ΔΙΑΝΟΟΥΜΕΝΟΙ ΚΑΙ ΙΔΕΟΛΟΓΙΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΔΙΑΝΟΟΥΜΕΝΟΙ ΚΑΙ ΙΔΕΟΛΟΓΙΑ"

Transcript

1 ΠΑΝΤΕΛΗΣ Κ. ΛΕΚΚΛΣ ΔΙΑΝΟΟΥΜΕΝΟΙ ΚΑΙ ΙΔΕΟΛΟΓΙΑ Θα ήθελα να διατυποοσω ορισμένες σκέψεις για τη σχέση διανοουμένων και ιδεολογίας στη σύγχρονη κοινωνία' σκέψεις που έχουν για αφορμή τη θύμηση και την κληρονομιά του Κ. Θ. Δημαρά, αυτού του κατεξοχήν διανοουμένου, μα που νομίζω πως αφορούν γενικά στο ρόλο των διανοουμένων κατά τη γένεση και τη διαμόρφωση των σύγχρονων ιδεολογικών συστημάτων. Εκείνοον δηλαδή των συστημάτων που εδράζονται σε κοσμικούς, αντι-μεταφυσικούς λογισμούς* που περιστρέφονται γύρω από ανθρωποκεντρικές αφαιρέσεις* που υπόσχονται (αν πράγματι υπόσχονται ρητώς) μόνον επίγειες λυτρώσεις* που επιχειρούν περισσότερο να πείσουν παρά να πειθαναγκασουν και που περικλείουν κατά βάση ορθολογικές (με την εργαλειακή έννοια του όρου) επιχειρηματολογίες και ως τζρος την εξήγηση του ιστορικο-κοινωνικού δρώμενου και ως προς τη δέουσα επέμβαση του υποκειμένου σε αυτό 1. Πρόκειται για σκέψεις που ελπίζ<ο να αποσαφηνίζουν αφενός την ιδιότυπη παρουσία του διανοουμένου στη σύγχρονη, μετα-παραδοσιακή κοινωνία και αφετέρου τη σχεδόν αναγκαστική σχέση του με την ιδεολογία είτε θετικά (με την παραγωγή και τη διάδοση ιδεολογημάτων) είτε αρνητικά (με την κριτική, την τροποποίηση ή την ανασκευή τους). Η λόγια μορφή και οργάνωση της σύγχρονης ιδεολογίας υποδεικνύει το χαρακτήρα της κοινωνικής εκείνης ομάδας που ενέχεται περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη στην παραγωγή και τη διάχυση της. Πρόκειται φυσικά για τους διανοουμένους, για εκείνους που συγκροτούν τη λεγόμ,ενη πνευματική ηγεσία μιας κοινωνίας και που κατεξοχήν αποτελούν τους δημιουργούς και τους φορείς-αναμεταδότες μιας ιδεολογίας. Και, αντίστροφα, τα ενδιαφέροντα, οι διαθέσεις, οι στάσεις και οι μέριμνες (κοντολογίς, τα ιδιαίτερα προβλήματα) αυτής της ομάδας επηρεάζουν, όσο ο,τιδήποτε άλλο, το χαρακτήρα μιας ιδεολογίας. Η επισήμανση μπορεί να φαίνεται αξιωματική, αυτονόητη ή ταυτολογική: η ιδεολογία είναι πρωτίστως έργο των διανοουμένων, άρα οι διανοούμενοι πρωτοστατούν στη διαμόρφωση και την εξάπλωση τη:. Όμως σκοπός της δεν είναι Ι. Για την ιδιοσυστασία της σύγχρονης ιδεολογίας, βλ. II. Αέκκας, // ιονικιατική ιοεο/.ογία, Αθήνα 1992, σ. / *8-6ο.

2 20;! ΠΛΧΤΕΛΗΐ; Κ. ΛΕΚΚΛ1 να προσφέρει ακόμη έναν αφορισμό, αλλά να παράσχει την αφετηρία για την διαλεύκανση της άδηλης και προβληματικής σχέσης ανάμεσα στους διανοουμένους και την ιδεολογία 2. Για να γίνει κάτι τέτοιο χρειάζεται να αποσαφηνιστεί ο τρόπος με τον οποίο ο παράγοντας διανόηση υπεισέρχεται στη μελέτη της ιδεολογίας. Πρέπει καταρχήν να διευκρινισθεί πως η υπογράμμιση του προοταρχικού póxo'j της διανόησης στη διαμόρφωση της ιδεολογίας δεν υποκρύπτει κάποιο λανθάνοντα ελιτισμό. Ουδείς θα μπορούσε σοβαρά να ισχυριστεί πως οι σύγχρονες ιδεολογίες είναι απλώς ή αποκλειστικώς κινήματα διανοουμένων. Αν όμως μας ενδιαφέρει να κατανοήσουμε τις κοινωνικές καταβολές και τους παραγωγικούς μηχανισμούς αυτών των εξαιρετικά ποικιλόμορφων φαινομένων, τότε οφείλουμε να σταθούμε στον καθοριστικό ρόλο της διανόησης: η διανόηση είναι εκείνη που κυριαρχεί σε όλες τις εκδηλώσεις των σύγχρονων ιδεολογικών φαινομένων και, κυρίως, στον τρόπο με τον οποίο αυτά κοκκοποιούνται και διαδίδονται. Το αξίωμα δεν είναι μόνον προϊόν λογικής συνεπαγωγής (ιδεολογία άοα διανοούμενοι) 3, αλλά επιβεβαιο'ίνεται, σε αρκετές περιπτώσεις, και εμπειρικά. Η κοινωνική σύνθεση των οπαδών μιας ιδεολογίας, όπως λ.χ. ο εθνικισμός, διαφέρει κατά περίπτωση τόσο πολύ, ώστε είναι σχεδόν αδύνατο να αποπειραθούμε οποιαδήποτε γενική ή απαράλλακτη απεικόνιση της. Αριστοκράτες, αστοί, μικροαστοί, αγρότες, προλετάριοι όλοι συναντώνται σε ποικίλους μεταξύ τους συνδυασμούς στο κοινοτικό υπόστρωμα των κοινωνών της εθνικιστικής ιδεολογίας, χωρίς κάτι τέτοιο να σημαίνει πως η ίδια η εθνικιστική ιδεολογία μπορεί να ταυτισθεί (ή έστω να συσχετισθεί κάπως σταθερά) με οποιαδήποτε από αυτές τις κατηγορίες. Και τούτο, διότι οι οπαδοί γενικώς της εθνικιστικής ιδεολογίας συναπαρτίζουν ένα φάσμα που ποικίλλει δραματικά όχι μόνον από την μία εκδοχή του φαινομένου στην άλλη, αλλά και σε διαφορετικές φάσεις κατά 2. ((Η γεύση του χυλού», όπως είπε ο Μαρς, «δεν μας λέει ποιος παρήγαγε τη βρώμη». Κ. Marx, Capital, Ι, Ilarmondsivorth, 1976, σ Βλ. επίσης Κ. Marx & F. Engels, The German Ideology, London, 1970, σ. 6Γ>. Ι Ία την αφανή παρουσία των διανοουμένου; στα ιδεολογικά κινήματα και τις ηγεσίες τους, βλ. επίσης J. Schumpeter, Capitalism, Socialism and Democracy, New York 1950, σ A. W. Gouldner, The Dialectic of Ideology and Technology, New York 1976, σ. 63. S. M. Lipset & A. Basil, «The Roles of the Intellectual and Political Roles», στο: A. Gella (ed.), The Intelligentsia and the Intellectuals, London & New York 1976, σ και A. Montefiole, «The political responsibility of intellectuals», στο: I. Maclean, A. Monlefiore & P. Winch (eds.), The Political Responsibility of Intellectuals, Cambridge 1990, ιδιαιτ. σ ΙΤβ. επίσης Β. Ι. Φίλιας, «Οι διανοούμενοι και το πρόβλημα TCOV ηγεσιών», στο: ίεκατέπσεοα οοκίμια Κοινοιπολογΐα;, Αθήνα Βλ. σ/ετ. Κ. Mannheim, Ideology and Utopia. London 1960, σ. 36, 88, Α. Giddens, The Constitution of Society, Cambridge 1984, σ. 374 και Α. Giddens, Social Theory and Modern Sociology, Cambridge 1987, σ ,

3 ΔΙΑΝΟΟΥΜΕΝΟΙ ΚΛΙ ΙΛΕΟΑΟΙΊΛ 2-03 την εξέλιξη ενός και του ίδιου τύπου εθνικισμού. Εκείνο όμως που ξενίζει σε όλες ανεξαιρέτως τις εκδηλώσεις της εθνικιστικής ιδεολογίας είναι η μόνιμη, σταθερή και εμφανής παρουσία της διανόησης. Οι διανοούμενοι εκπροσωπούνται, δυσανάλογα με τον αριθμό τους, στις τάξεις του ιδεολογικού αυτού κινήματος σε όλες του τις εκδοχές: είναι εκείνοι που πρωτοστατούν στη διαμόρφωση, την αναπαραγωγή και τη διάδοση των σχετικών ιδεολογημάτων, άλλοτε ως συνειδητοί προπαγανδιστές ή απολογητές κι άλλοτε πάλι οος αποστασιοποιημένοι λόγιοι 4. Η διανόηση αποτελεί λοιπόν σταθερά του εθνικιστικού φαινομένου και η διερεύνηση του ρόλου της αποτελεί αναγκαίο όρο για τη μελέτη του. Η προ)τοκαθεδρία το>ν διανοουμένων καθίσταται, μάλιστα, ακόμη πιο εμφανής σε εκείνη τη φάση εξέλιξης της εθνικιστικής ιδεολογίας που ακολουθεί την απόκτηση της εθνικής ανεξαρτησίας. Στο βαθμό που η πολιτική ανεξαρτησία του έθνους συνεπάγεται και την πολλαπλή θεσμοποίηση της εθνικιστικής ιδεολογίας, επισημοποιείται αναλόγως και ο ρόλος των βασικών της φορέων. Με άλλα λόγια, οι διανοούμενοι αναλαμβάνουν το έργο της ανάπτυξης και της διάδοσης των εθνικιστικών ιδεών μέσα στο πλαίσιο του εθνικού κράτους, με τις ευλογίες και τη συμπαράσταση της εθνικής πολιτικής εξουσίας, και μέσα από αναγνωρισμένους για το σκοπό αυτό εθνικούς θεσμούς 5. Ανάλογες υποθέσεις θα μπορούσαν να γίνουν και για άλλες ιδεολογίες, όποίς λ.χ. η σοσιαλιστική. Είναι φυσικά αδιανόητο να φαντασθούμε το σοσιαλισμό ως ιδεολογία δίχως κοινωνικό έρεισμα, δηλαδή δίχως ανταπόκριση προς υπαρκτές κοινωνικές συνθήκες ή δίχως υποστήριξη από συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες, τα συμφέροντα των οποίων αναδεικνύει και προασπίζει. Όμως εξίσου λανθασμένο θα ήταν να υποθέσουμε πως η κο^δικοποίηση των σοσιαλιστικών προταγμάτων, καθώς και οι αναλυτικές επιχειρηματολογίες που τα στηρίζουν δεν υπήρξαν κατεξοχήν έργο διανοουμένου από τον Σαιν-Σιμόν μέχρι τον Μάο. Μάλιστα, στη μαρξιστική εκδοχή της σοσιαλιστικής ιδεολογίας έχουμε σαφείς (αν και αντινομικές προς την υπόλοιπη επιχειρηματολογία) ομολογίες του πρωταρχικού ρόλου της διανόησης: άμεσα, από τον Γκράμσι, στην 4. Βλ. σχετ. F. Hertz, Nationality in History and Politics, New York, -1950, σ. '283. Για την ιδιαιτερότητα της παρουσίας των διανοουμένων στις τάξεις της εθνικιστικής ιδεολογίας, βλ..τ. Breuilly, Nationalism and the Siate, New York 1982, σ και A. W. Gouldner, Against Fragmentation, Oxford 1985, σ Βλ. λ.χ. το χαρακτηριστικό επιθετικό προσδιορισμό θεσμών, όπως εθνική παιδεία, εθνικά γράμματα, εθνικό πανεπιστήμιο, εθνική βιβλιοθήκη, εθνικό ίδρυμα κ.ο.κ. Για την πολύμορφη σχέση που αναπτύσσεται ανάμεσα στους διανοουμένους και το γ.ράτος γενικά, βλ., μεταξύ άλλων, J. Benda, La Trahison des clercs, Paris 1927, R. K. Merton, «The Intellectual and Modem Public Bureaucracy», στο: Social Theory and Social Structure, Glencoe, και L\ Gellm-r, «La trahison de la trahison des clercs», στο: I. Maclean et al. (eds.), O.TT.

4 20ì ΠΑΝΤΕΛΗΣ Ε. ΛΚΚΚΛ1 έννοια του οργανικού όιανοον/.iévov, έμμεσα (και πιο κυνικά) από τον Λένιν στο γνωστό Τι να κάνουμε; ΪΙώς προσδιορίζεται κοινωνιολογικά η διανόηση; Οι δυσκολίες εδώ είναι σημαντικές. Κατά πρώτο λόγο, είναι προφανές πως η διανόηση δεν αποτελεί ξεχωριστή κοινωνική τάξη με οποιαδήποτε από τις παραδεδεγμένες σημασίες του όρου και σίγουρα όχι με την αυστηρή μαρξιστική έννοια: η θέση της δεν μπορεί να οριστεί με βάση το ρόλο της στο παραγοογικό σύστημα, αφού κριτήρια όποος η σχέση των μελο>ν της μ,ε την κυριότητα και τη χρήση των μέσων παραγωγής παραμένουν λίγο-πολύ ξένα προς τον προσδιορισμό της. Αλλά ούτε και με τη βεμπεριανή έννοια είναι δυνατόν να ορίσουμε την διανόηση coç κοινωνική τάξη: κριτήρια όπως το εισόδημα ή ο ρόλος στις σφαίρες της παραγωγής και της κυκλοφορίας των αγαθών σίγουρα δεν αγγίζουν την ιδιαιτερότητα της συγκεκριμένης κοινωνικής ομάδας. Παρά ταύτα, πρόκειται πράγματι για κοινωνική ομάδα, δηλαδή για κάτι παραπάνω από απλό άθροισμα ατόμων, με διαφορετική ενδεχομένους κοινωνική ή ταξική προέλευση. Είναι, δηλαδή, ξεχοοριστό συλλογικό μόρφωμα με ιδιαίτερη εσωτερική συγκρότηση και χαρακτήρα. Δάσκαλοι, πανεπιστημιακοί, λόγιοι και λογοτέχνες, καλλιτέχνες, δημοσιογράφοι, εκπρόσωποι του υπαλληλικού κόσμου, μικροαστοί, επαγγελματίες υψηλού κοινουνικού γοήτρου, πολιτικοποιημένοι ιερείς, ακόμη και στρατιωτικοί, είναι ενδεχόμενο να συγκαταλέγονται στην ιδιότυπη αυτή κατηγορία του πληθυσμού που διακρίνεται από όλες τις άλλες εξαιτίας, προπάντων, της ξεχοοριστής πολιτισμικής της τοποθέτησης. Πρόκειται, με άλλα λόγια, για ανοικτή στα όρια της ομάδα ατόμων που διαθέτουν ξεχωριστή από τον υπόλοιπο πληθυσμό παιδεία (μόρφίοση και πολιτισμική επιφάνεια) και που εξαιτίας αυτής της (ξεχωριστής και κατ' ουσίαν επίκτητης, της κατακτημένη;) ιδιότητας έχουν διαμορφώσει ιδιάζουσα συλλογική κουλτούρα 6. Πρόκειται για ιδιαιτερότητα που, τις περισσότερες φορές, είναι συνειδητή στους φορείς της, αφού εμπνέει ένα πνεύμα συλλογικής αλληλεγγύης ή, το λιγότερο, αμοιβαίας συνεννόησης. Τούτο εκφράζεται, αν όχι με απροκάλυπτα αισθήματα ανουτερότητας απέναντι στον υπόλοιπο πληθυσμό, πάντοος τουλάχιστον μ,ε την υιοθέτηση ξεχωριστών, εσωτερικών για την ομάδα, κωδίκων επικοινωνίας και αναγνώρισης. Όποια όμους κι αν είναι η συγκεκριμένη μορφή που η συλλογικότητα αυτή προσλαμβάνει, γεγονός παραμένει πως το σώμα των διανοουμένων διακρίνεται βασικά για την ξεχ/υριστή επαφή του με τον πολιτισμό σε όλες τις εκφάνσεις του. Το κριτήριο για τη διάκριση της διανόησης είναι ομολογουμένως πολύ σχετικό, ουστε να μπορεί να χρησιμοποιηθεί με αυστηρότητα στον προσδιορι- 6. Βλ., μεταξύ άλλων, Κ. Mannheim, ó.rr., σ. KU)-1-ίο, Τ. Β. Botlomori', Elites and Society, Harniondsworth: 1966, σ. 7 '}-7ί και Λ. \Υ. Gouldner, The Fallire of Intellectuals and the Rise of the λ'αν Closa, London & Basingstoke 1979, σ. 18.

5 ΛΙΛΧΟΟΓΜΚΧΟΙ ΚΛΙ 1ΛΚΟΛΟΓ1Λ li)') σμό της εσωτερικής της συγκρότησης. Δεν είναι λοιπόν παράξενο πως οι διαφωνίες γύρω από τη συμπερίληψη της μίας ή της άλλης επαγγελματικής κατηγορίας ή κοινωνικής υπο-ομάδας στις τάξεις της διανόησης αποτελούν πάγιο χαρακτηριστικό της κοινωνιολογικής ενασχόλησης με το θέμα. Επιπλέον, η σχετικότητα του κριτηρίου έχει να κάνει και με το γεγονός ότι το περιεχόμενο του είναι εξαιρετικά δύσκολο να προσδιορισθεί γενικά και διαχρονικά. ΓΙοιά λ.χ. είναι η πέραν του μετρίου μόρφωση ή παιδεία ενός κοινωνικού υποκειμένου; Μπορεί η περιώνυμη επαφή με τον πολιτισμό να οριστεί γενικά, πέρα δηλαδή από το εκάστοτε πλαίσιο της συγκεκριμένης κοινωνίας που τον δέχεται, τον μεταπλάθει και τον αναπαράγει; Είναι θεμιτή η αναφορά σε συμβατικές βαθμίδες του εκάστοτε εκπαιδευτικού συστήματος για την αποτίμηση της παιδείας ενός ατόμου ή μιας ομάδας ατόμων; Και, ακόμη κι αν πράγματι είναι, επαρκεί για να υποθέσουμε αυξημένη πολιτισμική έκθεση; Συνιστά, για παράδειγμα, η κατοχή αποδεικτικού σπουδών από το Πανεπιστήμιο Αθηνών ή τη Σχολή Ευελπίδοον ή τα κατά τόπους Γυμνάσια και Σχολαρχεία τεκμήριο συμμετοχής στην ελληνική διανόηση του ύστερου 19ου αιώνα; Αν το επιχείρημα της ιδιαιτερότητας που χαρακτηρίζει τη διανόηση βασιζόταν σε τόσο στενές αντιλήψεις του πολιτισμικού κριτηρίου, θα οδηγείτο αναπόδραστα σε αδιέξοδο. Η λύση δεν βρίσκεται προφανώς στην προσμέτρηση συμβατικών ή τυπικοόν εκπαιδευτικοί; προσόντων, αλλά σε μια πολύ πιο γενική (και σημαντική) διαφορά. Η ιδιαιτερότητα της διανόησης πρέπει να αναζητηθεί στην ιδιόμορφη εκείνη κατάσταση, στην ξεχωριστή πολιτισμική και κοινωνική συνθήκη, που της παρέχει τις ευκαιρίες για συγκριτικά υψηλότερη κοινωνική και ιστορική αυτογνωσία, για εναργέστερη συνείδηση του ιστορικοκοινωνικού δρώμενου. Βεβαίως, όσο το κριτήριο γίνεται πιο γενικό, τόσο αυξάνεται και ο κίνδυνος το όλο επιχείρημα να καταστεί κυκλικό και δαιδαλώδες. Όμως η γενικότητα (ή έστω η ασάφεια) του κριτηρίου είναι αναπόφευκτη 7. Η πολιτισμική έκθεση είναι έννοια αναγκαστικά γενική, στο βαθμό που δεν μπορεί να προσδιορισθεί με ακρίβεια ή με ποσοτικά κριτήρια. Πώς τότε είναι δυνατόν να χρησιμοποιείται σε συγκρίσεις και διαβαθμίσεις; λίε ποιο τρόπο μπορεί να νοηθεί η αυξημένη πολιτισμική έκθεση της διανόησης, η ξεχωριστή της παώεία, εξαιτίας της οποίας «αποξενώνεται από την υπόλοιπη κοινωνία» 8 : 7. Βλ. Μ. Weber, «Structures of Power», στο: II. IL Gerth & C. Wrighl Mills (eds.), From. Max Weber, London , σ. 176, T. Β. Bottomore, ό.π., α. 70, R. Bendix, «Tradition and Modernity Reconsidered», Comparative Studies in Society and History, IX, 3 (1967), σ. 3-Ί2-ί1'κί και Λ. Giddens, Social Theory and Modern Sociology o.a., σ Βλ. επίσης Τ. lluszar, «Changes in the Concept of Intellectuals», στο: Λ. Gella (ed.), ό.π., σ Ε. Gellner, Thought and Change, London 1964, σ. 171.

6 2 0 fi ΠΛΧΊΈΛΠΣ Κ. ΛΚΚΚΛΣ Κατά πρώτον έχει σημασία πως γίνεται λόγος όχι για διανοουμένους γενικά, αλλά για σώμα διανοουμένων για τη διανόηση, την ιντελλιγκέντσια, την πνευματική ηγεσία της σύγχρονης κοινωνίας 9. Η διάκριση είναι κάτι παραπάνω από λεκτική, αφού υποδηλώνει τον ιστορικό προσδιορισμό του διανοουμένου. Βεβαίως, διανοούμενοι υπήρξαν πάντοτε στην ιστορία. Στις παραδοσιακές όμως κοινωνίες οι διανοούμενοι (ο:>ς λόγιοι, συγγραφείς, φιλόσοφοι, νομοδιδάσκαλοι, ιερείς, προφήτες, μάγοι κ.ο.κ.), όσο ενσωματωμένοι ήταν στο υπόλοιπο κοινοτικό σοψα, τόσο απομονωμένοι ήταν μεταξύ τους 10. Αντιθέτως, στη σύγχρονη κοινωνία, οι διανοούμενοι αποτελούν ξεχωριστή κατηγορία μέσα στην κοινωνία, διακρίνονται δηλαδή συλλογικά από το υπόλοιπο κοινωνικό σώμα χάρη στην ιδιότυπη δραστηριότητα τους και τους κοινωνικούς ρόλους που τους αποδίδονται 11. Η διαφορά είναι σημαντική. Η μετα-παραδοσιακή κοινωνία επιφέρει, ανάμεσα σε άλλα, τη ριζική ανατροπή όλων των προηγούμενων τρόπων επικοινωνίας μεταξύ των κοινωνικοί υποκειμένων. Οι ολοκληρωτικές αλλαγές στην οργάνωση της παραγωγής, η γενίκευση της συναλλαγής στην κατανάλωση και οι νέες κοινωνικές και πολιτικές διαρθρώσεις επιβάλλουν αντίστοιχα καινοφανείς μορφές κοινωνικής διαντίδρασης. Οι καινούργιες κοινωνικές σχέσεις προϋποθέτουν και ενδυναμώνουν την έμμεση και απρόσωπη επικοινωνία ως κύρια μορφ-η κοινοτικής επαφής και συνεννόησης. Φθάνει απλώς να σκεφθούμε πως και μόνη η καθολικότητα του άναρχου, αυτορρυθμιζόμενου, απρόσωπου μηχανισμού της αγοράς απαιτεί εντελώς καινούργιους τρόπους συνδιαλλαγής που υπερβαίνουν και καταργούν την παλαιά, άμεση και διαπροσωπική επικοινωνία 12. Οι επιπτώσεις των βαθύτατων αυτών ποιοτικών αλλαγο'ιν σε όλο το φάσμα της κοινοτικής οργάνωσης είναι σοβαρότατες. Κατά πρώτον, η αντικατάσταση της άμεσης και διαπροσωπικής επαφής με την έμμεση, απρόσωπη, εξ αποστάσεοκ επικοινωνία σημαίνει, πρακτικά, τον παραμερισμό του προφορικού από το γραπτό λόγο και τη συνακόλουθη γενίκευση του δεύτερου σε κύρια νόρμα 9. Σχετικά με τις διαφωνίες περί την ακριβή χρήση του όρου ιντε?.λιγκέντσια σε σχέση προς τον όρο Οιανοονμενοζ, βλ., μεταξύ άλλοον, Η. Seton-Watson, Nationalism and Communism, London 1964, σ. 3-35, Τ. Β. Bottomore, ό.π., σ. 70, Λ. W. Gouldner, The Future of Intellectuals and the Rise of the New Class, ό.π, a. 48, A. Gella, ((An Introduction lo the Sociology of the intelligentsia)), στο A. Gella (ed.), ό.π., σ και Β. Ι. Φίλιας, ό.π., σ Βλ. Τ. Β. Bottomore, ό.π., σ , 71 και Β. Anderson, Imagined Communities, London 1983, σ Βλ., μεταξύ άλλων, Ε. Gellner, Thought and Change, ό.π., α , R. Bendiv, ό.π., σ. 321, 343, A. W. Gouldner, The Future of Intellectuals and the Rise of the New Class, ό.π., σ. 1-5, 102 και J. Plamenatz, Ιδεολογία, Αθήνα 1981, σ Βλ. Κ. Marx, Grundrisse, Harinondsworth 1973, σ

7 ΛΙΛΝΟΟΓ.ΜΚΝΌΙ ΚΑΙ ΙΛΚΟΛΟΓΙΑ 207 κοινωνικού διαλόγου. Η νέα κοινωνία κομίζει και εξίσου νέα κουλτούρα. Όμως η ριζική πολιτισμική ανακατάταξη που συνοδεύει αναπόφευκτα τις βαθύτατες κοινωνικές μεταβολές έχει και τις δικές της συνέπειες. Οι νέες μορφές επικοινωνίας της σύγχρονης κοινωνίας απαιτούν και ιδιαίτερους φορείς. Πρόκειται για τα άτομα εκείνα που αφομοιώνουν, χειρίζονται και αναπαράγουν άμεσα τα νέα μέσα επικοινωνίας για τους χρήστες της νέας κουλτούρας, που απορρέει / / / ' ' 11 απο τις ανάγκες της σύγχρονης κοινωνικής οργάνωσης. Έτσι, δημοσιογράφοι και λογοτέχνες, υπάλληλοι και γραφειοκράτες, εκπαιδευτικοί και επιστήμονες συνέχονται από τον κοινό κοινο>νικό τους προσδιορισμό ως εκφράστε; και παραγωγοί της νέας κουλτούρας: είναι εκείνοι που ασχολούνται απευθείας με την αναπαραγωγή της σε όλες της τις μορφές, εκείνοι που δουλεύουν άμεσα το γενικευμένο γραπτό λόγο, εκείνοι που μεταδίδουν την εγκύκλια παιδεία, εκείνοι που υπηρετούν και προωθούν τις νέες γνωστικές μεθόδους 11. Η διαφορά τους με τον παραδοσιακό τύπο διανοουμένου είναι ριζική. Στην περίπτωση τους δεν πρόκειται πλέον για αυτόνομη και αυτόβουλη ενασχόληση με τα «γράμματα» (μια σφαίρα που παραμένει ξένη ή παραπληρωματική ττροζ τις παραδοσιακές μορφές κοινωνικής ζωής). Πρόκειται για ξεχωριστή (πολυεπίπεδη, μα συλλογική) δραστηριότητα που είναι οργανικά συνυφασμένη με την ίδια την κοινωνία και τις ανάγκες της. Ο σύγχρονος διανοούμενος δεν είναι απλο>ς homme de culture, κοινωνική εξαίρεση ή εκκεντρικότητα, που διαλογίζεται, συγγράφει ή διδάσκει στο περιθώριο της κοινωνίας στην οποία ζει. Αντιθέτως, επιτελεί άμεσο κοινωνικό ρόλο διανοουμένου, που τις περισσότερες φορές, όταν ασκείται αποκλειστικά, συμπίπτει με τον ίδιο τον επαγγελματικό του προσδιορισμό. Κάποος έτσι θα πρέπει, νομίζω, να ερμηνευθεί και το γνοοστό επιχείρημα του Γκράμσι πως, ενώ ο καθένας μπορεί να θεωρηθεί διανοούμενος στο βαθμό που διαλογίζεται, με τον τρόπο του, σχετικά με το κοινωνικό δρώμενο, όλα τα μέλη της κοινωνίας δεν επιτελούν και ρόλο διανοουμένου μέσα σε αυτήν 15. Η συλλογική λοιπόν περιγραφή των διανοουμένων των 13. Βλ. Κ. Mannheim, «The problem of generations», στο: P. Kecskemeti (ed.), I'Jssays on the Sociology of Knowledge, London 1968, σ l'j. lì: προς την αναγκαστική πρόσδεση τοον σύγχρονων διανοουμένων στη λεγόμενη κουλτούρα τον κριτικού?.όγου [Culture of Critical Discourse], βλ. Λ. W. Gouldner, The Dialectic of Ideology and Technology, 6.-., a και A. W. Gouldner, 7Vie Future of intellectuals and the Rise of the New Class, ό.π., σ. 3, 28-30, 52, Βλ. A. Gramsci, «The Intellectuals)), στο: Q. Hoare & G. Nowell-Smith (eds.), Selections from the Prison Notebooks of Antonio Gramsci, London 1971, ιδιαίτ. σ και C. Bloggs, Gramsci's Marxism, London 1976, σ , Για τις διαλογικέ:; ικανότητες του κοινωνικού υποκειμένου γενικά, βλ. G. Sartori, «Politics, ideology, and Belief Systems», The American Political Science Review, LXIII, 2 (1969), σ και A. Giddens, Central Problems in Social Theory, London 1979, σ

8 2 0 S ΠΛΝΤΚΛΗΣ ι :, ΛΚΚΚΛΙ; σύγχρονων κοινωνιών με τους όρους Οιανυηση, ιντελλιγκέντσια κ.ο.κ. έχει ιδιαίτερη φόρτιση: ο πολιτισμικός χαρακτήρας TCOV όρων που χρησιμοποιούνται αποκτά στις κοινωνίες αυτές ξεχωριστό περιεχόμενο, μεστό από ιστορικές και κοινοονιολογικές υποδηλώσεις. Παρά την κοινωνική της λειτουργία όμως (ή μάλλον εξαιτίας της), η διανόηση παραμένει ξέχοορο τμήμα της σύγχρονης κοινωνίας και με την αρνητική έννοια. Είναι, καταρχήν, εκείνη η κοινωνική ομάδα που όχι μόνον χειρίζεται άμεσα το νέο πολιτισμό, αλλά αποτελεί και το απευθείας δημιούργημα του. Η διανόηση απαρτίζεται από πρόσωπα τα οποία, ανεξάρτητα από την αρχική κοινωνική τους προέλευση, αποτελούν προϊόντα της εκπαιδευτικής κινητικότητας που η εκσυγχρονιστική διαδικασία προκαλεί 16. Ο σύγχρονος διανοούμενος ξεχωρίζει για την παιδεία του, που έχει αποκτηθεί από τη συνεχή τριβή με τους νέους επικοινωνιακούς κώδικες: από τη συμμετοχή του στις πνευματικές ζυμώσεις της κοινωνίας του, από την επαφή του με τα σύγχρονα ρεύματα σκέψης και, πολλές φορές, από την πολλαπλή κοινωνικοποίηση του σε περισσότερα από ένα πολιτισμικά περιβάλλοντα. H ιδιαιτερότητα της διανόησης δεν σταματά εδου. Οι φορείς των νέων μορφών επικοινωνίας είναι εκείνοι που βρίσκονται εξ ορισμού σε θέση να δεχθούν τα μηνύματα του συνεχούς κοινωνικού μετασχηματισμού που συντελείται γύρω τους στην ίδια τους την κοινωνία ή τον ιζζρί^υρό της. Με την έννοια αυτή του αναγκαστικού τιροβ?.ηματισμού που επιβάλλεται από την ίδια της τη φύση, η διανόηση αποτελεί εκείνη την ομάδα που είναι ίσως η πλέον ευάλωτη στην πρόκληση και τις συνέπειες της συνεχούς κοινωνικής αλλαγής. Ο προσδιορισμός της ιδιαιτερότητας των σύγχρονων διανοουμένων έχει λοιπόν να κάνει αφενός με τη στρατηγική θέση τους στη σύγχρονη κοινωνία και αφετέρου με την αναγκαστικά αυξημένη ευαισθησία τους στα ερεθίσματα της συνεχούς κοινωνικής αλλαγής. Οι δύο αυτές διαστάσεις της κοινωνικής τους τοποθέτησης ορίζουν και το ιδιότυπο δίλημμα των διανοουμένων: δηλαδή, την ξεχο^ριστή συνθήκη στην οποία τελούν και η οποία κατατρέχει την κοινωνική τους παρουσία. Η διανόηση βρίσκεται στην καρδιά της συνεχούς διαδικασίας της υπέρβασης του παραδοσιακού από το σύγχρονο. Επιπρόσθετα, είναι εκείνη η μερίδα του πληθυσμού που μπορεί, πρώτη ή με εναργέστερο τρόπο, να διακρίνει τη σύγκρουση ανάμεσα στην εκάστοτε τάξη πραγμάτων και το φάσμα της μεταβολής της. Η πραγματικότητα, η προσμονή ή ο φόβος του νέου βαραίνουν, πάνω από όλα, τους κυριότερους εκφραστές του: η εκσυγχρονιστική διαδικασία αναπαράγει αδιάκοπα εκείνη τη συγκεκριμένη κοινωνική κατηγορία, η οποία αντιλαμβάνεται τις συνέπειες της κοινωνικής αλλαγής με μεγαλύτερη διαύγεια και οξύτητα από οποιαδήποτε άλλη κοινωνική ομάδα, θα μπορούσε li.). Βλ. 1ν (lellncr. Xaliorts and.xatiunalism, Oxford σ

9 ΔίΛΧΌΟΤΜΕΧΟΙ ΚΛί ΙΔΕΟΛΟΓΙΑ 209 λοιπόν να ειπωθεί πως η διανόηση είναι η ίδια «φαινόμενο της μετάβασης» 17, μια ξεχωριστή δηλαδή ομάδα που, από την εποχή ακόμη των lumières του 18ου αιώνα, ξεπηδά από την εκσυγχρονιστική διαδικασία, βρίσκεται μέσα της και την παρακολουθεί. Η ιδιάζουσα τοποθέτηση της διανόησης μπορεί πλέον να νοηθεί πληρέστερα. Εξαιτίας του κοινωνικού τους ρόλου ως φορέων της νέας κουλτούρας, οι διανοούμ,ενοι είναι πράγματι αποξενωμένοι από το υπόλοιπο κοινωνικό σώμα. Η απομόνωση δεν είναι τόσο κοινωνική (μολονότι ούτε αυτό αποκλείεται), όσο πολιτισμική: είναι η αποξένωση που προέρχεται από τη μοναχική (σε σχέση με τον υπόλοιπο πληθυσμό) συνείδηση των προβλημάτων που απορρέουν από τον εκσυγχρονισμό 18. Είναι η μοναξιά που πηγάζει από την πληρέστερη αντίληψη του ιστορικού γίγνεσθαι και τη συναίσθηση της δυνατότητας του ανθρώπου να επέμβει σε αυτό. Όσο φανατικά ενταγμένοι κι αν αισθάνονται στις τάξεις μιας ιδεολογίας, οι διανοούμενοι είναι κατ' ουσίαν πολιτισμικώς απάτριδες, στο βαθμό που δεν μπορούν να παρακολουθήσουν ασύνειδα ή άκριτα την ιστορική εξέλιξη και, κατά συνέπεια, οφείλουν να επιλέξουν οι ίδιοι, άμεσα και συνειδητά, τη στάση τους απέναντι της 19. Στη σύγκρουση ανάμεσα στο παλαιό και το νέο, η διανόηση είναι η περισσότερο εκτεθειμένη και η λιγότερο προστατευμένη κοινωνική ομάδα. Είναι λοιπόν φυσικό να θεωρήσουμε πως τα προβλήματα, οι διαλογισμοί, οι αντιδράσεις και οι στάσεις αυτής της τόσο ξεχωριστής, όσο και ρευστής κατηγορίας ατόμων συνιστούν εξαιρετικά σημαντικούς παράγοντες στη διαμόρφωση των αντιλήψεων και τον προσανατολισμό των ενεργειών των κοινοτικών υποκειμένων κοντολογίς, στην παραγωγή και τη διάχυση των ιδεολογιών. Θα μπορούσαμε λοιπόν να πούμε πίος, από τη φύση της, η διανόηση συγκλονίζεται από τη σύγκρουση ανάμεσα σε δύο κόσμους: στον κόσμο του χθες και τον κόσμο του αύριο 20. Θα μπορούσαμε ακόμη να χαρακτηρίσουμε αυτήν τη σύγκρουση σαν τη βάση του ιδιότυπου διλήμματος ή άχθους της διανόη- 17. Ε. Gellner, Thought and Change, ό.π., σ Βλ. Μ. Matossian, «Ideologies of Delayed Industrialization: Some Tensions and Ambiguities», Economic Development and Cultural Change, 6, 3 (1957/58), σ , R. Aron, The Opium of the Intellectuals, New York 2 19G2, κεφ. 7, R. Bendix, ό.π., a. 343, E. Shils, The Intellectuals and the Powers and Other Essays, Chicago 1971, σ. 7, και A. W. Gouldner, The Future of Intellectuals and the Rise of the New Class, ό.π., c Βλ. Κ. Mannheim, Ideology and Utopia, ό.π., σ. 136, όπου και η επεξεργασία της γνωστής φράσης του Alfred Weber die freischwebende Intelligenz. Πρβλ. επίσης Τ. Β. Bottomore, ό.π., σ. 75 και Α. W. Gouldner, The Future of Intellectuals and the Rise of the New Class, ό.π., σ. 3, 8, 11, Βλ. Β. Ι. Φίλιας, ό.π., σ ,

10 210 ΙΙΛΧΤΕΛΙΙΐ: Κ.ΛΚΚΚΛΪ ση;, η οποία είναι σε θέση να αντιληφθεί τις προεκτάσεις της αντίθεσης και να αναζητήσει τρόπους για καινούργιες συνθέσεις που θα κατορθο'ίνουν να συνδέουν τη διαρκώς ανασυντιθέμενη τάξη πραγμάτων με τα προανακρούσματα του (αβέβαιου ως προς την έκβαση, αλλά βέβαιου ους προς την έλευση) μέλλοντος. Θα μπορούσαμε, τέλος, να θεωρήσουμε πως το ζήτημα αυτό βρίσκεται στον πυρήνα του προβλήματος επιμέρους ιδεολογιών τηί σύγχρονης κοινωνίας, o cor ο εθνικισμός, ο σοσιαλισμός ή ο φιλελευθερισμός. Κάτι τέτοιο δεν σημαίνει προφανώς πως οι σύγχρονες ιδεολογίες είναι αποκυήματα της φαντασίας μιας αριθμητικά περιορισμένης πνευματικής ελίτ 21. Ούτε βεβαίως σημαίνει πως όλα τα μέλη της διανόησης αποτελούν κοινωνούς της όποιας ιδεολογίας αναγκαστικά ή ανεπιφύλακτα. Αντιθέτους, αξίζει να σημειωθεί πως η αμφισβήτηση, η ανασκευή ή η τροποποίηση των όρων της σύγχρονης ιδεολογίας μπορεί να προέλθει πάλι μόνον από διανοουμένους. Τέλος, οι παρατηρήσεις που διατύπωσα δεν συνεπάγονται πως το εσ(οτεοικό άγβο; της σύγχρονης διανόησης οδηγεί πάντοτε και αναγκαστικά στην παραγωγή ή την υιοθέτηση κάτυοιας συγκεκριμένης ιδεολογίας: ο διανοούμενος υ.ιτορεί να μετέχει ή να μην μετέχει στην παραγωγή της ιδεολογίας, μπορεί να καταφάσκει στην ιδέα της εξέλιξης ή να υπερασπίζεται την αντίληψη του κενού χρόνου, μπορεί να συμβιβάζεται ή να αμφισβητεί την κοινωνία του και τις πολιτικές της ρυθμίσεις, μπορεί να είναι επαναστάτης ή κομφορμιστής, μ,πορεί να λαμβάνει ή να μην λαμβάνει μέρος στη διαμόρφωση των κοινωνικο-πο?ιΐτικο>ν πραγμάτων, μπορεί να είναι εκσυγχρονιστής ή λάτρης της παράδοσης, μπορεί να είναι κοσμοπολίτης ή ξενόφοβος. Εκείνο που δεν μπορεί να κάνει είναι να απέχει από τον ιδεολογικό διάλογο της σύγχρονης κοινοονίας, αφού, ακόμη κι όταν δεν το αναγνωρίζει, ο διανοούμενος βρίσκεται, φύσει και θέσει, στο επίκεντρο και αποτελεί τον κύριο παραγωγό του: ακόμη και ο πλέον ακραίος αναχωρητισμός από την πλευρά των διανοουμένων συνιστά εκδήλωση της συνειδητής τους άρνησης να εμπλακούν σε έναν διάλογο που οι ομόλογοι τους δημιουργούν ή συντηρούν και που οι ίδιοι, πρωτίστως, καταλαβαίνουν. 21. Σε τούτο λ.χ. συνίσταται το λάθος του E. kedourie σε σχέση ττρος την ερμηνεία της εθνικιστικής ιδεολογίας. Βλ. σχετ. Η. Kedourie, Nationalism, London 1960, ιδιαίτ. σ

Αγροτική Κοινωνιολογία

Αγροτική Κοινωνιολογία Αγροτική Κοινωνιολογία Θεματική ενότητα 1: Θεωρητική συγκρότηση της Αγροτικής Κοινωνιολογίας 1/3 Όνομα καθηγητή: Χαράλαμπος Κασίμης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Εκπαιδευτικοί στόχοι Στόχος

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Ενότητα 6: Η κουλτούρα στην κοινωνιολογική θεωρία Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική και Ταξική Ανάλυση. Επιμέλεια: Άννα Κουμανταράκη

Πολιτική και Ταξική Ανάλυση. Επιμέλεια: Άννα Κουμανταράκη Πολιτική και Ταξική Ανάλυση Επιμέλεια: Άννα Κουμανταράκη Τι καταλαβαίνουμε με τον όρο «κοινωνική ανισότητα»; Πλούσιοι και φτωχοί; Προνομιούχοι ή άνθρωποι με ιδιαίτερα χαρίσματα και ταλέντα; Κυρίαρχοι και

Διαβάστε περισσότερα

Εναλλακτικές θεωρήσεις για την εκπαίδευση και το επάγγελμα του εκπαιδευτικού

Εναλλακτικές θεωρήσεις για την εκπαίδευση και το επάγγελμα του εκπαιδευτικού Εναλλακτικές θεωρήσεις για την εκπαίδευση και το επάγγελμα του εκπαιδευτικού Η εκπαίδευση ως θεσμός κοινωνικοπολιτισμικής μεταβίβασης δομολειτουργισμός και ως θεσμός κοινωνικού μετασχηματισμού κριτική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια 18 ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια χαρακτηριστικά αποδίδουμε σε ένα πρόσωπο το οποίο λέμε

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Βεμπεριανές απόψεις για την Εκπαίδευση Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 12ο (σελ. 274 282) 2 Max Weber (1864 1920) Βεμπεριανές απόψεις για

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

Ηγεσία και Διοικηση. Αποτελεσματική Ηγεσία στο Χώρο της Εργασίας

Ηγεσία και Διοικηση. Αποτελεσματική Ηγεσία στο Χώρο της Εργασίας Ηγεσία και Διοικηση Αποτελεσματική Ηγεσία στο Χώρο της Εργασίας 1. Η έννοια της αποτελεσματικής ηγεσίας Είναι σημαντικό να ξεκαθαρίσουμε πως η έννοια της ηγεσίας δεν είναι ταυτόσημη με τις έννοιες της

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Ενότητα 8: Εισαγωγή στην Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή & διαχείριση πληροφορίας στο ψηφιακό περιβάλλον

Παραγωγή & διαχείριση πληροφορίας στο ψηφιακό περιβάλλον Παραγωγή & διαχείριση πληροφορίας στο ψηφιακό περιβάλλον Ενότητα: Η πληροφορία στο σύγχρονο επικοινωνιακό περιβάλλον Σταμάτης Πουλακιδάκος Σχολή ΟΠΕ Τμήμα ΕΜΜΕ Η πληροφορία για την κοινωνία Η σύγχρονη

Διαβάστε περισσότερα

κουλτούρας» και της«πολιτιστική βιοµηχανία».

κουλτούρας» και της«πολιτιστική βιοµηχανία». } Σχολή της Φρανκφούρτης: η έννοια της «µαζικής κουλτούρας» και της«πολιτιστική βιοµηχανία». } η«µαζική κουλτούρα» δεν είναι η κουλτούρα που προέρχεται από τις µάζες, αλλά αυτή που προορίζεται για αυτές

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 8 2/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 8 2/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Γεωργική Εκπαίδευση Θεματική ενότητα 8 2/2 Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Οι φοιτητές/τριες πρέπει να είναι ικανοί/ες: α) να αναφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Ενότητα 2: Κοινωνιολογία - πολιτισμός - κουλτούρα. Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων.

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. 9 LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. «Βλέπουμε με τα μάτια μας, αλλά κατανοούμε με τα μάτια της συλλογικότητας». 6 Ένα από τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Ενότητα 4: Εισαγωγή στην Κοινωνιολογία Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150 Παιδαγωγικό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ενότητα: Το Παραπρόγραμμα ή κρυφό Αναλυτικό Πρόγραμμα Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Β ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4Ο ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ 4.1 Η πολιτική 4.1 Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ 1/21 Η λέξη πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη και Διαχείριση του Αγροτικού Χώρου» Ενότητα 2: Αγροτική Κοινότητα και Αγροτικός Μετασχηματισμός (1/2) 2ΔΩ Διδάσκων:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804)

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ - ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΙΟΘΕΩΡΙΑΣ ΤΟΥ 1 ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) (Η σύντομη περίληψη που ακολουθεί και η επιλογή των αποσπασμάτων από την πραγματεία του Καντ για την ανθρώπινη γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων

Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων Ενότητα 10: Ο Κριτικός Στοχασμός στον Εργασιακό Χώρο Γιώργος Κ. Ζαρίφης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

Βαγγέλης Βασιλάτος και Τρύφων Κολλίντζας

Βαγγέλης Βασιλάτος και Τρύφων Κολλίντζας Η ΜΗ- ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ: ΟΛΟΙ ΜΑΖΙ ΣΤΟ ΠΑΡΤΙ ΚΑΙ Ο ΚΑΘΕΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΤΗ ΤΟΥ Βαγγέλης Βασιλάτος και Τρύφων Κολλίντζας 9-11-2015 Αναπ. καθηγητής και καθηγητής, αντίστοιχα, του Τμήματος Οικονομικής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕ 800 Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης (κοινωνικοποίηση διαπολιτισμικότητα)

ΚΕ 800 Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης (κοινωνικοποίηση διαπολιτισμικότητα) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΚΕ 800 Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης (κοινωνικοποίηση διαπολιτισμικότητα) Ενότητα 6.2: Ανισότητες στην εκπαίδευση. Επίδοση στο σχολείο

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ;

Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ; Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ; Απάντηση: Η μορφή της αγοράς καθορίζεται από μια σειρά παραγόντων. Οι σπουδαιότεροι από τους παράγοντες αυτούς είναι οι εξής: Πρώτον, ο αριθμός

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη Το παρόν ηλεκτρονικό εγχειρίδιο έχει ως στόχο του να παρακολουθήσει τις πολύπλοκες σχέσεις που συνδέουν τον

Διαβάστε περισσότερα

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Μέχρι πριν λίγα χρόνια ηαντίληψη που επικρατούσε ήταν ότι ημαθηματική γνώση είναι ένα αγαθό που έχει παραχθεί και καλούνται οι μαθητές να το καταναλώσουν αποστηθίζοντάς

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ. ημερήσιος και περιοδικός τύπος ραδιόφωνο τηλεόραση προφορική φήμη ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΠΑΡΑΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ

ΠΑΡΑΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ. ημερήσιος και περιοδικός τύπος ραδιόφωνο τηλεόραση προφορική φήμη ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΠΑΡΑΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΟΡΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ Παραπληροφόρηση είναι η σκόπιμη διάδοση ψεύτικων ειδήσεων, με στόχο να οδηγηθεί η κοινή γνώμη προς ορισμένη κατεύθυνση, για την εξυπηρέτηση ιδιοτελών συμφερόντων. ΜΕΣΑ ΔΙΑΔΟΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Ενότητα 9: Εισαγωγή στην Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ. Χρήστος Ν. Σιγάλας

Η ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ. Χρήστος Ν. Σιγάλας Η ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ Χρήστος Ν. Σιγάλας Με τον όρο Εκπαιδευτικό Έργο στο πλαίσιο μιας εκπαιδευτικής βαθμίδας νοούμε το σύνολο των ενεργειών και των δραστηριοτήτων δια

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ MANAGEMENT ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ. Ορισμοί

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ MANAGEMENT ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ. Ορισμοί Ορισμοί Ηγεσία είναι η διαδικασία με την οποία ένα άτομο επηρεάζει άλλα άτομα για την επίτευξη επιθυμητών στόχων. Σε μια επιχείρηση, η διαδικασία της ηγεσίας υλοποιείται από ένα στέλεχος που κατευθύνει

Διαβάστε περισσότερα

Τάσεις, χαρακτηριστικά, προοπτικές και υποδοχή από την εκπαιδευτική κοινότητα ΣΤΡΟΓΓΥΛΗ ΤΡΑΠΕΖΑ 5 ο Συνέδριο EduPolicies Αθήνα, Σεπτέμβριος 2014

Τάσεις, χαρακτηριστικά, προοπτικές και υποδοχή από την εκπαιδευτική κοινότητα ΣΤΡΟΓΓΥΛΗ ΤΡΑΠΕΖΑ 5 ο Συνέδριο EduPolicies Αθήνα, Σεπτέμβριος 2014 Τάσεις, χαρακτηριστικά, προοπτικές και υποδοχή από την εκπαιδευτική κοινότητα ΣΤΡΟΓΓΥΛΗ ΤΡΑΠΕΖΑ 5 ο Συνέδριο EduPolicies Αθήνα, Σεπτέμβριος 2014 Η διεθνής βιβλιογραφία διαπιστώνει την αντιπαράθεση μεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος: Power/ Knowledge: Selected interviews and other writings

Τίτλος: Power/ Knowledge: Selected interviews and other writings ACADEMIA ISSN, 2241-1402 http://hepnet.upatras.gr Volume 3, Number 1, 2013 BOOK REVIEW Τίτλος: Power/ Knowledge: Selected interviews and other writings 1972-1977 Συγγραφέας: M.Foucault Σελίδες: 288 Επιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ β. φιλιας, μ. κουρουκλη γ. ρουσσης, κ. κασιματη λ. μουσουρου, α. παπαριζος ε. χατζηκωνσταντη μ. πετρονωτη, γ. βαρσος φ. τσαλικογλου-κωστοπουλου ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Π. Σωτηρόπουλος

Δημήτρης Π. Σωτηρόπουλος ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Πόσο νεωτερικό είναι το ελληνικό κράτος; H αντιφατική πορεία από τον βαλκανικό περίγυρο στο ευρωπαϊκό περιβάλλον * Greece: a modern state? Trajectories from the Balkan milieu to the European

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗ ΓΕΝΙΚΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΑΙΤΙΑ

ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗ ΓΕΝΙΚΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΑΙΤΙΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗ ΓΕΝΙΚΑ Η παγκοσμιοποίηση έχει διαταράξει την παραδοσιακή διεθνή κατάσταση. Σαρωτικές αλλαγές, οικονομικές και κοινωνικές συντελούνται ήδη, η ροή των γεγονότων έχει επιταχυνθεί και η πολυπλοκότητα

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Η Συνδυαστική προσέγγιση του Basil Bernstein Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 13ο (σελ. 282 302) 2 Η συνδυαστική Προσέγγιση του Bernstein

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 1: Εισαγωγή στην έννοια και την ύλη της Εφαρμοσμένης Ηθικής

Ενότητα 1: Εισαγωγή στην έννοια και την ύλη της Εφαρμοσμένης Ηθικής ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 1: Εισαγωγή στην έννοια και την ύλη της Εφαρμοσμένης Ηθικής Παρούσης Μιχαήλ Τμήμα Φιλοσοφίας 1 Σκοποί ενότητας 1. Το πεδίο της Εφαρμοσμένης Ηθικής 2. Σχέση της Εφαρμοσμένης Ηθικής

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ Η κοινωνία μας περνά ένα στάδιο ταχύτατων μεταλλαγών και ανακατατάξεων, όπου αμφισβητούνται αξίες και θεσμοί. Σήμερα οι θεσμοί έχουν γίνει πολύμορφοι και σύνθετοι, ενώ ταυτόχρονα όσοι άντεξαν

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Λογοτεχνίας

Διδακτική της Λογοτεχνίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Λογοτεχνίας Ενότητα 1: Σκοποί της διδασκαλίας της λογοτεχνίας l Βενετία Αποστολίδου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝEΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Κοινωνίες αγροτικού τύπου (παραδοσιακές, στατικές κοινωνίες)

ΓΕΝEΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Κοινωνίες αγροτικού τύπου (παραδοσιακές, στατικές κοινωνίες) ΓΕΝEΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Κοινωνίες αγροτικού τύπου (παραδοσιακές, στατικές κοινωνίες) Αξίες αδιαµφισβήτητες από γενιά σε γενιά Οι σχέσεις καθορισµένες από ήθη και έθιµα Εξωτερική ηθική Κοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας

Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας 1. Ορισµός και αντικείµενο της Κοινωνιολογίας 1.1. Κοινωνιολογία και κοινωνία Ερωτήσεις του τύπου «σωστό λάθος» Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις ως Σωστές ή Λανθασµένες,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ( σελίδες σχολικού βιβλίου 123 127, έκδοση 2014 : σελίδες 118 122 ) 3.3 ιεύθυνση 3.3.1 Ηγεσία Βασικές έννοιες Οι επιχειρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Ενότητα 7: Εισαγωγή στην Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150

Διαβάστε περισσότερα

Αυτή ακριβώς η μεταλλαγή είναι το θέμα του παρόντος βιβλίου. Προκειμένου να την προσδιορίσουμε μέσα σε όλο αυτό το ομιχλώδες τοπίο της

Αυτή ακριβώς η μεταλλαγή είναι το θέμα του παρόντος βιβλίου. Προκειμένου να την προσδιορίσουμε μέσα σε όλο αυτό το ομιχλώδες τοπίο της Εισαγωγή Tο βιβλίο αυτό θα μπορούσε να τιτλοφορείται διαφορετικά. Αν θέλαμε να ακολουθήσουμε το ρεύμα των αλλαγών στο χώρο των διεθνών οργανισμών, ο τίτλος του θα ήταν «Εκπαίδευση για την αειφόρο ανάπτυξη».

Διαβάστε περισσότερα

Η Κοινωνική ιάρθρωση: ιαστρωµάτωση, Κινητικότητα, Μετάταξη

Η Κοινωνική ιάρθρωση: ιαστρωµάτωση, Κινητικότητα, Μετάταξη ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΑΤΟ Η Κοινωνική ιάρθρωση: ιαστρωµάτωση, Κινητικότητα, Μετάταξη 1. Κοινωνική ιάρθρωση, διαστρωµάτωση, ταξική σύνθεση Ερώτηση ανάπτυξης Nα προσδιορίσετε τους λόγους για τους οποίους οι συγγραφείς

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ Είμαστε τυχεροί που είμαστε δάσκαλοι Α ΛΥΚΕΙΟΥ 20\ 11\2016 ΚΕΙΜΕΝΟ: Υπάρχει ιδανικός ομιλητής της γλώσσας; Δεν υπάρχει στη γλώσσα «ιδανικός ομιλητής». Θα διατυπώσω εδώ μερικές σκέψεις

Διαβάστε περισσότερα

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ.

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. Η συμβολή της οικογένειας στην άσκηση κοινωνικής πολιτικής είναι μεγάλη και διαχρονική. Η μορφή και το περιεχόμενο, όμως, αυτής της συμβολής

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΣΤΗΝ ΗΜΕΡΙΔΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ

ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΣΤΗΝ ΗΜΕΡΙΔΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ 1 ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΑΡΧΗΓΟΥ ΑΣΤΥΝΟΜΙΑΣ κ. ΖΑΧΑΡΙΑ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΣΤΗΝ ΗΜΕΡΙΔΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Ανοικτού Πανεπιστημίου Κύπρου Τρίτη, 1 η Σεπτεμβρίου, 2015 και ώρα 15.00, Αμφιθέατρο

Διαβάστε περισσότερα

II29 Θεωρία της Ιστορίας

II29 Θεωρία της Ιστορίας II29 Θεωρία της Ιστορίας Ενότητα 7: Αντώνης Λιάκος Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας - Αρχαιολογίας Τα εργαλεία του ιστορικού. Από τις αιτίες στα αποτελέσματα ή από τα αποτελέσματα στις αιτίες; Γνωσιοθεωρητικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Δια βίου Εκπαίδευση και διάγνωση επιμορφωτικών αναγκών: Μια σχεδιασμένη παρέμβαση για την ενίσχυση των δυνάμεων της εργασίας H ΔΒΜ προϋποθέτειτοστρατηγικόσχεδιασμό,

Διαβάστε περισσότερα

Πότε ένας δάσκαλος θα κρίνεται ελλιπής και πότε εξαιρετικός

Πότε ένας δάσκαλος θα κρίνεται ελλιπής και πότε εξαιρετικός Πότε ένας δάσκαλος θα κρίνεται ελλιπής και πότε εξαιρετικός Στο σχέδιο της αξιολόγησης το μεγαλύτερο μέρος (περισσότερες από 5.000 λέξεις!) καταλαμβάνεται από αναλυτικές οδηγίες για το πώς ο διδάσκων μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση.

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Γραμματισμός: έννοια-παιδαγωγικές συνέπειες Σήμερα, στην αναπτυγμένη τεχνολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Γιώργος Οικονομάκης geconom@central.ntua.gr Μάνια Μαρκάκη maniam@central.ntua.gr Συνεργασία: Φίλιππος Μπούρας Κομβικό-συστατικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

12 Ο ΕΘΝΙΚΙΣΜΟΣ ΚΑΙ Η ΑΝΟΔΟΣ ΤΗΣ ΑΚΡΟΔΕΞΙΑΣ

12 Ο ΕΘΝΙΚΙΣΜΟΣ ΚΑΙ Η ΑΝΟΔΟΣ ΤΗΣ ΑΚΡΟΔΕΞΙΑΣ Η ελληνική κοινωνία βρίσκεται σε γενικευμένη κρίση. Οικονομική κρίση, που την κάνει να ισορροπεί επικίνδυνα στο χείλος της οικονομικής καταστροφής. Πολιτική κρίση, με την άρση εμπιστοσύνης στα πολιτικά

Διαβάστε περισσότερα

20 Νοεμβρίου Κυρίες και κύριοι, Καλησπέρα σας.

20 Νοεμβρίου Κυρίες και κύριοι, Καλησπέρα σας. Ομιλία Αλεξάνδρας Πάλλη στην Ημερίδα της ΕΣΕΕ με θέμα: «Στηρίζουμε τη γυναικεία επιχειρηματικότητα, προωθούμε τη συμμετοχή των γυναικών στα κέντρα λήψης αποφάσεων» 20 Νοεμβρίου 2013 Καλησπέρα σας. Θα ήθελα

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 9: ΕΓΩΚΕΝΤΡΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 9: ΕΓΩΚΕΝΤΡΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 9: ΕΓΩΚΕΝΤΡΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΚΚΑΣ (1994). Ο ΥΠΕΡΤΑΞΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΙΣΤΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ. Μνήμων, 16,

ΛΕΚΚΑΣ (1994). Ο ΥΠΕΡΤΑΞΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΙΣΤΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ. Μνήμων, 16, Μνήμων Τομ. 16, 1994 Ο ΥΠΕΡΤΑΞΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΙΣΤΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ ΛΕΚΚΑΣ ΠΑΝΤΕΛΗΣ 10.12681/mnimon.561 Copyright 1994 To cite this article: ΛΕΚΚΑΣ (1994). Ο ΥΠΕΡΤΑΞΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΙΣΤΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ.

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων Ενότητα 5: Επιστημονικές βάσεις διοίκησης του ανθρωπίνου δυναμικού

Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων Ενότητα 5: Επιστημονικές βάσεις διοίκησης του ανθρωπίνου δυναμικού Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων Ενότητα 5: Επιστημονικές βάσεις διοίκησης του ανθρωπίνου δυναμικού Δρ. Σερδάρης Παναγιώτης Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ & ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ. E-learning. Οδηγός Σπουδών

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ & ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ. E-learning. Οδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ & ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ E-learning Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος Οικονομικής Επιστήμης, σας καλωσορίζει

Διαβάστε περισσότερα

Κατερίνα Μπατζελή Πρόεδρος Επιτροπής Πολιτισμού και Παιδείας

Κατερίνα Μπατζελή Πρόεδρος Επιτροπής Πολιτισμού και Παιδείας Κατερίνα Μπατζελή Πρόεδρος Επιτροπής Πολιτισμού και Παιδείας «ΨΗΦΙΑΚΟ ΜΕΡΙΣΜΑ: Προκλήσεις και Ευκαιρίες στη Νέα Ψηφιακή Εποχή» Ημερίδα Εθνικής Επιτροπής Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων Αθήνα, 24 Φεβρουαρίου

Διαβάστε περισσότερα

Social Media World 26/6/2014. Προσεγγίσεις της τεχνολογίας από τη σκοπιά των σπουδών Επιστήμης, Τεχνολογίας, Κοινωνίας (STS Studies)

Social Media World 26/6/2014. Προσεγγίσεις της τεχνολογίας από τη σκοπιά των σπουδών Επιστήμης, Τεχνολογίας, Κοινωνίας (STS Studies) Social Media World 26/6/2014 Προσεγγίσεις της τεχνολογίας από τη σκοπιά των σπουδών Επιστήμης, Τεχνολογίας, Κοινωνίας (STS Studies) 1.Τι είναι τα STS; Σπουδές Επιστήμης, Τεχνολογίας, Κοινωνίας (STS) προσεγγίζουν

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία είναι η περίοδος της μετάβασης από την παιδική στην ώριμη ηλικία κι έχει για κέντρο της την ήβη.

Εφηβεία είναι η περίοδος της μετάβασης από την παιδική στην ώριμη ηλικία κι έχει για κέντρο της την ήβη. Ονοματεπώνυμο: Ημερομηνία: ΟΡΙΣΜΟΣ Έκφραση Έκθεση Α Λυκείου Θέμα: «Εφηβεία» Εφηβεία είναι η περίοδος της μετάβασης από την παιδική στην ώριμη ηλικία κι έχει για κέντρο της την ήβη. ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 7 2/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 7 2/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Γεωργική Εκπαίδευση Θεματική ενότητα 7 2/2 Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Οι φοιτητές/τριες πρέπει να είναι ικανοί/ες: Α) να ορίζουν τον

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307)

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) Ενότητα #4: Λειτουργικός και Κριτικός Γραμματισμός Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ Επιτροπή ικαιωµάτων των Γυναικών και Ισότητας των Φύλων ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ Επιτροπή ικαιωµάτων των Γυναικών και Ισότητας των Φύλων ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2014-2019 Επιτροπή ικαιωµάτων των Γυναικών και Ισότητας των Φύλων 23.2.2015 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ σχετικά µε την ενδυνάµωση των κοριτσιών στην ΕΕ µέσω της εκπαίδευσης Επιτροπή ικαιωµάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Kεφάλαιο Τρίτο. Θεωρητική θεμελίωση. Έννοιες, Ορισμοί, Πεδίο. Το πρόβλημα της επιστημονικής ταυτότητας της ΣΕ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Kεφάλαιο Τρίτο. Θεωρητική θεμελίωση. Έννοιες, Ορισμοί, Πεδίο. Το πρόβλημα της επιστημονικής ταυτότητας της ΣΕ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Εισαγωγή... 11 Kεφάλαιο Πρώτο Θεωρητική θεμελίωση. Έννοιες, Ορισμοί, Πεδίο. Το πρόβλημα της επιστημονικής ταυτότητας της ΣΕ 1.1. Η Σύγκριση. Έννοια και περιεχόμενο... 14 1.2. Η Συγκριτική Εκπαίδευση.

Διαβάστε περισσότερα

Το νέο κοινωνιολογικό πλαίσιο του πολυπολιτισμικού σχολείου

Το νέο κοινωνιολογικό πλαίσιο του πολυπολιτισμικού σχολείου Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο- για τη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Σε συνεργασία με την Περιφερειακή Διεύθυνση Π.Ε. & Δ.Ε. Νοτίου Αιγαίου ΗΜΕΡΙΔΑ Το νέο κοινωνιολογικό

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΑΣΠΑΙΤΕ ΕΠΑΙΚ 2013-2014 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΔΙΔΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΜΑΥΡΙΚΑΚΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ «Ο ΕΝΣΤΕΡΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΞΙΩΝ-ΕΝΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ» ΣΤΑΜΑΤΑΚΗ ΜΑΡΙΑ ΤΣΕΜΕΚΙΔΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΥΝΤΥΧΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Κων/νος Καλέμης, Άννα Κωσταρέλου, Μαρία Αγγελική Καλέμη Εισαγωγή H σύγχρονη τάση που επικρατεί

Διαβάστε περισσότερα

GEORGE BERKELEY ( )

GEORGE BERKELEY ( ) 42 GEORGE BERKELEY (1685-1753) «Ο βασικός σκοπός του Berkeley δεν ήταν να αμφισβητήσει την ύπαρξη των εξωτερικών αντικειμένων, αλλά να υποστηρίξει την άποψη ότι τα πνεύματα ήταν τα μόνα ανεξάρτητα όντα,

Διαβάστε περισσότερα

Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει. Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ

Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει. Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ Ορισμός αυθεντικής μάθησης Αυθεντική μάθηση είναι η μάθηση που έχει

Διαβάστε περισσότερα

https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404

https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404 ΑΡΧΕΣ https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404 Όλο το καταστατικό 2.1 Άμεσης Δημοκρατίας 2.2.1 Άμεσης Δημοκρατίας Μαζική αλλαγή. Οι αλλαγές στο 2.1 και 2.2.1 είναι στις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου

ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου Η Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη ως πλαίσιο Εκπαίδευσης Νεοδιορισθέντων Εκπαιδευτικών: Ποιοτικοί Εκπαιδευτικοί για Ποιοτική Εκπαίδευση ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ/ΠΑΙΔΙ/0308(ΒΙΕ)/07 ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Ενότητα 2: Εισαγωγή στην Κοινωνιολογία Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150 Παιδαγωγικό

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Κοινή Γνώμη Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Έννοια, ορισμός και ανάλυση Κοινής Γνώμης Κοινή γνώμη είναι η γνώμη της πλειοψηφίας των πολιτών, πάνω σε ένα ζήτημα που αφορά την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΠΕ Παρασκευή 6 Μαρτίου 2015 Η έμφυλη εμπειρία των γυναικών στην πολιτική

ΕΝΠΕ Παρασκευή 6 Μαρτίου 2015 Η έμφυλη εμπειρία των γυναικών στην πολιτική ΕΝΠΕ Παρασκευή 6 Μαρτίου 2015 Η έμφυλη εμπειρία των γυναικών στην πολιτική Κυρίες και κύριοι, Καταρχήν να συγχαρώ την Ένωση Περιφερειών για την πρωτοβουλία της οργάνωσης της σημερινής εκδήλωσης ενόψει

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη και Διαχείριση του Αγροτικού Χώρου» Ενότητα 1: Θεωρία και Mέθοδος στη Mελέτη της Aγροτικής Kοινωνίας (1/4) 2ΔΩ

Διαβάστε περισσότερα

Κοινότητες πρακτικής. Θανάσης Καραλής. πρακτικής.

Κοινότητες πρακτικής. Θανάσης Καραλής. πρακτικής. Κοινότητες πρακτικής Θανάσης Καραλής Μια κοινότητα πρακτικής είναι µια οµάδα ανθρώπων η οποία µοιράζεται ένα κοινό ενδιαφέρον σε ένα πεδίο ανθρώπινης δραστηριότητας και δεσµεύεται σε µια διαδικασία συλλογικής

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες)

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Γ2 (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Ο φίλος σας έγραψε μία μελέτη σχετικά με τρόπους βελτίωσης της αναγνωστικής ικανότητας των μαθητών. Επειδή, όμως, είναι ξένος, κάνει ακόμη λάθη,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κοινωνική Παθητικότητα Ο άνθρωπος στην πορεία της μετεξέλιξής του από βιολογικό σε κοινωνικό ον, πέρα από την εκμάθηση κάποιων ρόλων, ωθείται, πότε συνειδητά και πότε ασυνείδητα,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν Οργανωσιακή μάθηση Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν 1 Μάθηση είναι: Η δραστηριοποίηση και κατεύθυνση δυνάμεων για την όσο το δυνα-τόν καλύτερη προσαρμογή στο φυσικό και ιστορικό περιβάλλον. Η απόκτηση

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

Η έννοια του Management: εµπεριέχει δύο βασικές λειτουργίες, την οργάνωση και τη διοίκηση, καθώς και µια βοηθητική, τον έλεγχο.

Η έννοια του Management: εµπεριέχει δύο βασικές λειτουργίες, την οργάνωση και τη διοίκηση, καθώς και µια βοηθητική, τον έλεγχο. Η έννοια του Management: εµπεριέχει δύο βασικές λειτουργίες, την οργάνωση και τη διοίκηση, καθώς και µια βοηθητική, τον έλεγχο. Η έννοια της οργάνωσης: ως ενέργεια: ρύθµιση των σχέσεων ανάµεσα στα µέλη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΕΕΔΕ

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΕΕΔΕ ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΕΕΔΕ ΑΘΗΝΑ - ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2010 Εισαγωγικό Σημείωμα Η Ελληνική Εταιρία Διοικήσεως Επιχειρήσεων (ΕΕΔΕ) είναι μη κερδοσκοπικό Σωματείο, που ως σκοπό έχει τη «διάδοση των αρχών και της σωστής

Διαβάστε περισσότερα

Η ευρωπαϊκή πολιτική ως τομέας της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής. Απόψεις, δράσεις και μέσα για την κατανόηση των νέων προκλήσεων της ΕΚ/ΕΕ

Η ευρωπαϊκή πολιτική ως τομέας της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής. Απόψεις, δράσεις και μέσα για την κατανόηση των νέων προκλήσεων της ΕΚ/ΕΕ Η ευρωπαϊκή πολιτική ως τομέας της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής. Απόψεις, δράσεις και μέσα για την κατανόηση των νέων προκλήσεων της ΕΚ/ΕΕ Αθανάσιος Κοτσίρης «Η πορεία της Ευρώπης αποτελεί αυτοτελές

Διαβάστε περισσότερα

Κείµενο [Η αξιολόγηση του µαθητή]

Κείµενο [Η αξιολόγηση του µαθητή] 41 Διαγώνισµα 121 Κριτική Κείµενο [Η αξιολόγηση του µαθητή] Η αξιολόγηση των µαθητών στο σχολείο είναι µια διαδικασία στενά συνυφασµένη µε τη διδακτική πράξη και κατ επέκταση µε τη συνολική κοινωνική λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Πολιτικού Λόγου

Ανάλυση Πολιτικού Λόγου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3η: Η κοινωνική κατασκευή της πραγματικότητας και ο ρόλος του λόγου Γιάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

Διαπολιτισμική Εκπαίδευση

Διαπολιτισμική Εκπαίδευση Πρόγραμμα εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης E-Learning Διαπολιτισμική Εκπαίδευση E-learning Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος Οικονομικής

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΤΥΠΟΣ Ο ΤΥΠΟΣ ΣΤΗΡΙΖΕΙ ΤΟ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟ ΠΟΛΙΤΕΥΜΑ

Ο ΤΥΠΟΣ Ο ΤΥΠΟΣ ΣΤΗΡΙΖΕΙ ΤΟ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟ ΠΟΛΙΤΕΥΜΑ Ο ΤΥΠΟΣ Ο ΤΥΠΟΣ ΣΤΗΡΙΖΕΙ ΤΟ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟ ΠΟΛΙΤΕΥΜΑ Ο τύπος έχει αποδειχθεί ότι στηρίζει το δημοκρατικό πολίτευμα αλλά και εξαρτάται από αυτό προκειμένου να κάνει απρόσκοπτα το έργο του. Tο έργο αυτό το

Διαβάστε περισσότερα

Κατάλογος Πινάκων Κατάλογος Παραδειγμάτων Ακρωνύμια-Βραχυγραφίες Ελληνικά Ξένα Πρόλογος Εισαγωγή...

Κατάλογος Πινάκων Κατάλογος Παραδειγμάτων Ακρωνύμια-Βραχυγραφίες Ελληνικά Ξένα Πρόλογος Εισαγωγή... Περιεχομενα Περιεχόμενα Κατάλογος Πινάκων....................................................... 13 Κατάλογος Παραδειγμάτων............................................... 14 Ακρωνύμια-Βραχυγραφίες................................................

Διαβάστε περισσότερα

3. Κριτική προσέγγιση

3. Κριτική προσέγγιση Επιστημολογική προσέγγιση της σχέσης θεωρίας και πράξη 3. Κριτική προσέγγιση Καθηγητής Κώστας Χρυσαφίδης Πανεπιστήμιο Αθηνών ΤΕΑΠΗ e.mail:kchrys@ecd.uoa.gr Θεωρία και Πράξη Κριτική Προσέγγιση Οι θετικιστικές

Διαβάστε περισσότερα

Συνεντεύξεις «πρόσωπο με πρόσωπο (face to face). Κοινές ερωτήσεις για όλους τους συμμετέχοντες.

Συνεντεύξεις «πρόσωπο με πρόσωπο (face to face). Κοινές ερωτήσεις για όλους τους συμμετέχοντες. Κεντρικά ερωτήματα: Ποιες είναι οι διαστάσεις της συζήτησης για την κρίση στο Δημόσιο Διάλογο; Ήταν η υιοθέτηση του πακέτου διάσωσης για την Ελλάδα και η ένταξη της Ελλάδας στο μηχανισμό στήριξης μονόδρομος

Διαβάστε περισσότερα

Σελίδα 1 από 5. Τ

Σελίδα 1 από 5. Τ Σελίδα 1 από 5 ΔΕΟ 10 ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ- ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΙ Α & Α1 & Β ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ 1. Τι είναι κράτος; Κράτος: είναι η διαρκής σε νομικό πρόσωπο οργάνωση λαού

Διαβάστε περισσότερα