Διέλε Μόθα Αναισθησιολόγος Ηράκλειο, Κρήτη

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Διέλε Μόθα Αναισθησιολόγος Ηράκλειο, Κρήτη"

Transcript

1 Αλλθλεπιδράςεισ Φαρμάκων ςτο Χρόνιο Νευροπακθτικό Πόνο Διέλε Μόθα Αναισθησιολόγος Ηράκλειο, Κρήτη

2

3

4 Αλλθλεπιδράςεισ Φαρμάκων ςυμβάλλουν κατά 3 6% ςτθν των επιςκζψεων ςτα ΣΕΠ & των ειςαγωγϊν ςτο νοςοκομείο ευκφνονται για το 3 5% των AE των νοςθλευόμενων, που μποροφν να προλθφκοφν αντικατοπτρίηουν το 16% των νοςθλευόμενων λόγω ΑΕ αυξάνουν το κόςτοσ νοςθλείασ κατά 5 10% αποτελοφν τθν 4 θ 6 θ αιτία κανάτου ςτισ ΗΠΑ εκκετικι αλλθλεπιδράςεων: ςυνδυαςμόσ > 4 φάρμακα Bates DW et al. JAMA, 1995; 274: Leape LL et al. JAMA, 1995; 274: Lazarou J et al. JAMA, 1998; 279: Chyka PA. Am J Med, 2000; 109: Mallet L et al. The Lancet, 2007; 370: Zhang M et al. BMJ, 2009; 338: a 2752

5 Χρόνιοσ Νευροπακθτικόσ (ΝΠ) Πόνοσ Evidence Based Guidelines IASP NeuPSIG Canadian Pain Society European Federation of Neurological Societies EFNS Wallace MS. Curr Opin Anaesth, 2005; 18: Gilron I et al. CMAJ, 2006; 175: Attal N et al. Eur J Neurol, 2006; 13: Dworkin RH et al. Pain, 2007; 132: Moulin DE et al. Pain Res Manag, 2007; 12: O Connor AB, Dworkin RH. Am J Med, 2009; 122: S22 S32 Dworkin RH et al. Mayo Clin Proc, 2010; 85: S3 S14

6 Χρόνιοσ ΝΠ Πόνοσ Φάξκαθα 1 εο Γξακκήο First Line Αληηθαηαζιηπηηθά ADs (SNRIs, SSNRIs) - TCAs λνξηξππηηιίλε δεζηπξακίλε ακηηξππηηιίλε ηκηπξακίλε δνμεπίλε θινκηπξακίλε - venlafaxine - duloxetine Ca Channel α 2 δ Ligands - gabapentin - pregabalin Lidocaine patch / gel 5% Φάξκαθα 2 εο Γξακκήο Second Line Σξακαδόιε Οπηνεηδή - κνξθίλε - νμπθσδόλε - κεζαδόλε - ιεβνξθαλόιε O Connor AB, Dworkin RH. Am J Med, 2009; 122: S22 S32 Dworkin RH et al. Mayo Clin Proc, 2010; 85: S3 S14 Φάξκαθα 3 εο Γξακκήο θ Άιια Third Line / Others θάπνηα ADs SSRIs, NDRIs - βνππξνπηόλε - ζηηαινπξάκε, παξνμεηίλε θινπνμεηίλε θάπνηα AEDs - θαξβακαδεπίλε, θαηλπηνΐλε - ιακνηξηγίλε, ιεβεηηξαθεηάκε - νμθαξβαδεπίλε, ηηαγθακπίλε - ηνπηξακάηε, δνληζακίδε - βαιπξντθό νμύ - ιαθνζακίδε capsaicin αληαγσληζηέο NMDA - δεμηξνκεζνξθάλε, θεηακίλε - κεκαληίλε, ακαληαδίλε κεμηιεηίλε, ιηδνθαΐλε θαλλαβηλνεηδή, botox

7 Χρόνιοσ Νευροπακθτικόσ Πόνοσ πολλαπλό αναλγθτικό μίγμα multiple drug «cocktail» πολυδφναμθ φαρμακευτικι αγωγι ςυνδυαςμόσ αναλγθτικϊν πολλαπλϊν κατθγοριϊν για χρονικό διάςτθμα δόςθσ εκάςτου αναλγθτικοφ χωριςτά ΑΕ βελτίωςθ αναλγθτικοφ αποτελζςματοσ Gilron I, Max MB. Exp Rev Neurotherapeutics, 2005; 5: Kong VKF, Irwin MG. Eur J Anaesthesiol, 2009; 26: Jensen TS, Finnerup NB. The Lancet, 2009; 374: Haanpaa ML et al. Mayo Clin Proc, 2010; 85: S15 S25

8 Χρόνιοσ ΝΠ Πόνοσ ςυνοδά φάρμακα (adjuvants) θνξηηθνζηεξνεηδή πξεδληδνιόλε δεμακεζαδόλε α αδξελεξγηθνί αγσληζηέο θινληδίλε ηηδαληδίλε λεπξνιεπηηθά νιαλδαπίλε πηκνδίδε δηεγεξηηθά ΚΝ κεζυιθαηλυδάηε κνληαθυλίιε ιίζην βελδνδηαδεπίλεο δηαδεπάκε, ινξαδεπάκε βξωκαδεπάκε, θινλαδεπάκε αληαγσληζηέο 5 HT απνθιεηζηέο δηαύισλ Ca++ β blockers αληητζηακηληθά αληηρνιηλεξγηθά υνζθίλε, γιυθνπυξνιάηε κπαθινθέλε θαιζηηνλίλε, νθηξενηίδην δηθσζθνληθά, Vit C Lussier D et al. The Oncologist, 2004; 9: Haanpaa ML et al. Mayo Clin Proc, 2010; 85: S15 S25

9 Χρόνιοσ ΝΠ Πόνοσ χρόνια ςυνοδά νοςιματα κεραπεία με 1 φάρμακα θλικιωμζνοι ΑΤ, Ν Αρρυκμίεσ ΧΑΠ, Άςκμα Δ ΧΝΑ Ηπατικι Ανεπάρκεια Virani A et al. Pain, 1997; 73: 3 13 Lordos EF et al. J Am Geriatr Soc, 2009; 57: Haanpaa ML et al. Mayo Clin Proc, 2010; 85: S15 S25

10 Αλλθλεπιδράςεισ Φαρμάκων: Παράγοντεσ Κινδφνου Αςκενείσ Τψθλοφ Κινδφνου θλικιωμζνοι, πολφ νζα άτομα τελικοφ ςταδίου νοςιματα πολυφαρμακία (λογικι ι αλόγιςτθ) ΧΝΑ, θπατικι ανεπάρκεια Φάρμακα Τψθλοφ Κινδφνου ςοβαρζσ ΑΕ ςτενόσ κεραπευτικόσ δείκτθσ (TCAs, CMZ, φαινυτοΐνθ, MAOIs) αναγνωριςμζνοι επαγωγείσ / αναςτολείσ ενηυμικών ςυςτθμάτων Lussier D et al. The Oncologist, 2004; 9: Fulton MM et al. J Am Acad Nurse Pract, 2005; 17: 124 Dworkin RH et al. Mayo Clin Proc, 2010; 85: S3 S14

11 Χρόνιοσ ΝΠ Πόνοσ: Αλληλεπιδράςεισ Φαρμάκων Οριςμόσ «μετριςιμθ» τροποποίθςθ (ςε ζνταςθ ι διάρκεια) τθσ δράςθσ ενόσ φαρμάκου, λόγω προθγοφμενθσ ι ςφγχρονθσ χοριγθςθσ κάποιου άλλου φαρμάκου (Nies A & Spielberg SP, 1996 / Hansten P, 2000) Μορφζσ Φαρμακευτικϊν Αλλθλεπιδράςεων in vitro: προ τθσ χοριγθςθσ φυςικοχθμικζσ ιδιότθτεσ in vivo: μετά τθ χοριγθςι του φάρμακο φάρμακο (precipitant object) φάρμακο διαιτθτικζσ ςυνικειεσ, herbs φάρμακο χριςθ αλκοόλ φάρμακο ςυνοδά νοςιματα Olkkola KT, Ahonen J. Curr Opin Anaesthesiol, 2001; 14: Bernard SA. Hematol Oncol Clin North Am, 2002; 16: SFINX Drug Interactions.

12 Χρόνιοσ ΝΠ Πόνοσ: Αλληλεπιδράςεισ Φαρμάκων με Νοςήματα Ηπατικζσ Νόςοι Νεφρικζσ Νόςοι Τποπρωτεϊναιμία Καρδιακζσ Νόςοι - CO αιματικι θπατικι ροι, GFR Οξφ Ζμφραγμα Μυοκαρδίου? Ιογενείσ Λοιμϊξεισ? Τποκυρεοειδιςμόσ? Τπερκυρεοειδιςμόσ? Olkkola KT, Ahonen J. Curr Opin Anaesthesiol, 2001; 14: Bernard SA. Hematol Oncol Clin North Am, 2002; 16: SFINX Drug Interactions.

13 Αλλθλεπιδράςεισ Φαρμάκων Φάρμακο με Φάρμακο

14 Χρόνιοσ ΝΠ Πόνοσ In Vivo Αλλθλεπιδράςεισ Φ Φ: Ταξινόμθςθ Αλλθλεπιδράςεισ Φαρμακοκινθτικισ ΦΚ μεταβολζσ ςε επίπεδο μεταβολιςμοφ απορρόφθςθ κατανομι βιομετατροπι απζκκριςθ Αλλθλεπιδράςεισ Φαρμακοδυναμικισ ΦΔ μεταβολζσ κεραπευτικοφ αποτελζςματοσ ακροιςτικι δράςθ (summation) ςυνεργικι δράςθ (synergism / supra-additive effect) ςυναγωνιςτικι / ανταγωνιςτικι δράςθ (πχ οπιοειδι κ ναλοξόνθ) Olkkola KT, Ahonen J. Curr Opin Anaesthesiol, 2001; 14: Delafuente JC. Crit Rev Oncol Hematol, 2003: 48: Lussier D et al. The Oncologist, 2004; 9: Haanpaa ML et al. Mayo Clin Proc, 2010; 85: S15 S23

15 Χρόνιοσ ΝΠ Πόνοσ: Αλλθλεπιδράςεισ Φαρμάκων Αλλθλεπιδράςεισ ΦΔ Φ1 μεταβάλλει τθν απάντθςθ ςτθ χοριγθςθ Φ2 χωρίσ μεταβολι τθσ φαρμακοκινθτικισ τουσ C των δφο φαρμάκων ςτο πλάςμα: ςτακερι ανταγωνιςτικι ι ςυνεργικι δράςθ (ίδιοσ υποδοχζασ) τροποποίθςθ ςυνκθκϊν «ςτόχου» δράςθσ επίδραςθ ςε άλλα αποτελζςματα (πλθν αναλγθςίασ) Αποτζλεςμα: προβλζψιμο και ίςωσ επιθυμητό ι κεραπευτικοφ αποτελζςματοσ ι ανεπικφμθτων ενεργειϊν τοξικότθτασ Olkkola KT, Ahonen J. Curr Opin Anaesthesiol, 2001; 14: Lussier D et al. The Oncologist, 2004; 9: Fulton MM et al. J Am Acad Nurse Pract, 2005; 17: 124 Mallet L et al. The Lancet, 2007; 370:

16 υνδυαςμόσ Αναλγθτικϊν ςε Μοντζλα ΝΠ Πόνου Φάξκαθν Α Φάξκαθν Β Μνληέιν Αιιειεπίδξαζε TCA (θινκηπξακίλε) AΔs (gabapentin) Οπηνεηδέο (κνξθίλε) Αληαγσληζηήο NMDA (MK 801) Αληαγσληζηήο 5 ΗΣ 1Α (WAY ) Αληαγσληζηήο NK 1 (CI 1021) Gabapentin α2 αγσληζηήο (θινληδίλε) 1. Streptozocin Neuropathy 2. Sciatic Nerve Ligation 1. Streptozocin Neuropathy 2. Sciatic Nerve Ligation L5/L6 spinal nerve ligation Chronic Constriction Injury L5/L6 spinal nerve ligation 5 ΗΣ: 5 πδξνμπηξππηακίλε, ΝΚ: λεπξνθηλίλε, NMDA: N Methyl D Aspartate WAY αλαιγεζίαο από θινκηπξακίλε κε εθηηκεκέλε ζπλεξγηθή δξάζε ζπλεξγηθή δξάζε θαηαζηνιή λεπξσληθώλ εθθνξηίζεσλ ζπλεξγηθή δξάζε ζπλεξγηθή δξάζε Lee YW et al. Anesthesiology, 1995 Ardid D et al. Br J Pharmacol, 2001 Field MJ et al. J Pharmacol Exp Ther, 2002 Matthews EA, Dickenson AH. Anesthesiology, 2002 de la O Arciniega M et al. Pharmacol Biochem Behav, 2009

17 Isobole Line of Additivity Αληαγσληζκόο πλέξγεηα Olkkola KT, Ahonen J. Curr Opin Anaesthesiol, 2001; 14: Gilron I, Max MB. Expert Rev Neurotherapeutics, 2005; 5:

18 Χρόνιοσ ΝΠ Πόνοσ: Αλλθλεπιδράςεισ Φαρμακοδυναμικισ ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ζπλδπαζκόο θαξκάθωλ: ωθέιηκνο ελίζρπζε αλαιγεηηθνύ απνηειέζκαηνο, ΑΔ, βειηίωζε QoL ζυνεργική ή αθροιζηική δράζη gabapentin & κνξθίλε / νμπθωδόλε / λνξηξππηηιίλε / βελιαθαμίλε, DPN, PHN pregabalin & νμπθωδόλε ή lidocaine patch 5%, PHN, DPN gabapentin & levetiracetam, TGN lamotrigine & phenytoin / CMZ, NP VAC & NTL spray, DPN κνξθίλε & παξεθνμίκπε ηξακαδόιε & παξαθεηακόιε Simpson DA et al. J Clin Neuromusc Dis, 2001 Ward S et al. J Pain, 2002 Gilron I et al. N Engl J Med, 2005 Hanna M et al. Eur J Pain, 2008 Gatti A et al. Eur Neurol, 2009 Gilron I et al. The Lancet, 2009 Baron R et al. Curr Med Res Opin, 2009 Agrawal RP et al. Diabetes Res Clin Pract, 2009

19 Gilron I, Max MB et al. Expert Rev Neurotherapeutics, 2005; 5: Haanpaa ML et al. Mayo Clin Proc, 2010; 85: S15 S25

20 Χρόνιοσ Νευροπακθτικόσ Πόνοσ Αλλθλεπιδράςεισ Φαρμακοδυναμικισ ςυνδυαςμόσ φαρμάκων: δυςάρεςτοσ ενίςχυςθ ανεπικφμθτων ενεργειϊν ςυνεργικι ι ακροιςτικι δράςθ ΑΝ ΚΝ Πνεφμονεσ Καρδιαγγειακό ςφςτθμα ΓΕ Ουροποιθτικό φςτθμα Lussier D et al. The Oncologist, 2004; 9: Fulton MM et al. J Am Acad Nurse Pract, 2005; 17: 124

21 Χρόνιοσ Νευροπακθτικόσ Πόνοσ Αλλθλεπιδράςεισ Φαρμακοδυναμικισ Αντιχολινεργικι Δράςθ Δυςκοιλιότθτα / Επίςχεςθ Οφρων Ναυτία / Ζμετοσ Κρίςεισ «Ε» «τερθτικό» φνδρομο «εροτονινεργικό» φνδρομο Καταςτολι ΚΝ Αναπνευςτικι Καταςτολι Καρδιαγγειακό φςτθμα Παράταςθ QTc, TdP, ΗΚΓ αλλοιϊςεισ Lussier D et al. The Oncologist, 2004; 9: Dworkin RH et al. Mayo Clin Proc, 2010; 85: S3 S14

22 Χρόνιοσ Νευροπακθτικόσ Πόνοσ Αλλθλεπιδράςεισ Φαρμακοδυναμικισ Αντιχολινεργικι Δράςθ Παραςυμπακθτικό Ν Lussier D et al. The Oncologist, 2004; 9: Carnahan RM. J Clin Pharmacol, 2006; 46:

23 Χρόνιοσ Νευροπακθτικόσ Πόνοσ Αλλθλεπιδράςεισ Φαρμακοδυναμικισ Αντιχολινεργικι Δράςθ Π ΠΔΡΙΦΔΡΙΚΔ ΔΠΙΓΡΑΔΙ ξθροφκαλμία ξθροςτομία επίςχεςθ οφρων δυςκοιλιότθτα δυςανεξία κερμότθτασ εφίδρωςθ ταχυκαρδία ΚΔΝΣΡΙΚΔ ΔΠΙΓΡΑΔΙ απϊλεια μνιμθσ ηάλθ διζγερςθ ςφγχυςθ delirium παράνοια Lussier D et al. The Oncologist, 2004; 9: Carnahan RM. J Clin Pharmacol, 2006; 46:

24 Χρόνιοσ ΝΠ Πόνοσ: Αντιχολινεργικι Δράςθ Αληηρνιηλεξγηθά Φάξκαθα ππεξδηέγεξζε νπξνδόρνπ θύζηεσο αληηρνιηλεξγηθά αληηπαξθηλζνληθά λόζνο Altzheimer αληηεκεηηθά αληηζπαζκσδηθά ΓΔ ππέξκεηξε εθθξηηηθή ηθαλόηεηα βξνγρνδηαζηαιηηθά νμπκπνπηπλίλε*** ηνιεξαδίλε ακαληαδηλε ηξηεμπθαηλπδίιε βελδηξνπίλε κεθιηδίλε ζθνπνιακίλε δηθαηλνμπιάηε δηθπθινκίλε**** πνζθπακίλε**** αηξνπίλε**** ηπξαηξόπην ηηνηξόπην Carnahan RM. J Clin Pharmacol, 2006; 46: Chew ML et al. JAGS, 2008; 56: Φάξκαθα κε αληηρνιηλεξγηθή δξάζε (ΑΔ) αληητζηακηληθά TCAs SSRIs θάξκαθα ΓΔ αληηςπρσζηθά θαηλνζεηαδίλεο αληηαξξπζκηθά κπνραιαξσηηθά νπηνεηδή δηθαηλπλδξακίλε*** πδξνμπδίλε ηξηπνιηδίλε ακηηξππηηιίλε**** λνξηξππηηιίλε*** δεζηπξακίλε δνμεπίλε**** παξνμεηίλε*** ζηκεηηδίλε, ξαληηηδίλε δηκελπδξπλάηε ρισξνπξνκαδίλε*** νιαλδαπίλε*** θινδαπίλε**** ζεηνξηδαδίλε**** πξνρισξπεξαδίλε πξνκεζαδίλε δηζνππξακίδε θπθινβαλδαπξίλε νξθαηλαδξίλε πνζθίλε πεζηδίλε

25 αναςκόπθςθ 27 μελετϊν ιςχυρι ςυςχζτιςθ SAA και γνωςιακϊν λειτουργιϊν οξζα φαινόμενα (delirium) χρόνια διαταραχι (ιπια) παράγοντεσ κινδφνου θλικιωμζνοι, προχωρθμζνθ νόςοσ ςυνοδά φάρμακα με παρόμοιεσ ΑΕ νόςοσ Alzheimer, άνοια

26 Χρόνιοσ Νευροπακθτικόσ Πόνοσ Αλλθλεπιδράςεισ Φαρμακοδυναμικισ Δυςκοιλιότθτα, Επίςχεςθ Οφρων ΚΤΠ 40% των ΑΕ επθρεάηουν ΓΕ, ουροποιθτικό ςε κεραπευτικζσ δόςεισ / δοςοεξαρτϊμενθ ΑΕ Πικανά Φάρμακα αντιςπαςμωδικά (11.6%) αντιϊςταμινικά (9.2%) αντιχολινεργικά (8.6%) αντικατακλιπτικά κυρίωσ αμιτρυπτιλίνθ (8.2%) διουρθτικά (5.6%) αντιόξινα (3.0%) οπιοειδι (2.6%) τραμαδόλθ (2.5%) θηλεηηθόηεηα εληέξνπ γαζηξηθή θέλσζε ΓΟΠ Talley NJ et al. Am J Gastroenterol, 2003; 98: Branch RL, Butt TF. Adverse Drug Reaction Bulletin, 2009; 257:

27 Χρόνιοσ Νευροπακθτικόσ Πόνοσ Αλλθλεπιδράςεισ Φαρμακοδυναμικισ Ναυτία Ζμετοσ πολλαπλοί μθχανιςμοί ΚΝ CTZ Πικανά Φάρμακα κυρίωσ οπιοειδι ςυνδυαςμόσ αυτϊν τραμαδόλθ μαηί με άλλα οπιοειδι ςυνικωσ ςε περιπατθτικοφσ αςκενείσ ντοπαμίνθ Talley NJ et al. Am J Gastroenterol, 2003; 98: Branch RL, Butt TF. Adverse Drug Reaction Bulletin, 2009; 257:

28 Χρόνιοσ Νευροπακθτικόσ Πόνοσ Αλλθλεπιδράςεισ Φαρμακοδυναμικισ Αιμορραγία ΓΕ [SSRIs, SNRIs, SSNRIs, TCAs] + NSAIDs - πολλαπλοί μθχανιςμοί, ςυνδυαςμοί φαρμάκων - διαταραχι ςυγκολλθτικισ ικανότθτασ PLT - κίνδυνοσ αιμορραγίασ ανϊτερου πεπτικοφ - αποφυγι ςυνδυαςμοφ - ςυςτινεται θ χριςθ ΡΡΙs βαρφαρίνθ + τραμαδόλθ INR / αιμορραγικά επειςόδια άγνωςτοσ μθχανιςμόσ αποφυγι ςυνδυαςμοφ Penning van Beest F et al. Eur J Clin Pharmacol, 2005; 61: de Abajo FJ et al. Arch Gen Psychiatry, 2008; 65:

29 Χρόνιοσ Νευροπακθτικόσ Πόνοσ Αλλθλεπιδράςεισ Φαρμακοδυναμικισ Επιλθπτικζσ Κρίςεισ 6 9% προκαλοφνται από φάρμακα Απευκείασ επίδραςθ κεραπευτικι C Ζμμεςθ επίδραςθ δραςτικότθτασ AEDs υπογλυκαιμία, υπονατριαιμία, υπερπυρεξία υποξία, αρρυκμίεσ, εγκεφαλικό οίδθμα απότομθ διακοπι φαρμάκων AEDs, βενηοδιαηεπίνεσ, βαρβιτουρικά, οπιοειδι, baclofen Thundiyil JG et al. J Med Technol, 2007; 3: 15 19

30 Χρόνιοσ Νευροπακθτικόσ Πόνοσ Αλλθλεπιδράςεισ Φαρμακοδυναμικισ Επιλθπτικζσ Κρίςεισ 6 9% ποςοςτοφ λόγω χριςθσ TCAs, κοκαΐνθσ, κεοφυλλίνθσ ΠΡΟΟΧΗ βουπροπιόνθ (23%) τραμαδόλθ (8%) βενλαφαξίνθ (6%) μεπεριδίνθ + ADs, αντιψυχωςικά Thundiyil JG et al. J Med Technol, 2007; 3: 15 19

31 Εκλεκτικότθτα οπιοειδϊν για υπότυπουσ υποδοχζων οπιοειδϊν (μ, κ, δ) Calvey TN, Williams NE. Principles and Practice of Pharmacology for Anaesthetists, 2003

32 Χρόνιοσ Νευροπακθτικόσ Πόνοσ Αλλθλεπιδράςεισ Φαρμακοδυναμικισ Εκλεκτικότθτα για υποδοχείσ οπιοειδϊν «τερθτικό» φνδρομο / «Withdrawal» Syndrome μορφίνθ + πενταηοκίνθ πενταηοκίνθ: κ υποδοχείσ, αναλγθςία / μ υποδοχείσ, ανταγωνιςτισ βουπρενορφίνθ + μορφίνθ / τραμαδόλθ + μορφίνθ βουπρενορφίνθ / τραμαδόλθ: μερικοί αγωνιςτζσ μ υποδοχζων Παρκιςονιςμόσ (Drug Induced Parkinsonism DIG) Ακακιςία κ Κακόθκεσ Νευρολθπτικό φνδρομο αντιψυχωςικά, αντιεμετικά, ADs, ΑΕs, Ca channel blockers, νευρολθπτικά, πεκιδίνθ Lussier D et al. The Oncologist, 2004; 9: Jackson N et al. Postgrad Med J, 2008; 84: Haanpaa ML et al. Mayo Clin Proc, 2010; 85: S15 S25

33 Χρόνιοσ Νευροπακθτικόσ Πόνοσ Σεροτονινεργικό Σφνδρομο καλά εδραιωμζνθ ΦΔ αλλθλεπίδραςθ ςτο χρόνιο ΝΠ πόνο δυνθτικά απειλθτικό για τθ ηωι ζντονθ ςεροτονινεργικι διζγερςθ ΚΝ ΠΝ προκαλείται από: αλλθλεπίδραςθ φαρμάκων υπερδοςολογία ενόσ μόνο φαρμάκου ςυμπτϊματα: min h μετά τθ χοριγθςθ 2 ου φαρμάκου Sternbach H. Am J Pschiatry, 1991; 148: Gillman PK. J Psychopharmacol, 1999; 13: Parrott AC. Pharmacol Biochem Behav, 2002; 71: Isbister GK, Whyte IM. Br J Anaesth, 2002; 88:

34 Χρόνιοσ Νευροπακθτικόσ Πόνοσ Σεροτονινεργικό Σφνδρομο κλαςικι τριάδα ςυμπτωμάτων όλα δεν είναι πάντα παρόντα ΝΜ ππεξδξαζηεξηόηεηα αθαζηζία ηξόκνο κπνθινλίεο ζπαζκόο κπώλ αληαλαθιαζηηθώλ ππεξηνλία λπζηαγκόο ππεξδξαζηεξηόηεηα ΑΝ δηαθόξεζε ππξεηόο ηαρπθαξδία ηαρύπλνηα κπδξίαζε δηαηαξαρή Ε δηέγεξζε έμαςε ζύγρπζε Boyer EW et al. N Engl J Med, 2005; 352: Ables AZ, Nagubili R. Am Fam Physician, 2010; 81:

35 εροτονινεργικό φνδρομο: Κλινικι Εικόνα Birms PL et al. CMAJ, 2003; 168: Boyer EW et al. N Engl J Med, 2005; 352:

36 Jones D, Story DA. Anaesth Intensive Care, 2005; 33: Boyer EW et al. N Engl J Med, 2005; 352:

37 Κατθγορία Φαρμάκου SSRIs SNRIs TCAs ADs MAOIs antiparkinsonics AEDs antiemetics antibiotics opioids antihistamines CNS stimulants / psychedelics triptans (+/-) herbs others Παραδείγματα paroxetine, sertraline, fluoxetine, fluvoxamine, citalopram venlafaxine, milnacipran, duloxetine, sibutramine clomipramine, imipramine mirtazapine, trazodone, nefazodone, buspirone, clomipramine trancylcpromine, phenelzine, isocarboxazid, moclobemide, isocarboxazid selegilene valproic acid metoclopramide, ondasendron, granisendron linezolid (MAOI), furazolidone, ritonavire (Inh CYP3A4) meperidine, fentanyl, methadone, tramadol, pentazocine, dextromethorphan (flu) chlorpheniramine, brompheniramine amphetamine, sibutramine, methylphenidate, cocaine, MDMA (ectasy), LSD sumatriptan, zolmitriptan, rizatriptan, almotriptan, frovatriptan St John s Wort, ginseng lithium Boyer EW et al. N Engl J Med, 2005; 352: Sun Edelstein C et al. Expert Opin Drug Safe, 2008; 7:

38 Boyer EW et al. N Engl J Med, 2005; 352: Ables AZ, Nagubili R. Am Fam Physician, 2010; 81:

39 MAOIs + SSRIs MAOIs + SRIs MAOIs + TCAs MAOIs + meperidine SSRIs + TCAs SSRIs + ADs SSRIs + meperidine SSRIs + antibiotics tramadol + citalopram (SSRIs) tramadol + SNRIs + ADs tramadol + TCAs / SSRIs θίλδπλνο «Ε» mitrazapine (ADs) + antiemetics opioids (fentanyl) + antiemetics Boyer EW et al. N Engl J Med, 2005; 352: Sun Edelstein C et al. Expert Opin Drug Safe, 2008; 7: Mc Allen KJ, Swartz DR. Crit Care Med, 2010; 38: S244 S252

40 Boyer EW et al. N Engl J Med, 2005; 352:

41 εροτονινεργικό φνδρομο: Αντιμετϊπιςθ διακοπι φαρμάκου/ων ψφξθ ανταγωνιςτζσ 5 ΗΣ2Α κυπροεπταδίνθ χλωροπρομαηίνθ ΕΣΔ μυοχάλαςθ Boyer EW et al. N Engl J Med, 2005; 352: Ables AZ, Nagubili R. Am Fam Physician, 2010; 81:

42 Καταςτολι ΚΝ Αναπνευςτικι Καταςτολι κυρίωσ οπιοειδι: 20 60% άμεςθ δράςθ ςτο αναπνευςτικό κζντρο (μ 2, δ υποδοχείσ) ιςοαναλγθτικζσ δόςεισ: παρόμοια αποτελζςματα καταςτολι, κόπωςθ, υπνθλία, ςυγχυτικι κατάςταςθ, δφςκολθ αφφπνιςθ RR, υποξία, υπερκαπνία, άπνοια δοςοεξαρτϊμενθ δράςθ ανοχι ςε μερικζσ θμζρεσ αφφπνιςθ με ζνταςθσ πόνου επιδείνωςθ: θλικία, OSA, νοςιματα πνευμόνων αλλθλεπιδράςεισ με φάρμακα Barkin LB, Barkin D. South Med J, 2001; 94: Bernard SA. Hematol Oncol Clin North Am, 2002; 16: Haanpaa ML et al. Mayo Clin Proc, 2010; 85: S15 S25

43 Καταςτολι ΚΝ Αναπνευςτικι Καταςτολι Αλλθλεπιδράςεισ Φαρμάκων κυρίωσ οπιοειδι + καταςταλτικά ΚΝ βενηοδιαηεπίνεσ, υπναγωγά, θρεμιςτικά βαρβιτουρικά, αλκοόλ αντιψυχωςικά, ADs, AEDs αντιϊςταμινικά, αντιεμετικά ςπανιότερα ςιμετιδίνθ, αντιχολινεργικά φάρμακα που GFR (NSAIDs, ACE Inh) ΠΡΟΟΧΗ: ταχεία τιτλοποίθςθ, δόςεισ Pattinson KTS et al. Br J Anaesth, 2008; 100: Haanpaa ML et al. Mayo Clin Proc, 2010; 85: S15 S25

44 Καταςτολι ΚΝ Αναπνευςτικι Καταςτολι Αλλθλεπιδράςεισ Φαρμάκων άτυπα οπιοειδι τραμαδόλθ ςπανιότερα ΑΚ vs μεπεριδίνθ πικανόν ςε ΧΝΑ βουπρενορφίνθ μερικόσ αγωνιςτισ μ υποδοχζων ςπανιότερα ΑΚ ςε ςχζςθ με κλαςικά οπιοειδι ςε βιοϊςοδφναμθ δόςθ ςθμαςία γενετικοφ πολυμορφιςμοφ δραςτθριότθτα μ υποδοχζων, βιοδιακεςιμότθτα οπιοειδϊν Pattinson KTS et al. Br J Anaesth, 2008; 100: Haanpaa ML et al. Mayo Clin Proc, 2010; 85: S15 S25

45 Καρδιαγγειακό φςτθμα Αλλθλεπιδράςεισ Φαρμάκων (ακροιςτικι δράςθ) Οπιοειδι + Βενηοδιαηεπίνεσ Μορφίνθ + Φαινοκειαηίνεσ βραδυκαρδία ορκοςτατικι υπόταςθ Μεκαδόνθ + Αντιψυχωςικά (αλοπεριδόλθ) Μεκαδόνθ + ADs (αμιτρυπτιλίνθ, ιμιπραμίνθ) Μεκαδόνθ + Άλλα φάρμακα που παρατείνουν QT αρρυκμίεσ παράταςθ QT TdP Pregabalin + ACE Inh: αγγειοοίδθμα Wood AJJ et al. N Engl J Med, 2004; 350: Gupta A et al. Am Heart J, 2007; 153: Page RL II et al. J Cardiovasc Med, 2008; 9:

46 ΦΑΡΜΑΚΟΚΙΝΗΣΙΚΗ How the body handles drugs ΜΕΣΑΒΟΛΙΜΟ Χοριγθςθ Απορρόφθςθ Μεταβολιςμόσ 1 θσ Διόδου Βιομετατροπι Κατανομι Δζςμευςθ με Πρωτεΐνεσ Πλάςματοσ Αποδόμθςθ Βιομετατροπι Απζκκριςθ Virani A et al. Pain, 1997; 13: 3 13 Olkkola KT, Ahonen J. Curr Opin Anaesthesiol, 2001; 14: Calvey TN, Williams NE. Principles and Practice of Pharmacology for Anaesthetists, 2003

47 Χρόνιοσ ΝΠ Πόνοσ: Αλλθλεπιδράςεισ Φαρμάκων Αλλθλεπιδράςεισ Φαρμακοκινθτικισ ζνα φάρμακο (precipitant drug) μεταβάλλει τo ρυκμό ι τθν ζκταςθ του μεταβολιςμοφ ενόσ άλλου φαρμάκου (object drug) C φαρμάκου / φαρμάκων ςτο πλάςμα: μεταβάλλεται μεταβολι κλινικισ απάντθςθσ Αποτζλεςμα: ι κεραπευτικοφ αποτελζςματοσ ι ανεπικφμθτων ενεργειϊν τοξικότθτασ Virani A et al. Pain, 1997; 73: 3 13 Bernard SA. Hematol Oncol Clin North Am, 2002; 16: Haanpaa ML et al. Mayo Clin Proc, 2010; 85: S15 S25

48 Φαρμακοκινθτικι Αντιδράςεισ ΒΙΟΜΕΣΑΣΡΟΠΗ οι ςθμαντικότερεσ αλλθλεπιδράςεισ ΦΚ ςτο ΝΠ Πόνο κυρίωσ ςτο ιπαρ, αλλά κ ςε άλλουσ ιςτοφσ ΓΕ, ΚΝ, πνεφμονεσ, δζρμα, νεφροί Βιομεταςχθματιςμόσ - in vivo / βιοχθμικόσ μεταςχθματιςμόσ - ενηυμικά καταλυόμενεσ αντιδράςεισ - ςτόχοσ: υδροφιλικότθτασ, διευκόλυνςθ απζκκριςθσ Virani A et al. Pain, 1997; 13: 3 13 Olkkola KT, Ahonen J. Curr Opin Anaesthesiol, 2001; 14: Calvey TN, Williams NE. Principles and Practice of Pharmacology for Anaesthetists, 2003 Haanpaa ML et al. Mayo Clin Proc, 2010; 85: S15 S25

49 ΑΠΟΡΡΟΦΗΗ ΒΙΟΜΕΣΑΣΡΟΠΗ ΑΠΟΜΑΚΡΤΝΗ CYP 450 λιπόφιλο Substrate Inducers Inhibitors μικροςωμιακά ζνηυμα ενδομοριακζσ μεταβολζσ μικροςωμιακά ζνηυμα μιτοχονδριακά ζνηυμα κυτταροπλαςματικά ζνηυμα εξωμοριακζσ μεταβολζσ υδρόφιλο Virani A et al. Pain, 1997; 73: 3 13 Nebert DW et al. The Lancet, 2002; 360: Sikka R et al. Acad Emerg Med, 2005; 12:

50 Φαρμακοκινθτικι Αλλθλεπιδράςεισ ςτο ΝΠ Πόνο Αντιδράςεισ ΒΙΟΜΕΣΑΣΡΟΠΗ 1. Ενεργοποίθςθ (prodrug / precursor active) ανενεργό πρόδρομο φάρμακο ενεργόσ φαρμακολογικά ουςία κωδεΐνθ / διαμορφίνθ μορφίνθ 2. Διατιρθςθ Δραςτικότθτασ ενεργό ςφμπλεγμα νζα ουςία: ίδιασ,, ιςχφοσ τραμαδόλθ μεταβολίτθσ Μ1, φλουοξετίνθ νορφλουοξετίνθ διαηεπάμθ ενεργόσ μεταβολίτθσ 3. Αδρανοποίθςθ ενεργό ςφμπλεγμα ανενεργό παράγωγο φαιντανφλθ νορφαιντανφλθ 4. Σοξικοί Μεταβολίτεσ μεπεριδίνθ νορμεπεριδίνθ κρίςεισ «Ε» Virani A et al. Pain, 1997; 73: 3 13 Dresser GK et al. Clin Pharmacokinet, 2000; 38: Dickman A. Eur J Pall Care, 2007; 14: Haanpaa ML et al. Mayo Clin Proc, 2010; 85: S15 S25

51 CYP2D6 3% CYP2D6 19%

52 Κυτόχρωμα P450 (CYP 450) Αλλθλεπιδράςεισ ΦΚ Οριςμοί Ορολογία ενηυμικό υπόςτρωμα (substrate) φάρμακο που μεταβολίηεται από το ενηυμικό ςφςτθμα φάρμακο επαγωγζασ (inducer) ςφνκεςθ του CYP450 (DNA, RNA) μεταβολιςμοφ του υποςτρϊματοσ φάρμακο αναςτολζασ (inhibitor) αναςτολι δράςθσ του CYP450 μεταβολιςμοφ υποςτρϊματοσ - ςυναγωνιςτικι (competitive) δζςμευςθ Ρ450 - μθ ςυναγωνιςτικι (non competitive) καταςτροφι, απενεργοποίθςθ, αλλοςτερικι μεταβολι Virani A et al. Pain, 1997; 73: 3 13 Nebert DW et al. The Lancet, 2002; 360:

53 Κυτόχρωμα P450 (CYP 450) Οριςμοί Ορολογία Αλλθλεπιδράςεισ Φαρμάκων φάρμακα κατθγορίασ «Α» (Category A) φάρμακα ςυνεργοί accomplice (inducers κ inhibitors) βοθκοφν ζνα άλλο φάρμακο (υπόςτρωμα) να γίνει λιγότερο αποτελεςματικό (induction επαγωγι) περιςςότερο επικίνδυνο (inhibition αναςτολι) φάρμακα κατθγορίασ «Β» (Category Β) φάρμακα υποςτρϊματα substrate φάρμακο «ςτόχοσ» «bullet drug»: C (accomplice = inhibitor) φάρμακο «κενό» «blank drug»: C (accomplice = inducer) Virani A et al. Pain, 1997; 73: 3 13 Sikka R et al. Acad Emerg Med, 2005; 12:

54 Κυτόχρωμα P450 (CYP 450) Αλλθλεπιδράςεισ Φαρμάκων Συνζπειεσ Επαγωγι (Induction) CYP450 C φαρμάκου υποςτρϊματοσ ςτο πλάςμα αποτελεςματικότθτα επιδείνωςθ νόςου (πχ ΝΠ Πόνου) τοξικότθτα (ενεργοί μεταβολίτεσ): κωδεΐνθ τροποποίθςθ δράςθσ επαγόμενου φαρμάκου Αναςτολι (Inhibition) CYP450 C φαρμάκου υποςτρϊματοσ ςτο πλάςμα δραςτικότθτα, τοξικότθτα ςοβαρζσ ΑΕ κάνατοσ Αναςτολι: ταχφτερθ από Επαγωγι Virani A et al. Pain, 1997; 73: 3 13 Sikka R et al. Acad Emerg Med, 2005; 12:

55 Κυτόχρωμα P450 (CYP 450) Ονοματολογία CYP 2 D 6 CYP2D6 (italics) εξατομικευμζνο ζνηυμο Γονίδιο που κωδικοποιεί το ζνηυμο ςφμβολο ρίηασ οικογζνεια υποοικογζνεια CYP > 50 ιςομορφζσ CYP1, CYP2, CYP3 βιομετατροπι φαρμάκων ςτον άνκρωπο 70% του P450 ςτο ιπαρ CYP1A2, CYP2C9, CYP2C19: 20% CYP2D6: 30%, CYP3A3/4: 50% αλλθλεπιδράςεισ φαρμάκων ΝΠ Πόνου Dresser GK et al. Clin Pharmacokinet, 2000; 38: Olkkola KT, Ahonen J. Curr Opin anaesthesiol, 2001; 14: Haanpaa ML et al. Mayo Clin Proc, 2010; 85: S15 S25

56 Κυτόχρωμα P450 (CYP2D6) Substrates Inducers Inhibitors Ενηυμικά Τποςτρϊματα (Substrates) Αναςτολείσ (Inhibitors) TCAs ακηηξππηηιίλε θινκηπξακίλε δεζηπξακίλε ηκηπξακίλε λνξηξππηηιίλε ηξηκηπξακίλε Αληηςπρσζηθά θινδαπίλε αινπεξηδόιε πεξθαηλαδίλε ξηζπεδόλε ζεηνξηδαδίλε δνπθινπελζημόιε SSRIs θινπνμεηίλε λνξθινπνμεηίλε παξνμεηίλε Aλαιγεηηθά θσδεΐλε νμπθσδόλε πδξνθσδόλε ηξακαδόιε δεμηξνκεζνξθάλε αηζπικνξθίλε Αληηαξξπζκηθά ελθατλίδε θιεθατλίδε κεμηιεηίλε πξνπαθαηλόλε β blockers αιπξελόιε κεηνπξνιόιε πξνπξαλνιόιε ηηκνιόιε Γηάθνξα ακηθιακίλε ηλδνξακίλε θαηλθνξκίλε ηεξθελαδίλε ηνκνμεηίλε SNRIs βελιαθαμίλε ληνπινμεηίλε SSRIs θινπνμεηίλε παξνμεηίλε ζεξηξαιίλε βνππξνπηόλε αινπεξηδόιε θηληδίλε Επαγωγείσ (Inducers) Αληηθπκαηηθά ηζνληαδίδε ξηθακπηθίλε Κνξηηθνεηδή δεμακεζαδόλε Virani A et al. Pain, 1997

57 Κυτόχρωμα P450 (CYP3A3/4) Substrates Inducers Inhibitors ADs ακηηξππηηιίλε δνμεπίλε ζεξηξαιίλε ηκηπξακίλε λεθαδνδόλε AEDs θαξβακαδεπίλε θαηλπηνΐλε αηζνζνπμηκίδε SNRIs βελιαθαμίλε Αληη Ca Σηαηίλεο Αλνζνθαηαζηαιηηθά Ενηυμικά Τποςτρϊματα (Substrates) Aλαιγεηηθά θσδεΐλε αθεηακηλνθαίλε θαηληαλύιε κεζαδόλε Αληηαξξπζκηθά ακησδαξόλε ιηδνθαΐλε θηληδίλε πξνπαθαηλόλε Βελδνδηαδεπίλεο αιπξαδνιάκε δηαδεπάκε κηδαδνιάκε ηξηαδνιάκε Κνξηηθνζηεξνεηδή Αληηϊζηακηληθά Ca blockers δηιηηαδέκε θεινδηπίλε ληθεδηπίλε βεξαπακίιε Γηάθνξα ελαιαπξίιε εξπζξνκπθίλε νηζηξνγόλα νκεπξαδόιε ζενθπιιίλε αληητθά βαξθαξίλε αληηζπιιεπηηθά Αναςτολείσ (Inhibitors) ADs θινπνμεηίλε θινπβνμακίλε ζεξηξαιίλε Αδόιεο θινπθνλαδόιε ηηξαθνλαδόιε θεηνθνλαδόιε Γηάθνξα ζηκεηηδίλε, νκεπξαδόιε δηιηηαδέκε, βεξαπακίιε θηληδίλε, αληητθά, VAC Επαγωγείσ (Inducers) Αληηθπκαηηθά Κνξηηθνεηδή δεμακεζαδόλε AEDs θαξβακαδεπίλε θαηλπηνΐλε θαηλνβαξβηηάιε Virani A et al. Pain, 1997

58 Ενηυμικά Τποςτρϊματα Substrates Αναςτολείσ Inhibitors Επαγωγείσ Inducers Dresser GK et al. Clin Pharmacokinet, 2000; 38: 41 57

59 CYP2D6 Ενηυμικά Τποςτρϊματα (Substrates) Αλαιγεηηθά ηξακαδόιε θσδεΐλε νμπθσδόλε πδξνθσδόλε δεμηξνκεζνξθάλε TCAs SSRIs (ζεξηξαιίλε) SSNRIs βελιαθαμίλε ληνπινμεηίλε Άιια αινπεξηδόιε κεμηιεηίλε β blockers Αναςτολείσ (Inhibitors) SSRIs θινπνμεηίλε παξνμεηίλε Βνππξνπηόλε Κηληδίλε Αινπεξηδόιε Επαγωγείσ (Inducers)?? Δεμακεζαδόλε Ρηθακπηθίλε Καξβακαδεπίλε Φαηλπηνΐλε Μεζαδόλε Virani A et al. Pain, 1997 Bernard SA. Hematol Oncol Clin, 2002 Haanpaa ML et al. Mayo Clin Proc, 2010

60 Κυτόχρωμα P450 (CYP 450) CYP2DA Διφαςικι Κατανομι (Bimodal Distribution) δφςκολα επάγεται, ποικιλομορφία ζκφραςθσ γενετικόσ πολυμορφιςμόσ, διάφοροι κλινικοί φαινότυποι poor metabolizers (PMs) intermediate metabolizers (IMs) extensive metabolizers (φυςιολογικό EMs) ultrarapid metabolizers (UMs) 5 10% καυκάςιασ φυλισ: PMs πτωχό αναλγθτικό αποτζλεςμα τραμαδόλθσ ςε PMs - Μ1 AE οπιοειδϊν ςε UMs με χοριγθςθ κωδεΐνθσ, τραμαδόλθσ, μορφ κίνδυνοσ καρδιοτοξικότθτασ ςε ΡΜs με χοριγθςθ TCAs υποκεραπεία με TCAs ςε UMs ΑΕ βενλαφαξίνθσ ςε PMs Gasche Y et al. N Engl J Med, 2004 Shams MEE et al. J Clin Pharm Ther, 2006 Bijl MJ et al. Br J Clin Pharmacol, 2007 Kirchheiner J et al. J Clin Psychopharmacol, 2008

61 CYP3A3/4 Αναςτολείσ (Inhibitors) Ιζρπξνί ζηκεηηδίλε θιαξηζξνκπθίλε αδόιεο - ηηνθνλαδόιε - θεηνθνλαδόιε αληη HIV - ξηηνλαβίξε - ηλδηλαβίξε - λειθηλαβίξε - ζαθνπηλαβίξε Μέζεο Ιζρύνο εξπζξνκπθίλε θινπθνλαδόιε βεξαπακίιε δηιηηαδέκε Επαγωγείσ (Inducers) AEDs θαηλπηνΐλε θαξβακαδεπίλε Φαηλνβαξβηηάιε Ρηθακπηθίλε Γιπθνθνξηηθνεηδή Αληη HIV λεβηξαπίλε εθαβηξέλδε St John wort Grape Fruit Ενηυμικά Τποςτρϊματα (Substrates) Αλαιγεηηθά θαηληαλύιε κεζαδόλε Βελδνδηαδεπίλεο ηξηαδνιάκε αιπξαδνιάκε κηδαδνιάκε SSRIs ζεξηξαιίλε ΑΔDs θαξβακαδεπίλε Άιια ληθεδηπίλε ηεξθελαδίλε αζηεκηδόιε ζηζαπξίδε Virani A et al. Pain, 1997 Bernard SA. Hematol Oncol Clin, 2002 Haanpaa ML et al. Mayo Clin Proc, 2010

62 Κυτόχρωμα P450 (CYP450) πολλά Φ υπόςτρωμα διαφόρων ιςομορφϊν Ρ450 TCAs: CYP1A2, CYP2C19, CYP2D6, CYP3A3/4 ςερτραλίνθ: CYP2D6, CYP3A3/4 δεξτρομεκορφάνθ: CYP2D6, CYP3A3/4 Φ υπόςτρωμα κ επαγωγζασ / αναςτολζασ τθσ ίδιασ ιςομορφισ Ρ450 καρβαμαηεπίνθ: CYP3A3/4 substrate + inducer αλοπεριδόλθ: CYP2D6 substrate + inducer Φ υπόςτρωμα μιασ ιςομορφισ κ επαγωγζασ / αναςτολζασ άλλθσ καρβαμαηεπίνθ: CYP3A3/4 substrate + inducer, CYP2D6 inducer Φ αναςτολζασ / επαγωγζασ διαφορετικϊν ιςοενηφμων ςιμετιδίνθ: CYP1A2, C3A3/4 inhibitor Bernard SA. Hematol Oncol Clin, 2002 Spina E et al. Clinical Therapeutics, 2008 Haanpaa ML et al. Mayo Clin Proc, 2010

63 Oxymorphone Hydromorphone ύλδεζε κε γιπθνπξνλίδηα Dresser GK et al. Clin Pharmacokinet, 2000; 38: 41 57

64 απνηειεζκαηηθόηεηαο Μ1, ηξακαδόιεο κνξθίλεο θσδεΐλεο ΑΔ, ηνμηθόηεηαο λνξθαηληαλύιεο θαηληαλύιεο

65 Gabapeptinoids: Αλλθλεπιδράςεισ ΦΚ gabapentin, pregabalin δε μεταβολίηονται από CYP450 gabapentin: non linear pharmacokinetics pregabalin: linear pharmacokinetics ςχεδόν καμιά ΦΚ αλλθλεπίδραςθ με άλλα φάρμακα ΠΡΟΟΧΗ ΜΟΝΟ ΣΗΝ ΑΠΟΡΡΟΦΗΗ όχι ςυγχοριγθςθ με αντιόξινα μεςοδιάςτθμα 2h βιοδιακεςιμότθτασ κατά 24% Eckhardt K et al. Anesth Analg, 2000; 91: Diaz RA et al. Neurologist, 2008; 14: S55 S65 Haanpaa ML et al. Mayo Clin Proc, 2010 SFINX Drug Interactions.

66 Κυτόχρωμα P450 (CYP 450) Αλλθλεπιδράςεισ ΦΚ Αντικατακλιπτικά Αναςτολείσ CYP450 fluoxetine, paroxetine CYP2D fluvoxamine CYP1A2, CYP2C nefazodone CYP3A3/ duloxetine, bupropion CYP2D6 ++ sertraline CYP2D6 δοςοεξαρτϊμενθ citalopram, escitalopram, venlafaxine, mirtazapine CYP2D6, CYP3A3/4 ελάχιςτθ ωσ μθδενικι επίδραςθ Spina E et al. Clinical Therapeutics, 2008; 30: Haanpaa ML et al. Mayo Clin Proc, 2010 Dworkin RH et al. Mayo Clin Proc, 2010 SFINX Drug Interactions.

67 κνξθίλεο θσδεΐλεο Πησρή Αλαιγεζία κεηνπξνιόιεο Τπόηαζε Βξαδπθαξδία παξνμεηίλεο Φαύινο Κύθινο Πησρή Αλαιγεζία Τπόηαζε, Βξαδπθαξδία

68 Κυτόχρωμα P450 (CYP 450) Αλλθλεπιδράςεισ ΦΚ TCAs: substrate CYP2DA + SSRIs (inh CYP2D6) πχ παροξετίνθσ τοξικότθτα από TCAs μζτρθςθ επιπζδων ςτο πλάςμα προτίμθςθ ςιταλοπράμθσ, βενλαφαξίνθσ δεν αναςτζλλουν το CYP2D6 + CMZ (CYP3A3/4 substrate + inducer, CYP2D6 inducer) υποκεραπεία με TCAs προτίμθςθ οξκαρβαηεπίνθσ, γκαμπαπεντινοειδϊν Haanpaa ML et al. Mayo Clin Proc, 2010 Dworkin RH et al. Mayo Clin Proc, 2010 SFINX Drug Interactions.

69 Κυτόχρωμα P450 (CYP 450) Αλλθλεπιδράςεισ ΦΚ Βενλαφαξίνθ κ Ντουλοξετίνθ: substrate CYP2DA + SSRIs πχ παροξετίνθ (inhibitor CYP2D6) C ςτο πλάςμα τοξικότθτα ςιταλοπράμθσ βενλαφαξίνθ δεν αναςτζλλουν το CYP2D6 + CMZ (CYP3A3/4 substrate + inducer, CYP2D6 inducer) υποκεραπεία, ανάγκθ για δόςθσ κεραπευτικό monitoring: απαραίτθτο προτίμθςθ οξκαρβαηεπίνθσ, γκαπαπεντινοειδϊν Hayashida K, Eisenach JC. Eur J Pharamcol, 2008; 598: Haanpaa ML et al. Mayo Clin Proc, 2010 SFINX Drug Interactions.

70 Κυτόχρωμα P450 (CYP 450) Αλλθλεπιδράςεισ ΦΚ Σραμαδόλθ: prodrug, substrate CYP2DA (ενεργοποίθςθ) + SSRIs, SNRIs (CYP2D6 inhibitors) ςεροτονινεργικό ςφνδρομο προτίμθςθ άλλου αναλγθτικοφ + CMZ (CYP3A3/4 substrate + inducer, CYP2D6 inducer) διάρκειασ + ζνταςθσ αναλγθτικοφ αποτελζςματοσ ουδοφ κρίςεων «Ε» αποφυγι ςυνδυαςμοφ Lordos EF et al. J Am Geriatr Soc, 2009 Haanpaa ML et al. Mayo Clin Proc, 2010 Dworkin RH et al. Mayo Clin Proc, 2010 SFINX Drug Interactions.

71 Αλλθλεπιδράςεισ Φαρμακοκινθτικισ Δζςμευςθ με πρωτεΐνεσ πλάςματοσ Δυναμικι Κατάςταςθ Εκτόπιςθ φαρμάκων δεςμευμζνων με πρωτεΐνεσ πλάςματοσ διακζςιμου φαρμάκου ςτο πλάςμα CMZ 70 80%, VAC 60 95%, Φαινυτοΐνθ 75 85% Λαμοτριγίνθ 50 55%, Σοπιραμάτθ 13 17%, Gabapentinoids 0% Σραμαδόλθ 20%, Μορφίνθ 30 35% Μεκαδόνθ 80% Προςοχι ςε ςυνδυαςμό με βαρφαρίνθ θμαςία αλλθλεπίδραςθσ: υπερεκτιμθμζνθ Αντιρροπιςτικοί Μθχανιςμοί: ςτακερι C ελεφκερου φαρμάκου Haanpaa ML et al. Mayo Clin Proc, 2010 SFINX Drug Interactions.

72 Αλλθλεπιδράςεισ Φαρμακοκινθτικισ Απζκκριςθ Μεταβολζσ νεφρικισ αιματικισ ροισ Σροποποίθςθ Νεφρικισ Απζκκριςθσ - Μεταβολζσ ph οφρων - υναγωνιςτικι δράςθ για ενεργό απζκκριςθ - Λίκιο + NSAIDs - Μεκοτρεξάτθ + NSAIDs Haanpaa ML et al. Mayo Clin Proc, 2010 SFINX Drug Interactions.

73

74

75

76

77 Χρόνιοσ Νευροπακθτικόσ Πόνοσ «τοχευμζνθ» Χοριγθςθ Φαρμάκου δοςολογία ικανοποιθτικό κεραπευτικό αποτζλεςμα για ικανι χρονικι περίοδο ιςορροπία μεταξφ κεραπευτικοφ αποτελζςματοσ κ ΑΕ χρονικά μεςοδιαςτιματα αλλθλεπιδράςεισ επαγρφπνιςθ τοξικότθτα αποτελεςματικότθτα Virani A et al. Pain, 1997; 73: 3 13 Gilron I, Max MB et al. Expert Rev Neurotherapeutics, 2005; 5: Haanpaa ML et al. Mayo Clin Proc, 2010; 85: S15 S25

78 Adverse Drug Drug Interactions Clinical Judgment Defenses

79

Η αϋπλία ζηε ΧΑΠ. Από ηελ εκθάληζε ζηελ αληηκεηώπηζε

Η αϋπλία ζηε ΧΑΠ. Από ηελ εκθάληζε ζηελ αληηκεηώπηζε Η αϋπλία ζηε ΧΑΠ. Από ηελ εκθάληζε ζηελ αληηκεηώπηζε Χαπάλαμπορ Μεπμίγκηρ Πνεςμονολόγορ, Ειδικόρ ιαηπόρ ύπνος (ΑBCISS) Δνηηρ Επγαζηηπίος Ύπνος 401 ΓΣΝΑ Aχπνία Αναφερόμενθ δυςκολία ςτθν ζλευςθ του φπνου,

Διαβάστε περισσότερα

Συν-νοσηρότητες στον Καρδιολογικό Ασθενή: Τι νεώτερο ςτη χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια. Αικατερίνθ Αυγεροποφλου Διευκφντρια ΕΤ

Συν-νοσηρότητες στον Καρδιολογικό Ασθενή: Τι νεώτερο ςτη χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια. Αικατερίνθ Αυγεροποφλου Διευκφντρια ΕΤ Συν-νοσηρότητες στον Καρδιολογικό Ασθενή: Τι νεώτερο ςτη χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια Αικατερίνθ Αυγεροποφλου Διευκφντρια ΕΤ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ Οι αςκενείσ με καρδιακι ανεπάρκεια λόγω τθσ ςφγχρονθσ

Διαβάστε περισσότερα

Επίδραςθ επιγενετικών μθχανιςμών κατά τθ διάρκεια τθσ ηωισ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκθσ Παιδίατροσ Επιμ. Α ΜΕΝΝ Γ.Ν.Χανίων

Επίδραςθ επιγενετικών μθχανιςμών κατά τθ διάρκεια τθσ ηωισ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκθσ Παιδίατροσ Επιμ. Α ΜΕΝΝ Γ.Ν.Χανίων Επίδραςθ επιγενετικών μθχανιςμών κατά τθ διάρκεια τθσ ηωισ Εμμ. Μ. Καραβιτάκθσ Παιδίατροσ Επιμ. Α ΜΕΝΝ Γ.Ν.Χανίων ΣΟΧΟΙ ΣΗ ΠΑΡΟΤΙΑΗ οριςμόσ τθσ επιγενετικισ και των μθχανιςμϊν τθσ επίδραςθ επιγενετικϊν

Διαβάστε περισσότερα

Φυςικι δραςτθριότθτα παιδιών και εφιβων ςτθ χώρα μασ: ςυμβολι ςτθν υγεία και παράγοντεσ που επθρεάηουν τθ ςυμμετοχι ςτθν άςκθςθ

Φυςικι δραςτθριότθτα παιδιών και εφιβων ςτθ χώρα μασ: ςυμβολι ςτθν υγεία και παράγοντεσ που επθρεάηουν τθ ςυμμετοχι ςτθν άςκθςθ Φυςικι δραςτθριότθτα παιδιών και εφιβων ςτθ χώρα μασ: ςυμβολι ςτθν υγεία και παράγοντεσ που επθρεάηουν τθ ςυμμετοχι ςτθν άςκθςθ Γρθγόρθσ Μπογδάνθσ, PhD, Επίκουροσ Κακθγθτισ ΣΕΦΑΑ ΕΚΠΑ Παιδικι Παχυςαρκία

Διαβάστε περισσότερα

Φαρμακευτικζσ δθλθτθριάςεισ Αλλεργικζσ αντιδράςεισ

Φαρμακευτικζσ δθλθτθριάςεισ Αλλεργικζσ αντιδράςεισ Φαρμακευτικζσ δθλθτθριάςεισ Αλλεργικζσ αντιδράςεισ «H δόςη κάνει το φάρμακο δηλητήριο» Παράκελςοσ το φάρμακο είναι και φαρμάκι «λαϊκή ρήςη» ΡΑΚΤΛΚΑ ΚΑΚΕ ΦΑΜΑΚΟ Ι ΟΥΣΛΑ ΜΡΟΕΛ ΝΑ ΡΟΚΑΛΕΣΕΛ ΣΥΜΡΤΩΜΑΤΑ ΔΘΛΘΤΘΛΑΣΘΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ι. Βλαχογιαννάκοσ, Γ. Β. Παπακεοδωρίδθσ, Γ.Ν. Νταλζκοσ, Α. Αλεξοποφλου, Χ. Τριάντοσ, Ε. Χολόγκιτασ, Ι. Κοςκίνασ

Ι. Βλαχογιαννάκοσ, Γ. Β. Παπακεοδωρίδθσ, Γ.Ν. Νταλζκοσ, Α. Αλεξοποφλου, Χ. Τριάντοσ, Ε. Χολόγκιτασ, Ι. Κοςκίνασ ΚΑΣΕΤΘΤΝΣΗΡΙΕ ΟΔΗΓΙΕ ΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΣΗ ΗΠΑΣΟ (ΕΕΜΗ) ΓΙΑ ΣΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΗ ΕΝΕΡΓΟΠΟΙΗΗ ΣΟΤ ΙΟΤ ΣΗ ΗΠΑΣΙΣΙΔΑ Β ΚΑΣΑ ΣΗ ΧΟΡΗΓΗΗ ΑΝΟΟΚΑΣΑΣΑΛΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Ι. Βλαχογιαννάκοσ, Γ. Β. Παπακεοδωρίδθσ,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΤΑΒΑΣΤΑΤΙΝΗ ΝΕΟΤΕΡΑ ΥΠΟΛΙΠΙΔΑΙΜΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΑ. Ι. Γ. Στυλιάδης ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ Β ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΓΝΘ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ

ΠΙΤΑΒΑΣΤΑΤΙΝΗ ΝΕΟΤΕΡΑ ΥΠΟΛΙΠΙΔΑΙΜΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΑ. Ι. Γ. Στυλιάδης ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ Β ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΓΝΘ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΙΤΑΒΑΣΤΑΤΙΝΗ ΝΕΟΤΕΡΑ ΥΠΟΛΙΠΙΔΑΙΜΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΑ Ι. Γ. Στυλιάδης ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ Β ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΓΝΘ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ 2012 1/3 από το σύνολο των θανάτων CVD 17.000.000 2002 1/3 από το σύνολο των θανάτων CVD

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικές επιδράσεις της οξέωσης της υπερκαπνίας των βαριά πασχόντων ασθενών

Συστηματικές επιδράσεις της οξέωσης της υπερκαπνίας των βαριά πασχόντων ασθενών Συστηματικές επιδράσεις της οξέωσης της υπερκαπνίας των βαριά πασχόντων ασθενών Γιώργος Κουλιάτσης, Πνευμονολόγος, Επιμελητής Β Κλινικής Εντατικής Θεραπείας, ΠΓΝ Έβρου Εισαγωγή- Υπερκαπνία, Οξέωση, Οξυαιμία

Διαβάστε περισσότερα

υσκολία στη Θεραπεία: Συννοσηρότητα µε χρήση ουσιών, αλκοόλ, ψυχική

υσκολία στη Θεραπεία: Συννοσηρότητα µε χρήση ουσιών, αλκοόλ, ψυχική υσκολία στη Θεραπεία: Συννοσηρότητα µε χρήση ουσιών, αλκοόλ, ψυχική διαταραχή ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΓΡΙΝΑΚΗΣ ψυχίατρος ΠΟΛΥΔΥΝΑΜΟ ΨΥΧΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΚΕΘΕΑ ΑΡΙΑΔΝΗ ΑΛΚΟΟΛΟΓΙΚΟ ΙΑΤΡΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΣΟΤ ΠΝΕΤΜΟΝΑ. Ανκόπουλοσ Μιχάλθσ Ογκολόγοσ Επιμελθτισ μονάδασ Χ/Θ Μποδοςάκειο Νοςοκομείο Πτολεμαΐδασ

ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΣΟΤ ΠΝΕΤΜΟΝΑ. Ανκόπουλοσ Μιχάλθσ Ογκολόγοσ Επιμελθτισ μονάδασ Χ/Θ Μποδοςάκειο Νοςοκομείο Πτολεμαΐδασ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΣΟΤ ΠΝΕΤΜΟΝΑ Ανκόπουλοσ Μιχάλθσ Ογκολόγοσ Επιμελθτισ μονάδασ Χ/Θ Μποδοςάκειο Νοςοκομείο Πτολεμαΐδασ ΤΠΑΡΧΕΙ ΟΦΕΛΟ ΑΠΟ ΣΗΝ Χ/Θ ΣΟΤ ΑΘΕΝΕΙ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΝΕΤΜΟΝΑ; ΜΜΚΠ Αυξάνει τα

Διαβάστε περισσότερα

Ρομποτική. Η υγεία ςασ το αξίηει

Ρομποτική. Η υγεία ςασ το αξίηει Ρομποτική Μάκετε γριγορά και εφκολα ό τι χρειάηεται να ξζρετε για τισ λαπαροςκοπικζσ μεκόδουσ αντιμετϊπιςθσ γυναικολογικϊν πακιςεων Ενθμερωκείτε ςωςτά και υπεφκυνα Η υγεία ςασ το αξίηει Μζκοδοσ και πλεονεκτιματα

Διαβάστε περισσότερα

Ινσουλίνη και καρδιά. Ηλιάδης Φώτης Λέκτορας Α.Π.Θ.

Ινσουλίνη και καρδιά. Ηλιάδης Φώτης Λέκτορας Α.Π.Θ. Ινσουλίνη και καρδιά Ηλιάδης Φώτης Λέκτορας Α.Π.Θ. Επίδραση ινσουλίνης στο ήπαρ, στους μυς και στον λιπώδη ιστό : Διατήρηση ευγλυκαιμίας Nature 2001;414:799 806 Ινσουλίνη? Λειτουργικότητα Μορφολογία Βιωσιμότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΑΝΣΙΝΟ Χ.ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΤΛΟ ΔΕΡΜΑΣΟΛΟΓΟ ΑΦΡΟΔΙΙΟΛΟΓΟ ΠΑΝΕΠΙΣΗΜΙΑΚΟ ΤΠΟΣΡΟΦΟ Βϋ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΦΡΟΔΙΙΩΝ ΚΑΙ ΔΕΡΜΑΣΙΚΩΝ ΝΟΩΝ ΑΘΗΝΑ ΠΓΝΑ ΑΣΣΙΚΟΝ

ΚΩΝΣΑΝΣΙΝΟ Χ.ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΤΛΟ ΔΕΡΜΑΣΟΛΟΓΟ ΑΦΡΟΔΙΙΟΛΟΓΟ ΠΑΝΕΠΙΣΗΜΙΑΚΟ ΤΠΟΣΡΟΦΟ Βϋ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΦΡΟΔΙΙΩΝ ΚΑΙ ΔΕΡΜΑΣΙΚΩΝ ΝΟΩΝ ΑΘΗΝΑ ΠΓΝΑ ΑΣΣΙΚΟΝ ΚΩΝΣΑΝΣΙΝΟ Χ.ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΤΛΟ ΔΕΡΜΑΣΟΛΟΓΟ ΑΦΡΟΔΙΙΟΛΟΓΟ ΠΑΝΕΠΙΣΗΜΙΑΚΟ ΤΠΟΣΡΟΦΟ Βϋ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΦΡΟΔΙΙΩΝ ΚΑΙ ΔΕΡΜΑΣΙΚΩΝ ΝΟΩΝ ΑΘΗΝΑ ΠΓΝΑ ΑΣΣΙΚΟΝ ΤΣΗΜΑΣΙΚΑ ANTIBIOTIKA ΣΗΝ ΑΚΜΗ δεκαετία ϋ60 : ςυςτθματικά αντιβιοτικά

Διαβάστε περισσότερα

Υπό τθν απειλι τθσ υπερ-διάγνωςθσ του παιδικοφ άςκματοσ

Υπό τθν απειλι τθσ υπερ-διάγνωςθσ του παιδικοφ άςκματοσ 25 ο υνζδριο Κοινωνικισ Παιδιατρικισ Ικάκθ, 29-31/8/2013 Υπό τθν απειλι τθσ υπερ-διάγνωςθσ του παιδικοφ άςκματοσ Κϊςτασ Ν. Πρίφτθσ Παιδοπνευμονολογικι & Παιδοαλλεργιολογικι Μονάδα Γ Παιδιατρικι Κλινικι,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΜΕΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ:

ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΜΕΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΜΕΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: ΤΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΡΟΔΟΠΗΣ Ιωάννης Βιζιριανάκης Αναπληρωτής Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

Μυοπάθεια και τατίνες

Μυοπάθεια και τατίνες Μυοπάθεια και τατίνες ΧΡΗΣΟ Ν. ΠΑΝΑΓΟΤΛΗ ΔΙΕΤΘΤΝΣΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΑΣΡΕΙΟ ΤΠΕΡΣΑΗ ΚΑΙ ΛΙΠΙΔΙΩΝ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΟΚΟΜΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Γ. ΓΕΝΝΗΜΑΣΑ ηαηίκεξ Μεηώκμοκ ηεκ LDLπμι. 30-55%, ηα Σνηγι. 10-30%

Διαβάστε περισσότερα

Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά

Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά Ε.Παρασκάκης Eπικ. Καθηγητής Παιδιατρικής Μονάδα Αναπνευστικών Νοσημάτων Παίδων Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Θράκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παρακολούθηση αρκετών αναπνευστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΙΜΕ ΕΠΙΠΣΩΕΙ ΣΗ ΠΑΧΤΑΡΚΙΑ ΣΟ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟ ΤΣΗΜΑ ΣΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ

ΠΡΩΙΜΕ ΕΠΙΠΣΩΕΙ ΣΗ ΠΑΧΤΑΡΚΙΑ ΣΟ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟ ΤΣΗΜΑ ΣΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΩΙΜΕ ΕΠΙΠΣΩΕΙ ΣΗ ΠΑΧΤΑΡΚΙΑ ΣΟ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟ ΤΣΗΜΑ ΣΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ Κυριακή Παπαδοποφλου-Λεγμπζλου Λζκτορας Παιδιατρικής-Παιδοκαρδιολογίας ΑΠΘ ΔϋΠαιδιατρικι Κλινικι Νοςοκομείο «Παπαγεωργίου» Θεςςαλονίκθ Η

Διαβάστε περισσότερα

Παναγιϊτθσ Ακ. Θωμόπουλοσ Μαιευτιρασ Γυναικολόγοσ Γ Μαιευτικι και Γυναικολογικι Κλινικι Πανεπιςτθμίου Ακθνϊν Αττικό Νοςοκομείο

Παναγιϊτθσ Ακ. Θωμόπουλοσ Μαιευτιρασ Γυναικολόγοσ Γ Μαιευτικι και Γυναικολογικι Κλινικι Πανεπιςτθμίου Ακθνϊν Αττικό Νοςοκομείο Παναγιϊτθσ Ακ. Θωμόπουλοσ Μαιευτιρασ Γυναικολόγοσ Γ Μαιευτικι και Γυναικολογικι Κλινικι Πανεπιςτθμίου Ακθνϊν Αττικό Νοςοκομείο Η κφθςθ είναι μία φυςιολογικι διεργαςία αλλά... Επίδραςθ τθσ κφθςθσ ςτθ λοίμωξθ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2.

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. Χαράλαμπος Ταμβάκος, Αναστάσιος Κουτσοβασίλης, Αλέξης Σωτηρόπουλος, Μαρία Παππά, Ουρανία Αποστόλου,

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010)

Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010) Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010) Καραγιάννη Δ. 1, Μπάμπα Α. 2, Σουμανίδησ τ. 2, Ρίζοσ Π 2., Μπαλτζήσ Δ. 3, κούτασ Δ., ΚοτςαμίδηΙ.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΣΗΕΙ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΕΣΑΡΣΗ 20 ΜΑΪΟΤ 2015

ΑΠΑΝΣΗΕΙ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΕΣΑΡΣΗ 20 ΜΑΪΟΤ 2015 ΑΠΑΝΣΗΕΙ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΘΕΜΑ Α ΣΕΣΑΡΣΗ 20 ΜΑΪΟΤ 2015 Α1. - γ. ςφφιλθ Α2. - α. ερυκρόσ μυελόσ των οςτών Α3. - β. εντομοκτόνο Α4. - β. καταναλωτζσ 1θσ τάξθσ Α5. - δ. μία οικογζνεια ΘΕΜΑ Β Β1. 1.

Διαβάστε περισσότερα

Επιμζλεια. Δρ. Ιωάννησ. Δετοράκησ

Επιμζλεια. Δρ. Ιωάννησ. Δετοράκησ HIV / AIDS Επιμζλεια. Δρ. Ιωάννησ. Δετοράκησ 2011 Σελίδα 0 από 12 HIV / AIDS Το AIDS είναι ζνα ςεξουαλικό μεταδοτικό νόςθμα και δεν αποτελεί πλζον μια κανατθφόρα αςκζνεια, αλλά μία χρόνια νόςο, για τθν

Διαβάστε περισσότερα

Διαηροθή μηηέρας και παιδιού ζε ζτέζη με ηην εμθάνιζη παιδικής λεσταιμίας

Διαηροθή μηηέρας και παιδιού ζε ζτέζη με ηην εμθάνιζη παιδικής λεσταιμίας Διαηροθή μηηέρας και παιδιού ζε ζτέζη με ηην εμθάνιζη παιδικής λεσταιμίας Διαμανηάρας Α, Νηοσβέλης Ε, εργενηάνης Θ, Πεηρίδοσ Ε Εργαςτιριο Υγιεινισ, Επιδθμιολογίασ και Ιατρικισ Στατιςτικισ, Ιατρικι Σχολι

Διαβάστε περισσότερα

Αντωνία Χαρίτου. Παιδίατρος-Νεογνολόγος. υντονίστρια Διευθύντρια ΜΕΝ Νεογνών Μαιευτήριο ΡΕΑ. 25 ν Παλειιήλην Σπλέδξην ΕΕΚΠΠΥ Βαζύ Ιζάθεο 29/8-1/9

Αντωνία Χαρίτου. Παιδίατρος-Νεογνολόγος. υντονίστρια Διευθύντρια ΜΕΝ Νεογνών Μαιευτήριο ΡΕΑ. 25 ν Παλειιήλην Σπλέδξην ΕΕΚΠΠΥ Βαζύ Ιζάθεο 29/8-1/9 Αντωνία Χαρίτου Παιδίατρος-Νεογνολόγος υντονίστρια Διευθύντρια ΜΕΝ Νεογνών Μαιευτήριο ΡΕΑ 25 ν Παλειιήλην Σπλέδξην ΕΕΚΠΠΥ Βαζύ Ιζάθεο 29/8-1/9 Η αξιολόγηςη τησ αςφϊλειασ τησ φαρμακευτικόσ αγωγόσ τησ μητϋρασ

Διαβάστε περισσότερα

Κάπνισμα στον Ελληνικό πληθυσμό. Εφαρμογή των νέων μέτρων απαγόρευσης, τρόποι διακοπής και καρδιολογική προσέγγιση

Κάπνισμα στον Ελληνικό πληθυσμό. Εφαρμογή των νέων μέτρων απαγόρευσης, τρόποι διακοπής και καρδιολογική προσέγγιση Κάπνισμα στον Ελληνικό πληθυσμό. Εφαρμογή των νέων μέτρων απαγόρευσης, τρόποι διακοπής και καρδιολογική προσέγγιση Γεώργιος Σ. Γκουμάς MD, PhD, FESC Αν. Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Ευρωκλινική Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

Δ. Ανακοινώσεις σε ελληνικά συνζδρια (94)

Δ. Ανακοινώσεις σε ελληνικά συνζδρια (94) Δ. Ανακοινώσεις σε ελληνικά συνζδρια (94) Πανελλήνιο Καρδιολογικό Συνζδριο (89) 1. Στράτος Κ, Βυςςοφλθσ Γ, Καρπάνου Ε, Αποςτολόπουλοσ Α, Ηαχαροφλθσ Α, Σοφτουηασ Π: Ο ρόλοσ του τφπου προςωπικότθτασ ςτθ

Διαβάστε περισσότερα

Μακροχρόνια παρακολοφκθςθ αςκενϊν με κάκωςθ νωτιαίου μυελοφ - γιρανςθ

Μακροχρόνια παρακολοφκθςθ αςκενϊν με κάκωςθ νωτιαίου μυελοφ - γιρανςθ Μακροχρόνια παρακολοφκθςθ αςκενϊν με κάκωςθ νωτιαίου μυελοφ - γιρανςθ Φιλομένη Αρμακόλα, θσζίαηρος Μαρκέλλα Σεγρέδοσ, ειδ. θσζίαηρος Κλινική Φσζικής Ιαηρικής και Αποκαηάζηαζης Νοζοκομείο ΚΑΤ Dali, Soft

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΥΡΟΠΑΘΗΤΙΚΟΣ ΠΟΝΟΣ. Σταυρούλα Δικαίου Ρευµατολόγος

ΝΕΥΡΟΠΑΘΗΤΙΚΟΣ ΠΟΝΟΣ. Σταυρούλα Δικαίου Ρευµατολόγος ΝΕΥΡΟΠΑΘΗΤΙΚΟΣ ΠΟΝΟΣ Σταυρούλα Δικαίου Ρευµατολόγος Νευροπαθητικός πόνος Pain arising as a direct consequence of a lesion or disease affecting the somatosensory system (Special Interest Group on Neuropathic

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΣΤΗ ΜΕΤΩΠΟΚΡΟΤΑΦΙΚΗ ΑΝΟΙΑ

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΣΤΗ ΜΕΤΩΠΟΚΡΟΤΑΦΙΚΗ ΑΝΟΙΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΣΤΗ ΜΕΤΩΠΟΚΡΟΤΑΦΙΚΗ ΑΝΟΙΑ Γιαννοπούλου Γ. Κωνσταντίνα Επιμελήτρια Α Υπεύθυνη Ιατρείου Άνοιας Γ.Ν.Α. Λαϊκό ΕΙΣΑΓΩΓΗ Tεκμηριωμένες φαρμακευτικές μέθοδοι

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτοπαθής και δευτεροπαθής αντοχή του μυκοβακτηριδίου

Πρωτοπαθής και δευτεροπαθής αντοχή του μυκοβακτηριδίου Πρωτοπαθής και δευτεροπαθής αντοχή του μυκοβακτηριδίου Γιάννης Π. Κιουμής Μονάδα Αναπνευστικών Λοιμώξεων Πνευμονολογική Κλινική ΑΠΘ Γ. Ν. Θ. «Γ. Παπανικολάου» «H μεγαλύτερη συμφορά που μπορεί να συμβεί

Διαβάστε περισσότερα

Νικόλαος Μπουντουβής Ενδοκρινολόγος Εργαστήριο Έρευνας Παθήσεων Μυοσκελετικού Συστήματος

Νικόλαος Μπουντουβής Ενδοκρινολόγος Εργαστήριο Έρευνας Παθήσεων Μυοσκελετικού Συστήματος Νικόλαος Μπουντουβής Ενδοκρινολόγος Εργαστήριο Έρευνας Παθήσεων Μυοσκελετικού Συστήματος Θέματα με Κλινικό Ενδιαφέρον στην Ορθοπαιδική Ειδικότητα Κυλλήνη, 25 Ιουνίου 2011 Αρχές αντιοστεοπορωτικής αγωγής

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΟΛΟΓΙΚΟΙ ΣΤΠΟΙ. Λζμφωμα (non-hodgkin) Στρωματικοί όγκοι (GIST)

ΙΣΟΛΟΓΙΚΟΙ ΣΤΠΟΙ. Λζμφωμα (non-hodgkin) Στρωματικοί όγκοι (GIST) ΚΑΡΚΙΝΟ ΣΟΜΑΧΟΤ Ο καρκίνοσ του ςτομάχου, είναι μια κακοικθσ νόςοσ των κυττάρων του βλεννογόνου του ςτομάχου. Είναι ο 4 οσ ςε ςυχνότθτα καρκίνοσ παγκοςμίωσ και θ 2 θ αιτία κανάτου από καρκίνο (10,4%). Επιδθμιολογικζσ

Διαβάστε περισσότερα

Η κλινική εµπειρία από τη χρήση του συµπυκνωµένου προθροµβινικού συµπλέγµατος (PCC)

Η κλινική εµπειρία από τη χρήση του συµπυκνωµένου προθροµβινικού συµπλέγµατος (PCC) Η κλινική εµπειρία από τη χρήση του συµπυκνωµένου προθροµβινικού συµπλέγµατος (PCC) Μαριάννα Παπαϊωάννου, MD, MSc Επιµελήτρια Β Αναισθησιολόγος, Γ.Ν. «Ασκληπιείο Βούλας» Σκοπός Ποια είναι τα σύγχρονα κλινικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ TOVIAZ 4 mg δισκία παρατεταµένης αποδέσµευσης 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Κάθε δισκίο παρατεταµένης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΕΙΣΗ ΝΟΗΛΕΙΑ Ε ΚΕΝΣΡΟ ΑΠΟΘΕΡΑΠΕΙΑ - ΑΠΟΚΑΣΑΣΑΗ

ΚΛΕΙΣΗ ΝΟΗΛΕΙΑ Ε ΚΕΝΣΡΟ ΑΠΟΘΕΡΑΠΕΙΑ - ΑΠΟΚΑΣΑΣΑΗ ΚΛΕΙΣΗ Ε ΚΕΝΣΡΟ ΑΠΟΘΕΡΑΠΕΙΑ - ΑΠΟΚΑΣΑΣΑΗ φμφωνα με τθν ιςχφουςα νομοκεςία του Τπουργείου Τγείασ για τα Κζντρα Αποκεραπείασ και Αποκατάςταςθσ (Κ.Α.Α) και βάςει του Ενιαίου Κανονιςμοφ Παροχϊν Τγείασ (Ε.Κ.Π.Τ.)

Διαβάστε περισσότερα

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ LDL-C : μείζων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΟΔΙΟ (ΑΕΕ)

ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΟΔΙΟ (ΑΕΕ) ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΟΔΙΟ (ΑΕΕ) Σα ΑΕΕ είναι θ ςυχνότερθ αιτία πρόκλθςθσ αναπθρίασ και θ τζταρτθ αιτία κανάτου 82-92% των ΑΕΕ είναι ιςχαιμικά και το 18-8% είναι αιμορραγικά. φμφωνα με τθν Παγκόςμια

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονη αντιμετώπιση ανθεκτικής στηθάγχης

Σύγχρονη αντιμετώπιση ανθεκτικής στηθάγχης Σύγχρονη αντιμετώπιση ανθεκτικής στηθάγχης Χαράλαµπος Βλαχόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Καρδιολογίας 1η Πανεπιστηµιακή Κλινική, Ιπποκράτειο ΓΝΑ Θεσσαλονίκη, Φεβρουάριος 2013 Στηθάγχη: ένα συχνό πρόβλημα

Διαβάστε περισσότερα

Αθανάσιος Φ. Χαραλαμπόπουλος Β Καρδιολογικό Τμήμα, Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Νίκαιας Πειραιά

Αθανάσιος Φ. Χαραλαμπόπουλος Β Καρδιολογικό Τμήμα, Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Νίκαιας Πειραιά Αθανάσιος Φ. Χαραλαμπόπουλος Β Καρδιολογικό Τμήμα, Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Νίκαιας Πειραιά Σε ενδονοσοκομειακή ανακοπή ROSC σε 30% Από αυτούς 15 % εξιτήριο νευρολογικά άθικτοι Σε εξωνοσοκομειακή ανακοπή

Διαβάστε περισσότερα

Εγκυμοςφνθ και καρδιαγγειακόσ κίνδυνοσ Χρυςοχόου Χ, Τοφτουηασ Κ, Μεταλλθνόσ Γ., Ματςοφκθσ Ι.

Εγκυμοςφνθ και καρδιαγγειακόσ κίνδυνοσ Χρυςοχόου Χ, Τοφτουηασ Κ, Μεταλλθνόσ Γ., Ματςοφκθσ Ι. Εγκυμοςφνθ και καρδιαγγειακόσ κίνδυνοσ Χρυςοχόου Χ, Τοφτουηασ Κ, Μεταλλθνόσ Γ., Ματςοφκθσ Ι. Αϋ Καρδιολογικι Κλινικι, Ιπποκράτειο Ακθνϊν Ιατρικι Σχολι Πανεπιςτθμίου Ακθνϊν Εγκυμοςφνθ και καρδιαγγειακόσ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΕΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΥΛΛΟΥ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΕΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΥΛΛΟΥ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΕΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΥΛΛΟΥ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ Σημείωση: Οι εν λόγω τροποποιήσεις της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και

Διαβάστε περισσότερα

25. Ποια είναι τα ψυκτικά φορτία από εξωτερικζσ πθγζσ. Α) Τα ψυκτικά φορτία από αγωγιμότθτα. Β) Τα ψυκτικά φορτία από ακτινοβολία και

25. Ποια είναι τα ψυκτικά φορτία από εξωτερικζσ πθγζσ. Α) Τα ψυκτικά φορτία από αγωγιμότθτα. Β) Τα ψυκτικά φορτία από ακτινοβολία και 25. Ποια είναι τα ψυκτικά φορτία από εξωτερικζσ πθγζσ Α) Τα ψυκτικά φορτία από αγωγιμότθτα. Β) Τα ψυκτικά φορτία από ακτινοβολία και Γ) Τα ψυκτικά φορτία από είςοδο εξωτερικοφ αζρα. 26. Ποιζσ είναι οι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓIΑ. Επιμέλεια : Δρ. Ι. Δετοράκης

ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓIΑ. Επιμέλεια : Δρ. Ι. Δετοράκης ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓIΑ Επιμέλεια : Δρ. Ι. Δετοράκης ΣΙ ΕIΝΑΙ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓIΑ Επιδθμιολογία είναι θ μελζτθ τθσ κατανομισ μιασ νόςου ςτον πλθκυςμό και οι παράγοντεσ που επθρεάηουν ι προςδιορίηουν αυτι τθν κατανομι.

Διαβάστε περισσότερα

Τι το νεότερο στη φαρμακευτική θεραπεία; Παραμένουν οι στατίνες ως φάρμακα επιλογής;

Τι το νεότερο στη φαρμακευτική θεραπεία; Παραμένουν οι στατίνες ως φάρμακα επιλογής; Τι το νεότερο στη φαρμακευτική θεραπεία; Παραμένουν οι στατίνες ως φάρμακα επιλογής; Άννα Ταυρίδου,, PhD Εργαστήριο Φαρμακολογίας, Τμήμα Ιατρικής, ημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Υπάρχει ανάγκη για καινούργια

Διαβάστε περισσότερα

Ακράτεια οφρων είναι οποιαςδιποτε μορφισ ακοφςια απώλεια οφρων.

Ακράτεια οφρων είναι οποιαςδιποτε μορφισ ακοφςια απώλεια οφρων. Σί είναι η ακράτεια οφρων; Ακράτεια οφρων είναι οποιαςδιποτε μορφισ ακοφςια απώλεια οφρων. Ποιά είναι η επίπτωςή τησ ςτο γυναικείο πληθυςμό; Γενικά 27% των γυναικών κα παρουςιάςουν κάποιο τφπο ακράτειασ

Διαβάστε περισσότερα

Κατερίνα Τυλιγάδα Επίκουρη Καθηγήτρια Φαρµακολογίας ΚΤ 2008. Αντικαταθλιπτικά

Κατερίνα Τυλιγάδα Επίκουρη Καθηγήτρια Φαρµακολογίας ΚΤ 2008. Αντικαταθλιπτικά Κατερίνα Τυλιγάδα Επίκουρη Καθηγήτρια Φαρµακολογίας ΚΤ 2008 Αντικαταθλιπτικά ΚΤ 2008 Vincent van Gogh, 1890 ιαταραχές σε Συναίσθηµα Όρεξη Ύπνο Ενεργητικότητα lipido Μονοπολική Μείζων κατάθλιψη θλίψη -

Διαβάστε περισσότερα

Το ερώτημα κατά πόσο η λήψη τροφής επηρεάζει την. παράλληλα με το φαγητό έχει απασχολήσει από παλιά την

Το ερώτημα κατά πόσο η λήψη τροφής επηρεάζει την. παράλληλα με το φαγητό έχει απασχολήσει από παλιά την Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών «Κλινική Φαρμακολογία-Θεραπευτική» Ιατρικό Τμήμα ΠΘ & Ιατρικό Τμήμα Παν. Κρήτης Αλληλεπιδράσεις Φάρμακων Τροφής καιοιεπιπτώσειςτουςστην τους στην θεραπευτική αγωγή γή Σταύρος

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ο νευροπαθητικός πόνος; 1,2

Τι είναι ο νευροπαθητικός πόνος; 1,2 Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για γενική πληροφόρηση και ενημέρωση του κοινού και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τη συμβουλή ιατρού ή άλλου αρμοδίου επαγγελματία υγείας Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις & Αντιθέσεις στη θεραπεία της Σαρκοείδωσης. Κατερίνα Μανίκα Επιμελήτρια Β Α Πνευμονολογική Κλινική ΓΝΘ «Γ. Παπανικολάου»

Θέσεις & Αντιθέσεις στη θεραπεία της Σαρκοείδωσης. Κατερίνα Μανίκα Επιμελήτρια Β Α Πνευμονολογική Κλινική ΓΝΘ «Γ. Παπανικολάου» Θέσεις & Αντιθέσεις στη θεραπεία της Σαρκοείδωσης Κατερίνα Μανίκα Επιμελήτρια Β Α Πνευμονολογική Κλινική ΓΝΘ «Γ. Παπανικολάου» Εναλλακτικές Θεραπείες Παράγοντες στη θεραπεία της Σαρκοείδωσης Κορτικοειδή

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ

ΘΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ ΘΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ ΟΜΑΔΙΚΗ ΑΤΟΜΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΟΜΑΔΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Τεχνικές συμπεριφοράς Αμοιβαία κατανόηση Παροχή αλληλοβοήθειας COST EFFECTIVE Διαταραχές συμπεριφοράς Αδυναμία επικοινωνίας με την ομάδα

Διαβάστε περισσότερα

Παπαγεωργίου Χρυσούλα Αναισθησιολόγος Εντατικολόγος Praticien Hospitalier, Centre Hospitalier Universitaire Tenon, Paris

Παπαγεωργίου Χρυσούλα Αναισθησιολόγος Εντατικολόγος Praticien Hospitalier, Centre Hospitalier Universitaire Tenon, Paris Παπαγεωργίου Χρυσούλα Αναισθησιολόγος Εντατικολόγος Praticien Hospitalier, Centre Hospitalier Universitaire Tenon, Paris Κολπική μαρμαρυγή και κίνδυνος θρομβωτικού επεισοδίου Εάν INR

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Διατμηματικό Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «ΑΣΚΗΣΗ, ΕΡΓΟΣΠΙΡΟΜΕΤΡΙΑ ΚΑΙ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ» ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΕΡΓΟΣΠΙΡΟΜΕΤΡΙΑ 2. ΚΩΔ. Μ/ΤΟΣ: MB01 3.

Διαβάστε περισσότερα

Αντιυπερτασικά & σεξ. Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου»

Αντιυπερτασικά & σεξ. Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου» Αντιυπερτασικά & σεξ Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου» Υπέραταση & ED Η Υπέρταση αποτελεί ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου για ED Feldman et al. J Urol

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΣΙΣΗΡΙΟ ΙΑΣΡΙΚΗ ΤΨΟΜΕΣΡΟΤ. Βαςιλοποφλου Ευγενία MD, MSc Αναιςθηςιολόγοσ

ΦΡΟΝΣΙΣΗΡΙΟ ΙΑΣΡΙΚΗ ΤΨΟΜΕΣΡΟΤ. Βαςιλοποφλου Ευγενία MD, MSc Αναιςθηςιολόγοσ ΦΡΟΝΣΙΣΗΡΙΟ ΙΑΣΡΙΚΗ ΤΨΟΜΕΣΡΟΤ Βαςιλοποφλου Ευγενία MD, MSc Αναιςθηςιολόγοσ Μεγάλο Τψόμετρο Μεγάλο υψόμετρο: 1500-3500m (5000-11500ft) Ρολφ μεγάλο υψόμετρο : 3500-5500m (11500-18000ft) Ακραίο υψόμετρο >

Διαβάστε περισσότερα

Γαστροστομία. Αθηνά Καπράλου,MD. Γενικός Χειρουργός. Δεκέμβριος, 2013

Γαστροστομία. Αθηνά Καπράλου,MD. Γενικός Χειρουργός. Δεκέμβριος, 2013 Γαστροστομία Αθηνά Καπράλου,MD Γενικός Χειρουργός Δεκέμβριος, 2013 ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΓΙΑ ΓΑΣΤΡΟΣΤΟΜΙΑ Νευρολογικές παθήσεις Ογκολογικές παθήσεις Άλλες κλινικές καταστάσεις Α.Ε.Ε. Όγκοι ώτων Ανορεξία/ Άρνηση

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπεύοντας με βάση τους βιολογικούς δείκτες-εφικτό; Α. Ι. Παπαϊωάννου Ειδικευόμενη Πνευμονολόγος Γ Πνευμονολογική Κλινική Γ.Ν.

Θεραπεύοντας με βάση τους βιολογικούς δείκτες-εφικτό; Α. Ι. Παπαϊωάννου Ειδικευόμενη Πνευμονολόγος Γ Πνευμονολογική Κλινική Γ.Ν. Θεραπεύοντας με βάση τους βιολογικούς δείκτες-εφικτό; Α. Ι. Παπαϊωάννου Ειδικευόμενη Πνευμονολόγος Γ Πνευμονολογική Κλινική Γ.Ν. «Σισμανόγλειο» Βιολογικοί δείκτες Ορισμός Ο βιολογικός δείκτης είναι ένα

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας

Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας Χριστίνα Δάλλα Λέκτορας Φαρμακολογίας Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Αθηνών cdalla@med.uoa.gr www.med.uoa.gr/pharmacology Ισχύς (potency) ενός φαρμάκου (συνήθως εκφράζεται σε

Διαβάστε περισσότερα

Ζνα μεγάλο μζροσ του πλθκυςμοφ κυρίωσ μετά τθν θλικία των 40 ετϊν, αναπτφςςει μεταβολικό ςφνδρομο.

Ζνα μεγάλο μζροσ του πλθκυςμοφ κυρίωσ μετά τθν θλικία των 40 ετϊν, αναπτφςςει μεταβολικό ςφνδρομο. Ο Βαςικόσ Τπαίτιοσ πίςω από τθν Χολθςτερίνθ τθν Παχυςαρκία και τθ Χρόνια Κόπωςθ Dr. Δθμιτρθσ Τςουκαλάσ Διδάκτωρ Πανεπιςτθμίου UNI.NA. Federico II Ειδικόσ ςτα Χρόνια Νοςιματα και ςτισ Μεταβολικζσ Διαταραχζσ

Διαβάστε περισσότερα

Διδακηορική Διαηριβή

Διδακηορική Διαηριβή ΠΑΝΕΠΙΣΗΜΙΟ ΠΑΣΡΩΝ ΥΟΛΗ ΕΠΙΣΗΜΩΝ ΤΓΕΙΑ - ΣΜΗΜΑ ΙΑΣΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΝΑΙΘΗΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΕΝΣΑΣΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Η Εληαηηθή Πεξηεγρεηξεηηθή Αλαιγεζία Μεηώλεη ηελ Έληαζε, ηελ Επίπηωζε θαη ηε Σπρλόηεηα ηνπ Πόλνπ Φάληαζκα

Διαβάστε περισσότερα

Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα. Θ. Τσιλιγιάννης

Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα. Θ. Τσιλιγιάννης Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα Θ. Τσιλιγιάννης Παιδίατρος Εξειδικευμένος Παιδοπνευμονολόγος Διευθυντής Παιδοπνευμονολογικού Παιδιατρική Κλινική ΜΗΤΕΡΑ Φυσική

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Καρδιολογικό τμήμα, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιότητα και αναγκαιότητα των νεότερων θεραπειών στην οστεοπόρωση

Αιτιότητα και αναγκαιότητα των νεότερων θεραπειών στην οστεοπόρωση Αιτιότητα και αναγκαιότητα των νεότερων θεραπειών στην οστεοπόρωση ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗΣ Παναγιώτης Τρόντζας ΓΝΑ ΠΟΛΥΚΛΙΝΙΚΗ-ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ, ΑΘΗΝΑ DEBATE στην οστεοπόρωση Η οστική ανακατασκευή (bone turnover) H ί π

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικά κορτικοστεροειδή και ανοσοκατασταλτικά. Dr Σέρασλη Ευαγγελία Β Πνευμονολογική Κλινική ΓΝ<Γ.Παπανικολάου>

Συστηματικά κορτικοστεροειδή και ανοσοκατασταλτικά. Dr Σέρασλη Ευαγγελία Β Πνευμονολογική Κλινική ΓΝ<Γ.Παπανικολάου> Συστηματικά κορτικοστεροειδή και ανοσοκατασταλτικά Dr Σέρασλη Ευαγγελία Β Πνευμονολογική Κλινική ΓΝ Σημεία κλειδιά κορτικοστεροειδή: παραγωγή από φλοιό επινεφριδίων υπό την επίδραση της

Διαβάστε περισσότερα

ESC CAMPS. To Esc Camp βαςίηεται ςτθ δόμθςθ με containers.

ESC CAMPS. To Esc Camp βαςίηεται ςτθ δόμθςθ με containers. ESC CAMPS H HELLENIC ROWING κζλει να δθμιουργιςει Esc Camps, ζνα ςε κάκε περιοχι των Πρωτακλθτϊν. Στόχοσ του camp είναι θ φιλοξενία νζων και ομάδων από το εξωτερικό, με απϊτερο ςκοπό τθν ακλθτικι τουριςτικι

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνια νοσήματα του ήπατος και υπολιπιδαιμική θεραπεία

Χρόνια νοσήματα του ήπατος και υπολιπιδαιμική θεραπεία Χρόνια νοσήματα του ήπατος και υπολιπιδαιμική θεραπεία Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Χρόνια νοσήματα του ήπατος Το 15% του

Διαβάστε περισσότερα

Έλκη & αιμορραγία ανώτερου πεπτικού από ΜΣΑΦ και αντιαιμοπεταλιακά

Έλκη & αιμορραγία ανώτερου πεπτικού από ΜΣΑΦ και αντιαιμοπεταλιακά Έλκη & αιμορραγία ανώτερου πεπτικού από ΜΣΑΦ και αντιαιμοπεταλιακά Πρόληψη Σωτ. Δ. Γεωργόπουλος, MD, FEBGH, AGAF Δ/ντής Γαστρεντερολογικής Κλινικής, Όμιλος Ιατρικού Αθηνών, Νοσοκ. Π. Φαλήρου Περίγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

CH CH C ιςοπροπυλομαγνθςιοβρωμίδιο.

CH CH C ιςοπροπυλομαγνθςιοβρωμίδιο. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕ ΕΞΕΣΑΕΙ 2014 ΧΗΜΕΙΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΣΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΣΕΤΘΤΝΗ (ΚΤΚΛΟ ΣΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗ) Θζμα Α Α1: γ, Α2: δ, Α3: Λ Λ Α4: α. Παραςκευι κορεςμζνου μονοκαρβονικοφ οξζοσ, με υδρόλυςθ νιτριλίων ςε όξινο

Διαβάστε περισσότερα

Καξθίλνο ηειηθνύ ζηαδίνπ

Καξθίλνο ηειηθνύ ζηαδίνπ Καξθίλνο ηειηθνύ ζηαδίνπ Ωο ηειηθό ζηάδην κηαο αξξώζηηαο ραξαθηεξίδνπκε ην ζηάδην εθείλν πνπ θάζε ζεξαπεπηηθόο ρεηξηζκόο έρεη εμαληιεζεί θαη ε ηαηξηθή πξνζπάζεηα επηθεληξώλεηαη πιένλ ζηελ αληηκεηώπηζε

Διαβάστε περισσότερα

Slide 1. Εισαγωγή στη ψυχρομετρία

Slide 1. Εισαγωγή στη ψυχρομετρία Slide 1 Εισαγωγή στη ψυχρομετρία 1 Slide 2 Σφντομη ειςαγωγή ςτη ψυχρομετρία. Διάγραμμα Mollier (πίεςησ-ενθαλπίασ P-H) Σο διάγραμμα Mollier είναι μία γραφικι παράςταςθ ςε ζναν άξονα ςυντεταγμζνων γραμμϊν

Διαβάστε περισσότερα

Νεογνολογικά Προβλιματα ςε κυήςεισ με νοςήματα του κολλαγόνου. Δρ. Μζνη Σακλαμάκη Κοντοφ Διευθφντρια ΜΕΝΝ

Νεογνολογικά Προβλιματα ςε κυήςεισ με νοςήματα του κολλαγόνου. Δρ. Μζνη Σακλαμάκη Κοντοφ Διευθφντρια ΜΕΝΝ Νεογνολογικά Προβλιματα ςε κυήςεισ με νοςήματα του κολλαγόνου Δρ. Μζνη Σακλαμάκη Κοντοφ Διευθφντρια ΜΕΝΝ 1 Νοςιματα του κολλαγόνου υςτθματικόσ Ερυκθματϊδθσ Λφκοσ φνδρομο Sjögren Προοδευτικι ςυςτθματικι

Διαβάστε περισσότερα

Νζεσ Τάςεισ ςτην εκπαιδευτική διαδικαςία: Gamification

Νζεσ Τάςεισ ςτην εκπαιδευτική διαδικαςία: Gamification Νζεσ Τάςεισ ςτην εκπαιδευτική διαδικαςία: Gamification Δρ. Παναγιϊτθσ Ζαχαριάσ Οικονομικό Πανεπιςτιμιο Ακθνϊν - 15/5/2014 Ημερίδα με κζμα: «Οικονομία τθσ Γνϊςθσ: Αξιοποίθςθ τθσ καινοτομίασ ςτθ Β Βάκμια

Διαβάστε περισσότερα

DNA tests Φαρμακογενετικοί και Γονιδιακοί έλεγχοι. Ο ρόλος του φαρμακοποιού

DNA tests Φαρμακογενετικοί και Γονιδιακοί έλεγχοι. Ο ρόλος του φαρμακοποιού Page 1 και Γονιδιακοί Ο ρόλος του φαρμακοποιού Page 2 Δρ. Γεωργία Θώδη Μοριακός Βιολόγος Δρ. Ιωάννης Ντότσικας Λέκτορας _Τμήμα Φαρμακευτικής Χημείας, Τμήμα Φαρμακευτικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών Δρ. Ελένη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΣΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΙΔΡΤΜΑ ΘΕΑΛΟΝΙΚΗ ΣΜΗΜΑ ΔΙΑΣΡΟΦΗ ΚΑΙ ΔΙΑΙΣΟΛΟΓΙΑ ΘΕΜΑ:«ΣΥΜΜΟΦΩΣΘ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΥΡΕΤΑΣΘ ΜΕ ΤΙΣ ΑΧΕΣ ΤΘΣ ΔΙΑΙΤΑΣ DASH»

ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΣΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΙΔΡΤΜΑ ΘΕΑΛΟΝΙΚΗ ΣΜΗΜΑ ΔΙΑΣΡΟΦΗ ΚΑΙ ΔΙΑΙΣΟΛΟΓΙΑ ΘΕΜΑ:«ΣΥΜΜΟΦΩΣΘ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΥΡΕΤΑΣΘ ΜΕ ΤΙΣ ΑΧΕΣ ΤΘΣ ΔΙΑΙΤΑΣ DASH» ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΣΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΙΔΡΤΜΑ ΘΕΑΛΟΝΙΚΗ ΣΜΗΜΑ ΔΙΑΣΡΟΦΗ ΚΑΙ ΔΙΑΙΣΟΛΟΓΙΑ ΠΣΤΧΚΑΚΗ ΕΡΓΑΚΑ ΘΕΜΑ:«ΣΥΜΜΟΦΩΣΘ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΥΡΕΤΑΣΘ ΜΕ ΤΙΣ ΑΧΕΣ ΤΘΣ ΔΙΑΙΤΑΣ DASH» ΟΝΟΜΑΣΕΠΩΝΤΜΟ: ΙΩΑΝΝΙΔΟΥ ΕΙΘΝΘ ΕΠΚΒΛΕΠONΣΕ

Διαβάστε περισσότερα

Πότε αρχίζει και πότε τελειώνει η θεραπεία µε οπιοειδή

Πότε αρχίζει και πότε τελειώνει η θεραπεία µε οπιοειδή 63 Πότε αρχίζει και πότε τελειώνει η θεραπεία µε οπιοειδή Ζούκα Μαρία MD ABSTRACT When to start and when to terminate an opioid treatment Zouka M Opioid use for cancer pain is well established in medical

Διαβάστε περισσότερα

Καταστολή και Αναλγησία. Χαντζή Χριστίνα Αναισθησιολόγος Αναπληρώτρια ιευθύντρια ΠΓΝ Αθηνών «Γ. Γεννηµατάς»

Καταστολή και Αναλγησία. Χαντζή Χριστίνα Αναισθησιολόγος Αναπληρώτρια ιευθύντρια ΠΓΝ Αθηνών «Γ. Γεννηµατάς» Καταστολή και Αναλγησία στο ΤΕΠ Χαντζή Χριστίνα Αναισθησιολόγος Αναπληρώτρια ιευθύντρια ΠΓΝ Αθηνών «Γ. Γεννηµατάς» Αναισθησιολογική φροντίδα στο ΤΕΠ ιαχείριση ασθενών ποικίλης επικινδυνότητας/βαρύτητας

Διαβάστε περισσότερα

Ανεπιθύµητες ενέργειες "Ουρολογικών" φαρµάκων στο ΚΝΣ: Tι πρέπει να προσέχουµε;

Ανεπιθύµητες ενέργειες Ουρολογικών φαρµάκων στο ΚΝΣ: Tι πρέπει να προσέχουµε; Ανεπιθύµητες ενέργειες "Ουρολογικών" φαρµάκων στο ΚΝΣ: Tι πρέπει να προσέχουµε; Conflict of Interest Dr Fountoulakis served as member in scientific boards for BMS, Wyeth and Servier and others and has

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠI ΡΑΣΗ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΣΜΩΝ ΤΟΥ ΓΟΝΙ ΙΟΥ SLCO1B1 ΤΟΥ ΜΕΤΑΦΟΡΕΑ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΑΝΙΟΝΤΩΝ ΟΑΤΡ1Β1 ΣΤΗΝ ΥΠΟΛΙΠΙ ΑΙΜΙΚΗ ΡΑΣΗ ΤΩΝ ΣΤΑΤΙΝΩΝ

ΕΠI ΡΑΣΗ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΣΜΩΝ ΤΟΥ ΓΟΝΙ ΙΟΥ SLCO1B1 ΤΟΥ ΜΕΤΑΦΟΡΕΑ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΑΝΙΟΝΤΩΝ ΟΑΤΡ1Β1 ΣΤΗΝ ΥΠΟΛΙΠΙ ΑΙΜΙΚΗ ΡΑΣΗ ΤΩΝ ΣΤΑΤΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ «ΚΛΙΝΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ» ΕΠI ΡΑΣΗ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΣΜΩΝ ΤΟΥ ΓΟΝΙ ΙΟΥ SLCO1B1 ΤΟΥ ΜΕΤΑΦΟΡΕΑ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΑΝΙΟΝΤΩΝ ΟΑΤΡ1Β1 ΣΤΗΝ ΥΠΟΛΙΠΙ ΑΙΜΙΚΗ ΡΑΣΗ ΤΩΝ ΣΤΑΤΙΝΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΘ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΘ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΘ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ Ε. Παρασκάκης Επικ. Καθηγητής Παιδιατρικής Μονάδα Αναπνευστικών Νοσημάτων Παίδων Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Θράκης Ορισμός Το άσθμα είναι μία χρόνια φλεγμονώδης

Διαβάστε περισσότερα

Αντιµετώπιση µετεµφραγµατικών ασθενών Αναστάσιος Λύρας Καρδιολόγος

Αντιµετώπιση µετεµφραγµατικών ασθενών Αναστάσιος Λύρας Καρδιολόγος ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΟΞΕΩΝ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΣΥΝΔΡΟΜΩΝ Αντιµετώπιση µετεµφραγµατικών ασθενών Αναστάσιος Λύρας Καρδιολόγος Δεν υπάρχει σύγκρουση συµφερόντων Αντιµετώπιση µετεµφραγµατικών ασθενών Σύνολο πληθυσµού µε

Διαβάστε περισσότερα

Επώδυνη περιφερική νευροπάθεια σε ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη. Κυριάκος Καζάκος Παθολόγος-Διαβητολόγος Αναπληρωτής καθηγητής ΑΤΕΙΘ

Επώδυνη περιφερική νευροπάθεια σε ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη. Κυριάκος Καζάκος Παθολόγος-Διαβητολόγος Αναπληρωτής καθηγητής ΑΤΕΙΘ Επώδυνη περιφερική νευροπάθεια σε ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη Κυριάκος Καζάκος Παθολόγος-Διαβητολόγος Αναπληρωτής καθηγητής ΑΤΕΙΘ Ασθενείς με διαβήτη (εκατομμύρια) Το μέγεθος του προβλήματος 600 552

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες στη διερεύνηση της χρόνιας πνευμονοπάθειας στα παιδιά

Κατευθυντήριες οδηγίες στη διερεύνηση της χρόνιας πνευμονοπάθειας στα παιδιά Κατευθυντήριες οδηγίες στη διερεύνηση της χρόνιας πνευμονοπάθειας στα παιδιά 2012 Ελπίδα Χατζηαγόρου Παιδοπνευµονολογική Μονάδα Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Χρόνια πνευµονοπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

15.00-18.00 Η-ΤΓΕΙΑ ΚΑΙ ΙΑΣΡΙΚΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 16/09/2015 Σετάρτθ 9.00-12.00 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΤΣΣΑΡΟΤ Ειςαγωγικό μάκθμα

15.00-18.00 Η-ΤΓΕΙΑ ΚΑΙ ΙΑΣΡΙΚΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 16/09/2015 Σετάρτθ 9.00-12.00 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΤΣΣΑΡΟΤ Ειςαγωγικό μάκθμα ΑΝΑΛΤΣΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ (κατά εβδομάδα), ΦΑΗ Ι, ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟ ΕΣΟ 2015-2016 Εβδ. Ημερ. Μζρα Ώρα Μάθημα Είδος 1 14/09/2015 Δευτζρα 9.00-11.00 ΕΙΑΓΩΓΗ ΣΗ ΧΗΜΕΙΑ Ειςαγωγικά ςτοιχεία. Επιςτθμονικό

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση. Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης

Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση. Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Ευεργετικά ωφέλη της θεραπείας µε ανταγωνιστές της αλδοστερόνης 30%

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ AZILECT δισκία 1mg 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Κάθε δισκίο περιέχει 1 mg ρασαγιλίνη (ως μεσυλική ρασαγιλίνη).

Διαβάστε περισσότερα

Δείκτησ Αξιολόγηςησ 1.1: χολικόσ χώροσ, υλικοτεχνική υποδομή και οικονομικοί πόροι

Δείκτησ Αξιολόγηςησ 1.1: χολικόσ χώροσ, υλικοτεχνική υποδομή και οικονομικοί πόροι Δείκτησ Αξιολόγηςησ 1.1: χολικόσ χώροσ, υλικοτεχνική υποδομή και οικονομικοί πόροι ΣΟΜΕΑ 1: ΜΕΑ ΚΑΙ ΠΟΡΟΙ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΣΟΤ ΧΟΛΕΙΟΤ Περιγραφή: Ο ςυγκεκριμζνοσ δείκτθσ αναφζρεται ςτον βακμό που οι υπάρχοντεσ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ Γεωργία Γ. Πίτσιου,, MD, PhD Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Μονάδα Αναπνευστικής Ανεπάρκειας ΑΠΘ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΟΝΑΣ Ανταγωνιστές

Διαβάστε περισσότερα

Νζα ορολογικά τεςτ ςτθ διάγνωςθ του καρκίνου του προςτάτθ.

Νζα ορολογικά τεςτ ςτθ διάγνωςθ του καρκίνου του προςτάτθ. Νζα ορολογικά τεςτ ςτθ διάγνωςθ του καρκίνου του προςτάτθ. Γκρίτςιοσ Παφλοσ, Ουρολόγοσ, FEBU Επιςτθμονικόσ ςυνεργάτθσ Β Ουρολογικισ κλινικισ ΑΠΘ Γ.Ν. «Παπαγεωργίου» Λόγοι για τουσ οποίουσ το PSA δεν επαρκεί

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελζςματα και Επιδράςεισ

Αποτελζςματα και Επιδράςεισ Αποτελζςματα και Επιδράςεισ Η Μάλαξθ, γενικά, ζχει βρεκεί ότι επιφζρει: 1. βελτίωςθ τθσ κυκλοφορίασ αίματοσ και λζμφου 2. βελτίωςθ κατανάλωςθσ οξυγόνου 3. βελτίωςθ απορρόφθςθσ κρεπτικϊν ουςιϊν 4. αφξθςθ

Διαβάστε περισσότερα

EAA TRAINING CENTER THESSALONIKI

EAA TRAINING CENTER THESSALONIKI EAA TRAINING CENTER THESSALONIKI ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ (ΣΔ) ΑΔΑΜΟΥ Δ. ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ FEBU,FECSM ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Στυτική Δυσλειτουργία ορίζεται ως η σταθερή και επαναλαμβανόμενη αδυναμία επίτευξης ή/και διατήρησης

Διαβάστε περισσότερα

Νεότερα ςτθν αντιμετώπιςθ του αλλεργικοφ παιδιοφ Άςκμα - ρινίτιδα

Νεότερα ςτθν αντιμετώπιςθ του αλλεργικοφ παιδιοφ Άςκμα - ρινίτιδα Νεότερα ςτθν αντιμετώπιςθ του αλλεργικοφ παιδιοφ Άςκμα - ρινίτιδα Ραραςκευι Ξεπαπαδάκθ Λζκτορασ Ραιδιατρικισ - Αλλεργιολογίασ Μονάδα Αλλεργιολογίασ Β Ραιδιατρικι Κλινικι Ρανεπιςτθμίου Ακθνϊν Ρόρτο Χζλι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΟΧΗ ΓΕΝΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ

ΕΠΟΧΗ ΓΕΝΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ 27 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Κοινωνικής Παιδιατρικής και Προαγωγής Υγείας ΕΠΟΧΗ ΓΕΝΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ Κοντογεώργη Ευαγγελία, Θωμοπουλος Θωμάς, Πετρίδου

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση της νόσου Πάρκινσον: Νευρολογική Θεραπεία. Ιωάννης Ελλούλ Επίκουρος Καθηγητής Νευρολογίας Παν/μίου Πατρών

Αντιμετώπιση της νόσου Πάρκινσον: Νευρολογική Θεραπεία. Ιωάννης Ελλούλ Επίκουρος Καθηγητής Νευρολογίας Παν/μίου Πατρών Αντιμετώπιση της νόσου Πάρκινσον: Νευρολογική Θεραπεία Ιωάννης Ελλούλ Επίκουρος Καθηγητής Νευρολογίας Παν/μίου Πατρών Φυσική ιστορία της νόσου Πάρκινσον Διάγνωση 5 έτη 10 έτη 15 έτη Εξέλιξη Δυσκαμψία Βραδυκινησία

Διαβάστε περισσότερα

DEPARTMENT OF HYGIENE AND EPIDEMIOLOGY. Κάπνισμα και υγεία. Κϊςτασ Τςιλίδθσ, ktsilidi@cc.uoi.gr

DEPARTMENT OF HYGIENE AND EPIDEMIOLOGY. Κάπνισμα και υγεία. Κϊςτασ Τςιλίδθσ, ktsilidi@cc.uoi.gr DEPARTMENT OF HYGIENE AND EPIDEMIOLOGY Κάπνισμα και υγεία Κϊςτασ Τςιλίδθσ, ktsilidi@cc.uoi.gr Κφρια μθνφματα για τον καπνιςτι Ο κίνδυνοσ είναι μεγάλοσ: περίπου μιςοί πεκαίνουν λόγω του καπνίςματοσ Πολλοί

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΧΕΣΗ ΚΟΣΤΟΥΣ ΟΦΕΛΟΥΣ ΤΗΣ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ ΘΡΟΜΒΟΠΡΟΦΥΛΑΞΗΣ ΣΤΗΝ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ

Η ΣΧΕΣΗ ΚΟΣΤΟΥΣ ΟΦΕΛΟΥΣ ΤΗΣ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ ΘΡΟΜΒΟΠΡΟΦΥΛΑΞΗΣ ΣΤΗΝ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΘΡΟΜΒΩΣΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ 2 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Θρόμβωσης Αντιθρομβωτικής Αγωγής, 12 Απριλίου 2014 Η ΣΧΕΣΗ ΚΟΣΤΟΥΣ ΟΦΕΛΟΥΣ ΤΗΣ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ ΘΡΟΜΒΟΠΡΟΦΥΛΑΞΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις και αντιθέσεις στη Λαπαροσκοπική Χειρουργική - η Αναισθησιολογική Άποψη Δρ. Ράνια Πατρώνη Δ/ντρια Αναισθησιολογίας ΠΓΝ Πατρών «ο Άγιος Ανδρέας» Λαπαροσκοπική Χειρουργική: Προτερήματα Προτερήματα:

Διαβάστε περισσότερα

Ειςαγωγι ςτισ φυςικζσ αρχζσ τθσ Υπερθχογραφίασ

Ειςαγωγι ςτισ φυςικζσ αρχζσ τθσ Υπερθχογραφίασ Ειςαγωγι ςτισ φυςικζσ αρχζσ τθσ Υπερθχογραφίασ Σφντομθ ιςτορικι αναδρομι Ο Rayeligh δθμοςιεφει το «Theory of sound 1870 Lord Rayleigh (1842-1919) Nobel Φυςικισ 1904 1900 1925 1950 1975 2000 Σφντομθ ιςτορικι

Διαβάστε περισσότερα

Απόστολος Αποστολίδης Λέκτορας Ουρολογίας-Νευροουρολογίας Α.Π.Θ. Β Ουρολογική Κλινική, Γ.Ν.Παπαγεωργίου Κέντρο Εγκράτειας και Παθήσεων Πυελικού

Απόστολος Αποστολίδης Λέκτορας Ουρολογίας-Νευροουρολογίας Α.Π.Θ. Β Ουρολογική Κλινική, Γ.Ν.Παπαγεωργίου Κέντρο Εγκράτειας και Παθήσεων Πυελικού Απόστολος Αποστολίδης Λέκτορας Ουρολογίας-Νευροουρολογίας Α.Π.Θ. Β Ουρολογική Κλινική, Γ.Ν.Παπαγεωργίου Κέντρο Εγκράτειας και Παθήσεων Πυελικού Εδάφους Α.Π.Θ. Φάρμακα εκλογής στην ΟΑΒ 4 th International

Διαβάστε περισσότερα

Νικόλαοσ Μ. Σαλτερισ Σχολικόσ Σφμβουλοσ Δ.Ε. Δρ. Πολιτικισ Επιςτιμθσ και Ιςτορίασ Μζλοσ ΔΣ Πανελλινιασ Ζνωςθσ Σχολικϊν Συμβοφλων

Νικόλαοσ Μ. Σαλτερισ Σχολικόσ Σφμβουλοσ Δ.Ε. Δρ. Πολιτικισ Επιςτιμθσ και Ιςτορίασ Μζλοσ ΔΣ Πανελλινιασ Ζνωςθσ Σχολικϊν Συμβοφλων Νικόλαοσ Μ. Σαλτερισ Σχολικόσ Σφμβουλοσ Δ.Ε. Δρ. Πολιτικισ Επιςτιμθσ και Ιςτορίασ Μζλοσ ΔΣ Πανελλινιασ Ζνωςθσ Σχολικϊν Συμβοφλων Δομι ειςιγθςθσ Επιςτθμονικζσ Προςεγγίςεισ τθσ Αξιολόγθςθσ ςτθν Εκπαίδευςθ

Διαβάστε περισσότερα

οφία Χατζή, Νοςηλεύτρια ΠΕ, MSc, Καρδιολογικό Μονϊδα, ΩΚΚ.

οφία Χατζή, Νοςηλεύτρια ΠΕ, MSc, Καρδιολογικό Μονϊδα, ΩΚΚ. οφία Χατζή, Νοςηλεύτρια ΠΕ, MSc, Καρδιολογικό Μονϊδα, ΩΚΚ. Οργανικό Ψυχοςύνδρομο Γιατύ εύναι ςημαντικό η διϊγνωςό του; Επιβρϊδυνςη ςκϋψησ. Αποπροςανατολιςμόσ ςτον χώρο και ςτον χρόνο. Μεύωςη προςοχόσ και

Διαβάστε περισσότερα