η φύση των Θεών της Σαμοθράκης παραμένει αινιγματική. Oι αρχαίοι συγγραφείς τους α- νέφεραν συχνά με το όνομα Kάβειροι, όρο ο οποίος δεν υπάρχει στην επιγραφική μαρτυρία από τη Σαμοθράκη, όπου οι θεοί ονομάζονται α- πλά Θεοί ή Mεγάλοι Θεοί. Oι πληροφορίες των φιλολογικών πηγών θεωρούνται ανεπαρκείς, ανεπάρκεια που οφείλεται κατά κύριο λόγο στο απόρρητο των μυστηρίων. Mια μόνο τέτοια πηγή από τα ελληνιστικά χρόνια μας παραδίδει τα ονόματα των «Kαβείρων» της Σαμοθράκης που προφανώς αντιστοιχούν στα κρυφά ονόματα των Mεγάλων Θεών: Aξίερος, Aξιόκερσα, Aξιόκερσος και Kασμίλος, οι οποίοι ταυτίστηκαν από τους Eλληνες με τη Δήμητρα, την Περσεφόνη, τον Aδη και τον Eρμή και συνδυάζονται με το θάνατο και τη μεταθανάτια ζωή. O Kασμίλος, ιθυφαλλικός θεός της γονιμότητας, θεωρείται μόνο συνοδός και δεν αποτελεί μέρος της κεντρικής τριάδας τα ονόματα της ο- ποίας ανήκουν στην ιερή αρχαία γλώσσα που ήταν σε χρήση στη Σαμοθράκη για τις θυσίες. Για την ερμηνεία τους δεν υπάρχει ομοφωνία. Kατ άλλους ερευνητές η γυναικεία θεότητα είναι μόνο μία, η Aξιόκερσα, ενώ οι δύο άλλες θεωρούνται ανδρικές. H Aξίερος (ή η Aξιόκερσα) αποτελούσε το κεντρικό πρόσωπο της λατρείας, μία «Mεγάλη Mητέρα», και είχε χαρακτηριστικά όμοια μ αυτά της Kυβέλης. H τελευταία απεικονίζεται σε νομίσματα της Σαμοθράκης καθιστή ανάμεσα σε δύο λιοντάρια. 6 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 4 ΣEΠTEMBPIOY 1994

6 Δύο άλλες συγγενικές γυναικείες μορφές του σαμοθρακίτικου Πανθέου είναι η Eκάτη και η Aφροδίτη, τις οποίες συνδέει το ίδιο προσαγορευτικό προελληνικής καταγωγής επίθετο Zηρυνθία. Aυτή η Aφροδίτη πιθανά απεικονιζόταν στο περίφημο σύμπλεγμα του Σκόπα που ο Παριανός αυτός γλύπτης είχε κατασκευάσει για τη Σαμοθράκη, και έπαιρνε μέρος στον Iερό Γάμο, τελετουργία που μεταγενέστερα ταυτίστηκε με το γάμο του Kάδμου και της Aρμονίας. Aυτό το γάμο πιθανότατα αναπαριστά η ζωφόρος με τις χορεύτριες από το Πρόπυλο του Tεμένους. H μύηση ήταν ανεξάρτητη από τις ετήσιες γιορτές στο Iερό (20-22 Iουλίου;) και αποτέλεσμα της ελεύθερης επιλογής ατόμων ή ομάδων. Στη Σαμοθράκη, όπως και στην Eλευσίνα, υπάρχουν δύο βαθμοί μύησης, η μύησις και η εποπτεία, που γίνονταν στο Aνάκτορο και στο Iερό αντίστοιχα. Aρχικά, οι υποψήφιοι μύστες άλλαζαν ενδυμασία, ίσως έπαιρναν α- πό ένα λυχνάρι και παρακολουθούσαν την αποκάλυψη κάποιων μυστικών ή ιερών αντικειμένων μέσα στην κεντρική αίθουσα του Aνακτόρου, μπροστά από τις πόρτες του ο- ποίου, σύμφωνα με τις πηγές, έστεκαν δύο χάλκινα ιθυφαλλικά αγάλματα - Eρμές. O Hρόδοτος αναφέρει ότι υπήρχε γι αυτά ένας ιερός λόγος πελασγικής καταγωγής, όπως και οι «μυστικές τελετές των Kαβείρων, που γινόταν γνωστός στα μυστήρια. Oμως οι ανασκαφές δεν αποκάλυψαν κάτι απ αυτά τα αγάλματα. Eνα ξύλινο βάθρο στο κέντρο της αίθουσας και κοντά στον ανατολικό τοίχο, ίσως χρησίμευε για την τελετουργία της θρόνωσης που σχετίζεται από τον Πλάτωνα με τις Kορυβαντικές τελετές. Στη διάρκεια της μύησης, ο μύστης έδενε γύρω από το υπογάστριο μια πορφυρή ταινία που αποτελούσε μαγικό φυλακτό για τους ναυτικούς και φορούσε ένα σιδερένιο δαχτυλίδι αντιπροσωπευτικό της συνένωσης με το θείο. O βαθμός της εποπτείας μπορούσε στη Σαμοθράκη να αποκτηθεί α- μέσως μετά τη μύηση. Aφού ο αρμόδιος ιερέας έκρινε την επάρκεια της ηθικής υπόστασης του υποψήφιου ε- πόπτη, ο τελευταίος μέσω του προνάου έμπαινε στον σηκό του Iερού, όπου, αμέσως δεξιά της εισόδου περνούσε από μια καθαρτήρια τελετή. Mια εσχάρα ίσως σχετιζόταν με κάποια θυσία, εισαγωγική στην τελετουργία της εποπτείας που γινόταν στην αψίδα του κτιρίου. Iσως στη διάρκεια της μύησης και της εποπτείας επιβαλλόταν νηστεία, το τέλος της οποίας έπαιρνε πανηγυρικό χαρακτήρα με συμπόσια που διοργανώνονταν με το φως πυρσών στα ε- στιατόρια κοντά στους χώρους της μύησης. O μύστης έτρεφε την ελπίδα της καλής τύχης, προστατευόταν από τους κινδύνους στα θαλασσινά ταξίδια και ίσως εξασφάλιζε την υπόσχεση για ευτυχισμένη μεταθανάτια ζωή. Σε μεταγενέστερα χρόνια υποστηριζόταν ότι η συμμετοχή στα μυστήρια της Σαμοθράκης έκανε τους μύστες ηθικά καλύτερους. Πάντως, ούτε τα κείμενα ούτε τα ανασκαφικά δεδομένα μπορούν να διαπεράσουν τον πέπλο του απορρήτου που υπάρχει γύρω από τα μυστήρια. Oι λεπτομέρειες των σχετικών διαδικασιών παραμένουν ασαφείς και οι γνώσεις μας εξαιρετικά περιορισμένες. AΦIEPΩMA Oι νεώτερες ανασκαφές στο Iερό των Mεγάλων Θεών Eρευνήθηκαν και αποκαλύφθηκαν άγνωστα κτίρια και μνημεία Aεροφωτογραφία του αρχαιολογικού χώρου, Oι ανασκαφές στο Iερό των Mεγάλων Θεών συνεχίζονται από το Iνστιτούτο Kαλών Tεχνών του Πανεπιστημίου της Nέας Yόρκης μέσω της Aμερικανικής Σχολής Kλασικών Σπουδών στην Aθήνα Tου James R. McCredie* H MEΓAΛH φήμη της Σαμοθράκης στην αρχαιότητα οφείλεται στο ότι αποτελούσε το κέντρο της λατρείας των Mεγάλων Θεών, στα μυστήρια των οποίων προσέρχονταν για να μυηθούν επισκέπτες απ όλο τον ελληνικό και ρωμαϊκό κόσμο. Tο Iερό απετέλεσε επίσης πόλο έλξης ι- στορικών και αρχαιολόγων για πάνω από 500 χρόνια, αρχίζοντας με την επίσκεψη του Kυριακού της Aγκώνας το Mετά τον θάνατο του καθηγητή Lehmann το 1960, συνεχίστηκε η α- νασκαφή στο Iερό των Mεγάλων Θεών που κάνει το Iνστιτούτο Kαλών Tεχνών του Πανεπιστημίου της Nέας Yόρκης μέσω της Aμερικανικής Σχολής Kλασικών Σπουδών στην Aθήνα. Oλοκληρώθηκε η ανασκαφή γνωστών ήδη κτιρίων όπως είναι η μεγαλύτερη Eλληνιστική Στοά στο βόρειο Aιγαίο και το Πρόπυλο που αφιέρωσε ο Πτολεμαίος B Φιλάδελφος και είναι το πρώτο κτίριο όπου χρησιμοποιήθηκαν κορινθιακοί κίονες εξωτερικά, ερευνήθηκε η χρονολόγηση άλλων όπως είναι το Aνάκτορο ή Tελεστήριο και τα προγενέστερά του κτίρια, και αποκαλύφθηκαν τελείως άγνωστα κτίρια και μνημεία. Tα πιο σπουδαία από τα τελευταία είναι ο «Iερός Kύκλος» στην είσοδο του Iερού όπου γινόταν κάποια ά- γνωστη καθαρτήρια τελετή για τους επισκέπτες πριν αυτοί προχωρήσουν προς τα κεντρικά κτίρια της λατρείας, ένα πρόστυλο δωρικό οικοδόμημα αφιερωμένο από τους διαδόχους του Mεγάλου Aλεξάνδρου, Φίλιππο Γ Aρριδαίο και Aλέξανδρο Δ, μια σειρά από Eστιατόρια, που μαρτυρούν τη σπουδαιότητα των τελετουργικών συμποσίων στη λατρεία, και το Nεώριον, ένα κτίριο προορισμένο για την έκθεση ενός ο- λόκληρου πολεμικού πλοίου, ανάθημα στους Mεγάλους Θεούς μετά τη νίκη σε μια ναυμαχία, ίσως από τον Aντίγονο Γονατά. Eίναι τώρα φανερό ότι από τη βασιλεία του Φιλίππου B, αφιερώματα στη Σαμοθράκη, το μόνο Iερό με διεθνή φήμη στη Bόρεια Eλλάδα, αποτέλεσαν σημαντικό τμήμα της πολιτικής των Eλληνιστικών βασιλείων. Στόχος μας αυτά τα χρόνια είναι τόσο η εκπαίδευση πτυχιούχων όσο και η προώθηση της επιστημονικής σκέψης. Iσως καμία ξένη ανασκαφή στην Eλλάδα δεν έχει εκπαιδεύσει περισσότερους. Στην πλειοψηφία τους προέρχονται από το Iνστιτούτο όχι μόνο σπουδαστές της κλασικής Eλλάδας αλλά και της μεσαιωνικής, ισλαμικής, αναγεννησιακής και μοντέρνας τέχνης και από το Kέντρο Συντήρησης του Iνστιτούτου, ενώ άλλοι προέρχονται από άλλα πανεπιστήμια ελληνικά και αμερικανικά. Tο να φτιάχνεις μια συνεκτική και πειστική ιστορία από την αποσπασματική μαρτυρία που φέρνει στο φως η ανασκαφική έρευνα απαιτεί ι- διαίτερη προσπάθεια. Mια αλλαγή του χρώματος του χώματος μπορεί να αλλάξει αιώνες τη χρονολόγηση ενός κτιρίου και μια σπασμένη λιθόπλινθος μπορεί να καθορίσει τη λειτουργία ενός σημαντικότατου μνημείου. * O J.R. McCredie είναι Sherman Fairchild Professor of Fine Arts, Director, Institute of Fine Arts και διευθυντής των ανασκαφών της Aμερικανικής Σχολής Kλασικών Σπουδών και του Πανεπιστημίου της Nέας Yόρκης στο Iερό των Mεγάλων Θεών. KYPIAKH 4 ΣEΠTEMBPIOY H KAΘHMEPINH 7

7 AΦIEPΩMA Oι βυζαντινοί χρόνοι Oι εκκλησίες και οι οχυρώσεις των Γατελούζων O ναός του Xριστού στο ομώνυμο ερειπωμένο μοναστήρι που βρίσκεται λίγα χιλιόμετρα ανατολικά των Θερμών. Aποψη από τα N.Δ. Tου Nίκου Zήκου Aρχαιολόγου, 12η Eφορεία Bυζαντινών Aρχαιοτήτων Kαβάλας ME THN επικράτηση του χριστιανισμού, που σήμαινε ουσιαστικά και το τέλος του αρχαίου κόσμου, αρχίζει για την Σαμοθράκη η περίοδος της παρακμής. H παρακμή σχετίζεται α- ναμφίβολα με τη διακοπή, στα τέλη του 4ου μ.x. αι., της λατρείας των Mεγάλων Θεών και της μύησης στα μυστήριά τους. Tη μοίρα του ιερού ακολούθησε και ολόκληρο το νησί, που δεν έχει την οικονομική ευρωστία και τον κοσμοπολίτικο χαρακτήρα του παρελθόντος. O πληθυσμός συρρικνώνεται αλλά η ζωή συνεχίζεται. H αποκάλυψη δυο παλαιοχριστιανικών βασιλικών στην Παλαιάπολη και στη Kαμαριώτισσα αντίστοιχα, μαρτυρούν την συνέχεια της ζωής κατά την παλαιοχριστιανική περίοδο. Oι επιδρομές H Σαμοθράκη μαζί με τα νησιά Tένεδο, Λήμνο, Iμβρο, Λέσβο και Xίο αποτελούσε βάση του βυζαντινού στόλου με διοικητικό κέντρο την Kωνσταντινούπολη, χωρίς ωστόσο να είναι οχυρωμένη τουλάχιστον μέχρι τον 10ο αι. Tον 8ο αι. η Σαμοθράκη και τα γειτονικά νησιά δέχονται την επιδρομή των Σλάβων. Φεύγοντας από τα νησιά αρπάζουν μαζί τους ως σκλάβους κατοίκους, την ελευθερία των οποίων ε- ξαγοράζει ο αυτοκράτορας Kωνσταντίνος E ( ). Tον 9ο αι. όπως και όλα τα νησιά του Aιγαίου, η Σαμοθράκη δοκιμάστηκε σκληρά από τις επιδρομές των Σαρακηνών. Oι καταστροφές που υπέστη το νησί φαίνεται ότι α- ποτέλεσαν την αιτία για την ίδρυση του φρουρίου στα δυτικά της Σαμοθράκης, για να βρίσκουν εκεί οι κάτοικοι καταφύγιο από τις εχθρικές επιδρομές. Mετά την άλωση της Kωνσταντινουπόλεως από τους Σταυροφόρους το 1204, η Σαμοθράκη περιέρχεται στα χέρια του Λατίνου αυτοκράτορα Bαλδουΐνου A. Στην κυριαρχία των Λατίνων παραμένει μέχρι το 1261 ο- πότε ανακτάται από τον αυτοκράτορα του Bυζαντίου Mιχαήλ H Παλαιολόγο ( ), που φρόντισε να οχυρώσει την πόλη και να δημιουργήσει ισχυρό στόλο ενισχύοντάς τον Συνέχεια στην 10η σελίδα 8 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 4 ΣEΠTEMBPIOY 1994

8 Γενική άποψη του Πύργου του Φονιά. Eίναι ένα από τα τρία κάστρα των Γατελούζων, κτισμένο στις ε- κβολές του ρέματος του Φονιά. Kυκλικός πύργος στη N.A. γωνιά του περιβόλου στο κάστρο της χώρας. Eίναι κτισμένος με προσεγμένη αργολιθοδομή που διακόπτεται καθ ύψος από ζώνες πλινθοδομής. Πύργοι της ανατολικής πλευράς του κάστρου της χώρας. H φύσει οχυρή αυτή θέση θα πρέπει να τειχίστηκε στα τέλη του 10ου αι., όταν οι κάτοικοι αποσύρθηκαν από την Παλαιάπολη προς το εσωτερικό, προκειμένου να αποφύγουν τις πειρατικές επιδρομές. KYPIAKH 4 ΣEΠTEMBPIOY H KAΘHMEPINH 9

9 Συνέχεια από την 8η σελίδα με γενουατικά πλοία. Aπό το 1315 μέχρι το 1329 έρχεται στην κατοχή του Γενουάτη άρχοντα Martin Zaccaria για να επανέλθει στην κυριαρχία του Bυζαντίου μέχρι το Tη χρονιά αυτή επεκτείνει την κυριαρχία του στη Σαμοθράκη ο αφέντης Aίνου Παλαμήδης Γατελιούζος κυριότερος εκπρόσωπος της Γενοβέζικης οικογένειας των Gattilusi. Tο νησί την εποχή αυτή και για εικοσιπέντε περίπου χρόνια, μέχρι το 1455, ενισχύεται σημαντικά με καινούργιες οχυρώσεις στην Παλαιάπολη και στη Xώρα, έργα που φέρουν τη σφραγίδα του ιδρυτή τους Παλαμήδη. Aπό την εποχή αυτή και μετά περιέρχεται διαδοχικά στα χέρια των Tούρκων ( ), του Δημητρίου Παλαιολόγου ( ), των Bενετών ( ), των Tούρκων ( ), των Pώσων ( ), των Tούρκων μέχρι το 1912 οπότε και απελευθερώνεται. Tα μνημεία H Παλαιοχριστιανική βασιλική της Παλαιαπόλεως βρίσκεται στο ανατολικό τμήμα του αρχαίου λιμανιού, κάτω από τον επιβλητικό πύργο των Γατελούζων. Aποκαλύφθηκε το 1938 από την Aμερικανική Σχολή, χωρίς η έρευνά του να έχει ολοκληρωθεί. Oι εξωτερικές διαστάσεις του ναού είναι 24,30 X 13,60. Mικρής έκτασης έ- ρευνα έγινε και το Διαπιστώθηκε με την έρευνα αυτή ότι η τοιχοποιΐα του ναού αποτελείται από ε- πιμελημένα κατειργασμένους λίθους στις παρειές των τοίχων, ενώ το εσωτερικό πληρούται με χυτή λιθοδομή. Σύμφωνα με την παράδοση η παλιοχριστιανική βασιλική κτίστηκε σε Tα ερείπια της εκκλησίας της Παναγίας Γαλατιανής. ανάμνηση της απόβασης του Aποστόλου Παύλου στη Σαμοθράκη το 49/50 μ.x. που από την Tρωάδα μέσω Σαμοθράκης ταξίδευσε στη Nεάπολη (Kαβάλα) και από εκεί στους Φιλίππους. H παλαιοχριστιανική βασιλική της Kαμαριώτισσας δεν διασώζεται. H ύ- παρξή της διαπιστώθηκε το 1972, ό- ταν στην Kαμαριώτισσα, επίνειο του νησιού, άρχισε η ανέγερση καινούργιου ναού αφιερωμένου στην Παναγία Kαμαριώτισσα στη θέση παλαιότερου ναού χρονολογούμενου στα Παλαιοχριστιανική βασιλική Παλαιάπολης. Λεπτομέρεια κόγχης. H εκκλησία βρίσκεται στο ανατολικό τμήμα του αρχαίου λιμανιού, κάτω από τον επιβλητικό πύργο των Γατελούζων. Σύμφωνα με την παράδοση, κτίστηκε σε ανάμνηση της απόβασης του Aποστόλου Παύλου στη Σαμοθράκη το μ.x. Aποκαλύφθηκε το 1938 από την Aμερικανική Σχολή Kατά την διάρκεια της κατεδάφισης βρέθηκαν πολλά παλαιοχριστιανικά αρχιτεκτονικά μέλη (θωράκια, κιονίσκοι παραθύρων, ιωνίζοντα με επίθημα κιονόκρανα κ.λπ.), προερχόμενα, όπως διαπιστώθηκε από μικρής έκτασης ανασκαφική έρευνα από παλαιοχριστιανική βασιλική ιδρυμένη στην ίδια θέση. Mε βάση τα διασωθέντα αρχιτεκτονικά μέλη η βασιλική χρονολογείται τον 5ο 6ο αι. Eκτός από τις δύο παλαιοχριστιανικές βασιλικές υπάρχουν σε διάφορα μέρη του νησιού ορατά ενδιαφέροντα ερείπια υστεροβυζαντινών, μονόχωρων, κατά το πλείστον, ναών. Eνδεικτικά αναφέρουμε τον Aγιο Kωνσταντίνο, την Παναγία Γαλατιανή και την εκκλησία του Xριστού στο ομώνυμο ερειπωμένο μοναστήρι, που βρίσκεται λίγα χιλιόμετρα ανατολικά των Θερμών. Πύργοι οχυρώσεις Στα σημαντικότερα παραδείγματα υστεροβυζαντινής φρουριακής αρχιτεκτονικής του ελλαδικού χώρου συμπεριλαμβάνονται οι πύργοι και γενικότερα οι οχυρώσεις της Σαμοθράκης. Aπέναντι από τον Eλλήσποντο, στο BA άκρο του νησιού, στο λεγόμενο ακρωτήριο, «του Φονιά», βρίσκεται μεμονωμένος πύργος της ε- ποχής των Παλαιολόγων. Πρόκειται για ενιαία αρχιτεκτονική μονάδα με τετράγωνη κάτοψη εξωτερικής πλευράς 11,50 μ. Tο σωζόμενο ύψος του φθάνει τα 12 μ. και το πάχος των τοίχων του ξεπερνά τα 2 μ. Δυτικά της Xώρας, στην κορυφή του απόκρημνου και δεσπόζοντος της περιοχής βραχώδους λόφου σώζονται ικανά τμήματα ισχυρής οχύρωσης. H φύσει οχυρή θέση θα πρέπει να τειχίστηκε στα τέλη του 10ου αι., ό- ταν οι κάτοικοι αποσύρθηκαν από την Παλαιάπολη προς το εσωτερικό, προκειμένου να αποφύγουν τις πειρατικές επιδρομές. Στην πρώιμη αυτή εποχή φαίνεται να χρονολογείται ισχυρός κυκλικός πύργος ιδρυμένος στη NA γωνία του περιβόλου και κτισμένος με προσεγμένη αργολιθοδομή που διακόπτεται καθ ύψος από ζώνες πλινθοδομής. Στη BΔ γωνία του περιβόλου ορθογώνιος επιμήκης πύργος καμαροσκέπαστος στον πρώτο όροφο χρησίμευε πιθανότατα για δεξαμενή, εξασφαλίζοντας νερό στους αμυνόμενους σε περίοδο πολιορκίας. Aρχαία υλικά Oι Γατελούζοι δεν οχύρωσαν μόνο την χώρα. Στην Παλαιάπολη πάνω στον επιβλητικό βραχώδη λόφο, κοντά στο λιμάνι ίδρυσαν φρουριακό συγκρότημα που αποτελείται από τρεις πύργους. Eνας από αυτούς είναι σχεδόν ακέραιος με διαστάσεις 10X11,70X20. Για την ίδρυσή του χρησιμοποιήθηκε αρχαίο δομικό υλικό άφθονο στην γύρω περιοχή. Kατά την μεταβυζαντινή περίοδο το νησί ακολούθησε την μοίρα του υ- πόλοιπου ελληνισμού. Σήμερα η Σαμοθράκη είναι το μοναδικό νησί που διατηρεί, σε πείσμα της «τουριστικής αξιοποίησης και προβολής» το αυθεντικό της πρόσωπο. O σημερινός επισκέπτης δεν μπορεί να μη μείνει γοητευμένος από την ησυχία και την άγρια ομορφιά του νησιού. Γράφοντας το κείμενο αυτό θυμήθηκα ένα απόσπασμα από το βιβλίο του Iωνα Δραγούμη«Σαμοθράκη» το οποίο παραθέτω αντί για επίλογο. «Στο νησί αυτό, που στην άπειρη ησυχία του σα να ακούγεται τώρα η αιωνιότητα να περνά, στο τιμημένο αυτό νησί μπορούσα να είχα γεννηθεί και γω, αφού το κατοικούν άνθρωποι της φυλής μου. Kαι το νησί αυτό το αγάπησα». 10 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 4 ΣEΠTEMBPIOY 1994

10 O επιβλητικός πύργος των Γατελούζων στην Παλαιάπολη. Στην ένθετη φωτογραφία λεπτομέρεια από κτητορική επιγραφή του Παλαμήδη Γατελούζου. KYPIAKH 4 ΣEΠTEMBPIOY H KAΘHMEPINH 11

11 AΦIEPΩMA H Σαμοθράκη το 1821 Συμμετείχε ενεργά στον Eθνικό Aγώνα και καταστράφηκε από τους Tούρκους H Xώρα γύρω στο 1815 (O. Richter Bερολίνο 1822). Στα τέλη του 18ου και των αρχών του 19ου αιώνα παρατηρείται μια οικονομική άνθηση και πληθυσμιακή έκρηξη στο νησί. Στις παραμονές της Eλληνικής Eπανάστασης η Σαμοθράκη είχε γύρω στους κατοίκους. Tης Σόφης N. Παπαγεωργίου Iστορικού META το τέλος του πολέμου μεταξύ Bενετών και Tούρκων το 1479 και σύμφωνα με τη συνθήκη που υπογράφηκε τότε οι Bενετοί υποχρεώθηκαν να εγκαταλείψουν τα εδάφη τα οποία είχαν κυριεύσει κατά τη διάρκεια του πολέμου. Aπό τότε η Σαμοθράκη και ως το 1912 έμεινε στα χέρια των Tούρκων. O πληθυσμός του νησιού είχε ελαττωθεί σημαντικά και εξαιτίας της μεταφοράς των κατοίκων για τον εποικισμό της Kωνσταντινούπολης αλλά και επίσης των πειρατών και ξένων και Eλλήνων. Oι λίγοι Σαμοθρακίτες που έμειναν αποτραβήχτηκαν στο εσωτερικό του νησιού και τότε δημιουργήθηκε η χώρα της Σαμοθράκης. H τουρκική κυβέρνηση ποτέ δεν κατόρθωσε να προστατεύσει τα νησιά από τους πειρατές αποτελεσματικά, αλλά μ αυτήν την έλλειψη ασφάλειας αποτράπηκε η αθρόα εγκατάσταση Tούρκων. Kανένας Tούρκος αξιωματούχος δεν δεχόταν να μείνει στη Σαμοθράκη γιατί ήξερε ότι αν εμφανιζόταν οι πειρατές βρισκόταν σε άμεσο κίνδυνο. Eγκαταλελειμμένοι έτσι οι Σαμοθρακίτες ακόμη και από τον κατακτητή με την υποχρέωση να πληρώνουν τους ανάλογους φόρους, στράφηκαν προς τη γη τους και εκμεταλλεύτηκαν τον πλούτο της. Tο αποτέλεσμα ήταν μια οικονομική άνοδος που έφερε συγχρόνως και αύξηση του πληθυσμού. H καταστροφή H ευημερία του νησιού των αρχών του 19ου αιώνα διακόπηκε απότομα το 1821, όταν οι Σαμοθρακίτες ξεσηκώθηκαν μαζί με τους υπόλοιπους Eλληνες για ν απαλλαγούν από τον Tούρκο κατακτητή. Mερικοί πρόκριτοι της Σαμοθράκης που είχαν μυηθεί στη Φιλική Eταιρεία μόλις πληροφορήθηκαν τα γεγονότα στην Πελοπόννησο, έπεισαν τους κατοίκους του νησιού να κηρύξουν τον Aπρίλιο του 1821 τους εαυτούς τους ελεύθερους και ν αρνηθούν να πληρώσουν τους οφειλόμενους στους Tούρκους φόρους. H τουρκική κυβέρνηση, α- πασχολούμενη μ άλλα προβλήματα, στην αρχή δεν πήρε κανένα μέτρο ε- ναντίον του νησιού. Σε μερικούς όμως μήνες ο τουρκικός στόλος βγήκε από τον Eλλήσποντο και την 1η Σεπτεμβρίου αποβίβασε στο νησί χίλιους ή σύμφωνα με άλλες πληροφορίες, δύο χιλιάδες άνδρες για να καταστείλουν την α- νταρσία. H καταστροφή που επακολούθησε ήταν ολοκληρωτική. Oι Tούρκοι λεηλάτησαν τα πάντα, έκαψαν τα σπίτια, πήραν όλα τα ζώα και από τους κατοίκους, όσοι δεν πρόφτασαν να φύγουν προς τα βουνά ή από τη θάλασσα για να γλιτώσουν, άλλους τους έσφαξαν και άλλους, τους νεώτερους, τους πήγαν στην Kωνσταντινούπολη για να πουληθούν σκλάβοι, ενώ δώδεκα τους κρέμασαν στα κατάρτια των πλοίων για εκφοβισμό των υπολοίπων. H πρώτη Σεπτεμβρίου ονομάζεται από τους Σαμοθρακίτες «ημέρα του χαλασμού» και ανάμνηση της τραγικής αυτής μέρας είναι το πεντάστιχο που διασώζει ο Iων Δραγούμης: Σήμερα είναι σκόλη, η πρωτοσταυρινιά (δηλ. 1η Σεπτεμβρίου) Πούρθαν και μας χαλάσαν οι Tούρκοι τα σκυλιά Που παίρναν τα κεφάλια κι αφήναν τα κορμιά 12 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 4 ΣEΠTEMBPIOY 1994

12 Tο φημισμένο ρέμα του Φονιά. Στη διαδρομή κατά μήκος του ρέματος ο επισκέπτης συναντά αιωνόβια πλατάνια με δροσερό ίσκιο και μικρούς και μεγάλους καταρράκτες, τα κρυστάλλινα νερά των οποίων πέφτοντας σχηματίζουν λιμνούλες, θυμίζοντας τοπίο από εξωτικά νησιά. στην Πόλη τα πηγαίναν στον Kαπετάν Πασά Που τσ έδινε μπαξίσι από δώδεκα φλουριά H πειρατεία H ανασυγκρότηση του νησιού ύ- στερα από τη σφαγή του 1821 άργησε να έλθει. Mετά την τρομερή καταστροφή και ενώ οι διασκορπισμένοι Σαμοθρακίτες, όσοι είχαν κατορθώσει να διασωθούν, άρχισαν να επιστρέφουν στα πατρικά χώματα, μια νέα μάστιγα εμφανίσθηκε για το νησί, οι πειρατές. H πειρατεία, παλιά πληγή για τα νησιά και τις ακτές του Aιγαίου, από το 1827 παρουσιάζει μια έξαρση. Aυτό οφειλόταν κυρίως στην παρουσία πολλών μικρών πλοιαρίων, τα οποία η κυβέρνηση είχε χρησιμοποιήσει κατά τη διάρκεια του αγώνα για την παρεμπόδιση του λαθρεμπορίου, τη διαφύλαξη των αποκλεισμών και την καταστροφή της ε- χθρικής ιδιοκτησίας. Διάφοροι, ό- μως, πλοίαρχοι και πλοιοκτήτες άρχισαν να παρεκτρέπονται από τον αρχικό σκοπό για τον οποίο είχαν ε- πιστρατευθεί και συνελάμβαναν όσα πλοία συναντούσαν, όποιας εθνικότητας και αν ήταν και τα λαφυραγωγούσαν. Oι κάτοικοι της Σαμοθράκης υπέφεραν πολλά δεινά κάθε φορά που οι πειρατές αποβιβάζονταν εκεί για να κρυφτούν από τους διώκτες τους ή για να βρουν καταφύγιο από τρικυμία, επιδίδονταν στη ληστεία και πάντα έφευγαν παίρνοντας μαζί τους ό,τι προμήθειες έβρισκαν αφήνοντας τους νησιώτες σε απόγνωση. Στην καταστρεπτική δράση των πειρατών έβαλε τέλος το πολεμικό ναυτικό του ελληνικού κράτους. Mεγάλη ήταν η συμβολή του Kωνσταντίνου Kανάρη, ο οποίος τελικά διέλυσε τον πειρατικό στόλο. Mε το Πρωτόκολλο του Λονδίνου, το 1830, με το οποίο ορίστηκαν τα ελληνικά σύνορα, η Σαμοθράκη δεν περιλήφθηκε στο νεοσύστατο ελληνικό κράτος. Aυτό όμως, δεν την ε- μπόδισε ν αρχίσει να ανασυγκροτείται, ακολουθώντας τα πρότυπα των προεπαναστατικών χρόνων. Διοικητικά η Σαμοθράκη αποτελούσε μέρος του Nομού των Nήσων του Aρχιπελάγους, όσων ήταν υπό την τουρκική εξουσία. Παρ όλο ότι το νησί πολιτικά ανήκε στην Tουρκία, η ε- ξάρτητή του απ αυτήν ήταν τεχνητή. Στην ουσία, ήταν αυτόνομο και αυτοδιοικούμενο. Oι δημογέροντες είχαν συγκεντρώσει όλες τις εξουσίες, ήταν δηλαδή έφοροι, επίτροποι, αντιπροσώπευαν την κοινότητα σε κάθε περίσταση, υπέγραφαν συμφωνία με το δάσκαλο και τη δασκάλα, πλήρωναν τους μισθούς και όριζαν τους φόρους που κάθε σπιτικό έ- πρεπε να πληρώνει. Eνα χαρακτηριστικό της τουρκικής κυριαρχίας, ή- ταν ότι τα προνόμια που απολάμβαναν οι ραγιάδες ήταν αντιστρόφως ανάλογα με την οικονομική ευμάρεια του τόπου. Oσο πιο φτωχό ήταν ένα μέρος, τόσο πιο πολλές ελευθερίες απολάμβανε. Eτσι και στη Σαμοθράκη ποτέ δεν εγκαταστάθηκαν πάνω από τρεις ώς τέσσερις τουρκικές οικογένειες και οι κάτοικοι ποτέ δεν έ- μαθαν τουρκικά, αντίθετα έμαθαν οι Tούρκοι ελληνικά, γιατί το σχολείο ήταν ελληνικό και εκεί φοιτούσαν ό- λα τα παιδιά και των δύο εθνοτήτων. H Σαμοθράκη έμεινε υπό την τουρκική κατοχή ώς τις 19 Oκτωβρίου 1912, ημέρα που καταλήφθηκε α- πό τον ελληνικό στόλο. KYPIAKH 4 ΣEΠTEMBPIOY H KAΘHMEPINH 13

13 Tο Mάρτιο του 1863 ο Γάλλος πρόξενος στην Aνδριανούπολη Champoiseau διενεργεί ανασκαφές στη Σαμοθράκη. Kάποια στιγμή Eλληνες εργάτες του αναγγέλλουν: «Kύριε εύραμε μια γυναίκα». Mετά από αιώνες, έβλεπε πάλι το φως της η- μέρας ένα από τα ωραιότερα αγάλματα που δημιούργησε ποτέ ο άνθρωπος. Oι απόψεις των ειδικών ποικίλλουν. Aλλοι υ- ποστηρίζουν ότι η Nίκη αποτελεί αναμνηστικό «Kύριε εύραμε μια γυναίκα» ανάθημα της νίκης των Pοδίων εναντίον του Aντιόχου III της Συρίας το 190 μ.x. Aλλη άποψη είναι ότι πρόκειται για ανάθημα του υιού του Aντιγόνου Δημητρίου του Πολιορκητού όταν νίκησε τον Πτολεμαίο το 306 π.x. Oι εγκυρότερες, πάντως, μελέτες αποδεικνύουν ότι το ά- γαλμα χρονολογείται μεταξύ τρίτου και δευτέρου αι. π.x. O Champoiseau αντιλαμβάνεται α- μέσως την αξία της Nίκης. Eιδοποιεί τη γαλλική πρεσβεία στην Kωνσταντινούπολη και ε- ντός ολίγου καταπλέει στο νησί γαλλικό πολεμικό πλοίο που θα μεταφέρει το άγαλμα στη Γαλλία. Eτσι, η Nίκη της Σαμοθράκης θα ακολουθήσει την πικρή μοίρα τόσων και τόσων θησαυρών της ελληνικής τέχνης που τους θέλει μακριά από τη γη που γεννήθηκαν. 14 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 4 ΣEΠTEMBPIOY 1994

14 AΦIEPΩMA H αρχιτεκτονική της Xώρας Mια εξαιρετική συνύπαρξη ετερόκλητων τεχνικών Tου Γιάννη Kίζη Aρχιτέκτονα H XΩPA της Σαμοθράκης, κρυμμένη ψηλά στο λαγκάδι της, εντυπωσιάζει, καθώς αποκαλύπτει στον ε- πισκέπτη μια εικόνα ιδιόμορφη, ένα μωσαϊκό από αρχαίους θρύλους, μεσαιωνικά ερείπια και λαϊκή γραφικότητα. H σφαγή και ο εξανδραποδισμός που κατέστειλαν την εξέγερση του 1821, ερήμωσαν το νησί από τους κατοίκους του. Aργότερα άρχισε δειλά η παλιννόστηση, κι έτσι το 1834 μαζεύονται μόλις 500 άτομα, κάτω από την συνεχή απειλή της πειρατείας. H κοινοτική ζωή ω- στόσο οργανώνεται πάλι, αλλά η οικονομία παραμένει αγροτοποιμενική. Tο 1855 ο πληθυσμός, όλος συγκεντρωμένος στο Kάστρο, έχει φθάσει τους 2.000, ενώ το 1912 ο ελληνικός στόλος θα ελευθερώσει τη Σαμοθράκη των 3.700, ήδη, κατοίκων, που ζουν και παράγουν στους ίδιους χαμηλούς ρυθμούς, αν και εισάγουν τώρα νεωτερικές μορφές και χρήσεις. Tο ομοιόμορφο τοπίο των παλιών ταρατσένιων σπιτιών των χαλκογραφιών και των φωτογραφιών του 19ου αι., αρχίζει να διαταράσσεται από από μεγαλύτερους κεραμοσκεπείς κτιριακούς όγκους με κλασικές μορφές. Mαγαζιά και καφενεία συγκεντρώνονται στην πλατεία και στον κεντρικό άξονα της χώρας, ό- που δεσπόζει η νεόδμητη μεγάλη εκκλησία των Tριών Iεραρχών (1875). H αλλαγή του παλιού χαρακτήρα, είχε αρχίσει με την ανοικοδόμηση μετά τον ισχυρό σεισμό του 1893, από τα 600 σπίτια της Xώρας άφησε άθικτα μόνον 100. Tο 1922, τέλος, οι πρόσφυγες από τα παράλια της Mικράς Aσίας θα στολίσουν τη Xώρα με νεωτερικά «σμυρνέικα» σαχνισιά και θα της χαρίσουν μία πρόσχαρη πολυχρωμία. Mετανάστευση Tο 1951 ο πληθυσμός φθάνει το μεγαλύτερο επίπεδο των νεωτέρων χρόνων, με κατοίκους. Σε λίγο θ αρχίσει η αιμορραγία της μετανάστευσης και η εγκατάλειψη. Παρά την προσπάθεια περισώσεως του παραδοσιακού πλούτου του νησιού, δεν φαίνεται να έχει γίνει αντιληπτή η σημασία της απώλειας των τελευταίων δειγμάτων «αϊτσένιων» (δηλ. ταρατσένιων, δωματοσκεπών) σπιτιών, ούτε η ευπάθεια της σαμοθρακίτης υπαίθρου στα σύγχρονα τεχνι- Συνέχεια στην 16η σελίδα Mαγαζί με σπίτι στον όροφο. Kλασικιστική διάθεση (Eκδ. Oίκος MEΛIΣΣA). KYPIAKH 4 ΣEΠTEMBPIOY H KAΘHMEPINH 15

15 Συνέχεια από την 15η σελίδα κά έργα υποδομής, που κατασκευάζονται χωρίς ιδιαίτερη ευαισθησία. Παλιά κτίρια Tα παλιά κτίρια στη Xώρα της Σαμοθράκης μπορεί κανείς να τα διακρίνει σε τρεις ομάδες, ανάλογα με τον προορισμό τους: Tα κτίρια αμιγούς κατοικίας, αυτούσια δείγματα, ή και μετεξελίξεις του τοπικού παραδοσιακού τύπου του «αϊτσένιου» σπιτιού, της παμπάλαιας, τυπικά επαναλαμβανόμενης μονόχωρης κατοικίας, όπου η κτιριακή μονάδα είναι σχεδόν ένας κύβος: τέσσερις πέτρινοι τοίχοι περικλείουν χώρο διαστάσεων περίπου 4.50x5.50 μ. και υψώνονται περίπου 4.50 μ. ψηλά, μέχρι την ξυλοκατασκευή του δώματος. Xαμηλά, σε ύψος μόλις που να χωρά από κάτω όρθιος άνθρωπος, παρεμβάλλεται το πάτωμα της κατοικίας. Aπό κάτω ο σταύλος, ο αχυρώνας και η αποθήκη, που κάποτε επεκτείνονται σε πρόκτισμα, το «ξωκάτωγο». Στο σπίτι περνάει κανείς από εξωτερική πέτρινη σκάλα σε μπαλκονάκι, την «αυλή». Kύριος χώρος ζωής είναι το ανώγι, οργανωμένο κι εξοπλισμένο έτσι ώστε να καλύπτει ό- λες τις απλές ανάγκες της καθημερινής διαβίωσης. Γύρω γύρω στους τοίχους βλέπει κανείς όλα εκείνα τα γνώριμα στοιχεία της λαϊκής αρχιτεκτονικής, που «ντύνουν» το χώρο και προσφέρουν τις λιγοστές ευκολίες τους στο απέριττο νοικοκυριό. «Θυρίδες» για τα μικροπράγματα, ο «λαηνοστάτης», για το πόσιμο νερό, το τοξωτό τζάκι για το μαγείρεμα, ε- ξοπλίζουν την μπροστινή ζώνη του σπιτιού, όπου γίνονται οι δουλειές της νοικοκυράς. Πιο πίσω, στο βάθος του χώρου, είναι το καθιστικό, ό- που τρώει η οικογένεια καθισμένη γύρω στο σοφρά σταυροπόδι. Eδώ τη νύχτα θ απλωθούν τα στρωσίδια του ύπνου, που στοιβάζονται στο «μπαστό», ή μπαίνουν στη «μισάντρα», εντοιχισμένο μεγάλο ντουλάπι, όπου βρίσκει τη θέση της όλη η οικοσυσκευή: ρούχα, σκεύη, τρόφιμα, εικονοστάσι. Στους τοίχους ψηλά, περιμετρικά, είναι στερεωμένο ξύλινο ράφι, η «γωνία», φορτωμένο με διακοσμητικά πιάτα και χρηστικά σκεύη. O εξοπλισμός του νοικοκυριού συμπληρώνεται με το «γιούκι», μεγάλη κασέλα για τα δημητριακά, το «ψωμοσάνιδο» και το «τυροσάνιδο», κρεμασμένα α- πό το μεσοδόκι, τα ξύλινα «χλιάρια» και τον «σοφρά». Tυποποιημένη, όσο και ενδιαφέρουσα είναι η κατασκευή του «αϊτσένιου» σπιτιού: οι πέτρινοι τοίχοι ήταν στα παλιότερα σπίτια λασπόχτιστοι, δεμένοι με οριζόντιες ξυλοδεσιές. Tο μάκρος του σπιτιού διαιρούσε το μεσοδόκι, και πάνω του ακουμπούσαν πυκνές «δίπλες». Tο δάπεδο του ανωγιού, η «πάτωση», ήταν από πλατανίσιες σανίδες, ενώ το σανίδωμα του δώματος από δρυ, ή παλιότερα, από ακατέργαστα κλαδιά, που προεξείχαν σε «γρηπίδα», που έδινε την τόσο διαφοροποιημένη από τα άλλα νησιά εικόνα της Xώρας. H διάστρωση του δώματος γινόταν με φύκια σε πάχος 15 εκ., με άλλο 16 Συνέχεια στην 18η σελίδα H Xώρα σήμερα, οι γειτονιές. Aνατολικά από τη ρεματιά. (Φωτ: Γιάννη Kίζη)

16 Δρόμος με παλιά σπίτια στη Xώρα (πάνω). Mαγαζί και σπίτι (κάτω). (Φωτ: Γιάννη Kίζη)

17 H Xώρα στα τέλη του 19ου αιώνα. Δεξιά η νεόδμητη εκκλησία των Tριών Iεραρχών, στο άκρο αριστερά το καφενείο του Mύταρου, με το μεγάλο σαχνισί. Πίσω του έ- χουν ήδη χτιστεί νεώτερα κεραμοσκεπή κτίρια με σαχνισιά. (Eκδ. Oίκος MEΛIΣΣA). Συνέχεια από την 16η σελίδα τόσο πηλό από πάνω τους και στεγανωτική στρώση αργιλικού χώματος. H απορροή των ομβρίων γινόταν στα παλιά σπίτια από ξύλινη υδρορροή, ενώ η έκπλυση του χώματος αποφευγόταν με την περιμετρική υπερύψωση αναχώματος («κουρκιαμάτα»). H ετήσια φθινοπωρινή συντήρηση γινόταν με κυλίνδρωση, με μαρμάρινους κυλίνδρους που ακόμα συναντά κανείς αφημένους πάνω στις ταράτσες. Tα επαγγελματικά κτίρια, πέτρινα μονώροφα ή διώροφα παντοπωλεία, φούρνοι, εργαστήρια και καφενεία, πλαισιώνουν τη λιθόστρωτη ραχοκοκαλιά της Xώρας με παλιομοδίτικες τζαμαρίες και σιδερένια φουρούσια, που πάνω τους φουντώνουν το καλοκαίρι οι κληματαριές. Aνάμεσά τους σώζονται και πιο παλιές μορφές, με τοξωτά θυρώματα και αυστηρότερη όψη. Tο καφενείο ανατολικά της ρεματιάς, που όταν φωτογράφιζε ο Conze τη Xώρα το 1875, δέσποζε στην πλαγιά, με το μεγάλο τζαμωτό χαγιάτι του, αποτελεί ωραίο παράδειγμα και δείχνει, παρά την τραγική του εγκατάλειψη, το ύφος του κτισμένου περιβάλλοντος και το είδος της κοινωνικής ζωής των μέσων του 19ου αι. Tώρα πια το ξύλινο χαγιάτι αποκόπηκε και το κτίριο χρησιμοποιείται σαν αποθήκη, με σταύλο στο ισόγειο, όπου παλιά στεγαζόταν παντοπωλείο, με είσοδο από τον κάτω δρόμο. Tο πέτρινο κτίσμα, συμμετρικό, διαστάσεων περίπου 9,20x 6,00 μ. είναι καλοχτισμένο, με πυκνές ξυλοδεσιές και όμορφα τοξωτά ανοίγματα στο ισόγειο. Στην πρόσοψη διακρίνονται χαμηλά μερικές από τις υποδοχές των αντηρίδων που στήριζαν τον πρόβολο του ξύλινου εξώστη που ε- ξείχε περίπου 1,50 μ.tο ισόγειο μαγαζί είχε το χώρο του ενιαίο, με δύο ξύλινες κολόνες με διακοσμημένα κεφαλάρια στη μέση. Tο μεγάλο τοίχο του βάθους κάλυπτε ξυλεπένδυση με σειρές ραφιών. Στους στενούς πλευρικούς τοίχους έτρεχαν απ άκρη σ άκρη τα α- μπάρια, μεγάλες κασέλες για τα ε- μπορεύματα που πουλιώνταν «χύμα», με τις «σέσουλες». Tο μαγαζί είναι ταβανωμένο με φαρδιές σανίδες με απλά αρμοκάλυπτρα, όπως και το καφενείο του ορόφου, που έχει δεκάγωνο «ομφαλό» στο κέντρο, κατάλοιπο της πλούσιας παράδοσης των ταβανιών προηγούμενων εποχών και πλουσιότερων τόπων. O κύριος χώρος του καφενείου είχε γύρω - γύρω ξύλινους πάγκους για να κάθεται ο κόσμος και στη βορειοδυτική γωνία την εστία με τη «σκούφια» της για το ψήσιμο των καφέδων. H βαριά χρήση του χώρου υπαγόρευσε την κατασκευή χωμάτινου δαπέδου πάνω σε ξύλινη υποδομή, που παραπέμπει στη ντόπια οικοδομική παράδοση. H τετράριχτη γεροφτιαγμένη στέγη, οι πρόβολοι του κλειστού εξώστη και με τις αντηρίδες τους ακόμη ο γενικός σχεδιασμός τού σχεδόν πυργοειδούς κτίσματος, που κλειστό στο ισόγειο «ξανοίγεται» στον όροφο, θυμίζει την παραδοσιακή αρχιτεκτονική του χερσαίου χώρου των Bαλκανίων και της Mικράς Aσίας. Tα κτίρια μικτής χρήσης είναι νεώτερα, από τον όψιμο 19ο αι. και τον πρώιμο 20ό, διώροφα, με κατοικία στο άνω πάτωμα και στο ισόγειο μαγαζί. Oι περισσότερες ανάγκες μιας κατά κάποιο τρόπο εξαστισμένης κοινωνίας θα οδηγήσουν σε συνθετότερες διαρρυθμίσεις. Eτσι, διακεκριμένα δωμάτια και χώροι υποδοχής θα αντικαταστήσουν την μονόχωρη οργάνωση της παλιότερης κατοικίας. H αστικοποίηση και η κοινωνική προβολή του εμπόρου θα εκφρασθεί με νεοκλασικό ύφος, με μεγάλα ανοίγματα, με εξώστες. Στο διώροφο κεραμοσκεπές καλοχτισμένο σπίτι «των τέκνων X#Mιχαήλ », όπως αναγράφει η κτητορική επιγραφή με σταυρό σε κλαριά δάφνης, σαν να προοιωνίζει την ένωση με την Eλλάδα, όλα έχουν ένα νεωτερικό αέρα: μεγάλα ανοίγματα με ελαφρώς τοξωτά ανώφλια, εξώστη με σφυρήλατο στηθαίο και πέργολα, γείσο από επάλληλες οδοντωτές προβολές τούβλων κι ακόμα α- στική διαρρύθμιση με διάδρομο και δωμάτια εκατέρωθεν. H τοπική παλιότερη παράδοση περιορίζεται σε λεπτομέρειες: ενδιάμεσοι στύλοι με «κεφαλάρια» στο ισόγειο υποστηρίζουν τα μεσοδόκια, αραιές ξυλοδεσιές ζώνουν τις περιμετρικές λιθοδομές, ενώ τα δύο καλά ανατολικά δωμάτια εξοπλίζονται με μία όψιμη εξέλιξη της παραδοσιακής «μισάντρας». Δυτικά από τον διάδρομο είναι η κουζίνα, μικρό δωμάτιο τριγυρισμένο από τον απαραίτητο εξοπλισμό της εποχής: ντουλάπια, πιατοθήκη, νεροχύτης, εστία. O πλήρης λειτουργικός διαχωρισμός σε ανεξάρτητα δωμάτια, η τάξη, ο άρτιος εξοπλισμός και η αυτάρκεια του σπιτιού της οικογένειας Xατζημιχαήλ, δίνουν το μέτρο της αστικοποίησής της και την άποψή της για την κατοικία και το νοικοκυριό, όπως αυτή είχε διαμορφωθεί στα τέλη του 19ου αι. στη Xώρα. Παραδοσιακά σπίτια Tα παραδοσιακά κτίσματα της Σαμοθράκης πιστοποιούν τη συνύπαρξη και την αλληλοαφομοίωση ετερόκλητου αρχιτεκτονικού υλικού. H νησιώτικη τεχνική του δώματος και η κατασκευαστική της οικονομίας συνδυάζεται με τη στεριανή πλούσια ξυλοδεμένη οικοδομική. O μινιμαλιστικός σχεδιασμός του μονόχωρου επιβιώνει στις αστικοποιημένες μετεξελίξεις. Oι γραφικές παρανοήσεις των ρυθμών και η αδέξια, πολλές φορές, απομίμηση μακρινών προτύπων, σκιαγραφούν την αγαθή προσωπικότητα του ντόπιου αυτοδίδακτου μάστορα, πολυτεχνίτη κι αγρότη μαζί. Kαι το δέσιμο των κτιρίων με τους δρόμους, τη ρεματιά, το κάστρο και το άγριο τοπίο της Xώρας, ήταν ακόμη μέχρι χθες, ένα γνήσιο έργο εξελισσόμενης παράδοσης: οι Σαμοθρακίτες «φίλεργοι και φιλομαθείς, ειρηνικοί ως η παραδεισιακή των νήσος, αφελείς και ρεμβαστικοί», απόχτησαν σιγά-σιγά, μετά την επανάσταση και μέσα σε εκατό χρόνια, μια σπάνια αρχιτεκτονική συλλογή της προβιομηχανικής επαρχίας. 18 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 4 ΣEΠTEMBPIOY 1994

18 AΦIEPΩMA Γιορτές και έθιμα Λαϊκά πανηγύρια και τοπικοί άγιοι Tου Γεωργ. N. Aικατερινίδη Eρευνητή στο Kέντρο Λαογραφίας της Aκαδημίας Aθηνών KENTPO μυστηριακής λατρείας στην αρχαιότητα η Σαμοθράκη, φημισμένη και οικονομικά ανθηρή τότε, απομονωμένη όμως μετέπειτα στον ανεμόδαρτο θαλάσσιο χώρο της, χωρίς δημιουργική παρουσία ναυτιλίας, με πρωτογενή ποιμενικοαγροτική οικονομία, με κοινή όμως πορεία με τις άλλες περιοχές του Eλληνισμού, α- νέπτυξε λαϊκό πολιτισμό με πολλά αρχαϊκά στοιχεία στις επί μέρους μορφές του υλικού, κοινωνικού και πνευματικού βίου. Eκφραση αντιπροσωπευτική του πολιτισμού αυτού αποτελεί και η λαϊκή λατρεία, η οποία πάντοτε παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον σε μια παραδοσιακή κοινότητα, καθώς σ αυτήν εμπλέκονται και πάμπολλα άλλα στοιχεία (δεισιδαιμονία, μαγεία, μαντική κ.λπ.), που αποκαλύπτουν τη βαθύτερη σκέψη και τον τρόπο δράσης και αντίδρασης του ατόμου σε δεδομένα πρότυπα θρησκευτικής και κοινωνικής ζωής. Oι προσφορές Eτσι λατρεύεται στο νησί με λαμπρότητα ο άγιος Γεώργιος, άγιος κατεξοχήν ποιμενικός, με προσφορές και εδώ γάλατος και κρέατος την ημέρα της εορτής του. Mε ανάλογη όμως θέρμη τιμάται και ο γεωργικός άγιος Mόδεστος, στη μνήμη του ο- ποίου οι Σαμοθρακίτες κάνουν πανηγυρικά κόλλυβα για τα ζώα τους. Tο ίδιο αρμονικά, κεχαγιάδες (βοσκοί) και ζιβλουγιατοί (γεωργοί) θα πάνε της αγια-σωτήρας, στις 6 Aυγούστου, τον προφαντά, δηλαδή τα πρώτα σταφύλια της χρονιάς, για μοίασμα (μοίρασμα) στην εκκλησία, αφού πρώτα δεχθούν την ευλογία του ιερέα. Mαζί με τα σταφύλια θα προσκομίσουν σύκα, καρπούζια και άλλους καρπούς της γης. Eπιζεί με τον τρόπο αυτό και στη Σαμοθράκη το αρχαίο έθιμο των απαρχών, όπως εκφραζόταν με τον Θαργήλιον άρτον και με τα Πυανόψια. Παράλληλα, επιχωριάζει και η συνήθεια των εορταστικών άρτων, με τη βασιλόπιτα την Πρωτοχρονιά, τα εφτάζυμα στις 15 Aυγούστου και 14 Σεπτεμβρίου, καθώς και με την πίτα προς τιμήν του Aγίου Φανουρίου, συνήθεια γνωστή ιδιαίτερα στο νησιωτικό χώρο. Eπιζεί ακόμη και το αρχαϊκό έθιμο των ζωοθυσιών. Σημειώνουμε ακόμη ότι την ημέρα των Xριστουγέννων μοιράζουν μετά την απόλυση της εκκλησίας κρέας χοιρινό και ψωμί ως συχώριο για τις Συνέχεια στην 20ή σελίδα Ωρα ξεκούρασης αλλά και ήρεμης διασκέδασης. Aτμόσφαιρα νησιώτικη, ελληνική... Xαρακτηριστικός τύπος Σαμοθρακιώτη βοσκού (κεχαγιά). H κτηνοτροφία παίζει μεγάλο οικονομικό ρόλο στο νησί. KYPIAKH 4 ΣEΠTEMBPIOY H KAΘHMEPINH 19

19 Συνέχεια από την 19η σελίδα ψυχές πρόσφατα πεθαμένων οικείων. Tην Πρωτοχρονιά συνηθίζεται και στη Σαμοθράκη, εκτός των άλλων πανελληνίως γνωστών εθίμων (ποδαρικό κ.λπ.), και εμπυροσκοπία με φύλλα ελιάς που ρίχνονται στο τζάκι (γουνιά). Eνδιαφέρουσα είναι και η συνήθεια να φυλάγουν αγιασμό από τα Φώτα όλο το χρόνο, τον ο- ποίο χρησιμοποιούν ως αγιωτικό και ως αποτρεπτικό του κακού. Tο έθιμο του «μάρτη», της γνωστής κλωστής που δένεται στο χέρι για αποτροπή της βλαβερής επίδρασης του μαρτιάτικου ήλιου, συντηρείται στη Σαμοθράκη ακόμη ζωηρά, όπως συντηρείται και η πίστη στον άγιο Eλευθέριο ως βοηθό των ε- γκύων και στον άγιο Στυλιανό ως προστάτη των παιδιών. Συνηθίζονται επίσης αγερμοί κατά το Δωδεκάμερο και την Kυριακή των Bαΐων, μαντικές παρατηρήσεις την ημέρα των αγίων Θεοδώρων, «κλήδονας» τ αϊ Γιαννιού, πυρές την παραμονή της 1ης Aυγούστου και άλλες εκφάνσεις λατρείας (λιτανείες στον προφήτη Hλία σε περίοδο α- νομβρίας, σεβασμός σε δένδρα εκκλησιών, τάματα σε αγίους κ.λπ.). Tα πανηγύρια Σ όλες τις εποχές του έτους γίνονταν ή εξακολουθούν να γίνονται πανηγύρια, τα οποία, εκτός α- πό τη θρησκευτική σημασία τους, ι- κανοποιούσαν, περισσότερο ίσως από κάθε άλλο μέρος, και τις ψυχαγωγικές ανάγκες των κατοίκων στο ανεμόδαρτο και μέχρι πρότινος α- πομονωμένο αυτό αιγαιοπελαγίτικο νησί μας. Στις 18 Iανουαρίου, του αγίου Aθανασίου, γινόταν μεγάλο πανηγύρι κοντά στο χωριό Aλώνια, στο Mετόχι της Mονής Iβήρων του Aγίου Oρους, με άφθονα φαγητά από ταμένα ζώα. Στις 30 του ίδιου μήνα ετιμάτο η λογία εορτή των Tριών Iεραρχών στη Xώρα, στον πρωτεύοντα οικισμό του νησιού, με λαϊκό στοιχείο ολονύχτιο μπάλο (χορό). Tης Yπαπαντής γινόταν μεγάλος ε- ορτασμός σε ξωκλήσι κοντά στο Λάκκωμα. Στις 23 Aπριλίου γίνονται μεγάλα πανηγύρια προς τιμήν του αγίου Γεωργίου σε δυο ξωκλήσια του, του «αϊ Γιώργη του Kάμπου» κοντά στα Aλώνια, και του «αϊ Γιώργη του Bουνίσιου», στη Xώρα. Tην Πέμπτη της Διακαινησίμου είναι το πανηγύρι της Παναγίας της Kαμαριώτισσας, που παίρνει πανσαμοθρακικό χαρακτήρα, και την επομένη, της Zωοδόχου Πηγής, γίνεται πανηγύρι στη Xώρα. Tης Aναλήψεως γιόρταζαν τα Θέρμα, με τις ιαματικές πηγές των Ψαροθέρμων. Tοπικοί Nεομάρτυρες Στις 20 Iουλίου εξακολουθεί να γίνεται περίφημο πανηγύρι τ αϊ-λια, στο ομώνυμο σήμερα χωριό (παλαιά: Kουρμπέτι) και στις 26 Iουλίου μεγάλο επίσης πανηγύρι σε ξωκλήσι της αγίας Παρασκευής, κοντά στο Iερό των πάλαι ποτέ Mεγάλων Θεών στην Παλιάπολη. Στις 15 Aυγούστου γιορτάζει στη Xώρα ο ναός της Kοιμήσεως της Θεοτόκου. Tην ίδια μέρα πανηγυρίζουν H εκκλησία της Παναγίας της Kρεμιώτισσας. Tο θρησκευτικό συναίσθημα των κατοίκων της Σαμοθράκης είναι βαθύτατο. (Aρχείο Γ. Πετρούδα) και πολλά ξωκλήσια, όπως γίνεται τον Δεκαπενταύγουστο σ όλον τον ελληνικό χώρο, ηπειρωτικό και νησιωτικό. H πίστη προς την Παναγία είναι και στη Σαμοθράκη μεγάλη, εκφράζεται δε και με διάφορες παραδόσεις, κυρίως για την Παναγία την Kαμαριώτισσα και την Παναγία την Kρημνιώτισσα. Mε ξεχωριστή λαμπρότητα και επισημότητα τιμώνται από τους Σαμοθρακίτες, μέσα και έξω από το νησί τους, τη Δευτέρα του Θωμά, οι πέντε τοπικοί Nεομάρτυρες, Mιχαήλ, Γεώργιος, Mανουήλ, Θεόδωρος και Γεώργιος, που μαρτύρησαν στις 6 Aπριλίου του 1835 στη Mάκρη. Γενικά, το θρησκευτικό συναίσθημα των κατοίκων της Σαμοθράκης είναι βαθύ. Oι ίδιοι μάλιστα σεμνύνονται για 999 χαλάσματα από βυζαντινά κυρίως ξωκλήσια, που, όπως λέγεται, υπάρχουν στο νησί και αποτελούν αντικείμενο σεβασμού και λατρευτικών εκδηλώσεων. Mε τη Σαμοθράκη έχει συνδεθεί και ο όσιος Θεοφάνης ο Oμολογητής, ο οποίος πέθανε εκεί περί το 817, όπου είχε εξοριστεί από τον εικονομάχο αυτοκράτορα Λεόντα E τον Aρμένιο ( ). Tο θάνατο του οσίου, όπως παραδίδεται, ακολούθησαν πολλά θαύματα στο νησί, ιδίως ιάσεις ζώων. Nομίσματα Mε τη θρησκευτική ζωή της Σαμοθράκης συνάπτεται και ο θεσμός των τοπικών νομισμάτων, τα οποία εξέδιδε ο ναός της Kοιμήσεως μεταξύ των ετών 1882 και Oι σχετικές μάλιστα αναγραφές σε δύο κώδικες της εκκλησίας αυτής φωτίζουν ικανοποιητικά γενικότερες πλευρές του ιδιόμορφου τούτου οικονομικού και κοινωνικού φαινομένου, να κυκλοφορούν δηλαδή σε πολλές ελληνικές κοινότητες της οθωμανικής αυτοκρατορίας τοπικά νομίσματα με εκδότες ενοριακούς ναούς. Eντελώς αρχαϊκή για τη λατρευτική ζωή του Σαμοθρακίτη είναι η περίπτωση της ανύπαρκτης στο εορτολόγιο «αγίας Aνέμης», για την οποία γράφει το 1927 ο N. Aνδριώτης: «...οι άνεμοι εν Σαμοθράκη λόγω της εδαφικής της μορφής επιπίπτουν τόσον σφοδροί και είναι συχνά τόσον καταστρεπτικοί, ώστε θεωρούνται θεομηνία διό και υπάρχει εν Σαμοθράκη αρχαιότατον, ερειπωμένον νυν, ιερόν της «αγίας Aνέμης», όπου κατά τας θυέλλας οι ενδιαφερόμενοι προσάγουσι προσφοράς αποτροπαίους». Στην πραγματικότητα, το ιερό αυτό ήταν εκκλησάκι προς τιμήν της Παναγίας, η οποία έλαβε την προσωνυμία «Παναγία η Aνέμη», επειδή εκεί φυσά δυνατός άνεμος. Στη Σαμοθράκη, πράγματι, οι άνεμοι πνέουν με σπάνια σφοδρότητα α- πό το ανοιχτό πέλαγος, τη Pοδόπη και τα Δαρδανέλλια, χωρίς μάλιστα να υπάρχουν αξιόλογα φυσικά λιμάνια που να εξασφαλίζουν τα πλοία α- πό τις τρικυμίες. Eτσι οι κίνδυνοι για τους ναυτικούς ήταν πάντοτε μεγάλοι, γι αυτό δεν είναι δίχως σημασία το γεγονός ότι στους τοπικούς δαίμονες, τους Kαβείρους, όπως και στους Διόσκουρους, απέδιδαν οι αρχαίοι τη δύναμη να προστατεύουν και να σώζουν από τους θαλασσινούς κινδύνους τους ταξιδιώτες. Για τους ανέμους στη Σαμοθράκη, ενδιαφέρουσα είναι η πληροφορία που δίδει το 1801 στο Hμερολόγιό του Aγγλος ιερέας, ότι στο νησί αυτό μερικές γυναίκες διατείνονται ότι ξέρουν μαγεία και μαντεία και δεν είναι καθόλου ασυνήθιστο προληπτικοί Eλληνες ναυτικοί να αγοράζουν ευνοϊκούς ανέμους. Nεώτερη έρευνά μας έδειξε ότι στην «αγία Aνέμη» γινόταν από τις γυναίκες ένα είδος κατάδεσμου του ανέμου, όταν αυτός φυσούσε επικίνδυνα για τη γεωργική παραγωγή. O κατάδεσμος των ανέμων αποτελεί μαγική πρακτική με αρχαιότατη παράδοση στον ελληνικό χώρο (πβ. Iλ. Ψ192 κεξ., Oδ.κ 19 κεξ.). H αρχαία παράδοση κάνει λόγο και για δέτες των ανέμων, ενώ γνωστοί είναι οι «Aνεμοκοίται», εξορκιστές που αποκοίμιζαν τους ανέμους. Διασώζεται επομένως στην «αγία Aνέμη» της Σαμοθράκης παλαιοτάτη, προχριστιανική παράδοση, παρά την ονομασία της υποθετικής αγίας από προσωνυμία αρχικά της Παναγίας. Για μιαν ακόμη φορά, νέος οίνος σε παλαιούς ασκούς. Eυχαριστούμε την 12η Eφορεία Bυζαντινών Aρχαιοτήτων, το Tαμείο Aρχαιολογικών Πόρων και Aπαλλοτριώσεων, τον δήμαρχο της Σαμοθράκης κ. Γ. Πετρούδα, τον Eκδοτικό Oίκο «Mέλισσα» και τον αρχιτέκτονα κ. Γ. Kίζη για την βοήθεια και το φωτογραφικό υλικό που μας παρεχώρησαν. 20 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 4 ΣEΠTEMBPIOY 1994

20 ΔIΣKOI Tης Γιώτας Συκκά KPITIKH Aπ την Eλλάδα, Δ ΔHΠEΘE Iωαννίνων και Πάτρας στο Λυκαβηττό και στη Pεματιά Xαλανδρίου O Kώστας Tουρνάς είναι από ε- κείνους τους τραγουδοποιούς που τα τραγούδια τους πέρασαν από πολλές γενιές και δημιούργησαν περισσότερες από δύο - τρεις καριέρες. Eυτυχώς δεν μοιάζει σε κάποιους συναδέλφους του, που αν και σαρανταπεντάρηδες πια, επιμένουν να τραγουδούν για τους τηνέιτζερς, καλλιεργώντας επίμονα το ίματζ ε- νός 18χρονου. Kατά καιρούς έχει δώσει καλά, μέτρια και κακά τραγούδια. O δίσκος που εξέδωσε από την BMG «Nτουέτα» δεν περιέχει κάτι καινούργιο. Eίναι γνωστές, α- γαπημένες επιτυχίες, που διασκεύασε (ενορχήστρωση και διεύθυνση ορχήστρας ο Σταύρος Λάντσιας), θέλοντας να τους δώσει μια νέα, πιο σύγχρονη ματιά. Σε πολλές περιπτώσεις βέβαια δεν ήταν απαραίτητο, όπως δεν ήταν αναγκαία η καινούργια ερμηνεία τους. Kάθε άλλο μάλιστα. Φερ ειπείν η Bίκυ Kουλιανού που α- πό την πασαρέλα φλερτάρει το πεντάγραμο, όχι μόνο δεν βοήθησε αλλά αλλοίωσε το τραγούδι που ερμηνεύει. Tο ίδιο συμβαίνει και με αυτά που ακούγονται από τον Kώστα Xατζή, την Kαίτη Γαρμπή και την Aλέξια. Aντιθέτως, ξεχωρίζουν το «Kυρίες και κύριοι» με τον Xάρη Kατσιμίχα και το «O Aχιλλέας από το Kάιρο» με τον Σταμάτη Kραουνάκη. Tα υπόλοιπα, όταν στέκονται τόσα χρόνια όπως έχουν, είναι δύσκολο να τα δεχθεί ο ακροατής με νέα - συνηθισμένη - μορφή. Aν όμως τα «Nτουέτα» είναι μια συμπαθητική έκδοση, ο δίσκος των OPA (Γιώργος Γκικοδήμας και Γιάννης Eυσταθίου) δεν παρουσιάζει τίποτε. Aλλο ένα πυροτέχνημα «Tράγων χορός» ο τίτλος του (MINOS). Θυμηθείτε το «Eντάξει» και το «Mητέρα γη», κάτι ανάλογο είναι κι αυτός ο δίσκος με συνθεσάιζερς, κομπιούτερ και παραδοσιακά όργανα. Kομμάτι προς κατανάλωση το «βασανίσου» (βασανίσου υποφέρεις και σ αρέσει να πονάς /όπως κι εγώ με χτυπάς, σε χτυπάω /με πονάς σε πονάω, βασανίσου/. Yπάρχει θεός, υπάρχει θυσία δεν /υπάρχει α- μαρτία από κορμί σε κορμί/ που βασανίζει όποιον το ακούσει για περισσότερες από δύο φορές. Γιατί επιμένουν να παρουσιάζονται σαν «Kόναν ο βάρβαρος»; O Tάσος Bουγιατζής (πόσα ονόματα θα αλλάξει ακόμη;) από την EMI παρουσιάζει τη νέα του δουλειά «Mε rock n roll και με Tσιστάνη». Tο ο- μώνυμο τραγούδι «Mε ροκ εν ρολ και με Tσιστάνη, έτσι γιατρεύει τη ζημιά που του χει κάνει...». Tο κοινό ποιος θα το γιατρέψει απ όσα ακούει; Tου Γιάννη Bαρβέρη «Eμείς οι Aλεξανδρείς, οι Aντιοχείς, οι Σελευκείς, κ οι πολυάριθμοι επίλοιποι Eλληνες Aιγύπτου και Συρίας, κ οι εν Mηδία, κ οι εν Περσίδι, κι όσοι άλλοι» K.Π. Kαβάφης, «Στα 200 π.χ.» ΣTIΣ παρυφές του Φεστιβάλ Aθηνών - Eπιδαύρου, αρκετά Δημοτικά Περιφερειακά μάς έδειξαν τη δουλειά τους. Mετά τα τρία σχετικά κείμενα του Mαΐου, συνεχίζω τον περίπατο. Συνήθως το θεατρικό παιχνίδι που καλείται να πραγματώσει μια παράσταση έργου του Γκολντόνι, βασίζεται στην εύθραυστη ισορροπία μεταξύ στυλιζαρίσματος και αυτοσχεδιασμού των ηθοποιών. Eίδαμε το καλοκαίρι τη σκηνοθετική προσπάθεια της Nικαίτης Kοντούρη με το θίασο του ΔHΠEΘE Iωαννίνων, ο οποίος παρουσίασε τη γνωστότατη «Λοκαντιέρα» στον Λυκαβηττό. Tο σύνορο μεταξύ της κομέντια ντελ άρτε και της ανατροπής της, σύνορο που φώτισε αποκαλυπτικά ο μέγας Iταλός κωμοδιογράφος, απειλείται σήμερα ως ερμηνευτική ακρίβεια από τον κίνδυνο μετατροπής του στυλιζαρίσματος είτε σε άψυχη ακαμψία είτε στο αντίθετό της, δηλαδή στο σκέρτσο και στο κάμωμα. Eίτε πας με μόνη τη συντηρητικότερη αλλά και πιο άχαρη πρώτη εκδοχή είτε πας με μόνη την ελευθεριάζουσα αλλά συνήθως φλυαρούσα δεύτερη, ο Γκολντόνι απομειώνεται ως δραστικότητα θεατρικού επιχειρήματος. Προσωπικά βέβαια, δυοίν κακοίν προκειμένοιν, θα προτιμούσα τον πρώτον δρόμο, επειδή εξασφαλίζει τουλάχιστον το συμβατικό εκ του κειμένου ήδυσμα (όταν μάλιστα στην περίπτωσή μας το υπογράφει ο K. Σκαλιόρας). Eπιπροσθέτως, το α- κραίο στυλιζάρισμα οριοθετεί και στεγάζει ηθοποιούς πεπερασμένων δυνατοτήτων δίνοντάς τους ένα σίγουρο μπούσουλα. H παράσταση της Kοντούρη έκλινε μάλλον προς τη δεύτερη οδό. Aπόφαση και ρίσκο της: κέρδισε την ειλικρίνεια των ηθοποιών της αλλά πλήρωσε και την έξοδό τους από το μέτρο που ορισμένες φορές έφθασε μέχρι το θεατρινισμό, την μπουφονερία ή την προχειρότητα. Eτσι, η παράσταση είχε καλές στιγμές αλλά υφολογική και ρυθμική αταξία. Oταν οι ηθοποιοί φιλότιμα έψαχναν το ύ- φος άλλοτε το έβρισκαν κι άλλοτε, μέσα από την ατομική τους προσποίηση, δεν κατόρθωναν παρά να το παρωδούν (Θ. Πάνου, Π. Aγγελίδου, Δ. Kοτζιάς). Mια περίπτωση αφέθηκε στην αγία απλότητά του και σταδιακά έγινε συμπαθής (M. Mπίζιος), μια άλλη δε που πρέπει να προσεχθεί, έ- λαμψε μέσα από προσωπική χάρη, ΔHΠEΘE Iωαννίνων, «Λοκαντιέρα» του Kάρλο Γκολντόνι. H Eλένη Kοκκίδου, στο ρόλο της Λοκαντιέρας (Σκίτσο Eλλης Σολομωνίδου - Mπαλάνου). γούστο και ενστικώδες γκελ (Γόνη Λούκα). H αξιοσημείωτη προσπάθεια της καλής ηθοποιού Eλ. Kοκκίδου στους κατεργάρικους, ανδροφαγικούς μαιάνδρους της Mιραντολίνας επιβαρύνθηκε από τη γρήγορη εξάντληση των μέσων της και από τους ανεξήγητους, κυματιστούς φωνητικούς ακκισμούς της. Nομίζω πως η Kοκκίδου, πίσω από το εξ αρχής υπερχειλίζον παίξιμο, έ- κρυβε ένα τρακ ως προς την ανταπόκρισή της στο ζητούμενο πληθωρικό ταμπεραμέντο. Eνα ωριμότερο σκηνοθετικό χέρι ή μια δική της βαθύτερη αυτοπεποίθηση πιστεύω ότι θα επέτρεπαν στις ό- ντως πλούσιες αρετές της να ευδοκιμήσουν αποτελεσματικότερα. H παράσταση πάντως αυτή, που απ την αρχική της αγκύλωση και το μούδιασμα όλο και λυνόταν, είχε τη διακριτική μουσική επικουρία του Xρ. Λεοντή αλλά και μια διαρκή και επίμονη ανάσχεση: τον πρωταγωνιστή της (T. Aποστόλου) ο οποίος, όσο και αν χτυπιόταν, ήταν συγκινητικά αδύνατον να πείσει το άτιμο το σανίδι να τον θελήσει. O N. Aρμάος με το ΔHΠEΘE Πάτρας προσήλθε στους «Eπτά επί Θήβας» του Aισχύλου με σαφές σκεπτικό. Θέλησε να δει στο «ακίνητο» τούτο δράμα με τις αεικίνητες όμως «κινηματογραφικές, περιγραφές μια διαχρονική αντιπολεμική τελετουργία πλαισιωμένη από σύγχρονα μοιρολόγια του χορού. Zητώντας από τους συνεργάτες του (τον ποιητικό M. Γκανά στη μετάφραση, τον ελεγειακό Πλ. Aνδριτσάκη στη μουσική και τον ιδιοφυέστατο Aπ. Bέττα στην όψη) ζητώντας τους λοιπόν να τροπίσουν τα έγκυρα εργαλεία τους προς τη δεσπόζουσα κατεύθυνσή του, πράγματι δημιούργησε ένα αρμονικό σύνολο που υλοποιούσε με δεξιοτεχνία τη σκέψη του. Nομιμότατο για έναν σκηνοθέτη. Aν η καλή Oδ. Iωάννου έπαιξε εκφραστικό, ευρωπαϊκό θέατρο ενώ η B κορυφαία Nτ. Aβαγιανού τήρησε μια πιο αρμόδια, δωρικότερη στάση, αν ο ένας άγγελος (N. Kαραθάνος) είχε μια φωνητική βραδυρρυθμία ενώ ο δεύτερος (N. Aρβανίτης) ήταν πειστικότερος παρά την απειρία του και τέλος αν ο Στεφ. Kυριακίδης (Eτεοκλής) ή- ταν ο μόνος που μας παρέπεμψε με το συνδυασμό λαγαρότητας, ιταμότητας και σθένους στην πηγή της πατρογονικής θηβαϊκής ύβρεως, όλα αυτά έχουν μερική μόνο σημασία. Eκείνο που μετράει είναι ότι είδαμε μια ωραία παράσταση που αντιδικούσε με την οικεία σύσταση του μύθου. Aκούσαμε έναν λόγο του οποίου η υφή διαπληκτιζόταν με το σκηνικό περιρρέον. Nιώσαμε τον τραγικό άξονα να έχει προγραμματικά μετατοπιστεί σε μια θρηνητική δραματική διαχρονία. Στην 7η πύλη δεν τελείται σκέτη διπλή αδελφοκτονία αλλά κάθαρσις τραγικού κύκλου. Kαι το σημαντικότερο: η σταδιακή αποκάλυψη Xριστιανών αγίων στο έ- ξοχα ερειπωμένο σκηνικό της bidonville μαζί με τις ανάλογες ορθόδοξου τύπου επικλήσεις του χορού υπηρετούσαν μεν μια τελετουργία, αλλά τη χριστιανική. O Aισχύλος θεολογεί, δεν θρησκεύεται. Oσο ω- ραία παράσταση και αν στήσει ο κ. Aρμάος, δεν θα με πείσει ποτέ ότι έ- στησε μια καλή παράσταση, από τη στιγμή που χρησιμοποιεί το λύκο να φυλάξει τα πρόβατα. Eγώ σέβομαι το μόχθο του. Aς σεβαστούμε όμως όλοι μας το ύπουλο μαχαίρωμα που υπέστη ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός από 15 αιώνες χριστιανικού σκοταδισμού κι ας αφήσουμε μακριά τους παπάδες απ τους ζευγάδες. Oσο για το περιβόητο ύστερο μόρφωμα του ελληνοχριστιανικού πολιτισμού, όλοι ξέρουμε τι λούμπα ήταν και πόσο ακριβά την πληρώσαμε! KYPIAKH 4 ΣEΠTEMBPIOY H KAΘHMEPINH 21

Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού.

Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού. Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού. 1 Περιεχόμενα: Εισαγωγή σελ.3 Ιστορική αναδρομή σελ.4 Περιγραφή του χώρου σελ.5-7 Βιβλιογραφία σελ.8 Παράρτημα σελ.9-10 2 Εισαγωγή. Στο κέντρο της Λεμεσού υπάρχει το Κάστρο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ - Γενική Εισαγωγή..2 - Iστορική αναδρομή....3-4 - Περιγραφή του χώρου.....5-8 - Επίλογος...9 - Βιβλιογραφία 10 1 Γενική Εισαγωγή Επίσκεψη στο Επαρχιακό Μουσείο Πάφου Το Επαρχιακό Μουσείο της

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Το Κάστρο των Ιπποτών είναι ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά μνημεία της Κω. Ιδιαίτερα εντυπωσιακό και επιβλητικό είναι ένα από τα αξιοθέατα που κάθε επισκέπτης του νησιού πρέπει να

Διαβάστε περισσότερα

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Η Αγορά ήταν η μεγαλύτερη πλατεία της πόλης. Η πλατεία άρχισε να χρησιμοποιείται ως δημόσιος χώρος από τα αρχαϊκά χρόνια. Μέχρι τότε στην περιοχή υπήρχαν σπίτια και τάφοι. Ο

Διαβάστε περισσότερα

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια κάτοψη, περισσότερους από έναν ορόφους και στιβαρή κατασκευή.

Διαβάστε περισσότερα

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Θεατρικές Παραστάσεις στα νησιά του Βορείου Αιγαίου Λήμνος, Λέσβος, Χίος Καλοκαίρι 2014 «Ένα τραγούδι γυρεύουμε. Το τραγούδι των τραγουδιών καρτερούμε. Το τραγούδι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας.

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας. ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ Λεμεσός, πόλη μας αγαπημένη. Η πόλη που γεννηθήκαμε, η πόλη που μεγαλώνουμε. Πόλη που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες

Διαβάστε περισσότερα

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της... που επισκέφθηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας στις... Το φυλλάδιο που κρατάς στα χέρια σου

Διαβάστε περισσότερα

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής ΑΝΑΓΝΩΣΗ - ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΗΦΑΙΣΤΟΥ Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής δομής

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Η ανασκαφή τού 2012 είχε ως στόχους: την περαιτέρω διερεύνηση της στοάς του μεγάλου ρωμαϊκού κτιρίου με τη στοά περιμετρικά

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η σημερινή βασιλική «Αγ. Σοφία» βρίσκεται στο κέντρο της κύριας νεκρόπολης της αρχαίας πόλης Σέρντικα. Σ αυτή την περιοχή έχουν ανακαλυφθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «Προτάσεις για την Τουριστική Ανάπτυξη και προβολή της Τοπικής Κοινότητας Στράτου» Κύρια πύλη δευτερεύουσα πύλη πύλη Ακρόπολης Παραποτάμια πύλη

ΘΕΜΑ: «Προτάσεις για την Τουριστική Ανάπτυξη και προβολή της Τοπικής Κοινότητας Στράτου» Κύρια πύλη δευτερεύουσα πύλη πύλη Ακρόπολης Παραποτάμια πύλη ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Στράτος 29-12 - 2011 ΝΟΜΟΣ ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ Αριθμ. Πρωτ.: ΔΗΜΟΣ ΑΓΡΙΝΙΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΣΤΡΑΤΟΥ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΣΤΡΑΤΟY ΠΛΗΡ: Πατσέας Αναστάσιος ΤΗΛ: 6978558904 Π Ρ Ο Σ Κο Αντιδήμαρχο

Διαβάστε περισσότερα

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Να περιγράψετε ένα μινωικό ανάκτορο; Μεγάλα Συγκροτήματα κτιρίων, Είχαν πολλές πτέρυγες-δωματίων, Διοικητικά, Οικονομικά, Θρησκευτικά και Καλλιτεχνικά κέντρα της περιοχής,

Διαβάστε περισσότερα

Ταξίδι στην Καβάλα. Σχεδιάστηκε με το trip planner του emtgreece.com. Σχεδιάστε το δικό σας ταξίδι, τώρα.

Ταξίδι στην Καβάλα. Σχεδιάστηκε με το trip planner του emtgreece.com. Σχεδιάστε το δικό σας ταξίδι, τώρα. Ταξίδι στην Καβάλα Σχεδιάστηκε με το trip planner του emtgreece.com. Σχεδιάστε το δικό σας ταξίδι, τώρα. Ταξίδι στην Καβάλα Παρασκευή, 28 Αύγουστος 2015 Παραλία Άσπρης Άμμου Αφήνοντας την πόλη της Καβάλας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΔΙΟΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ Το Δίον ήταν μια αρχαιότατη πόλη στρατηγικής σημασίας και μια από τις πιο φημισμένες μακεδονικές πολιτείες. Η γεωγραφική θέση

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1 Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ Γιώργος Ε 1 ΣΩΤΗΡΑ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Η Σωτήρα έχει Αγιολογική ονομασία: φέρει το όνομα του Σωτήρος Χριστού. Εξάλλου στις 6 Αυγούστου τελείται μεγάλο πανηγύρι κατά τη γιορτή της Μεταμορφώσεως

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΔΙΟΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΙΟ ΟΝΟΜΑΣΤΕΣ ΠΟΛΕΙΣ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Το αρχαίο Δίον του Ολύμπου βρίσκεται 15 χλμ. νότια της Κατερίνης, στους πρόποδες του Ολύμπου δίπλα στο

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης

Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης Στρατηγικής σημασίας η θέση της Μάκρης / Κατοικήθηκε από την αρχαιότητα Οικισμός με διαρκή ανθρώπινη παρουσία από τα νεολιθικά χρόνια Ορατά στο κέντρο της σημερινής

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΟ ΤΩΝ ΚΑΒΙΡΩΝ (ΚΑΒΙΡΕΙΟ) Καβίρειο

ΙΕΡΟ ΤΩΝ ΚΑΒΙΡΩΝ (ΚΑΒΙΡΕΙΟ) Καβίρειο ΙΕΡΟ ΤΩΝ ΚΑΒΙΡΩΝ (ΚΑΒΙΡΕΙΟ) Καβίρειο Ιερό τοπικής λατρείας αφιερωμένο στον θεό Κάβιρο (γενειοφόρο θεό με στεφάνι κισσού στο κεφάλι και κάνθαρο στο χέρι υπόσταση του Διονύσου) και το Θεό Παίδα (θεϊκό παιδί

Διαβάστε περισσότερα

Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο

Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο ρομαντισμός, που καταλαμβάνει τον επισκέπτη, μόλις φθάσει στο

Διαβάστε περισσότερα

<< ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΩΦΕΛΕΙΕΣ >>

<< ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΩΦΕΛΕΙΕΣ >> 1 Ο ΕΠΑΛ ΝΑΥΠΛΙΟΥ ΤΑΞΗ Α ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2014 : > ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΜΥΚΗΝΩΝ Από τους πιο σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους στην Ελλάδα. Χτισμένη πάνω

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΥΚΟΣ ΠΥΡΓΟΣ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΣΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ

ΛΕΥΚΟΣ ΠΥΡΓΟΣ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΣΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ ΛΕΥΚΟΣ ΠΥΡΓΟΣ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΣΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ Μια πολύπαθη Ιστορία κουβαλάει στους πέτρινους τοίχους του το κατ εξοχήν σύμβολο της Θεσσαλονίκης. Ο Λευκός Πύργος της Θεσσαλονίκης είναι ένας Πύργος

Διαβάστε περισσότερα

Φρούρια, Κάστρα Κέρκυρα. Παλαιό Φρούριο

Φρούρια, Κάστρα Κέρκυρα. Παλαιό Φρούριο Παλαιό Φρούριο Είναι χτισμένο σε μια δίκορφη φυσική τοποθεσία από τον 16ο αιώνα στην άλλοτε Βυζαντινή πόλη της Κέρκυρας. Το Παλιό φρούριο είναι ένα χαρακτηριστικό σύμβολο της παλιάς πόλης και οι δύο κορυφές

Διαβάστε περισσότερα

E N O T H T A YΠOMNHMA. Οδηγοί του κόσμου, Τα ελληνικά νησιά, εκδ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Αθήνα, 1998

E N O T H T A YΠOMNHMA. Οδηγοί του κόσμου, Τα ελληνικά νησιά, εκδ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Αθήνα, 1998 0-0086_D3_GLOSSA_TEYXOS C GLOSSA 2/9/2 0:6 AM Page 78 6 Η Ρόδος Η Ρόδος είναι το μεγαλύτερο νησί των Δωδεκα - νήσων. Δίκαια την αποκαλούν το μαργαριτάρι της Μεσογείου. Οι σπάνιες ομορφιές της ξεδιπλώ νο

Διαβάστε περισσότερα

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της.

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Βρίσκεται στο κέντρο σχεδόν της ελληνικής χερσονήσου, πάνω στο

Διαβάστε περισσότερα

Ενα πλακόστρωτο μονοπάτι οδηγεί βόρεια από τη Μονή Γουβερνέτου μέσα στο φαράγγι Αυλάκι που κατηφορίζει μέχρι τη θάλασσα.

Ενα πλακόστρωτο μονοπάτι οδηγεί βόρεια από τη Μονή Γουβερνέτου μέσα στο φαράγγι Αυλάκι που κατηφορίζει μέχρι τη θάλασσα. Η Μονή Γουβερνέτου Η Μονή Γουβερνέτου μοιάζει σαν κάστρο, με πύργους που χρησίμευαν για την προστασία από επιδρομείς. Ειδικά η εξωτερική όψη του μοναστηριού φανερώνει τις έντονες ενετικές επιδράσεις: μοιάζει

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ»

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ,,^ -^,;-,..:..,, : χ λ κ«:! «e.«?s"'h. ΗΗΗΜΗΗΒ ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ΕΙΡΗΝΗ ΚΑΙΜΑΡΑ Τα καινούρια προγράμματα του Τμήματος Εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΤΡΙΝΗ ΜΟΝΟΚΑΤΟΙΚΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΒΥΣΣΟ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ. 44 ΤΕΥΧΟΣ 2/2014 www.ktirio.gr 45

ΠΕΤΡΙΝΗ ΜΟΝΟΚΑΤΟΙΚΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΒΥΣΣΟ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ. 44 ΤΕΥΧΟΣ 2/2014 www.ktirio.gr 45 ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ - ΕΠΙΒΛΕΨΗ: Whitebox Architects - Π. Κοκκαλίδης, Α.Τριανταφυλλίδου, Α. Δρέλλα www.whitebox.gr ΣΤΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ: Χ. Βαχλιώτης H/M MEΛETH: Conap - Α. Ψαρουδάκης TEXNIKH ETAIPΕIA

Διαβάστε περισσότερα

Ο τόπος µας. Το σχολείο µας. Πολιτισµός. Η τάξη µας

Ο τόπος µας. Το σχολείο µας. Πολιτισµός. Η τάξη µας Ο τόπος µας Το σχολείο µας Πολιτισµός Η τάξη µας Ο ΤΟΠΟΣ ΜΑΣ Ανάµεσα στις ακτές του νοµού Μαγνησίας και τη Σκόπελο και απέναντι από το Πήλιο, βρίσκεται η Σκιάθος, ένα νησί µε έκταση 48 τετραγωνικά χιλιόµετρα.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Μινωικοί ιεροί χώροι

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Μινωικοί ιεροί χώροι ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10 Μινωικοί ιεροί χώροι Ενδεχομένως από τη Νεολιθική, αλλά με βεβαιότητα από την Προανακτορική εποχή φαίνεται ότι οι μινωίτες ασκούσαν τις λατρευτικές τους πρακτικές στα σπήλαια.

Διαβάστε περισσότερα

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 ΕΝΑ ΓΟΗΤΕΥΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΧΡΟΝΙΑ, ΓΕΜΑΤΟ ΕΚΠΛΗΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ. 33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 Εικόνα 1 Εικόνα 2 Ρωμαϊκές λεγεώνες

Διαβάστε περισσότερα

Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες. 18 22 Απριλίου 2014

Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες. 18 22 Απριλίου 2014 Σίνα 14 & Ακαδημίας, τηλ. 210 3642707, φαξ. 201-3642707 e-mail: info@cosmorama.gr Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες 18 22 Απριλίου 2014 Μόνο σε εμάς θα βρείτε: Πλούσιες πρωινές ξεναγήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Karystos Beach Front - Εύβοια. οικολογικό συγκρότημα

Karystos Beach Front - Εύβοια. οικολογικό συγκρότημα Karystos Beach Front - Εύβοια οικολογικό συγκρότημα Περιγραφή συγκροτήματος Συγκρότημα τεσσάρων οικολογικών και βιοκλιματικών εξοχικών κατοικιών σε οργανωμένο παραθεριστικό οικισμό, με άμεση πρόσβαση στην

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Μ Α Θ Η Τ Ω Ν ΤΗΣ Ε ΚΑΙ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΑΘΗΝΑ» ΘΕΜΑ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ

Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Μ Α Θ Η Τ Ω Ν ΤΗΣ Ε ΚΑΙ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΑΘΗΝΑ» ΘΕΜΑ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Μ Α Θ Η Τ Ω Ν ΤΗΣ Ε ΚΑΙ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΑΘΗΝΑ» ΘΕΜΑ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ Ε ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΑΡΒΑΝΙΤΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΕΛΕΝΗ ΓΕΡΕΝΤΕ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΤΡΑΚΑ ΗΜΗΤΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών και Μηχανικών Περιβάλλοντος Πρόγραμμα Αρχιτεκτονικής ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ.

Πανεπιστήμιο Κύπρου Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών και Μηχανικών Περιβάλλοντος Πρόγραμμα Αρχιτεκτονικής ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ. Πανεπιστήμιο Κύπρου Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών και Μηχανικών Περιβάλλοντος Πρόγραμμα Αρχιτεκτονικής ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ Βασιλένα Πετκόβα ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΠΕΡΙΟΧΗΣ Το χωριό βρίσκεται σε απόσταση

Διαβάστε περισσότερα

Αριστοτέλειο Πνευματικό Κέντρο Δήμου Αριστοτέλη, 630 75 Ιερισσός Χαλκιδικής 23770 21121-21130 23770 21132 aristoteleio@dimosaristoteli.

Αριστοτέλειο Πνευματικό Κέντρο Δήμου Αριστοτέλη, 630 75 Ιερισσός Χαλκιδικής 23770 21121-21130 23770 21132 aristoteleio@dimosaristoteli. Ιερισσός, 17 Νοεμβρίου 2015 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Για πρώτη φορά η ιστορία της Αρναίας στην οθόνη Κυριακή 29 Νοεμβρίου 2015, στις 12.00 το μεσημέρι στην Αίθουσα Μητροπολίτη Σωκράτη στην Αρναία Η Εφορεία Αρχαιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Η Παλαιοανακτορική Κρήτη (ΜΜΙΒ ΜΜΙΙΙΑ)

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Η Παλαιοανακτορική Κρήτη (ΜΜΙΒ ΜΜΙΙΙΑ) ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10 Η Παλαιοανακτορική Κρήτη (ΜΜΙΒ ΜΜΙΙΙΑ) Ίδρυση των πρώτων ανακτορικών κέντρων Κύριο χαρακτηριστικό στην κεραμική η εμφάνιση του καμαραϊκού ρυθμού, ο οποίοςαποτελεί προϊόν των

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΣΚΑΦΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΗΝ ΠΛΩΤΙΝΟΠΟΛΗ

Η ΑΝΑΣΚΑΦΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΗΝ ΠΛΩΤΙΝΟΠΟΛΗ Η ΑΝΑΣΚΑΦΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΗΝ ΠΛΩΤΙΝΟΠΟΛΗ 1 Στη ΝΑ πλευρά του Διδυμοτείχου, ανάμεσα στη συμβολή των ποταμών Έβρου και Ερυθροποτάμου και το Σιδηροδρομικό σταθμό, υψώνεται ένας βραχώδης οχυρός λόφος γνωστός με

Διαβάστε περισσότερα

Η Πόλη έξω από τα Â Ë

Η Πόλη έξω από τα Â Ë Η Πόλη έξω από τα Â Ë Είναι τόσα πολλά αυτά που έχει να κάνει και να δει ο επισκέπτης της Πόλης της Ρόδου, τόσες πολλές οι επιλογές που σίγουρα δεν θα πλήξει. Μέρες ολόκληρες θα µπορούσε κανείς να περάσει

Διαβάστε περισσότερα

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης;

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Μέρος της οχύρωσης Οι αρχαιολογικές ανασκαφές που διενεργούνται στην περιοχή της La Bastida (Totana, Murcia στην Ισπανία) έχουν αποκαλύψει ένα επιβλητικό οχυρωματικό

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου ΑΡΗ 311. Τμήμα Αρχιτεκτονικής Εαρινό Εξάμηνο 2013 ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ. Χωριό: Πέρα Ορεινής Θέμα μελέτης: Προσόψεις.

Πανεπιστήμιο Κύπρου ΑΡΗ 311. Τμήμα Αρχιτεκτονικής Εαρινό Εξάμηνο 2013 ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ. Χωριό: Πέρα Ορεινής Θέμα μελέτης: Προσόψεις. Πανεπιστήμιο Κύπρου ΑΡΗ 311 Πολυτεχνική Σχολή Παραδοσιακή Αρχιτεκτονική Τμήμα Αρχιτεκτονικής Εαρινό Εξάμηνο 2013 Χωριό: Πέρα Ορεινής Θέμα μελέτης: Προσόψεις ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ Φαρζανέ Κοχαρή ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Μυστράς Η καστροπολιτεία απλώνεται στις πλαγιές του φυσικά οχυρού λόφου του βυζαντινού Μυζηθρά, που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Ιστορίας. Ελένη Ζέρβα

Εργασία Ιστορίας. Ελένη Ζέρβα Εργασία Ιστορίας U«Μυκηναϊκός Πολιτισµός» UΜε βάση τις πηγές και τα παραθέµατα Ελένη Ζέρβα Α1 Μελετώντας τον παραπάνω χάρτη παρατηρούµε ότι τα κέντρα του µυκηναϊκού κόσµου ήταν διασκορπισµένα στον ελλαδικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ

ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ Στο δρόµο Τρικάλων- Καλαµπάκας, 3 χιλιόµετρα πριν από ταμετέωρα, ορθώνεται πάνω από το χωριό Θεόπετρα ένας βραχώδης ασβεστολιθικός όγκος, στη βορειοανατολική πλευρά του οποίου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ Περιγραφή μνημείου Το αρχαίο θέατρο της Λίνδου διαμορφώνεται στους πρόποδες της δυτικής πλαγιάς του βράχου της λινδιακής ακρόπολης. Το κοίλο χωρίζεται σε

Διαβάστε περισσότερα

Χώροι θέασης και ακρόασης της αρχαίας Ελευσίνας. Φοίβος Αργυρόπουλος

Χώροι θέασης και ακρόασης της αρχαίας Ελευσίνας. Φοίβος Αργυρόπουλος Χώροι θέασης και ακρόασης της αρχαίας Ελευσίνας Φοίβος Αργυρόπουλος ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΑΚΟ ΙΕΡΟ ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΕΥΣΙΝΑ Πανίερο έγινε το Θριάσιο πεδίο από τη στιγμή που η θεά Δήμητρα θέλησε να εκφράσει την ευγνωμοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

Σε κάθε κεφάλαιο αναφέρει πρώτα την ιστορία της κάθε Μονής και μετά συμπληρώνει τις συνταγές που υλοποιούνται από τους μαγείρους μοναχούς.

Σε κάθε κεφάλαιο αναφέρει πρώτα την ιστορία της κάθε Μονής και μετά συμπληρώνει τις συνταγές που υλοποιούνται από τους μαγείρους μοναχούς. Μια γυναίκα γράφει «συνταγές από το Περιβόλι της Παναγιάς» Δημοσιεύτηκε στις 21/02/2012 στις 11:41 μμ στις κατηγορίες: ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ στο PSEMA, ΜΑΓΕΙΡΕΜΑΤΑ, ΤΕΧΝΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ Η συγγραφέας Μαριάνθη Μυλωνά

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Μυστράς Η καστροπολιτεία απλώνεται στις πλαγιές του φυσικά οχυρού λόφου του βυζαντινού Μυζηθρά, που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

Tο πρώτο μου Ταξίδι. Σχεδιάστηκε με το trip planner του emtgreece.com. Σχεδιάστε το δικό σας ταξίδι, τώρα.

Tο πρώτο μου Ταξίδι. Σχεδιάστηκε με το trip planner του emtgreece.com. Σχεδιάστε το δικό σας ταξίδι, τώρα. Tο πρώτο μου Ταξίδι Σχεδιάστηκε με το trip planner του emtgreece.com. Σχεδιάστε το δικό σας ταξίδι, τώρα. Tο πρώτο μου Ταξίδι Παρασκευή, 28 Αύγουστος 2015 Παραλία Αγίας Παρασκευής Λίγο μετά το γραφικό

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινά Χρόνια. Τι έτρωγαν, Τι έπιναν Οι συνήθειες τους, Ενδυμασία

Βυζαντινά Χρόνια. Τι έτρωγαν, Τι έπιναν Οι συνήθειες τους, Ενδυμασία Βυζαντινά Χρόνια Τι έτρωγαν, Τι έπιναν Οι συνήθειες τους, Ενδυμασία Τι έτρωγαν Στη διατροφή των Βυζαντινών βασικό ρόλο είχαν το ψωμί, τα λαχανικά, τα όσπρια και τα δημητριακά που τα μαγείρευαν με διάφορους

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΥΠΑΠΑΝΤΗΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΒΕΝΕΤΟΥ

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΥΠΑΠΑΝΤΗΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΒΕΝΕΤΟΥ Πρεσβυτέρου ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Ι. ΣΚΟΠΙΑΝΟΥ Αρχιερατικού Επιτρόπου Καναλίων ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΥΠΑΠΑΝΤΗΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΒΕΝΕΤΟΥ Γνωριμία με την ιστορική, θρησκευτική, πολιτιστική και κοινωνική ζωή του τόπου αυτού ΒΕΝΕΤΟ 2013

Διαβάστε περισσότερα

Ένα ξεχασμένο θέατρο. (το Ρωμαϊκό Ωδείο) Έφη Νικολοπούλου, ΒΠΠΓ

Ένα ξεχασμένο θέατρο. (το Ρωμαϊκό Ωδείο) Έφη Νικολοπούλου, ΒΠΠΓ Ένα ξεχασμένο θέατρο. (το Ρωμαϊκό Ωδείο) Έφη Νικολοπούλου, ΒΠΠΓ Στο ευρύτερο αρχαιολογικό χώρο της Γόρτυνας στη Κρήτη, έχουν εντοπιστεί από τους αρχαιολόγους τέσσερις θεατρικοί χώροι διαφορετικών εποχών.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 19η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΤΡΙΚΑΛΑ Πλάτανος Θέση «Ομβριάσα» Η 19η ΕΒΑ διενεργεί ανασκαφική έρευνα στον αγρό ιδιοκτησίας Σ. και Α. Υφαντή, η οποία είναι συνέχεια αυτής που διενεργούσε η 7η ΕΒΑ,

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη ηµιουργία έντυπου και ψηφιακού υλικού για την Τουριστική Προβολή του ήµου Νέας Προποντίδας.

Περίληψη ηµιουργία έντυπου και ψηφιακού υλικού για την Τουριστική Προβολή του ήµου Νέας Προποντίδας. Α Π Ο Σ Π Α Σ Μ Α Από το υπ αρ. 4/2011 πρακτικό Συνεδριάσεων Τ.Σ. της Τοπικής Κοινότητας Ν.Σιλάτων του ήµου Νέας Προποντίδας Χαλκιδικής 7/2011 Απόφ. Αριθ. Περίληψη ηµιουργία έντυπου και ψηφιακού υλικού

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες

Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες Μία εικόνα είναι χίλιες λέξεις Έτσι έλεγαν οι αρχαίοι Κινέζοι Εμείς, οι μαθητές της Α και Β Τάξης του δημοτικού σχολείου Λισβορίου θα σας πούμε την ιστορία

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΡΑΤΟΥ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή Αρχαιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

5ήµερη προσκυνηµατική εκδροµή στην Αµοργό

5ήµερη προσκυνηµατική εκδροµή στην Αµοργό 5ήµερη προσκυνηµατική εκδροµή στην Αµοργό Η Αµοργός, το νησί του ''Απέραντου Γαλάζιου'', βρίσκεται στο νοτιοανατολικό άκρο των Κυκλάδων, σε απόσταση 136 ναυτικών µιλίων από τον Πειραιά. Είναι µακρόστενο

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοσιακή αρχιτεκτονική της Ηπείρου

Παραδοσιακή αρχιτεκτονική της Ηπείρου Παραδοσιακή αρχιτεκτονική της Ηπείρου Η λαϊκή αρχιτεκτονική της Ηπείρου, παρά τις επιμέρους τοπικές μορφολογικές ιδιαιτερότητες, εμφανίζει κοινά χαρακτηριστικά σε όλες τις ορεινές περιοχές. Οι μορφές των

Διαβάστε περισσότερα

ΤΣΟΥΡΤΟΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΣΠΥΡΙΔΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ: ΒΙΔΑΛΗ ΙΩΑΝΝΑ ΜΠΟΥΡΜΠΑΧΑΚΗ ΑΣΠΑΣΙΑ ΠΕΙΡΑΙΑΣ 2010

ΤΣΟΥΡΤΟΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΣΠΥΡΙΔΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ: ΒΙΔΑΛΗ ΙΩΑΝΝΑ ΜΠΟΥΡΜΠΑΧΑΚΗ ΑΣΠΑΣΙΑ ΠΕΙΡΑΙΑΣ 2010 ΤΣΟΥΡΤΟΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΣΠΥΡΙΔΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ: ΒΙΔΑΛΗ ΙΩΑΝΝΑ ΜΠΟΥΡΜΠΑΧΑΚΗ ΑΣΠΑΣΙΑ ΠΕΙΡΑΙΑΣ 2010 Ανθηδών: είναι το μέρος που δίδει άνθη. Κατά τον Παυσανία πήρε το όνομα της από τον βασιλιά

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΡΔΟΣ ΚΟΛΙΝ ΡΕΝΦΡΙΟΥ

ΛΟΡΔΟΣ ΚΟΛΙΝ ΡΕΝΦΡΙΟΥ ΛΟΡΔΟΣ ΚΟΛΙΝ ΡΕΝΦΡΙΟΥ O ΒΡΕΤΑΝΟΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΟΣ, ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΣΤΟ ΚΕΜΠΡΙΤΖ, ΑΦΟΥ ΤΑΡΑΞΕ ΤΑ ΝΕΡΑ ΔΙΑΤΥΠΩΝΟΝΤΑΣ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΠΩΣ ΟΙ ΈΛΛΗΝΕΣ ΔΕΝ ΗΤΑΝ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ ΙΝΔΟΕΥΡΩΠΑΙΟΙ ΑΛΛΑ ΑΥΤΟΧΘΟΝΕΣ..!!! Κομμάτια έκαναν οι

Διαβάστε περισσότερα

Ξενοδοχείο 4* «Virginia Hotel» εκτός Σχεδίου Δήμος Ρόδου

Ξενοδοχείο 4* «Virginia Hotel» εκτός Σχεδίου Δήμος Ρόδου Σάββενας Γιώργος Αρχιτέκτων Μηχ/κος Ε.Μ.Π. Ξενοδοχείο 4* «Virginia Hotel» εκτός Σχεδίου Δήμος Ρόδου Αρχιτεκτονική Μελέτη: Γ. Σάββενας Πολιτικός Μηχανικός: Κ. Χριστόπουλος Διακοσμήτρια: Κ. Καλλιγά Σάββενα

Διαβάστε περισσότερα

Αρχοντικά Μέσης Κέρκυρας

Αρχοντικά Μέσης Κέρκυρας Αρχοντικά Μέσης Κέρκυρας Τα αρχοντικά σπίτια της Κέρκυρας, όσα διασώθηκαν μέσα στο χρόνο, αποτελούν ζωντανά μνημεία αρχιτεκτονικού ενδιαφέροντος, φορτωμένα με μνήμες και θρύλους. Ιστορικά, δημιουργήθηκαν

Διαβάστε περισσότερα

SOU ZHELEZNIK Stara Zagora, Bulgaria

SOU ZHELEZNIK Stara Zagora, Bulgaria SOU ZHELEZNIK Stara Zagora, Bulgaria Η Στάρα Ζαγόρα είναι είναι η έκτη μεγαλύτερη πόλη της Βουλγαρίας και ένα σημαντικό οικονομικό κέντρο της χώρας. Είναι γνωστή ως πόλη των ίσιων δρόμων, των φλαμουριών

Διαβάστε περισσότερα

Δημοτικό Σχολείο Θεσπρωτικού. «Απογραφή Παραδοσιακών Σπιτιών στα Ιστορικά Λέλοβα και Μελέτη της Αρχιτεκτονικής τους»

Δημοτικό Σχολείο Θεσπρωτικού. «Απογραφή Παραδοσιακών Σπιτιών στα Ιστορικά Λέλοβα και Μελέτη της Αρχιτεκτονικής τους» Δημοτικό Σχολείο Θεσπρωτικού «Απογραφή Παραδοσιακών Σπιτιών στα Ιστορικά Λέλοβα και Μελέτη της Αρχιτεκτονικής τους» Γ και ΣΤ Τάξη 2007 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η εργασία είναι μια συνεργασία της Γ Τάξης και ΣΤ Τάξης του

Διαβάστε περισσότερα

Μυκηναϊκή θρησκεία. 3. Από την ανασκαφή θρησκευτικών κτηρίων στα ανάκτορα και ιερών σε οικίες

Μυκηναϊκή θρησκεία. 3. Από την ανασκαφή θρησκευτικών κτηρίων στα ανάκτορα και ιερών σε οικίες Μυκηναϊκή θρησκεία Τα στοιχεία που διαθέτουμε για αυτήν προέρχονται: 1.Από την εικονογραφία σφραγιστικών δακτυλιδιών, σφραγίδων, τοιχογραφιών και αντικειμένων μικροτεχνίας (ελεφαντουργίας κλπ). Κεντρική

Διαβάστε περισσότερα

Χάνι Αβέρωφ, Ξάνθη. Βοήθημα για τον εκπαιδευτικό. Νατάσα Μιχαηλίδου Αρχαιολόγος- Μουσειολόγος- Ξεναγός. Περιεχόμενα

Χάνι Αβέρωφ, Ξάνθη. Βοήθημα για τον εκπαιδευτικό. Νατάσα Μιχαηλίδου Αρχαιολόγος- Μουσειολόγος- Ξεναγός. Περιεχόμενα Χάνι Αβέρωφ, Ξάνθη Βοήθημα για τον εκπαιδευτικό Περιεχόμενα 1. Εισαγωγή... 2 2. Χάνια... 2 3. Τα Χάνια της Ξάνθης... 3 4. Το Χάνι Αβέρωφ... 3 5. Εικόνες... 4 6. Βιβλιογραφία... 6 Νατάσα Μιχαηλίδου Αρχαιολόγος-

Διαβάστε περισσότερα

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που ΚΡΗΝΗ Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που συνορεύει με τις πρώην κοινότητες και επίσης δημοτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ. Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή

ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ. Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή Όταν λέµε Αγία Παρασκευή εννοούµε τη µικρή Εκκλησία, που είναι δυτικά του χωριού στη θέση Παναγία (Παναΐα), την οποία βλέπουµε στην

Διαβάστε περισσότερα

Tο πρώτο μου Ταξίδι. Σχεδιάστηκε με το trip planner του emtgreece.com. Σχεδιάστε το δικό σας ταξίδι, τώρα.

Tο πρώτο μου Ταξίδι. Σχεδιάστηκε με το trip planner του emtgreece.com. Σχεδιάστε το δικό σας ταξίδι, τώρα. Tο πρώτο μου Ταξίδι Σχεδιάστηκε με το trip planner του emtgreece.com. Σχεδιάστε το δικό σας ταξίδι, τώρα. Tο πρώτο μου Ταξίδι Δευτέρα, 28 Σεπτέμβριος 2015 Οικισμός Αβδήρων Τα Άβδηρα βρίσκονται λίγο πρίν

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Αρχαία Πόλη: Βρίσκεται: Ταυτίζεται με: Κατοικείται από:

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Αρχαία Πόλη: Βρίσκεται: Ταυτίζεται με: Κατοικείται από: ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΑΛΕΠΑΚΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ ΝΙΚΟΣ ΔΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΜΑΡΙΑ ΓΙΑΡΙΚΑ ΓΕΩΡΓΙΑ ΓΚΙΚΑ ΘΟΔΩΡΗΣ ΚΑΦΗΡΑΣ ΑΓΓΕΛΟΣ ΖΕΡΒΟΠΟΥΛΟΣ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΑΝΑΣΤΟΥΛΗ ΑΚΗΣ ΖΑΦΕΙΡΙΟΥ ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗΣ ΑΝΤΥΠΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ι. ΣΤΑΔΙΟ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ιι. ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ιιι. ΣΥΝΘΕΤΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ & ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ

ι. ΣΤΑΔΙΟ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ιι. ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ιιι. ΣΥΝΘΕΤΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ & ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ & ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ι. ΣΤΑΔΙΟ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ιι. ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ιιι. ΣΥΝΘΕΤΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ ι. ΣΤΑΔΙΟ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ α. Αρχειακή έρευνα β. Βιβλιογραφική έρευνα γ. Έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

1.ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΑ. Μουσείο της Ακρόπολης

1.ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΑ. Μουσείο της Ακρόπολης ΠΡΟΤΥΠΟΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟΙΩΝΙ ΕΙΟΥ ΙΩΝΙ ΕΙΟΥΣΧΟΛΗΣ ΟΜΙΛΟΣ: Πάµε Μουσείο ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ: : 2013-14 14 ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Παραράς Ι. ΗΜΙΟΥΡΓΟΙ: Καπιζιώνη Σπυριδούλα Χατζηφούντα Μαριάννα Χιώτη

Διαβάστε περισσότερα

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 ΔΕΥΤΕΡΑ, 1 Ιουλίου Άφιξη στο ξενοδοχείο Ιλισός και τακτοποίηση στα δωμάτια 17:30 Κέρασμα και συνάντηση με τους υπεύθυνους των Θερινών Σχολείων 20:30-23:00 ΤΡΙΤΗ, 2 Ιουλίου 09:30-10:00

Διαβάστε περισσότερα

αρχιτεκτονική μελέτη - επίβλεψη ΜΥΡΤΩ ΜΗΛΙΟΥ σύνθεση ΜΥΡΤΩ ΜΗΛΙΟΥ, ΒΛΑΔΙΜΗΡΟΣ ΛΕΒΙΔΗΣ και τη διώροφη μορφή του

αρχιτεκτονική μελέτη - επίβλεψη ΜΥΡΤΩ ΜΗΛΙΟΥ σύνθεση ΜΥΡΤΩ ΜΗΛΙΟΥ, ΒΛΑΔΙΜΗΡΟΣ ΛΕΒΙΔΗΣ και τη διώροφη μορφή του Ο προσανατολισμός της κατοικίας συνιστά το ιδιαίτερο πλεονέκτημά της, αφού το κτίριο έχει στηθεί ακριβώς πάνω στον άξονα της κοιλάδας των Δελφών και επωφελείται από μια συγκλονιστική θέα. Ο χώρος της αυλής,

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Δραπετσώνας & Τροιζήνας Μεθάνων. Λόφος Μουσών. Φύλλα εργασίας

Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Δραπετσώνας & Τροιζήνας Μεθάνων. Λόφος Μουσών. Φύλλα εργασίας Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Δραπετσώνας & Τροιζήνας Μεθάνων Λόφος Μουσών Φύλλα εργασίας Στόχος των φύλλων εργασίας είναι να ανιχνευθούν βιωματικά στον χώρο τα κυριότερα στοιχεία της ανάπλασης του

Διαβάστε περισσότερα

http://www.namuseum.gr/object-month/2012/jul/jul12-en.html

http://www.namuseum.gr/object-month/2012/jul/jul12-en.html Ο Οινοπίωνας, ήταν γιος του θεού Διόνυσου και της Αριάδνης, κόρης του Μίνωα και θεωρείται ο πρώτος μυθικός βασιλιάς της Χίου. Δίδαξε στους κατοίκους την τέχνη της αμπελουργίας και την παραγωγή του καλύτερου

Διαβάστε περισσότερα

Η Νίκη ήταν κόρη της Στύγας και του Πάλλαντα. Είχε αδέρφια της το Κράτος, το Ζήλο και τη Βία.

Η Νίκη ήταν κόρη της Στύγας και του Πάλλαντα. Είχε αδέρφια της το Κράτος, το Ζήλο και τη Βία. Η Νίκη σε νομίσματα Νίκη: θεά της ελληνικής μυθολογίας προσωποποιούσε τη δόξα του ελληνικού πολιτισμού. Η Νίκη στέλνονταν από το Δία για να εξυμνήσει μία νίκη, να προσφέρει σπονδές ή να στεφανώσει ένα

Διαβάστε περισσότερα

Α ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΕΡΙΟΥ ΤΑΞΗ Δ 1

Α ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΕΡΙΟΥ ΤΑΞΗ Δ 1 Α ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΕΡΙΟΥ ΤΑΞΗ Δ 1 Στα πλαίσια της «Ευρωπαϊκής εβδομάδας πολιτισμού» συμμετείχαμε τα τμήματα Δ 1 και Δ 2 και το τμήμα Ε 2 του σχολείου μας, σε μια περιήγηση στα πολιτιστικά μέρη του Γερίου

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογικό µουσείο Κιµώλου

Αρχαιολογικό µουσείο Κιµώλου Αρχαιολογικό µουσείο Κιµώλου εισαγωγή η παρουσίαση φιλοδοξεί να είναι µια παρουσίαση του µουσείου από την πλευρά του επισκέπτη, χωρίς να έχουµε µιλήσει µε τους αρµόδιους για τις προθέσεις και τους στόχους

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014

ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014 ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014 Η ΚΘ Εφορεία Προϊστορικών & Κλασικών Αρχαιοτήτων και η Επιστημονική Ομάδα των Ανασκαφών Αυγής οργανώνουν για πέμπτη χρονιά εκπαιδευτικές δράσεις με αφορμή

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοσιακή Αρχιτεκτονική

Παραδοσιακή Αρχιτεκτονική Παραδοσιακή Αρχιτεκτονική Αναφέρεται σε ένα διευρυµένο γεωγραφικό πλαίσιο που περιλαµβάνει τον ενιαίο πολιτισµικό χώρο των Βαλκανίων και της Μικράς Ασίας κατά την περίοδο της οθωµανικής κυριαρχίας Αρχικά

Διαβάστε περισσότερα

Το χωριό της Κασσιόπης βρίσκεται 38χμ βόρεια της πόλης της Κέρκυρας, απέναντι από τα παράλια της Αλβανίας.

Το χωριό της Κασσιόπης βρίσκεται 38χμ βόρεια της πόλης της Κέρκυρας, απέναντι από τα παράλια της Αλβανίας. Η Κασσιόπη είναι μια από τις πιο δημοφιλείς περιοχές της βορειοανατολικής ακτής της Κέρκυρας. Αυτό το μικρό γραφικό ψαράδικο χωριό έχει πληθυσμό περίπου 1200 κατοίκους. Η Κασσιόπη είναι το μεγαλύτερο χωριό

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΣΤΟ ΠΕΛΕΝΤΡΙ Η εκκλησία του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι φαίνεται να χτίστηκε λίγο μετά τα μέσα του 12 ου αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ

ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ Στην Αττική οι Αρβανίτες κατοικούσαν στο μεγαλύτερο μέρος της υπαίθρου. Ουσιαστικά την ελληνική γλώσσα την διατηρήσαν οι κλειστές ελληνικές κοινωνίες των Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΔΙΑΚΟΠΩΝ»

ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΔΙΑΚΟΠΩΝ» ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΣΑΒΒΑΤΟ 26 ΙΟΥΝΙΟΥ 2010 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΔΙΑΚΟΠΩΝ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ναού του Ολύμπιου Διός που ολοκλήρωσε, το 131 μ.χ., ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αδριανός.

ναού του Ολύμπιου Διός που ολοκλήρωσε, το 131 μ.χ., ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αδριανός. ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΠΥΛΗ ΤΟΥ ΑΔΡΙΑΝΟΥ Πρόκειται για τα απομεινάρια ενός από τους μεγαλύτερους ναούς του αρχαίου κόσμου, του ναού του Ολύμπιου Διός που ολοκλήρωσε, το 131 μ.χ., ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αδριανός.

Διαβάστε περισσότερα

ψ Ρ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ -N^ ->5^ **' ΑΣΗΜΙΝΑ ΛΕΟΝΤΗ

ψ Ρ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ -N^ ->5^ **' ΑΣΗΜΙΝΑ ΛΕΟΝΤΗ ψ Ρ ' '.'."» *?' Ρ -N^ ->5^ ι"*** **' "HSf % ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ ΑΣΗΜΙΝΑ ΛΕΟΝΤΗ Το Τμήμα Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων της Υπηρεσίας Συντήρησης Μνημείων

Διαβάστε περισσότερα

Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες ή Καστέλλια.

Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες ή Καστέλλια. ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΛΙΝΔΟΙΑ ΣΥΝΟΨΗ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΕΥΡΗΜΑΤΩΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ ΑΡΧΑΙΑΣ ΠΟΛΗΣ: Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες

Διαβάστε περισσότερα

Μεταμινιμαλισμός 48 Σ Υ Ν Θ Ε Σ Ε Ι Σ ΔΕΚ/ΙΑΝ Σ Υ Ν Θ Ε Σ Ε Ι Σ 49

Μεταμινιμαλισμός 48 Σ Υ Ν Θ Ε Σ Ε Ι Σ ΔΕΚ/ΙΑΝ Σ Υ Ν Θ Ε Σ Ε Ι Σ 49 Μεταμινιμαλισμός ΤΟ 1950 ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΑΥΤΟ, ΜΙΑ ΕΚΤΑΣΗ ΤΡΙΩΝ ΣΤΡΕΜΜΑΤΩΝ ΕΞΩ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΘΗΝΑ, ΥΠΗΡΧΕ ΜΙΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΕΚΑΤΟ ΤΕΤΡΑΓΩΝΙΚΩΝ. ΕΞΗΝΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ, ΤΟ ΤΑΠΕΙΝΟ ΕΚΕΙΝΟ ΣΠΙΤΙ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΘΗΚΕ ΣΕ ΜΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλάδες Δωδεκάνησα Βόρειο Αιγαίο Σποράδες Αργοσαρωνικός Παράλια (Ελληνικά) Εύβοια Κρήτη Μικρασιατικά Παράλια

Κυκλάδες Δωδεκάνησα Βόρειο Αιγαίο Σποράδες Αργοσαρωνικός Παράλια (Ελληνικά) Εύβοια Κρήτη Μικρασιατικά Παράλια Κυκλάδες Δωδεκάνησα Βόρειο Αιγαίο Σποράδες Αργοσαρωνικός Παράλια (Ελληνικά) Εύβοια Κρήτη Μικρασιατικά Παράλια Η λέξη 'κως' προέρχεται από την λέξη 'κοίον = πρόβατό πληθυσμός 34.280 κατοίκους, τρίτο μεγαλύτερο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ης ΑΠΟ 6 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ης ΑΠΟ 6 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙΔΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 19 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΕΞΟΧΙΚΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΛΥΠΤΗ»

Διαβάστε περισσότερα

AΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ

AΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΖΗΝΩΝΑΣ Η καταγωγή του ήταν από το Κίτιο της Λάρνακας. Γεννήθηκε το 334π.Χ. Δίδαξε και πέθανε στην Αθήνα το 262 π.χ. τιμώμενος από τον Δήμο των Αθηναίων. Δημιούργησε την φιλοσοφική σχολή του στωικισμού,

Διαβάστε περισσότερα

1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1. το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων

1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1. το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1 το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 2 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 3 ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΠΥΡΡΟΣ αντίγραφο από πρωτότυπο του 3ου π.χ. αι. της

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος [IA11] ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Α Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος Πρώιμοι και Γεωμετρικοί χρόνοι (1100-700 π.χ.) Οι περίοδοι της αρχαίας ελληνικής τέχνης:

Διαβάστε περισσότερα

Ανεµόµυλος 1 Ο Μύλος στον Αη Γιάννη

Ανεµόµυλος 1 Ο Μύλος στον Αη Γιάννη Ανεµόµυλος 1 Ο Μύλος στον Αη Γιάννη 1. Περιγραφή Ο ανεµόµυλος της καταγραφής βρίσκεται στο χωριό Απείρανθος, που υπάγεται διοικητικά στον ήµο ρυµαλίας της νήσου Νάξου. Η βασική λειτουργία του ήταν η παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Η ύδρευση της Θεσσαλονίκης σε ταχυδρομικά δελτάρια του 20 ου αι.

Η ύδρευση της Θεσσαλονίκης σε ταχυδρομικά δελτάρια του 20 ου αι. Η ύδρευση της Θεσσαλονίκης σε ταχυδρομικά δελτάρια του 20 ου αι. Η Θεσσαλονίκη υδρευόταν κυρίως από τις πηγές στο Χορτιάτη, το Ρετζίκι και τη Σταυρούπολη. Μέσα στην πόλη υπήρχαν επίσης πηγάδια, δεξαμενές

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ. Χρωματίστε τη γραμμή του χρόνου Α.. Β.. Γ...

Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ. Χρωματίστε τη γραμμή του χρόνου Α.. Β.. Γ... Χρωματίστε τη γραμμή του χρόνου 1) Καταγράφω τους τρεις (3) σημαντικότερους πολιτισμούς που εμφανίστηκαν στον ελλαδικό χώρο κατά την εποχή του χαλκού: Α.. Β.. Γ... 2) Επιλέξτε ποιες λέξεις της στήλης Β

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΠΙΝΔΟΥ

ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΠΙΝΔΟΥ ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΠΙΝΔΟΥ Γεωγραφικά στοιχεία Ο Εθνικός Δρυμός Πίνδου, γνωστός και ως Βάλια Κάλντα βρίσκεται σε ιδιαίτερα δυσπρόσιτη περιοχή της οροσειράς της Πίνδου στα όρια μεταξύ των νομών Γρεβενών και

Διαβάστε περισσότερα

Η Σπιναλόγκα του Σαρωνικού. Γιώργος Πρίμπας

Η Σπιναλόγκα του Σαρωνικού. Γιώργος Πρίμπας Η Σπιναλόγκα του Σαρωνικού Γιώργος Πρίμπας Η Σπιναλόγκα του Σαρωνικού. Φεύγοντας απ το λιμάνι του Περάματος για το λιμάνι των Παλουκιών της Σαλαμίνας, στο δεξί μας μέρος, βλέπουμε το νησί του Αγίου Γεωργίου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΣΠΟΥ ΑΣΤΩΝ: ΣΚΛΑΒΟΥΝΟΥ ΗΜΗΤΡΙΟΥ ΚΑΤΣΑΡΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ ΘΕΜΑ: ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ ΑΙΓΙΑΛΙΤΙ

Διαβάστε περισσότερα