Διέλε Μόθα Αναισθησιολόγος Ηράκλειο, Κρήτη

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Διέλε Μόθα Αναισθησιολόγος Ηράκλειο, Κρήτη"

Transcript

1 Αλλθλεπιδράςεισ Φαρμάκων ςτο Χρόνιο Νευροπακθτικό Πόνο Διέλε Μόθα Αναισθησιολόγος Ηράκλειο, Κρήτη

2

3

4 Αλλθλεπιδράςεισ Φαρμάκων ςυμβάλλουν κατά 3 6% ςτθν των επιςκζψεων ςτα ΣΕΠ & των ειςαγωγϊν ςτο νοςοκομείο ευκφνονται για το 3 5% των AE των νοςθλευόμενων, που μποροφν να προλθφκοφν αντικατοπτρίηουν το 16% των νοςθλευόμενων λόγω ΑΕ αυξάνουν το κόςτοσ νοςθλείασ κατά 5 10% αποτελοφν τθν 4 θ 6 θ αιτία κανάτου ςτισ ΗΠΑ εκκετικι αλλθλεπιδράςεων: ςυνδυαςμόσ > 4 φάρμακα Bates DW et al. JAMA, 1995; 274: Leape LL et al. JAMA, 1995; 274: Lazarou J et al. JAMA, 1998; 279: Chyka PA. Am J Med, 2000; 109: Mallet L et al. The Lancet, 2007; 370: Zhang M et al. BMJ, 2009; 338: a 2752

5 Χρόνιοσ Νευροπακθτικόσ (ΝΠ) Πόνοσ Evidence Based Guidelines IASP NeuPSIG Canadian Pain Society European Federation of Neurological Societies EFNS Wallace MS. Curr Opin Anaesth, 2005; 18: Gilron I et al. CMAJ, 2006; 175: Attal N et al. Eur J Neurol, 2006; 13: Dworkin RH et al. Pain, 2007; 132: Moulin DE et al. Pain Res Manag, 2007; 12: O Connor AB, Dworkin RH. Am J Med, 2009; 122: S22 S32 Dworkin RH et al. Mayo Clin Proc, 2010; 85: S3 S14

6 Χρόνιοσ ΝΠ Πόνοσ Φάξκαθα 1 εο Γξακκήο First Line Αληηθαηαζιηπηηθά ADs (SNRIs, SSNRIs) - TCAs λνξηξππηηιίλε δεζηπξακίλε ακηηξππηηιίλε ηκηπξακίλε δνμεπίλε θινκηπξακίλε - venlafaxine - duloxetine Ca Channel α 2 δ Ligands - gabapentin - pregabalin Lidocaine patch / gel 5% Φάξκαθα 2 εο Γξακκήο Second Line Σξακαδόιε Οπηνεηδή - κνξθίλε - νμπθσδόλε - κεζαδόλε - ιεβνξθαλόιε O Connor AB, Dworkin RH. Am J Med, 2009; 122: S22 S32 Dworkin RH et al. Mayo Clin Proc, 2010; 85: S3 S14 Φάξκαθα 3 εο Γξακκήο θ Άιια Third Line / Others θάπνηα ADs SSRIs, NDRIs - βνππξνπηόλε - ζηηαινπξάκε, παξνμεηίλε θινπνμεηίλε θάπνηα AEDs - θαξβακαδεπίλε, θαηλπηνΐλε - ιακνηξηγίλε, ιεβεηηξαθεηάκε - νμθαξβαδεπίλε, ηηαγθακπίλε - ηνπηξακάηε, δνληζακίδε - βαιπξντθό νμύ - ιαθνζακίδε capsaicin αληαγσληζηέο NMDA - δεμηξνκεζνξθάλε, θεηακίλε - κεκαληίλε, ακαληαδίλε κεμηιεηίλε, ιηδνθαΐλε θαλλαβηλνεηδή, botox

7 Χρόνιοσ Νευροπακθτικόσ Πόνοσ πολλαπλό αναλγθτικό μίγμα multiple drug «cocktail» πολυδφναμθ φαρμακευτικι αγωγι ςυνδυαςμόσ αναλγθτικϊν πολλαπλϊν κατθγοριϊν για χρονικό διάςτθμα δόςθσ εκάςτου αναλγθτικοφ χωριςτά ΑΕ βελτίωςθ αναλγθτικοφ αποτελζςματοσ Gilron I, Max MB. Exp Rev Neurotherapeutics, 2005; 5: Kong VKF, Irwin MG. Eur J Anaesthesiol, 2009; 26: Jensen TS, Finnerup NB. The Lancet, 2009; 374: Haanpaa ML et al. Mayo Clin Proc, 2010; 85: S15 S25

8 Χρόνιοσ ΝΠ Πόνοσ ςυνοδά φάρμακα (adjuvants) θνξηηθνζηεξνεηδή πξεδληδνιόλε δεμακεζαδόλε α αδξελεξγηθνί αγσληζηέο θινληδίλε ηηδαληδίλε λεπξνιεπηηθά νιαλδαπίλε πηκνδίδε δηεγεξηηθά ΚΝ κεζυιθαηλυδάηε κνληαθυλίιε ιίζην βελδνδηαδεπίλεο δηαδεπάκε, ινξαδεπάκε βξωκαδεπάκε, θινλαδεπάκε αληαγσληζηέο 5 HT απνθιεηζηέο δηαύισλ Ca++ β blockers αληητζηακηληθά αληηρνιηλεξγηθά υνζθίλε, γιυθνπυξνιάηε κπαθινθέλε θαιζηηνλίλε, νθηξενηίδην δηθσζθνληθά, Vit C Lussier D et al. The Oncologist, 2004; 9: Haanpaa ML et al. Mayo Clin Proc, 2010; 85: S15 S25

9 Χρόνιοσ ΝΠ Πόνοσ χρόνια ςυνοδά νοςιματα κεραπεία με 1 φάρμακα θλικιωμζνοι ΑΤ, Ν Αρρυκμίεσ ΧΑΠ, Άςκμα Δ ΧΝΑ Ηπατικι Ανεπάρκεια Virani A et al. Pain, 1997; 73: 3 13 Lordos EF et al. J Am Geriatr Soc, 2009; 57: Haanpaa ML et al. Mayo Clin Proc, 2010; 85: S15 S25

10 Αλλθλεπιδράςεισ Φαρμάκων: Παράγοντεσ Κινδφνου Αςκενείσ Τψθλοφ Κινδφνου θλικιωμζνοι, πολφ νζα άτομα τελικοφ ςταδίου νοςιματα πολυφαρμακία (λογικι ι αλόγιςτθ) ΧΝΑ, θπατικι ανεπάρκεια Φάρμακα Τψθλοφ Κινδφνου ςοβαρζσ ΑΕ ςτενόσ κεραπευτικόσ δείκτθσ (TCAs, CMZ, φαινυτοΐνθ, MAOIs) αναγνωριςμζνοι επαγωγείσ / αναςτολείσ ενηυμικών ςυςτθμάτων Lussier D et al. The Oncologist, 2004; 9: Fulton MM et al. J Am Acad Nurse Pract, 2005; 17: 124 Dworkin RH et al. Mayo Clin Proc, 2010; 85: S3 S14

11 Χρόνιοσ ΝΠ Πόνοσ: Αλληλεπιδράςεισ Φαρμάκων Οριςμόσ «μετριςιμθ» τροποποίθςθ (ςε ζνταςθ ι διάρκεια) τθσ δράςθσ ενόσ φαρμάκου, λόγω προθγοφμενθσ ι ςφγχρονθσ χοριγθςθσ κάποιου άλλου φαρμάκου (Nies A & Spielberg SP, 1996 / Hansten P, 2000) Μορφζσ Φαρμακευτικϊν Αλλθλεπιδράςεων in vitro: προ τθσ χοριγθςθσ φυςικοχθμικζσ ιδιότθτεσ in vivo: μετά τθ χοριγθςι του φάρμακο φάρμακο (precipitant object) φάρμακο διαιτθτικζσ ςυνικειεσ, herbs φάρμακο χριςθ αλκοόλ φάρμακο ςυνοδά νοςιματα Olkkola KT, Ahonen J. Curr Opin Anaesthesiol, 2001; 14: Bernard SA. Hematol Oncol Clin North Am, 2002; 16: SFINX Drug Interactions.

12 Χρόνιοσ ΝΠ Πόνοσ: Αλληλεπιδράςεισ Φαρμάκων με Νοςήματα Ηπατικζσ Νόςοι Νεφρικζσ Νόςοι Τποπρωτεϊναιμία Καρδιακζσ Νόςοι - CO αιματικι θπατικι ροι, GFR Οξφ Ζμφραγμα Μυοκαρδίου? Ιογενείσ Λοιμϊξεισ? Τποκυρεοειδιςμόσ? Τπερκυρεοειδιςμόσ? Olkkola KT, Ahonen J. Curr Opin Anaesthesiol, 2001; 14: Bernard SA. Hematol Oncol Clin North Am, 2002; 16: SFINX Drug Interactions.

13 Αλλθλεπιδράςεισ Φαρμάκων Φάρμακο με Φάρμακο

14 Χρόνιοσ ΝΠ Πόνοσ In Vivo Αλλθλεπιδράςεισ Φ Φ: Ταξινόμθςθ Αλλθλεπιδράςεισ Φαρμακοκινθτικισ ΦΚ μεταβολζσ ςε επίπεδο μεταβολιςμοφ απορρόφθςθ κατανομι βιομετατροπι απζκκριςθ Αλλθλεπιδράςεισ Φαρμακοδυναμικισ ΦΔ μεταβολζσ κεραπευτικοφ αποτελζςματοσ ακροιςτικι δράςθ (summation) ςυνεργικι δράςθ (synergism / supra-additive effect) ςυναγωνιςτικι / ανταγωνιςτικι δράςθ (πχ οπιοειδι κ ναλοξόνθ) Olkkola KT, Ahonen J. Curr Opin Anaesthesiol, 2001; 14: Delafuente JC. Crit Rev Oncol Hematol, 2003: 48: Lussier D et al. The Oncologist, 2004; 9: Haanpaa ML et al. Mayo Clin Proc, 2010; 85: S15 S23

15 Χρόνιοσ ΝΠ Πόνοσ: Αλλθλεπιδράςεισ Φαρμάκων Αλλθλεπιδράςεισ ΦΔ Φ1 μεταβάλλει τθν απάντθςθ ςτθ χοριγθςθ Φ2 χωρίσ μεταβολι τθσ φαρμακοκινθτικισ τουσ C των δφο φαρμάκων ςτο πλάςμα: ςτακερι ανταγωνιςτικι ι ςυνεργικι δράςθ (ίδιοσ υποδοχζασ) τροποποίθςθ ςυνκθκϊν «ςτόχου» δράςθσ επίδραςθ ςε άλλα αποτελζςματα (πλθν αναλγθςίασ) Αποτζλεςμα: προβλζψιμο και ίςωσ επιθυμητό ι κεραπευτικοφ αποτελζςματοσ ι ανεπικφμθτων ενεργειϊν τοξικότθτασ Olkkola KT, Ahonen J. Curr Opin Anaesthesiol, 2001; 14: Lussier D et al. The Oncologist, 2004; 9: Fulton MM et al. J Am Acad Nurse Pract, 2005; 17: 124 Mallet L et al. The Lancet, 2007; 370:

16 υνδυαςμόσ Αναλγθτικϊν ςε Μοντζλα ΝΠ Πόνου Φάξκαθν Α Φάξκαθν Β Μνληέιν Αιιειεπίδξαζε TCA (θινκηπξακίλε) AΔs (gabapentin) Οπηνεηδέο (κνξθίλε) Αληαγσληζηήο NMDA (MK 801) Αληαγσληζηήο 5 ΗΣ 1Α (WAY ) Αληαγσληζηήο NK 1 (CI 1021) Gabapentin α2 αγσληζηήο (θινληδίλε) 1. Streptozocin Neuropathy 2. Sciatic Nerve Ligation 1. Streptozocin Neuropathy 2. Sciatic Nerve Ligation L5/L6 spinal nerve ligation Chronic Constriction Injury L5/L6 spinal nerve ligation 5 ΗΣ: 5 πδξνμπηξππηακίλε, ΝΚ: λεπξνθηλίλε, NMDA: N Methyl D Aspartate WAY αλαιγεζίαο από θινκηπξακίλε κε εθηηκεκέλε ζπλεξγηθή δξάζε ζπλεξγηθή δξάζε θαηαζηνιή λεπξσληθώλ εθθνξηίζεσλ ζπλεξγηθή δξάζε ζπλεξγηθή δξάζε Lee YW et al. Anesthesiology, 1995 Ardid D et al. Br J Pharmacol, 2001 Field MJ et al. J Pharmacol Exp Ther, 2002 Matthews EA, Dickenson AH. Anesthesiology, 2002 de la O Arciniega M et al. Pharmacol Biochem Behav, 2009

17 Isobole Line of Additivity Αληαγσληζκόο πλέξγεηα Olkkola KT, Ahonen J. Curr Opin Anaesthesiol, 2001; 14: Gilron I, Max MB. Expert Rev Neurotherapeutics, 2005; 5:

18 Χρόνιοσ ΝΠ Πόνοσ: Αλλθλεπιδράςεισ Φαρμακοδυναμικισ ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ζπλδπαζκόο θαξκάθωλ: ωθέιηκνο ελίζρπζε αλαιγεηηθνύ απνηειέζκαηνο, ΑΔ, βειηίωζε QoL ζυνεργική ή αθροιζηική δράζη gabapentin & κνξθίλε / νμπθωδόλε / λνξηξππηηιίλε / βελιαθαμίλε, DPN, PHN pregabalin & νμπθωδόλε ή lidocaine patch 5%, PHN, DPN gabapentin & levetiracetam, TGN lamotrigine & phenytoin / CMZ, NP VAC & NTL spray, DPN κνξθίλε & παξεθνμίκπε ηξακαδόιε & παξαθεηακόιε Simpson DA et al. J Clin Neuromusc Dis, 2001 Ward S et al. J Pain, 2002 Gilron I et al. N Engl J Med, 2005 Hanna M et al. Eur J Pain, 2008 Gatti A et al. Eur Neurol, 2009 Gilron I et al. The Lancet, 2009 Baron R et al. Curr Med Res Opin, 2009 Agrawal RP et al. Diabetes Res Clin Pract, 2009

19 Gilron I, Max MB et al. Expert Rev Neurotherapeutics, 2005; 5: Haanpaa ML et al. Mayo Clin Proc, 2010; 85: S15 S25

20 Χρόνιοσ Νευροπακθτικόσ Πόνοσ Αλλθλεπιδράςεισ Φαρμακοδυναμικισ ςυνδυαςμόσ φαρμάκων: δυςάρεςτοσ ενίςχυςθ ανεπικφμθτων ενεργειϊν ςυνεργικι ι ακροιςτικι δράςθ ΑΝ ΚΝ Πνεφμονεσ Καρδιαγγειακό ςφςτθμα ΓΕ Ουροποιθτικό φςτθμα Lussier D et al. The Oncologist, 2004; 9: Fulton MM et al. J Am Acad Nurse Pract, 2005; 17: 124

21 Χρόνιοσ Νευροπακθτικόσ Πόνοσ Αλλθλεπιδράςεισ Φαρμακοδυναμικισ Αντιχολινεργικι Δράςθ Δυςκοιλιότθτα / Επίςχεςθ Οφρων Ναυτία / Ζμετοσ Κρίςεισ «Ε» «τερθτικό» φνδρομο «εροτονινεργικό» φνδρομο Καταςτολι ΚΝ Αναπνευςτικι Καταςτολι Καρδιαγγειακό φςτθμα Παράταςθ QTc, TdP, ΗΚΓ αλλοιϊςεισ Lussier D et al. The Oncologist, 2004; 9: Dworkin RH et al. Mayo Clin Proc, 2010; 85: S3 S14

22 Χρόνιοσ Νευροπακθτικόσ Πόνοσ Αλλθλεπιδράςεισ Φαρμακοδυναμικισ Αντιχολινεργικι Δράςθ Παραςυμπακθτικό Ν Lussier D et al. The Oncologist, 2004; 9: Carnahan RM. J Clin Pharmacol, 2006; 46:

23 Χρόνιοσ Νευροπακθτικόσ Πόνοσ Αλλθλεπιδράςεισ Φαρμακοδυναμικισ Αντιχολινεργικι Δράςθ Π ΠΔΡΙΦΔΡΙΚΔ ΔΠΙΓΡΑΔΙ ξθροφκαλμία ξθροςτομία επίςχεςθ οφρων δυςκοιλιότθτα δυςανεξία κερμότθτασ εφίδρωςθ ταχυκαρδία ΚΔΝΣΡΙΚΔ ΔΠΙΓΡΑΔΙ απϊλεια μνιμθσ ηάλθ διζγερςθ ςφγχυςθ delirium παράνοια Lussier D et al. The Oncologist, 2004; 9: Carnahan RM. J Clin Pharmacol, 2006; 46:

24 Χρόνιοσ ΝΠ Πόνοσ: Αντιχολινεργικι Δράςθ Αληηρνιηλεξγηθά Φάξκαθα ππεξδηέγεξζε νπξνδόρνπ θύζηεσο αληηρνιηλεξγηθά αληηπαξθηλζνληθά λόζνο Altzheimer αληηεκεηηθά αληηζπαζκσδηθά ΓΔ ππέξκεηξε εθθξηηηθή ηθαλόηεηα βξνγρνδηαζηαιηηθά νμπκπνπηπλίλε*** ηνιεξαδίλε ακαληαδηλε ηξηεμπθαηλπδίιε βελδηξνπίλε κεθιηδίλε ζθνπνιακίλε δηθαηλνμπιάηε δηθπθινκίλε**** πνζθπακίλε**** αηξνπίλε**** ηπξαηξόπην ηηνηξόπην Carnahan RM. J Clin Pharmacol, 2006; 46: Chew ML et al. JAGS, 2008; 56: Φάξκαθα κε αληηρνιηλεξγηθή δξάζε (ΑΔ) αληητζηακηληθά TCAs SSRIs θάξκαθα ΓΔ αληηςπρσζηθά θαηλνζεηαδίλεο αληηαξξπζκηθά κπνραιαξσηηθά νπηνεηδή δηθαηλπλδξακίλε*** πδξνμπδίλε ηξηπνιηδίλε ακηηξππηηιίλε**** λνξηξππηηιίλε*** δεζηπξακίλε δνμεπίλε**** παξνμεηίλε*** ζηκεηηδίλε, ξαληηηδίλε δηκελπδξπλάηε ρισξνπξνκαδίλε*** νιαλδαπίλε*** θινδαπίλε**** ζεηνξηδαδίλε**** πξνρισξπεξαδίλε πξνκεζαδίλε δηζνππξακίδε θπθινβαλδαπξίλε νξθαηλαδξίλε πνζθίλε πεζηδίλε

25 αναςκόπθςθ 27 μελετϊν ιςχυρι ςυςχζτιςθ SAA και γνωςιακϊν λειτουργιϊν οξζα φαινόμενα (delirium) χρόνια διαταραχι (ιπια) παράγοντεσ κινδφνου θλικιωμζνοι, προχωρθμζνθ νόςοσ ςυνοδά φάρμακα με παρόμοιεσ ΑΕ νόςοσ Alzheimer, άνοια

26 Χρόνιοσ Νευροπακθτικόσ Πόνοσ Αλλθλεπιδράςεισ Φαρμακοδυναμικισ Δυςκοιλιότθτα, Επίςχεςθ Οφρων ΚΤΠ 40% των ΑΕ επθρεάηουν ΓΕ, ουροποιθτικό ςε κεραπευτικζσ δόςεισ / δοςοεξαρτϊμενθ ΑΕ Πικανά Φάρμακα αντιςπαςμωδικά (11.6%) αντιϊςταμινικά (9.2%) αντιχολινεργικά (8.6%) αντικατακλιπτικά κυρίωσ αμιτρυπτιλίνθ (8.2%) διουρθτικά (5.6%) αντιόξινα (3.0%) οπιοειδι (2.6%) τραμαδόλθ (2.5%) θηλεηηθόηεηα εληέξνπ γαζηξηθή θέλσζε ΓΟΠ Talley NJ et al. Am J Gastroenterol, 2003; 98: Branch RL, Butt TF. Adverse Drug Reaction Bulletin, 2009; 257:

27 Χρόνιοσ Νευροπακθτικόσ Πόνοσ Αλλθλεπιδράςεισ Φαρμακοδυναμικισ Ναυτία Ζμετοσ πολλαπλοί μθχανιςμοί ΚΝ CTZ Πικανά Φάρμακα κυρίωσ οπιοειδι ςυνδυαςμόσ αυτϊν τραμαδόλθ μαηί με άλλα οπιοειδι ςυνικωσ ςε περιπατθτικοφσ αςκενείσ ντοπαμίνθ Talley NJ et al. Am J Gastroenterol, 2003; 98: Branch RL, Butt TF. Adverse Drug Reaction Bulletin, 2009; 257:

28 Χρόνιοσ Νευροπακθτικόσ Πόνοσ Αλλθλεπιδράςεισ Φαρμακοδυναμικισ Αιμορραγία ΓΕ [SSRIs, SNRIs, SSNRIs, TCAs] + NSAIDs - πολλαπλοί μθχανιςμοί, ςυνδυαςμοί φαρμάκων - διαταραχι ςυγκολλθτικισ ικανότθτασ PLT - κίνδυνοσ αιμορραγίασ ανϊτερου πεπτικοφ - αποφυγι ςυνδυαςμοφ - ςυςτινεται θ χριςθ ΡΡΙs βαρφαρίνθ + τραμαδόλθ INR / αιμορραγικά επειςόδια άγνωςτοσ μθχανιςμόσ αποφυγι ςυνδυαςμοφ Penning van Beest F et al. Eur J Clin Pharmacol, 2005; 61: de Abajo FJ et al. Arch Gen Psychiatry, 2008; 65:

29 Χρόνιοσ Νευροπακθτικόσ Πόνοσ Αλλθλεπιδράςεισ Φαρμακοδυναμικισ Επιλθπτικζσ Κρίςεισ 6 9% προκαλοφνται από φάρμακα Απευκείασ επίδραςθ κεραπευτικι C Ζμμεςθ επίδραςθ δραςτικότθτασ AEDs υπογλυκαιμία, υπονατριαιμία, υπερπυρεξία υποξία, αρρυκμίεσ, εγκεφαλικό οίδθμα απότομθ διακοπι φαρμάκων AEDs, βενηοδιαηεπίνεσ, βαρβιτουρικά, οπιοειδι, baclofen Thundiyil JG et al. J Med Technol, 2007; 3: 15 19

30 Χρόνιοσ Νευροπακθτικόσ Πόνοσ Αλλθλεπιδράςεισ Φαρμακοδυναμικισ Επιλθπτικζσ Κρίςεισ 6 9% ποςοςτοφ λόγω χριςθσ TCAs, κοκαΐνθσ, κεοφυλλίνθσ ΠΡΟΟΧΗ βουπροπιόνθ (23%) τραμαδόλθ (8%) βενλαφαξίνθ (6%) μεπεριδίνθ + ADs, αντιψυχωςικά Thundiyil JG et al. J Med Technol, 2007; 3: 15 19

31 Εκλεκτικότθτα οπιοειδϊν για υπότυπουσ υποδοχζων οπιοειδϊν (μ, κ, δ) Calvey TN, Williams NE. Principles and Practice of Pharmacology for Anaesthetists, 2003

32 Χρόνιοσ Νευροπακθτικόσ Πόνοσ Αλλθλεπιδράςεισ Φαρμακοδυναμικισ Εκλεκτικότθτα για υποδοχείσ οπιοειδϊν «τερθτικό» φνδρομο / «Withdrawal» Syndrome μορφίνθ + πενταηοκίνθ πενταηοκίνθ: κ υποδοχείσ, αναλγθςία / μ υποδοχείσ, ανταγωνιςτισ βουπρενορφίνθ + μορφίνθ / τραμαδόλθ + μορφίνθ βουπρενορφίνθ / τραμαδόλθ: μερικοί αγωνιςτζσ μ υποδοχζων Παρκιςονιςμόσ (Drug Induced Parkinsonism DIG) Ακακιςία κ Κακόθκεσ Νευρολθπτικό φνδρομο αντιψυχωςικά, αντιεμετικά, ADs, ΑΕs, Ca channel blockers, νευρολθπτικά, πεκιδίνθ Lussier D et al. The Oncologist, 2004; 9: Jackson N et al. Postgrad Med J, 2008; 84: Haanpaa ML et al. Mayo Clin Proc, 2010; 85: S15 S25

33 Χρόνιοσ Νευροπακθτικόσ Πόνοσ Σεροτονινεργικό Σφνδρομο καλά εδραιωμζνθ ΦΔ αλλθλεπίδραςθ ςτο χρόνιο ΝΠ πόνο δυνθτικά απειλθτικό για τθ ηωι ζντονθ ςεροτονινεργικι διζγερςθ ΚΝ ΠΝ προκαλείται από: αλλθλεπίδραςθ φαρμάκων υπερδοςολογία ενόσ μόνο φαρμάκου ςυμπτϊματα: min h μετά τθ χοριγθςθ 2 ου φαρμάκου Sternbach H. Am J Pschiatry, 1991; 148: Gillman PK. J Psychopharmacol, 1999; 13: Parrott AC. Pharmacol Biochem Behav, 2002; 71: Isbister GK, Whyte IM. Br J Anaesth, 2002; 88:

34 Χρόνιοσ Νευροπακθτικόσ Πόνοσ Σεροτονινεργικό Σφνδρομο κλαςικι τριάδα ςυμπτωμάτων όλα δεν είναι πάντα παρόντα ΝΜ ππεξδξαζηεξηόηεηα αθαζηζία ηξόκνο κπνθινλίεο ζπαζκόο κπώλ αληαλαθιαζηηθώλ ππεξηνλία λπζηαγκόο ππεξδξαζηεξηόηεηα ΑΝ δηαθόξεζε ππξεηόο ηαρπθαξδία ηαρύπλνηα κπδξίαζε δηαηαξαρή Ε δηέγεξζε έμαςε ζύγρπζε Boyer EW et al. N Engl J Med, 2005; 352: Ables AZ, Nagubili R. Am Fam Physician, 2010; 81:

35 εροτονινεργικό φνδρομο: Κλινικι Εικόνα Birms PL et al. CMAJ, 2003; 168: Boyer EW et al. N Engl J Med, 2005; 352:

36 Jones D, Story DA. Anaesth Intensive Care, 2005; 33: Boyer EW et al. N Engl J Med, 2005; 352:

37 Κατθγορία Φαρμάκου SSRIs SNRIs TCAs ADs MAOIs antiparkinsonics AEDs antiemetics antibiotics opioids antihistamines CNS stimulants / psychedelics triptans (+/-) herbs others Παραδείγματα paroxetine, sertraline, fluoxetine, fluvoxamine, citalopram venlafaxine, milnacipran, duloxetine, sibutramine clomipramine, imipramine mirtazapine, trazodone, nefazodone, buspirone, clomipramine trancylcpromine, phenelzine, isocarboxazid, moclobemide, isocarboxazid selegilene valproic acid metoclopramide, ondasendron, granisendron linezolid (MAOI), furazolidone, ritonavire (Inh CYP3A4) meperidine, fentanyl, methadone, tramadol, pentazocine, dextromethorphan (flu) chlorpheniramine, brompheniramine amphetamine, sibutramine, methylphenidate, cocaine, MDMA (ectasy), LSD sumatriptan, zolmitriptan, rizatriptan, almotriptan, frovatriptan St John s Wort, ginseng lithium Boyer EW et al. N Engl J Med, 2005; 352: Sun Edelstein C et al. Expert Opin Drug Safe, 2008; 7:

38 Boyer EW et al. N Engl J Med, 2005; 352: Ables AZ, Nagubili R. Am Fam Physician, 2010; 81:

39 MAOIs + SSRIs MAOIs + SRIs MAOIs + TCAs MAOIs + meperidine SSRIs + TCAs SSRIs + ADs SSRIs + meperidine SSRIs + antibiotics tramadol + citalopram (SSRIs) tramadol + SNRIs + ADs tramadol + TCAs / SSRIs θίλδπλνο «Ε» mitrazapine (ADs) + antiemetics opioids (fentanyl) + antiemetics Boyer EW et al. N Engl J Med, 2005; 352: Sun Edelstein C et al. Expert Opin Drug Safe, 2008; 7: Mc Allen KJ, Swartz DR. Crit Care Med, 2010; 38: S244 S252

40 Boyer EW et al. N Engl J Med, 2005; 352:

41 εροτονινεργικό φνδρομο: Αντιμετϊπιςθ διακοπι φαρμάκου/ων ψφξθ ανταγωνιςτζσ 5 ΗΣ2Α κυπροεπταδίνθ χλωροπρομαηίνθ ΕΣΔ μυοχάλαςθ Boyer EW et al. N Engl J Med, 2005; 352: Ables AZ, Nagubili R. Am Fam Physician, 2010; 81:

42 Καταςτολι ΚΝ Αναπνευςτικι Καταςτολι κυρίωσ οπιοειδι: 20 60% άμεςθ δράςθ ςτο αναπνευςτικό κζντρο (μ 2, δ υποδοχείσ) ιςοαναλγθτικζσ δόςεισ: παρόμοια αποτελζςματα καταςτολι, κόπωςθ, υπνθλία, ςυγχυτικι κατάςταςθ, δφςκολθ αφφπνιςθ RR, υποξία, υπερκαπνία, άπνοια δοςοεξαρτϊμενθ δράςθ ανοχι ςε μερικζσ θμζρεσ αφφπνιςθ με ζνταςθσ πόνου επιδείνωςθ: θλικία, OSA, νοςιματα πνευμόνων αλλθλεπιδράςεισ με φάρμακα Barkin LB, Barkin D. South Med J, 2001; 94: Bernard SA. Hematol Oncol Clin North Am, 2002; 16: Haanpaa ML et al. Mayo Clin Proc, 2010; 85: S15 S25

43 Καταςτολι ΚΝ Αναπνευςτικι Καταςτολι Αλλθλεπιδράςεισ Φαρμάκων κυρίωσ οπιοειδι + καταςταλτικά ΚΝ βενηοδιαηεπίνεσ, υπναγωγά, θρεμιςτικά βαρβιτουρικά, αλκοόλ αντιψυχωςικά, ADs, AEDs αντιϊςταμινικά, αντιεμετικά ςπανιότερα ςιμετιδίνθ, αντιχολινεργικά φάρμακα που GFR (NSAIDs, ACE Inh) ΠΡΟΟΧΗ: ταχεία τιτλοποίθςθ, δόςεισ Pattinson KTS et al. Br J Anaesth, 2008; 100: Haanpaa ML et al. Mayo Clin Proc, 2010; 85: S15 S25

44 Καταςτολι ΚΝ Αναπνευςτικι Καταςτολι Αλλθλεπιδράςεισ Φαρμάκων άτυπα οπιοειδι τραμαδόλθ ςπανιότερα ΑΚ vs μεπεριδίνθ πικανόν ςε ΧΝΑ βουπρενορφίνθ μερικόσ αγωνιςτισ μ υποδοχζων ςπανιότερα ΑΚ ςε ςχζςθ με κλαςικά οπιοειδι ςε βιοϊςοδφναμθ δόςθ ςθμαςία γενετικοφ πολυμορφιςμοφ δραςτθριότθτα μ υποδοχζων, βιοδιακεςιμότθτα οπιοειδϊν Pattinson KTS et al. Br J Anaesth, 2008; 100: Haanpaa ML et al. Mayo Clin Proc, 2010; 85: S15 S25

45 Καρδιαγγειακό φςτθμα Αλλθλεπιδράςεισ Φαρμάκων (ακροιςτικι δράςθ) Οπιοειδι + Βενηοδιαηεπίνεσ Μορφίνθ + Φαινοκειαηίνεσ βραδυκαρδία ορκοςτατικι υπόταςθ Μεκαδόνθ + Αντιψυχωςικά (αλοπεριδόλθ) Μεκαδόνθ + ADs (αμιτρυπτιλίνθ, ιμιπραμίνθ) Μεκαδόνθ + Άλλα φάρμακα που παρατείνουν QT αρρυκμίεσ παράταςθ QT TdP Pregabalin + ACE Inh: αγγειοοίδθμα Wood AJJ et al. N Engl J Med, 2004; 350: Gupta A et al. Am Heart J, 2007; 153: Page RL II et al. J Cardiovasc Med, 2008; 9:

46 ΦΑΡΜΑΚΟΚΙΝΗΣΙΚΗ How the body handles drugs ΜΕΣΑΒΟΛΙΜΟ Χοριγθςθ Απορρόφθςθ Μεταβολιςμόσ 1 θσ Διόδου Βιομετατροπι Κατανομι Δζςμευςθ με Πρωτεΐνεσ Πλάςματοσ Αποδόμθςθ Βιομετατροπι Απζκκριςθ Virani A et al. Pain, 1997; 13: 3 13 Olkkola KT, Ahonen J. Curr Opin Anaesthesiol, 2001; 14: Calvey TN, Williams NE. Principles and Practice of Pharmacology for Anaesthetists, 2003

47 Χρόνιοσ ΝΠ Πόνοσ: Αλλθλεπιδράςεισ Φαρμάκων Αλλθλεπιδράςεισ Φαρμακοκινθτικισ ζνα φάρμακο (precipitant drug) μεταβάλλει τo ρυκμό ι τθν ζκταςθ του μεταβολιςμοφ ενόσ άλλου φαρμάκου (object drug) C φαρμάκου / φαρμάκων ςτο πλάςμα: μεταβάλλεται μεταβολι κλινικισ απάντθςθσ Αποτζλεςμα: ι κεραπευτικοφ αποτελζςματοσ ι ανεπικφμθτων ενεργειϊν τοξικότθτασ Virani A et al. Pain, 1997; 73: 3 13 Bernard SA. Hematol Oncol Clin North Am, 2002; 16: Haanpaa ML et al. Mayo Clin Proc, 2010; 85: S15 S25

48 Φαρμακοκινθτικι Αντιδράςεισ ΒΙΟΜΕΣΑΣΡΟΠΗ οι ςθμαντικότερεσ αλλθλεπιδράςεισ ΦΚ ςτο ΝΠ Πόνο κυρίωσ ςτο ιπαρ, αλλά κ ςε άλλουσ ιςτοφσ ΓΕ, ΚΝ, πνεφμονεσ, δζρμα, νεφροί Βιομεταςχθματιςμόσ - in vivo / βιοχθμικόσ μεταςχθματιςμόσ - ενηυμικά καταλυόμενεσ αντιδράςεισ - ςτόχοσ: υδροφιλικότθτασ, διευκόλυνςθ απζκκριςθσ Virani A et al. Pain, 1997; 13: 3 13 Olkkola KT, Ahonen J. Curr Opin Anaesthesiol, 2001; 14: Calvey TN, Williams NE. Principles and Practice of Pharmacology for Anaesthetists, 2003 Haanpaa ML et al. Mayo Clin Proc, 2010; 85: S15 S25

49 ΑΠΟΡΡΟΦΗΗ ΒΙΟΜΕΣΑΣΡΟΠΗ ΑΠΟΜΑΚΡΤΝΗ CYP 450 λιπόφιλο Substrate Inducers Inhibitors μικροςωμιακά ζνηυμα ενδομοριακζσ μεταβολζσ μικροςωμιακά ζνηυμα μιτοχονδριακά ζνηυμα κυτταροπλαςματικά ζνηυμα εξωμοριακζσ μεταβολζσ υδρόφιλο Virani A et al. Pain, 1997; 73: 3 13 Nebert DW et al. The Lancet, 2002; 360: Sikka R et al. Acad Emerg Med, 2005; 12:

50 Φαρμακοκινθτικι Αλλθλεπιδράςεισ ςτο ΝΠ Πόνο Αντιδράςεισ ΒΙΟΜΕΣΑΣΡΟΠΗ 1. Ενεργοποίθςθ (prodrug / precursor active) ανενεργό πρόδρομο φάρμακο ενεργόσ φαρμακολογικά ουςία κωδεΐνθ / διαμορφίνθ μορφίνθ 2. Διατιρθςθ Δραςτικότθτασ ενεργό ςφμπλεγμα νζα ουςία: ίδιασ,, ιςχφοσ τραμαδόλθ μεταβολίτθσ Μ1, φλουοξετίνθ νορφλουοξετίνθ διαηεπάμθ ενεργόσ μεταβολίτθσ 3. Αδρανοποίθςθ ενεργό ςφμπλεγμα ανενεργό παράγωγο φαιντανφλθ νορφαιντανφλθ 4. Σοξικοί Μεταβολίτεσ μεπεριδίνθ νορμεπεριδίνθ κρίςεισ «Ε» Virani A et al. Pain, 1997; 73: 3 13 Dresser GK et al. Clin Pharmacokinet, 2000; 38: Dickman A. Eur J Pall Care, 2007; 14: Haanpaa ML et al. Mayo Clin Proc, 2010; 85: S15 S25

51 CYP2D6 3% CYP2D6 19%

52 Κυτόχρωμα P450 (CYP 450) Αλλθλεπιδράςεισ ΦΚ Οριςμοί Ορολογία ενηυμικό υπόςτρωμα (substrate) φάρμακο που μεταβολίηεται από το ενηυμικό ςφςτθμα φάρμακο επαγωγζασ (inducer) ςφνκεςθ του CYP450 (DNA, RNA) μεταβολιςμοφ του υποςτρϊματοσ φάρμακο αναςτολζασ (inhibitor) αναςτολι δράςθσ του CYP450 μεταβολιςμοφ υποςτρϊματοσ - ςυναγωνιςτικι (competitive) δζςμευςθ Ρ450 - μθ ςυναγωνιςτικι (non competitive) καταςτροφι, απενεργοποίθςθ, αλλοςτερικι μεταβολι Virani A et al. Pain, 1997; 73: 3 13 Nebert DW et al. The Lancet, 2002; 360:

53 Κυτόχρωμα P450 (CYP 450) Οριςμοί Ορολογία Αλλθλεπιδράςεισ Φαρμάκων φάρμακα κατθγορίασ «Α» (Category A) φάρμακα ςυνεργοί accomplice (inducers κ inhibitors) βοθκοφν ζνα άλλο φάρμακο (υπόςτρωμα) να γίνει λιγότερο αποτελεςματικό (induction επαγωγι) περιςςότερο επικίνδυνο (inhibition αναςτολι) φάρμακα κατθγορίασ «Β» (Category Β) φάρμακα υποςτρϊματα substrate φάρμακο «ςτόχοσ» «bullet drug»: C (accomplice = inhibitor) φάρμακο «κενό» «blank drug»: C (accomplice = inducer) Virani A et al. Pain, 1997; 73: 3 13 Sikka R et al. Acad Emerg Med, 2005; 12:

54 Κυτόχρωμα P450 (CYP 450) Αλλθλεπιδράςεισ Φαρμάκων Συνζπειεσ Επαγωγι (Induction) CYP450 C φαρμάκου υποςτρϊματοσ ςτο πλάςμα αποτελεςματικότθτα επιδείνωςθ νόςου (πχ ΝΠ Πόνου) τοξικότθτα (ενεργοί μεταβολίτεσ): κωδεΐνθ τροποποίθςθ δράςθσ επαγόμενου φαρμάκου Αναςτολι (Inhibition) CYP450 C φαρμάκου υποςτρϊματοσ ςτο πλάςμα δραςτικότθτα, τοξικότθτα ςοβαρζσ ΑΕ κάνατοσ Αναςτολι: ταχφτερθ από Επαγωγι Virani A et al. Pain, 1997; 73: 3 13 Sikka R et al. Acad Emerg Med, 2005; 12:

55 Κυτόχρωμα P450 (CYP 450) Ονοματολογία CYP 2 D 6 CYP2D6 (italics) εξατομικευμζνο ζνηυμο Γονίδιο που κωδικοποιεί το ζνηυμο ςφμβολο ρίηασ οικογζνεια υποοικογζνεια CYP > 50 ιςομορφζσ CYP1, CYP2, CYP3 βιομετατροπι φαρμάκων ςτον άνκρωπο 70% του P450 ςτο ιπαρ CYP1A2, CYP2C9, CYP2C19: 20% CYP2D6: 30%, CYP3A3/4: 50% αλλθλεπιδράςεισ φαρμάκων ΝΠ Πόνου Dresser GK et al. Clin Pharmacokinet, 2000; 38: Olkkola KT, Ahonen J. Curr Opin anaesthesiol, 2001; 14: Haanpaa ML et al. Mayo Clin Proc, 2010; 85: S15 S25

56 Κυτόχρωμα P450 (CYP2D6) Substrates Inducers Inhibitors Ενηυμικά Τποςτρϊματα (Substrates) Αναςτολείσ (Inhibitors) TCAs ακηηξππηηιίλε θινκηπξακίλε δεζηπξακίλε ηκηπξακίλε λνξηξππηηιίλε ηξηκηπξακίλε Αληηςπρσζηθά θινδαπίλε αινπεξηδόιε πεξθαηλαδίλε ξηζπεδόλε ζεηνξηδαδίλε δνπθινπελζημόιε SSRIs θινπνμεηίλε λνξθινπνμεηίλε παξνμεηίλε Aλαιγεηηθά θσδεΐλε νμπθσδόλε πδξνθσδόλε ηξακαδόιε δεμηξνκεζνξθάλε αηζπικνξθίλε Αληηαξξπζκηθά ελθατλίδε θιεθατλίδε κεμηιεηίλε πξνπαθαηλόλε β blockers αιπξελόιε κεηνπξνιόιε πξνπξαλνιόιε ηηκνιόιε Γηάθνξα ακηθιακίλε ηλδνξακίλε θαηλθνξκίλε ηεξθελαδίλε ηνκνμεηίλε SNRIs βελιαθαμίλε ληνπινμεηίλε SSRIs θινπνμεηίλε παξνμεηίλε ζεξηξαιίλε βνππξνπηόλε αινπεξηδόιε θηληδίλε Επαγωγείσ (Inducers) Αληηθπκαηηθά ηζνληαδίδε ξηθακπηθίλε Κνξηηθνεηδή δεμακεζαδόλε Virani A et al. Pain, 1997

57 Κυτόχρωμα P450 (CYP3A3/4) Substrates Inducers Inhibitors ADs ακηηξππηηιίλε δνμεπίλε ζεξηξαιίλε ηκηπξακίλε λεθαδνδόλε AEDs θαξβακαδεπίλε θαηλπηνΐλε αηζνζνπμηκίδε SNRIs βελιαθαμίλε Αληη Ca Σηαηίλεο Αλνζνθαηαζηαιηηθά Ενηυμικά Τποςτρϊματα (Substrates) Aλαιγεηηθά θσδεΐλε αθεηακηλνθαίλε θαηληαλύιε κεζαδόλε Αληηαξξπζκηθά ακησδαξόλε ιηδνθαΐλε θηληδίλε πξνπαθαηλόλε Βελδνδηαδεπίλεο αιπξαδνιάκε δηαδεπάκε κηδαδνιάκε ηξηαδνιάκε Κνξηηθνζηεξνεηδή Αληηϊζηακηληθά Ca blockers δηιηηαδέκε θεινδηπίλε ληθεδηπίλε βεξαπακίιε Γηάθνξα ελαιαπξίιε εξπζξνκπθίλε νηζηξνγόλα νκεπξαδόιε ζενθπιιίλε αληητθά βαξθαξίλε αληηζπιιεπηηθά Αναςτολείσ (Inhibitors) ADs θινπνμεηίλε θινπβνμακίλε ζεξηξαιίλε Αδόιεο θινπθνλαδόιε ηηξαθνλαδόιε θεηνθνλαδόιε Γηάθνξα ζηκεηηδίλε, νκεπξαδόιε δηιηηαδέκε, βεξαπακίιε θηληδίλε, αληητθά, VAC Επαγωγείσ (Inducers) Αληηθπκαηηθά Κνξηηθνεηδή δεμακεζαδόλε AEDs θαξβακαδεπίλε θαηλπηνΐλε θαηλνβαξβηηάιε Virani A et al. Pain, 1997

58 Ενηυμικά Τποςτρϊματα Substrates Αναςτολείσ Inhibitors Επαγωγείσ Inducers Dresser GK et al. Clin Pharmacokinet, 2000; 38: 41 57

59 CYP2D6 Ενηυμικά Τποςτρϊματα (Substrates) Αλαιγεηηθά ηξακαδόιε θσδεΐλε νμπθσδόλε πδξνθσδόλε δεμηξνκεζνξθάλε TCAs SSRIs (ζεξηξαιίλε) SSNRIs βελιαθαμίλε ληνπινμεηίλε Άιια αινπεξηδόιε κεμηιεηίλε β blockers Αναςτολείσ (Inhibitors) SSRIs θινπνμεηίλε παξνμεηίλε Βνππξνπηόλε Κηληδίλε Αινπεξηδόιε Επαγωγείσ (Inducers)?? Δεμακεζαδόλε Ρηθακπηθίλε Καξβακαδεπίλε Φαηλπηνΐλε Μεζαδόλε Virani A et al. Pain, 1997 Bernard SA. Hematol Oncol Clin, 2002 Haanpaa ML et al. Mayo Clin Proc, 2010

60 Κυτόχρωμα P450 (CYP 450) CYP2DA Διφαςικι Κατανομι (Bimodal Distribution) δφςκολα επάγεται, ποικιλομορφία ζκφραςθσ γενετικόσ πολυμορφιςμόσ, διάφοροι κλινικοί φαινότυποι poor metabolizers (PMs) intermediate metabolizers (IMs) extensive metabolizers (φυςιολογικό EMs) ultrarapid metabolizers (UMs) 5 10% καυκάςιασ φυλισ: PMs πτωχό αναλγθτικό αποτζλεςμα τραμαδόλθσ ςε PMs - Μ1 AE οπιοειδϊν ςε UMs με χοριγθςθ κωδεΐνθσ, τραμαδόλθσ, μορφ κίνδυνοσ καρδιοτοξικότθτασ ςε ΡΜs με χοριγθςθ TCAs υποκεραπεία με TCAs ςε UMs ΑΕ βενλαφαξίνθσ ςε PMs Gasche Y et al. N Engl J Med, 2004 Shams MEE et al. J Clin Pharm Ther, 2006 Bijl MJ et al. Br J Clin Pharmacol, 2007 Kirchheiner J et al. J Clin Psychopharmacol, 2008

61 CYP3A3/4 Αναςτολείσ (Inhibitors) Ιζρπξνί ζηκεηηδίλε θιαξηζξνκπθίλε αδόιεο - ηηνθνλαδόιε - θεηνθνλαδόιε αληη HIV - ξηηνλαβίξε - ηλδηλαβίξε - λειθηλαβίξε - ζαθνπηλαβίξε Μέζεο Ιζρύνο εξπζξνκπθίλε θινπθνλαδόιε βεξαπακίιε δηιηηαδέκε Επαγωγείσ (Inducers) AEDs θαηλπηνΐλε θαξβακαδεπίλε Φαηλνβαξβηηάιε Ρηθακπηθίλε Γιπθνθνξηηθνεηδή Αληη HIV λεβηξαπίλε εθαβηξέλδε St John wort Grape Fruit Ενηυμικά Τποςτρϊματα (Substrates) Αλαιγεηηθά θαηληαλύιε κεζαδόλε Βελδνδηαδεπίλεο ηξηαδνιάκε αιπξαδνιάκε κηδαδνιάκε SSRIs ζεξηξαιίλε ΑΔDs θαξβακαδεπίλε Άιια ληθεδηπίλε ηεξθελαδίλε αζηεκηδόιε ζηζαπξίδε Virani A et al. Pain, 1997 Bernard SA. Hematol Oncol Clin, 2002 Haanpaa ML et al. Mayo Clin Proc, 2010

62 Κυτόχρωμα P450 (CYP450) πολλά Φ υπόςτρωμα διαφόρων ιςομορφϊν Ρ450 TCAs: CYP1A2, CYP2C19, CYP2D6, CYP3A3/4 ςερτραλίνθ: CYP2D6, CYP3A3/4 δεξτρομεκορφάνθ: CYP2D6, CYP3A3/4 Φ υπόςτρωμα κ επαγωγζασ / αναςτολζασ τθσ ίδιασ ιςομορφισ Ρ450 καρβαμαηεπίνθ: CYP3A3/4 substrate + inducer αλοπεριδόλθ: CYP2D6 substrate + inducer Φ υπόςτρωμα μιασ ιςομορφισ κ επαγωγζασ / αναςτολζασ άλλθσ καρβαμαηεπίνθ: CYP3A3/4 substrate + inducer, CYP2D6 inducer Φ αναςτολζασ / επαγωγζασ διαφορετικϊν ιςοενηφμων ςιμετιδίνθ: CYP1A2, C3A3/4 inhibitor Bernard SA. Hematol Oncol Clin, 2002 Spina E et al. Clinical Therapeutics, 2008 Haanpaa ML et al. Mayo Clin Proc, 2010

63 Oxymorphone Hydromorphone ύλδεζε κε γιπθνπξνλίδηα Dresser GK et al. Clin Pharmacokinet, 2000; 38: 41 57

64 απνηειεζκαηηθόηεηαο Μ1, ηξακαδόιεο κνξθίλεο θσδεΐλεο ΑΔ, ηνμηθόηεηαο λνξθαηληαλύιεο θαηληαλύιεο

65 Gabapeptinoids: Αλλθλεπιδράςεισ ΦΚ gabapentin, pregabalin δε μεταβολίηονται από CYP450 gabapentin: non linear pharmacokinetics pregabalin: linear pharmacokinetics ςχεδόν καμιά ΦΚ αλλθλεπίδραςθ με άλλα φάρμακα ΠΡΟΟΧΗ ΜΟΝΟ ΣΗΝ ΑΠΟΡΡΟΦΗΗ όχι ςυγχοριγθςθ με αντιόξινα μεςοδιάςτθμα 2h βιοδιακεςιμότθτασ κατά 24% Eckhardt K et al. Anesth Analg, 2000; 91: Diaz RA et al. Neurologist, 2008; 14: S55 S65 Haanpaa ML et al. Mayo Clin Proc, 2010 SFINX Drug Interactions.

66 Κυτόχρωμα P450 (CYP 450) Αλλθλεπιδράςεισ ΦΚ Αντικατακλιπτικά Αναςτολείσ CYP450 fluoxetine, paroxetine CYP2D fluvoxamine CYP1A2, CYP2C nefazodone CYP3A3/ duloxetine, bupropion CYP2D6 ++ sertraline CYP2D6 δοςοεξαρτϊμενθ citalopram, escitalopram, venlafaxine, mirtazapine CYP2D6, CYP3A3/4 ελάχιςτθ ωσ μθδενικι επίδραςθ Spina E et al. Clinical Therapeutics, 2008; 30: Haanpaa ML et al. Mayo Clin Proc, 2010 Dworkin RH et al. Mayo Clin Proc, 2010 SFINX Drug Interactions.

67 κνξθίλεο θσδεΐλεο Πησρή Αλαιγεζία κεηνπξνιόιεο Τπόηαζε Βξαδπθαξδία παξνμεηίλεο Φαύινο Κύθινο Πησρή Αλαιγεζία Τπόηαζε, Βξαδπθαξδία

68 Κυτόχρωμα P450 (CYP 450) Αλλθλεπιδράςεισ ΦΚ TCAs: substrate CYP2DA + SSRIs (inh CYP2D6) πχ παροξετίνθσ τοξικότθτα από TCAs μζτρθςθ επιπζδων ςτο πλάςμα προτίμθςθ ςιταλοπράμθσ, βενλαφαξίνθσ δεν αναςτζλλουν το CYP2D6 + CMZ (CYP3A3/4 substrate + inducer, CYP2D6 inducer) υποκεραπεία με TCAs προτίμθςθ οξκαρβαηεπίνθσ, γκαμπαπεντινοειδϊν Haanpaa ML et al. Mayo Clin Proc, 2010 Dworkin RH et al. Mayo Clin Proc, 2010 SFINX Drug Interactions.

69 Κυτόχρωμα P450 (CYP 450) Αλλθλεπιδράςεισ ΦΚ Βενλαφαξίνθ κ Ντουλοξετίνθ: substrate CYP2DA + SSRIs πχ παροξετίνθ (inhibitor CYP2D6) C ςτο πλάςμα τοξικότθτα ςιταλοπράμθσ βενλαφαξίνθ δεν αναςτζλλουν το CYP2D6 + CMZ (CYP3A3/4 substrate + inducer, CYP2D6 inducer) υποκεραπεία, ανάγκθ για δόςθσ κεραπευτικό monitoring: απαραίτθτο προτίμθςθ οξκαρβαηεπίνθσ, γκαπαπεντινοειδϊν Hayashida K, Eisenach JC. Eur J Pharamcol, 2008; 598: Haanpaa ML et al. Mayo Clin Proc, 2010 SFINX Drug Interactions.

70 Κυτόχρωμα P450 (CYP 450) Αλλθλεπιδράςεισ ΦΚ Σραμαδόλθ: prodrug, substrate CYP2DA (ενεργοποίθςθ) + SSRIs, SNRIs (CYP2D6 inhibitors) ςεροτονινεργικό ςφνδρομο προτίμθςθ άλλου αναλγθτικοφ + CMZ (CYP3A3/4 substrate + inducer, CYP2D6 inducer) διάρκειασ + ζνταςθσ αναλγθτικοφ αποτελζςματοσ ουδοφ κρίςεων «Ε» αποφυγι ςυνδυαςμοφ Lordos EF et al. J Am Geriatr Soc, 2009 Haanpaa ML et al. Mayo Clin Proc, 2010 Dworkin RH et al. Mayo Clin Proc, 2010 SFINX Drug Interactions.

71 Αλλθλεπιδράςεισ Φαρμακοκινθτικισ Δζςμευςθ με πρωτεΐνεσ πλάςματοσ Δυναμικι Κατάςταςθ Εκτόπιςθ φαρμάκων δεςμευμζνων με πρωτεΐνεσ πλάςματοσ διακζςιμου φαρμάκου ςτο πλάςμα CMZ 70 80%, VAC 60 95%, Φαινυτοΐνθ 75 85% Λαμοτριγίνθ 50 55%, Σοπιραμάτθ 13 17%, Gabapentinoids 0% Σραμαδόλθ 20%, Μορφίνθ 30 35% Μεκαδόνθ 80% Προςοχι ςε ςυνδυαςμό με βαρφαρίνθ θμαςία αλλθλεπίδραςθσ: υπερεκτιμθμζνθ Αντιρροπιςτικοί Μθχανιςμοί: ςτακερι C ελεφκερου φαρμάκου Haanpaa ML et al. Mayo Clin Proc, 2010 SFINX Drug Interactions.

72 Αλλθλεπιδράςεισ Φαρμακοκινθτικισ Απζκκριςθ Μεταβολζσ νεφρικισ αιματικισ ροισ Σροποποίθςθ Νεφρικισ Απζκκριςθσ - Μεταβολζσ ph οφρων - υναγωνιςτικι δράςθ για ενεργό απζκκριςθ - Λίκιο + NSAIDs - Μεκοτρεξάτθ + NSAIDs Haanpaa ML et al. Mayo Clin Proc, 2010 SFINX Drug Interactions.

73

74

75

76

77 Χρόνιοσ Νευροπακθτικόσ Πόνοσ «τοχευμζνθ» Χοριγθςθ Φαρμάκου δοςολογία ικανοποιθτικό κεραπευτικό αποτζλεςμα για ικανι χρονικι περίοδο ιςορροπία μεταξφ κεραπευτικοφ αποτελζςματοσ κ ΑΕ χρονικά μεςοδιαςτιματα αλλθλεπιδράςεισ επαγρφπνιςθ τοξικότθτα αποτελεςματικότθτα Virani A et al. Pain, 1997; 73: 3 13 Gilron I, Max MB et al. Expert Rev Neurotherapeutics, 2005; 5: Haanpaa ML et al. Mayo Clin Proc, 2010; 85: S15 S25

78 Adverse Drug Drug Interactions Clinical Judgment Defenses

79

Αλληλεπιδράςεισ Φαρμάκων ςτο Χρόνιο Νευροπαθητικό Πόνο Ελένη Μόκα, Αναισθησιολόγος Creta InterClinic Hospital Ηράκλειο, Κρήτη Οι αλλθλεπιδράςεισ των

Αλληλεπιδράςεισ Φαρμάκων ςτο Χρόνιο Νευροπαθητικό Πόνο Ελένη Μόκα, Αναισθησιολόγος Creta InterClinic Hospital Ηράκλειο, Κρήτη Οι αλλθλεπιδράςεισ των Αλληλεπιδράςεισ Φαρμάκων ςτο Χρόνιο Νευροπαθητικό Πόνο Ελένη Μόκα, Αναισθησιολόγος Creta InterClinic Hospital Ηράκλειο, Κρήτη Οι αλλθλεπιδράςεισ των φαρμάκων, εδϊ και αρκετά χρόνια, ζχουν προςελκφςει το

Διαβάστε περισσότερα

Η αϋπλία ζηε ΧΑΠ. Από ηελ εκθάληζε ζηελ αληηκεηώπηζε

Η αϋπλία ζηε ΧΑΠ. Από ηελ εκθάληζε ζηελ αληηκεηώπηζε Η αϋπλία ζηε ΧΑΠ. Από ηελ εκθάληζε ζηελ αληηκεηώπηζε Χαπάλαμπορ Μεπμίγκηρ Πνεςμονολόγορ, Ειδικόρ ιαηπόρ ύπνος (ΑBCISS) Δνηηρ Επγαζηηπίος Ύπνος 401 ΓΣΝΑ Aχπνία Αναφερόμενθ δυςκολία ςτθν ζλευςθ του φπνου,

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις επανάληψης. Ενδοκρινείς αδένες. Τμήμα Ιαηρικής Πανεπιζηήμιο Παηρών

Ερωτήσεις επανάληψης. Ενδοκρινείς αδένες. Τμήμα Ιαηρικής Πανεπιζηήμιο Παηρών Ερωτήσεις επανάληψης Ενδοκρινείς αδένες Τμήμα Ιαηρικής Πανεπιζηήμιο Παηρών Υπόφυςη Ποια είδθ ορμονϊν γνωρίηετε με βάςθ τον τρόπο δράςθσ τουσ; Ποιοι είναι οι διαφορετικοί τρόποι μετάδοςθσ του ςιματοσ εντόσ

Διαβάστε περισσότερα

Συν-νοσηρότητες στον Καρδιολογικό Ασθενή: Τι νεώτερο ςτη χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια. Αικατερίνθ Αυγεροποφλου Διευκφντρια ΕΤ

Συν-νοσηρότητες στον Καρδιολογικό Ασθενή: Τι νεώτερο ςτη χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια. Αικατερίνθ Αυγεροποφλου Διευκφντρια ΕΤ Συν-νοσηρότητες στον Καρδιολογικό Ασθενή: Τι νεώτερο ςτη χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια Αικατερίνθ Αυγεροποφλου Διευκφντρια ΕΤ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ Οι αςκενείσ με καρδιακι ανεπάρκεια λόγω τθσ ςφγχρονθσ

Διαβάστε περισσότερα

Φυςικι δραςτθριότθτα παιδιών και εφιβων ςτθ χώρα μασ: ςυμβολι ςτθν υγεία και παράγοντεσ που επθρεάηουν τθ ςυμμετοχι ςτθν άςκθςθ

Φυςικι δραςτθριότθτα παιδιών και εφιβων ςτθ χώρα μασ: ςυμβολι ςτθν υγεία και παράγοντεσ που επθρεάηουν τθ ςυμμετοχι ςτθν άςκθςθ Φυςικι δραςτθριότθτα παιδιών και εφιβων ςτθ χώρα μασ: ςυμβολι ςτθν υγεία και παράγοντεσ που επθρεάηουν τθ ςυμμετοχι ςτθν άςκθςθ Γρθγόρθσ Μπογδάνθσ, PhD, Επίκουροσ Κακθγθτισ ΣΕΦΑΑ ΕΚΠΑ Παιδικι Παχυςαρκία

Διαβάστε περισσότερα

Επίδραςθ επιγενετικών μθχανιςμών κατά τθ διάρκεια τθσ ηωισ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκθσ Παιδίατροσ Επιμ. Α ΜΕΝΝ Γ.Ν.Χανίων

Επίδραςθ επιγενετικών μθχανιςμών κατά τθ διάρκεια τθσ ηωισ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκθσ Παιδίατροσ Επιμ. Α ΜΕΝΝ Γ.Ν.Χανίων Επίδραςθ επιγενετικών μθχανιςμών κατά τθ διάρκεια τθσ ηωισ Εμμ. Μ. Καραβιτάκθσ Παιδίατροσ Επιμ. Α ΜΕΝΝ Γ.Ν.Χανίων ΣΟΧΟΙ ΣΗ ΠΑΡΟΤΙΑΗ οριςμόσ τθσ επιγενετικισ και των μθχανιςμϊν τθσ επίδραςθ επιγενετικϊν

Διαβάστε περισσότερα

Δθμοκρίτειο Πανεπιςτιμιο Θράκθσ Σμιμα Ιατρικισ Διπλωματικι Εργαςία Πάνοσ Ι. Σςίτςιοσ

Δθμοκρίτειο Πανεπιςτιμιο Θράκθσ Σμιμα Ιατρικισ Διπλωματικι Εργαςία Πάνοσ Ι. Σςίτςιοσ Δθμοκρίτειο Πανεπιςτιμιο Θράκθσ Σμιμα Ιατρικισ Διπλωματικι Εργαςία Πάνοσ Ι. Σςίτςιοσ Φαρμακοκινθτικζσ & Φαρμακοδυναμικζσ Αλλθλεπιδράςεισ των Αντιεκκριτικϊν και Ευκινθτικϊν Φαρμάκων με άλλεσ Φαρμακολογικζσ

Διαβάστε περισσότερα

Φαρμακευτικζσ δθλθτθριάςεισ Αλλεργικζσ αντιδράςεισ

Φαρμακευτικζσ δθλθτθριάςεισ Αλλεργικζσ αντιδράςεισ Φαρμακευτικζσ δθλθτθριάςεισ Αλλεργικζσ αντιδράςεισ «H δόςη κάνει το φάρμακο δηλητήριο» Παράκελςοσ το φάρμακο είναι και φαρμάκι «λαϊκή ρήςη» ΡΑΚΤΛΚΑ ΚΑΚΕ ΦΑΜΑΚΟ Ι ΟΥΣΛΑ ΜΡΟΕΛ ΝΑ ΡΟΚΑΛΕΣΕΛ ΣΥΜΡΤΩΜΑΤΑ ΔΘΛΘΤΘΛΑΣΘΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΒΙΤΑΜΙΝΗΣ Β12 ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ ΙΙ ΚΑΙ ΧΡΟΝΙΑ ΝΕΦΡΙΚΗ ΝΟΣΟ. Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΛΗΨΗΣ ΜΕΤΦΟΡΜΙΝΗΣ Ε.

Ο ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΒΙΤΑΜΙΝΗΣ Β12 ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ ΙΙ ΚΑΙ ΧΡΟΝΙΑ ΝΕΦΡΙΚΗ ΝΟΣΟ. Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΛΗΨΗΣ ΜΕΤΦΟΡΜΙΝΗΣ Ε. Ο ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΒΙΤΑΜΙΝΗΣ Β12 ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ ΙΙ ΚΑΙ ΧΡΟΝΙΑ ΝΕΦΡΙΚΗ ΝΟΣΟ. Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΛΗΨΗΣ ΜΕΤΦΟΡΜΙΝΗΣ Ε. Πάσχου, E. Γαβριηλάκη, Α. Καλαϊτζόγλου, Ε. Άμπλα, Ε. Παππάς,

Διαβάστε περισσότερα

Δυςκολίεσ ςτθν προςζγγιςθ αςκενϊν με θπατικζσ νόςουσ. Γαρυφαλιά Ν. Βλάχου Πνευμονολόγος Επιμελήτρια Β Γ.Π. Ν. Τρίπολης

Δυςκολίεσ ςτθν προςζγγιςθ αςκενϊν με θπατικζσ νόςουσ. Γαρυφαλιά Ν. Βλάχου Πνευμονολόγος Επιμελήτρια Β Γ.Π. Ν. Τρίπολης Δυςκολίεσ ςτθν προςζγγιςθ αςκενϊν με θπατικζσ νόςουσ Γαρυφαλιά Ν. Βλάχου Πνευμονολόγος Επιμελήτρια Β Γ.Π. Ν. Τρίπολης Θ πνευμονικι φυματίωςθ μπορεί να ςυνυπάρχει με άλλα νοςιματα Πνευμονικά Εξωπνευμονικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΤΑΒΑΣΤΑΤΙΝΗ ΝΕΟΤΕΡΑ ΥΠΟΛΙΠΙΔΑΙΜΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΑ. Ι. Γ. Στυλιάδης ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ Β ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΓΝΘ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ

ΠΙΤΑΒΑΣΤΑΤΙΝΗ ΝΕΟΤΕΡΑ ΥΠΟΛΙΠΙΔΑΙΜΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΑ. Ι. Γ. Στυλιάδης ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ Β ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΓΝΘ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΙΤΑΒΑΣΤΑΤΙΝΗ ΝΕΟΤΕΡΑ ΥΠΟΛΙΠΙΔΑΙΜΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΑ Ι. Γ. Στυλιάδης ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ Β ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΓΝΘ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ 2012 1/3 από το σύνολο των θανάτων CVD 17.000.000 2002 1/3 από το σύνολο των θανάτων CVD

Διαβάστε περισσότερα

Ι. Βλαχογιαννάκοσ, Γ. Β. Παπακεοδωρίδθσ, Γ.Ν. Νταλζκοσ, Α. Αλεξοποφλου, Χ. Τριάντοσ, Ε. Χολόγκιτασ, Ι. Κοςκίνασ

Ι. Βλαχογιαννάκοσ, Γ. Β. Παπακεοδωρίδθσ, Γ.Ν. Νταλζκοσ, Α. Αλεξοποφλου, Χ. Τριάντοσ, Ε. Χολόγκιτασ, Ι. Κοςκίνασ ΚΑΣΕΤΘΤΝΣΗΡΙΕ ΟΔΗΓΙΕ ΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΣΗ ΗΠΑΣΟ (ΕΕΜΗ) ΓΙΑ ΣΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΗ ΕΝΕΡΓΟΠΟΙΗΗ ΣΟΤ ΙΟΤ ΣΗ ΗΠΑΣΙΣΙΔΑ Β ΚΑΣΑ ΣΗ ΧΟΡΗΓΗΗ ΑΝΟΟΚΑΣΑΣΑΛΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Ι. Βλαχογιαννάκοσ, Γ. Β. Παπακεοδωρίδθσ,

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικές επιδράσεις της οξέωσης της υπερκαπνίας των βαριά πασχόντων ασθενών

Συστηματικές επιδράσεις της οξέωσης της υπερκαπνίας των βαριά πασχόντων ασθενών Συστηματικές επιδράσεις της οξέωσης της υπερκαπνίας των βαριά πασχόντων ασθενών Γιώργος Κουλιάτσης, Πνευμονολόγος, Επιμελητής Β Κλινικής Εντατικής Θεραπείας, ΠΓΝ Έβρου Εισαγωγή- Υπερκαπνία, Οξέωση, Οξυαιμία

Διαβάστε περισσότερα

υσκολία στη Θεραπεία: Συννοσηρότητα µε χρήση ουσιών, αλκοόλ, ψυχική

υσκολία στη Θεραπεία: Συννοσηρότητα µε χρήση ουσιών, αλκοόλ, ψυχική υσκολία στη Θεραπεία: Συννοσηρότητα µε χρήση ουσιών, αλκοόλ, ψυχική διαταραχή ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΓΡΙΝΑΚΗΣ ψυχίατρος ΠΟΛΥΔΥΝΑΜΟ ΨΥΧΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΚΕΘΕΑ ΑΡΙΑΔΝΗ ΑΛΚΟΟΛΟΓΙΚΟ ΙΑΤΡΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΣΟΤ ΠΝΕΤΜΟΝΑ. Ανκόπουλοσ Μιχάλθσ Ογκολόγοσ Επιμελθτισ μονάδασ Χ/Θ Μποδοςάκειο Νοςοκομείο Πτολεμαΐδασ

ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΣΟΤ ΠΝΕΤΜΟΝΑ. Ανκόπουλοσ Μιχάλθσ Ογκολόγοσ Επιμελθτισ μονάδασ Χ/Θ Μποδοςάκειο Νοςοκομείο Πτολεμαΐδασ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΣΟΤ ΠΝΕΤΜΟΝΑ Ανκόπουλοσ Μιχάλθσ Ογκολόγοσ Επιμελθτισ μονάδασ Χ/Θ Μποδοςάκειο Νοςοκομείο Πτολεμαΐδασ ΤΠΑΡΧΕΙ ΟΦΕΛΟ ΑΠΟ ΣΗΝ Χ/Θ ΣΟΤ ΑΘΕΝΕΙ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΝΕΤΜΟΝΑ; ΜΜΚΠ Αυξάνει τα

Διαβάστε περισσότερα

Ινσουλίνη και καρδιά. Ηλιάδης Φώτης Λέκτορας Α.Π.Θ.

Ινσουλίνη και καρδιά. Ηλιάδης Φώτης Λέκτορας Α.Π.Θ. Ινσουλίνη και καρδιά Ηλιάδης Φώτης Λέκτορας Α.Π.Θ. Επίδραση ινσουλίνης στο ήπαρ, στους μυς και στον λιπώδη ιστό : Διατήρηση ευγλυκαιμίας Nature 2001;414:799 806 Ινσουλίνη? Λειτουργικότητα Μορφολογία Βιωσιμότητα

Διαβάστε περισσότερα

Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά

Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά Ε.Παρασκάκης Eπικ. Καθηγητής Παιδιατρικής Μονάδα Αναπνευστικών Νοσημάτων Παίδων Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Θράκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παρακολούθηση αρκετών αναπνευστικών

Διαβάστε περισσότερα

Ρομποτική. Η υγεία ςασ το αξίηει

Ρομποτική. Η υγεία ςασ το αξίηει Ρομποτική Μάκετε γριγορά και εφκολα ό τι χρειάηεται να ξζρετε για τισ λαπαροςκοπικζσ μεκόδουσ αντιμετϊπιςθσ γυναικολογικϊν πακιςεων Ενθμερωκείτε ςωςτά και υπεφκυνα Η υγεία ςασ το αξίηει Μζκοδοσ και πλεονεκτιματα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΚΟΤΡΙΚΑ ΑΝΑΛΓΗΣΙΚΑ

ΕΠΙΚΟΤΡΙΚΑ ΑΝΑΛΓΗΣΙΚΑ ΕΠΙΚΟΤΡΙΚΑ ΑΝΑΛΓΗΣΙΚΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΑΛΓΟΛΟΓΙΑ 9 η ΕΠΙΣΗΜΟΝΙΚΗ ΤΝΑΝΣΗΗ: «ΟΞΤ ΠΟΝΟ» Αθήνα, Αμφιθζατρο ΕΚΑΒ 10 Δεκεμβρίου 2011 Εριφφλη Αργφρα Αναπλθρϊτρια Κακθγιτρια Αναιςκθςιολογίασ Αρεταίειο Νοςοκομείο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΜΕΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ:

ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΜΕΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΜΕΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: ΤΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΡΟΔΟΠΗΣ Ιωάννης Βιζιριανάκης Αναπληρωτής Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

Μυοπάθεια και τατίνες

Μυοπάθεια και τατίνες Μυοπάθεια και τατίνες ΧΡΗΣΟ Ν. ΠΑΝΑΓΟΤΛΗ ΔΙΕΤΘΤΝΣΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΑΣΡΕΙΟ ΤΠΕΡΣΑΗ ΚΑΙ ΛΙΠΙΔΙΩΝ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΟΚΟΜΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Γ. ΓΕΝΝΗΜΑΣΑ ηαηίκεξ Μεηώκμοκ ηεκ LDLπμι. 30-55%, ηα Σνηγι. 10-30%

Διαβάστε περισσότερα

Υπό τθν απειλι τθσ υπερ-διάγνωςθσ του παιδικοφ άςκματοσ

Υπό τθν απειλι τθσ υπερ-διάγνωςθσ του παιδικοφ άςκματοσ 25 ο υνζδριο Κοινωνικισ Παιδιατρικισ Ικάκθ, 29-31/8/2013 Υπό τθν απειλι τθσ υπερ-διάγνωςθσ του παιδικοφ άςκματοσ Κϊςτασ Ν. Πρίφτθσ Παιδοπνευμονολογικι & Παιδοαλλεργιολογικι Μονάδα Γ Παιδιατρικι Κλινικι,

Διαβάστε περισσότερα

Η επίδραση της πολυφαρμακίας στους εύθραυστους ηλικιωμένους ασθενείς. Σούλης Γιώργος MD, PhD Γενικός Ιατρός Μετεκπαίδευση στη Γηριατρική

Η επίδραση της πολυφαρμακίας στους εύθραυστους ηλικιωμένους ασθενείς. Σούλης Γιώργος MD, PhD Γενικός Ιατρός Μετεκπαίδευση στη Γηριατρική Η επίδραση της πολυφαρμακίας στους εύθραυστους ηλικιωμένους ασθενείς Σούλης Γιώργος MD, PhD Γενικός Ιατρός Μετεκπαίδευση στη Γηριατρική Περίγραμμα Ορισμός πολυφαρμακίας Συχνότητα/Επιδημιολογικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμία και άνοια Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Επιδημιολογία άνοιας Υπολογίζεται ότι 24,3 εκατομμύρια άτομα στον

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΙΜΕ ΕΠΙΠΣΩΕΙ ΣΗ ΠΑΧΤΑΡΚΙΑ ΣΟ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟ ΤΣΗΜΑ ΣΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ

ΠΡΩΙΜΕ ΕΠΙΠΣΩΕΙ ΣΗ ΠΑΧΤΑΡΚΙΑ ΣΟ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟ ΤΣΗΜΑ ΣΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΩΙΜΕ ΕΠΙΠΣΩΕΙ ΣΗ ΠΑΧΤΑΡΚΙΑ ΣΟ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟ ΤΣΗΜΑ ΣΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ Κυριακή Παπαδοποφλου-Λεγμπζλου Λζκτορας Παιδιατρικής-Παιδοκαρδιολογίας ΑΠΘ ΔϋΠαιδιατρικι Κλινικι Νοςοκομείο «Παπαγεωργίου» Θεςςαλονίκθ Η

Διαβάστε περισσότερα

ANA, anti-dna, anti-ena

ANA, anti-dna, anti-ena ANA, anti-dna, anti-ena Κλινικι και Προγνωςτικι Αξιολόγθςθ ΣΑΜΑΣΗ-ΝΙΚΟ ΛΙΟΗ Αναπλθρωτισ Κακθγθτισ Δ/ντισ: Ρευματολογικό Σμιμα Πανεπιςτθμιακι Πακολογικι Κλινικι Ιατρικι χολι Παν/μίου Πατρών ΑΝΑ Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2.

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. Χαράλαμπος Ταμβάκος, Αναστάσιος Κουτσοβασίλης, Αλέξης Σωτηρόπουλος, Μαρία Παππά, Ουρανία Αποστόλου,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΑΝΣΙΝΟ Χ.ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΤΛΟ ΔΕΡΜΑΣΟΛΟΓΟ ΑΦΡΟΔΙΙΟΛΟΓΟ ΠΑΝΕΠΙΣΗΜΙΑΚΟ ΤΠΟΣΡΟΦΟ Βϋ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΦΡΟΔΙΙΩΝ ΚΑΙ ΔΕΡΜΑΣΙΚΩΝ ΝΟΩΝ ΑΘΗΝΑ ΠΓΝΑ ΑΣΣΙΚΟΝ

ΚΩΝΣΑΝΣΙΝΟ Χ.ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΤΛΟ ΔΕΡΜΑΣΟΛΟΓΟ ΑΦΡΟΔΙΙΟΛΟΓΟ ΠΑΝΕΠΙΣΗΜΙΑΚΟ ΤΠΟΣΡΟΦΟ Βϋ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΦΡΟΔΙΙΩΝ ΚΑΙ ΔΕΡΜΑΣΙΚΩΝ ΝΟΩΝ ΑΘΗΝΑ ΠΓΝΑ ΑΣΣΙΚΟΝ ΚΩΝΣΑΝΣΙΝΟ Χ.ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΤΛΟ ΔΕΡΜΑΣΟΛΟΓΟ ΑΦΡΟΔΙΙΟΛΟΓΟ ΠΑΝΕΠΙΣΗΜΙΑΚΟ ΤΠΟΣΡΟΦΟ Βϋ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΦΡΟΔΙΙΩΝ ΚΑΙ ΔΕΡΜΑΣΙΚΩΝ ΝΟΩΝ ΑΘΗΝΑ ΠΓΝΑ ΑΣΣΙΚΟΝ ΤΣΗΜΑΣΙΚΑ ANTIBIOTIKA ΣΗΝ ΑΚΜΗ δεκαετία ϋ60 : ςυςτθματικά αντιβιοτικά

Διαβάστε περισσότερα

Παναγιϊτθσ Ακ. Θωμόπουλοσ Μαιευτιρασ Γυναικολόγοσ Γ Μαιευτικι και Γυναικολογικι Κλινικι Πανεπιςτθμίου Ακθνϊν Αττικό Νοςοκομείο

Παναγιϊτθσ Ακ. Θωμόπουλοσ Μαιευτιρασ Γυναικολόγοσ Γ Μαιευτικι και Γυναικολογικι Κλινικι Πανεπιςτθμίου Ακθνϊν Αττικό Νοςοκομείο Παναγιϊτθσ Ακ. Θωμόπουλοσ Μαιευτιρασ Γυναικολόγοσ Γ Μαιευτικι και Γυναικολογικι Κλινικι Πανεπιςτθμίου Ακθνϊν Αττικό Νοςοκομείο Η κφθςθ είναι μία φυςιολογικι διεργαςία αλλά... Επίδραςθ τθσ κφθςθσ ςτθ λοίμωξθ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΥΡΟΠΑΘΗΤΙΚΟΣ ΠΟΝΟΣ. Σταυρούλα Δικαίου Ρευµατολόγος

ΝΕΥΡΟΠΑΘΗΤΙΚΟΣ ΠΟΝΟΣ. Σταυρούλα Δικαίου Ρευµατολόγος ΝΕΥΡΟΠΑΘΗΤΙΚΟΣ ΠΟΝΟΣ Σταυρούλα Δικαίου Ρευµατολόγος Νευροπαθητικός πόνος Pain arising as a direct consequence of a lesion or disease affecting the somatosensory system (Special Interest Group on Neuropathic

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010)

Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010) Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010) Καραγιάννη Δ. 1, Μπάμπα Α. 2, Σουμανίδησ τ. 2, Ρίζοσ Π 2., Μπαλτζήσ Δ. 3, κούτασ Δ., ΚοτςαμίδηΙ.

Διαβάστε περισσότερα

Η ςυμβολι τθσ Πυρθνικισ Ιατρικισ ςτθ κεραπεία του καρκίνου του πνεφμονα. Περικλισ Μθτςάκθσ Πυρθνικόσ Ιατρόσ

Η ςυμβολι τθσ Πυρθνικισ Ιατρικισ ςτθ κεραπεία του καρκίνου του πνεφμονα. Περικλισ Μθτςάκθσ Πυρθνικόσ Ιατρόσ Η ςυμβολι τθσ Πυρθνικισ Ιατρικισ ςτθ κεραπεία του καρκίνου του πνεφμονα Περικλισ Μθτςάκθσ Πυρθνικόσ Ιατρόσ Θεραπεία νευροενδοκρινικϊν όγκων με ραδιοεπιςθμαςμζνα ανάλογα ςωματοςτατίνθσ Αναλγθτικι κεραπεία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΣΗΕΙ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΕΣΑΡΣΗ 20 ΜΑΪΟΤ 2015

ΑΠΑΝΣΗΕΙ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΕΣΑΡΣΗ 20 ΜΑΪΟΤ 2015 ΑΠΑΝΣΗΕΙ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΘΕΜΑ Α ΣΕΣΑΡΣΗ 20 ΜΑΪΟΤ 2015 Α1. - γ. ςφφιλθ Α2. - α. ερυκρόσ μυελόσ των οςτών Α3. - β. εντομοκτόνο Α4. - β. καταναλωτζσ 1θσ τάξθσ Α5. - δ. μία οικογζνεια ΘΕΜΑ Β Β1. 1.

Διαβάστε περισσότερα

Αζιλσαρτάνη: Ο νέος, ισχυρός ανταγωνιστής υποδοχέων αγγειοτασίνης ΙΙ. Μιχάλης Δούμας Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ GW University, Washington, DC

Αζιλσαρτάνη: Ο νέος, ισχυρός ανταγωνιστής υποδοχέων αγγειοτασίνης ΙΙ. Μιχάλης Δούμας Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ GW University, Washington, DC Αζιλσαρτάνη: Ο νέος, ισχυρός ανταγωνιστής υποδοχέων αγγειοτασίνης ΙΙ Μιχάλης Δούμας Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ GW University, Washington, DC Δήλωση συμφερόντων Τιμητικές αμοιβές από: Novartis, Menarini,

Διαβάστε περισσότερα

Διαηροθή μηηέρας και παιδιού ζε ζτέζη με ηην εμθάνιζη παιδικής λεσταιμίας

Διαηροθή μηηέρας και παιδιού ζε ζτέζη με ηην εμθάνιζη παιδικής λεσταιμίας Διαηροθή μηηέρας και παιδιού ζε ζτέζη με ηην εμθάνιζη παιδικής λεσταιμίας Διαμανηάρας Α, Νηοσβέλης Ε, εργενηάνης Θ, Πεηρίδοσ Ε Εργαςτιριο Υγιεινισ, Επιδθμιολογίασ και Ιατρικισ Στατιςτικισ, Ιατρικι Σχολι

Διαβάστε περισσότερα

Αγωγή με γλυκοκορτικοειδή: σχήμα διακοπής για την αποφυγή επινεφριδικής ανεπάρκειας. Γεώργιος Ν. Κουκούλης Ενδοκρινολόγος

Αγωγή με γλυκοκορτικοειδή: σχήμα διακοπής για την αποφυγή επινεφριδικής ανεπάρκειας. Γεώργιος Ν. Κουκούλης Ενδοκρινολόγος Αγωγή με γλυκοκορτικοειδή: σχήμα διακοπής για την αποφυγή επινεφριδικής ανεπάρκειας Γεώργιος Ν. Κουκούλης Ενδοκρινολόγος ΔΗΛΩΣΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗΣ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ Αρνητική ΓΛΥΚΟΚΟΡΤΙΚΟΕΙΔΗ Στεροειδή μόρια με πλειοτρόπες

Διαβάστε περισσότερα

Κάπνισμα στον Ελληνικό πληθυσμό. Εφαρμογή των νέων μέτρων απαγόρευσης, τρόποι διακοπής και καρδιολογική προσέγγιση

Κάπνισμα στον Ελληνικό πληθυσμό. Εφαρμογή των νέων μέτρων απαγόρευσης, τρόποι διακοπής και καρδιολογική προσέγγιση Κάπνισμα στον Ελληνικό πληθυσμό. Εφαρμογή των νέων μέτρων απαγόρευσης, τρόποι διακοπής και καρδιολογική προσέγγιση Γεώργιος Σ. Γκουμάς MD, PhD, FESC Αν. Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Ευρωκλινική Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΣΤΗ ΜΕΤΩΠΟΚΡΟΤΑΦΙΚΗ ΑΝΟΙΑ

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΣΤΗ ΜΕΤΩΠΟΚΡΟΤΑΦΙΚΗ ΑΝΟΙΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΣΤΗ ΜΕΤΩΠΟΚΡΟΤΑΦΙΚΗ ΑΝΟΙΑ Γιαννοπούλου Γ. Κωνσταντίνα Επιμελήτρια Α Υπεύθυνη Ιατρείου Άνοιας Γ.Ν.Α. Λαϊκό ΕΙΣΑΓΩΓΗ Tεκμηριωμένες φαρμακευτικές μέθοδοι

Διαβάστε περισσότερα

Barbara P. Yawn, MD, MSc a, Susan K. Brenneman, PhD b, Felicia C. Allen-Ramey, PhD b, Michael D. Cabana, MD, MPH c, Leona E.

Barbara P. Yawn, MD, MSc a, Susan K. Brenneman, PhD b, Felicia C. Allen-Ramey, PhD b, Michael D. Cabana, MD, MPH c, Leona E. Barbara P. Yawn, MD, MSc a, Susan K. Brenneman, PhD b, Felicia C. Allen-Ramey, PhD b, Michael D. Cabana, MD, MPH c, Leona E. Markson, ScD b a Department of Research, Olmsted Medical Center, Rochester,

Διαβάστε περισσότερα

Οξνζεηηθά νπζηνεμαξηεκέλα άηνκα ζηελ Διιάδα ηνπ ζήκεξα. 1. Αξρηθή αληηκεηώπηζε θαη παξαθνινύζεζε νπζηνεμαξηεκέλσλ αηόκσλ κε HIV ινίκσμε

Οξνζεηηθά νπζηνεμαξηεκέλα άηνκα ζηελ Διιάδα ηνπ ζήκεξα. 1. Αξρηθή αληηκεηώπηζε θαη παξαθνινύζεζε νπζηνεμαξηεκέλσλ αηόκσλ κε HIV ινίκσμε Οξνζεηηθά νπζηνεμαξηεκέλα άηνκα ζηελ Διιάδα ηνπ ζήκεξα 1. Αξρηθή αληηκεηώπηζε θαη παξαθνινύζεζε νπζηνεμαξηεκέλσλ αηόκσλ κε HIV ινίκσμε Ψυχογυιοφ Μινα Eπικ Κακθγιτρια Πακολογίασ Λοιμϊξεων Α ΠΚ, Λαϊκό Νοςοκομείο

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικζσ Ανάλυςησ Διοικητικών Αποφάςεων

Τεχνικζσ Ανάλυςησ Διοικητικών Αποφάςεων Τεχνικζσ Ανάλυςησ Διοικητικών Αποφάςεων Ενότητα 3: υςτιματα ουρϊν αναμονισ Κακθγθτισ Γιάννθσ Γιαννίκοσ χολι Οργάνωςθσ και Διοίκθςθσ Επιχειριςεων Σμιμα Διοίκθςθσ Επιχειριςεων Σκοποί ενότητασ Μελζτθ ςυςτθμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Επιμζλεια. Δρ. Ιωάννησ. Δετοράκησ

Επιμζλεια. Δρ. Ιωάννησ. Δετοράκησ HIV / AIDS Επιμζλεια. Δρ. Ιωάννησ. Δετοράκησ 2011 Σελίδα 0 από 12 HIV / AIDS Το AIDS είναι ζνα ςεξουαλικό μεταδοτικό νόςθμα και δεν αποτελεί πλζον μια κανατθφόρα αςκζνεια, αλλά μία χρόνια νόςο, για τθν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΔΡΑΣΗΣ ΤΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΟΚΙΝΗΤΙΚΗ-ΦΑΡΜΑΚΟΔΥΝΑΜΙΚΗ ΧΑΡΙΣ ΛΙΑΠΗ Τι είναι φάρμακο Κάθε ουσία ή προιόν που χρησιμοποιείται για την τροποποίηση ή διερεύνηση φυσιολογικών

Διαβάστε περισσότερα

Η κλινική εµπειρία από τη χρήση του συµπυκνωµένου προθροµβινικού συµπλέγµατος (PCC)

Η κλινική εµπειρία από τη χρήση του συµπυκνωµένου προθροµβινικού συµπλέγµατος (PCC) Η κλινική εµπειρία από τη χρήση του συµπυκνωµένου προθροµβινικού συµπλέγµατος (PCC) Μαριάννα Παπαϊωάννου, MD, MSc Επιµελήτρια Β Αναισθησιολόγος, Γ.Ν. «Ασκληπιείο Βούλας» Σκοπός Ποια είναι τα σύγχρονα κλινικά

Διαβάστε περισσότερα

Σφγκριςθ αποτελεςμάτων τραμπεκουλεκτομισ και βαλβίδων

Σφγκριςθ αποτελεςμάτων τραμπεκουλεκτομισ και βαλβίδων Σφγκριςθ αποτελεςμάτων τραμπεκουλεκτομισ και βαλβίδων Ελευκζριοσ Αναςταςόπουλοσ Επιμελθτισ Α Γ.Ν. Παπαγεωργίου 34 ο Πανελλινιο Οφκαλμολογικό Συνζδριο Τραμπεκουλεκτομι ι βαλβίδα 1. Αςφάλεια Πρϊιμεσ και

Διαβάστε περισσότερα

Δ. Ανακοινώσεις σε ελληνικά συνζδρια (94)

Δ. Ανακοινώσεις σε ελληνικά συνζδρια (94) Δ. Ανακοινώσεις σε ελληνικά συνζδρια (94) Πανελλήνιο Καρδιολογικό Συνζδριο (89) 1. Στράτος Κ, Βυςςοφλθσ Γ, Καρπάνου Ε, Αποςτολόπουλοσ Α, Ηαχαροφλθσ Α, Σοφτουηασ Π: Ο ρόλοσ του τφπου προςωπικότθτασ ςτθ

Διαβάστε περισσότερα

Αντωνία Χαρίτου. Παιδίατρος-Νεογνολόγος. υντονίστρια Διευθύντρια ΜΕΝ Νεογνών Μαιευτήριο ΡΕΑ. 25 ν Παλειιήλην Σπλέδξην ΕΕΚΠΠΥ Βαζύ Ιζάθεο 29/8-1/9

Αντωνία Χαρίτου. Παιδίατρος-Νεογνολόγος. υντονίστρια Διευθύντρια ΜΕΝ Νεογνών Μαιευτήριο ΡΕΑ. 25 ν Παλειιήλην Σπλέδξην ΕΕΚΠΠΥ Βαζύ Ιζάθεο 29/8-1/9 Αντωνία Χαρίτου Παιδίατρος-Νεογνολόγος υντονίστρια Διευθύντρια ΜΕΝ Νεογνών Μαιευτήριο ΡΕΑ 25 ν Παλειιήλην Σπλέδξην ΕΕΚΠΠΥ Βαζύ Ιζάθεο 29/8-1/9 Η αξιολόγηςη τησ αςφϊλειασ τησ φαρμακευτικόσ αγωγόσ τησ μητϋρασ

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτοπαθής και δευτεροπαθής αντοχή του μυκοβακτηριδίου

Πρωτοπαθής και δευτεροπαθής αντοχή του μυκοβακτηριδίου Πρωτοπαθής και δευτεροπαθής αντοχή του μυκοβακτηριδίου Γιάννης Π. Κιουμής Μονάδα Αναπνευστικών Λοιμώξεων Πνευμονολογική Κλινική ΑΠΘ Γ. Ν. Θ. «Γ. Παπανικολάου» «H μεγαλύτερη συμφορά που μπορεί να συμβεί

Διαβάστε περισσότερα

Νικόλαος Μπουντουβής Ενδοκρινολόγος Εργαστήριο Έρευνας Παθήσεων Μυοσκελετικού Συστήματος

Νικόλαος Μπουντουβής Ενδοκρινολόγος Εργαστήριο Έρευνας Παθήσεων Μυοσκελετικού Συστήματος Νικόλαος Μπουντουβής Ενδοκρινολόγος Εργαστήριο Έρευνας Παθήσεων Μυοσκελετικού Συστήματος Θέματα με Κλινικό Ενδιαφέρον στην Ορθοπαιδική Ειδικότητα Κυλλήνη, 25 Ιουνίου 2011 Αρχές αντιοστεοπορωτικής αγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Ανϊτερεσ πνευματικζσ λειτουργίεσ Μνιμθ Μάκθςθ -Συμπεριφορά

Ανϊτερεσ πνευματικζσ λειτουργίεσ Μνιμθ Μάκθςθ -Συμπεριφορά Ανϊτερεσ πνευματικζσ λειτουργίεσ Μνιμθ Μάκθςθ -Συμπεριφορά Οδθγίεσ Προτείνεται να γίνει ςαφισ ο ρόλοσ κάκε τμιματοσ του ΚΝΣ και να αναδειχκεί θ ςχζςθ που ζχουν τα μζρθ αυτά με τισ ανϊτερεσ πνευματικζσ

Διαβάστε περισσότερα

The Program of the 17 th Annual Meeting on Viral Hepatitis B and C

The Program of the 17 th Annual Meeting on Viral Hepatitis B and C The Program of the 17 th Annual Meeting on Viral Hepatitis B and C Compared to the Meeting of the previous year - Number of Sessions reduced from seven to five - A later start in the morning of Saturday

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΕΙΣΗ ΝΟΗΛΕΙΑ Ε ΚΕΝΣΡΟ ΑΠΟΘΕΡΑΠΕΙΑ - ΑΠΟΚΑΣΑΣΑΗ

ΚΛΕΙΣΗ ΝΟΗΛΕΙΑ Ε ΚΕΝΣΡΟ ΑΠΟΘΕΡΑΠΕΙΑ - ΑΠΟΚΑΣΑΣΑΗ ΚΛΕΙΣΗ Ε ΚΕΝΣΡΟ ΑΠΟΘΕΡΑΠΕΙΑ - ΑΠΟΚΑΣΑΣΑΗ φμφωνα με τθν ιςχφουςα νομοκεςία του Τπουργείου Τγείασ για τα Κζντρα Αποκεραπείασ και Αποκατάςταςθσ (Κ.Α.Α) και βάςει του Ενιαίου Κανονιςμοφ Παροχϊν Τγείασ (Ε.Κ.Π.Τ.)

Διαβάστε περισσότερα

CHEST (ALI) RBC RBC ( OR %CI (95%CI P 0.001) RBC OR 1.06 (95%CI P 0.001)

CHEST (ALI) RBC RBC ( OR %CI (95%CI P 0.001) RBC OR 1.06 (95%CI P 0.001) CHEST Giora Netzer, MD, MSCE, FCCP; Chirag V. Shah, MD; Theodore J. Iwashyna, MD, Ph D; Paul N. Lanken, MD, FCCP; Barbara Finkel, MSN; Barry Fuchs, MD, FCCP; Wensheng Guo, PhD; And Jason D. Christie, MD,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΚΌΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΝΕΦΡΟΥ 2017 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

ΠΑΓΚΌΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΝΕΦΡΟΥ 2017 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Παχυσαρκία και νεφρική νόσος ΠΑΓΚΌΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΝΕΦΡΟΥ 2017 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΝΕΦΡΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Κριτήρια* Η διαπίστωση για 3 μήνες: Νεφρικής βλάβης GFR < 60 ml/min/1.73m2 με ή χωρίς νεφρική

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΟΛΟΓΙΚΟΙ ΣΤΠΟΙ. Λζμφωμα (non-hodgkin) Στρωματικοί όγκοι (GIST)

ΙΣΟΛΟΓΙΚΟΙ ΣΤΠΟΙ. Λζμφωμα (non-hodgkin) Στρωματικοί όγκοι (GIST) ΚΑΡΚΙΝΟ ΣΟΜΑΧΟΤ Ο καρκίνοσ του ςτομάχου, είναι μια κακοικθσ νόςοσ των κυττάρων του βλεννογόνου του ςτομάχου. Είναι ο 4 οσ ςε ςυχνότθτα καρκίνοσ παγκοςμίωσ και θ 2 θ αιτία κανάτου από καρκίνο (10,4%). Επιδθμιολογικζσ

Διαβάστε περισσότερα

Φαρμακογονιδιωματική. G. Patrinos

Φαρμακογονιδιωματική. G. Patrinos Φαρμακογονιδιωματική G. Patrinos Εξατομικευμένη Ιατρική: Ορισμός Χρήση των γονιδιωματικών δεδομένων ενός ασθενούς για την καλύτερη χορήγηση θεραπευτικής αγωγής, τον προσδιορισμό της προδιάθεσης κάποιου

Διαβάστε περισσότερα

Μακροχρόνια παρακολοφκθςθ αςκενϊν με κάκωςθ νωτιαίου μυελοφ - γιρανςθ

Μακροχρόνια παρακολοφκθςθ αςκενϊν με κάκωςθ νωτιαίου μυελοφ - γιρανςθ Μακροχρόνια παρακολοφκθςθ αςκενϊν με κάκωςθ νωτιαίου μυελοφ - γιρανςθ Φιλομένη Αρμακόλα, θσζίαηρος Μαρκέλλα Σεγρέδοσ, ειδ. θσζίαηρος Κλινική Φσζικής Ιαηρικής και Αποκαηάζηαζης Νοζοκομείο ΚΑΤ Dali, Soft

Διαβάστε περισσότερα

NanoTech micro. Κερδίςτε τθ μάχθ απζναντι ςτα Βακτιρια!

NanoTech micro. Κερδίςτε τθ μάχθ απζναντι ςτα Βακτιρια! NanoTech micro Κερδίςτε τθ μάχθ απζναντι ςτα Βακτιρια! Κερδίςτε τθ μάχθ απζναντι ςτα Βακτιρια 2 Κερδίςτε τθ μάχθ απζναντι ςτα Βακτιρια Η καταπολζμθςθ των Βακτθρίων αποτελεί πρωταρχικό ςτόχο Οι χϊροι των

Διαβάστε περισσότερα

H επίδραση της αερόβιας άσκησης στα επίπεδα απελίνης και γκρελίνης ασθενών με σακχαρώδη διαβήτη τυπου 2

H επίδραση της αερόβιας άσκησης στα επίπεδα απελίνης και γκρελίνης ασθενών με σακχαρώδη διαβήτη τυπου 2 H επίδραση της αερόβιας άσκησης στα επίπεδα απελίνης και γκρελίνης ασθενών με σακχαρώδη διαβήτη τυπου 2 Ν. Καδόγλου, Ι. Βράμπας, Α. Καπελούζου, Ν. Σάιλερ, Α. Κωστάκης, Ν. Αγγελοπούλου Τμήμα Επιστήμης Φυσικής

Διαβάστε περισσότερα

Σταμάτης Μακρυγιάννης, Καρδιολόγος, Επιμελητής Α Καρδιολογικής Κλινικής ΔΘΚΑ «ΥΓΕΙΑ»

Σταμάτης Μακρυγιάννης, Καρδιολόγος, Επιμελητής Α Καρδιολογικής Κλινικής ΔΘΚΑ «ΥΓΕΙΑ» 2 η Θεματική Ενότητα: Λιπίδια Πρακτικά θέματα διαχείρισης Αλληλεπιδράσεις στατινών με άλλα συχνά χορηγούμενα φάρμακα. Τι πρέπει να θυμάται ο κλινικός γιατρός. Σταμάτης Μακρυγιάννης, Καρδιολόγος, Επιμελητής

Διαβάστε περισσότερα

Αμινοσαλικυλικά στη νόσο Crohn

Αμινοσαλικυλικά στη νόσο Crohn Αμινοσαλικυλικά στη νόσο Crohn Κατηγορία και δοσολογία στην επαγωγή και διατήρηση της ύφεσης Σταυρούλα Β. Κοιλάκου Γαστρεντερολόγος Η χρήση των αμινοσαλικυλικών ως θεραπεία επίτευξης της ύφεσης στην νόσο

Διαβάστε περισσότερα

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ LDL-C : μείζων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ TOVIAZ 4 mg δισκία παρατεταµένης αποδέσµευσης 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Κάθε δισκίο παρατεταµένης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΟΔΙΟ (ΑΕΕ)

ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΟΔΙΟ (ΑΕΕ) ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΟΔΙΟ (ΑΕΕ) Σα ΑΕΕ είναι θ ςυχνότερθ αιτία πρόκλθςθσ αναπθρίασ και θ τζταρτθ αιτία κανάτου 82-92% των ΑΕΕ είναι ιςχαιμικά και το 18-8% είναι αιμορραγικά. φμφωνα με τθν Παγκόςμια

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονη αντιμετώπιση ανθεκτικής στηθάγχης

Σύγχρονη αντιμετώπιση ανθεκτικής στηθάγχης Σύγχρονη αντιμετώπιση ανθεκτικής στηθάγχης Χαράλαµπος Βλαχόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Καρδιολογίας 1η Πανεπιστηµιακή Κλινική, Ιπποκράτειο ΓΝΑ Θεσσαλονίκη, Φεβρουάριος 2013 Στηθάγχη: ένα συχνό πρόβλημα

Διαβάστε περισσότερα

Αθανάσιος Φ. Χαραλαμπόπουλος Β Καρδιολογικό Τμήμα, Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Νίκαιας Πειραιά

Αθανάσιος Φ. Χαραλαμπόπουλος Β Καρδιολογικό Τμήμα, Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Νίκαιας Πειραιά Αθανάσιος Φ. Χαραλαμπόπουλος Β Καρδιολογικό Τμήμα, Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Νίκαιας Πειραιά Σε ενδονοσοκομειακή ανακοπή ROSC σε 30% Από αυτούς 15 % εξιτήριο νευρολογικά άθικτοι Σε εξωνοσοκομειακή ανακοπή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΕΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΥΛΛΟΥ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΕΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΥΛΛΟΥ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΕΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΥΛΛΟΥ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ Σημείωση: Οι εν λόγω τροποποιήσεις της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και

Διαβάστε περισσότερα

Η ΥΠΟΓΛΥΚΑΙΜΙΑ ΩΣ ΑΙΤΙΟ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗΣ ΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΣΤΟΝ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ

Η ΥΠΟΓΛΥΚΑΙΜΙΑ ΩΣ ΑΙΤΙΟ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗΣ ΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΣΤΟΝ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ Η ΥΠΟΓΛΥΚΑΙΜΙΑ ΩΣ ΑΙΤΙΟ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗΣ ΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΣΤΟΝ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΜΑΡΙΑ ΜΥΛΩΝΑ Παθολόγος, Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΓΝΑ Λαϊκό ΚΛΙΝΙΚΟΣ ΟΡΙΣΜΟΣ ΥΠΟΓΛΥΚΑΙΜΙΑΣ Τριάδα του

Διαβάστε περισσότερα

Μικτές διαταραχές της οξεοβασικής ισορροπίας

Μικτές διαταραχές της οξεοβασικής ισορροπίας Μικτές διαταραχές της οξεοβασικής ισορροπίας Στρατής Κασιμάτης Νεφρολόγος, Γ.Ν. Θεσσαλονίκης «Ιπποκράτειο» ΜΙΚΤΕΣ ΕΝΑΝΤΙ ΑΠΛΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ Απλή διαταραχή της οξεοβασικής ισορροπίας

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΟΔΟΣΗΗ 1351/ ΘΕΜΑ

ΓΝΩΜΟΔΟΣΗΗ 1351/ ΘΕΜΑ ΓΝΩΜΟΔΟΣΗΗ 1351/6.5.2015 ΘΕΜΑ Σφλλογοσ ηθτά να ενθμερωκεί για το αν από το υφιςτάμενο νομικό πλαίςιο που διζπει τθν λειτουργία των μονάδων Πρωτοβάκμιασ Φροντίδασ Υγείασ προβλζπονται περιοριςμοί ι ειδικζσ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ

ΘΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ ΘΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ ΟΜΑΔΙΚΗ ΑΤΟΜΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΟΜΑΔΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Τεχνικές συμπεριφοράς Αμοιβαία κατανόηση Παροχή αλληλοβοήθειας COST EFFECTIVE Διαταραχές συμπεριφοράς Αδυναμία επικοινωνίας με την ομάδα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΟΥΣΙΟΕΞΑΡΤΗΣΕΩΝ. (F14. Ψυχικές διαταραχές και διαταραχές της συμπεριφοράς λόγω χρήσης κοκαΐνης)

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΟΥΣΙΟΕΞΑΡΤΗΣΕΩΝ. (F14. Ψυχικές διαταραχές και διαταραχές της συμπεριφοράς λόγω χρήσης κοκαΐνης) ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΟΥΣΙΟΕΞΑΡΤΗΣΕΩΝ (F14. Ψυχικές διαταραχές και διαταραχές της συμπεριφοράς λόγω χρήσης κοκαΐνης) Ιωάννης Λιάππας, Καθηγητής Ψυχιατρικής ΕΚΠΑ Θωμάς Παπαρρηγόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

25. Ποια είναι τα ψυκτικά φορτία από εξωτερικζσ πθγζσ. Α) Τα ψυκτικά φορτία από αγωγιμότθτα. Β) Τα ψυκτικά φορτία από ακτινοβολία και

25. Ποια είναι τα ψυκτικά φορτία από εξωτερικζσ πθγζσ. Α) Τα ψυκτικά φορτία από αγωγιμότθτα. Β) Τα ψυκτικά φορτία από ακτινοβολία και 25. Ποια είναι τα ψυκτικά φορτία από εξωτερικζσ πθγζσ Α) Τα ψυκτικά φορτία από αγωγιμότθτα. Β) Τα ψυκτικά φορτία από ακτινοβολία και Γ) Τα ψυκτικά φορτία από είςοδο εξωτερικοφ αζρα. 26. Ποιζσ είναι οι

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις & Αντιθέσεις στη θεραπεία της Σαρκοείδωσης. Κατερίνα Μανίκα Επιμελήτρια Β Α Πνευμονολογική Κλινική ΓΝΘ «Γ. Παπανικολάου»

Θέσεις & Αντιθέσεις στη θεραπεία της Σαρκοείδωσης. Κατερίνα Μανίκα Επιμελήτρια Β Α Πνευμονολογική Κλινική ΓΝΘ «Γ. Παπανικολάου» Θέσεις & Αντιθέσεις στη θεραπεία της Σαρκοείδωσης Κατερίνα Μανίκα Επιμελήτρια Β Α Πνευμονολογική Κλινική ΓΝΘ «Γ. Παπανικολάου» Εναλλακτικές Θεραπείες Παράγοντες στη θεραπεία της Σαρκοείδωσης Κορτικοειδή

Διαβάστε περισσότερα

Division of Pediatric-Adolescent Gynecology. Chairman: Prof. G. Creatsas

Division of Pediatric-Adolescent Gynecology. Chairman: Prof. G. Creatsas Division of Pediatric-Adolescent Gynecology 2 & nd Reconstructive Department of Surgery Obstetrics & Gynecology University 2 nd Department of Athens, of Obstetrics Medical School, & Gynecology, Aretaieion

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Στατίνες στην πρωτογενή πρόληψη Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Πρόληψη καρδιαγγειακών νοσημάτων Πρωτογενής πρόληψη : το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανισμοί πρόκλησης λοιμώξεων

Μηχανισμοί πρόκλησης λοιμώξεων Μηχανισμοί πρόκλησης λοιμώξεων από τους anti TNF παράγοντες ρ. Γκίκας Κατσιφής Επιμελητής Ρευματολογικής Κλινικής Ναυτικού Νοσοκομείου Αθηνών Υπεύθυνος Ιατρικής Eκπαίδευσης και Έρευνας Η πλειοτρόπος δράση

Διαβάστε περισσότερα

Υπερκαπνική αναπνευστική ανεπάρκεια- αναπνευστική οξέωση. αναπνευστική αλκάλωση μεταβολική αλκάλωση

Υπερκαπνική αναπνευστική ανεπάρκεια- αναπνευστική οξέωση. αναπνευστική αλκάλωση μεταβολική αλκάλωση Υπερκαπνική αναπνευστική ανεπάρκεια- αναπνευστική οξέωση αναπνευστική αλκάλωση μεταβολική αλκάλωση Θεόδωρος Βασιλακόπουλος Πνευμονολόγος Επίκουρος Καθηγητής Α Κλινική Εντατικής Θεραπείας Εθνικό και Καποδιστριακό

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό σύνδρομο και νόσος Alzheimer

Μεταβολικό σύνδρομο και νόσος Alzheimer Μεταβολικό σύνδρομο και νόσος Alzheimer Καλλιόπη Παζαΐτου -Παναγιώτου Ενδοκρινολόγος Τμήμα Ενδοκρινολογίας- Ενδοκρινικής Ογκολογίας ΑΝΘ «Θεαγένειο» Μεταβολικό σύνδρομο και νόσος Alzheimer Ορισμός μεταβολικού

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΣΜΩΝ ΣΤΟ ΓΟΝΙ Ι0 MYD88 ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗΣ

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΣΜΩΝ ΣΤΟ ΓΟΝΙ Ι0 MYD88 ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΣΜΩΝ ΣΤΟ ΓΟΝΙ Ι MYD88 ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗΣ Φωτεινή Μάλλη 1, Ειρήνη Γερογιάννη 1 Καλλιόπη Αγγέλου 1, Βίκυ Μολλάκη 2, Φωτεινή Μπαρδάκα 1, Κωνσταντίνος Ι. Γουργουλιάνης

Διαβάστε περισσότερα

Κατερίνα Τυλιγάδα Επίκουρη Καθηγήτρια Φαρµακολογίας ΚΤ 2008. Αντικαταθλιπτικά

Κατερίνα Τυλιγάδα Επίκουρη Καθηγήτρια Φαρµακολογίας ΚΤ 2008. Αντικαταθλιπτικά Κατερίνα Τυλιγάδα Επίκουρη Καθηγήτρια Φαρµακολογίας ΚΤ 2008 Αντικαταθλιπτικά ΚΤ 2008 Vincent van Gogh, 1890 ιαταραχές σε Συναίσθηµα Όρεξη Ύπνο Ενεργητικότητα lipido Μονοπολική Μείζων κατάθλιψη θλίψη -

Διαβάστε περισσότερα

Εγκυμοςφνθ και καρδιαγγειακόσ κίνδυνοσ Χρυςοχόου Χ, Τοφτουηασ Κ, Μεταλλθνόσ Γ., Ματςοφκθσ Ι.

Εγκυμοςφνθ και καρδιαγγειακόσ κίνδυνοσ Χρυςοχόου Χ, Τοφτουηασ Κ, Μεταλλθνόσ Γ., Ματςοφκθσ Ι. Εγκυμοςφνθ και καρδιαγγειακόσ κίνδυνοσ Χρυςοχόου Χ, Τοφτουηασ Κ, Μεταλλθνόσ Γ., Ματςοφκθσ Ι. Αϋ Καρδιολογικι Κλινικι, Ιπποκράτειο Ακθνϊν Ιατρικι Σχολι Πανεπιςτθμίου Ακθνϊν Εγκυμοςφνθ και καρδιαγγειακόσ

Διαβάστε περισσότερα

Το ερώτημα κατά πόσο η λήψη τροφής επηρεάζει την. παράλληλα με το φαγητό έχει απασχολήσει από παλιά την

Το ερώτημα κατά πόσο η λήψη τροφής επηρεάζει την. παράλληλα με το φαγητό έχει απασχολήσει από παλιά την Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών «Κλινική Φαρμακολογία-Θεραπευτική» Ιατρικό Τμήμα ΠΘ & Ιατρικό Τμήμα Παν. Κρήτης Αλληλεπιδράσεις Φάρμακων Τροφής καιοιεπιπτώσειςτουςστην τους στην θεραπευτική αγωγή γή Σταύρος

Διαβάστε περισσότερα

Ακράτεια οφρων είναι οποιαςδιποτε μορφισ ακοφςια απώλεια οφρων.

Ακράτεια οφρων είναι οποιαςδιποτε μορφισ ακοφςια απώλεια οφρων. Σί είναι η ακράτεια οφρων; Ακράτεια οφρων είναι οποιαςδιποτε μορφισ ακοφςια απώλεια οφρων. Ποιά είναι η επίπτωςή τησ ςτο γυναικείο πληθυςμό; Γενικά 27% των γυναικών κα παρουςιάςουν κάποιο τφπο ακράτειασ

Διαβάστε περισσότερα

Παπαγεωργίου Χρυσούλα Αναισθησιολόγος Εντατικολόγος Praticien Hospitalier, Centre Hospitalier Universitaire Tenon, Paris

Παπαγεωργίου Χρυσούλα Αναισθησιολόγος Εντατικολόγος Praticien Hospitalier, Centre Hospitalier Universitaire Tenon, Paris Παπαγεωργίου Χρυσούλα Αναισθησιολόγος Εντατικολόγος Praticien Hospitalier, Centre Hospitalier Universitaire Tenon, Paris Κολπική μαρμαρυγή και κίνδυνος θρομβωτικού επεισοδίου Εάν INR

Διαβάστε περισσότερα

UroSwords I (ΚΥΠ) Μονοθεραπεία ή συνδυαστική φαρμακοθεραπεία; Η μονοθεραπεία είναι επαρκής. Χαράλαμπος Κ. Μαμουλάκης Λέκτορας Ουρολογίας

UroSwords I (ΚΥΠ) Μονοθεραπεία ή συνδυαστική φαρμακοθεραπεία; Η μονοθεραπεία είναι επαρκής. Χαράλαμπος Κ. Μαμουλάκης Λέκτορας Ουρολογίας UroSwords I (ΚΥΠ) Μονοθεραπεία ή συνδυαστική φαρμακοθεραπεία; Η μονοθεραπεία είναι επαρκής Χαράλαμπος Κ. Μαμουλάκης Λέκτορας Ουρολογίας Ουρολογική Κλινική Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Ηρακλείου Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Γαστροστομία. Αθηνά Καπράλου,MD. Γενικός Χειρουργός. Δεκέμβριος, 2013

Γαστροστομία. Αθηνά Καπράλου,MD. Γενικός Χειρουργός. Δεκέμβριος, 2013 Γαστροστομία Αθηνά Καπράλου,MD Γενικός Χειρουργός Δεκέμβριος, 2013 ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΓΙΑ ΓΑΣΤΡΟΣΤΟΜΙΑ Νευρολογικές παθήσεις Ογκολογικές παθήσεις Άλλες κλινικές καταστάσεις Α.Ε.Ε. Όγκοι ώτων Ανορεξία/ Άρνηση

Διαβάστε περισσότερα

Καξθίλνο ηειηθνύ ζηαδίνπ

Καξθίλνο ηειηθνύ ζηαδίνπ Καξθίλνο ηειηθνύ ζηαδίνπ Ωο ηειηθό ζηάδην κηαο αξξώζηηαο ραξαθηεξίδνπκε ην ζηάδην εθείλν πνπ θάζε ζεξαπεπηηθόο ρεηξηζκόο έρεη εμαληιεζεί θαη ε ηαηξηθή πξνζπάζεηα επηθεληξώλεηαη πιένλ ζηελ αληηκεηώπηζε

Διαβάστε περισσότερα

Αςυμπτωματικι υπερουριχαιμία: Εργαςτθριακι διαταραχι ι προκλινικι κατάςταςθ; Πότε πρζπει να αντιμετωπίηεται;

Αςυμπτωματικι υπερουριχαιμία: Εργαςτθριακι διαταραχι ι προκλινικι κατάςταςθ; Πότε πρζπει να αντιμετωπίηεται; Αςυμπτωματικι υπερουριχαιμία: Εργαςτθριακι διαταραχι ι προκλινικι κατάςταςθ; Πότε πρζπει να αντιμετωπίηεται; Δθμιτρθσ Καρόκθσ Ρευματολόγοσ, Πάτρα 6o υμπόςιο ΕΠΕΜΤ, Αράχωβα, 10-13/4/2014 φγκρουςθ ςυμφερόντων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Διατμηματικό Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «ΑΣΚΗΣΗ, ΕΡΓΟΣΠΙΡΟΜΕΤΡΙΑ ΚΑΙ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ» ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΕΡΓΟΣΠΙΡΟΜΕΤΡΙΑ 2. ΚΩΔ. Μ/ΤΟΣ: MB01 3.

Διαβάστε περισσότερα

(NTM) NTM NTM. HRCT = high-resolution CT; IFN = interferon; IGRA = interferon-γ release assay; IL =

(NTM) NTM NTM. HRCT = high-resolution CT; IFN = interferon; IGRA = interferon-γ release assay; IL = CHEST Jeffrey Glassroth, MD, FCCP (NTM) HIV NTM NTM NTM γ 3 COPD 3NTM 1 NTM CT (bronchiectasis); (hypersensitivity pneumonitis); (Mycobacterium avium complex); (Mycobacterium kansasii); (nontuberculous

Διαβάστε περισσότερα

Αντιυπερτασικά & σεξ. Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου»

Αντιυπερτασικά & σεξ. Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου» Αντιυπερτασικά & σεξ Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου» Υπέραταση & ED Η Υπέρταση αποτελεί ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου για ED Feldman et al. J Urol

Διαβάστε περισσότερα

Circulation. 2014;129:e28-e292

Circulation. 2014;129:e28-e292 Σε ασθενείς µε νεφρική δυσλειτουργία Σταµάτης Σ. Μακρυγιάννης, Καρδιολόγος Σε ασθενείς µε νεφρική δυσλειτουργία 30-40% 13% πληθυσµού παρουσιάζουν νεφρική δυσλειτουργία (AHA για τις ΗΠΑ) 6% για τις ηλικίες

Διαβάστε περισσότερα

Επώδυνη περιφερική νευροπάθεια σε ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη. Κυριάκος Καζάκος Παθολόγος-Διαβητολόγος Αναπληρωτής καθηγητής ΑΤΕΙΘ

Επώδυνη περιφερική νευροπάθεια σε ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη. Κυριάκος Καζάκος Παθολόγος-Διαβητολόγος Αναπληρωτής καθηγητής ΑΤΕΙΘ Επώδυνη περιφερική νευροπάθεια σε ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη Κυριάκος Καζάκος Παθολόγος-Διαβητολόγος Αναπληρωτής καθηγητής ΑΤΕΙΘ Ασθενείς με διαβήτη (εκατομμύρια) Το μέγεθος του προβλήματος 600 552

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓIΑ. Επιμέλεια : Δρ. Ι. Δετοράκης

ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓIΑ. Επιμέλεια : Δρ. Ι. Δετοράκης ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓIΑ Επιμέλεια : Δρ. Ι. Δετοράκης ΣΙ ΕIΝΑΙ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓIΑ Επιδθμιολογία είναι θ μελζτθ τθσ κατανομισ μιασ νόςου ςτον πλθκυςμό και οι παράγοντεσ που επθρεάηουν ι προςδιορίηουν αυτι τθν κατανομι.

Διαβάστε περισσότερα

1 ο ΚΑΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΑΝΤΙΑΙΜΟΡΕΤΑΛΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΟΞΕΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΑ ΣΥΝΔΟΜΑ. Dr ΧΙΣΤΟΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ ΛΙΟΛΙΟΣ

1 ο ΚΑΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΑΝΤΙΑΙΜΟΡΕΤΑΛΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΟΞΕΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΑ ΣΥΝΔΟΜΑ. Dr ΧΙΣΤΟΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ ΛΙΟΛΙΟΣ 1 ο ΚΑΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΑΝΤΙΑΙΜΟΡΕΤΑΛΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΟΞΕΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΑ ΣΥΝΔΟΜΑ Dr ΧΙΣΤΟΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ ΛΙΟΛΙΟΣ ΡΤΟΛΕΜΑΙΔΑ 27 ΑΡΙΛΙΟΥ 2013 ΑΘΗΩΜΑΤΙΚΗ ΡΛΑΚΑ (ΛΙΡΩΔΗ ΡΥΗΝΑ,ΚΑΨΑ) Atherosclerosis

Διαβάστε περισσότερα

Φάρμακα που επηρεάζουν αρνητικά την Σ.Λ. Καλυβιανάκης Δημήτρης - Ουρολόγος

Φάρμακα που επηρεάζουν αρνητικά την Σ.Λ. Καλυβιανάκης Δημήτρης - Ουρολόγος Φάρμακα που επηρεάζουν αρνητικά την Σ.Λ. Καλυβιανάκης Δημήτρης - Ουρολόγος Αντιυπερτασικά Αντικαταθλιπτικά Αντιψυχωτικά Αντιανδρογόνα Αντιϊσταμινικά Ψυχοτρόπες και ναρκωτικές ουσίες Αντικαταθλιτπικά και

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπεύοντας με βάση τους βιολογικούς δείκτες-εφικτό; Α. Ι. Παπαϊωάννου Ειδικευόμενη Πνευμονολόγος Γ Πνευμονολογική Κλινική Γ.Ν.

Θεραπεύοντας με βάση τους βιολογικούς δείκτες-εφικτό; Α. Ι. Παπαϊωάννου Ειδικευόμενη Πνευμονολόγος Γ Πνευμονολογική Κλινική Γ.Ν. Θεραπεύοντας με βάση τους βιολογικούς δείκτες-εφικτό; Α. Ι. Παπαϊωάννου Ειδικευόμενη Πνευμονολόγος Γ Πνευμονολογική Κλινική Γ.Ν. «Σισμανόγλειο» Βιολογικοί δείκτες Ορισμός Ο βιολογικός δείκτης είναι ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΣΙΣΗΡΙΟ ΙΑΣΡΙΚΗ ΤΨΟΜΕΣΡΟΤ. Βαςιλοποφλου Ευγενία MD, MSc Αναιςθηςιολόγοσ

ΦΡΟΝΣΙΣΗΡΙΟ ΙΑΣΡΙΚΗ ΤΨΟΜΕΣΡΟΤ. Βαςιλοποφλου Ευγενία MD, MSc Αναιςθηςιολόγοσ ΦΡΟΝΣΙΣΗΡΙΟ ΙΑΣΡΙΚΗ ΤΨΟΜΕΣΡΟΤ Βαςιλοποφλου Ευγενία MD, MSc Αναιςθηςιολόγοσ Μεγάλο Τψόμετρο Μεγάλο υψόμετρο: 1500-3500m (5000-11500ft) Ρολφ μεγάλο υψόμετρο : 3500-5500m (11500-18000ft) Ακραίο υψόμετρο >

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠI ΡΑΣΗ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΣΜΩΝ ΤΟΥ ΓΟΝΙ ΙΟΥ SLCO1B1 ΤΟΥ ΜΕΤΑΦΟΡΕΑ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΑΝΙΟΝΤΩΝ ΟΑΤΡ1Β1 ΣΤΗΝ ΥΠΟΛΙΠΙ ΑΙΜΙΚΗ ΡΑΣΗ ΤΩΝ ΣΤΑΤΙΝΩΝ

ΕΠI ΡΑΣΗ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΣΜΩΝ ΤΟΥ ΓΟΝΙ ΙΟΥ SLCO1B1 ΤΟΥ ΜΕΤΑΦΟΡΕΑ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΑΝΙΟΝΤΩΝ ΟΑΤΡ1Β1 ΣΤΗΝ ΥΠΟΛΙΠΙ ΑΙΜΙΚΗ ΡΑΣΗ ΤΩΝ ΣΤΑΤΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ «ΚΛΙΝΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ» ΕΠI ΡΑΣΗ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΣΜΩΝ ΤΟΥ ΓΟΝΙ ΙΟΥ SLCO1B1 ΤΟΥ ΜΕΤΑΦΟΡΕΑ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΑΝΙΟΝΤΩΝ ΟΑΤΡ1Β1 ΣΤΗΝ ΥΠΟΛΙΠΙ ΑΙΜΙΚΗ ΡΑΣΗ ΤΩΝ ΣΤΑΤΙΝΩΝ

Διαβάστε περισσότερα