ΜΕΡΟΣ 2 - Αναρρώνοντας από την ψύχωση

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΜΕΡΟΣ 2 - Αναρρώνοντας από την ψύχωση"

Transcript

1 BIBLIOSPIRAL:Layout 1 26/2/2008 7:40 Page 3 Πίνακας Περιεχοµένων ΜΕΡΟΣ 1 - Τι είναι η ψύχωση; Τι προκαλεί την ψύχωση; σελ.7 Μια περίπτωση: η ιστορία του Κώστα σελ.8 Συµπτώµατα της ψύχωσης σελ.9-11 Υποτροπή και ύφεση σελ.12 Προλαµβάνοντας την υποτροπή σελ.13 ΜΕΡΟΣ 2 - Αναρρώνοντας από την ψύχωση Τι βοηθάει και τι όχι; σελ.16 Αναρρώνει πράγµατι κανείς από την ψύχωση; σελ.17 Μια περίπτωση: η ιστορία του Βασίλη σελ ΜΕΡΟΣ 3 - Φαρµακευτική αγωγή Τύποι φαρµάκων σελ Πώς θα βοηθήσουν τα φάρµακα; σελ Πώς δουλεύουν τα αντιψυχωτικά φάρµακα; σελ.25 Παρενέργειες σελ Απαντήσεις σε συνήθεις απορίες σελ Μια περίπτωση: η ιστορία της Μαρίας ελ.33 ΜΕΡΟΣ 4: Βοηθώντας τον εαυτό σου µετά το πρώτο επεισόδιο της ψύχωσης Αντιµετωπίζοντας τα συµπτώµατα σελ Ενισχύοντας την αυτοπεποίθησή σου σελ Παραµένοντας καλά: προλαµβάνοντας την υποτροπή... σελ. 44 Η «υπογραφή» της υποτροπής: Πώς «εξασκείται» κανείς να προλα µβάνει την υποτροπή και ποιο είναι το «σχέδιο» αντιµετώπισής της σελ Μια περίπτωση: η ιστορία της Ειρήνης σελ.50 Ευρετήριο σελ Βιβλιογραφία σελ.53 3

2 BIBLIOSPIRAL:Layout /2/2008 7:40 Page 4

3 BIBLIOSPIRAL:Layout 1 26/2/2008 7:40 Page 5 ΜΕΡΟΣ 1 ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΨΥΧΩΣΗ; Οι περισσότεροι άνθρωποι σε κάποια φάση της ζωής τους θα βιώσουν ένα πρόβληµα σχετικό µε την ψυχική τους υγεία. Κατάθλιψη, άγχος και στρες µπορούν να συµβούν στον καθένα. Ένα άλλο πρόβληµα που πολλοί νέοι άνθρωποι ίσως αντιµετωπίσουν είναι η ΨΥΧΩΣΗ. Η ψύχωση είναι µία λέξη που συχνά χρησιµοποιείται για να περιγράψει διάφορες εµπειρίες ή συµπτώµατα που συµβαίνουν ταυτόχρονα. Τέτοια συµπτώµατα συνήθως είναι το να ακούει κανείς «φωνές», το να έχει κανείς µπερδεµένες σκέψεις, να έχει τροµακτικές ή ασυνήθιστες ιδέες ή να έχει υπερβολικά λίγη (ή υπερβολικά πολλή) ενέργεια. Αυτά τα συµπτώµατα της ψύχωσης συνήθως αναπτύσσονται µέσα σε εβδοµάδες ή µήνες και µπορεί να συµβούν στον καθένα. Συνήθως εµφανίζονται σε νέους ανθρώπους, ηλικίας από 14 έως 35 ετών. Υπάρχουν, όµως, πολλοί µύθοι για την ψύχωση και για το λόγο αυτό είναι πολύ σηµαντικό να γνωρίζεις τι είναι ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ και τι είναι ΜΥΘΟΣ. 5

4 BIBLIOSPIRAL:Layout 1 26/2/2008 7:40 Page 6 ΨΥΧΩΣΗ: ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ Ή ΜΥΘΟΣ; Ψύχωση είναι Μια αλλαγή στη σκέψη, στο συναίσθηµα και στη συµπεριφορά που συχνά προκαλεί έντονο άγχος και τροµάζει. Μια κατάσταση η οποία εµφανίζεται χωρίς ο ασθενής να έχει κάνει κάποιο λάθος. Μια κατάσταση σχετικά συχνή. Στη Βρετανία πάνω από άνθρωποι κάθε χρόνο λαµβάνουν βοήθεια για ψύχωση. Περίπου 1 µε 2 άνθρωποι στους 100 έχουν την εµπειρία της ψύχωσης. Κάτι που αρχίζει συνήθως στο τέλος της εφηβείας ή στην αρχή της ενήλικης ζωής, συνήθως στην αρχή της δεκαετίας των είκοσι. Ψύχωση ΕΝ είναι Κάτι που µοιάζει µε διχασµένη προσωπικότητα (όπως για παράδειγµα ο ρ.jekyll και ο κος Hyde). Μια κατάσταση που επηρρεάζει µόνο συγκεκριµένους τύπους ατόµων. Θεωρητικά, τόσο οι άνδρες όσο και οι γυναίκες σε κάθε χώρα του κόσµου µπορεί να εµφανίσουν ψύχωση. Γιατροί, δικηγόροι, αθλητές, DJs, υπάλληλοι καταστηµάτων, εργάτες, αγρότες, όλοι µπορεί να εµφανίσουν ψύχωση. Η ψύχωση δεν είναι πάντα εύκολο να γίνει αντιληπτή. Τα πρώιµα στάδιά της συχνά συγχέονται µε άλλες δυσκολίες που εµφανίζουν πολλοί νέοι άνθρωποι καθώς µεγαλώνουν. Η ψύχωση δεν συνδέεται πάντα µε βίαιη συµπεριφορά. 6

5 BIBLIOSPIRAL:Layout 1 26/2/2008 7:40 Page 7 ΤΙ ΠΡΟΚΑΛΕΙ ΨΥΧΩΣΗ; Οι λόγοι για τους οποίους οι άνθρωποι εµφανίζουν ψύχωση πιθανότατα είναι πολλοί και σύνθετοι. Μερικοί άνθρωποι, παραδείγµατος χάριν, µπορεί να είναι πιο ΕΠΙΡΡΕΠΕΙΣ στο να αναπτύσσουν ψυχωτικά συµπτώµατα κάτω από ορισµένες συνθήκες απ ό,τι άλλοι. Για παράδειγµα, ο κίνδυνος να παρουσιάσει κανείς ψύχωση αυξάνεται εάν στην οικογένειά του υπάρχει και κάποιο άλλο µέλος µε ψύχωση. Παρ όλα αυτά, πρέπει να θυµόµαστε ότι οι περισσότεροι άνθρωποι που εµφανίζουν τελικά ψύχωση ΕΝ έχουν προηγούµενο ιστορικό ψύχωσης στην οικογένειά τους. Τι µπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο εµφάνισης ψύχωσης: Το στρές και τα στρεσογόνα γεγονότα της ζωής, όπως η έναρξη των σπουδών στο πανεπιστήµιο, η διάλυση µιας σχέσης, οικογενειακά προβλήµατα κλπ. Η χρήση παράνοµων ναρκωτικών ουσιών, όπως η κάνναβη (το χασίς), το LSD, η κοκαΐνη κ.α. Η κακοποίηση σωµατική, συναισθηµατική ή σεξουαλική. Το τραύµα. Οικογενειακό ιστορικό ψύχωσης. Φυσικά, όλα τα παραπάνω τα έχουν ζήσει και πολλοί άνθρωποι ΧΩΡΙΣ να εµφανίσουν ψύχωση. εν ξέρουµε ακόµη γιατί µερικοί άνθρωποι εµφανίζουν ψύχωση και άλλοι όχι. Χρειάζεται περισσότερη έρευνα. 7

6 BIBLIOSPIRAL:Layout 1 26/2/2008 7:40 Page 8 ΨΥΧΩΣΗ: ΠΩΣ ΑΡΧΙΖΟΥΝ ΟΛΑ Η ψύχωση δεν είναι πάντα εύκολο να γίνει αντιληπτή. Στα αρχικά στάδια, πριν από την εµφάνιση των ψυχωτικών συ- µπτωµάτων, συχνά προηγούνται άλλα προβλήµατα, µερικά από τα οποία είναι: δυσκολία στη συγκέντρωση, έλλειψη ενέργειας, αίσθηµα θλίψης, διαταραγµένος ύπνος, αίσθηµα άγχους και αποµάκρυνση από τους άλλους ανθρώπους. Πολλές από αυτές τις αλλαγές συµβαίνουν συχνά σε νεαρούς ενήλικες και δεν σηµαίνουν απαραίτητα ότι κάποιος κινδυνεύει να εµφανίσει ψύχωση. Παρ όλα αυτά, εάν αυτές οι αλλαγές επιµένουν ή χειροτερεύουν, καλό θα ήταν να αναζητηθεί επαγγελµατική βοήθεια, για παράδειγµα µια συµβουλή από τον γενικό ιατρό. Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΚΩΣΤΑ Ο Κώστας ήταν ένας φοιτητής 22 χρονών που σπούδαζε πολιτικός µηχανικός στο πανεπιστήµιο. Αρχικά του άρεσε η σχολή του, αλλά µετά από λίγο άρχισε να νοιώθει µοναξιά και αποµόνωση. υσκολευόταν όλο και περισσότερο να µιλάει στους ανθρώπους και άρχισε να χάνει µαθήµατα. Περνούσε όλο και περισσότερη ώρα στο δωµάτιό του καπνίζοντας και πίνοντας µόνος του. Ένας γείτονας τον παρότρυνε να καπνίσει χασίς, αλλά το άγχος του αυξήθηκε και µετά από δυο-τρεις εβδοµάδες έγινε καχύποπτος. Άρχισε να πιστεύει ότι η οικογένειά του ήταν εναντίον του και ότι προσπαθούσαν να τον βλάψουν επειδή είχε ξεχωριστές δυνάµεις. Καθώς περνούσαν οι µέρες ο Κώστας γινόταν όλο και περισσότερο ευερέθιστος και επιθετικός. Η οικογένειά του επικοινώνησε µε τον γενικό τους γιατρό, ο οποίος τον παρέπεµψε σε έναν ειδικό για βοήθεια. 8

7 BIBLIOSPIRAL:Layout 1 26/2/2008 7:40 Page 9 ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΨΥΧΩΣΗΣ Οι περισσότεροι ειδικοί συµφωνούν ότι τα πιο συχνά συ- µπτώµατα της ψύχωσης είναι: Aναµετάδοση της σκέψης: ένα αίσθηµα ή µία πεποίθηση ότι οι σκέψεις σου αναµεταδίδονται δυνατά. Αυτό συχνά είναι πολύ στεσογόνο και µπορεί να σε οδηγεί στο να αποφεύγεις τους άλλους ανθρώπους ή να µη βγαίνεις καθόλου έξω. Υποκλοπή ή παρεµβολή σκέψης: ένα αίσθηµα ή µία πεποίθηση ότι κάποιος σου παίρνει τις σκέψεις σου ή ότι κάποιος βάζει σκέψεις στο µυαλό σου. ιαταραχή της σκέψης: προβλήµατα µε τη σκέψη, όπως π.χ. να µη µπορείς να συνδέεις τη µια σκέψη µε την άλλη. Παραληρητικές ιδέες: πεποιθήσεις που πιστεύεις ότι είναι αληθινές, ενώ οι άλλοι όχι. Υπάρχουν πολλοί διαφορετικοί τύποι τέτοιων ιδεών, όπως οι παραληρητικές ιδέες αναφοράς (δηλ. µια πεποίθηση ότι η συµπεριφορά ή και τα σχόλια των άλλων στους δρόµους, στην τηλεόραση, στο ραδιόφωνο ή στις εφηµερίδες αναφέρονται σε σένα) ή οι παρανοϊκές παραληρητικές ιδέες. 9

8 BIBLIOSPIRAL:Layout 1 26/2/2008 7:40 Page 10 Αίσθηµα ελέγχου: ένα αίσθηµα ή µία πεποίθηση ότι βρίσκεσαι κάτω από τον έλεγχο εξωτερικών δυνάµεων, παραδείγµατος χάριν από τους εξωγήινους. Φωνές : επίσης γνωστές ως ακουστικές ψευδαισθήσεις, οι οποίες είναι φωνές που ακούγονται χωρίς να υπάρχει τίποτα. Συχνά ακούγονται σαν ένα άτοµο ή σαν µία οµάδα ανθρώπων που µιλάνε για σένα ή σε σένα. Οι φωνές µπορεί να είναι ευχάριστες. συχνά όµως είναι δυσάρεστες και µπορούν να κάνουν κάποιον να νοιώσει δυσφορία και να αισθάνεται άβολα. Το άτοµο που βιώνει ένα ψυχωτικό επεισόδιο µπορεί επίσης να αναφέρει κι άλλου τύπου ψευδαισθήσεις, παρ όλο που αυτές δεν είναι τόσο συχνές όπως οι φωνές. Σε αυτές περιλαµβάνονται: Οπτικές ψευδαισθήσεις: η εµπειρία του να βλέπεις πράγµατα που δεν υπάρχουν ( οράµατα ). Απτικές ψευδαισθήσεις: η εµπειρία του να αγγίζεσαι από κάτι ή να αγγίζεις κάτι που δεν υπάρχει. Οσφρητικές ψευδαισθήσεις: η εµπειρία του να µυρίζεις κάτι που δεν υπάρχει. 10

9 BIBLIOSPIRAL:Layout 1 26/2/2008 7:40 Page 11 Κατά τη διάρκεια ενός ψυχωτικού επεισοδίου, µπορεί επίσης να εµφανιστούν και άλλα συµπτώµατα Μια αλλαγή στη συµπεριφορά, π.χ. να αποµονώνεσαι Μια απώλεια ενέργειας ή µια έλλειψη κινήτρου. Μια απώλεια συναισθηµάτων, όπως το να µη γελάς µε κάτι που παλιά το έβρισκες αστείο. Ένα αίσθηµα ισοπέδωσης, π.χ. το να αισθάνεσαι πεσµένος, αδιάφορος και χωρίς συναίσθηµα. Μια µείωση στην ικανότητα συγκέντρωσης ή εστίασης της προσοχής, όπως το να είσαι λιγότερο ικανός να διαβάσεις εφηµερίδα ή να θυµηθείς τι είδες στην τηλεόραση. Τα παραπάνω αναφέρονται συχνά ως ΑΡΝΗΤΙΚΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ. Η λίστα αυτή των συµπτωµάτων δεν τα περιλαµβάνει όλα - πολλοί βιώνουν επίσης πολλά άλλα παράξενα συναισθήµατα που δεν αναφέρονται εδώ. 11

10 BIBLIOSPIRAL:Layout 1 26/2/2008 7:40 Page 12 ΥΠΟΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΥΦΕΣΗ Πολλοί επαγγελµατίες της ψυχικής υγείας µιλάνε για ΥΦΕΣΗ και ΥΠΟΤΡΟΠΗ. Η ΥΦΕΣΗ αναφέρεται στη σταδιακή εξαφάνιση των ψυχωτικών συµπτωµάτων, όπως είναι οι φωνές, οι παραληρητικές ιδέες κ.α. Μετά από ένα επεισόδιο ψύχωσης, η ύφεση µπορεί να επέλθει σε λίγες µέρες, µπορεί όµως και σε λίγους µήνες και επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, όπως από το πόσο µεγάλο χρονικό διάστηµα το άτοµο δεν ήταν καλά, από την προθυµία του ατόµου να πάρει φάρµακα, από το περιβάλλον του, κ.α. Όταν τα συµπτώµατα ξαναεµφανίζονται ή χειροτερεύουν ση- µαντικά, αυτό συχνά ονοµάζεται ΥΠΟΤΡΟΠΗ. Η υποτροπή µπορεί να συµβεί οποτεδήποτε, αλλά συνήθως συµβαίνει στα δύο πρώτα χρόνια. Οι περισσότεροι άνθρωποι θα βιώσουν µια υποτροπή κάποια στιγµή, αν δεν κάνουν κάτι για να την προλάβουν. Υπάρχουν διάφοροι τρόποι µε τους οποίους µπορείς να µειώσεις τις πιθανότητες υποτροπής. 12

11 BIBLIOSPIRAL:Layout 1 26/2/2008 7:40 Page 13 ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΥΠΟΤΡΟΠΗ Πάρε την αντιψυχωτική σου αγωγή που σου έγραψε ο γιατρός σε τακτική βάση. ες Μέρος 3 Φαρµακευτική Αγωγή. Μάθε πώς να µειώνεις και να ελέγχεις το άγχος ρώτησε τον θεραπευτή σου ή φτιάξε κι εσύ ένα προσωπικό σχέδιο. Αναζήτησε σχέσεις που να σε κάνουν να νιώθεις άνετα και χαρούµενος/-η. Να αποφεύγεις τη χρήση παράνοµων ναρκωτικών, όπως κάνναβη (χασίς), έκσταση, LSD, κλπ. Η χρήση τους µπορεί να χειροτερέψει τα πράγµατα. Να παραµένεις δραστήριος φρόντισε να είναι η µέρα σου αποδοτική και µε νόηµα. Μάθε τα συµπτώµατα της υποτροπής σου και ακολούθησε το σχέδιο αντιµετώπισής της. ες Μέρος 4 Βοηθώντας τον εαυτό σου. 13

12 BIBLIOSPIRAL:Layout /2/2008 7:40 Page 14

13 BIBLIOSPIRAL:Layout 1 26/2/2008 7:40 Page 15 ΜΕΡΟΣ 2 ΑΝΑΡΡΩΝΟΝΤΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΨΥΧΩΣΗ Όταν µιλάµε για «ανάρρωση», συνήθως δεν αναφερόµαστε µόνον σε µια, αλλά σε πολλές αλλαγές που θα νοιώσει κάποιος µετά από ένα ψυχωτικό επεισόδιο. Ανάρρωση µπορεί να σηµαίνει υποχώρηση των συµπτωµάτων της ψύχωσης ή επιστροφή στις προηγούµενες δραστηριότητες, όπως η παρακολούθηση του πανεπιστηµίου, η επιστροφή στη δουλειά, η έξοδος µε φίλους, κλπ. Η ανάρρωση µπορεί επίσης να περιλαµβάνει µία αίσθηση ψυχολογικής ισορροπίας, όπως για παράδειγµα ένα αίσθηµα επαρκούς αυτοεκτίµησης. Ο καθένας είναι διαφορετικός και ο τρόπος µε τον οποίο οι άνθρωποι αναρρώνουν µετά από ένα ψυχωτικό επεισόδιο διαφέρει από άτοµο σε άτοµο. Μερικοί άνθρωποι καλυτερεύουν γρήγορα ενώ σε άλλους παίρνει περισσότερο χρόνο. 15

14 BIBLIOSPIRAL:Layout 1 26/2/2008 7:40 Page 16 ΑΝΑΡΡΩΝΟΝΤΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΨΥΧΩΣΗ: ΤΙ ΒΟΗΘΑΕΙ ΚΑΙ ΤΙ ΟΧΙ; Τι βοηθάει; Το να παίρνεις τα αντιψυχωτικά φάρµακα σε τακτική βάση. ες Μέρος 3- Φαρµακευτική Αγωγή. Το να ζητάς έγκαιρα και γρήγορα βοήθεια. Το να µιλάς σε ανθρώπους που εµπιστεύεσαι για τις ανησυχίες και τα άγχη σου. Η υποστήριξη από την οικογένεια και τους φίλους. Η κατανόηση και ο έλεγχος της αρρώστιας σου. Οι καλές συνθήκες διαβίωσης. Μια δουλειά ή µια δραστηριότητα που να τη χαίρεσαι και να την εκτιµάς. Η διατήρηση µιας καλής σωµατικής υγείας, καλή διατροφή και άσκηση. Τα χόµπι κι άλλα ενδιαφέροντα που είχες πριν και που σε κάνουν να χαίρεσαι. Το να µιλάς και σε άλλους που έχουν βιώσει ψύχωση. Το να δίνεις στον εαυτό σου χώρο και χρόνο όταν το χρειάζεσαι. Τι δεν βοηθάει; Παράνοµα ναρκωτικά όπως κάνναβη (χασίς), LSD, Σπιντάκια και Κοκαΐνη. Επίσης, το πολύ αλκοόλ. Το να πιέζεις τον εαυτό σου περισσότερο από ό,τι χρειάζεται. Το να µη µιλάς και να κρατάς πράγµατα µέσα σου. Το να αποφεύγεις την επαφή µε τους άλλους. Οι αρνητικές σχέσεις- εκεί δηλαδή όπου υπάρχουν πολλά αρνητικά σχόλια και κριτική. 16

15 BIBLIOSPIRAL:Layout 1 26/2/2008 7:41 Page 17 ΑΝΑΡΡΩΝΕΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙ ΚΑΝΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΨΥΧΩΣΗ; Ένα ποσοστό περίπου 20% (δηλαδή 1 στους 5) των ανθρώπων που έχουν βιώσει ψύχωση θα έχουν µόνο ένα επεισόδιο. Οι περισσότεροι άνθρωποι, το 60% (3 στους 5), θα έχουν περισσότερα από ένα επεισόδια, δηλαδή υποτροπιάζουν. Παρ όλα αυτά, στα µεσοδιαστήµατα µεταξύ των υποτροπών τους θα παραµένουν καλά και θα µπορούν να ζουν µία απολύτως φυσιολογική ζωή. Για µερικούς ανθρώπους, περίπου για το 20% (1 στους 5), τα συµπτώµατα και οι άλλες δυσκολίες µπορεί να παραµείνουν. Σήµερα γνωρίζουµε πολλά περισσότερα για το πώς να βοηθήσουµε τους ανθρώπους µε ψύχωση, ώστε να ξεπεράσουν αυτές τις δυσκολίες. 17

16 BIBLIOSPIRAL:Layout 1 26/2/2008 7:41 Page 18 ΑΝΑΡΡΩΝΟΝΤΑΣ ΑΠΟ ΕΝΑ ΠΡΩΤΟ ΕΠΕΙΣΟ ΙΟ ΨΥΧΩΣΗΣ: H ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΗ O Βασίλης ήταν ένας εργάτης 21 ετών, που δούλευε σε ένα εργοστάσιο. Ζούσε µε την κοπέλα του και το σκύλο του σε ένα ενοικιαζόµενο διαµέρισµα µε δύο υπνοδωµάτια κι απολάµβανε µία καλή κοινωνική ζωή. Λίγο πριν τα Χριστούγεννα άρχισε να νιώθει πίεση στη δουλειά έπειτα από την απόλυση κάποιων συναδέλφων του στο εργοστάσιο που δούλευε. Άρχισε να ανησυχεί µήπως χάσει τη δουλειά του. Ξεκίνησε να πίνει περισσότερο και να καπνίζει περισσότερο χασίς. Στην αρχή ένιωθε αγχωµένος και λυπηµένος κι έπειτα άρχισε να πιστεύει ότι η τηλεόραση και το ραδιόφωνο µιλούσαν γι αυτόν. Επίσης, πίστευε ότι οι άλλοι διάβαζαν τις σκέψεις του. Σταδιακά έγινε πιο νευρικός κι έσπασε τα παράθυρα στο διαµέρισµά του. Τότε η φίλη του, που ανησυχούσε όλο και περισσότερο για τη συµπεριφορά του Βασίλη, επικοινώνησε µε τον γενικό ιατρό, που ζήτησε να τον δει. Ο γενικός ιατρός τον παρέπεµψε αµέσως σε έναν ψυχίατρο, ο οποίος διέγνωσε ότι ο Βασίλης παρουσίαζε ψύχωση και του συνταγογράφησε µια χαµηλή δόση αντι-ψυχωτικής φαρµακευτικής αγωγής (δες Μέρος 3- Φαρµακευτική Αγωγή). Αρχικά, τον φρόντιζε στο σπίτι ένα κλιµάκιο της Κινητής Μονάδας Ψυχικής Υγείας, που περιλάµβανε γιατρούς, ψυχολόγους, κοινωνικούς λειτουργούς και νοσηλευτές, αλλά αργότερα παραπέµφθηκε στο νοσοκο- µείο, καθώς τα συµπτώµατά του χειροτέρεψαν. Τελικά εξήλθε από το νοσοκοµείο µετά από ένα µήνα. 18

17 BIBLIOSPIRAL:Layout 1 26/2/2008 7:41 Page 19 Ο Βασίλης χρειάστηκε λίγο καιρό για να ξαναµπεί στη ροή των πραγµάτων. Ήθελε απλώς να ξεχάσει ό,τι έγινε. Είχε χάσει µεγάλο µέρος από την αυτοπεποίθησή του και δεν αισθανόταν πλέον ικανός να συναναστρέφεται τους φίλους του όπως πριν. Επίσης, η φίλη του δυσκολευόταν να µιλήσει µαζί του. Ο Βασίλης δεν µπορούσε να αντιµετωπίσει το γεγονός ότι θα έπρεπε να επιστρέψει στη δουλειά. Κατά συνέπεια, δεν µπορούσε να πληρώσει το ενοίκιο και τους ζητήθηκε να φύγουν από το σπίτι. Ένιωθε θλιµµένος και χωρίς ελπίδα. Και σαν να µην έφταναν αυτά, έντονες αναµνήσεις από το πρώτο του επεισόδιο άρχισαν να επανέρχονται στο µυαλό του όταν βρίσκονταν µόνος. Τον Βασίλη τον ανέλαβε µια Επισκέπτρια Υγείας της Κινητής Μονάδας Ψυχικής Υγείας, η οποία ανέλαβε τον συντονισµό της φροντίδας του. Άρχισε να τον επισκέπτεται σε τακτική βάση. Αναγνωρίζοντας τα αυξανόµενα προβλήµατα του Βασίλη, προβλήµατα που δυσχέραιναν την ανάρρωσή του, κανόνισε γι αυτόν και τη φίλη του να δουν κι άλλα µέλη της οµάδας: γιατρούς, ψυχολόγους, κοινωνικούς λειτουργούς και ανθρώπους που είχαν υποφέρει και οι ίδιοι από ψύχωση. Όλοι µαζί µπόρεσαν να βοηθήσουν τον Βασίλη και τη φίλη του να λύσουν το πρόβληµα της στέγασης, να αντιµετωπίσουν την κατάθλιψη του Βασίλη και τη χαµηλή αυτοεκτίµησή του και τον έβαλαν σε ένα σεµινάριο υπολογιστών στο τοπικό πανεπιστήµιο. Ο Βασίλης και η Επισκέπτρια Υγείας επεξεργάστηκαν τρόπους σχετικά µε την πρόληψη της επανεµφάνισης των ψυχωτικών συµπτωµάτων. Ο Βασίλης συνέχισε να παίρνει τα αντι-ψυχωτικά του φάρµακα και τελικά βρήκε µία δουλειά µερικής απασχόλησης στο γραφείο ενός αρχιτέκτονα. υο φορές, τα ψυχωτικά του συµπτώµατα επανεµφανίστηκαν, αλλά ο Βασίλης µπόρεσε να βάλει σε εφαρµογή το «σχέδιο αντιµετώπισης της υποτροπής του» και να εµποδίσει την εισαγωγή του στο νοσοκοµείο. 19

18 BIBLIOSPIRAL:Layout /2/2008 7:41 Page 20

19 BIBLIOSPIRAL:Layout 1 26/2/2008 7:41 Page 21 ΜΕΡΟΣ 3 ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Η φαρµακευτική αγωγή είναι ένα πολύ βασικό µέρος της θεραπείας της ψύχωσης. Πολλοί όµως άνθρωποι ανησυχούν για το γεγονός ότι πρέπει να πάρουν φάρµακα. Παρ όλο που είναι απαραίτητο να µιλήσεις µε το γιατρό σου ή µε όποιον έχει την ευθύνη της φροντίδας σου για ό,τι σε ανησυχεί σε σχέση µε τα φάρµακα, το επόµενο κεφάλαιο έχει σχεδιαστεί για να δώσει απαντήσεις σε µερικά από τα πιο συχνά ερωτήµατα που έχουν οι ασθενείς σχετικά µε τη φαρ- µακευτική αγωγή. Τι είδους φάρµακα βοηθούν στην περίπτωση ψύχωσης; Τα φάρµακα που χρησιµοποιούνται συχνότερα για την αντιµετώπιση της ψύχωσης είναι µια οµάδα φαρµάκων που ονοµάζονται ΑΝΤΙ-ΨΥΧΩΤΙΚΑ αλλά µπορεί και να τα ακούσεις επίσης ως ΝΕΥΡΟΛΗΠΤΙΚΑ. Έχουν χρησιµοποιηθεί στη θεραπεία της ψύχωσης σε όλον τον κόσµο από τη δεκαετία του 1950, παρ όλο που νέα αντι-ψυχωτικά φάρµακα αναπτύσσονται συνέχεια. Στην επόµενη σελίδα υπάρχει µια λίστα των αντι-ψυχωτικών που χρησιµοποιούνται πιο συχνά - σε µορφή δισκίων ή ένεσης. Στη λίστα αυτή τα φάρµακα αναφέρονται τόσο µε τη χηµική-επιστηµονική τους ονοµασία, όσο και µε την εµπορική τους ονοµασία (πώς το ονοµάζει δηλαδή η κάθε φαρµακευτική εταιρία που το διαθέτει). 21

20 BIBLIOSPIRAL:Layout 1 26/2/2008 7:41 Page 22 ΤΥΠΟΙ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ισκία: Χηµική-Επιστηµονική Ονοµασία Αλοπεριδόλη Αµισουλπρίδη Αριπιπραζόλη Ζιπρασιδόνη Κλοζαπίνη Κουετιαπίνη Ολανζαπίνη Ρισπεριδόνη Σουλπιρίδη Τριφλουοπεραζίνη Χλωροπροµαζίνη Ενέσεις: Χηµική-Επιστηµονική Ονοµασία Αλοπεριδόλη εκανοϊκή Αλοπεριδόλη Ζουκλοπενθιξόλη Ολανζαπίνη Ρισπεριδόνη βραδείας αποδέσµευσης Χλωροπροµαζίνη Εµπορική Ονοµασία (Aloperidin) (Solian) (Abilify) (Geodon) (Leponex) (Seroquel) (Zyprexa) (Risperdal) (Dogmatyl) (Stelazine) (Largactil) Εµπορική Ονοµασία (Aloperidin) (Aloperidin decanoas) (Clopixol depot) (Zyprexa) (Risperdal consta) (Zuledin) 22

21 BIBLIOSPIRAL:Layout 1 26/2/2008 7:41 Page 23 ΕΙΝΑΙ ΠΡΟΤΙΜΟΤΕΡΕΣ ΟΙ ΕΝΕΣΕΙΣ Ή ΤΑ ΙΣΚΙΑ; Τα αντι-ψυχωτικά φάρµακα µπορούν να ληφθούν µε δύο τρόπους: µε δισκία ή ενέσεις. Και οι δύο τρόποι έχουν σχεδιαστεί για να βοηθήσουν στη µείωση των συµπτωµάτων και στην πρόληψη της επανεµφάνισής τους. Οι ενέσεις είναι συχνά καλύτερες για άτοµα στα οποία δεν τους αρέσει να παίρνουν χάπια ή που ξεχνούν µερικές φορές να τα πάρουν - αποδίδουν αργά µία ποσότητα φαρµάκου και µερικές φορές λέγονται και φάρµακα βραδείας αποδέσµευσης(depot). Το σε ποια µορφή λαµβάνεται το φάρµακο είναι κάτι που τα άτοµα επιλύουν σε συνεργασία µε τον γιατρό τους. ΠΩΣ ΒΟΗΘΟΥΝ; Τα αντι-ψυχωτικά φάρµακα έχουν σχεδιαστεί για να βοηθούν τους ανθρώπους µε ψύχωση µε δύο τρόπους, ΜΕΙΩΝΟ- ΝΤΑΣ ΤΑ ΨΥΧΩΤΙΚΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ και ΠΡΟ- ΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΕΠΑΝΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΟΥΣ. 23

22 BIBLIOSPIRAL:Layout 1 26/2/2008 7:41 Page 24 ΜΕΙΩΝΟΝΤΑΣ ΤΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ Υπάρχουν επαρκή στοιχεία που υποστηρίζουν ότι τα αντι-ψυχωτικά φάρµακα µπορούν να βοηθήσουν τους περισσότερους ανθρώπους στον έλεγχο των θετικών συµπτωµάτων της ψύχωσης (δηλαδή τις φωνές ή τις παραληρητικές ιδέες). Παρότι τα αρνητικά συµπτώµατα της ψύχωσης (όπως η απόσυρση, η φτωχή συγκέντρωση ή η απουσία ενεργητικότητας) ανταποκρίνονται αργότερα στη θεραπεία, µπορούν και αυτά να βελτιωθούν µε τη φαρµακευτική αγωγή. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για κάποια από τα νεότερα αντι-ψυχωτικά. ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΕΠΑΝΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΩΝ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΩΝ Πολλοί άνθρωποι δεν γνωρίζουν ότι τα αντι-ψυχωτικά φάρ- µακα µπορούν να βοηθήσουν σε µεγάλο βαθµό στη µείωση της πιθανότητας να επανεµφανιστούν τα συµπτώµατα, δηλαδή ό,τι συχνά ονοµάζουµε υποτροπή. Για το λόγο αυτό, είναι σηµαντικό να συνεχίσει κανείς να παίρνει τα φάρµακά του ακόµη κι αν τα συµπτώµατα υποχωρήσουν σηµαντικά ή εξαφανιστούν. Για την πρόληψη µιας υποτροπής χορηγείται συνήθως µια χαµηλότερη δοσολογία. 24

23 BIBLIOSPIRAL:Layout 1 26/2/2008 7:41 Page 25 ΠΩΣ ΡΟΥΝ ΤΑ ΑΝΤΙ-ΨΥΧΩΤΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΑ; Ο εγκέφαλος αποτελείται από εκατοµµύρια νευρικά κύτταρα τα οποία συνεχώς µιλούν το ένα στο άλλο. Η επικοινωνία αυτή επιτυγχάνεται µε χηµικές ουσίες, που είναι γνωστές ως ΝΕΥΡΟ ΙΑΒΙΒΑΣΤΕΣ και οι οποίες µετακινούνται από το ένα κύτταρο στο επόµενο (δες το παρακάτω διάγραµµα). Νευροδιαβιβαστές κύτταρα Τα νευρικά κύτταρα στον εγκέφαλο επικοινωνούν µε νευροδιαβιβαστές οι οποίοι ταξιδεύουν από το ένα κύτταρο στο επόµενο Στην ψύχωση πιστεύεται ότι µπορεί να υπάρχουν υπερβολικά πολλοί νευροδιαβιβαστές που «ταξιδεύουν» από το ένα κύτταρο στο επόµενο. Οι δύο πιο σηµαντικοί νευροδιαβιβαστές που σχετίζονται µε την ψύχωση είναι η ΝΤΟΠΑΜΙΝΗ και η ΣΕΡΟΤΟΝΙΝΗ. Πιστεύεται ότι τα αντι-ψυχωτικά φάρ- µακα µπλοκάρουν αυτούς τους νευροδιαβιβαστές και µειώνουν έτσι την επικοινωνία µεταξύ των κυττάρων. Αυτό µειώνει τα συµπτώµατα της ψύχωσης. 25

24 BIBLIOSPIRAL:Layout 1 26/2/2008 7:41 Page 26 ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΠΑΡΕΝΕΡΓΕΙΕΣ; Όλα τα φάρµακα έχουν παρενέργειες. Μερικές παρενέργειες είναι ωφέλιµες και άλλες όχι. ΣΥΧΝΕΣ ΠΑΡΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΤΩΝ ΑΝΤΙ-ΨΥΧΩΤΙΚΩΝ Ωφέλιµες Παρενέργειες Βοήθεια στον ύπνο Μείωση άγχους Βελτίωση όρεξης Μη Ωφέλιµες Παρενέργειες εν εµφανίζουν όλοι αυτές τις παρενέργειες. Πολλές από αυτές εξαρτώνται από τον τύπο και την ποσότητα του φαρ- µάκου. Για παράδειγµα, µερικά από τα νέα φάρµακα έχουν σε γενικές γραµµές λιγότερες παρενέργειες, παρόλο που µπορεί να προκαλέσουν αύξηση του βάρους σε ορισµένα άτοµα. 26

25 BIBLIOSPIRAL:Layout 1 26/2/2008 7:41 Page 27 ΤΙ ΜΠΟΡΕΙΣ ΝΑ ΚΑΝΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΑΡΕΝΕΡΓΕΙΕΣ; Αν εµφανιστεί κάποια δυσκαµψία ή ακαµψία ή αν τρέµεις ή είσαι ανήσυχος, µπορεί να βοηθήσει η λήψη ενός άλλου φαρµάκου που ονοµάζεται Βιπεριδίνη (Akineton) ή Ορφεναδρίνη (Disipal). Ρώτησε τον υπεύθυνο της φροντίδας σου ή τον γιατρό σου γι αυτό το θέµα. Αυτά τα δισκία δεν είναι αποτελεσµατικά για την αντιµετώπιση άλλων παρενεργειών. Εάν παρουσιάσεις δυσκοιλιότητα, θα πρέπει να φροντίσεις τη δίαιτά σου. Μια καλή δίαιτα που θα αυξήσει την πρόσληψη ινών (φρούτα, δηµητριακά, λαχανικά κλπ) θα βοηθήσει σηµαντικά. Η τακτική άσκηση, όπως το περπάτηµα, το τρέξιµο, το να πηγαίνεις στο γυµναστήριο ή το να παίζεις ποδόσφαιρο, θα σε βοηθήσουν να προλάβεις µια πιθανή αύξηση του βάρους και να αισθάνεσαι καλά. Εάν τα φάρµακα σου φέρνουν υπνηλία, θα µπορούσες να τα παίρνεις το βράδυ συζήτησέ το µε τον γιατρό σου. Εάν παρατηρήσεις κάποιες παρενέργειες,είναι σηµαντικό ΝΑ ΤΟ ΣΥΖΗΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΤΟΝ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗ ΤΗΣ ΦΡΟΝΤΙ ΑΣ ΣΟΥ Ή ΜΕ ΤΟΝ ΓΙΑΤΡΟ ΣΟΥ. Μερικά άτοµα έχουν παρενέργειες µε ένα φάρµακο ή µε κάποια δόση αλλά όχι µε κάποιο άλλο. Μία αλλαγή στο φάρµακο ή στη δόση µπορεί να βελτιώσει την κατάσταση. Το να βρεις ποιο φάρµακο ή ποια δόση σου ταιριάζει καλύτερα, είναι κάτι που µπορείς να επιλύσεις σε συνεργασία µε τον γιατρό σου. 27

26 BIBLIOSPIRAL:Layout 1 26/2/2008 7:41 Page 28 ΠΟΣΟ ΣΥΧΝΑ ΘΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΑΙΡΝΩ ΤΟ ΦΑΡΜΑΚΟ; Εάν παίρνεις ένα φάρµακο µε τη µορφή δισκίων, συνήθως χρειάζεται να το παίρνεις κάθε µέρα. Το πόσες φορές τη µέρα θα εξαρτηθεί από το συγκεκριµένο φάρµακο που σου έχει γράψει ο γιατρός και από τη συνιστώµενη δόση, δηλ. πόσο χρειάζεται να παίρνεις (δες την επόµενη ερώτηση). Οι ενέσεις χορηγούνται από νοσοκόµο ή νοσοκόµα σε τακτική βάση. Η συχνότητα που γίνεται η ένεση ποικίλλει από άτοµο σε άτοµο - µερικοί άνθρωποι κάνουν ένεση µια φορά την εβδοµάδα, άλλοι µια φορά τον µήνα, αλλά οι περισσότεροι κάνουν µία φορά στις δύο εβδοµάδες. Εάν είσαι δυσαρεστη- µένος/ -η µε το πόσο συχνά πρέπει να κάνεις ένεση, πρέπει να το συζητήσεις µε τον γιατρό σου ή το συντονιστή της φροντίδας σου. ΤΙ ΟΣΗ ΘΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΑΙΡΝΩ; Αυτό εξαρτάται. Σε διαφορετικά άτοµα ταιριάζουν διαφορετικές δόσεις. ιαφορετικά αντι-ψυχωτικά φάρµακα δίνονται σε διαφορετικές δόσεις. Αυτό δεν σηµαίνει απαραίτητα ότι ένα φάρµακο είναι πιο δυνατό ή πιο ισχυρό από ένα άλλο, απλά σηµαίνει ότι διαφορετικά φάρµακα µετρώνται µε διαφορετικούς τρόπους. Οι δόσεις των πιο συχνά χρησιµοποιούµενων αντιψυχωτικών φαρµάκων φαίνονται στην επόµενη σελίδα. 28

27 BIBLIOSPIRAL:Layout 1 26/2/2008 7:41 Page 29 ΟΙ ΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΠΙΟ ΣΥΧΝΑ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΜΕΝΩΝ ΑΝΤΙ-ΨΥΧΩΤΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ (ΜΟΝΟ ΙΣΚΙΑ) (Εθνικό Συνταγολόγιο) ΟΝΟΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΟΝΟΜΑ ΟΣΗ (ανά ηµέρα) Αλοπεριδόλη Αµισουλπρίδη Αριπιπραζόλη Ζιπρασιδόνη Κλοζαπίνη Κουετιαπίνη Ολανζαπίνη Ρισπεριδόνη Τριφλουοπεραζίνη Χλωροπροµαζίνη Aloperidin Solian Abilify Geodon Leponex Seroquel Zyprexa Risperdal Stelazine Largactil 1,5 30 mg mg mg mg mg mg 5 20 mg 2 8 mg mg mg Πρέπει να σηµειωθεί ότι οι τιµές που δίνονται (δόσεις) αφορούν αυτό που ονοµάζεται Θεραπευτικό Εύρος µερικοί άνθρωποι µπορεί να παίρνουν υψηλότερες ή χαµηλότερες δόσεις ανάλογα µε τις ιδιαίτερες ανάγκες κάθε ατόµου. 29

28 BIBLIOSPIRAL:Layout 1 26/2/2008 7:41 Page 30 Άλλοι παράγοντες που καθορίζουν πόσο φάρµακο παίρνεις, περιλαµβάνουν τον τύπο και τον αριθµό των συµπτωµάτων που έχεις και πόση καταπόνηση σου προκαλούν. Αυτό συχνά έχει σχέση µε το στάδιο της ψύχωσης. Για παράδειγµα, στο οξύ στάδιο, όταν τα συµπτώµατα είναι εντονότερα και πιο σοβαρά, απαιτούνται υψηλότερες δόσεις του φαρµάκου ώστε να τεθούν τα συµπτώµατα υπό έλεγχο. Στο στάδιο της ΑΝΑΡΡΩΣΗΣ ή της ΥΦΕΣΗΣ, όταν τα συµπτώµατα δεν προκαλούν καταπόνηση ή όταν έχουν φύγει εντελώς, µπορούν να συνταγογραφηθούν πολύ µικρότερες δόσεις. ΕΝΕΣΕΙΣ: Εάν χρειάζεται να πάρεις µια ένεση βραδείας αποδέσµευσης, θα πρέπει πρώτα να πάρεις µία δοκιµαστική δόση. Αυτή είναι µια χαµηλή δόση αντι-ψυχωτικού φαρµάκου, που γίνεται µε σκοπό να δεις πόσο καλά σου ταιριάζει το φάρµακο. Εάν σου ταιριάζει, η δόση θα αυξηθεί σταδιακά σε τέτοιο επίπεδο, ώστε να έχει τα πιο ωφέλιµα αποτελέσµατα, ενώ παράλληλα θα προκαλεί τις λιγότερες δυνατές παρενέργειες. 30

29 BIBLIOSPIRAL:Layout 1 26/2/2008 7:41 Page 31 ΓΙΑ ΠΟΣΟΝ ΚΑΙΡΟ ΘΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΑΙΡΝΩ ΤΟ ΦΑΡΜΑΚΟ; Είναι δύσκολο να δοθεί µια ακριβής απάντηση σε αυτό. Πολλά αντι-ψυχωτικά φάρµακα πρέπει να λαµβάνονται για µεγάλο χρονικό διάστηµα. Μετά από ένα πρώτο ψυχωτικό επεισόδιο, συνιστάται το διάστηµα αυτό να είναι τουλάχιστον 4 µε 5 χρόνια. Παρ όλα αυτά, είναι καλύτερα να συζητήσεις αυτό το θέµα µε το γιατρό σου ή το συντονιστή της φροντίδας σου και να βρείτε µια λύση µαζί! Μη σταµατάς τα φάρµακα και µην τα µειώνεις µόνος σου όταν είσαι καλά αυτό µπορεί να οδηγήσει στην επανεµφάνιση των συµπτωµάτων ΤΙ ΘΑ ΣΥΜΒΕΙ ΑΝ ΞΕΧΑΣΩ ΝΑ ΤΑ ΠΑΡΩ; Μην ανησυχείς. Τα περισσότερα αντι-ψυχωτικά φάρµακα θα παραµείνουν στο σώµα σου για πάνω από µία µέρα από τη στιγµή που τα πήρες. Εάν χάσεις δυο µέρες, δεν πειράζει και τόσο. Απλώς ξεκίνα να τα παίρνεις ξανά όπως πρίν. Μην προσπαθήσεις να αναπληρώσεις τη χαµένη δόση! Εξαίρεση αποτελεί το Leponex: εάν χάσεις µια δόση, επικοινώνησε µε τον γιατρό σου. 31

30 BIBLIOSPIRAL:Layout 1 26/2/2008 7:41 Page 32 ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΠΙΝΩ Ή ΝΑ ΠΑΙΡΝΩ ΑΛΛΑ ΦΑΡΜΑΚΑ ΟΤΑΝ ΠΑΙΡΝΩ ΑΝΤΙ-ΨΥΧΩΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ; Το ΑΛΚΟΟΛ και τα αντι-ψυχωτικά φάρµακα συχνά αλληλεπιδρούν και προκαλούν καταστολή ή υπνηλία. Προσπάθησε να µην πίνεις, και πάντως µην πίνεις πάνω από τα παρακάτω όρια: Άντρες = 4 µονάδες Γυναίκες = 2 ή 3 µονάδες Μία µονάδα = 1/2 λίτρο µπύρας ή 1 µικρό ποτήρι κρασί ή 1/2 δόση δυνατού ποτού (π.χ. ουίσκυ) ΠΑΝΤΑ ΝΑ ΑΠΟΦΕΥΓΕΙΣ ΤΟ ΜΕΘΥΣΙ. Εάν οδηγείς και παίρνεις αντι-ψυχωτικά φάρµακα δεν θα πρέπει να πιεις καθόλου. Γενικά, όταν παίρνεις οποιοδήποτε αντι-ψυχωτικό φάρ- µακο που βρίσκεται στη λίστα στη σελίδα 22, µπορείς να παίρνεις ΦΑΡΜΑΚΑ ΠΟΥ ΑΓΟΡΑΖΕΙ ΚΑΝΕΙΣ ΧΩΡΙΣ ΣΥΝΤΑΓΗ, όπως παυσίπονα, παρακεταµόλη, ασπιρίνη κλπ. Αν έχεις αµφιβολίες, συζήτησε µε το γιατρό σου ή τον φροντιστή της υγείας σου. ΠΑΡΑΝΟΜΑ ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ όπως κάνναβη (χασίς), έκσταση, LSD κλπ. Ίσως επιδεινώσουν τα συµπτώµατα της ψύχωσης, όπως αναφέρεται και στη σελίδα 9. Μπορούν επίσης να επηρεάσουν δυσµενώς τα οφέλη της αντι-ψυχωτικής σου αγωγής. Για την ασφάλειά σου, ενηµέρωσε τον γιατρό σου, τον φροντιστή υγείας σου ή τον φαρµακοποιό σου για ΟΛΑ τα φάρµακα που παίρνεις. 32

31 BIBLIOSPIRAL:Layout 1 26/2/2008 7:41 Page 33 Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΑΡΙΑΣ Η Μαρία ήταν µια γυναίκα 26 χρονών που δούλευε σε ένα εργοστάσιο κατασκευής ρούχων για κούκλες. Έµενε µαζί µε τη µητέρα της και τον αδερφό της. Πέρυσι η Μαρία βίωσε το πρώτο επεισόδιο ψύχωσης, όταν άκουσε φωνές µέσα στο κεφάλι της και πίστευε ότι οι άλλοι µπορούσαν να διαβάσουν τη σκέψη της. Αυτό την καταπονούσε ιδιαίτερα και αφού επικοινώνησε µε τον γενικό της γιατρό, παραπέµφθηκε στην Κινητή Μονάδα Ψυχικής Υγείας. Μετά από µια συζήτηση µακράς διαρκείας µε την Μαρία προκειµένου να τη γνωρίσουν καλύτερα και να µάθουν για τα συµπτώµατά της, ο ψυχίατρος της Μονάδας της συνταγογράφησε µια αντι-ψυχωτική αγωγή. Αρχικά η Μαρία αισθάνθηκε µικρή διαφορά, αλλά µετά από δύο εβδοµάδες οι φωνές της έγιναν λιγότερο συχνές και λιγότερο έντονες. Παρ όλα αυτά δεν ήταν ευχαριστηµένη µε τα φάρµακά της, γιατί της έφερναν υπνηλία. Πίστευε επίσης ότι της προκαλούσαν αύξηση βάρους. Η Μαρία αποφάσισε να σταµατήσει να παίρνει τα αντι-ψυχωτικά της φάρµακα αλλά δεν είπε τίποτα στην οικογένειά της ή στον φροντιστή υγείας της. Οκτώ εβδοµάδες αργότερα άρχισε να ακούει ξανά φωνές και πίστευε ότι οι άλλοι µπορούν να διαβάσουν τη σκέψη της. Το είπε στη µητέρα της, η οποία επικοινώνησε µε τον φροντιστή υγείας της. Κανονίστηκε ένα άλλο ραντεβού για να δει η Μαρία τον ψυχίατρο της Μονάδας, ο οποίος τη ρώτησε εάν ήθελε να µειώσει τη δόση ή να αλλάξει το φάρµακο. Η Μαρία διάλεξε να δοκιµάσει ένα νέο αντι-ψυχωτικό φάρµακο, το οποίο δεν φαινόταν να της προκαλεί υπνηλία ή αύξηση βάρους. Επέστρεψε στη δουλειά και ξεκίνησε να πηγαίνει γυµναστήριο τακτικά. Συνέχισε να παίρνει το φάρµακο για τα επόµενα 4 χρόνια, διάστηµα κατά το οποίο η δόση µειώθηκε σταδιακά. Όταν θεώρησε ότι τα συµπτώµατα άρχισαν να ξαναεµφανίζονται, µίλησε στο γιατρό της και συζήτησαν µαζί το ενδεχόµενο αύξησης της δοσολογίας, ως µέρος του σχεδίου αντιµετώπισης της υποτροπής (δες µέρος 4). 33

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι.

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι. Μελαγχολία Το φυλλάδιο θα σου φανεί χρήσιμο στην περίπτωση που νιώθεις θλίψη ή μελαγχολία. Θα σε βοηθήσει να καταλάβεις αν έχεις συμπτώματα κατάθλιψης και πώς μπορείς να βοηθήσεις τον εαυτό σου ή κάποιον

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας. Β Μέρος

Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας. Β Μέρος Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας Β Μέρος Κατάθλιψη Αξιολόγηση Χρήση ψυχομετρικών εργαλείων Ερωτήσειςγια: Συναίσθημα Ύπνο Ενδιαφέροντα Ενοχή Ενέργεια Συγκέντρωση Όρεξη Ψυχοκοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

b) Στη διάρκεια των 12 τελευταίων ηµερών µέχρι και σήµερα... c) Στη διάρκεια των 30 τελευταίων 1. Ποιο είναι το φύλο σου; 1 αγόρι 2 κορίτσι

b) Στη διάρκεια των 12 τελευταίων ηµερών µέχρι και σήµερα... c) Στη διάρκεια των 30 τελευταίων 1. Ποιο είναι το φύλο σου; 1 αγόρι 2 κορίτσι 1. Ποιο είναι το φύλο σου; 1 αγόρι 2 κορίτσι 2. Πότε γεννήθηκες; Έτος: 19 3. Ποια από τα παρακάτω άτοµα ζουν στο σπίτι σου; Σηµείωσε όλα όσα ισχύουν 1 Πατέρας 1 Πατριός 1 Μητέρα 1 Μητριά 1 Αδέλφια / ετεροθαλή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009 EUFAMI ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009 Επιμέλεια Πανελ. Συλ. Οικογ. για την Ψυχική Ύγεία ΣΟΨΥ 1 1 Σκοποί της έρευνας To 2008, η EUFAMI έκανε μια έρευνα σε 11 Ευρωπαϊκές χώρες, για να αξιολογήσει:

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη,

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη, ΨΥΧΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Ο όρος ψυχική διαταραχή περιλαμβάνει ένα μεγάλο εύρος προβλημάτων που έχουν σχέση με την ψυχική κατάσταση και την συμπεριφορά ενός ατόμου. Οι διάφορες ψυχικές διαταραχές εκδηλώνονται

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό Φυλλάδιο για την. Κατάθλιψη. Απόδοση: Αγγελίνα Δροσίτη, κλινικός ψυχολόγος Επιμέλεια: Στάθης Παναγούλιας, ψυχίατρος-δ/ντής Ε.Σ.Υ.

Ενημερωτικό Φυλλάδιο για την. Κατάθλιψη. Απόδοση: Αγγελίνα Δροσίτη, κλινικός ψυχολόγος Επιμέλεια: Στάθης Παναγούλιας, ψυχίατρος-δ/ντής Ε.Σ.Υ. Ενημερωτικό Φυλλάδιο για την Κατάθλιψη Απόδοση: Αγγελίνα Δροσίτη, κλινικός ψυχολόγος Επιμέλεια: Στάθης Παναγούλιας, ψυχίατρος-δ/ντής Ε.Σ.Υ. ΚΕΝΤΡΟ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΓΕΙΑΣ Εκδότης:

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση και διαχείριση άγχους για τα παιδιά

Αντιμετώπιση και διαχείριση άγχους για τα παιδιά Αντιμετώπιση και διαχείριση άγχους για τα παιδιά Άρτεμις Τσίτσικα Επίκ. Καθηγήτρια Παιδιατρικής-Εφηβικής Ιατρικής Παν/μιου Αθηνών Επιστ. Υπεύθυνος Μονάδας Εφηβικής Υγείας (ΜΕΥ) Β Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

The Keele STarT Back Screening Tool

The Keele STarT Back Screening Tool The Keele STarT Back Screening Tool Σκεπτόμενος (-η) τις 2 τελευταίες εβδομάδες σημειώστε την απάντησή σας στα ακόλουθα ερωτήματα: Διαφωνώ Συμφωνώ 0 1 1 Ο πόνος στην μέση μου απλώθηκε κάτω στο (-α) πόδι

Διαβάστε περισσότερα

Αλκοολισμός και Προβληματική Κατανάλωση Προβλήματα με την κατανάλωση αλκοόλ Κοινωνική κατανάλωση οινοπνεύματος

Αλκοολισμός και Προβληματική Κατανάλωση Προβλήματα με την κατανάλωση αλκοόλ Κοινωνική κατανάλωση οινοπνεύματος Αλκοολισμός και Προβληματική Κατανάλωση (Πηγή: http://www.patient.co.uk/health/alcoholism-and-problem-drinking) Απόδοση στα ελληνικά: Αθανάσιος Μπάκας (υπεύθυνος του προγράμματος) Αλκοολισμός είναι η λέξη

Διαβάστε περισσότερα

διαρκεί ένα µικρό χρονικό διάστηµα 2. Τέτοιες ασθένειες είναι σοβαρές καταστάσεις για την υγεία

διαρκεί ένα µικρό χρονικό διάστηµα 2. Τέτοιες ασθένειες είναι σοβαρές καταστάσεις για την υγεία Σας παρακαλούµε να µας πείτε πόσο συµφωνείτε ή διαφωνείτε µε τις ακόλουθες προτάσεις σχετικά µε ασθένειες, όπως ο καρκίνος µαστού σηµειώνοντας ένα a στο αντίστοιχο κουτάκι. ΟΙ ΑΠΟΨΕΙΣ ΣΑΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Η αυτοκτονική συµπεριφορά ορίζεται ως η συµπεριφορά, κατά την οποία το άτοµο θέλει να κάνει κακό στον εαυτό του µε σκοπό να δώσει ένα τέλος στη ζωή του. ιαχωρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»!

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»! Η Ζωή είναι 8 χρονών και πριν 3 χρόνια ο παιδιάτρος και οι γονείς της, της εξήγησαν πως έχει Νεανική Ιδιοπαθή Αρθρίτιδα. Από τότε η Ζωή κάνει όλα αυτά που τη συμβούλεψε ο παιδορευματολόγος της και είναι

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί; www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Πανταζής Α. Ιορδανίδης Διδάκτωρ Ψυχιατρικής Α.Π.Θ Καθηγητής Ψυχολογίας & Διατροφής, ΑΤΕΙ Ιορδανίδης,, 10/3/11 1 ρ.πανταζής Ιορδανίδης, 10/3/11 2

Διαβάστε περισσότερα

Β Α Σ Ι Κ Ε Σ Ε Ν Ν Ο Ι Ε Σ

Β Α Σ Ι Κ Ε Σ Ε Ν Ν Ο Ι Ε Σ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Εξαρτησιογόνες ουσίες ονοµάζονται όλες οι ουσίες που προκαλούν εξάρτηση ψυχική ή σωµατική και που η χρήση τους δηµιουργεί µεταβολές στον εγκέφαλο (γνωστικές λειτουργίες και συναισθήµατα)

Διαβάστε περισσότερα

ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΚΥΣΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Αγγελική Πρεφτίτση

ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΚΥΣΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Αγγελική Πρεφτίτση ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΚΥΣΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Αγγελική Πρεφτίτση Όταν, σε ηλικία 11 ετών, µου ανακοίνωσαν ότι πάσχω από Κυστική Ίνωση, µια ασθένεια παντελώς άγνωστη σε µένα µέχρι τότε, είναι αλήθεια πως δεν θορυβήθηκα

Διαβάστε περισσότερα

της μακροχρόνιας νοσηλείας και παρακολούθησης

της μακροχρόνιας νοσηλείας και παρακολούθησης Η άποψη του ασθενή Τα προβλήματα στην διάρκεια της μακροχρόνιας νοσηλείας και παρακολούθησης Γ.Ν.Α ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ 2015 Σαλιάγα Άννα ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Ξενώνες φιλοξενίας οι δυνατές χημειοθεραπείες

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Όλα όσα θέλετε να ξέρετε αν κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο είναι ασθενής

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Όλα όσα θέλετε να ξέρετε αν κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο είναι ασθενής www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΟ ΓΥΝΑΙΚΕΙΟ ΦΥΛΟ ΣΤΟΝ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟ Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΜΑΤΑ ΦΥΛΟΥ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα;

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Το λέμφωμα είναι δυνητικά ιάσιμη νόσος Με την επιστημονική συνεργασία του Αιματολογικού Τμήματος, Γ Πανεπιστημιακής Παθολογικής Κλινικής,

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση ναρκωτικών έχει τεράστιες κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις, ωστόσο ο εθισμός στα ναρκωτικά είναι πάθηση που μπορεί να θεραπευτεί.

Η χρήση ναρκωτικών έχει τεράστιες κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις, ωστόσο ο εθισμός στα ναρκωτικά είναι πάθηση που μπορεί να θεραπευτεί. 1 Η χρήση ναρκωτικών έχει τεράστιες κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις, ωστόσο ο εθισμός στα ναρκωτικά είναι πάθηση που μπορεί να θεραπευτεί. Η θεραπεία απεξάρτησης μπορεί να προσφέρει τα μέγιστα στο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΥΓΕΙΑ. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2 o Ερωτηµατολόγιο για την ανταποκρισιµότητα των παρεχοµένων υπηρεσιών υγείας

ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΥΓΕΙΑ. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2 o Ερωτηµατολόγιο για την ανταποκρισιµότητα των παρεχοµένων υπηρεσιών υγείας ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2 o Ερωτηµατολόγιο για την ανταποκρισιµότητα των παρεχοµένων υπηρεσιών υγείας ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΥΓΕΙΑ 1. Με βάση διαφορετικές πλευρές της υγείας σας σήµερα, όπως τις περιγράψατε προηγουµένως, πού θα τοποθετούσατε

Διαβάστε περισσότερα

KIDSCREEN-27. Ερωτηµατολόγιο Υγείας για Παιδιά και Νέους. Έκδοση για Παιδιά και Εφήβους. 8 έως 18 ετών

KIDSCREEN-27. Ερωτηµατολόγιο Υγείας για Παιδιά και Νέους. Έκδοση για Παιδιά και Εφήβους. 8 έως 18 ετών KIDSCREEN-27 Ερωτηµατολόγιο Υγείας για Παιδιά και Νέους Έκδοση για Παιδιά και Εφήβους 8 έως 18 ετών Page 1 of 5 Γειά σου, Ηµεροµηνία: Μήνας Χρόνος Πώς είσαι; Πως νιώθεις; Αυτά είναι τα πράγµατα που θα

Διαβάστε περισσότερα

Ζώντας με Πνευμονική Αρτηριακή Υπέρταση

Ζώντας με Πνευμονική Αρτηριακή Υπέρταση H Πνευμονική Υπέρταση Ελλάδας ευχαριστεί την PH EUROPE για την συνδρομή της στην δημιουργία αυτού του εργαλείου Ζώντας με Πνευμονική Αρτηριακή Υπέρταση Πνευμονική Υπέρταση Ελλάδας - HPH Δερβενακίων 11β

Διαβάστε περισσότερα

Στίγμα. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί το στίγμα σχετικά με την ψυχική ασθένεια.

Στίγμα. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί το στίγμα σχετικά με την ψυχική ασθένεια. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί το στίγμα σχετικά με την ψυχική ασθένεια. Στίγμα Τρελός. Ψυχοπαθής. Σχιζοφρενής. Παρανοϊκός. Όχι καλά. Αυτοί οι όροι χρησιμοποιούνται συχνά με ένα υποτιμητικό τρόπο για να περιγράφουν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΕΣ -ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Μ Α Θ Η Μ Α 9 Φ Ι Ο Ρ Ε Ν Τ Ι Ν Α Π Ο Υ Λ Λ Η

ΣΤΡΕΣ -ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Μ Α Θ Η Μ Α 9 Φ Ι Ο Ρ Ε Ν Τ Ι Ν Α Π Ο Υ Λ Λ Η ΣΤΡΕΣ -ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Μ Α Θ Η Μ Α 9 Φ Ι Ο Ρ Ε Ν Τ Ι Ν Α Π Ο Υ Λ Λ Η 1 ΔΟΜΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Τεχνικές αντιμετώπισης στρες Διαχείριση χρόνου Μελέτη περίπτωσης 2 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τεχνικές διαχείρισης του στρες είναι ποικίλες

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του!

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Όλοι οι γονείς, αλλά ιδιαίτερα οι μονογονείς, έχουν ένα άγχος παραπάνω σε ό,τι αφορά την ασφάλεια του παιδιού τους. Μία φίλη διαζευγμένη με ένα κοριτσάκι

Διαβάστε περισσότερα

Τώρα που ο γιατρός σας είπε ότι πάσχετε από ΧΑΠ ή Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια, ίσως έχετε ερωτήσεις όπως: Τι είναι η ΧΑΠ; Πώς με επηρεάζει;

Τώρα που ο γιατρός σας είπε ότι πάσχετε από ΧΑΠ ή Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια, ίσως έχετε ερωτήσεις όπως: Τι είναι η ΧΑΠ; Πώς με επηρεάζει; Τώρα που ο γιατρός σας είπε ότι πάσχετε από ΧΑΠ ή Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια, ίσως έχετε ερωτήσεις όπως: Τι είναι η ΧΑΠ; Πώς με επηρεάζει; Πώς μπορώ να αντιμετωπίσω τη ΧΑΠ; Αυτό το ενημερωτικό φυλλάδιο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΦΑΙΑΚΩΝ ΤΑΞΗ Β Πρόγραμμα Αγωγής Υγείας «Παιδεία για ένα μέλλον χωρίς Κάπνισμα και Αλκοόλ» Σχολικό Έτος 2014-15

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΦΑΙΑΚΩΝ ΤΑΞΗ Β Πρόγραμμα Αγωγής Υγείας «Παιδεία για ένα μέλλον χωρίς Κάπνισμα και Αλκοόλ» Σχολικό Έτος 2014-15 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΦΑΙΑΚΩΝ ΤΑΞΗ Β Πρόγραμμα Αγωγής Υγείας «Παιδεία για ένα μέλλον χωρίς Κάπνισμα και Αλκοόλ» Σχολικό Έτος 2014-15 Το παρακάτω ερωτηματολόγιο είναι αυθεντικό και διαμορφώθηκε στις συναντήσεις της

Διαβάστε περισσότερα

Ένα ερωτηματολόγιο που θα σας βοηθήσει να γνωρίσετε καλύτερα τον αγωνιστικό σας εαυτό!

Ένα ερωτηματολόγιο που θα σας βοηθήσει να γνωρίσετε καλύτερα τον αγωνιστικό σας εαυτό! Επιμέλεια-μετάφραση: Αλέξανδρος Νικολόπουλος, Ph.D. Ένα ερωτηματολόγιο που θα σας βοηθήσει να γνωρίσετε καλύτερα τον αγωνιστικό σας εαυτό! Πόσο ψυχολογικά προετοιμασμένος μπορεί να είστε πριν από έναν

Διαβάστε περισσότερα

Ά κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας µε θέµα: «Άγχος και Κατάθλιψη στην Εκπαίδευση και στην Εργασία»

Ά κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας µε θέµα: «Άγχος και Κατάθλιψη στην Εκπαίδευση και στην Εργασία» Περίληψη εισήγησης µε θέµα: Τι είναι άγχος και τι κατάθλιψη. Πώς εµφανίζονται στον εκπαιδευτικό και στον επαγγελµατικό χώρο. Το Άγχος και η Κατάθλιψη αποτελούν ίσως δύο από τις πιο πολυσυζητηµένες έννοιες

Διαβάστε περισσότερα

ΝΥΧΤΕΡΙΝΗ ΕΝΟΥΡΗΣΗ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΣΤΗΝ ΤΟΥΑΛΕΤΑ ΤΟ ΒΡΑΔΥ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΥΧΤΕΡΙΝΗ ΕΝΟΥΡΗΣΗ;

ΝΥΧΤΕΡΙΝΗ ΕΝΟΥΡΗΣΗ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΣΤΗΝ ΤΟΥΑΛΕΤΑ ΤΟ ΒΡΑΔΥ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΥΧΤΕΡΙΝΗ ΕΝΟΥΡΗΣΗ; ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΥΧΤΕΡΙΝΗ ΕΝΟΥΡΗΣΗ; Η νυχτερινή ενούρηση συμβαίνει όταν ένα άτομο πρέπει να ξυπνάει τη νύχτα για να ουρήσει. Αν αυτό συμβεί περισσότερο από δύο φορές τη νύχτα, μπορεί να είναι πρόβλημα. Η νυκτερινή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Κινδυνεύει κάποιο από τα αγαπημένα σας πρόσωπα;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Κινδυνεύει κάποιο από τα αγαπημένα σας πρόσωπα; www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

Ένας οδηγός για τους γονείς, ώστε τα παιδιά με διαβήτη τύπου 1 να επιστρέψουν στην καθημερινότητά τους

Ένας οδηγός για τους γονείς, ώστε τα παιδιά με διαβήτη τύπου 1 να επιστρέψουν στην καθημερινότητά τους Ένας οδηγός για τους γονείς, ώστε τα παιδιά με διαβήτη τύπου 1 να επιστρέψουν στην καθημερινότητά τους Τι θα βρείτε σε αυτό το φυλλάδιο Επιστροφή στο σχολείο Σωματική άσκηση και παιχνίδι Πάρτι και γιορτές

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Κατσάµπα, Γ.Ευσταθίου

Ε.Κατσάµπα, Γ.Ευσταθίου Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης γυναίκας µε Υποχονδρίαση και Ιδεοψυχαναγκαστική ιαταραχή και στοιχεία Ιδεοψυχαναγκαστικής ιαταραχής Προσωπικότητας 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας της Ελληνικής

Διαβάστε περισσότερα

«Γκρρρ,» αναφωνεί η Ζέτα «δεν το πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους!»

«Γκρρρ,» αναφωνεί η Ζέτα «δεν το πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους!» 26 σχεδιασε μια ΦωτογρΑΦιΑ τήσ προσκλήσήσ που ελαβεσ Απο τον ΔΑσκΑλο σου. παρουσιασε το λογοτυπο και το σλογκαν που χρήσιμοποιει το σχολειο σου για τήν εβδομαδα κατα τήσ παρενοχλήσήσ. ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΠΑΡΕΝΟΧΛΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΗΣ ΥΓΕΙONOMIKHΣ ΣΑΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ ΠΑΡΤΕ ΜΕΡΟΣ

Η ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΗΣ ΥΓΕΙONOMIKHΣ ΣΑΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ ΠΑΡΤΕ ΜΕΡΟΣ Η ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΗΣ ΥΓΕΙONOMIKHΣ ΣΑΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ ΠΑΡΤΕ ΜΕΡΟΣ Η Χρηματοδοτιση του εργου Εγινε απο το Υπουργειο Υγειας και Μακροχρονης Φροντιδας του Ονταριο. www.oha.com 1. Συμμετεχετε στην φροντιδα της υγειονομικης

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ;

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ; ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ; Με την επιστημονική συνεργασία της Αιματολογικής Μονάδας, Γ Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Με

Διαβάστε περισσότερα

BREAST SCREENING The Facts

BREAST SCREENING The Facts BREAST SCREENING GREEK The Facts ΕΞΕΤΑΣΗ ΜΑΣΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Τα στοιχεία Τι είναι η εξέταση µαστού; Η εξέταση µαστού (µαστογραφία) είναι µια ακτινογραφία των µαστών. Η εξέταση µαστού µπορεί να ανιχνεύσει όγκους

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Κατανόηση γραπτού λόγου Επίπεδο Γ Τρίτη διδακτική πρόταση Πονοκέφαλος και θυμός Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: 1 διδακτική ώρα ενήλικες κατανόηση της δομής του κειμένου και δείκτες

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ Εντάσσεται στο Μέτρο 2.3 «Ενέργειες Πρόληψης Ενίσχυσης της Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΓΧΟΥΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ:

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΓΧΟΥΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ: ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΓΧΟΥΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ: Τι είναι άγχος: Είναι ο τρόπος με τον οποίο αντιδρά το μυαλό και το σώμα σας σε κάθε νέα απειλητική ή συγκινησιακή ( συναρπαστική ) κατάσταση.

Διαβάστε περισσότερα

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων.

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. 1. Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. Υπολογίζεται ότι περίπου ένα στα πέντε παιδιά πέφτει θύμα σεξουαλικής βίας, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής κακοποίησης. Μπορείτε να βοηθήσετε να μη

Διαβάστε περισσότερα

Συμπτώματα συνεξάρτησης

Συμπτώματα συνεξάρτησης Συμπτώματα συνεξάρτησης Οι συνεξαρτητικές συμπεριφορές είναι αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές. Το συνεξαρτητικό άτομο προσπαθεί να βοηθήσει τους άλλους καταστρέφοντας τον εαυτό του. Τέτοιου είδους συμπεριφορές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΟΥΣ ΑΠΟ ΓΟΝΕΙΣ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ

ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΟΥΣ ΑΠΟ ΓΟΝΕΙΣ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ 0 Από τους γονείς των ομάδων γονέων του ΕΕΕΕΚ Κορδελιού 2013-2014 για εμάς τους ίδιους, για τους άλλους γονείς και για τους δασκάλους που ενδιαφέρονται Βιβλίο 1 ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ:

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ 2 Ιουνίου 2014 / 14 O Δημοτικό Σχολείο Ιλίου ΒΡΟΧΙΚΟ ΑΣΜΑ & ΠΑΙΔΙΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Π. ΚΩΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Στρες και τεχνικές διαχείρισής του. Χρήσιμες επισημάνσεις για εκπαιδευτικούς και γονείς

Στρες και τεχνικές διαχείρισής του. Χρήσιμες επισημάνσεις για εκπαιδευτικούς και γονείς Στρες και τεχνικές διαχείρισής του. Χρήσιμες επισημάνσεις για εκπαιδευτικούς και γονείς Ευάγγελος Χ. Καραδήμας Αναπληρωτής Καθηγητής Κλινικής Ψυχολογίας της Υγείας, Πανεπιστήμιο Κρήτης Στην ενότητα που

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Ο Μικρός Πρίγκιπας έφτασε στη γη. Εκεί είδε μπροστά του την αλεπού. - Καλημέρα, - Καλημέρα, απάντησε ο μικρός πρίγκιπας, ενώ έψαχνε να βρει από πού ακουγόταν η

Διαβάστε περισσότερα

50+ στην Ευρώπη. Η Έρευνα για την Υγεία, τη Γήρανση και τη Συνταξιοδότηση στην Ευρώπη

50+ στην Ευρώπη. Η Έρευνα για την Υγεία, τη Γήρανση και τη Συνταξιοδότηση στην Ευρώπη Νοικοκυριό-ID 1 9 0 4 2 0 0 Ατομικό-ID Ημερομηνία Συνέντευξης: ID Ερευνητή: Αρχικά Ερευνώμενου: 50+ στην Ευρώπη Η Έρευνα για την Υγεία, τη Γήρανση και τη Συνταξιοδότηση στην Ευρώπη Ερωτηματολόγιο για Συμπλήρωση

Διαβάστε περισσότερα

Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ. Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς

Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ. Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς Κατανάλωση οινοπνευματωδών στους Έλληνες μαθητές (2011) Στην Ελλάδα, τα αγόρια

Διαβάστε περισσότερα

Δειγματοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ. Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών

Δειγματοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ. Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών Δειγματοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΛ: 2310892819

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι τα διατροφικά προβλήματα και οι διατροφικές διαταραχές;

Τι είναι τα διατροφικά προβλήματα και οι διατροφικές διαταραχές; Διατροφή και εφηβεία Το φυλλάδιο θα σε ενημερώσει για προβλήματα και διαταραχές που σχετίζονται με τη διατροφή - όπως βουλιμία και ανορεξία - και προτείνει μεθόδους αντιμετώπισής τους... Σε ποιους απευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας Αγοράς Ανάμεσα σε με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη. Ασθενείς με. Νοσήματα του Εντέρου. Αθήνα, Μάιος 2011. Ετοιμάστηκε για την:

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας Αγοράς Ανάμεσα σε με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη. Ασθενείς με. Νοσήματα του Εντέρου. Αθήνα, Μάιος 2011. Ετοιμάστηκε για την: Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας Αγοράς Ανάμεσα σε με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη Ασθενείς με Νοσήματα του Εντέρου Ετοιμάστηκε για την: Αθήνα, Μάιος 2011 Ταυτότητα Έρευνας Μεθοδολογία: Κοινό-στόχος στόχος: 1.

Διαβάστε περισσότερα

Ένα βοήθηµα για όσους: Προβληµατίζονται µε το κάπνισµα Έχουν αποφασίσει να το κόψουν Το έχουν κόψει και θέλουν να παραµείνουν µη καπνιστές

Ένα βοήθηµα για όσους: Προβληµατίζονται µε το κάπνισµα Έχουν αποφασίσει να το κόψουν Το έχουν κόψει και θέλουν να παραµείνουν µη καπνιστές Προσπάθησε µαζί µε έν α φίλο σου Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Κλινικής Ψυχολογίας Οδηγός ιακοπής Καπνίσµατος Ένα βοήθηµα για όσους: Προβληµατίζονται µε το κάπνισµα Έχουν αποφασίσει να το κόψουν Το έχουν κόψει

Διαβάστε περισσότερα

ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΑΠΟ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΔΑ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ FS-ICU (24)

ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΑΠΟ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΔΑ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ FS-ICU (24) ΕΡΕΥΝΑ ΝΟΥΜΕΡΟ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ: : ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΑΠΟ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΔΑ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ FS-ICU (24) ΠΩΣ ΔΟΥΛΕΥΟΥΜΕ; Οι απόψεις σας για την πρόσφατη εισαγωγή του μέλους της οικογενείας σας στην

Διαβάστε περισσότερα

(*Λάβετε υπόψη πως το τεστ που ακολουθεί δεν αποτελεί µέθοδο ή εργαλείο διάγνωσης ή/και θεραπείας)

(*Λάβετε υπόψη πως το τεστ που ακολουθεί δεν αποτελεί µέθοδο ή εργαλείο διάγνωσης ή/και θεραπείας) Quiz για την Αξιολόγηση της Ψυχικής Υγείας στο Εργασιακό Περιβάλλον Η ψυχική υγεία διαδραµατίζει σηµαντικό ρόλο στην καθηµερινή ζωή και κυρίως στην εργασία. Το εργασιακό περιβάλλον που προσφέρει τα βασικά,

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Κώστας Νικολάου ψυχίατρος Παρουσίαση βασισμένη στο: BPSD Educational Pack, International Psychogeriatric Association (IPA) 2002 Τα Συμπεριφορικά και Ψυχολογικά συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

1) Γιατί ασχοληθήκατε με το Έργο EduRom

1) Γιατί ασχοληθήκατε με το Έργο EduRom Στις 28 Φεβρουαρίου, δύο από τους εθελοντές του Edurom από το Μεσογειακό Σχολείο της Ταρραγόνα βρέθηκαν στην Ημέρα Εκπαίδευσης του «Δικτύου για τη δημοκρατική εκπαίδευση των ενηλίκων: μπροστά με τη δύναμη

Διαβάστε περισσότερα

02/06/15. Όταν αισθανθούμε ότι κάτι μας απειλεί ο οργανισμός μας ετοιμάζεται για το σύνδρομο Fight or Flight, δηλαδή παλεύω ή φεύγω.

02/06/15. Όταν αισθανθούμε ότι κάτι μας απειλεί ο οργανισμός μας ετοιμάζεται για το σύνδρομο Fight or Flight, δηλαδή παλεύω ή φεύγω. Αντιμετωπίζοντας το στρες για μια χαρούμενη και δημιουργική ζωή Το στρες μπορεί από εχθρός μας να γίνει σύμμαχος Ένα ποσοστό άγχους είναι αναγκαίο στη ζωή μας γιατί μας βοηθάει να ενεργοποιηθούμε και να

Διαβάστε περισσότερα

Εάν απαντήσατε "ναι" σε 3 ή περισσότερες ερωτήσεις, συμβουλευτείτε το έντυπο αυτό, το οποίο περιέχει πληροφορίες που μπορούν να σας βοηθήσουν.

Εάν απαντήσατε ναι σε 3 ή περισσότερες ερωτήσεις, συμβουλευτείτε το έντυπο αυτό, το οποίο περιέχει πληροφορίες που μπορούν να σας βοηθήσουν. Βήχετε μερικές φορές τις περισσότερες μέρες; Έχετε συχνά πτύελα (φλέματα) όταν βήχετε; Είστε άνω των 40 ετών; Αναπνέετε με δυσκολία σε σύγκριση με τους συνομήλικους σας; Καπνίζετε ή είστε πρώην καπνιστής/καπνίστρια;

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες διαχείρισης του θυμού και της επιθετικότητας των παιδιών:

Οδηγίες διαχείρισης του θυμού και της επιθετικότητας των παιδιών: Οδηγίες διαχείρισης του θυμού και της επιθετικότητας των παιδιών: 1. Αν αισθάνεστε ως γονείς πως δεν έχετε καταφέρει να αντιμετωπίζετε ικανοποιητικά τον θυμό του παιδιού σας, ξεκινήστε να διαβάζετε, να

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτική Μελέτη για την Διερεύνηση Αναγκών των Μεταναστών. Τμήμα Έρευνας

Ποσοτική Μελέτη για την Διερεύνηση Αναγκών των Μεταναστών. Τμήμα Έρευνας Ποσοτική Μελέτη για την Διερεύνηση Αναγκών των Μεταναστών Τμήμα Έρευνας Κοινωνιοδημογραφικά Χαρακτηριστικά ΕΘΝΙΚΟΤΗΤΑ 2 1,6 % 1 8,9 2 % 1 4,8 6 % 1 2,1 6 % 6,7 6 % 8,1 1 % 8,1 1 % 1,3 5 % 2,7 % 1,3 5 %

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο αυτοαξιολόγησης μαθησιακού τύπου (προφίλ)

Ερωτηματολόγιο αυτοαξιολόγησης μαθησιακού τύπου (προφίλ) VAK Learning Styles Self-Assessment Questionnaire Ερωτηματολόγιο αυτοαξιολόγησης μαθησιακού τύπου (προφίλ) Κυκλώστε ή επιλέξτε την απάντηση που αντιπροσωπεύει καλύτερα τη γενικότερη συμπεριφορά σας. Θυμηθείτε

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

«τι συμβαίνει στην εφηβεία;»

«τι συμβαίνει στην εφηβεία;» «τι συμβαίνει στην εφηβεία;» ΕΚΦΟΒΙΣΜOΣ ΑΣΚΗΣΗ ΒΙΑΣ ΜΟΝΑΔΑ ΕΦΗΒΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ (Μ.Ε.Υ.) Β ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΙΔΩΝ «Π. & Α. ΚΥΡΙΑΚΟΥ» Διευθύντρια : Καθηγήτρια Μαρίζα Τσολιά

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ: ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ: Ένας οδηγός για τα δικαιώματα των παιδιών σε συνεργασία με την:

ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ: ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ: Ένας οδηγός για τα δικαιώματα των παιδιών σε συνεργασία με την: ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ: ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ: Ένας οδηγός για τα δικαιώματα των παιδιών σε συνεργασία με την: Μάθε για τη σύμβαση. Γνώρισε τα δικαιώματά σου. Το βιβλιαράκι που κρατάς στα χέρια σου περιέχει 54 άρθρα

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ 1. Ποιο από τα παρακάτω αποτυπώνει τη διαμονή σας, αυτό το ακαδημαϊκό έτος;

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ 1. Ποιο από τα παρακάτω αποτυπώνει τη διαμονή σας, αυτό το ακαδημαϊκό έτος; ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ Το παρόν ερωτηματολόγιο αφορά έρευνα για τις συνήθειες των φοιτητών. Οι πληροφορίες που θα συγκεντρωθούν μένουν αυστηρά προσωπικές και χρησιμοποιούνται μόνο για στατιστικούς λόγους. Σας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.)

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.) Ημερομηνία:.. Σχολείο:. Τάξη:. ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.) Πρόλογος Αγαπητέ/ή μαθητή/τρια, Το ερωτηματολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΑ ΔΙΚΑ ΜΑΣ ΜΑΤΙΑ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΑ ΔΙΚΑ ΜΑΣ ΜΑΤΙΑ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΑ ΔΙΚΑ ΜΑΣ ΜΑΤΙΑ Οι μαθητές της ΣΤ Τάξης, στα πλαίσια του μαθήματος της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής έγραψαν για το ρόλο της οικογένειας σε ό,τι αφορά τις συναισθηματικές

Διαβάστε περισσότερα

Α ΕΡΦΙΚΟΙ ΚΑΒΓΑ ΕΣ! της Σίλειας Γ. Οικονόµου

Α ΕΡΦΙΚΟΙ ΚΑΒΓΑ ΕΣ! της Σίλειας Γ. Οικονόµου 1 Α ΕΡΦΙΚΟΙ ΚΑΒΓΑ ΕΣ! της Σίλειας Γ. Οικονόµου Αγαπιούνται αλλά τσακώνονται σαν το σκύλο µε τη γάτα; Μαζί δεν κάνουνε και χώρια δεν µπορούνε; Σε µικρότερο ή µεγαλύτερο βαθµό οι εντάσεις και οι συγκρούσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΕΝΑΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΘΑ ΙΑΓΝΩΣΕΙ ΜΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΑ

ΠΩΣ ΕΝΑΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΘΑ ΙΑΓΝΩΣΕΙ ΜΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΑ 2 ΠΩΣ ΕΝΑΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΘΑ ΙΑΓΝΩΣΕΙ ΜΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΑ Κατά κανόνα, η διάγνωση µιας συγγενούς καρδιοπάθειας γίνεται στη βρεφική ηλικία, αν και αρκετές περιπτώσεις µπορούν να διαγνωσθούν σε οποιαδήποτε

Διαβάστε περισσότερα

National Eye Institute Visual Functioning Questionnaire-25 (VFQ-25)

National Eye Institute Visual Functioning Questionnaire-25 (VFQ-25) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ National Eye Institute Visual Functioning Questionnaire-25 (VFQ-25) Version 2000 ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ

ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α

Διαβάστε περισσότερα

Από την Διονυσία Γιαννοπούλου Ψυχοθεραπεύτρια Οικογενειακή Σύμβουλο Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κ.Π «ΠΡΟΝΟΗ»

Από την Διονυσία Γιαννοπούλου Ψυχοθεραπεύτρια Οικογενειακή Σύμβουλο Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κ.Π «ΠΡΟΝΟΗ» ΤΙ ΤΗΝ ΑΠΟΔΥΝΑΜΩΝΕΙ? ΠΩΣ ΘΑ ΤΗΝ ΕΝΙΣΧΥΣΟΥΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ!! Από την Διονυσία Γιαννοπούλου Ψυχοθεραπεύτρια Οικογενειακή Σύμβουλο Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κ.Π «ΠΡΟΝΟΗ» Αυτοεκτίμηση είναι η θετική εικόνα που

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Κατανόηση γραπτού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Λαχτάρα για φαγητό Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Ενσωμάτωση δεξιοτήτων: Υλικό: 1 διδακτική ώρα ενήλικες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ. Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ. Τμήμα Νοσηλευτικής

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ. Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ. Τμήμα Νοσηλευτικής ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ Τμήμα Νοσηλευτικής ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Το παιδί από τη γέννησή του μέχρι την ηλικία των 19 έως 20 ετών παρουσιάζει μία αύξηση του βάρους αλλά και του ύψους. Αν

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

G-I E Q-E U. Ερωτηματολόγιο Αξιολόγησης Συμμετοχής στη Φροντίδα. Ευρωπαϊκή Έκδοση

G-I E Q-E U. Ερωτηματολόγιο Αξιολόγησης Συμμετοχής στη Φροντίδα. Ευρωπαϊκή Έκδοση Στοιχεία εξεταζομένου :... G-I E Q-E U Ερωτηματολόγιο Αξιολόγησης Συμμετοχής στη Φροντίδα Ευρωπαϊκή Έκδοση Μετάφραση, προσαρμογή και στάθμιση από την Κλινική Κοινωνικής & Οικογενειακής Ιατρικής, Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΨΥΧΟΦΑΡΜΑΚΑ

ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΨΥΧΟΦΑΡΜΑΚΑ Philipp Thomas & Rufus May For the Hearing Voices Network ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΨΥΧΟΦΑΡΜΑΚΑ Μετφρ. από τα αγγλικά: Θωμάς Χαραλαμπίδης Εισαγωγή Σε πολλούς και πολλές από αυτούς που ακούν φωνές χορηγείται φαρμακευτική

Διαβάστε περισσότερα

Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία

Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία Η προεκλαµψία είναι πολύ πιο συνήθης από ό,τι πιστεύουν οι περισσότεροι άνθρωποι. Στην πραγµατικότητα είναι η συνηθέστερη σοβαρή επιπλοκή της κύησης. Η προεκλαµψία

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς ανοϊκών

Διαταραχές συμπεριφοράς ανοϊκών Επιστημονικό Συμπόσιο ALCOVE Αθήνα 12 & 13 Οκτωβρίου 2012 Διαταραχές συμπεριφοράς ανοϊκών ασθενών που φροντίζονται στο σπίτι Ελένη Μαργιώτη Κλινική Νευροψυχολόγος Συντονίστρια Κέντρου Ημέρας Αμαρουσίου

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Το να είσαι γονιός δεν είναι εύκολο πράγμα. Δεν υπάρχει ευκαιρία για πρόβα, δεν υπάρχουν σχολεία. Το μόνο που κουβαλάμε

Διαβάστε περισσότερα

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Ευάγγελος Χ. Καραδήµας & Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Τοµέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήµιο Αθηνών Ένα οµαδικό παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Παρουσίαση στη ιηµερίδα του

Διαβάστε περισσότερα

ειγµατοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS)

ειγµατοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) 12 ειγµατοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) Μεταφρασµένο από την Κατερίνα Πουγούνια και την Μαρία Τζέτη. Ιανουάριος 2009 Τροποποιήθηκε από φυλλάδια που εκδόθηκαν από τα νοσοκοµεία Guy s και St Thomas στο Λονδίνο,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ 2011-2015 ΕΘΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ

ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ 2011-2015 ΕΘΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ 2011-2015 ΕΘΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ 500.000 νέα κρούσµατα καρκίνου του τραχήλου διαγιγνώσκονται ετησίως. 250.000

Διαβάστε περισσότερα

Βοήθημα για άτομα που βλέπουν ομάδα kαταπραϋντική φροντίδα ανιάτων. Κάνοντας ερωτήσεις μπορεί να σας βοηθήσει: National Community Education Initiative

Βοήθημα για άτομα που βλέπουν ομάδα kαταπραϋντική φροντίδα ανιάτων. Κάνοντας ερωτήσεις μπορεί να σας βοηθήσει: National Community Education Initiative National Community Education Initiative Κάνοντας ερωτήσεις μπορεί να σας βοηθήσει: Βοήθημα για άτομα που βλέπουν ομάδα kαταπραϋντική φροντίδα ανιάτων Asking Questions Can Help: An aid for people seeing

Διαβάστε περισσότερα