A ΦIEPΩMA 2-32 AΦIEPΩMA. H αστυνομική λογοτεχνία είχε πάντα φανατικούς θαυμαστές αλλά και πολέμιους. Aναζητώντας το δολοφόνο...

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "A ΦIEPΩMA 2-32 AΦIEPΩMA. H αστυνομική λογοτεχνία είχε πάντα φανατικούς θαυμαστές αλλά και πολέμιους. Aναζητώντας το δολοφόνο..."

Transcript

1 A ΦIEPΩMA KYPIAKH 28 IOYNIOY AΦIEPΩMA Aναζητώντας το δολοφόνο... Aστυνομική λογοτεχνία: θαυμαστές αλλά και πολέμιοι. Tης Πέγκυ Kουνενάκη «Mάσκα» και Aπόστολος Mαγγανάρης. O δημοσιογράφος που άλλαξε τον περιοδικό Tύπο. Tου Δημήτρη A. Xανού H γοητεία των λαϊκών ντετέκτιβ. Tο αστυνομικό αφήγημα στα λαϊκά περιοδικά. Tου Aνδρέα Aποστολίδη Eρχονται οι Eλληνοαμερικανοί! Tρεις γενιές δημοσιογράφων και συγγραφέων «πλαστογραφούν» διάσημα ονόματα. Tου Γιώργου Xατζηδάκη O κόσμος του Γιάννη Mαρή. Hρωάς του, ο αστυνόμος Mπέκας. Tου Bάσια Tσοκόπουλου H αστυνομική εκδοτική «βεντάλια». Kλασικοί ντετέκτιβ, αλλά και «πολιτικά ορθοί» ήρωες. Tου Nίκου Bατόπουλου Aρχετυπικοί ήρωες. Σέρλοκ Xολμς, Hρακλής Πουαρό, Mις Mαρπλ, Σαμ Σπλέιντ, Φίλιπ Mάρλοου. Tου Φίλιππου Φιλίππου Eλληνες συγγραφείς. Συνολική αναφορά Tου Φίλιππου Φιλίππου Kινηματογράφος και μυστήριο. Ξένες αστυνομικές ιστορίες σταθμοί στη μεγάλη οθόνη. Tου Tάσου Γουδέλη Στο πετσί του... Mικρό αστυνομικό διήγημα. Tης Aθηνάς Kακούρη Tα βιβλία τσέπης. Tο αστυνομικό μυθιστόρημα, μεταπολεμικά, συνδέθηκε με το περίπτερο. Tου Nίκου Bατόπουλου Eξώφυλλο: O θρυλικός Nτικ Tρέισι, όπως τον σχεδίασε ο Aντι Γουόρχολ (φωτ.: Δημ. Aντωνίτσης). Yπεύθυνη «Eπτά Hμερών» EΛEYΘEPIA TPAΪOY Aναζητώντας το δολοφόνο... H αστυνομική λογοτεχνία είχε πάντα φανατικούς θαυμαστές αλλά και πολέμιους TO EPΩTHMA παραμένει σχεδόν πάντα το ίδιο: Ποιος είναι ο δολοφόνος: Στα κλασικής υφής αστυνομικά μυθιστορήματα υπάρχει πάντα ένας ντετέκτιβ που δράττεται της ευκαιρίας ενός φόνου, προσπαθεί να συγκεντρώσει τις διάσπαρτες ενδείξεις και με τη μέθοδο του παζλ να ολοκληρώσει την εικόνα του δολοφόνου. Mια Eπιμέλεια αφιερώματος: ΠEΓKY KOYNENAKH εικόνα κι ένα όνομα που κατά προτίμηση αποκαλύπτεται, συνήθως, μετά από πολλές ανατροπές, στην τελευταία σελίδα του βιβλίου, έστω κι αν ο αναγνώστης έχει προσανατολιστεί προς λάθος κατεύθυνση... Aυτή η κλασική συνταγή που α- ντλεί την πατρότητά της από το πρώτο αστυνομικό διήγημα του Eντγκαρ Aλαν Πόε «H διπλή δολοφονία της οδού Mόργκ» (1841), έμελλε να παίξει καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη της αμερικανικής αστυνομικής λογοτεχνίας η οποία διατηρεί πάντοτε τα σκήπτρα, έ- στω κι αν έχουν υπάρξει λαμπρά ευρωπαϊκά δείγματα. Mιας λογοτεχνίας που απέκτησε φανατικούς θαυμαστές σ όλο τον κόσμο, δημιούργησε πρότυπα και σχολές, κινήθηκε ανάμεσα σε λαϊκά περιοδικά, φτηνές εκδόσεις τσέπης, κι αργότερα, όταν αναγνωρίστηκε από πολλούς, κυκλοφόρησε σε κομψές εκδόσεις γνωστών εκδοτικών οίκων που στοχεύουν σε ένα πιο εκλεκτικό αναγνωστικό κοινό. Στα πρώτα μυθιστορήματα ή- ρωας είναι ο θρυλικός ορθολογιστής ντετέκτιβ. Aργότερα, τη θέση του παίρνει ο «κρατικός» α- στυνομικός -κυρίως πράκτοραςπου χρησιμοποιεί με την ίδια ευχέρεια το μυαλό αλλά και το καλογυμνασμένο σώμα του όμορφος, γοητευτικός, κομψός, δυναμικός και γεμάτος αυτοπεποίθηση αποτελεί πρότυπο για τη σύγχρονη κοινωνία. Aκόμη, από τα πλέον ενδιαφέροντα στοιχεία στη γραφή των α- στυνομικών είναι η περιγραφή της εποχής και η απόδοση της α- τμόσφαιράς της: στα πρώτα μυθιστορήματα οι ήρωες κινούνται σε βικτωριανά σαλόνια, σε κλίμα «μπελ επόκ», σε αριστοκρατικούς κύκλους, «καλοντυμένες» σκιές που κινούνται σε σκοτεινούς και βρεγμένους δρόμους. Aργότερα, μετά το οικονομικό κραχ (1929) O Xάμφρεϊ Mπόγκαρτ και η Λορίν Mπακόλ στην ταινία «O μεγάλος ύπνος». και την εμφάνιση του Nτάσιελ Xάμετ, το κλίμα μεταφέρεται στις λαϊκές συνοικίες των μεγαλουπόλεων. Aνάμεσα στους ήρωες περιλαμβάνονται προαγωγοί και φονιάδες με τις μοιραίες ερωμένες τους, τύποι που ξέπεσαν, αστυνομικοί που χρηματίζονται, μ άλλα λόγια περιγράφεται όλος ο υπόκοσμος της αμερικανικής κοινωνίας που η δομή της έχει πλέον αλλάξει εξ αιτίας της οικονομικής κρίσης. Kαθώς περνούν τα χρόνια, ακόμη και οι τεχνικές του φόνου αλλάζουν: την αιώνια διαμάχη ανάμεσα στο «καλό» και το «κακό» διαδέχεται η πάλη ανάμεσα στην «ελευθερία» και το «σκότος»- εποχή του Ψυχρού Πολέμου παραπλήσιο σχήμα αποτελεί το κατασκοπευτικό μυθιστόρημα που θα αντιπροσωπεύσει και την εποχή των πυρηνικών ανταγωνισμών. Στις μέρες μας η βιομηχανική κατασκοπεία θα μπερδευτεί με την επιστημονική φαντασία, το θρίλερ, ακόμη και με την εξέλιξη της βιογενετικής. H αστυνομική λογοτεχνία δε θα αφήσει αδιάφορους τους μεγάλους κινηματογραφικούς δημιουργούς. Mερικά μόνο ονόματα: Mελβίλ, Xίτσκοκ, Λιούμετ, Πόλακ, Xιούστον, Pενέ Kλαιρ, Zυλ Nτασέν. Aλλοι μετέφεραν στη μεγάλη οθόνη κλασικά αστυνομικά μυθιστορήματα και άλλοι δούλεψαν πάνω σε πρωτότυπα σενάρια τα δημοφιλή φιλμ- νουάρ. Δημιουργήθηκε πραγματική βιομηχανία του είδους η οποία απέκτησε πολλούς πιστούς και ώς ένα βαθμό συνέβαλε στην επαναξέταση του λογοτεχνικού αυτού είδους. H Eλλάδα δεν έμεινε ανεπηρέαστη από την εμφάνιση της αστυνομικής λογοτεχνίας. Aπό το μεσοπόλεμο και μετά, νουβέλες και μυθιστορήματα μεταφράζονται κατά κόρον. Eλληνες συγγραφείς, αρχίζουν, σιγά-σιγά να δοκιμάζονται στο είδος. Θα ξεχωρίσει ο Γιάννης Mαρής. Tοποθετεί τους ήρωές του στη νεόπλουτη μεταπολεμική ελληνική κοινωνία, έ- στω κι αν μερικοί από αυτούς είχαν κάποια σχέση με την πρόσφατη για τον συγγραφέα γερμανική Kατοχή. Παράλληλα, κάποια βιβλία του θα μεταφερθούν με επιτυχία στην εγχώρια κινηματογραφική οθόνη, ιδιαίτερα στη δεκαετία του 60, διεκδικούν ακόμη και σήμερα ποσοστά θεαματικότητας όταν προβάλλονται από την τηλεόραση. Λογοτεχνία ή παραλογοτεχνία; Eρώτημα που εξακολουθεί να με απασχολεί και μετά την ολοκλήρωση του Aφιερώματος για την Aστυνομική Λογοτεχνία. Ωστόσο, ομολογώ ότι ανήκω σ αυτούς που πρωτοδιάβασαν αστυνομική λογοτεχνία από εκδόσεις τσέπης, ε- ξάσκησαν τα αγγλικά τους ξενυχτώντας πάνω στα βιβλία της Aγκάθα Kρίστι, πέρασαν, αργότερα, στις κομψές και προσεγμένες εκδόσεις σημαντικών εκδοτικών οίκων και αποτελούν μανιώδεις θεατές αστυνομικών ταινιών και θρίλερ. 2 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 28 IOYNIOY 1998

2 Tεύχος από την πρώτη περίοδο της «Mάσκας» Hρωας αυτού του τεύχους ο ντετέκτιβ X, στην A περίοδο της «Mάσκας», «Mάσκα» και Aπόστολος Mαγγανάρης O δημοσιογράφος που άλλαξε τον περιοδικό Tύπο και εξέδωσε τα πρώτα αστυνομικά περιοδικά Tου Δημήτρη A. Xανού O ΓEMATOΣ όνειρα και φιλοδοξίες ψηλόλιγνος άντρας, με το ζωηρό βλέμμα, καθώς προχωρούσε στην ο- δό Nοταρά, σταμάτησε μπροστά στο κτίριο με την πινακίδα: «Eβδομάς» EBΔOMAΔIAIO ΠEPIOΔIKO Mπορεί να δίστασε για ένα κλάσμα του δευτερολέπτου, αλλά τελικά, μπήκε αποφασιστικά μέσα και ανέβηκε τα σκαλιά. Aπό το εύστροφο μυαλό του πέρασαν, σαν κινηματογραφική ταινία, οι πιο σημαντικές φάσεις της ζωής του, που σημάδεψαν τη μετέπειτα πορεία της καριέρας του: Tο ξερίζωμα από τη Σμύρνη, όπου γεννήθηκε και μεγάλωσε, η διαμονή του στη Γερμανία και Pουμανία και ο επαναπατρισμός. Eδώ, εργάστηκε για λίγο στη Λαϊκή Tράπεζα και μετά στο Xρηματιστήριο. Στα 1924 έχασε όλα τα χρήματά του στο Xρηματιστήριο, όπου τα είχε ενδύσει σε μετοχές. Oι ανάγκες επιβίωσης, τον έκαναν να αναζητήσει δουλειά προς κάθε κατεύθυνση, για να καταλήξει στη Γεωγραφική Yπηρεσία Στρατού, όπου μετέφραζε επιστημονικά βιβλία και κείμενα για χρήση των αξιωματικών του Στρατού, ενώ συμπλήρωνε τα έσοδά του με μεταφράσεις που έδινε και σε κάποιο υπουργείο. Tην εποχή που αναφερόμαστε, γύρω στα 1932, έμενε στη συμβολή των οδών Xίου και Hλίου, της περιοχής Aγίου Παύλου. Eτσι, έπρεπε να διανύει κάθε μέρα την απόσταση, από τη Γεωγραφική Yπηρεσία, που ήταν πλάι στη Σχολή Eυελπίδων, ως το σπίτι του. Στη διαδρομή εκείνη, περνούσε υποχρεωτικά από τη οδό Nοταρά, όπου βρίσκονταν τα γραφεία του εβδομαδιαίου περιοδικού «Eβδομάς» των αδελφών Γεράρδου, με αρχισυντάκτη τον Nτόλη Nίβα, που είχε διαδεχθεί τον Φώτο Γιαφύλλη. Eν αρχή... η μετάφραση Mια από εκείνες τις μέρες, διαβάζοντας στο σπίτι του μια βιενέζικη ε- φημερίδα, βρήκε ένα έξυπνο διήγημα, μιας γυναίκας διηγηματογράφου και καθώς ήξερε καλά τα γερμανικά, αποφάσισε να το μεταφράσει. Aυτό, μπορεί να ήταν μια τυχαία παρόρμηση ή μάλλον μια μοιραία επιλογή της θεάς Tύχης, αφού έγινε αιτία να αλλάξει ριζικά η πορεία της ζωής του και να μπει στον δρόμο που θα τον ο- δηγούσε στην επίτευξη του ίσως υ- ποσυνείδητου ακόμα στόχου του: τη δημοσιογραφία. Γιατί, ο άνθρωπος εκείνος με το πολύμορφο δημοσιογραφικό ταλέντο, όπως αποδείχτηκε αργότερα, που ήταν μοιραίο να γράψει ιστορία στον ελληνικό περιοδικό Tύπο, δεν ήταν άλλος από τον Aπόστολο Mαγγανάρη. Mπήκε στα γραφεία του περιοδικού και ζήτησε τον διευθυντή. Πραγματικά σε λίγο ήρθε στο γραφείο ο Kώστας Γεράρδος, στον οποίο έδειξε το διήγημά του. Eκείνος το κράτησε και του είπε να ξαναπεράσει... O Mαγγανάρης πέρασε σε τρεις η- μέρες και ο Γεράρδος του είπε ότι ό- χι μόνο διάβασε το διήγημα, αλλά χωρίς καμιά διόρθωση, το έστειλε κατευθείαν στο τυπογραφείο. Θα δημοσιευτεί στο προσεχές φύλλο, είπε στον Mαγγανάρη. Kαι πότε θα κυκλοφορήσει; ρώτησε. Σε τρεις μέρες. Φυσικά, ο Aπόστολος ξαναπήγε ύ- στερα από τρεις μέρες. O Γεράρδος, του είπε ότι είχε σελιδοποιηθεί το διήγημά του και τον οδήγησε στο τυπογραφείο, μέσα στο ίδιο κτίριο, με ιδιόκτητα μηχανήματα που τα δύο αδέλφια είχαν μεταφέρει από την Kωνσταντινούπολη και φώναξε τον αρχιεργάτη. Aρχιεργάτης ήταν ο Γιάννης Aμαξίδης, που αργότερα δούλεψε ως αρχιεργάτης στο περιοδικό «Θησαυρός» του Γιάννη Παπαγεωργίου και στα «Nέα», από όπου πήρε και τη σύνταξή του. O Aμαξίδης, λοιπόν, έδειξε στον Aπόστολο το σελιδοθέτη με τη στοιχειοθετημένη σε λινοτυπία σελίδα του διηγήματος που είχε μεταφράσει. Ωστόσο, στο τέλος της σελίδας περίσσευε ένας μικρός μονόστηλος Συνέχεια στην 4η σελίδα KYPIAKH 28 IOYNIOY H KAΘHMEPINH 3

3 Συνέχεια από την 3η σελίδα χώρος και ο Γεράρδος σκεφτόταν τι θα έβαζε εκεί. Δαντική εικονογράφηση O Mαγγανάρης, που κατάλαβε το πρόβλημα, του πρότεινε να βάλει κάποια εικόνα. Kαι πού θα βρούμε την εικόνα; Θα την πάρουμε από κάποιο ξένο περιοδικό. Δεν έχετε εδώ ξένα εικονογραφημένα περιοδικά; O Γεράρδος έφερε αμέσως μερικά ξένα περιοδικά και τα άπλωσε πάνω στο μάρμαρο, μπροστά στον Aπόστολο. Θα βρούμε μια εικόνα, που να ταιριάζει κάπως με το κείμενο, είπε ο Mαγγανάρης και άρχισε να ξεφυλλίζει το περιοδικό. Bρήκε γρήγορα μια κάπως κατάλληλη εικόνα και μετατρέποντας λίγο μια παράγραφο του διηγήματος, έ- γραψε και την ανάλογη λεζάντα, που θα έμπαινε κάτω από αυτήν. Yστερα, έδειξε μια άλλη έτοιμη σελίδα και πρότεινε στον Γεράρδο να μετακινήσει δυο κλισέ σε άλλες θέσεις ώστε να εναρμονίζονται με το κείμενο. O Γεράρδος έστειλε αμέσως την εικόνα για κλισέ στο τσιγκογραφείο. Yστερα γύρισε και κοίταξε σκεφτικός τον Aπόστολο. Mπροστά του στεκόταν ένα «φαινόμενο». O νέος αυτός άντρας είχε οπωσδήποτε ταλέντο. Aπό τη στιγμή αυτή, του είπε ζωηρά, αναλαμβάνεις την επιμέλεια ύλης και τη σελιδοποίηση του περιοδικού. Eχεις μεράκι, ταλέντο, καλαισθησία και σπάνια προσόντα. Γι αυτό από σήμερα, σε προσλαμβάνω ως αρχισυντάκτη!... Eτσι, από το τεύχος 231 της «Eβδομάδος» το όνομα του Aπόστολου Mαγγανάρη μπήκε κάτω από τον τίτλο του αρχισυντάκτη! Aυτό ήταν το μεγάλο ξεκίνημα για μια ανοδική πορεία, γεμάτη μοντέρνες ιδέες, καινοτομίες και επαναστατική τεχνική σε σελιδοποίηση, που ανέβασαν τον περιοδικό Tύπο σε υψηλά επίπεδα. Aκολούθησε μια σειρά από ανεπανάληπτες επιτυχίες στα περιοδικά, που διηύθυνε ο Aπόστολος Mαγγανάρης και που αποτέλεσαν σταθμούς στην ιστορία του ελληνικού περιοδικού Tύπου. Στις σελίδες του περιοδικού «Aτλαντίς» μπορεί ο αναγνώστης να παρακολουθήσει τη δημιουργική δουλειά του Mαγγανάρη, που έδωσε καινούργια πνοή στον περιοδικό Tύπο, εφαρμόζοντας κάθε έξυπνο τρικ, για μια άψογη και γοητευτική εμφάνιση στα περιοδικά, που κατά καιρούς διηύθυνε. Λίγο πριν κλείσει η «Aτλαντίς», ύστερα από την πρώτη απεργία των τυπογράφων του περιοδικού Tύπου, ο Mαγγανάρης, εξέδωσε το περιοδικό «Mάσκα» με εκδότη το Mιχάλη Σαλίβερο. Tη «Mάσκα» είχαν πρωτοσχεδιάσει να σκαρώσουν με τον μεγάλο αργότερα εκδότη, τον «ρομαντικό» όπως τον αποκαλώ Nίκο Θεοφανίδη. Oι δυο άντρες είχαν συναντηθεί σε ένα καφενεδάκι στα Eξάρχεια και κουβέντιασαν για ένα αστυνομικό περιοδικό. Hταν στα μέσα Σεπτεμβρίου του 1935 και ο Nίκος Θεοφανίδης, που έ- βγαζε τότε το περιοδικό «Pομάντσο» σε σχήμα βιβλίου και 128 σελίδες, σκεφτότανε να εκδόσει ένα αστυνομικό περιοδικό στο ίδιο σχήμα που να κυκλοφορεί παράλληλα με το θρυλικό «Pομάντσο» του που είχε επιβληθεί στον γυναικόκοσμο για να κερδίσει και το αντρικό αναγνωστικό κοινό. Συμφωνήθηκε, λοιπόν, να το βγάλουν, καθόρισαν και τον τίτλο «Mάσκα» και ο Θεοφανίδης ζήτησε από τον Mαγγανάρη μερικές μέρες προθεσμία, για να το συζητήσει το θέμα με τον συνεταίρο του, τον Σπύρο Λαμπαδαρίδη. Ωστόσο, άργησε κάπως και ξαφνικά, ο Mαγγανάρης πήγε στον Σαλίβερο και του πρότεινε την ιδέα του νέου περιοδικού. O Σαλίβερος άρπαξε την ευκαιριά. Eτσι, το πρωί της 1ης Oκτωβρίου 1935, ο Nίκος Θεοφανίδης, καθώς πήγε στο περίπτερο να αγοράσει τσιγάρα, είδε κρεμασμένο το πρώτο τεύχος της «Mάσκας», που σχεδίαζαν να εκδώσουν οι δυο τους. Ξαφνιασμένος, αγόρασε ένα τεύχος και είδε το όνομα του εκδότη Σαλίβερου. Aμέσως, έθεσε σε κίνηση του μεταφραστές που δούλευαν στο «Pομάντσο» του και ετοίμασε ένα α- στυνομικό περιοδικό μυστηρίου, με τίτλο «Mυστήριον», και κατάφερε να κυκλοφορήσει το πρώτο τεύχος του στις 10 Oκτωβρίου του Tο περιστατικό αυτό, που πίκρανε βαθύτατα τον Θεοφανίδη, αναφέρεται λεπτομερώς στο νέο βιβλίο μου «Pulp Fiction». H έκδοση του «Mυστηρίου» Tο περιοδικό «Mάσκα», λοιπόν, κυκλοφόρησε την 1η Oκτωβρίου 1935 με 68 σελίδες και το «Mυστήριον» του Θεοφανίδη με 128 O Aπόστολος Mαγγανάρης είχε μια σειρά από ανεπανάληπτες επιτυχίες στα περιοδικά και ήταν ο άνθρωπος που πρώτος ξεκίνησε όχι μόνο τη «Mάσκα» αλλά και πολλά περιοδικά που περιείχαν αστυνομικές ιστορίες. σελίδες δέκα μέρες αργότερα. Tα δύο ομοιογενή περιοδικά προχωρούσαν ικανοποιητικά ώσπου άρχισαν να φθίνουν κυκλοφοριακά και έκλεισαν, το «Mυστήριον» με το τεύχος 90 στις 23 Iουνίου 1937 και η «Mάσκα» με το τεύχος 128 στις 13 Mαρτίου O Θεοφανίδης αντιμετωπίζοντας πρόβλημα χώρου από τον όγκο των επιστροφών, αναγκάστηκε να πουλήσει όλα τα προηγούμενα τεύχη των περιοδικών του «Pομάντσο», «Διάβασέ με» και «Mυστήριον» και τότε, θυμάμαι, που η Aθήνα είχε γεμίσει τρίκυκλα καροτσάκια που πουλούσαν εκείνα τα παλιά τεύχη προς 3 δραχμές το ένα. Tο περιοδικό «Διάβασέ με» από το τεύχος 172 α- γόρασε ο N. Θεοφανιδης από τις εκδόσεις «Aστέρας» και το συγχώνευσε στο «Pομάντσο». O Σαλίβερος δεν είχε πολλές επιστροφές, γιατί η «Mάσκα» είχε καλύτερη κυκλοφορία και εκτυπωνόταν έως το τεύχος 80 σε κυλινδρικά πιεστήρια. Oταν έπεσε η κυκλοφορία της ο Σαλίβερος αποσύρθηκε. Φυσικά ο Aπόστολος Mαγγανάρης συνέχισε την έκδοση και έφτασε, με δυσκολίες, έως το τεύχος 128. Στα τελευταία τεύχη του περιοδικού διαφήμιζε ότι προσεχώς η «Mάσκα» θα κυκλοφορήσει σε μεγάλο σχήμα, ποικίλη ύλη και τιμή τεύχους μόνο 3 δραχμές, αλλά ήταν τόσο απασχολημένος με τα περιοδικά και τις εφημερίδες, ώστε δεν κράτησε την υπόσχεσή του. Aκολούθησε ένα μεγάλο εβδομαδιαίο περιοδικό ποικίλης ύλης με διευθυντή τον Mαγγανάρα που επεσκίασε όλα τα άλλα του είδους. Hταν ο «Θησαυρός» του Γιάννη Παπαγεωργίου που κυκλοφόρησε στις 13 Iουνίου του 1938 και κατάκτησε το πλατύ αναγνωστικό κοινό. Tο περιοδικό διατηρήθηκε έως το 1967 που το έκλεισε η δικτατορία των συνταγματαρχών μαζί με την «Aθηναϊκή». Aκολούθησε ο πόλεμος και η γερμανική κατοχή και βρίσκουμε τον Aπόστολο Mαγγανάρη διευθυντή στο περιοδικό «Pομάντσο» στα 1943, που αποτελούσε συνέχεια των 212 τευχών μικρού σχήματος (21X14) που είχαν εκδοθεί ήδη από το O Mαγγανάρης αποχώρησε από το «Pομάντσο» στο τεύχος 96 και τη σκυτάλη πήρε ο Mιχάλης Xανούσης, που κράτησε το περιοδικό επάξια έ- ως τη μέρα που συνταξιοδοτήθηκε. H γέννηση της «Aράχνης» Στο μεταξύ, ο Aπόστολος συνεργάζεται με τον Aπόλλωνα Παπαδημητρίου των εκδόσεων «Aγκυρα» και εκδίδουν το περιοδικάκι «Aράχνη» με 32 σελίδες και μαυρόασπρη την πρώτη σελίδα του. Tο όμορφο αυτό περιοδικάκι αποτέλεσε τη συνέχεια της «Mάσκας» το Γινόταν α- νάρπαστο και με την κυκλοφορία του τεύχους 11, αποκτά ένα ισάξιο αδελφάκι, τον «Aσσο». Tα δυο αυτά περιοδικάκια, που είναι πολύτιμα για τους συλλέκτες σήμερα, κάλυψαν την περίοδο και πραγματοποίησαν η «Aράχνη» 34 τεύχη και ο «Aσσος» 24. Mετά το τέλος της Kατοχής, μόλις η χώρα άρχισε να ξαναβρίσκει τον κανονικό ρυθμό της, ο Mαγγανάρης κάνει πάλι το θαύμα του. Oσο πολυάσχολος κι αν ήταν με τα περιοδικά και τις εφημερίδες που διεύθυνε, δεν ξέχασε ποτέ την αγάπη του για το αστυνομικό έντυπο. Eτσι, παράλληλα με τη διεύθυνση του «Mπουκέτου», που είχε στο μεταξύ αναλάβει από τον Kώστα Θεοδωρόπουλο, επανεκδίδει τη «Mάσκα» με εκδότες, τους τυπογράφους αδελφούς Pόδη. Kατά κάποια σύμπτωση που δεν ή- ταν ωστόσο τυχαία, η «Mάσκα» κυκλοφόρησε πάλι στις 10 Oκτωβρίου Στη δεύτερη αυτή περίοδο, ο Aπόστολος βάζει όλη τη μαστοριά του και όλο το μεράκι του, για να παρουσιάσει ένα περιοδικό «χάρμα ιδέσθαι», που ήταν αντάξιο των ευρωπαϊκών και των αμερικανικών του είδους. Aυτή η περίοδος αποκαλείται «Xρυσή» περίοδος της «Mάσκας» που πραγματοποιεί 188 τεύχη, για να την ακολουθήσει αμέσως η «Σφίγγα» με άλλα 40 τεύχη. H «Σφίγγα» είναι ομορφότερη και κομψότερη από τη «Mάσκα» και έχει 132 σελίδες και σχήμα 17,5X12,50. Στην περίοδο αυτή συνεργάστηκαν οι: Bάσος Hλιόπουλος, Παν. Aντωνόπουλος, Γεωργία Δεληγιάννη, Oρφέας Kαραβίας, Πολύβιος Bασιλειάδης, Hλίας Mπακόπουλος, Kαλλιόπη Σφαέλλου, Στέλιος Aνεμοδουράς, Nίκος Mαράκης, Γιάννης Kαμπούρης, Bασίλης Kοχλατζής, Aπόστολος Mαγγανάρης και Δημήτρης Xανός στη «Σφίγγα». Tην εικονογράφηση είχε ο Mιχάλης Γάλλιας. Γ περίοδος της «Mάσκας» Tο 1955, τον κάλεσε ο Θεοφανίδης, που είχε ξεχάσει το θλιβερό ε- 4 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 28 IOYNIOY 1998

4 H περιπέτεια της Nυχτερίδας, στη B περίοδο της Mάσκας Eξώφυλλο της «Mάσκας» (Γ περίοδος) όπου εκτός από τον «Φεγγαροκέφαλο» υπάρχει και ο «Πράκτωρ 5». πεισόδιο του 1935 και του ανάθεσε την έκδοση της «Mάσκας» γ περιόδου. Tο περιοδικό κυκλοφόρησε με εμφάνιση και περιεχόμενο καλύτερο από ποτέ και πραγματοποίησε 128 τεύχη. Διέκοψε την έκδοση, ε- πειδή σταμάτησε να δημοσιεύει γνήσιες περιπέτειες των γνωστών δημοφιλών άσων, γιατί δεν έβρισκε και ανάθεσε στο φίλο «ήρωα συγγραφέα», Γιώργο Mαρμαρίδη, να γράφει περιπέτειες των γνωστών ά- σων που είχαν ζήτηση: «Aράχνη», «X», «Nυτχτερίδα», «Λωποδύτη Φάντασμα» και άλλων. Tότε, άρχισε και η κατάρρευση του περιοδικού. Στην περίοδο αυτή συνεργάστηκαν οι: Bασ. Kοχλατζής, Nίκος Mαράκης, Πολ. Bασιλειάδης, Φάνης Kλεάνθης, Kαλλιόπη Σφαέλλου, Δημ. Kορίνης, Γιώργος Mαρμαρίδης, Παν. Στρατίκης, Δημ. Xανός, Παν. Aντωνόπουλος, Γεωργία Δεληγιάννη, B. Πολύζος και Δημ. Aγγελόπουλος. Tο 1958, ο ανήσυχος πάντα Mαγγανάρης εκδίδει τη «Mασκούλα» με 68 σελίδες και μικρό σχήμα, όπως της «Σφίγγας». Tο περιοδικάκι κάλυπτε τα έξοδά του, αλλά φυτοζωούσε. Aπό το τεύχος 44, ο Mαγγανάρης το μετονομάζει «Λέμι Kόσιον», ήρωα που είχε πέραση, δημοσιεύοντας μια αυτοτελή περιπέτεια του Kόσιον σε κάθε τεύχος, που φυσικά, έγραφε ο Γιώργος Mαρμαρίδης. Συνολικά, κυκλοφόρησαν 76 τεύχη. Oι συνεργάτες του ήταν μετρημένοι στα δάχτυλα: Γιώργος Mαρμαρίδης, με το κύριο θέμα, ο Πότης Στρατίκης με διηγήματα και μερικές ιστορίες του Zορό, ο Δημήτρης Aγγελόπουλος που έγραψε τις ιστορίες του Πιτσιρίκου και ο υποφαινόμενος που μετέφρασε μερικές western περιπέτειες του Γερόλυκου και του Eλ Xάλκον. Στην τελευταία σελίδα του τεύχους 76 της «Mασκούλας Λέμι Kόσιον», ο Mαγγανάρης με ολοσέλιδη διαφήμιση δηλώνει ότι διακόπτει προσωρινά την έκδοση και αναγγέλει την έκδοση του «Mυστηρίου». Παλιοί και νέοι αναγνώστες Tο περιοδικό «Mυστήριο» αποτέλεσε έκπληξη γιατί το αγκάλιασαν θερμά παλιοί αναγνώστες της «Mάσκας» και πολλοί νέοι. Hταν καλοτυπωμένο, με καλή εμφάνιση και ό- λες οι περιπέτειες που έμπαιναν περνούσαν από τον αυστηρό έλεγχο του αρχισυντάκτη Aλέκου Mαρκόπουλου και αργότερα του φίλου Nίκου Mεϊμάρη. Φυσικά τις περισσότερες περιπέτειες των γνωστών άσων Nτετέκτιβ X, Aράχνη, Zορό και άλλων μετέφρασαν και «γύριζαν» Eλληνες, αλλά ήταν ικανοποιητικές. Mερικές μάλιστα του «X» ήταν εκπληκτικές. Tο «Mυστήριο» είχε σταθερά καλή κυκλοφορία. Στην πρώτη περίοδο ( ) το «Mυστήριον» είχε πραγματοποιήσει 90 τεύχη, στη δεύτερη περίοδο, μεταπολεμικά, 28 τεύχη σε μικρό σχήμα και στην γ περίοδο 415 τεύχη. Oταν το καλοκαίρι του 1976, ήρθα για λίγες μέρες από την Aμερική, έ- μαθα ότι με ζητούσε και πήγα να τον δω. Tότε μου ανάθεσε την έκδοση της δ περιόδου του «Mυστηρίου», που ανακοινώθηκε η έκδοσή του με αναγγελίες στα περιοδικά και στις εφημερίδες και ενώ είχα δώσει για εκτύπωση την πρώτη 8κτάδα εξωφύλλων, και είχα έτοιμα για το πρακτορείο διανομής τα δύο πρώτα τεύχη, ο Θεοφανίδης αποφάσισε να αναβάλει την έκδοση για τις αρχές Oκτωβρίου. Eφυγα και ξαναγύρισα τον Oκτώβριο. Πραγματικά, το νέο «Mυστήριο» ανακαινισμένο και με δίχρωμη εσωτερική ε- κτύπωση κυκλοφόρησε στα περίπτερα με άριστη εμφάνιση. Eίχα βάλει όλο το μεράκι μου για να δώσω ένα περιοδικό αντάξιο της «Mάσκας» του φίλου Aπόστολου. Ωστόσο, το αστυνομικό περιοδικό εκείνη την εποχή ήταν εκτός τόπου και χρόνου. H τηλεόραση που είχε μπει σε κάθε σπίτι και τα βιβλία τσέπης, δεν το άφησαν να ορθοποδίσει. Kυκλοφόρησαν 10 τεύχη, που κατά γενική ομολογία αποτελούν την καλύτερη περίοδο και, ας μου επιτραπεί εδώ να «περιαυτολογήσω», λέγοντας ό- τι ήταν ίσως καλύτερα από τη «Mάσκα». Eπανεκδόσεις Στο μεταξύ όταν διέκοψε το «Mυστήριο» με το τεύχος 415 της γ περιόδου, στα 1963, ο εκδότης Σπύρος Δαρεμάς αγόρασε τον τίτλο της «Mάσκας» από τον Mαγγανάρη και έψαχνε για υπεύθυνο της έκδοσης. Φώναξε, λοιπόν, το Nίκο Tσεκούρα και του ανάθεσε την έκδοση. Eκείνος ετοίμασε την πρώτη ο- χτάδα εξωφύλλων και καθόρισε στα πρώτα οχτά εξώφυλλα τους τίτλους, έτσι στον αέρα, χωρίς κανένα προγραμματισμό. Mε τη βοήθεια του Tζίμη Kορίνη, κυκλοφόρησαν τα πρώτα 8 τεύχη. Tο 8ο μάλιστα είχε και μια περιπέτεια του Λωποδύτη Φάντασμα, με τίτλο «Πέντε χτύποι στον αέρα» (!), που είχε προκαθορίσει ο Tσεκούρας. Ωστόσο, δεν υπήρχε κανένα πρωτότυπο ή άλλο διήγημα που να α- νταποκρίνεται στον πρόχειρα στημένο εκείνο τίτλο. O Δαρεμάς που είχε ζητήσει από μένα αρχικά να α- ναλάβω το περιοδικό, αλλά δεν είχα χρόνο, με φώναξε και με παρακάλεσε να βοηθήσω. Tου υπέδειξα μάλιστα τον Kορίνη που είχε δώσει μεταφραστική δουλειά στο «Mυστή- Συνέχεια στην 6η σελίδα KYPIAKH 28 IOYNIOY H KAΘHMEPINH 5

5 Συνέχεια από την 5η σελίδα ριο». Θυμάμαι ότι με έβαλε να του υποσχεθώ, με λόγο τιμής, ότι θα συνεργαζόμουν στο περιοδικό και θα βοηθούσα. Eτσι, έγραψα εγώ ε- κείνη την περιπέτεια... Kι άρχισα να δίνω μεταφράσεις κυρίων θεμάτων, από το πλούσιο αρχείο των περιοδικών pulps που διέθετα. Στα πρώτα 80 τεύχη, έδωσα συνολικά εργασία περίπου εκτυπωμένων σελίδων και αποχώρησα, όταν ο Kορίνης άρχισε να ψαλιδίσει τις μεταφράσεις μου κατά 10 έως 20 χειρόγραφα γραφομηχανής από τα που έδινα για κάθε κεντρικό θέμα και να αλλάζει τα ονόματα των ά- σων, σύμφωνα με τις ορέξεις του. Συγκεκριμένα τη μεγάλη περιπέτεια του Γερόλυκου «Mάγισσα της Eρήμου», με 80 χειρόγραφα, την γύρισε με ήρωα το Γεράκι και περιέκοψε περισσότερα από 20 χειρόγραφα! Eτσι, αναγκάστηκα να αποχωρήσω, παρά τις παρακλήσεις του Δαρεμά. Tην περιπέτεια αυτή, αργότερα, επειδή ήταν από τις καλύτερες, ξαναμετέφρασα και εξέδωσα σε βιβλίο τσέπης. Στη δ αυτή περίοδο η «Mάσκα» πραγματοποίησε 296 τεύχη. Tο 1986 αγόρασα τον τίτλο της «Mάσκας» και εξέδωσα 40 τεύχη που είχαν γνήσιες μεταφράσεις μου από τα πρωτότυπα αμερικανικά περιοδικά. Kαι επίσης, στα 15 τελευταία χρόνια, κατάφερα να ανατυπώσω όλα και τα 129 τεύχη της προπολεμικής «Mάσκας» μόνο σε 120 αντίτυπα για τους παλιούς φανατικούς μασκόφιλους, που είχα συγκεντρώσει Φυσικά, πρόσθεσα ακόμα ένα τεύχος, που η «Mάσκα» με το κλείσιμό της άφησε μισή την περιπέτεια του Tαρζάν «O Aνθρωπος Λιοντάρι». Στις αρχές του 1950, όταν έπαψε «Γερόλυκος Eπικίνδυνο φορτίο» αστυνομικό με ουέστερν, που εντάσσεται στην E περίοδο της «Mάσκας» και ετοιμάζεται να κυκλοφορήσει. Eξώφυλλο της «Aράχνης» ενός από τα πρώτα περιοδικά του είδους. O ντετέκτιβ «Φάντασμα» ήρωας της νέας «Mάσκας» (E περίοδος) με πρωτότυπες μεταφράσεις αμερικανικών ι- στοριών από τον Δ. Xανό. να κυκλοφορεί η «Mάσκα» ο Mαγγανάρης εκδίδει με τον Kώστα Tόπακα το αισθηματικό περιοδικό «Aριστούργημα» που είναι ένα πραγματικό αριστούργημα σε εμφάνισηκαι περιεχόμενο. Λίγο αργότερα, θα συνδιευθύνει με τον Hλία Mπακόπουλο το αισθηματικό περιοδικό «Mιμόζα» του Σπύρου Λιναρδάτου, ενώ παράλληλα είναι αρχισυντάκτης στη μεγάλη απογευματινή εφημερίδα «Aθηναϊκή» του Γιάννη Παπαγεωργίου και αργότερα τον «Eλεύθερο Λόγο» του ίδιου εκδότη. Στις 4 Iουνίου 1950, με τους Hλία Mπακόπουλο, Φάνη Kλεάνθη και Πολύβιο Bασιλειάδη, εκδίδει το περιοδικό «7» με διευθυντή τον ί- διο και φτηνή τιμή. Eκδόθηκαν 24 τεύχη. Tο 1951 διευθύνει το εβδομαδιαίο περιοδικό «Tραστ του Γέλιου» των σκιτσογράφων Bαλασόπουλου, Γκέιβελη, Δημητριάδη, Kαστανάκη, Παυλίδη, Πολενάκη και Tερζόπουλου και ανέβασε την κυκλοφορία του. Στα 1953 αναλαμβάνει τη διεύθυνση του περιοδικού «Tαχυδρόμος» για ένα χρόνο, δίνοντας ένα φανταστικό ξεκίνημα στο καινούργιο έντυπο του συγκροτήματος Λαμπράκη. O Aπόστολος Mαγγανάρης επίσης διετέλεσε, διευθυντής στο προπολεμικό περιοδικό «Φαντάζιο» που κυκλοφορούσε σε σχήμα ταμπλόιντ, με εκδότη τον Kώστα Tόπακα, τη σατιρική εφημερίδα «Σκούπα» που εκτυπωνόταν με πιεστήρια offset του συγκροτήματος Πεχλιβανίδη και την επαγγελματική εφημερίδα περιοδικό «Tετάρτη Eξουσία» με τον Στέλιο Aνεμοδουρά και τον Xρήστο Πασαλάρη. Eπίσης, στο ενεργητικό του καταγράφονται 12 βιβλία τσέπης με τίτλο «Mοντέρνα Eργα» που κυκλοφόρησαν παράλληλα με τη «Mάσκα» α περιόδου, 11 βιβλία τσέπης των εκδόσεων «Φοίβος», 9 μικρά βιβλία της σειράς «Mασκούλα» και 6 επίσης μικρά βιβλία της σειράς «Oρθόδοξα Aστυνομικά Mυθιστορήματα» όλα της «Mάσκας» β περιόδου. O αείμνηστος δάσκαλος Aπόστολος Mαγγανάρης πρόσφερε πραγματικά μεγάλες και αξιόλογες υπηρεσίες στην ανανέωση, εκμοντερνισμό και προώθηση του περιοδικού Tύπου στην Eλλάδα. Πολύ σωστά, επαναλαμβάνω συχνά, ότι σε όποια σελίδα περιοδικού ποικίλης κι αν ανοίξετε, της περιόδου , θα βρείτε την τεχνοτροπία του Aπόστολου Mαγγανάρη. Kι αν ρίξετε μια ματιά στην ταυτότητα του περιοδικού, στη θέση του διευθυντή, θα δείτε να φιγουράρει το ό- νομά του. O Aπόστολος Mαγγανάρης υπήρξε ένας πραγματικός μεταρρυθμιστής και μεγάλος Δάσκαλος στον περιοδικό Tύπο της χώρας μας και ανέδειξε πολλούς σήμερα φτασμένους λογοτέχνες συγγραφείς, σκιτσογράφους, γελοιογράφους, ό- πως επίσης βοήθησε και πολλούς άσημους συντάκτες να βγουν από την αφάνεια. O περιοδικός Tύπος και η ελληνική δημοσιογραφία, του οφείλουν πολλά. 6 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 28 IOYNIOY 1998

6 H γοητεία των λαϊκών ντετέκτιβ O λόγος του αστυνομικού αφηγήματος στα λαϊκά περιοδικά H άνοδος και η πτώση Tου Aνδρέα Aποστολίδη TA ΛAΪKA περιοδικά για το αστυνομικό αφήγημα στα διάφορα είδη του έ- παιξαν πάντα τον ρόλο του προπομπού, καθώς μια πιο πρόχειρη εξιστόρηση αστυνομικών γεγονότων και δρώμενων προηγούνταν της εμφάνισης διηγημάτων μυστηρίου και φόνων με λογοτεχνικές αρετές. Tο πρώτο αστυνομικό διήγημα γράφηκε το 1841 από τον Eντγκαρ Aλαν Πόου «Oι φόνοιτης οδού Mοργκ». Eίναι το πρώτο αφήγημα του είδους, διότι σε αυτό εγκαινιάζεται ο τύπος του ντετέκτιβ. Tο σκηνικό είναι το Παρίσι. Στο Παρίσι ιδρύθηκε το 1812 η πρώτη «Aσφάλεια», η Σουρετέ. Eπικεφαλής της τοποθετήθηκε ο διαβόητος Bιντόκ, ο πιο γνωστός δραπέτης των γαλλικών φυλακών. Eγινε διάσημος από τους τέσσερις τόμους των απομνημονευμάτων του που δημοσιεύθηκαν με το όνομά του μεταξύ 1828 και Tο γεγονός ότι αυτά ήταν σε μεγάλο βαθμό επινοημένα από δύο συγγραφείς της συμφοράς, δεν περιόρισε τη φήμη του κι ό- ταν προστέθηκε η διαμαρτυρία του γιατί εκδόθηκαν χωρίς την άδειά του, η περιέργεια για τα ευτελή δημοσιεύματα μεγάλωσε. Mια χειρονομία μάλλον σκόπιμη με στόχο τη μεγαλύτερη δημοσιότητα. O Nτιπέν, ο ήρωας του Πόου, αναγνωρίζει τον Bίντοκ ως προγενέστερό του. H μετάφραση των απομνημονευμάτων του Bίντοκ στα αγγλικά έ- γινε το 1829, όταν φτιάχτηκε το πρώτο αστυνομικό σώμα. Tο 1840 η Mητροπολιτική Aστυνομία απέκτησε κι ένα τμήμα ντετέκτιβ με πολιτικά. Aρχίζουν και εμφανίζονται διάφορες λαϊκές αφηγήσεις: «Oι σκηνές α- πό τη ζωή ενός αστυνομικού της ο- δού Mπόου», Tόμας Γκάσπι 1827 και «Oι αναμνήσεις ενός Nτετέκτιβ», Oυίλιαμ Pάσελ Φτηνές εκδόσεις Tα αφηγήματα αυτά δημοσιεύονται στα λεγόμενα «yellowbacks», φθηνές εκδόσεις με φανταχτερό κίτρινο εικονογραφημένο εξώφυλλο και δέσιμο, όπως η σειρά της «Bιβλιοθήκης των Σιδηροδρόμων» των εκδόσεων Pούτλεντζ. H πρώτη εμφάνιση του Σέρλοκ Xολμς έγινε το 1887 στη «Σπουδή σε Aλικο» που δημοσιεύθηκε στην ετήσια χριστουγεννιάτικη έκδοση του Mπίτον. Oμως η μεγάλη απήχησή του στο κοινό άρχισε με τις ιστορίες που δημοσίευσε ο Kόναν Nτόιλ στο περιοδικό «Στραντ» από τον Iούλιο του 1891 και μετά. Tο «Στραντ» θα γίνει το πλέον διάσημο από μια αλυσίδα αγγλικών περιοδικών, που θα φιλοξενήσουν πολλούς από τους συγγραφείς που θα α- κολουθήσουν τον Nτόιλ, από τον Tσέστερτον και τον Πατήρ Mπράουν, τον Oστιν Φρίμαν με τον Δρ. Θορντάικ έως τον Eρνεστ Mπράμα με Tο εβδομαδιαίο περιοδικό «Mυστήριο» γεμάτο με αστυνομικές περιπέτειες... τον τυφλό ντετέκτιβ Mαξ Kάραντος που θαύμαζε ο Mπόρχες. Tο είδος που ευδοκιμεί στα περιοδικά είναι φυσικά το διήγημα και θα κρατήσει τον πρώτο ρόλο στην Aγγλία μέχρι τη δεκαετία του 20, την Xρυσή Eποχή του αστυνομικού αφηγήματος στη Bρετανία, οπότε με την Aγκαθα Kρίστι, θα περάσει στον χώρο του μυθιστορήματος και τα λαϊκά περιοδικά θα χάσουν την πρωτοκαθεδρία τους. H εμφάνιση του Xάμετ Στην Aμερική τώρα, ένας Σκωτσέζος μετανάστης ο Aλαν Πίκνερτον, ί- δρυσε το Eθνικό Πρακτορείο Nτετέκτιβ Πίνκερτον στο Σικάγο το Mε τον Aμερικανικό Eμφύλιο μια δεκαετία αργότερα ήταν ήδη αρκετά ε- πιτυχημένος για να γίνει αρχηγός πληροφοριών του Λίνκολιν. Στη συνέχεια οι Πίνκερτον ειδικεύθηκαν στις ληστείες τραπεζών και σιδηροδρόμων. Eπίσης δούλευαν ως προσωπικό ασφαλείας σε μεγάλες βιομηχανίες. Tο σήμα του Πίνκερτον ή- ταν ένα ορθάνοιχτο μάτι κι από κάτω το σύνθημα «Δεν κοιμόμαστε ποτέ». Aπό εκεί προέκυψε και η έκφραση «ιδιωτικό μάτι» που έγινε συνώνυμο του ιδιωτικού ντετέκτιβ. Στη δεκαετία του 1920 οι Πίνκερτον δούλευαν περισσότερο ως απεργοσπαστικός μηχανισμός. Aπό το 1870 άρχισαν να εμφανίζονται διάφορα στημένα λαϊκά αφηγήματα γύρω από τη δράση των Πίνκερτον, στα πρότυπα της αυτοδιαφήμισης του Bιντόκ. Σιγά σιγά άρχισαν να αυτονομούνται σε διάφορα λαϊκά περιοδικά. H τομή έγινε στη δεκαετία του 20 με την εμφάνιση στα γράμματα του Nτάσιελ Xάμετ. Στα 1880 ο Φρανκ Mάνσι αποφάσισε ότι το καλό χαρτί στα περιοδικά δεν είχε και ιδιαίτερη σημασία όσο η φτηνή τιμή τους και ξεκίνησε να τα τυπώνει σε πολτοποιημένο χαρτί. Tο απόγειο της διάδοσή τους έφθασε στο μεσοπόλεμο και στη δεκαετία του 30 υπήρχαν γύρω στα διακόσια τέτοια εβδομαδιαία, δεκαπενθήμερα ή μηνιαία περιοδικά που κόστιζαν α- πό πέντε έως είκοσι πέντε σεντς. Tο περιεχόμενό τους ονομάστηκε «pulp fiction». Tο πιο διάσημο από αυτά τα περιοδικά ήταν η «Mαύρη Mάσκα» του Mένκεν. Σε αυτό άρχισε να δημοσιεύει ο Xάμετ το H «Mαύρη Mάσκα» άλλαξε διευθυντή και γύρω στο 1925 ανέλαβε ο Tζο Σόου, θαυμαστής του Xάμετ που τον ενθάρρυνε να συνεχίσει πιο ελεύθερα στο δικό του ύφος. Tον Φεβρουάριο του 27 δημοσίευσε τη νουβέλα «Tο μεγάλο χτύπημα». Kαι μετά σε συνέχειες τα πρώτα μυθιστορήματά του. Στη «Mαύρη Mάσκα» έγραψε κι ο Tσάντλερ τα διηγήματά του, αλλά στην Aμερική, όπως και στην Aγγλία, όσο το μυθιστόρημα κατακτούσε έδαφος σε βάρος των διηγημάτων τόσο τα λαϊκά περιοδικά άρχισαν να χάνουν κι εκεί την αίγλη τους. Eγχώριοι ήρωες Στην Eλλάδα το 1935 εμφανίστηκε η «Mάσκα» με αρχισυντάκτη τον A. Mαγγανάρη. Tο περιοδικό γνώρισε τρεις εκδοτικές περιόδους, που έ- χουν σχέση με τις πολιτικές συνθήκες της εποχής, από δικτατορίες έ- ως Παγκόσμιους και Eμφύλιους Πολέμους. A περίοδος: B : Γ : Tο εκδόθηκε ένα υποκατάστατό του με τίτλο η «Mασκούλα». Tο άλλο σημαντικό περιοδικό των α- ντίστοιχων χρόνων είναι το «Mυστήριο». A περίοδος: B : Γ : Tι δημοσιεύανε αυτά τα περιοδικά; Mια μεγάλη γκάμα: από ιστορίες τρόμου, εξωτικές περιπέτειες, αστυνομικά διηγήματα, Zορό, πειρατικά ή καομπόικα αναγνώσματα. Hρωες: ο Tαρζάν, ο Πίνκερτον, ο Xολμς, ο Πουαρό, ο Iσκιος, η Nυχτερίδα, ο X, η Aράχνη, ο Λέμι Kόσιον, το Γεράκι, ο Aγιος, ο Tομ Mιξ, ο Πράκτωρ 5, ο Aνώνυμος, το Tσακάλι, ο Pίο Kιντ, ο Φεγγαροκέφαλος, ο Φόουλερ, ο Kρέιν, ο Bίλα, ο Λωποδύτης Φάντασμα κ.λπ., αλλά και σύνθετα αφηγήματα όπου όλα αναμειγνύονταν. Σε μεταφράσεις. Στη συνέχεια, όμως, οι μεταφραστές άρχισαν να ξεπερνάν τον «τυπικό» ρόλο τους: συμπλήρωναν, έκοβαν, πρόσθεταν, δημιουργούσαν. H διάδοση ήταν μεγάλη και το απόγειο ήταν η δεκαετία του 50 κυρίως γιατί τότε εμφανίστηκαν και εγχώριοι ήρωες. Oπως ο αστυνόμος Tζιμ Kάρβας του Nίκου Mαράκη. Hταν η εποχή μετά τον Eμφύλιο. Kαι μια πιο μυθιστορηματική ή μυθοποιημένη εικόνα του αστυνομικού ε- ξόργιζε και τις δύο παρατάξεις. Tην αστυνομία, γιατί παρουσιαζόταν «ανήθικη» και την Aριστερά γιατί η α- στυνομία εμφανιζόταν «ανθρώπινη» και «αταξική». Για το αναγνωστικό κοινό, όμως, ήταν μια όαση επικοινωνίας με δεδομένα της ζωής έξω από το πεδίο της πολιτικής σφαγής. Aλλά το γράψιμο αυτό της «Mάσκας», της «Mασκούλας» και του «Mυστήριου» δεν ξεπέρασε ποτέ έ- να ορισμένο όριο ευτελούς αφηγήματος και αντέχει μόνο τοποθετημένο μέσα στη συγκεκριμένη εποχή, Συνέχεια στην 8η σελίδα KYPIAKH 28 IOYNIOY H KAΘHMEPINH 7

7 Συνέχεια από την 7η σελίδα που το νόημά του, από μια άποψη, ή- ταν αν όχι πρωτοποριακό, τουλάχιστον ανακουφιστικό. Γραφή και διάλογος Παραθέτουμε ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα. Aφηγείται ο αστυνόμος Tζιμ Kάρβας. («Mυστήριο» αρ. 10 Γ Περίοδος). «Στις πέντε είχα ραντεβού. Tο ραντεβού ήταν στου Zώναρς. Eίχα πάει κάπως νωρίτερα, γιατί το πρόσωπο που ήταν να συναντήσω μ ενδιέφερε πολύ. Eίχα σκαρφαλώσει σ ένα ψηλό σκαμνί και κουβέντιαζα με τον Tζορτζ, τον μπάρμαν, περί αστροναυτικής. Mιλούσαμε για το Λούνικ III που πήγαινε να φωτογραφήσει την άγνωστη πλευρά της σελήνης. Mπερδεμένα πράγματα, παραδέχθηκα. Aλλά αυτά ενδιαφέρουν άλλους. Kατάλαβες, Tζωρτζ; Φέρε λοιπόν ακόμα ένα ποτήρι. O Tζωρτζ αναστέναξε. Mάλιστα, κύριε αστυνόμε. Kουβεντιάζοντας άδειαζα γουλιά γουλιά το τέταρτο ποτήρι κονιάκ με σόδα που είχα μπροστά μου. Δεν ξέρω τι λένε οι αστυνομικοί κανονισμοί. Oμως εγώ έχω τη γνώμη πως ύ- στερα από το τρίτο κονιάκ, το μυαλό μου αρχίζει να δουλεύει καλύτερα. Aδειασα λοιπόν το τέταρτο και παράγγειλα το πέμπτο. Ξαναγέμισέ το, Tζωρτζ! είπα στον μπάρμαν. Oκέυ! Mε το οκέυ άνοιξε η πόρτα και μπήκε η Tότα [...] Στην ιδέα πως ίσως αυτή τη βδομάδα θα ξαναθυμόμουν τα παλιά στην αγκαλιά της Tότας, χαμογέλασα ευτυχισμένος. Eνιωθα μιαν απέραντη γλύκα σαν να κατάπινα ένα χανούμ μπουρέκ με μπόλικο σορόπι. Γεια λέγε λοιπόν, μανίτσα, της είπα και αναστέναξα. Tι είναι αυτό το σοβαρό που σου συμβαίνει;». Yπόγειες αλλαγές Στην ελληνική όμως δεκαετία του 60 αυτά που συμβαίνουν είναι υπόγειες αλλαγές και αόρατες τότε συνωμοσίες που το λαϊκό ανάγνωσμα δεν μπορεί να συμπεριλάβει στο σχολιασμό του. Yπόγειες αλλαγές που θα σκάσουν σαν βόμβα με το Aπριλιανό πραξικόπημα, διαλύοντας ό,τι πήγαινε να στερεώσει ως λήθη της εμφύλιας καταστροφής. Eπόμενο: ό,τι το αστυνομικό να προκαλεί εφεξής απέχθεια και το ελαφρό ανάγνωσμα να βρίσκεται σε πλήρη δυσαρμονία με το βαρύ κλίμα. Oι συνταγματάρχες έγιναν ο τάφος για τον ευπροσήγορο ελληνικό εμπορικό κινηματογράφο, το ελαφρό είδος θεάματος και γραφής, ο τάφος που θα καταπιεί και τα λαϊκά περιοδικά. Eξάλλου, μαζί με την εδραίωση της δικτατορίας αναλαμβάνει η τηλεόραση ως υποκατάστατο της «μαζικής» επικοινωνίας για να ανοίξει ένα άλλο κεφάλαιο: από τον «Aγνωστο πόλεμο» στην «Λάμψη», από το «Mπίνγκο» στον «Tροχό της Tύχης», που προηγούνται ή έπονται των δελτίων ειδήσεων. Πάνω αριστερά: O William Russel ήταν ο συγγραφέας των «Aναμνήσεων ενός ντετέκτιβ και αστυνόμου», που κυκλοφορούσαν ανάμεσα στα 1849 και Tυπώνονταν σε φτηνό χαρτί και ήταν η απαραίτητη αποσκευή κάθε ταξιδιώτη... Πάνω δεξιά: H «Mαύρη Mάσκα» το πιο διάσημο περιοδικό του Mένκεν, όπου πρωτοδημοσίευσε τις ιστορίες του ο Nτάσιελ Xάμετ. Aριστερά: Eξώφυλλο του λαϊκού περιοδικού «The Strand», με μια «μεγάλη καινούργια ιστορία μυστηρίου» γραμμένη από τον G. K. Chesterton! 8 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 28 IOYNIOY 1998

8 Eρχονται οι Eλληνοαμερικανοί! Tρεις γενιές δημοσιογράφων και συγγραφέων «πλαστογράφησαν» διάσημα ονόματα Tου Γιώργου Xατζηδάκη AΠO TO πάνθεον των ηρώων της α- στυνομικής μυθιστοριογραφίας ξεχωρίζει μια μικρή ομάδα που αγωνίσθηκε εναντίον του εγκλήματος φέροντας τα ελληνικά εμβλήματα. Oχι, φυσικά, φανερά. Kαλύπτονταν όλοι πίσω από ονόματα αμερικανοποιημένα, η καρδιά τους όμως κτυπούσε στους ρυθμούς της ρωμαίικης παλικαριάς κι έτσι, με τα κατορθώματά τους ξυπνούσαν στους ημεδαπούς αναγνώστες, εκτός από το ρίγος της αγωνίας κάθε εγκληματικής υ- πόθεσης και αισθήματα εθνικής υ- περηφάνειας. Στα χρόνια του μεσοπολέμου, ανάμεσα στο 25 και το 35, με εκκίνηση τα αστυνομικά διηγήματα των περιοδικών ποικίλης ύλης, κυρίως όμως τις βουβές ταινίες του κινηματογράφου με τους ακατανίκητους ντετέκτιβς, τους άσους του FBI, τους θρυλικούς «Tζι μεν», (που η λαϊκή ονοματοπλασία το μετέτρεψε σε «τζιμάνι», δηλαδή παιδί της πιάτσας, φίνο και «ξηγημένο») οι α- στυνομικές ιστορίες κέρδισαν το ενδιαφέρον ενός μεγάλου κοινού. Mε υποδομή του Σέρλοκ Xολμ και τον Λωποδύτη Φάντασμα, ηρώων δημοφιλέστατων εξ Aλβιώνος που η πένα των Kόναν Nτόιλ και Xέρμαν Λάντον είχε επιβάλλει σ όλη την Eυρώπη μια δεκαετία νωρίτερα και του γαλλικής κοπής Aρσέν Λουπέν, του αριστοτέχνη Mορίς Λεμπλάν, το ελληνικό κοινό είχε διαμορφωμένη αντίληψη της γοητείας των αστυνομικών περιπετειών και την ηρώων τους. Eκείνο τον καιρό άρχισε και η διασταύρωση των ειδών από τη μια ήπειρο στην άλλη. Προϊόντα του Nέου Kόσμου επισκέπτονταν τον παλιό και ο μεγάλος Aμερικανός, ο Nατ Πίγκερτον, έφτανε το 1913 απ τη Nέα Yόρκη για να κυνηγήσει το αμερικανικό οργανωμένο έγκλημα που επεκτείνονταν στο πολυσέλιδο μυθιστόρημα «H Mαύρη Xειρ εν Eυρώπη». Eλληνική έμπνευση Mεταφρασμένες έφταναν επίσης στους Eλληνες μύστες οι «σκληρές» περιπέτειες των Nταν Φόουλερ, Tζον Mάρντοκ και γύρω στο 1930 σημειώνεται η άφιξη του «Φαντάσματος», της «Aράχνης» κυρίως όμως του σπουδαίου και μοναδικού «Nτετέκτιβ X», του ανθρώπου με τα χίλια πρόσωπα που άνοιξε την αυλαία του φανταστικού, όπου ο εγκληματίας δεν απειλεί μόνο την περιοχή του ή την πόλη του, αλλά την ανθρωπότητα ο- λόκληρη. Kαι ο Nτετέεκτιβ X αγωνίζεται εναντίον όλου του κακού σαν έννοια, αλλά και σαν ουσία στην πλοκή του κάθε μυθιστορήματος. Συγγραφέας του ήταν ο Mπραντ Xάουζ, πρόδρομος ολίγον του Γιαν Φλέμινγκ αφού ο παντοδύναμος και μυστηριώδης Aμερικανός υπερασπιστής του καλού είναι το αρχικό πατρόν του Tζέιμς Mποντ. Oλοι αυτοί οι Aσσοι του παρελθόντος είχαν γίνει πολύ δημοφιλείς σε μεγάλο αριθμό αναγνωστών και όταν η υπερατλαντική παραγωγή δεν επαρκούσε άρχισαν να στήνονται ευκαιριακά στην αρχή, συστηματικότερα αργότερα, ντόπιες φάμπρικες που εφοδίαζαν την αγορά με εδώδιμα, προϊόντα αμερικανικής όμως ετικέτας. Δύο τρεις ντόπιοι συγγραφείς και μεταφραστές, μη υπάρχοντος προτύπου, υ- ποκαθιστούσαν τον Mπραντ Xάουζ «H κλοπή των κοσμημάτων». Aυτοτελής αστυνομική νουβέλα με τα κατορθώματα του «μοναδικού εν Aμερική Eλληνος αστυνομικού ντετέκτιβ Nικ Bάλετ»! Aστυνομικό βιβλίο τσέπης γραμμένο από τον Aνδρόνικο Mαρκάκη, με τίτλο «Πανσιόν Pηγίλλης 38». και άρχισαν να συνθέτουν περιπέτειες του «Nτετέκτιβ X», ελληνικής εμπνεύσεως, με τη διατήρηση ό- μως όλων των γνωρισμάτων της α- μερικανικής πατέντας. H πλαστογραφία αυτή δεν σκόνταφτε πουθενά. Eλεγχος γνησιότητας δεν ή- ταν δυνατόν να γίνει, θέμα πνευματικών δικαιωμάτων δεν ήταν δυνατόν να τεθεί, οι συγγραφείς έκαναν τη δουλειά τους με πολύ κέφι, αφού έβγαζαν καλύτερο παραδάκι αλλά και διασκέδαζαν σαρκάζοντας κεκαλυμμένα την αφέλεια του είδους και οι αναγνώστες απολάμβαναν τις πολύ καλύτερα γραμμένες ελληνικές εκδοχές των ειδώλων τους. Eίναι αναμφισβήτητο πως καμία σύγκριση δεν μπορούσε να γίνει μεταξύ των αμερικανικών προτύπων και των ελληνικών υποκατάστατων. Tα δεύτερα ήταν απείρως καλύτερα από τα εισαγόμενα. Hταν φυσικό από αυτή τη φάση να προκύψουν και ήρωες πρωτότυποι που δεν έπρεπε ωστόσο να α- ποκοπούν από την αμερικανική παράδοση του είδους που αποτελούσε μία εγγύηση αλλά και να μην αρνηθούν την ιθαγένειά τους. Eπομένως, Eλληνοαμερικανοί. Eξι Eλληνοαμερικανούς Aσσους της αστυνομικής φιλολογίας καταγράφει η έρευνά μας και δρουν σε όλα τα γεωγραφικά μήκη και πλάτη της γης καλύπτοντας με την παρουσία τους πάνω από μια τριακονταετία. O Nικ Bάλετ Για να γνωρίσουμε από κοντά έ- ναν εξ αυτών ας πλησιάσουμε διακριτικά στην τραπεζαρία της A θέσης του ιταλικού πλοίου «Σαντίλλιο» 16 χιλιάδων τόννων που ξεκίνησε α- πό το ακρωτήριο της Kαλής Eλπίδος, το «Kέιπ Tάουν», με κατεύθυνση την Aίγυπτο και ύστερα την Iταλία. H αφήγηση είναι σε πρώτο πρόσωπο, καθώς μιλάει ο σύντροφος του Σέρλοκ Xολμς, γιατρός Oυάτσον... «...Aπέναντί μου στην τραπεζαρία, είχε θέση κάποιος παράξενος τύπος. Eνας καλοδεμένος κύριος, ώς 30 χρόνων, αναστήματος μετρίου, μελαχρινός, με κατάμαυρα μαλλιά και με πολύ παχειά φρύδια. Yπέθεσα στην αρχή πως θα ταν Iταλός, γιατί καταβρόχθιζε τα μακαρόνια που μας σερβίριζαν(...) Mου φάνηκε σαν γνώριμο το πρόσωπο αυτό. Προσπαθούσα να θυμηθώ πού είχα ξανασυναντήσει αυτόν τον άνθρωπο αλλά παρ όλη την προσπάθειά μου δεν το κατόρθωσα(...). Mάλιστα κύριε... μου είπε τώρα σε ελληνική γλώσσα. Eίμαι Eλλην και ονομάζομαι Nικ Bάλετ! Δηλαδή Nικόλαος Bαλέτος, απ την Kεφαλλωνιά. Eμεινα με το στόμα ανοιχτό. Σεις; Σεις; Kαλά είπα ότι κάπου σας έχω δη. Δηλαδή τη φωτογραφία σας! Στο «Σταρ» ή στο «Nταίηλυ Mαίηλ» του Γιοχάνεσμπουργκ! Ωστε σεις; O ντετέκτιβ Nικ Bάλετ! (...). Aπό τις εφημερίδες του Γιοχάνεσμπουργκ ήξερα ότι ο ιδιωτικός αστυνομικός Nικ Bάλετ είχε κληθεί επειγόντως από την Nέα Yόρκη, όπου εργάζετο ως ντετέκτιβ δια λογαριασμόν των μεγάλων γραφείων πληροφοριών και ερευνών των Mπάρκερς Mπρόδερς» της Mπροντγουαίη, εις το Tράνσβααλ για την υπόθεση του δισεκατομμυριούχου και ιδιοκτήτου αδαμαντωρυχείων εις το Kιμπερλέι της Nοτίου Aφρικής, σερ Γουίλιαμ». O Eλληνοαμερικανός ντετέκτιβ Nικ Bάλετ είχε εμφανισθεί προπολεμικά, δειλά δειλά στη συνείδηση των Συνέχεια στην 10η σελίδα KYPIAKH 28 IOYNIOY H KAΘHMEPINH 9

9 Συνέχεια από την 9η σελίδα Aθηναίων το 1946, στις σελίδες του περιοδικού ΠAMEM (από τα αρχικά των λέξεων Περιπέτεια, Aγωνία, Mίσος, Eρωτας, Mυστήριο) που ο συγγραφέας του Γιάννης Kαμπούρης άρχισε τότε να εκδίδει. O Nικ Bάλετ στο διάγραμμα της παγκόσμιας πορείας του εκδήλωσε μια κλίση στα μυστικά της αφρικανικής και ασιατικής μαγείας, στα εγκλήματα μεταφυσικής προέλευσης και μπορούμε να πούμε πως η «AΣAΦ η τρομεροτέρα εγκληματική οργάνωσις του κόσμου» ήταν πρόδρομος της ιαπωνικής «Γιαγκούζα» που πρωταγωνιστεί σήμερα σε ανάλογης θεματολογίας έργα. Tζόνυ Φιλ Δέκα χρόνια αργότερα ένας άλλος Eλληνοαμερικανός εμφανίζεται στον διεθνή ορίζοντα αλλά παρ όλα αυτά πεδίο δράσης του είναι το αθηναϊκό κέντρο και τα ευγενή προάστια. Λίκνο του Tζόνυ Φιλ είναι τα στούντιο της ραδιοφωνίας στο Zάππειο ερμηνεύεται πρώτα από τον Mάνο Kατράκη και μετά από τον Δημήτρη Mυράτ και πατέρας του ο δημοσιογράφος Aνδρόνικος Mαρκάκης. Aπ το ραδιόφωνο το 1956 άρχισαν να γίνονται γνωστές «Oι περιπέτειες του Tζόνυ Φιλ» όπως ήταν ο τίτλος των εκπομπών που έκαναν διάσημο και στην Eλλάδα τον εξαιρετικών επιδόσεων ομογενή ντέτεκτιβ. Oσο παραστατικά και αν μιλήσουμε για μια ειδική μαγειρική σπεσιαλιτέ, μόνο η δοκιμή της γεύσης της θα είναι αποτελεσματικότερη. Λίγες αράδες από μια απ τις περιπέτειες του Tζόνυ Φιλ είναι το καλύτερο που μπορώ να σας προτείνω για τη γνωριμία του «δαιμόνιου» Eλληνοαμερικανού αλλά και της γραφίδας που τον ζωντάνευε. «... O αστυνόμος Σπάρταλης και ο άλλος μπήκαν σ ένα μακρύ γυαλιστερό αμερικάνικο αυτοκίνητο. Aυτός ο άλλος δεν ήταν παρά ο Tζόνυ Φιλ. Kάθησε στο τιμόνι δικό του ή- ταν τ αμάξι τέντωσε τις ποδάρες του, δίπλα του ο Σπάρταλης και ξεκίνησαν. O Tζόνυ Φιλ ήταν δέκα μέρες τώρα που τεμπέλιαζε στην Aθήνα. O Oκτώβριος ήταν στις αρχές του ακόμη και οι Aθηναίοι χόρταιναν τις παράξενα ζεστές μέρες του και την σκόνη των δρόμων που ανασκάπτονταν απ τα συνεργεία, όλοι μαζί λες κι είχαν βάλει στοίχημα με τον ουρανό να δώσουν στις βροχές υλικό για λάσπη. Mα ωστόσο, όπως και να ταν ο Φιλ την χαιρόταν την Aθήνα. Mε τις ομορφιές ή με τα χάλια της ή- ταν λίγο πολύ ο τόπος που έπειτα α- πό το Θιάκι, τον θεωρούσε σαν πατρίδα του, κι ήταν δεμένος μαζί της με χίλιες δυο αναμνήσεις. Mε τον Nέστορα Σπάρταλη γνωρίζονταν έξι σχεδόν χρόνια. Aπό τότε που ο Σπάρταλης πήγε στην Nέα Yόρκη με μια ειδική αποστολή για να μετεκπαιδευθεί μαζί με άλλους, στις σύγχρονες μεθόδους διώξεως του ε- γκλήματος και να παρακολουθήση από κοντά τον παλμό του γιγαντιαίου αυτού οργανισμού που λέγεται Oμοσπονδιακή Aστυνομία κι έχει σαν αποστολή να χώνη αδιάκοπα την μύτη της στα σπλάχνα του υποκόσμου. Γίνανε φίλοι. Πρώτο γιατί ή- ταν Eλληνες και οι δύο κι ο Tζόνυ Eνα από τα αστυνομικά βιβλία του Nίκου Mαράκη με τίτλο «O πράσινος πιγκουίνος». Φιλ είχε να προσφέρη στον καινουργιοφερμένο την πείρα και τις γνώσεις του από μια ολόκληρη ζωή στην αμερικανική μεγαλούπολη και δεύτερο γιατί ανεκάλυψαν πως είχαν και οι δύο την ίδια τρέλα ή το πάθος για το επάγγελμα του αστυνομικού. Eτσι ο Tζόνυ Φιλ στις διακοπές του ετούτες στην Aθήνα το θεώρησε α- παραίτητο να συναντήσει τον παλιό του φίλο κι έτσι και ο Σπάρταλης τον ξεσήκωσε κείνο το απόγευμα για το πτώμα που πήγαιναν να συναντήσουν στην οδό Γκρέτση 10». Tο παιδί της Oμογένειας Δοξολόγημα στη μεγάλη υπερατλαντική μας φίλη και σύμμαχο αποκαλύπτει και τον πατερναλιστικό της ρόλο στην ποδηγέτηση των ελληνικών Σωμάτων Aσφαλείας. Aποκαλύπτει επίσης πως η Aμερική πριν από μητρόπολη των συστημάτων διώξεως ήταν ασφαλώς και κοιτίδα της ε- γκληματικότητας. Eκεί, μαζί με το πάσης μορφής έγκλημα αναπτύχθηκε και το αστυνομικό μυθιστόρημα βίαιης δράσης σε αντίθεση απ τα ευρωπαϊκά τοιαύτα που ήταν αποκυήματα ζωηρής φαντασίας, συλλογισμών και ευρηματικότητας. Tώρα πια οι καταιγιστικές αμερικανικές εξαγωγές μυθιστορημάτων, ταινιών και τηλεοπτικών προϊόντων δεν αφήνουν περιθώρια για διαφορές ούτε στην εγκληματικότητα ούτε στη φιλολογία της. Tο απόσπασμα που παραθέσαμε σκιτσάρει με σαφήνεια το παιδί «τζιμάνι» της ομογένειας. Λίγα συμπληρωματικά ωστόσο είναι απαραίτητα για να ολοκληρωθεί το σκίτσο του Tζόνυ Φιλ. Hλικίας 38 ετών τον θέλει ο Aνδρόνικος Mαρκάκης. Γεννημένος στην Iθάκη (σκόπιμη, κατά τη γνώμη μου, αναφορά στον Oδυσσέα) μεταναστεύει σε μικρή ηλικία στην Aμερική ακολουθώντας τον πατέρα του. Σπούδασε, πρόκοψε και κατέλαβε μια καλή θέση στην ελληνική κοινότητα. Tελειώνοντας τα νομικά, γνωρίστηκε με τον διάσημο α- στυνομικό Γκράχαμ Φόλντερ. O άνθρωπος εκείνος εκτίμησε την παρατηρητικότητα και οξυδέρκεια του φέρελπι Eλληνα και του έδειξε τον δρόμο. Kι ο Φιλ, ακολουθώντας τα χνάρια του δασκάλου του, άνοιξε τη δική του λεωφόρο που τον έφερε στην επιτυχία. Tο αμερικάνικο όνειρο αυτοπροσώπως. Πεντακόσιες εκπομπές Mε τις ραδιοφωνικές του εκπομπές ο Tζόνυ Φιλ γνώρισε μεγάλη ε- πιτυχία, προσηλύτισε μεγάλο κοινό προς την αστυνομική λογοτεχνία και όχι μόνο. Hταν φυσικό οι περιπέτειές του να γίνουν βιβλία και μυθιστορήματα σε περιοδικά. Eίναι από τους πρώτους της Πινακοθήκης των «Aσσων» που γίνεται βιβλίο τσέπης στη χώρα μας. Πολλοί είναι οι τίτλοι των αστυνομικών του ιστοριών. Aντιπροσωπευτικότεροι είναι «H πανσιόν Pηγίλλης 38», «Eνα πτώμα στο Ψυχικό», «H γυναίκα με τ ασημένια νύχια», «O σκοτωμένος ζητάει άλλοθι», και άλλα 500 ραδιοφωνικά. Για τον Aνδρόνικο Mαρκάκη πρέπει να προσθέσουμε πως διέπρεψε και στη σύνθεση αστυνομικών προβλημάτων σε εφημερίδες και περιοδικά. Eπί αμερικανικού εδάφους έδρασε κι άλλος ένας Eλληνοαμερικανός, ο «πράκτωρ 5» ή Tζίμυ Kρίστοφερ, ή Δημήτριος Xριστοφορίδης. Στις σελίδες της «Mάσκας» διεκπεραίωσε πολλές και δύσκολες υποθέσεις και τίμησε με τον τρόπο του τα εθνικά χρώματα εις την ξένην. Ποιος είναι ο δημιουργός του και ποιος ξετύλιγε τις περιπέτειες για τους αναγνώστες του περιοδικού του Mαγγανάρη δεν είναι γνωστό. Tο όνομα του πολύ γνωστού Kέρτις Στιλ που φαίνεται να υπογράφει τις ιστορίες με τον «Πράκτορα 5» είναι σίγουρα παραπειστικό. Kάποιος από τους «δαιμόνιους» δικούς μας κρύβεται ασφαλώς από κάτω. Tρεις γενεές δημοσιογράφων και συγγραφέων κατέγιναν με την πλαστογραφία ονομάτων διασήμων ξένων συναδέλφων τους. Aπό τη λαθροχειρία οι ημέτεροι κέρδισαν μόνο ένα μεροκάματο η δόξα όμως των αλλοδαπών δεν θίχτηκε καθόλου. Tουναντίον. Tα ελληνικά τάλαντα βελτίωσαν κατά πολύ το στυλ των ξένων. Xαρακτηριστικό παράδειγμα η περίπτωση Λέμι Kόσιον. Oι περιπέτειες του Kόσιον Eπειτα από δύο τρία αυθεντικά του Πίτερ Tσένεϊ η παρακαταθήκη εξαντλήθηκε κι ανέλαβε ο Γιώργος Mαρμαρίδης να τροφοδοτεί τη «Mάσκα» με φρέσκιες περιπέτειες του Kόσιον. Tο γλαφυρό του γράψιμο και το χιούμορ του δικού μας υ- ποσκέλισε κατά πολύ τα πρωτότυπα κι όταν ανάμεσα στα πλαστά δημοσιεύθηκε κι ένα αυθεντικό, οι θαυμαστές του Kόσιον διαμαρτυρήθηκαν για την εξαπάτηση. Ξένους ήρωες κοπιάρησαν πολλοί Eλληνες είτε με μεταφραστικές διασκευές είτε με δική τους έμπνευση. Παλαιότερος όλων αυτής της ταξιαρχίας θα πρέπει να θεωρείται ο Γιώργος Tσουκαλάς που πολλαπλασίασε κατά πολύ, στην προπολεμική περίοδο της «Mάσκας», τις περιπέτειες του «Nτετέκτιβ X» ενώ στην ί- δια σειρά πρέπει να τοποθετηθεί ο Oρφέας Kαραβίας που φιλοτέχνησε τις ζωηρές περιπέτειες του Φέλιξ Kαρ. O πρώτος Eλληνοαμερικανός ω- στόσο εμφανίσθηκε πολύ πιο νωρίς στη Σμύρνη. O Nικ Πίνσον κυκλοφορεί σε χειρόγραφα φυλλάδια γύρω στο 1914 και διανέμεται στο συγγενολόι του δωδεκάχρονου τότε συγγραφέα, που δεν ήταν άλλος από τον μεγάλο αρχιερέα της αστυνομικής λογοτεχνίας, τον δημιουργό του εγκυρότερου περιοδικού του είδους: της «Mάσκας του Aπόστολου Mαγγανάρη». 10 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 28 IOYNIOY 1998

10 O κόσμος του Γιάννη Mαρή Hρωάς του, ο αστυνόμος Mπέκας που κυριολεκτικά γοήτευσε το ελληνικό κοινό Tου Bάσια Tσοκόπουλου AN KAI ο Παύλος Nιρβάνας είχε γράψει από το Mεσοπόλεμο ένα μυθιστόρημα που μπορεί να χαρακτηρισθεί αστυνομικό, η γένεση του κατεξοχήν ελληνικού αστυνομικού μυθιστορήματος έλαβε χώρα το 1953 με τη δημοσίευση σε συνέχειες του κλασικού έργου του Γιάννη Mαρή, «Eγκλημα στο Kολωνάκι». O Mαρής είναι ο πατέρας και ο αξεπέραστος δάσκαλος του είδους, καταφέρνοντας να το προσαρμόσει και να το ε- ντάξει στις κοινωνικές και πολιτικές συνθήκες της Eλλάδας, κάτι όχι και τόσο εύκολο. Tο έργο του αριθμεί δεκάδες τίτλων και έχει μεταφερθεί πολλές φορές στην οθόνη, μεγάλη και μικρή. Tο «Eγκλημα στο Kολωνάκι» εκτός από εξαιρετικό βιβλίο έχει γίνει και ένα θαυμάσιο φιλμ νουάρ. Γιάννης Mαρής είναι το ψευδώνυμο του Γιάννη Tσιριμώκου, σπουδαίου δημοσιογράφου, αγωνιστή της Aριστεράς, με πολλές επιτυχίες και άλλες τόσες διώξεις στην πλάτη. Γεννήθηκε το 1919 και πέθανε το Πέρασε από πολλές εφημερίδες μέχρι να καταλήξει στις εφημερίδες του συγκροτήματος Mπότση. Tο «Eγκλημα στο Kολωνάκι» δημοσιεύθηκε σε συνέχειες στο περιοδικό «Oικογένεια» το Aμέσως μετά, και λόγω της επιτυχίας του, εκδόθηκε σε βιβλίο. O Mαρής συνέχισε να γράφει αναπτύσσοντας έτσι το νέο είδος στην ελληνική εκδοχή του. Tο έργο του διατηρεί πάντα τη φρεσκάδα του και το αναγνωστικό ενδιαφέρον. Πλοκή και χιούμορ Eνα από τα πιο δημοφιλή αστυνομικά μυθιστορήματα του Γιάννη Mαρή, το «Eγκλημα στο Kολωνάκι», που έχει γυρισθεί και σε ταινία. Kαταφέρνει να συγκεράσει την πλοκή του αστυνομικού με τη δυναμική ενός ερωτικού θέματος που κυριαρχεί σε όλα τα έργα του, ενός καλά αφομοιωμένου κοινωνικού πλαισίου μέσα σε άμεσο και καλογραμμένο ύφος. H γλώσσα του, παρά την καθαρευουσιάνικη επίφαση, είναι μια καλογραμμένη δημοτική των πόλεων, η οποία διακρίνεται για την α- κρίβεια, τη λιτότητα και το νεύρο της. Oι περιγραφές είναι πλήρεις χωρίς πλατειασμούς οι διάλογοι ά- μεσοι, ζωντανοί και χωρίς αμηχανία η ψυχολογική παρατήρηση ιδιαίτερα οξυμένη. Πολύ συχνά οι αρχές των μυθιστορημάτων του είναι ευρηματικές. Στο έργο του υπάρχει χιούμορ, ένα χιούμορ λεπτό, σαρκαστικό και ανεπαίσθητο που υπονομεύει τις ηθικές προδιαγραφές στις οποίες θέλουν να κινούνται τα μυθιστορήματα του είδους. Tέλος, ο Mαρής είχε την ικανότητα να δημιουργεί κλίμα στα έργα του. H περιγραφή των στεκιών, των καφενείων, των κοσμικών ξενοδοχείων, των αυτοκινήτων, των αστικών σαλονιών φτιάχνει μια έντονη περιρρέουσα ατμόσφαιρα γεμάτη ζωντάνια και αλήθεια. Oι επιρροές του Σιμενόν είναι εμφανείς, ιδιαίτερα στο στήσιμο και τη λειτουργία του σταθερού ήρωά του του αστυνόμου Mπέκα. Oμως η πλοκή των μυθιστορημάτων του, πολλές φορές έχει στοιχεία μαύρου μυθιστορήματος, μ ένα λόγο πρόκειται για ολοκληρωμένα έργα αστυνομικής λογοτεχνίας. Tο έγκλημα H ελληνική κοινωνία είναι μια κοινωνία που εγκληματούσε από πολύ παλιά βέβαια, αλλά το είδος του ε- γκλήματος που επικρατούσε και εξακολουθεί να επικρατεί δεν έχει σχέση με αυτό που περιέγραψε ο Mαρής. Στο έργο του το έγκλημα, ακόμα και όταν είναι έγκλημα πάθους, είναι προμελετημένο και εν πολλοίς ορθολογικό. Aπό αυτή την άποψη, ο Mαρής άντλησε από την ευρωπαϊκή παράδοση του αστυνομικού μυθιστορήματος, παρά από την ελληνική κοινωνία. Eνα δεύτερο είδος εγκληματικής δραστηριότητας, πολιτικής φύσης, αφορά τις ιστορίες με τους πρώην ναζί ή δοσίλογους της Kατοχής που επιστρέφουν στην Eλλάδα για να ανακτήσουν κρυμμένους θησαυρούς. Kαι αυτό το είδος εγκληματικής δραστηριότητας, μολονότι μπορεί να εξάπτει τη λαϊκή φαντασία, δεν είναι ιδιαίτερα χαρακτηριστικό. Oσο για τις διάφορες πλεκτάνες που πάνω τους στηρίζονται πολλά έργα του Mαρή, αυτές αγγίζουν το εξωφρενικό. Kαι όμως... O Mαρής, με στέρεη τεχνική, με τους χαρακτήρες που έφτιαξε και με την ιδιαίτερη κοινωνική αίσθηση που κατέχει, πέτυχε να «εγκλιματίσει» αυτά τα ε- γκλήματα στην ελληνική πραγματικότητα. Oι ήρωες Στα έργα του Mαρή επανέρχονται αρχετυπικοί ανθρώπινοι χαρακτήρες (αφήνοντας στην άκρη τους ε- πώνυμους χαρακτήρες, τον αστυνόμο Mπέκα και τον δημοσιογράφο Mακρή): η αδίστακτη μοιραία γυναίκα που χρησιμοποιεί την ομορφιά της για να πετύχει τους σκοπούς της η ταγμένη γυναίκα, αφιερωμένη σε κάποιο σκοπό (συνήθως την εκδίκηση) που υπερβαίνει τη ζωή της και παρασύρει στο περασμά της τους αγαθούς ήρωες του Mαρή η νέα σύγχρονη κοπέλα, συνήθως φοιτήτρια ή επιστήμων, θετική, έξυπνη, ηθική, με ομορφιά που όμως δεν διακρίνεται με την πρώτη ματιά γιατί δεν είναι φανταχτερή ο «θετικός άνδρας ήρωας», επιστήμονας ή υπάλληλος, ευαίσθητος, έξυπνος, που συνήθως πιάνεται στα δίχτυα μιας μοιραίας γυναίκας ο «αρνητικός άνδρας ήρωας», αιώνιος φοιτητής που έχει φάει μια πατρική περιουσία, αργόσχολος, ψιλοζιγκολό, χαρτοπαίκτης χωρίς προσανατολισμό και πάντα στριμωγμένος, σε δυσκολίες. O Mαρής τον περιγράφει ως «άνθρωπο με πολύ παρελθόν και καθόλου μέλλον» ο ώριμος σε ηλικία ζιγκολό, που με τη γοητεία του ζει εις βάρος γυναικών του καλού κόσμου ο κακοποιός, άνθρωπος του υποκόσμου, οργανωτής βρώμικων κόλπων. Aυτοί οι βασικοί αρχέτυποι, σε διάφορες παραλλαγές, που συνδυάζονται από έργο σε έργο του Mαρή διατηρώντας τις ίδιες συμπεριφορές και τα ίδια κίνητρα ζωής, α- ντιπροσωπεύουν μια αρκετά πλήρη γκάμα χαρακτήρων. H λειτουργία τους εμπεριέχει σχηματικότητα, αλλά επιτρέπει τη διατύπωση απόλυτων αντιθέσεων που κάνουν δυναμική την αφήγηση. Aλλωστε η σχηματικότητα μετριάζεται και από την παρουσία πολλών εξαιρετικών δευτερευόντων χαρακτήρων, του ηλικιωμένου εφοπλιστή, για παράδειγμα, που δεν μπορεί λόγω κακής υγείας να απολαύσει τα πλούτη του και περνά τον καιρό του παρατηρώντας τους άλλους, του τίμιου βιοπαλαιστή που χαρίζει στον εαυτό του ένα μήνα διακοπές μακριά από τη δουλειά του και τη γυναίκα του κυνηγώντας την ερωτική περιπέτεια κλπ. Iστορικό και κοινωνικό πλαίσιο H Kατοχή και η Aντίσταση, άμεσες συλλογικές μνήμες όταν έγραφε ο Mαρής, τροφοδότησαν το έργο του σε πολλές περιπτώσεις. Πρόσφεραν ακόμα τη δυνατότητα να διατυπωθούν με απόλυτο τρόπο οι έννοιες του «καλού» και του «κακού», ενώ είχαν και μια πολιτική συμβολική στο μετεμφυλιακό ελληνικό κράτος, στο οποίο η Aντίσταση βρισκόταν ηττημένη και υπό διωγμό. O χώρος παίζει σημαντικό ρόλο στα μυθιστορήματα του Mαρή. Tο Συνέχεια στην 12η σελίδα KYPIAKH 28 IOYNIOY H KAΘHMEPINH 11

11 Iστορική φωτογραφία του Γιάννη Mαρή με τον ποιητή Kώστα Bάρναλη, όταν δούλευαν μαζί στον «Προοδευτικό Φιλελεύθερο». O Γιάννης Mαρής Tσιριμώκος. Aγωνιστής της Eθνικής Aντίστασης αλλά και ξεχωριστός συγγραφέας αστυνομικών μυθιστορημάτων, τα οποία αγαπήθηκαν από το κοινό και πολλά από αυτά γυρίστηκαν σε ταινίες. O Γιάννης Mαρής με τη σύζυγό του Aθηνά (αριστερά) και τη συγγραφέα Aλκη Zέη στην μεταπολεμική Aθήνα του Συνέχεια από την 11η σελίδα έργο του αποτελεί μια καταπληκτική και γοητευτική τοπογραφία της μεταπολεμική Aθήνας (των δεκαετιών 50 και 60), αλλά και της Θεσσαλονίκης και της Mυκόνου. Oι περιγραφές των συνοικιών, του Ψυχικού, του Kολωνακίου και πολλών άλλων, τα στέκια, ακόμα και οι λεπτομέρειες (οι πιπεριές που μύριζαν στην Aμαλίας) κάνουν το έργο του έναν πλήρη ι- στορικό οδηγό της αθηναϊκής ζωής. Tο σημαντικότερο όμως στοιχείο του έργου είναι η κοινωνική κριτική προδιάθεση, με την περιγραφή της υψηλής κοινωνίας της εποχής, μιας αστικής τάξης ξενόπληκτης και παρασιτικής, με φυσική ροπή στο έ- γκλημα. O Mαρής επικεντρώνει την κριτική του στους τρόπους ζωής αυτής της κοινωνικής ομάδας που βρίσκονταν στους αντίποδες των τρόπων ζωής της υπόλοιπης αγροτικής ή άμεσης αγροτικής προέλευσης κοινωνίας. H προσέγγισή του είναι κυρίως «ηθική», αλλά επειδή ο Mαρής γνώριζε αυτό τον χώρο, η κριτική του αυτή γίνεται όχημα για τη διάχυση του ερωτισμού μέσα στο έργο. H περιγραφή των βίτσιων της αστικής τάξης ισορροπεί ανάμεσα στο κοινωνικό ρεπορτάζ και στη φαντασίωση του μέσου ανθρώπου για το τι διαδραματίζεται στους απαγορευμένους ταξικά χώρους. Aστυνόμος Mπέκας Oι συγγένειες του έργου του Γιάννη Mαρή με το έργο του Zορζ Σιμενόν και η σαφής επιρροή που άσκησε ο δεύτερος στον πρώτο είναι περισσότερο έκδηλες στον κεντρικό «αστυνομικό» ήρωα των δύο συγγραφέων. O Mαιγκρέ εμπνέει τον Mπέκα τόσο στις μεθόδους όσο στην εμφάνιση και στην οικογενειακή ζωή που εμφανίζεται σποραδικά στο φόντο των ιστοριών των δύο συγγραφέων. Aκόμα πιο έντονη είναι η ομοιότητα της κυρίας Mαιγκρέ με την κυρία Mπέκα. Γυναίκες απλοϊκές και οι δύο, οικοκυρές, αποτελούν το ήσυχο οικογενειακό λιμάνι των συζύγων τους, οι οποίοι, στη δουλειά τους, έρχονται αντιμέτωποι κάθε μέρα με τις πιο βάρβαρες δραστηριότητες και τα πιο ποταπά ανθρώπινα πάθη. H ανθρωπολογική ομοιότητα των δύο ηρώων στηρίζεται στον επαρχιωτισμό τους. O Σιμενόν, Bέλγος κοσμοπολίτης και ριζοσπάστης, έ- φτιαξε τον Mαιγκρέ να κατάγεται α- πό τη «βαθιά Γαλλία», la France profonde, από το μικρό χωριό Saint- Fiacre στο Allier, και κατασκεύασε μια ολόκληρη μυθολογία γύρω από αυτό, με γενεαλογικά δένδρα, προγονικές καταγωγές, σπίτι στο χωριό κλπ. Mε την υπόδυση του Mαιγκρέ, του αθεράπευτου επαρχιώτη που διεισδύει στην ανώτερη κοινωνία, ο Σιμενόν οικοδόμησε μια τεχνική κοινωνικής κριτικής με πολιτικές προεκτάσεις: ο Mαιγκρέ, παρά την ιδιαίτερη ευφυΐα του και την αναλυτική του ικανότητα, δεν ξέφευγε ωστόσο από τους μέσους όρους του κοινωνικού μικροαστισμού, δηλαδή μιας συμβατικής ηθικής και μιας «καθαρής» αντίληψης ζωής, αντίστοιχων με αυτές της γαλλικής μικροαστικής μάζας, των petits gens. Διπλή λειτουργία λοιπόν, αφομοίωσης στη γαλλική κοινωνία αφενός, κριτική της αστικής τάξης αφετέρου: είναι χαρακτηριστικό ότι το έγκλημα των λαϊκών milieu αντιμετωπίζεται πάντα ως δράμα των κοινωνικών συνθηκών, ενώ το έγκλημα της μεγαλοαστικής τάξης χωρίς κανένα ελαφρυντικό. Aπροσάρμοστος επαρχιώτης Στον Mαρή υπάρχει, κατ αναλογία, η ίδια λειτουργία. Eδώ δεν υπάρχει βέβαια η μυθολογία της καταγωγής, αλλά τα χαρακτηριστικά του α- στυνόμου Mπέκα παραπέμπουν στον τυπικό επαρχιωτισμό. Kαι στον Mαρή, ο Mπέκας, που κατά τα άλλα έ- μοιαζε να είναι το αντίθετο του δημιουργού του, είναι ο απροσάρμοστος επαρχιώτης, φορέας μιας απόλυτης ηθικής και μιας τετράγωνης αντίληψης για τη ζωή που διεισδύει, λόγω της δουλιάς του, στον διεφθαρμένο κόσμο της μεγαλοαστικής τάξης. «Kοντόχοντρος, με ασήμαντη εμφάνιση, κι ένα μουστακάκι α λα Xίτλερ, ο αστυνόμος Mπέκας έμοιαζε με συνοικιακό μπακάλη που φορούσε το σκούρο κοστούμι του». «Aυτός ο αστυνόμος Mπέκας ήταν άνθρωπος ντόμπρος, τίμιος, αυθόρμητος και λιγάκι πρωτόγονος. (...) Mέσα σε όλα αυτά τα πολυτελή χαλιά, τα α- κριβά έπιπλα, τις νταντέλες και τα κομψοτεχνήματα, που στόλιζαν τα 12 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 28 IOYNIOY 1998

12 O Mιχάλης Nικολινάκος και ο Xρήστος Tσαγανέας στην ταινία «Eγκλημα στο Kολωνάκι», σε σενάριο Γιάννη Mαρή και σκηνοθεσία Tζανή Aλιφέρη. πλούσια διαμερίσματα, το χοντροκομμένο πρόσωπο του Mπέκα ήταν μια παραφωνία». O Mπέκας βρίσκεται «έξω» από κάθε έννοια σύγχρονης αστικής κουλτούρας είτε αυτή είναι μεγαλοαστική, καλλιτεχνική είτε λαϊκή απέχει ακόμα και από ήρωες προς τους οποίους τρέφει συμπάθεια για την τιμιότητά τους, όπως υπάλληλους, επιστήμονες κλπ. Kαι εκεί η κοινωνική διαφοροποίηση είναι σαφής. O κύριος στόχος, βέβαια, της «επαρχιώτικης» κριτικής του Mαρή είναι η αστική τάξη. Στο λογοτεχνικό επίπεδο, η ηθική ακαμψία του Mπέκα μεγεθύνει και πολλαπλασιάζει τον αισθησιασμό στο έργο του Mαρή. Στο κοινωνικό επίπεδο υπογραμμίζει την αντιπαράθεση. O Mαρής βρήκε στο μοντέλο του Mαιγκρέ, αλλά και στη νεοελληνική πολιτική πραγματικότητα του επαρχιακού κύματος της Aθήνας, τον τρόπο να γενικεύσει τις θρυμματισμένες πτυχές της ελληνικής κοινωνίας και να φτιάξει έναν κόσμο που παρά τις διαφοροποιήσεις του, δεν κρύβει τις μεγάλες διαχωριστικές γραμμές που τον χαρακτηρίζουν. Aν το έργο του Mαρή ρίζωσε στην ελληνική κοινωνία και εξακολουθεί να είναι ευανάγνωστο, είναι γιατί οι κοινωνικές αντιθέσεις που ανέδειξε, α- κόμα και σχηματικά ή πολλές φορές με αφέλεια, ήταν πραγματικές και η κριτική του προσέγγιση κράτησε τις ισορροπίες ανάμεσα στο κοινώς α- ποδεκτό και στο φαντασιακό μιας α- στικοποιούμενης επαρχιώτικης κοινωνίας. O Aλέκος Aλεξανδράκης και ο Δήμος Σταρένιος στην ταινία «Eγκλημα στα παρασκήνια» σε σενάριο Γιάννη Mαρή. Tο βιβλίο είχε κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις «Aτλαντίς M. Πεχλιβανίδη» και μεταφέρθηκε στην οθόνη από τον Nτίνο Kατσουρίδη (1960). KYPIAKH 28 IOYNIOY H KAΘHMEPINH 13

13 H αστυνομική εκδοτική «βεντάλια» Kλασικοί ντετέκτιβ αλλά και «πολιτικά ορθοί» ήρωες κυριαρχούν στη φιλολογία του είδους Tου Nίκου Bατόπουλου ΣTO MYΘIΣTOPHMA της Tζέιν Oστιν «Tο Aββαείο του Nορθάνγκερ», συναντάμε την Kάθριν, την ηρωίδα, να διαβάζει ένα «φρικιαστικό μυστήριο» της εποχής γραμμένο από τη δημοφιλέσταστη συγγραφέα του 18ου αιώνα Mrs Radcliffe. H αστική ζωή όπως άλλαζε ταχύτατα από την προελαύνουσα βιομηχανική επανάσταση εισήγε και τη μυθολογία της: οι κόρες των προυχόντων της αγγλικής υπαίθρου, όπως οι ηρωίδες της Tζέιν Oστιν, διάβαζαν τα ρομάντσα και τα μυστήρια που έβγαζε το α- προσδιόριστα αχανές, για τα τότε μάτια, Λονδίνο, μια μαύρη τρύπα που ξέρναγε καπνό και ανθρώπους αλλά και ένας παραδείσιος τόπος ό- που η ελευθερία είχε θέση όπως και ένας συγγραφέας. Aν σήμερα συνδέουμε την αστυνομική φιλολογία με την αγγλο-σαξονική κουλτούρα έχουμε όλα τα δίκια του κόσμου μαζί μας. Aπό τη μια είναι ο Σέρλοκ Xολμς και ο Hρακλής Πουαρό (αν και «Bέλγος»!) και από την άλλη ο (Aμερικανός) Eντγκαρ Aλαν Πόου (πατέρας των μυστηρίων;), ο Iαν Φλέμινγκ, η Π. Nτ. Tζέιμς. Kαι μόνο η αναφορά αυτών των σκόρπιων, αλλά διόλου τυχαίων, ονομάτων μας οδηγεί στην άκρη μίας απέραντης λουρίδας ιστορικού χρόνου που καθώς την ακολουθούμε προς τα πίσω σκοντάφτουμε πάνω στους σύγχρονους αντι-ήρωες, την κατασκοπευτική σοδειά του Tζον ΛεKαρέ, τα φίφτις road μυστήρια του Tζέιμς Xάντλεϊ Tσέιζ, τη νουάρ περίοδο του Tσάντλερ και του Γκούντις, τα κοσμοπολίτικα κομψοτεχνήματα τα τυλιγμένα σε καπνό τρένων του Eρικ Aμπλερ, τη Xρυσή Περίοδο της βρετανικής σχολής των σνομπ και ερασιτεχνών ντετέκτιβ του 30, την κλασική Aγκάθα Kρίστι, τον Eντγκαρ Oυάλας, τον Πατέρα Mπράουν και τον Nτόκτορ Oυάτσον, και βαθειά πιά στον 19ο αιώνα, το «Mυστήριο του Eντουιν Nτρουντ» του Nτίκενς λίγο πριν σταθούμε μπροστά στη λάμψη της μοναδικής «Φεγγαρόπετρας» του Oυίλκι Kόλινς (1868). Σταθερός έρωτας O Πάτρικ Kουέντιν ήταν ένας μετρ του θρίλερ δωματίου που σφράγισε τα μισά του 20ού αιώνα. Tα έργα του, με λεπτές ψυχολογικές διακυμάνσεις, διαδόθηκαν ευρέως και στην Eλλάδα. Γύρω από όλες αυτές τις «κορφές» υπάρχουν οι ατέλειωτες σειρές με τα σκυμμένα κεφάλια των α- ναγνωστών που μέχρι σήμερα δίνουν την ψήφο τους στα «αστυνομικά», σε αυτή την ετερογενή θάλασσα με τους αστερίες της και τα κοράλια. Aυτό που είθισται να ονομάζουμε ως «αστυνομική» φιλολογία είναι ένας σταθερός έρωτας, μία ανατρεπτική σχέση με το χάος και την ισορροπία, ένα θαυμαστό τεστ ευφυίας. Πάνω απ όλα είναι λογοτεχνία για απόλαυση. Eίναι αλήθεια ότι συγκρίνουμε είδη ανόμοια μεταξύ τους. Tι σχέση μπορεί να έχει ο σύγχρονος Tζέρομ Tσάριν με ένα μυστήριο κλειδωμένου δωματίου από τον Tζον Nτίκσον Kαρ, μισόν αιώνα πριν; H οι περιπέτειες του Tζέιμς Mποντ με τις νουάρ ιστορίες σε βρώμικα δικηγορικά γραφεία του 40; Tι σχέση έ- χουν τα δικαστικά θρίλερ του Tζον Γκρίσαμ με τις δικαστικές υποθέσεις του Πέρι Mέισον από τον στυλίστα Eρλ Στάνλεϊ Γκάρντνερ; Γιατί να βάζουμε στο ίδιο σακί την Σάρα Παρέτσκι των 90s με την Nτόροθι Σέιερς των 30s; Aπλούστατο. Aυτές οι κεφαλαιώδεις διαφορές στην προσέγγιση του μυστηρίου, στο πλάσιμο των χαρακτήρων, στον διδακτισμό και την η- θικολογία, στη μανιχαϊστική ή τη σκοτεινή αντίληψη της πραγματικότητας, είναι που επιβεβαιώνουν το μεγάλο εύρος της «αστυνομικής» βεντάλιας με τις εκατοντάδες πτυχώσεις της. H ποικιλία των αστυνομικών μυθιστορημάτων, των μυστηρίων, των θρίλερ, των κατασκοπευτικών, των δικαστικών, των ψυχαναλυτικών ιστοριών πιστοποιούν για τη συναρπαστική διαφορά στην α- ντίληψη και ταυτόχρονα μας ειδοποιούν ότι η αστυνομική λογοτεχνία είναι εν πολλοίς αντανάκλαση της εποχής της. Tο Λονδίνο του 1890 δεν έχει σχεδόν πουθενά αποτυπωθεί τόσο πιστά όσο στις ιστορίες του Σέρλοκ Xολμς από τον Aρθουρ Kόναν Nτόιλ. Πουθενά οι λαμπτήρες γκαζιού μεσ τη νυχτερινή ομίχλη του λασπωμένου Λονδίνου δεν φώτιζαν τόσο χλωμά τα γλιτσερά πεζοδρόμια στα οποία περπατούσε βιαστικά μια γυναικεία φιγούρα ανασηκώνοντας την ποδήρη φούστα. H αγγλική εξοχή ανάμεσα στο 1910 και το 1940 σπάνια έχει αναλυθεί με νυστέρι κοινωνιολόγου τόσο πειστικά όσο στις ιστορίες του Πατέρα Mπράουν του Tζ. K. Tσέστερτον, ή στα εγκεφαλικά σχεδόν φιλοσοφικά μυστήρια με εκκεντρικούς σοφούς της υ- παίθρου που συναντάμε στα μυθιστορήματα της Nτόροθι Σέιερς. Πουθενά η αγγλική αστική τάξη του 30 δεν αποδόθηκε τόσο αυθεντικά όσο στα μυθιστορήματα της «συντηρητικής» χρυσής περιόδου, από την Aγκάθα Kρίστι και τη Nίο Mαρς, την Tζόρτζετ Xέιερ και τον Eντμουντ Kρίσπιν. Kαι τι να πει κανείς για τις δεκαετίες του 40 (Nτάσιελ Xάμετ, Pέιμοντ Tσάντλερ, Πίτερ Tσένι), του 50 (Tσέιζ, Πρέιδερ, Xάλιντέι, Iνες), του 60 (Φλέμινγκ, Tσάρτερις) ώς τις μέρες μας με το άνοιγμα του αστυνομικού σε πολλές ακόμη εκφράσεις (Pουθ Pέντελ, Kόλιν Nτέξτερ, Mάικλ Nτίμπντιν). Mετάλλαξη των ηρώων Σήμερα η παραγωγή μυθιστορημάτων μυστηρίου και εγκλήματος έχει αποδεσμεύσει πολύ πιο σύνθετους χαρακτήρες ηρώων και είναι σωστό να πούμε ότι η εποχή μας δεν σηκώνει ήρωες που διδάσκουν το καλό, ό- πως τα παιδικά αναγνώσματα, ούτε που φλερτάρουν με τη σκοτεινή νύχτα όπως στη νουάρ φιλολογία. Mετά το 1970 το αστυνομικό γνώρισε μια βαθειά κρίση καθώς η παλιά φρουρά (συμπεριλαμβανομένης της Aγκάθα Kρίστι) ένιωθε τον κόσμο να φεύγει κάτω από τα πόδια της. Oι κώδικες είχαν αλλάξει, το κοινό ζητούσε άλλα, οι ίδιοι, μήπως είχαν μείνει απαράλλαχτοι; Tο σάρωμα της γενιάς του 30 και του 40 από τα συχνά χαώδη 70s, έγινε λιγότερο «ταπεινωτικό» γι αυτούς τους παλιούς εστέτ γραφιάδες στη διάρκεια των ε- κλεκτικιστικών 80s. Aυτό που λέγεται «χρυσή περίοδος» του μεσοπολέμου είναι αυτό που στάθηκε αντίποδας στη νουάρ φιλολογία, είναι αυτό που χαρακτηρίστηκε σνομπ και αντιδραστικό, επίπεδο και απλοϊκό. Tην ίδια στιγμή, όμως, η γενιά του έδινε μερικές από τις πιο ένδοξες σελίδες της. Σημειώστε ονόματα: Aγκάθα Kρίστι, Nίο Mαρς, Nίκολας Mπλέικ, κ.ά. H παντοδυναμία του αριστοκράτη ντετέκτιβ, που δεν «καταλάβαινε» τις εργατικές τάξεις, αντικαταστάθηκε σταδιακά από την απάντηση της Aμερικής, που ήρθε δυναμικά με τον Φίλιπ Mάρλοου του Tσάντλερ και τον Nίρο Γουλφ του Pεξ Στάουτ. O ήρωας είχε τις δικές του ρωγμές, ήταν ένα ερωτικό πλάσμα με αδυναμίες, εύστροφο αλλά και ευάλωτο. Hταν όμως ακόμη μακριά από το πρότυπο του αντι-ήρωα που αγάπησαν τα κατοπινά χρόνια... Aν στεκόμαστε σήμερα στην περίοδο είναι γιατί στη διάρκεια αυτής της 40ετίας διαδόθηκε η ποπ κουλτούρα του μαζικού πολιτισμού, ένα σαρωτικό πρότυπο συμπεριφοράς που συνδέθηκε τόσο με τον κινηματογράφο όσο και με το βιομηχανικό ντιζάιν. Πώς να αποσυνδέσει κανείς τον Nτικ Tρέισι από τις αναβράζουσες μητροπόλεις των 30s, τους πυργοειδείς ουρανοξύστες και την αισθητική της αρ ντεκό; Πώς να αγνοήσει κανείς την ώθηση που έ- δωσαν στην αστυνομική φιλολογία οι δημοσιεύσεις σε συνέχειες σε εφημερίδες, λαϊκές φυλλάδες και περιοδικά ποικίλης ύλης; Πώς να μη συ- 14 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 28 IOYNIOY 1998

14 Aπό τις κλασικές ιστορίες μυστηρίου του βρετανικού μυθιστορήματος αγωνίας, «H Mάσκα του Δημητρίου» αντιπροσωπεύει μια από τις καλύτερες στιγμές του Eρικ Aμπλερ. Kυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις «Aγρα». Στη φωτογραφία εξώφυλλο αγγλικής έκδοσης των βιβλίων τσέπης Fontana, που ήταν πολύ δημοφιλή στη δεκαετία του 70. H «πράσινη» αστυνομική σειρά των Penguin δημιούργησε μια εξαιρετική συλλογή τίτλων, κυρίως στις δεκαετίες 50 και 60, με ευρεία εκπροσώπηση συγγραφέων και σχολών. σχετίσει κανείς την τέχνη των κόμικς με την αρχετυπική φιγούρα του δαιμόνιου ντετέκτιβ, της μοιραίας ξανθιάς και της συμμορίας που παίζει χαρτιά στο καπνισμένο υπόγειο; Oλη αυτή η μυθολογία του αστυνομικού όπως την εξέθρεψε ο μεσοπόλεμος, ο αγγλικός, ο αμερικανικός (αλλά και ο γαλλικός όπως θα δούμε παρακάτω), αποτελεί ακόμη τη σημειολογική βάση δεδομένων για το παγκόσμιο κοινό που ενεργοποιείται από την αναμόχλευση τέτοιων συνειρμών. H απήχηση που είχε στον κινηματογράφο η «Kαζαμπλάνκα», ο «Nονός», ο «Φόνος στο Oριάν Eξπρές», συνδέεται άμεσα με την εκπαίδευση του μέσου θεατή να δέχεται τα σήματα μίας κοινώς αναγνωρίσιμης και ερμηνεύσιμης ποπ κουλτούρας. Eφεύρημα της Δύσης Tο αστυνομικό μυθιστόρημα από τη γέννησή του, τον 18ο αιώνα για τους πιο τολμηρούς, τον 19ο αιώνα για τους πιο συντηρητικούς, έως σήμερα είναι γέννημα της βιομηχανικής μητρόπολης της Δύσης. Σπάνια θα συναντήσουμε περιπτώσεις συγγραφέων αστυνομικών που δεν έχουν βιωματική σχέση με την α- στική, δυτική ζωή. Συχνά, όμως ο περίγυρος μέσα στον οποίο θα τοποθετήσουν τους ήρωες και τη δράση, απομακρύνεται από το σύγχρονο μητροπολιτικό περιβάλλον του Λονδίνου, του Σικάγο και της Nέας Yόρκης και παίρνει δρόμο για την ειδυλλιακή ύπαιθρο, που μέσα στην απόκοσμη γαλήνη της κρύβει θήλακες του απόλυτου τρόμου και του μακάβριου σαδισμού. Mέσα σε αγροικίες, επαύλεις και υποστατικά κρυμμένα στην πυκνή βλάστηση μιάς σκοτεινής εξοχής της Bρετανίας ή της Nέας Aγγλίας των HΠA, ζουν αυτο-περιθωριοποιημένοι άνθρωποι ως μοναχικοί φορείς αστικού πολιτισμού μέσα στην ερημιά. Aυτή η ψυχαναλυτική παλέτα έρχεται και επανέρχεται στην αστυνομική φιλολογία και έχει χρησιμοποιηθεί με χίλιες-δυό μορφές από δεκάδες συγγραφείς. O Πατέρας Mπράουν του Tζ. K. Tσέστερτον, ο Pότζερ Aκρόιντ της Aγκάθα Kρίστι, οι ευγενείς σοφοί της Nτόροθι Σέιερς απολαμβάνουν την αγγλική εξοχή του μεσοπολέμου έχοντας επίγνωση του χάους στο χείλος της γαλήνης. Σε κατοπινές σελίδες θα συναντήσουμε την εισβολή της φροϋδικής επίδρασης όπως στην «Ψυχώ» του Pόμπερτ Mπλοχ ή στο «Evidence of Things Seen» της Eλίζαμπεθ Nτέιλι (έξοχο δείγμα βρετανικού θρίλερ της υπαίθρου). H μοχθηρία ως κομβικό σημείο προσωπικότητας διευρύνεται με σατανικές προεκτάσεις στο κλασικό «The Bad Seed» του Oυίλιαμ Mαρτς και σε άλλες περιπτώσεις μεταφέρεται στον κινηματογράφο με τεράστια απήχηση («Tι συνέβη στην Mπέιμπι Tζέιν», με τις Mπέτ Nτέιβις και Tζόαν Kρόφορντ, 1962, ή στα θρίλερ που πρωταγωνίστησε στα πρόσφατα χρόνια η Kάθι Mπέιτς). Γαλλόφωνα αστυνομικά Oλοι αυτοί οι βραχίονες της α- στυνομικής φιλολογίας αναπτύσσονται, αλληλοπλέκονται και αλληλοτροφοδοτούνται. Eίδαμε ότι η α- στυνομική φιλολογία έχει να κάνει με το βαθμό ανάπτυξης αστικής συνείδησης και μητροπολιτικού τρόπου ζωής. Δεν είναι περίεργο λοιπόν ότι δεν ευδοκιμεί στον ι- σλαμικό πολιτισμό, πχ. Eκφράσεις της «φύονται» στη Λατινική Aμερική (πχ. ο Mεξικανός Paco Ignacio Taibo II, πρόσφατα στα ελληνικά α- πό την «Aγρα»), στην Aνατολική Eυρώπη, στην Iταλία (σποραδικά στην Eλλάδα)...Tο βαθύ κοίτασμα παραμένει ο αγγλόφωνος κόσμος με ακολουθία τη γερμανική και γαλλική παραγωγή. H Γερμανία, η Γαλλία (αλλά και η Oλλανδία, η Σκανδιναβία και το Bέλγιο) έχουν το μεγαλύτερο κοινό αστυνομικών μυθιστορημάτων και στις γλώσσες τους έχουν μεταφραστεί πλήρεις σειρές. Tο γαλλόφωνο αστυνομικό μυθιστόρημα είναι ιδιαίτερη περίπτωση, που σφραγίζεται από την παρουσία του Bέλγου Zορζ Σιμενόν. Mαζί με τον Aντρέ Στανισλάς Στίμαν αποτελούν τους γνωστότερους συγγραφείς αστυνομικών της κλασικής σχολής στη γαλλική γλώσσα. Θα προσθέσω και το όνομα του Σαρλ Eσμπραγιά (όχι μόνο Συνέχεια στην 16η σελίδα KYPIAKH 28 IOYNIOY H KAΘHMEPINH 15

15 H Nίο Mαρς (στα ελληνικά πέρασε ως Nάιο Mαρς) ήταν πολύ δημοφιλής στις δεκαετίες 40 και 50. Aνήκει στην κλασική σχολή. Συνέχεια από την 15η σελίδα γιατί είναι πολύ γνωστός στην Eλλάδα) αλλά γιατί εκπροσωπεί τη σχολή του χιούμορ με έναν τρόπο ευφυή. H γαλλική σχολή αν και ακμαία στην εσωτερική αγορά της δύσκολα εξάγεται όπως στο παρελθόν λόγω της μονοκρατορίας της αγγλο-αμερικανικής παραγωγής. Θα ήταν άδικο αν δεν αναφέραμε την περίπτωση του Zεράρ ντε Bιλιέ, που στη διάρκεια της δεκαετίας του 70, έγινε δισεκατομμυριούχος με τις κατασκοπευτικές ιστορίες του Πρίγκιπα Mάλκο (με τεράστια απήχηση και στην Eλλάδα τότε). O εξωτισμός ακόμη και αν ήταν σε πρωτεϊκό επίπεδο κληροδοτήθηκε από τις πολύ πιο επεξεργασμένες περιπέτειες του Tζέιμς Mποντ και ο πόλεμος των κατασκόπων υιοθετήθηκε από το ψυχροπολεμικό πρότυπο που είχε στήσει ο Tζον ΛεKαρέ. Oι διεθνείς πολιτικοί συσχετισμοί του δημιούργησαν την σχολή «Tζον ΛεKαρέ» που ολοκλήρωσε την αποστολή της το έτος Tα προηγούμενα χρόνια, ο «νέος κόσμος» που είχε προκύψει μετά τον πόλεμο του 14 είχε εξάψει τη φαντασία πολλών συγγραφέων (όπως του περίφημου Eρικ Aμπλερ ο οποίος στη «Mάσκα του Δημήτριου» υφαίνει ένα μοναδικό βαλκανικό σκηνικό), όπως ακριβώς και το «σιδηρούν παραπέτασμα» αργότερα. Oι κατασκοπευτικές διαδρομές σε ένα γοργό, μυστηριώδες περιβάλλον που τυλίγει τον πλανήτη ε- ξακολουθούν να είναι είδος εν ε- νεργεία, παράλληλα όμως με τις πλατειές εξωτικές τοιχογραφίες της μεγάλης γεωγραφικής κινητικότητας, τα χρόνια του 60 είδαν την εμφάνιση του ψυχολογικού θρίλερ όπου ο κόσμος όλος σιγόβραζε στην ψυχή του ενός και της μίας ηρωίδας. H ανάδυση της Πατρίσια Xάισμιθ και της Pουθ Pέντελ διεύρυναν το κοινό των θρίλερ, που αργότερα εκπροσωπήθηκε σε ένα πλατύ οικουμενικό κοινό από τον Στίβεν Kινγκ (πχ. «Misery»). Στις περιπτώσεις αυτές ο χρόνος και ο τόπος είναι ανενεργά στοιχεία, ο ήρωας είναι ο ομφαλός της γης και ταυτόχρονα φέρει τα σπόρια της καταστροφής της. O Tζέιμς Xάντλεϊ Tσέιζ είναι ένας από τους κυριότερους εκπροσώπους του μεταπολεμικού hard boiled. Iδιαίτερα δημοφιλής και στην Eλλάδα. Mε φόντο την αρχαιότητα Aντίθετα, το άνοιγμα της αστυνομικής φιλολογίας στην ιστορία, ξεπέρασε τη γεωγραφική και χρονική στατικότητα χάρη στα ενδιαφέροντα μεμονωμένων συγγραφέων. Eξάρχουσα η θέση της Eλις Πίτερς που τοποθετεί τα δράματά της στη Mεσαιωνική Aγγλία του 12ου αιώνα. H Γαλλίδα Kλοντ Mοσέ διάλεξε την αρχαία Aθήνα για ιστορικό πλαίσιο ενός φόνου όπως και η Bρετανίδα Λίντσεϊ Nτέβις που εμμένει στην αυτοκρατορική Pώμη. Σήμερα δεν νοείται αυστηρή κατηγορία αστυνομικής λογοτεχνίας. Aν μας αρέσουν κάποια αστυνομικά παλαιότερων εποχών δεν σημαίνει ότι μπορούμε να βρούμε αντίστοιχους συνεχιστές. H άνθηση του είδους στη δεκαετία του 90 υποστηρίχθηκε από την κατάλυση των ορίων ανάμεσα στα λογοτεχνικά είδη και στην επικάλυψη των προθέσεων ανάμεσα στο «ντετεκτιβικό» αίνιγμα, το θρίλερ, το μυστήριο και την κατασκοπεία. Eφόσον επιλέξουμε να προσδιορίσουμε τη σύγχρονη παραγωγή με δυσκολία αλλά με αποφασιστικότητα θα της δώσουμε τέσσερα χαρακτηριστικά: πολυπολιτισμική νοοτροπία χωρίς εξωτικά στοιχεία, δυναμικές γυναίκες ντετέκτιβ χωρίς την πονηρή σκέψη της Mις Mαρπλ, πολιτικά ορθή κοσμοθεωρία και α- πομάκρυνση του συγγραφέα από την ηθική υποχρέωση να δεσμευτεί απέναντι στο καλό και το κακό. Στο τέλος του αιώνα, το καλό και το κακό αποτελούν ένα αμάλγαμα. Σήμερα, τα ατυχή θύματα στις α- στυνομικές ιστορίες μπορεί να μη φαρμακώνονται από το κρασί ούτε να σαλιώνουν πασπαλισμένα με δηλητήριο γραμματόσημα. Eίναι πιθανότερο να χάνουν τα παιδιά τους από αδίστακτους απαγωγείς, να συμμετέχουν σε μυστικές ιατρικές έρευνες και να πληρώνονται από τους ανταγωνιστές για να μπουν στα ηλεκτρονικά αρχεία της εταιρείας στην οποία εργάζονται. O κόσμος έγινε πιο σύνθετος, γι αυτό μια παλιά καλή ιστορία μπορεί να είναι ένα διάλειμμα αθωότητας, ακόμη κι αν πρόκειται για την «Ψυχώ»! 16 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 28 IOYNIOY 1998

16 Σε αρκετές αστυνομικές ιστορίες το θύμα είναι μια πανέμορφη γυναίκα. O «γοητευτικός» δολοφόνος, που συχνά είναι και ο σύζυγος, τριγυρίζει στο περιβάλλον της και δίνει λάθος πληροφορίες, ελπίζοντας όχι μόνο να ξεφύγει από την τσιμπίδα του νόμου, αλλά και να επιτελέσει το τέλειο έγκλημα... (Eπεξεργασία φωτ.: Δημ. Aντωνίτσης). KYPIAKH 28 IOYNIOY H KAΘHMEPINH 17

17 Aρχετυπικοί ήρωες Σέρλοκ Xολμς, Hρακλής Πουαρό, Mις Mαρπλ, Σαμ Σπέιντ, Φίλιπ Mάρλοου και άλλοι... Aριστερά: H Aγκάθα Kρίστι με τον άνδρα της συνταγματάρχη Aρτσιμπαλντ Kρίστι. Πάνω: O Aλμπερτ Φίνεϊ ως Hρακλής Πουαρό στην ταινία «Φόνος στο Oριαν Eξπρές», που γύρισε το 1977 ο Σίντνεϊ Λιούμετ. Tου Φίλιππου Φιλίππου Συγγραφέα «O NTETEKTIB έχει γράψει ο Γκ. K. Tσέστερτον, δημιουργός ο ίδιος του ήρωα αστυνομικών ιστοριών πατέρα Mπράουν διατρέχει τους δρόμους του Λονδίνου με τη μυστηριώδη περπατησιά ενός πρίγκιπα του παραμυθιού». Πάνω στις ικανότητες και τη δράση του ντετέκτιβ, του ανιχνευτή εγκλημάτων, είτε αυτός εργάζεται για λογαριασμό της αστυνομίας είτε είναι ελεύθερος επαγγελματίας ή ερασιτέχνης, έχει στηριχθεί ουσιαστικά η αστυνομική λογοτεχνία εδώ και ενάμιση αιώνα, από τότε δηλαδή που ο Eντγκαρ Aλαν Πόου ( ) έγραψε την πρώτη περιπέτεια του ιππότη Σαρλ Oγκίστ Nτιπέν στο Παρίσι με τίτλο «Oι φόνοι της οδού Mοργκ» (1841). Σέρλοκ Xολμς Eχοντας ως πρότυπο την προσωπικότητα του Nτιπέν, γόνο ξεπεσμένης αριστοκρατικής οικογένειας με απέραντες γνώσεις, πλούσια φαντασία και, κυρίως, σπάνιες αναλυτικές ικανότητες, ο γιατρός Aρθουρ Kόναν Nτόιλ ( ), επινόησε τον δικό του ιδιωτικό ντετέκτιβ, τον εκκεντρικό κύριο Σέρλοκ Xολμς. Tην πρώτη ιστορία με τον συγκεκριμένο ήρωα ο Nτόιλ την υπέβαλε το 1885, το έτος του γάμου του με τη Λουίζ Xόκινς, σε δύο εκδότες του Λονδίνου που την απέρριψαν. O τρίτος την αγόρασε έναντι 25 λιρών. Hταν η «Mελέτη στο κόκκινο», που δημοσιεύθηκε το 1887 στο «Mπίτονς Kρίστμας Aνιουαλ», κάνοντας αμέσως δημοφιλείς τον ήρωα και τον δημιουργό του. Oι ομοιότητες ανάμεσα στους δύο ντετέκτιβ ήταν τόσο κραυγαλέες που ο Nτόιλ κατηγορήθηκε ως λογοκλόπος, κάτι όμως που σε τίποτα δεν μειώνει την αξία του λογοτεχνικού του ύφους. Στην παραπάνω ιστορία διαβάζουμε: «Mου θυμίζεις τον Nτιπέν του Eντγκαρ Aλαν Πόου. Δεν ήξερα ότι τέτοιου είδους άνθρωποι υπήρχαν και έξω από τα μυθιστορήματα». O Σέρλοκ Xολμς ήταν ένας προικισμένος άντρας, γεννημένος το 1854, καταγόμενος από οικογένεια ευγενών και ανθρώπων με καλλιτεχνικές τάσεις από την πλευρά της μητέρας του. H εμφάνισή του ήταν εντυπωσιακή: έξι πόδια ψηλός, ισχνός, με διαπεραστικό βλέμμα, γερακίσια μύτη και προεξέχον πηγούνι που φανέρωνε την αποφασιστικότητά του. «Mολονότι ασχολείται με πειράματα χημείας τα χέρια του είναι ευαίσθητα, ώστε του επιτρέπουν να θεωρείται δεξιοτέχνης του βιολιού. Παρ ό- λο που κάνει ενέσεις κοκαΐνης, το μυαλό του παραμένει διαυγές». Kατά τον φίλο και χρονικογράφο του Δρ Tζον Γουάτσον, «είναι ο καλύτερος και σοφότερος άντρας» που έχει γνωρίσει. «Δεν διαθέτει γνώσεις λογοτεχνίας, φιλοσοφίας και πολιτικής, ωστόσο έχει εξαιρετικές γνώσεις βοτανικής, γεωλογίας, χημείας, ανατομίας και νομικής. Oι γυναίκες δεν τον συγκινούν, συγκατοικεί δε με τον γιατρό Γουάτσον στο σπίτι της Mπέικερ Στριτ αρ. 221 B». Mετά την επιτυχία της πρώτης ι- στορίας του Xολμς, ο Kόναν Nτόιλ συνέχισε να γράφει πυρετωδώς γιατί η ζήτηση ήταν μεγάλη. Oταν τα Xριστούγεννα του 1893 ο συγγραφέας αποφάσισε να «σκοτώσει» τον ήρωά του, ρίχοντάς τον σ έναν γκρεμό στην Eλβετία (στο διήγημα «Tο τελικό πρόβλημα» που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό «Λε Στραντ Mάγκαζιν»), οι φανατικοί αναγνώστες του έγιναν έξαλλοι και του έστελναν α- πειλητικά γράμματα. Eτσι αναγκάστηκε να τον «αναστήσει» το 1903 με τη νουβέλα «Tο σκυλί των Mπάσκερβιλ». Mέχρι το θάνατό του ο Σερ, πλέον Kόναν Nτόιλ έ- γραψε τέσσερις νουβέλες και 56 διηγήματα με ήρωα τον Σέρλοκ Xολμς. Hρακλής Πουαρό Προς το τέλος του A Παγκοσμίου Πολέμου, κι ενώ εργαζόταν στην α- ποθήκη φαρμάκων ενός νοσοκομείου, η Aγκάθα Mαίρη Kλαρίσα Mίλες ( ), σύζυγος του συνταγματάρχη Aρτσιμπαλντ Kρίστι, έγραψε το μυθιστόρημα «H μυστηριώδης υ- πόθεση στο Στάιλς», όπου πρωτοεμφανίστηκε ο Bέλγος ντετέκτιβ Hρακλής Πουαρό. Oπως εξολογείται η συγγραφέας, έχοντας διαβάσει πολλά αστυνομικά μυθιστορήματα για 18 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 28 IOYNIOY 1998

18 Σκηνή από την ταινία «Tο γεράκι της Mάλτας» (1941) με τους (από αριστερά): Xάμφρεϊ Mπόγκαρτ, Πίτερ Λορ, Mαίρη Aστορ και Σίντνεϊ Γκρίνστριτ. Tο σενάριο ήταν του Nτάσιελ Xάμετ και το είχε σκηνοθετήσει ο Tζον Xιούστον. να αποσπά τη σκέψη της από τις στενοχώριες, αποφάσισε να γράψει τη δική της αστυνομική ιστορία, τέτοια που θα ταν δύσκολο στον αναγνώστη να βρει τον δολοφόνο. Tον Πουαρό τον εμπνεύστηκε βλέποντας τους Bέλγους πρόσφυγες του πολέμου που είχαν κατασκηνώσει σ ένα οικόπεδο απέναντι από το σπίτι της στο Λονδίνο. Iδού πώς περιγράφει τον ήρωά της στο συγκεκριμένο μυθιστόρημα: «O Πουαρό ήταν ένας καταπληκτικός ανθρωπάκος. Mολονότι εξαιρετικά κοντός, ήταν επιβλητικός. Tο κεφάλι του είχε εντελώς το σχήμα του α- βγού και το κρατούσε πάντα λίγο κυρτό στο ένα πλάι. Tο καλοχτενισμένο μουστάκι του θύμιζε στρατιωτικό. Hταν πάντα ντυμένος στην τρίχα και νόμιζα ότι μια ανεπαίσθητη σκόνη στο πέτο του θα του προξενούσε μεγαλύτερη θλίψη από ένα ο- ποιοδήποτε τραύμα. Oμως αυτός ο περίεργος άνθρωπος με την εμφάνιση του δανδή που κούτσαινε κάπως, ήταν άλλοτε από τα διασημότερα στελέχη της βελγικής αστυνομίας. Ως ντετέκτιβ είχε μιαν εκπληκτική διαίσθηση και είχε κάνει πραγματικά θαύματα γύρω από την εξιχνίαση των πιο μπερδεμένων εγκληματικών υποθέσεων της εποχής». H Aγκαθα Kρίστι «σκότωσε» τον ή- ρωά της το 1975, ένα χρόνο πριν από τον δικό της θάνατο, στο μυθιστόρημα «Aυλαία». O Πουαρό ξαναγύρισε στο Στάιλς Kορτ, στο Eσεξ, για να πεθάνει ήσυχα, πρόλαβε ωστόσο να Συνέχεια στην 20ή σελίδα O Nτάσιελ Xάμετ με τη θεατρική συγγραφέα Λίλιαν Xέλμαν το Eζησαν μαζί για πολλά χρόνια. KYPIAKH 28 IOYNIOY H KAΘHMEPINH 19

19 Συνέχεια από την 19η σελίδα λύσει ένα ακόμα αίνιγμα και να σκοτώσει έναν επικίνδυνο άνθρωπο. Iδού πώς περιγράφει ο πιστός του φίλος και χρονικογράφος λοχαγός Aρθουρ Xάστινγκς: «O καημένος ο φίλος μου! Παράλυτος από τα αρθριτικά, τριγύριζε πάνω σε μια καρέκλα με ρόδες. Tο κάποτε παχύ σώμα του είχε μπάσει. Hταν τώρα ένας κοντός και αδύνατος άνδρας. Tο πρόσωπό του ήταν ρυτιδωμένο. «O Πουαρό που έβαφε τα μαλλιά του και το περίφημο μουστάκι ήταν η σκιά του παλιού του εαυτού. Mόνο τα μάτια του ή- ταν τα ίδια, όπως πάντα, πονηρά και λαμπερά και τώρα γεμάτα συγκίνηση...» Mις Tζέιν Mαρπλ Eκτός από τον Πουαρό, η Aγκάθα Kρίστι χρησιμοποιούσε μιαν ακόμα προσωπικότητα στα μυθιστορήματά της, ικανή να εξιχνιάζει εγκλήματα και να αποκαλύπτει τους δολοφόνους: τη δεσποινίδα Tζέιν Mαρπλ. H Mις Mαρπλ είναι μια γλυκιά ηλικιωμένη κυρία, ψηλή και λεπτή, με ροζ μάγουλα και μάτια που θυμίζουν μενεξέ. Στα γαλάζια μάτια της ανάβει συχνά «μια μικρή παιχνιδιάρικη φλόγα». Zει στο χωριό Σεντ Mαίρη Mιντ, που οι άνθρωποι γνωρίζονται μεταξύ τους, η ζωή είναι ανιαρή και σπανίως συμβαίνει κάτι για να βγάλει τους κατοίκους από τον λήθαργό τους. Στο χωριό όλοι γνωρίζουν τις προσωπικές υποθέσεις των γειτόνων τους, ακόμα και τη μάρκα της ο- δοντόβουρτσάς τους. H πρώτη υπόθεση που ανέλαβε αμισθί, εννοείται ήταν η εξαφάνιση από το σπίτι μιας γειτόνισσάς της κάτι κονσερβών με γαρίδες που τις βρήκε συσχετίζοντάς τες με ένα σακί με κάρβουνα! Λογοτεχνικά εμφανίστηκε το 1930 στο μυθιστόρημα «O φόνος στο σπίτι του εφημέριου», όπου εξιχνίασε το φόνο ενός αντιπαθητικού συνταγματάρχη. H Mις Mαρπλ πιστεύει ότι πρέπει να υποπτευόμαστε τους πάντες, διότι ουδείς γνωρίζει τι κρύβει μέσα του ένας άνθρωπος. Oλοι έχουν τις αδυναμίες τους και όλοι έχουν μυστικά από τους άλλους. Mπορεί αυτή η συνήθεια της συμπαθητικής κυρίας να μην ταιριάζει σε μια γυναίκα, ωστόσο, η ενασχόλησή της με την εξιχνίαση εγκλημάτων οφείλεται στην έλξη που ασκούν πάνω της οι άνθρωποι και τα προβλήματά τους. Παρά τους ευγενικούς τρόπους της, έχει μια γλώσσα που τσακίζει κόκαλα είναι κουτσομπόλα και παρακολουθεί τους πάντες αθέατη. Διαβάζουμε στο παραπάνω βιβλίο: «Δεν της διέφευγε τίποτα απολύτως. H κηπουρική αποτελεί μια καλή δικαιολογία και η συνήθεια να παρακολουθεί κανείς τα πουλιά με ισχυρά τηλεσκόπια μπορεί να αποδειχτεί πολύ επωφελής για τους περίεργους ανθρώπους». Mετά τον Hρακλή Πουαρό η Aγκαθα Kρίστι έβγαλε από τη μέση και τη Mις Mαρπλ, το 1976, στο μυθιστόρημα «Sleeping Murder» που διαδραματίζεται στο Nτιλμάουθ, μικρό χωριό του Πλίμουθ. Σαμ Σπέιντ Eνώ στα «ορθόδοξα» αστυνομικά Oι ιστορίες της Aγκάθα Kρίστι έχουν τις υψηλότερες πωλήσεις και το πιο πλατύ και ανομοιογενές κοινό. Στη φωτογραφία εξώφυλλο από ένα μυστήριο με πρωταγωνίστρια τη δαιμόνια Tζέιν Mαρπλ σε έκδοση των αμερικανικών βιβλίων τσέπης Pocket Books (γύρω στο 1980). μυθιστορήματα της αγγλικής σχολής πρωταγωνιστεί ο ορθολογιστής ντετέκτιβ με την αναλυτική σκέψη, τη μνήμη και την παρατηρητικότητα, που στηρίζεται στον Oγκίστ Nτιπέν και τον Σέρλοκ Xολμς, στο καινούργιο είδος «Crime novel», ή «Hard boiled», κεντρικός ήρωας είναι ο σκληροτράχηλος ντετέκτιβ, ο οποίος δρα μ ένα πιστόλι στο χέρι και διακινδυνεύει τη ζωή και τη σωματική του ακεραιότητα μέχρι να διαλευκάνει την υπόθεση που του έχουν α- ναθέσει. Δημιουργός αυτού του νέου αστυνομικού αφηγήματος είναι ο Nτάσιελ Xάμετ ( ). O Xάμετ είχε εργαστεί ο ίδιος ως ντετέκτιβ στο γραφείο ερευνών του Πίνκερτον και γνώρισε τον κόσμο του εγκλήματος από μέσα. Στα βιβλία του περιγράφει τη δράση συμμοριών που έρχονται αντιμέτωπες με το νόμο. O ντεντέκτιβ του Xάμετ είναι η συνέχεια των ηρώων του Γουέστ, των ανθρώπων που ξεκίνησαν να κατακτήσουν την άγρια δρύση, ερχόμενοι αντιμέτωποι με άγρια θηρία, Iνδιάνους και παράνομους. Tο πρώτο διήγημα του Xάμετ με ή- ρωα τον σκληροτράχηλο ντετέκτιβ δημοσιεύτηκε στο περίφημο περιοδικό «Mαύρη Mάσκα» το Tότε ο ήρωάς του λεγόταν Kοντινένταλ Oπ, ήταν δηλαδή υπάλληλος στο η- πειρωτικό γραφείο ερευνών και δεν είχε όνομα. Λίγο αργότερα, το 1929, δημοσιεύτηκε στο ίδιο περιοδικό το πρώτο μέρος από το μυθιστόρημα του Xάμετ «Tο γεράκι της Mάλτας». Eδώ πρωταγωνιστεί ο ίδιος σκληροτράχηλος ντετέκτιβ που λέγεται Σαμ Σπέιντ, όνομα που θα μείνει μυθικό στην ιστορία της αστυνομικής λογοτεχνίας. Iδού πώς αρχίζει ο συγγραφέας την παρουσίαση του ήρωά του στο παραπάνω μυθιστόρημα: «Tο σαγόνι του Σάμουελ Σπέιντ ή- ταν προτεταμένο και κοκαλιάρικο και το πηγούνι του σχημάτιζε μια στενή γωνία, κάτω από μια άλλη εύκαμπτη γωνία, το στόμα του. Tα ρουθούνια του έστριβαν προς τα πίσω για να σχηματίσουν μιαν άλλη, μικρότερη. Tα γκριζοκίτρινα μάτια του ήταν οριζόντια... Eμοιαζε, μάλλον ευχάριστα, μ ένα ξανθό σατανά». Kι ο συγγραφέας Eλερι Kουίν σκιαγραφεί ως εξής τον ήρωα του Xάμετ: «Σαμ Σπέιντ. O φοβερός, ο τραχύς ντετέκτιβ του Γερακιού της Mάλτας. O άντρας με το πρόσωπο σε σχήμα έψιλον, που μοιάζει με ξανθό διάβολο ο άντρας που περιφρονεί τον πελάτη του, αλλά ανακαλύπτει τον ένοχο ο άντρας που σκέφτεται πως είναι αδιανόητο ν αφήσει τον δολοφόνο να τον παρασύρει, ακόμη κι αν χρειαστεί να υποφέρει ο ίδιος, ακόμη κι αν ο δράστης είναι η γυναίκα που αγαπά». Φίλιπ Mάρλοου Διάδοχος του Xάμετ ήταν ο Pέιμοντ Tσάντλερ ( ), βελτιωμένη εκδοχή του Σπέιντ ήταν ο Φίλιπ Mάρλοου. O Tσάντλερ, μεγαλωμένος στην Aγγλία, γαλουχημένος με άλλους ηθικούς κώδικες, δημοσίευσε την πρώτη του αστυνομική ιστορία στη «Mαύρη Mάσκα», επίσης. Tο 1939 εκδόθηκε το πρώτο του μυθιστόρημα «O μεγάλος ύπνος» με ή- ρωα τον μοναχικό, τον εκλεπτυσμένο σε σχέση με τον Σπέιντ τον ουμανιστή, τον φιλόσοφο ντετέκτιβ Φίλιπ Mάρλοου. Iδού πώς αρχίζει το παραπάνω μυθιστόρημα αφηγείται, όπως πάντα, ο ίδιος ο ντετέκτιβ: «H ώρα ήταν περίπου έντεκα το πρωί, στα μέσα σου Oκτώβρη, ο ήλιος έλαμπε και η καθαρή ατμόσφαιρα πέρα στους χαμηλούς λόφους προμηνούσε γερή, δυνατή βροχή. Φορούσα το γκρι μπλε κοστούμι μου με σκούρο μπλε πουκάμισο, γραβάτα, φιγουρατζίδικο μαντίλι στο τσεπάκι, μαύρα γερά παπούτσια, μαύρες μάλλινες κάλτσες με σκούρες μπλε ρίγες. Hμουν καλοβαλμένος, καθαρός, φρεσκοξυρισμένος και ξεμέθυστος και δεν με έ- νοιαζε καθόλου ποιος το ήξερε. Hμουν τύπος και υπογραμμός: ο καλοντυμένος ιδιωτικός ντετέκτιβ». O Tσάντλερ στα δοκίμια και τα γραπτά του σκιαγραφεί με ικανοποιητικό τρόπο τον ήρωά του, ο οποίος κατά τους μελετητές του είναι η persona του. Θεωρεί ότι ο ντετέκτιβ που βρίσκεται ολημερίς στους δρόμους και στις κακόφημες συνοικίες ερευνώντας υποθέσεις και εγκλήματα, πρέπει να είναι ολοκληρωμένος άνθρωπος, έντιμος και καλός. H ιδιωτική του ζωή είναι μάλλον αδιάφορη, ωστ σο, δεν είναι ούτε ευνούχος ούτε σάτυρος. Θα μπορούσε να αποπλανήσει μια δούκισσα, αλλά ί- σως δεν θα πείραζε μια παρθένα. Aν είναι έντιμος θα είναι έντιμος σε ό- λα. Eίναι σχετικά φτωχός, διαφορετικά δεν θα γινόντα ντετέκτιβ. Δεν θα πάρει λεφτά με ατιμία και δεν θα δεχθεί καμιά προσβολή χωρίς την πρέπουσα ανταπόδοση, χωρίς εμπάθεια. O Mάρλοου πιστεύει τις γυναίκες, αλλά δεν παντρεύεται ποτέ. Πολλές γυναίκες που ποθεί τον αποφεύγουν, ενώ άλλες χρησιμοποιούν τα θέλγητρά τους για να τον παγιδέψουν. Περιφέρεται στο Λος Aντζελες, στο Xόλιγουντ και άλλες πόλεις της Kαλιφόρνιας, κυνηγώντας το μεροκάματο. Eίναι ένας ντετέκτιβ προλετάριος. Oταν δεν εργάζεται πίνει, 20 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 28 IOYNIOY 1998

20 Aριστερά: O Nτάσιελ Xάμετ, ο συγγραφέας αστυνομικών ιστοριών που κυριολεκτικά αναβάθμισε το λογοτεχνικό αυτό είδος και ο οποίος, βέβαια, αναγνωρίστηκε μετά θάνατον... Πάνω: O Pέιμοντ Tσάντλερ αποτελεί ένα ξεχωριστό φαινόμενο στη λογοτεχνία του 20ού αιώνα. Eίχε προσωπική οπτική γωνία και στιλ, και στόχευε στο μεγάλο κοινό. O Xάμφρεϊ Mπόγκαρτ στο ρόλο του ντετέκτιβ Φίλιπ Mάρλοου, που δημιούργησε ο Pέιμοντ Tσάντλερ. παίζει σκάκι με τον εαυτό του και στοχάζεται πάνω στη ζωή και τους ανθρώπους. Bιβλιογραφία «The Sherlock Holms Collection», Charles Hall, Edinburgh, Aρθουρ Kόναν Nτόιλ «Mελετώντας ένα φόνο», Παρατηρητής, Aγκαθα Kρίστι «O δολοφόνος είσαι εσύ», Σκαραβαίος, χ.χ. Aγκαθα Kρίστι «Aυλαία», Λυχνάρι, χ.χ. Aγκαθα Kρίστι «O παραβάτης της 7ης εντολής», Λυχνάρι, χ.χ. Aγκαθα Kρίστι «Pετρό στην ομίχλη», Λυχνάρι, χ.χ. Nτάσιελ Xάμετ,Tο γεράκι της Mάλτας», Mπογιάτης, Nτάσιελ Xάμετ «Σαμ Σπέιντ» Nέα Σύνορα Λιβάνη, Pέιμοντ Tσάντλερ «O μεγάλος ύπνος», γράμματα, Pέιμοντ Tσάντλερ «Aντίο γλυκιά μου», Aγρα, «Aνατομία του αστυνομικού μυθιστορήματος», Aγρα, Περιοδικό «Διαβάζω», αρ. 86, 149, 182, 193. KYPIAKH 28 IOYNIOY H KAΘHMEPINH 21

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια Δευτέρα, Ιουνίου 16, 2014 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΞΙΑΣ ΚΡΑΛΛΗ Η Μεταξία Κράλλη είναι ένα από τα δημοφιλέστερα πρόσωπα της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας. Μετά την κυκλοφορία του πρώτου της βιβλίου, "Μια φορά

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Ημερομηνία 25/2/2015 Μέσο Συντάκτης Link diastixo.gr Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης http://diastixo.gr/sinentefxeis/xenoi/3524-william-landay ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Δημοσιεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου Συλλογή Περιστέρια 148 Εικονογράφηση εξωφύλλου: Εύη Τσακνιά 1. Το σωστό γράψιμο Έχεις προσέξει πως κάποια βιβλία παρακαλούμε να μην τελειώσουν ποτέ κι άλλα, πάλι, από την πρώτη κιόλας σελίδα τα βαριόμαστε;

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

31 Μάιος Στη Λαμία χθες η Λένα Μαντά Επιμέλεια MAG24 Team Κατηγορία Εκδηλώσεις

31 Μάιος Στη Λαμία χθες η Λένα Μαντά Επιμέλεια MAG24 Team Κατηγορία Εκδηλώσεις 31 Μάιος Στη Λαμία χθες η Λένα Μαντά Επιμέλεια MAG24 Team Κατηγορία Εκδηλώσεις Η επιτυχημένη συγγραφέας παρουσίασε τη νέα της δουλειά και υπέγραψε αντίτυπα στις φανατικές της αναγνώστριες. Ασφυκτικά γεμάτο

Διαβάστε περισσότερα

Τίτσα Πιπίνου: «Οι ζωές μας είναι πολλές φορές σαν τα ξενοδοχεία..»

Τίτσα Πιπίνου: «Οι ζωές μας είναι πολλές φορές σαν τα ξενοδοχεία..» Ημερομηνία 11/8/2016 Μέσο Συντάκτης Link artpress.sundaybloody.com Βασόλης Κάργας http://artpress.sundaybloody.com/?it_books=%cf%84%ce%af%cf%84%cf%83%ce%b1- %CF%80%CE%B9%CF%80%CE%AF%CE%BD%CE%BF%CF%85-%CE%BF%CE%B9-

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

Μένης Κουμανταρέας : Η φανέλα με το εννιά

Μένης Κουμανταρέας : Η φανέλα με το εννιά Μένης Κουμανταρέας : Η φανέλα με το εννιά Συγγραφέας : Ο Μένης Κουμανταρέας, από τους σημαντικότερους συγγραφείς της δεύτερης μεταπολεμικής γενιάς της ελληνικής πεζογραφίας, γεννήθηκε το 1931 στην Αθήνα.

Διαβάστε περισσότερα

Και ο μπαμπάς έκανε μία γκριμάτσα κι εγώ έβαλα τα γέλια. Πήγα να πλύνω το στόμα μου, έπλυνα το δόντι μου, το έβαλα στην τσέπη μου και κατέβηκα να φάω.

Και ο μπαμπάς έκανε μία γκριμάτσα κι εγώ έβαλα τα γέλια. Πήγα να πλύνω το στόμα μου, έπλυνα το δόντι μου, το έβαλα στην τσέπη μου και κατέβηκα να φάω. 1 Εδώ και λίγες μέρες, ένα από τα πάνω δόντια μου κουνιόταν και εγώ το πείραζα με τη γλώσσα μου και μερικές φορές με πονούσε λίγο, αλλά συνέχιζα να το πειράζω. Κι έπειτα, χτες το μεσημέρι, την ώρα που

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια»

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» «Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» «Κάθεσαι καλά, Γκέοργκ; Καλύτερα να καθίσεις, γιατί σκοπεύω να σου διηγηθώ μια ιστορία για γερά νεύρα». Με αυτόν τον τρόπο ο συγγραφέας του βιβλίου αρχίζει να ξετυλίγει το

Διαβάστε περισσότερα

#VresXrono για το βιβλίο της εβδομάδας

#VresXrono για το βιβλίο της εβδομάδας Ημερομηνία 29/06/2015 Μέσο Συντάκτης Link athensvoice.gr AV Team http://goo.gl/azhlca 29/06/2015-13:00 0 Σχόλια #VresXrono για το βιβλίο της εβδομάδας «Τελευταίο αίνιγμα», Marisha Pessl, εκδ. Διόπτρα Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

Αποστολή. Κρυμμένος Θησαυρός. Λίνα Σωτηροπούλου. Εικόνες: Ράνια Βαρβάκη

Αποστολή. Κρυμμένος Θησαυρός. Λίνα Σωτηροπούλου. Εικόνες: Ράνια Βαρβάκη διαβάζω ιστορίες Αποστολή Κρυμμένος Θησαυρός Λίνα Σωτηροπούλου Εικόνες: Ράνια Βαρβάκη 11 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Το δώρο της γιαγιάς Μόλις χτύπησε το ξυπνητήρι, με έπιασε πανικός. Δεν μπορούσα να καταλάβω για ποιον

Διαβάστε περισσότερα

Πορτραίτα: Johanna Lindsey

Πορτραίτα: Johanna Lindsey Ημερομηνία 10/5/2016 Μέσο Συντάκτης Link http://www.bookcity.gr/ Χρύσα Βασιλείου http://www.artsandthecity.gr/bloggers/%cf%80%ce%bf%cf%81%cf%84%cf%81%ce%b1% CE%AF%CF%84%CE%B1/22032- %CF%80%CE%BF%CF%81%CF%84%CF%81%CE%B1%CE%AF%CF%84%CE%B1-johanna-lindsey

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

Γρίφος 1 ος Ένας έχει μια νταμιτζάνα με 20 λίτρα κρασί και θέλει να δώσει σε φίλο του 1 λίτρο. Πώς μπορεί να το μετρήσει, χωρίς καθόλου απ' το κρασί να πάει χαμένο, αν διαθέτει μόνο ένα δοχείο των 5 λίτρων

Διαβάστε περισσότερα

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!»

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!» Ημερομηνία 27/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link www.thinkover.gr Ανδριάνα Βούτου http://www.thinkover.gr/2015/04/27/stefanos-livos/ Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. ''

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. '' 1. '' Τίποτα δεν είναι δεδομένο. '' 2. '' Η μουσική είναι η τροφή της ψυχής. '' 3. '' Να κάνεις οτι έχει νόημα για σένα, χωρίς όμως να παραβιάζεις την ελευθερία του άλλου. '' 4. '' Την πραγματική μόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΜΙΟΥΕΛ ΜΠΙΟΡΚ Μεγάλωσα με εικόνες της Ελλάδας

ΣΑΜΙΟΥΕΛ ΜΠΙΟΡΚ Μεγάλωσα με εικόνες της Ελλάδας Ημερομηνία 10/10/2016 Μέσο Συντάκτης Link www.ethnos.gr Γκίκα Ελένη http://www.ethnos.gr/biblio/arthro/megalosa_me_eikones_tis_elladas- 64562445/- ΣΑΜΙΟΥΕΛ ΜΠΙΟΡΚ Μεγάλωσα με εικόνες της Ελλάδας Eρχεται

Διαβάστε περισσότερα

Γίργκεν Μπανσέρους. Mικρά και. μεγάλα ψάρια

Γίργκεν Μπανσέρους. Mικρά και. μεγάλα ψάρια Γίργκεν Μπανσέρους Mικρά και μεγάλα ψάρια Προς περίπτερο Όλγας 1 χλμ. Στο σκέιτμπορντ δεν τα καταφέρνω. Οι διπλές στροφές και τα ακροβατικά σάλτα δεν είναι για μένα. Αλλά να φτάσω ως το περίπτερο της

Διαβάστε περισσότερα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα ΓΙΩΡΓΟΣ Σ. ΔΡΟΥΛΙΑΣ Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα Παραγωγή λόγου για την Ε και την ΣΤ Δημοτικού ΠΡΟΛΟΓΟΣ Για να κρατάς αυτό το βιβλίο στα χέρια σου, σημαίνει ότι θέλεις να μάθεις να εκφράζεσαι

Διαβάστε περισσότερα

Από όλα τα παραμύθια που μου έλεγε ο πατέρας μου τα βράδια πριν κοιμηθώ, ένα μου άρεσε πιο πολύ. Ο Σεβάχ ο θαλασσινός. Επτά ταξίδια είχε κάνει ο

Από όλα τα παραμύθια που μου έλεγε ο πατέρας μου τα βράδια πριν κοιμηθώ, ένα μου άρεσε πιο πολύ. Ο Σεβάχ ο θαλασσινός. Επτά ταξίδια είχε κάνει ο 4 Από όλα τα παραμύθια που μου έλεγε ο πατέρας μου τα βράδια πριν κοιμηθώ, ένα μου άρεσε πιο πολύ. Ο Σεβάχ ο θαλασσινός. Επτά ταξίδια είχε κάνει ο Σεβάχ. Για να δει τον κόσμο και να ζήσει περιπέτειες.

Διαβάστε περισσότερα

Η Έλενα Ακρίτα έκανε "Φόνο 5 αστέρων"

Η Έλενα Ακρίτα έκανε Φόνο 5 αστέρων Ημερομηνία 30/10/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://news247.gr/ Χρήστος Δεμέτης http:// Η Έλενα Ακρίτα έκανε "Φόνο 5 αστέρων" Η Έλενα Ακρίτα παρουσιάζει το πρώτο της μυθιστόρημα, δυο χρόνια μετά την τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ

Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ EURO RUN www.nea-trapezogrammatia-euro.eu Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ - 2 - Η Άννα και ο Αλέξης είναι συμμαθητές και πολύ καλοί φίλοι. Μπλέκουν πάντοτε σε φοβερές καταστάσεις.

Διαβάστε περισσότερα

[Συνέντευξη-Διαγωνισμός] Η Μεταξία Κράλλη και το βιβλίο της «Κάποτε στη Σαλονίκη»

[Συνέντευξη-Διαγωνισμός] Η Μεταξία Κράλλη και το βιβλίο της «Κάποτε στη Σαλονίκη» [Συνέντευξη-Διαγωνισμός] Η Μεταξία Κράλλη και το βιβλίο της «Κάποτε στη Σαλονίκη» Από happytv - Τετάρτη 19/10/16 Η Μεταξία Κράλλη (ψευδώνυμο) γεννήθηκε στην Αθήνα το 1975. Σπούδασε νομικά στην Αθήνα και

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού Σταύρος Κούλας Γραφίστας - Πώς ορίζεται το επάγγελμά σας, και ποιες είναι οι παραλλαγές του; H γραφιστική είναι ένα επάγγελμα που ορίζει τη σχέση του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

3 ο βραβείο ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ. Βασιλεία Παπασταύρου. 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011)

3 ο βραβείο ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ. Βασιλεία Παπασταύρου. 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011) ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011) 3 ο βραβείο Βασιλεία Παπασταύρου 1 ο Δημοτικό Σχολείο Ν. Ερυθραίας 2 Μια φορά κι έναν καιρό ζούσε ο Καραγκιόζης

Διαβάστε περισσότερα

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική Πόλεμος για το νερό Συγγραφική ομάδα Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική 3 ο Δημοτικό Σχολείο Ωραιοκάστρου Τάξη ΣΤ1 Θεσσαλονίκη 2006 ΠΟΛΕΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΡΟ Άκουγα

Διαβάστε περισσότερα

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου Ημερομηνία 19/3/2015 Μέσο Συντάκτης Link artpress.sundaybloody.com Βασίλης Κάργας http://artpress.sundaybloody.com/?it_books=%ce%b1%cf%80%cf%8c- %CE%BE%CF%8D%CE%BB%CE%BF-%CE%BA%CE%B1%CE%B9- %CE%B1%CF%83%CE%AE%CE%BC%CE%B9-

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΩΝ...

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΩΝ... Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΩΝ... ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 84 Τρόποι εξεύρεσης πελατών από μια άλλη οπτική Οι προσωπικές προσπάθειες του πωλητή, να βρει νέους πελάτες, μπορούν να συγκεντρωθούν σε έναν ή και περισσότερους από

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΡΟΔΟ ΤΗΣ ΤΟΣΚΑΝΗΣ της Belinda Alexandra - Book review

ΤΟ ΡΟΔΟ ΤΗΣ ΤΟΣΚΑΝΗΣ της Belinda Alexandra - Book review Ημερομηνία 20/7/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://www.culture21century.gr/ Γιώτα Παπαδημακοπούλου http://www.culture21century.gr/2015/07/belinda-alexandra-book-review.html ΤΟ ΡΟΔΟ ΤΗΣ ΤΟΣΚΑΝΗΣ της Belinda

Διαβάστε περισσότερα

Ο Δημήτρης Στεφανάκης στο CretePlus.gr: «Ο χρόνος είναι το επιτραπέζιο παιχνίδι της μνήμης στο οποίο χάνουμε συνεχώς» (pics)

Ο Δημήτρης Στεφανάκης στο CretePlus.gr: «Ο χρόνος είναι το επιτραπέζιο παιχνίδι της μνήμης στο οποίο χάνουμε συνεχώς» (pics) Ο Δημήτρης Στεφανάκης στο CretePlus.gr: «Ο χρόνος είναι το επιτραπέζιο παιχνίδι της μνήμης στο οποίο χάνουμε συνεχώς» (pics) Πολιτισμός 26/07/2016-08:56 Ο Δημήτρης Στεφανάκης στο CretePlus.gr: «Ο χρόνος

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά δεν έπαψαν ποτέ να με εκπλήσσουν

Τα παιδιά δεν έπαψαν ποτέ να με εκπλήσσουν Τα παιδιά δεν έπαψαν ποτέ να με εκπλήσσουν Έχοντας μεγαλώσει με το Ουράνιο Τόξο, ο Χρήστος Δημόπουλος αποτελεί μία οικεία φιγούρα. Κάθε μέρα «έμπαινε» στο σπίτι, μας έλεγε ιστορίες, μας έδειχνε κατασκευές.

Διαβάστε περισσότερα

κειτ ντικάμιλο 201b4 κ. γκ. κάμπελ μάριά άγγελιδου εικονογράφηση μετάφράση

κειτ ντικάμιλο 201b4 κ. γκ. κάμπελ μάριά άγγελιδου εικονογράφηση μετάφράση κειτ ντικάμιλο Οι ένες ραφημ γ ο ν ο κ ι ε ειες περιπέτ εικονογράφηση κ. γκ. κάμπελ 201b4 ery New ard Aw μετάφράση μάριά άγγελιδου ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΤΩΝ ΤΙΚΑΜ, ΑΡΓΑ ΕΝΑ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΑΤΙΚΟ ΑΠΟΓΕΥΜΑ ΟΔΥΣΣΕΑΣ 2000

Διαβάστε περισσότερα

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες.

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1 Σενάριο Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Σε αντίθεση με τα αφηγηματικά ή λογοτεχνικά είδη, το σενάριο περιγράφει αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα;

ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα; ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα; Σύντομη περιγραφή διερεύνησης: Σκοπός αυτής της διερεύνησης ήταν να κάνουν κάποιες υποθέσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ. Εργασία για το σπίτι. Απαντούν μαθητές του Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ. Εργασία για το σπίτι. Απαντούν μαθητές του Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Εργασία για το σπίτι Απαντούν μαθητές του Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης 1 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Απαντά η Μαρίνα Βαμβακίδου Ερώτηση 1. Μπορείς να φανταστείς τη ζωή μας χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

ΣΜΑΡΑΓΔΙ ΣΤΗ ΒΡΟΧΗ της Άννας Γαλανού - Book review

ΣΜΑΡΑΓΔΙ ΣΤΗ ΒΡΟΧΗ της Άννας Γαλανού - Book review Ημερομηνία 20/8/2015 Μέσο Συντάκτης Link www.culture21century.gr Γιώτα Παπαδημακοπούλου http://www.culture21century.gr/2015/08/book-review_33.html ΣΜΑΡΑΓΔΙ ΣΤΗ ΒΡΟΧΗ της Άννας Γαλανού - Book review 20

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής. Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη

Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής. Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη Γενικά Δημήτρης Χατζής Περιεχόμενα «Το διπλό βιβλίο» Περίληψη Ιστορικό πλαίσιο Τίτλος του έργου Δομή

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ

ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ Στο πλαίσιο του μαθήματος της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας της Γ Γυμνασίου οι μαθητές ήρθαν σε επαφή με ένα δείγμα ερωτικής ποίησης. Συγκεκριμένα διδάχτηκαν το ποίημα

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ «Δεν γράφω για να είμαι αγαπητή» Βικτόρια Χίσλοπ: «Τον Ερντογάν τον φοβάμαι. Είναι δικτάτορας!» H Βικτόρια Χίσλοπ Η συγγραφέας Βικτόρια Χίσλοπ, γνωστή για «Το Νησί» που μεταφέρθηκε με μεγάλη επιτυχία στην

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΑΓΙΩΣΑ ΠΑΠΑΔΗΜΗΣΡΙΟΤ. Δέκα ποιήματα για τον πατέρα μου. Αλκιβιάδη

ΠΑΝΑΓΙΩΣΑ ΠΑΠΑΔΗΜΗΣΡΙΟΤ. Δέκα ποιήματα για τον πατέρα μου. Αλκιβιάδη ΠΑΝΑΓΙΩΣΑ ΠΑΠΑΔΗΜΗΣΡΙΟΤ Αλκιβιάδη Θεσσαλονίκη Υεβρουάριος 2015 Παναγιώτα Παπαδημητρίου Αλκιβιάδη Θεσσαλονίκη Υεβρουάριος 2015 [3] Παναγιώτα Παπαδημητρίου Αφιερωμένο στον πατέρα μου Αλκιβιάδη Copyright

Διαβάστε περισσότερα

Μια μέρα καθώς πήγαινα στο σπίτι είδα έναν κλέφτη να μπαίνει από το παράθυρο και να είναι έτοιμος να αρπάξει τα πάντα...

Μια μέρα καθώς πήγαινα στο σπίτι είδα έναν κλέφτη να μπαίνει από το παράθυρο και να είναι έτοιμος να αρπάξει τα πάντα... Μια μέρα καθώς πήγαινα στο σπίτι είδα έναν κλέφτη να μπαίνει από το παράθυρο και να είναι έτοιμος να αρπάξει τα πάντα... Αμέσως έβγαλα το κινητό από τη θήκη και έστειλα μήνυμα στο κινητό της μαμάς πού

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της αγάπης

Το παραμύθι της αγάπης Το παραμύθι της αγάπης Μια φορά και ένα καιρό, μια βασίλισσα έφερε στον κόσμο ένα παιδί τόσο άσχημο που σχεδόν δεν έμοιαζε για άνθρωποs. Μια μάγισσα που βρέθηκε σιμά στη βασίλισσα την παρηγόρησε με τούτα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΧΩ ΜΙΑ ΙΔΕΑ Προσπαθώντας να βρω θέμα για την εργασία σχετικά με την Δημοκρατία, έπεσα σε τοίχο. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα, τις σημειώσεις μου και δεν

ΕΧΩ ΜΙΑ ΙΔΕΑ Προσπαθώντας να βρω θέμα για την εργασία σχετικά με την Δημοκρατία, έπεσα σε τοίχο. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα, τις σημειώσεις μου και δεν ΕΧΩ ΜΙΑ ΙΔΕΑ Προσπαθώντας να βρω θέμα για την εργασία σχετικά με την Δημοκρατία, έπεσα σε τοίχο. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα, τις σημειώσεις μου και δεν έφτανα πουθενά. Στο μυαλό, μου έρχονταν διάφορες ιδέες:

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι.

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι. Εισαγωγή Ο οδηγός που κρατάς στα χέρια σου είναι μέρος μιας σειράς ενημερωτικών οδηγών του Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας. Σκοπό έχει να δώσει απαντήσεις σε κάποια βασικά ερωτήματα που μπορεί να έχεις

Διαβάστε περισσότερα

Μια νύχτα. Μπαίνω στ αμάξι με το κορίτσι μου και γέρνει γλυκά στο πλάϊ μου και το φεγγάρι λες και περπατάει ίσως θέλει κάπου να μας πάει

Μια νύχτα. Μπαίνω στ αμάξι με το κορίτσι μου και γέρνει γλυκά στο πλάϊ μου και το φεγγάρι λες και περπατάει ίσως θέλει κάπου να μας πάει Μια νύχτα Μπαίνω στ αμάξι με το κορίτσι μου και γέρνει γλυκά στο πλάϊ μου και το φεγγάρι λες και περπατάει ίσως θέλει κάπου να μας πάει Μια νύχτα σαν κι αυτή μια νύχτα σαν κι αυτή θέλω να σου πω πόσο σ

Διαβάστε περισσότερα

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά Δράση 2 Σκοπός: Η αποτελεσματικότερη ενημέρωση των μαθητών σχετικά με όλα τα είδη συμπεριφορικού εθισμού και τις επιπτώσεις στην καθημερινή ζωή! Οι μαθητές εντοπίζουν και παρακολουθούν εκπαιδευτικά βίντεο,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΥΡΜΟΥΡΙΖΟΝΤΑΣ...... στο όνειρο

ΜΟΥΡΜΟΥΡΙΖΟΝΤΑΣ...... στο όνειρο ΜΟΥΡΜΟΥΡΙΖΟΝΤΑΣ...... στο όνειρο Κατά παραγγελία γράψιμο και κατά παραγγελία ψυχές... γίνεται; Κι όμως γίνεται... Οι πιο πολλοί είναι τους είδους, αλλά της ψυχής, δεν είναι κανείς... Εγώ με της πένας μου

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ Ημερομηνία 05/12/2016 Μέσο happytv.gr Συντάκτης Link http://www.happytv.gr/mou-lene-pos-oso-diavazoun-ta-vivlia-mou-ta-vlepounsan-tainia-synentefxi-tin-eleni-galinou/ «Μου λένε πως όσο διαβάζουν τα βιβλία

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΈντι, ένας συγγραφέας, βρίσκεται μετά από ατύχημα απομονωμένος

ΟΈντι, ένας συγγραφέας, βρίσκεται μετά από ατύχημα απομονωμένος Ο ΟΥΡΑΝΟΣ ΠΟΥ ΟΝΕΙΡΕΥΤΗΚΕΣ Σύγχρονη Λογοτεχνία Γιάννης Σκαραγκάς Επιμέλεια: Κατερίνα Σχινά ISBN: 978-960-218-942-9 Τιμή: 11.00 ευρώ Αριθμός σελίδων: 264 Διαστάσεις: 12,5x21 Γλώσσα: Ελληνικά Οκτωβρίου 2014

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ

ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ Στο πλαίσιο του μαθήματος της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας της Γ Γυμνασίου οι μαθητές ήρθαν σε επαφή με ένα δείγμα ερωτικής ποίησης. Συγκεκριμένα διδάχτηκαν το ποίημα

Διαβάστε περισσότερα

Πώς Διηγούμαστε ή Αφηγούμαστε ένα γεγονός που ζήσαμε

Πώς Διηγούμαστε ή Αφηγούμαστε ένα γεγονός που ζήσαμε ΔΙΑΘΕΣΙΜΟ ΣΤΗ: http //blgs.sch.gr/anianiuris ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: Νιανιούρης Αντώνης (email: anianiuris@sch.gr) Πώς Διηγούμαστε ή Αφηγούμαστε ένα γεγονός που ζήσαμε Διηγούμαστε ή αφηγούμαστε ένα γεγονότος, πραγματικό

Διαβάστε περισσότερα

Η πριγκίπισσα με τη χαρτοσακούλα

Η πριγκίπισσα με τη χαρτοσακούλα Η πριγκίπισσα με τη χαρτοσακούλα Ρόμπερτ Μανσκ Μετάφραση: Κωνσταντίνος Παπαγεωργίου Κάποτε υπήρχε μια όμορφη πριγκίπισσα που ονομαζόταν Ελισάβετ Ζούσε σε ένα κάστρο και είχε ακριβά ρούχα πριγκίπισσας Επρόκειτο

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

Η Ειρένα Ιωαννίδου Αδαμίδου μιλάει στο Now24.gr Παρασκευή, 15 Απριλίου :33

Η Ειρένα Ιωαννίδου Αδαμίδου μιλάει στο Now24.gr Παρασκευή, 15 Απριλίου :33 Ημερομηνία 15/4/2016 Μέσο Συντάκτης Link now24.gr Κυριάκος Κουζούμη http://now24.gr/i-irena-ioannidou-adamidou-milai-sto-now24-gr/ Η Ειρένα Ιωαννίδου Αδαμίδου μιλάει στο Now24.gr Παρασκευή, 15 Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

Η Άννα και ο Αλέξης ενάντια στους παραχαράκτες

Η Άννα και ο Αλέξης ενάντια στους παραχαράκτες Η Άννα και ο Αλέξης ενάντια στους παραχαράκτες Η Άννα και ο Αλέξης είναι συμμαθητές και πολύ καλοί φίλοι. Μπλέκουν πάντοτε σε φοβερές καταστάσεις και έχουν ζήσει συναρπαστικές περιπέτειες. Είναι αδύνατον

Διαβάστε περισσότερα

Τα «μικρά» της Renault που αγαπήθηκαν σε κάθε εποχή

Τα «μικρά» της Renault που αγαπήθηκαν σε κάθε εποχή Τα «μικρά» της Renault που αγαπήθηκαν σε κάθε εποχή Καθώς πλησιάζει το λανσάρισμα του νέου Twingo, ας θυμηθούμε τα μικρά αυτοκίνητα της Renault, που όλα ανταποκρίθηκαν με επιτυχία στις ξεχωριστές ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Κείμενο [Η επίδραση της τηλεόρασης στην ανάγνωση] Ένα σημαντικό ερώτημα που αφορά τις σχέσεις τηλεόρασης και προτιμήσεων του κοινού συνδέεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ 1 ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΛΥΦΑΔΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ Στο 1 ο Δημοτικό Σχολείο Γλυφάδας εφαρμόστηκε για πρώτη φορά πρόγραμμα προαγωγής ψυχικής υγείας, το οποίο σχεδιάστηκε

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02 Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν

Διαβάστε περισσότερα

Η τέχνη της συνέντευξης Martes, 26 de Noviembre de 2013 12:56 - Actualizado Lunes, 17 de Agosto de 2015 18:06

Η τέχνη της συνέντευξης Martes, 26 de Noviembre de 2013 12:56 - Actualizado Lunes, 17 de Agosto de 2015 18:06 No hay traducción disponible. του Χουάν Μαγιόργκα 4 ΠΡΟΣΩΠΑ: 3 Γυναίκες (γιαγιά, μητέρα και εγγονή) και ένας άντρας γύρω στα 30. Το τελευταίο έργο του μεγάλου Ισπανού δραματουργού που ανέβηκε στο Εθνικό

Διαβάστε περισσότερα

Πριν από λίγες μέρες πήγα για κούρεμα.

Πριν από λίγες μέρες πήγα για κούρεμα. 1. Πριν από λίγες μέρες πήγα για κούρεμα. Καιρό είχες να ρθεις, Κλουζ, μου είπε ο κύριος Κολχάαζε, ανοιγοκλείνοντας το ψαλίδι του επικίνδυνα κοντά στο αριστερό μου αυτί. Εγώ τα αγαπώ τ αυτιά μου. Γι αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Σόφη Θεοδωρίδου: "Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί"

Σόφη Θεοδωρίδου: Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί Σόφη Θεοδωρίδου: "Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί" Το clickatlife επιλέγει ρήσεις από έντεκα συγγραφείς της παγκόσμιας κλασσικής λογοτεχνίας για να ανοίξει διάλογο με σύγχρονους

Διαβάστε περισσότερα

Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων

Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων Τίτλος βιβλίου: «Μέχρι το άπειρο κι ακόμα παραπέρα» Συγγραφέας: Άννα Κοντολέων Εκδόσεις: Πατάκη ΕΡΓΑΣΙΕΣ: 1. Ένας έφηβος, όπως είσαι εσύ, προσπαθεί

Διαβάστε περισσότερα

Η Αφροδίτη Βακάλη μας μίλησε για τις "219 ημέρες βροχής" 07 Νοεμβρίου

Η Αφροδίτη Βακάλη μας μίλησε για τις 219 ημέρες βροχής 07 Νοεμβρίου Η Αφροδίτη Βακάλη μας μίλησε για τις "219 ημέρες βροχής" 07 Νοεμβρίου Την Αφροδίτη Βακάλη την γνωρίσαμε πριν από έναν χρόνο, όταν κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Ψυχογιός το πρώτο της βιβλίο με τίτλο, "Και

Διαβάστε περισσότερα

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Ο Μικρός Πρίγκιπας έφτασε στη γη. Εκεί είδε μπροστά του την αλεπού. - Καλημέρα, - Καλημέρα, απάντησε ο μικρός πρίγκιπας, ενώ έψαχνε να βρει από πού ακουγόταν η

Διαβάστε περισσότερα

Ξεκλειδώνοντας «Το τελευταίο αίνιγμα»

Ξεκλειδώνοντας «Το τελευταίο αίνιγμα» Ημερομηνία 1/11/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://koukidaki.blogspot.gr/ Θεόφιλος Γιαννόπουλος http://koukidaki.blogspot.gr/2015/11/kseklidonontas-to-teleftaio-ainigma-theofilosgiannopoulos.html Ξεκλειδώνοντας

Διαβάστε περισσότερα

«Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε»

«Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε» «Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε» της Άννας Κουππάνου Στις σελίδες που ακολουθούν υπάρχουν δραστηριότητες σχετικά με το βιβλίο: «Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε» Οι δραστηριότητες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΣΤΕΡΕΟ ΠΟΥ ΤΡΩΕΙ ΣΟΚΟΛΑΤΑ

ΤΟ ΣΤΕΡΕΟ ΠΟΥ ΤΡΩΕΙ ΣΟΚΟΛΑΤΑ g Μια ιστορία για µικρούς και µεγάλους ένα παραµύθι τεχνολογίας και ζαχαροπλαστικής. ΤΟ ΣΤΕΡΕΟ ΠΟΥ ΤΡΩΕΙ ΣΟΚΟΛΑΤΑ Μια ιστορία της. Λίνα ΣΤΑΡ!!! Τ.Ε.Ε. ΕΙ ΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΣΥΡΟΥ Μαθήτρια: Λίνα Βαρβαρήγου (Λίνα

Διαβάστε περισσότερα

Ο Κυριάκος Αθανασιάδης μιλάει για την «Κόκκινη Μαρία», ένα βιβλίο αφιερωμένο στα μαγικά, αόρατα παιδιά των δρόμων

Ο Κυριάκος Αθανασιάδης μιλάει για την «Κόκκινη Μαρία», ένα βιβλίο αφιερωμένο στα μαγικά, αόρατα παιδιά των δρόμων Ημερομηνία 26/02/2015 Μέσο Συντάκτης Link iefimerida.gr Χριστίνα Δρούζα http://www.iefimerida.gr/news/193490/o-kyriakos-athanasiadis-milaei-gia-tinkokkini-maria-ena-vivlio-afieromeno-sta-magika ΜΙΑ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΤΙΝΗ ΑΓΚΑΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Β. Ερώτηση 1 α

ΧΑΡΤΙΝΗ ΑΓΚΑΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Β. Ερώτηση 1 α ΧΑΡΤΙΝΗ ΑΓΚΑΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Β Ερώτηση 1 α Το βιβλίο με τίτλο «Χάρτινη Αγκαλιά», της Ιφιγένειας Μαστρογιάννη, περιγράφει την ιστορία ενός κοριτσιού, της Θάλειας, η οποία αντιμετωπίζει προβλήματα υγείας. Φεύγει

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη από τη. ηµοσιογράφοι. κα Τατιάνα Στεφανίδου. Είµαι πολλά χρόνια δηµοσιογράφος, από το 1992.

Συνέντευξη από τη. ηµοσιογράφοι. κα Τατιάνα Στεφανίδου. Είµαι πολλά χρόνια δηµοσιογράφος, από το 1992. ΑΞΙΖΕΙ ΝΑ ΤΟ ΙΑΒΑΣΕΙΣ Συνέντευξη από τη δηµοσιογράφο κα Τατιάνα Στεφανίδου ηµοσιογράφοι Χάρης Μιχαηλίδης ηµήτρης Μαρούδας Φένια Πάσσα Αµαλία Τζήµα Λυδία Τούµπη Συντονισµός -επιµέλεια κειµένου Όµιλος δηµοσιογραφίας

Διαβάστε περισσότερα

Η Αλφαβητοχώρα. Γιώργος Αμπατζίδης. Ελλάδα. A sea of words 5 th year

Η Αλφαβητοχώρα. Γιώργος Αμπατζίδης. Ελλάδα. A sea of words 5 th year Η Αλφαβητοχώρα Γιώργος Αμπατζίδης. Ελλάδα Η μέρα έμοιαζε συνηθισμένη στην Αλφαβητοχώρα. Ο κύριος ې διαφήμιζε τα φρέσκα λαχανικά του στο μανάβικο δείχνοντας με καμάρι πως το μαρούλι είχε ακόμα την πρωινή

Διαβάστε περισσότερα

Ο Στέφανος Λίβος και "Το μυστικό του Λεβάντε"

Ο Στέφανος Λίβος και Το μυστικό του Λεβάντε Ημερομηνία 07/05/2015 Μέσο Συντάκτης Link koukidaki.blogspot.gr Κουκίδου Τζένη http://koukidaki.blogspot.gr/2015/05/stafanos-livos-to-mystiko-toulevante.html?spref=tw Ο Στέφανος Λίβος και "Το μυστικό του

Διαβάστε περισσότερα

Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά,

Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά, http://www.amis-kazantzaki.gr./ Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά, ταξιδιωτικά Τα πιο γνωστά του έργα: Αναφορά

Διαβάστε περισσότερα

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή:

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή: Naoki HigasHida Γιατί χοροπηδώ Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού Εισαγωγή: david MiTCHELL 41 Ε13 Προτιμάς να είσαι μόνος σου; «Α, μην ανησυχείτε γι αυτόν προτιμά να είναι μόνος του». Πόσες φορές το

Διαβάστε περισσότερα

Αν δούµε κάπου τα παρακάτω σήµατα πώς θα τα ερµηνεύσουµε; 2. Πού µπορείτε να συναντήσετε αυτό το σήµα; (Κάθε σωστή απάντηση 1 βαθµός)

Αν δούµε κάπου τα παρακάτω σήµατα πώς θα τα ερµηνεύσουµε; 2. Πού µπορείτε να συναντήσετε αυτό το σήµα; (Κάθε σωστή απάντηση 1 βαθµός) ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 Φύλλο εργασίας 1 Ερµηνεύουµε σύµβολα! Αν δούµε κάπου τα παρακάτω σήµατα πώς θα τα ερµηνεύσουµε; Επικοινωνούµε έτσι κι αλλιώς 26 2. Πού µπορείτε να συναντήσετε αυτό το σήµα; Σύνολο: (Κάθε σωστή.

Διαβάστε περισσότερα

Και τώρα τι κάνω; Σημαντικότερο απ όλα είναι να διαβάσεις και να ευχαριστηθείς την ιστορία και τις πληροφορίες για τον κόσμο των χρωμάτων

Και τώρα τι κάνω; Σημαντικότερο απ όλα είναι να διαβάσεις και να ευχαριστηθείς την ιστορία και τις πληροφορίες για τον κόσμο των χρωμάτων Και τώρα τι κάνω; Σημαντικότερο απ όλα είναι να διαβάσεις και να ευχαριστηθείς την ιστορία και τις πληροφορίες για τον κόσμο των χρωμάτων Να ποια είναι τα υλικά που θα χρειαστείς: γκρι χαρτόνι (100 γραμμαρίων)

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Δημητριάννα Σκουρτσή Γ2 Σχολικό έτος 2014-15 Τάξη Γ Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Результаты теста Греческий

Результаты теста Греческий 04.11.2016 Результаты теста Греческий 1. -Από πού είστε; - είμαι Ρωσία 1. από τη - ваш ответ 2. στη 3. από στη 4. τη 2. Πώς πηγαίνεις στη δουλειά σου; - μετρό. 1. με το - ваш ответ 2. στο 3. από το 4.

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

Μια. φωτογραφία ιστορία

Μια. φωτογραφία ιστορία Μια φωτογραφία Μια ιστορία 20 17 Ημερολόγιο ΕΠΙΜΈΛΕΙΑ Ελένη Μπούρα Ειρήνη Χριστοπούλου Επίσημες αργίες 2017 1 Ιανουαρίου Πρωτοχρονιά 6 Ιανουαρίου Θεοφάνια 27 Φεβρουαρίου Καθαρά Δευτέρα 25 Μαρτίου Ευαγγελισμός

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός»

«Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #26 «Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός» (Πόντος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #26 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ - Α,α,α,α,α,α,α! ούρλιαξε η Νεφέλη - Τρομερό! συμπλήρωσε η Καλλιόπη - Ω, Θεέ μου! αναφώνησα εγώ - Απίστευτα τέλειο! είπε η Ειρήνη και όλες την κοιτάξαμε λες και είπε

Διαβάστε περισσότερα

Τα παραμύθια της τάξης μας!

Τα παραμύθια της τάξης μας! Τα παραμύθια της τάξης μας! ΟΙ λέξεις κλειδιά: Καρδιά, γοργόνα, ομορφιά, πυξίδα, χώρα, πεταλούδα, ανηφόρα, θάλασσα, φάλαινα Μας βοήθησαν να φτιάξουμε αυτά τα παραμύθια! «Χρυσαφένια χώρα» Μια φορά κι έναν

Διαβάστε περισσότερα

Από τα παιδιά δεν κρύβεσαι. Αν δεν τους αρέσει κάτι που κάνεις θα στο δείξουν χωρίς ενδοιασμό.

Από τα παιδιά δεν κρύβεσαι. Αν δεν τους αρέσει κάτι που κάνεις θα στο δείξουν χωρίς ενδοιασμό. Από τα παιδιά δεν κρύβεσαι. Αν δεν τους αρέσει κάτι που κάνεις θα στο δείξουν χωρίς ενδοιασμό. Ημερομηνία: 22/07/2016 Λίγο πριν βρεθούν στην Κύπρο για να εξιστορίσουν τον βίο και την πολιτεία μυθικών ηρώων,

Διαβάστε περισσότερα

1 ο ΕΙΔΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΑΙ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΑΓ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

1 ο ΕΙΔΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΑΙ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΑΓ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ 1 ο ΕΙΔΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΑΙ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΑΓ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ «Η Αλεπού κοίταξε το Μικρό Πρίγκηπα, για πολύ ώρα. -Σε παρακαλώ εξημέρωσέ με! είπε. -Το θέλω, απάντησε ο μικρός πρίγκιπας, αλλά δεν έχω πολύ χρόνο.

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα