Καλλιέργεια ειδών του γένους Salvia (sage, φασκόμηλο) Δαλαμπίρα Ευρώπη-Σοφία

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Καλλιέργεια ειδών του γένους Salvia (sage, φασκόμηλο) Δαλαμπίρα Ευρώπη-Σοφία"

Transcript

1 Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Τμήμα Βιολογίας Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Διατήρηση της Βιοποικιλότητας και Αειφορική Εκμετάλλευση Αυτοφυών Φυτών» Καλλιέργεια ειδών του γένους Salvia (sage, φασκόμηλο) Δαλαμπίρα Ευρώπη-Σοφία Μεταπτυχιακή Διπλωματική Εργασία Θεσσαλονίκη 2013

2 Aristotle University of Thessaloniki Department of Biology Postgraduate Studies Programme Conservation of Biodiversity and Sustainable Exploitation of Native Plants Cultivation of plants of the genus Salvia (sage) Dalampira Evropi-Sofia Master s Thesis Thessaloniki

3 Καλλιέργεια ειδών του γένους Salvia (sage, φασκόμηλο) Δαλαμπίρα Ευρώπη-Σοφία Μεταπτυχιακή Διπλωματική Εργασία Υποβλήθηκε στο Τμήμα Βιολογίας, Τομέας Βοτανικής Ημερομηνία προφορικής εξέτασης: 28 Φεβρουαρίου 2013 Μέλη εξεταστικής επιτροπής Κουκ Κατερίνα- Μαργαρίτα 1,2, Αναπληρώτρια Ερευνήτρια, Κέντρο Γεωργικής Έρευνας Βόρειας Ελλάδας (ΚΓΕΒΕ), Ελληνικός Γεωργικός Οργανισμός (ΕΛΓΟ)- «ΔΗΜΗΤΡΑ» Λαναράς Θωμάς 1,2, Καθηγητής Τμήματος Βιολογίας, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Σγαρδέλης Στέφανος 2, Καθηγητής και Αναπληρωτή Πρόεδρο του Τμήματος Βιολογίας, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης 1 Επιβλέποντες 1,2 Μέλη τριμελούς Εξεταστικής Επιτροπής 3

4 As complexity rises, precise statements lose meaning and meaningful statements lose precision - Lotfi A. Zadeh, Founder of Fuzzy Logic 4

5 Πρόλογος Η διατριβή αυτή εκπονήθηκε στο Κέντρο Γεωργικής Έρευνας Βόρειας Ελλάδας (ΚΓΕΒΕ) του ΕΛΓΟ «ΔΗΜΗΤΡΑ» Θα ήθελα να ευχαριστήσω: το Τμήμα Βιολογίας του Αριστοτέλειου Πανεπιστήμιου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ) και ιδιαίτερα τον κ. Χιντίρογλου Χαρίτωνα, καθηγητή και Πρόεδρο του Τμήματος Βιολογίας του ΑΠΘ τους επιβλέποντες καθηγητές μου, κ. Κουκ Κατερίνα-Μαργαρίτα και κ. Λαναρά Θωμά για την καθοδήγηση και την συμβολή τους, στην εκπόνηση της παρούσας εργασίας. Μέσω της εκπαιδευτικής διαδικασίας κατάλαβα ότι: "It is the supreme art of the teacher to awaken joy in creative expression and knowledge", Albert Einstein τους διδάσκοντες του ΠΜΣ-ΒΑΦ για τις γνώσεις και δεξιότητες που με βοήθησαν να αποκτήσω και ιδιαίτερα: την κ. Καρούσου Ρεγγίνα, επίκουρο καθηγήτρια του ΑΠΘ, για την βοήθεια της στην ταξινόμηση των φυτικών ειδών και τον κ. Σγαρδέλη Στέφανο, καθηγητή και Αναπληρωτή Πρόεδρο του Τμήματος Βιολογίας του ΑΠΘ, για τις πολύτιμες συμβουλές στην στατιστική ανάλυση των δεδομένων της εργασίας. Με την βοήθεια του κατάλαβα ότι «το μυαλό δεν είναι ένα δοχείο που πρέπει να γεμίσει, αλλά μια φωτιά που πρέπει να ανάψει», Πλούταρχος την κ. Μαλούπα Ελένη, τακτική ερευνήτρια και διευθύντρια και το προσωπικό του ΚΓΕΒΕ του ΕΛΓΟ-«ΔΗΜΗΤΡΑ» για την βοήθεια τους τους γονείς μου, τον αδελφό μου, τους φίλους μου στην Ελλάδα και στο εξωτερικό για την ψυχολογική υποστήριξη. 5

6 Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Τμήμα Βιολογίας Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Διατήρηση της Βιοποικιλότητας και Αειφορική Εκμετάλλευση Αυτοφυών Φυτών» Περίληψη Καλλιέργεια ειδών του γένους Salvia (sage, φασκόμηλο) Δαλαμπίρα Ευρώπη-Σοφία Μεταπτυχιακή Διπλωματική Εργασία Λόγω της συνεχούς αύξησης του ανθρώπινου πληθυσμού και του βιοτικού επιπέδου, η ζήτηση των Αρωματικών και Φαρμακευτικών Φυτών αυξάνεται, με αποτέλεσμα να υπάρχει η ανάγκη για αξιολόγηση και επιλογή των πιο παραγωγικών ατόμων τους. Με σκοπό να ταξινομήσουμε άτομα Salvia tomentosa Mill. και Salvia fruticosa Mill. και να ελέγξουμε την ύπαρξη υβριδίων μεταξύ τους, με φυσικό τρόπο, μετρήθηκαν 38 μορφομετρικά και μορφολογικά χαρακτηριστικά σε 21 άτομα, με την βοήθεια του λογισμικού ImagePro TM. Έξι αυτοφυή μεταφυτεμένα άτομα από την φύση, ταξινομήθηκαν σε επίπεδο είδους, πέντε ως Salvia tomentosa Mill. και ένα ως Salvia fruticosa Mill. Δεκαπέντε άτομα, σπορόφυτα τους, από διασταυρώσεις με φυσικό τρόπο, οριστήκαν ως υποθετικά υβρίδια, γιατί δεν μπορούσε να γίνει ταξινόμηση σε επίπεδο είδους. Έγιναν αναλύσεις πολλών μεταβλητών (PCA, Cluster Analysis, Fuzzy Analysis) και τα άτομα ομαδοποιήθηκαν με την βοήθεια του λογισμικού R. Σύμφωνα με τις αναλύσεις, εντοπίστηκαν τέσσερις ομάδες. Οι δύο αποτελούνταν κυρίως από άτομα των φυτικών ειδών και χωρίζονταν διακριτά και δύο αποτελούνταν κυρίως από άτομα που είχαν οριστεί ως υποθετικά υβρίδια και είχαν ενδιάμεσα μορφομετρικά και μορφολογικά χαρακτηριστικά μεταξύ των φυτικών ειδών. Επομένως, τα φυτικά είδη Salvia tomentosa Mill. και Salvia fruticosa Mill. σχηματίζουν υβρίδια, με φυσικό τρόπο, τα οποία μπορούν να ταξινομηθούν, με βάση ποιοτικά χαρακτηριστικά του κάλυκα (σχήμα, κατεύθυνση χειλών). Με σκοπό την αξιολόγηση τους ως προς την παραγωγή βιομάζας και αιθερίου ελαίου, κλώνοι των 21 ατόμων καλλιεργήθηκαν σε πειραματικό αγροτεμάχιο. Ορισμένα υποθετικά υβρίδια είναι πιο παραγωγικά σε βιομάζα και αιθέριο έλαιο, σε σχέση με τα φυτικά είδη Salvia tomentosa Mill. και Salvia fruticosa Mill., επομένως είναι καλύτερα για αξιοποίηση. 6

7 Aristotle University of Thessaloniki Department of Biology Postgraduate Studies Programme Conservation of Biodiversity and Sustainable Exploitation of Native Plants Cultivation of plants of the genus Salvia (sage) Abstract Dalampira Evropi-Sofia Master s Thesis Αs the human population grows and the standard of living rises, the demand of Medicinal and Aromatic Plants increases and as a result there is a need for evaluation and selection of the most productive clones. In order to classify individuals Salvia tomentosa Mill. and Salvia fruticosa Mill. and detect hybridization, through spontaneous crossings between the species, 38 morphometric and morphological characters were measured, by means of ImagePro TM software. Twenty-one plants were analyzed. Six plants were transplanted from the wild and were classified, five as Salvia tomentosa Mill. and one as Salvia fruticosa Mill. Fifteen were their seed-generated plants (named as putative hybrids) between the species and classification on taxa level was not possible. Multivariate analyses (PCA, Cluster Analysis, Fuzzy Analysis) were performed and plants were grouped by means of R software. Following these analyses, patterns were detected suggesting the existence of four morphological groups. Two groups were belonging to Salvia tomentosa Mill. and Salvia fruticosa Mill. species, which were the extremes of the analyses and two groups, represent what is called putative hybrids, with intermediate morphometric and morphological characters between the species. Therefore, Salvia tomentosa Mill. and Salvia fruticosa Mill. appear to create hybrids, which can be recognized based on qualitative characters of the calyx (shape, direction of lips). Clones of the 21 plants of the genus Salvia L. were cultivated, in order to evaluate them in the production of biomass and essential oil. The highest production of biomass and essential oil was observed to some putative hybrids. In conclusion, some putative hybrids are more productive than Salvia tomentosa Mill. and Salvia fruticosa Mill. and as a result, would be better for exploitation. 7

8 Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 5 ΠΕΡΙΛΗΨΗ... 6 ABSTRACT... 7 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ ΤΗΣ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΑ ΦΥΤΑ (ΑΦΦ) ΑΙΘΕΡΙΑ ΕΛΑΙΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΟΥΜΕΝΕΣ ΕΚΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΑ ΑΦΦ ΥΒΡΙΔΙΑ ΚΑΙ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ Υβρίδια στην οικογένεια Lamiaceae Υβρίδια στο γένος Salvia Υβρίδια και μορφομετρικά χαρακτηριστικά ΣΚΟΠΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΛΙΚΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΙ ΥΛΙΚΑ Φυτικό υλικό εργασίας Υλικά καλλιέργειας και μετρήσεων ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΚΑΙ ΣΧΗΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟΥ ΑΓΡΟΤΕΜΑΧΙΟΥ ΑΓΕΝΗΣ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΦΥΤΕΥΣΗ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΣΤΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΑΓΡΟΤΕΜΑΧΙΟ ΣΥΛΛΟΓΗ ΔΕΙΓΜΑΤΩΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΚΑΙ ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΟΡΦΟΜΕΤΡΙΚΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

9 3. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΟΜΑΔΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΑ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΑ ΚΑΙ ΜΟΡΦΟΜΕΤΡΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ Ανάλυση Κύριων Συνιστωσών (Principal Component Analysis: PCA) Ανάλυση σε Ομάδες (Cluster Analysis: CA) Ανάλυση Ταξινόμησης σε Ασαφή Σύνολα (Fuzzy Analysis) Σύνοψη αποτελεσμάτων ομαδοποιήσεων των ατόμων με χρήση των PCA, CA και Fuzzy Analysis Περίοδος ανθοφορίας και παραγωγή σπερμάτων ανά άτομο ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΣΤΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΑΓΡΟΤΕΜΑΧΙΟ Περιεκτικότητα των φύλλων σε αιθέριο έλαιο Βιομάζα υπέργειου τμήματος Αιθέριο έλαιο και βιομάζα ανά στρέμμα Αναλογία βάρους φύλλων προς βλαστούς Τρόπος αύξησης Ομαδοποίηση με βάση τα χαρακτηριστικά των φύλλων (PCA) ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΟΜΑΔΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΑ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΑ ΚΑΙ ΜΟΡΦΟΜΕΤΡΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ Ανάλυσης Κύριων Συνιστωσών (Principal Component Analysis: PCA) Ανάλυσης σε Ομάδες (Cluster Analysis: CA) Ανάλυσης Ταξινόμησης σε Ασαφή Σύνολα (Fuzzy Analysis) Σύνοψη αποτελεσμάτων ομαδοποιήσεων των ατόμων με την PCA, CA και Fuzzy Analysis Περίοδος ανθοφορίας και παραγωγή σπερμάτων ανά άτομο ΑΞΙΟΛΟΓΙΣΗ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΣΤΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΑΓΡΟΤΕΜΑΧΙΟ Περιεκτικότητα των φύλλων σε αιθέριο έλαιο Βιομάζα υπέργειου τμήματος Αιθέριο έλαιο και βιομάζα ανά στρέμμα Αναλογία βάρους φύλλων προς βλαστούς Τρόπος αύξησης ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

10 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.1 Διατήρηση της βιοποικιλότητας και γεωργία Το 1996, στο Leipzig της Γερμανίας, εγκρίθηκε από τα 150 κράτη-μέλη των Ηνωμένων Εθνών, το 1 ο Παγκόσμιο Πλάνο Δράσης (Global Plan of Action, GPA). Το 2 ο GPA, το οποίο αποτελεί ενημέρωση του 1 ου GPA, σύμφωνα με τον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (Food and Agriculture Organization of the United Nations, FAO), περιλαμβάνει ένα πλαίσιο με στρατηγικές για την διατήρηση και την αειφορική χρήση των φυτικών αποθεμάτων και γενετικής ποικιλότητας, από τα οποία εξαρτώνται άμεσα ή έμμεσα τα τρόφιμα και η γεωργία (FAO 2011). Ετοιμάστηκε υπό την αιγίδα της Επιτροπής Γενετικών Πόρων Τροφίμων και Γεωργίας (Commission on Genetic Resources for Food and Agriculture) του FAO στην 143 η συνεδρίαση του. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το 1962, έχοντας ως νομική βάση τα Άρθρα της Συνθήκης για την Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Treaty on the Functioning of the European Union, TEU), θεσμοθετήθηκε η Κοινή Αγροτική Πολιτική (Common Agriculture Policy, CAP). Σύμφωνα με το Άρθρο 39 (πρώην 33), που ενημερώθηκε το 2012, ένα από τα κύρια αντικείμενα της CAP είναι η αύξηση της παραγωγικότητας της γεωργίας με την ανάπτυξη της τεχνικής προόδου, της ιδανικής και ορθολογικής χρήσης των παραγόντων της αγροτικής παραγωγής (TEU 2012).Η οικονομική ενίσχυση των παραγωγών αυξάνει το βιοτικό επίπεδο του γεωργικού πληθυσμού της EE και έτσι εξασφαλίζονται φθηνότερα προϊόντα για τους καταναλωτές της EE (TEU 2012). Σύμφωνα με προτάσεις του Ινστιτούτου Ευρωπαϊκής Περιβαλλοντικής Πολιτικής (Institute for European Environmental Policy) προς την Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (Commission of the European Communities) για την πρόσκληση της νέας CAP που γνωστοποιήθηκε (2011/C, 212/11), η οποία πρόκειται οριστεί μέσα στο 2013 και να ισχύσει έως το 2020, στον 1 ο Πυλώνα «Άμεσες ενισχύσεις αγροτικής παραγωγής» και πιο συγκεκριμένα στην δράση «Οικολογική μέριμνα» αναφέρεται ότι οι παραγωγοί, εκτός της βασικής, θα λαμβάνουν επιπλέον οικονομική ενίσχυση, εάν τηρούν γεωργικές πρακτικές φιλικές προς το περιβάλλον, όπως βιολογική και ολοκληρωμένη γεωργία (Polakova et al. 2011). 10

11 Σε εθνικό επίπεδο, η Ελλάδα με το Άρθρο 15 του νόμου «Διατήρηση της βιοποικιλότητας και άλλες διατάξεις», συμφωνεί με την συνθήκη του 2 ου GPA του FAO για την προστασία των φυτογενετικών πόρων (Νόμος 3937/2011). Η Ελλάδα, ως μέλος-κράτος της ΕΕ υποχρεούται να ακολουθεί την νομοθεσία της, επομένως την TEU για την CAP. 1.2 Αρωματικά και Φαρμακευτικά Φυτά (ΑΦΦ) Τα φαρμακευτικά φυτά δεν αποτελούν ταξινομική ομάδα φυτών, αλλά μία ομάδα που οριοθετείται ως προς την χρήση (Bhattarai 2004). Κάθε φυτό που χρησιμοποιείται στην φαρμακευτική ή ιατρική μπορεί να κατηγοριοποιηθεί ως φαρμακευτικό φυτό (Bhattarai 2004). Αρωματικά φυτά είναι τα φυτά που περιέχουν αιθέρια έλαια και έχουν αρωματικό χαρακτήρα και μπορεί να είναι ή μην είναι φαρμακευτικά (Bhattarai 2004). Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (World Health Organisation, WHO) έχει καταγράψει φαρμακευτικά φυτά σε όλο τον κόσμο, ενώ άλλοι έχουν εκτιμήσει ότι ο αριθμός των ΑΦΦ κυμαίνεται μεταξύ και (Bhattarai 2004). Η οικογένεια Lamiaceae έχει τα περισσότερα είδη ΑΦΦ (Karousou et al. 2000). Το γένος Salvia L., είναι το μεγαλύτερο της οικογένειας Lamiaceae, αφού περιλαμβάνει παγκοσμίως περίπου 900 είδη φυτών, πόες ή θάμνους (Karousou et al. 2000). Έχει σχεδόν κοσμοπολίτικη εξάπλωση με κέντρο εξάπλωσης την Νοτιοδυτική και Κεντρική Ασία. Στην Ελλάδα, υπάρχουν 23 αυτοφυή είδη του γένους, από τα οποία τρία είναι ενδημικά της Ελλάδας (Salvia eichleriana Halácsy, Salvia pomifera L. subsp. pomifera και Salvia teddii Turrill) και τα περισσότερα αυτοφύονται σε βραχώδεις πλαγιές, σε ξηρούς βοσκότοπους (grasslands), καλλιεργημένες περιοχές ή παρόμοια ενδιαιτήματα αυτού του τύπου (Karousou et al. 2000). Πολλά μη ευρωπαϊκά είδη καλλιεργούνται ως καλλωπιστικά φυτά (Karousou et al. 2000). Στην Ελλάδα, τα κύρια αρωματικά αυτοφυή φυτικά είδη Salvia L. είναι τα εξής: Salvia fruticosa Mill., Salvia tomentosa Mill., Salvia pomifera L. και Salvia sclarea L. (Kokkini 2003). 11

12 Το είδος Salvia fruticosa Mill. είναι θάμνος και ενδημικό φυτό της Ελλάδας και της Ανατολικής Μεσογείου (Εικόνα 1) (Hedge 1982). Πλήρης ταξινομική περιγραφή δίνεται στο Παράρτημα 1. Είναι το πιο εξαπλωμένο είδος του γένους Salvia στην Ελλάδα και συναντάται σε περιοχές μακκί και φρύγανα, έως 700 m (Hedge 1982). Έχει αρκετά συνώνυμα όπως Salvia libanotica Boiss. and Gail, Salvia lobryana Aznav., Salvia thomasii Lacaita, Salvia triloba L. fil. (Karousou et al. 2000). Εικόνα 1. Γεωγραφική εξάπλωση των ειδών Salvia fruticosa Mill. ( ) και Salvia tomentosa Mill. ( ). Το είδος Salvia tomentosa Mill. είναι ημιξυλώδης πόα και ενδημικό της Ανατολικής Μεσογείου, κυρίως σε νησιά του Αιγαίου, σε περιοχές στα παράλια της Μικράς Ασίας και του Εύξεινου Πόντου (Εικόνα 1) (Hedge 1988). Πλήρης ταξινομική περιγραφή δίνεται στο Παράρτημα 1. Συναντάται σε περιοχές μακκί, ασβεστολιθικές ή πυρογενείς πλαγιές, σε m, συχνά μαζί με τα είδη Pinus brutia, Pinus nigra, Quercus pubescens (Hedge 1988). Η βιβλιογραφία σχετικά με το είδος Salvia tomentosa Mill. είναι πολύ περιορισμένη. 12

13 1.3 Αιθέρια έλαια Τα αιθέρια έλαια, είναι δευτερογενείς μεταβολίτες των φυτών και αποτελούνται από εκατοντάδες ή χιλιάδες διαφορετικές ενώσεις σχετιζόμενες χημικά (Scott 2005). Η φυσιολογική δράση του κάθε αιθερίου ελαίου, οφείλεται στο πλέγμα των συνεργικών δράσεων όλων των στοιχείων είτε αυτά τα στοιχεία είναι τα κύρια σε ποσότητα, είτε σε ίχνη (Scott 2005). Συστατικά των αιθερίων ελαίων, μπορούν να ταξινομηθούν περίπου στους εξής τύπους: τερπένια (μονοτερπένια και σεσκιτερπένια), οξυγονωμένες ενώσεις, αλκοόλες, φαινόλες, αλδεΰδες, κετόνες, εστέρες, λακτόνες, κουμαρίνες, αιθέρες και οξείδια (Scott 2005). Ο τύπος και η περιοχή της εκκριτικής δομής των αιθερίων ελαίων, είναι συνήθως χαρακτηριστικά για κάθε οικογένεια (Scott 2005, Figueiredo et al. 2008). Η οικογένεια Lamiaceae, έχει κυτταρικές διογκώσεις σε περιοχές του φυτού (αδένες) με την μορφή τριχίδιων, ως εκκριτικές δομές (Scott 2005, Figueiredo et al. 2008). Μπορεί να υπάρχουν σε διαφορετικά μέρη του φυτού ανάλογα με το είδος του φυτού, όπως τρίχες, ηθμαγγειώδεις δεσμίδες, φύλλα, βλαστούς, άνθη, ρίζες και σε οποιοδήποτε άλλο μέρος του φυτού (Scott 2005). Τα αιθέρια έλαια εκτιμούνται είτε ποσοτικά, είτε ποιοτικά (Shaaya et al. 2000). Τρεις μέθοδοι για την παραλαβή των αιθερίων ελαίων είναι: απόσταξη, έκθλιψη και εκχύλιση με διαλύτη (Scott 2005). Κατά την υδροαπόσταξη το υλικό βυθίζεται στο νερό, η θερμοκρασία αυξάνεται στο σημείο βρασμού και έτσι η θερμική μετουσίωση ελαχιστοποιείται (Scott 2005). Η επιλογή της υδροαπόσταξης για φυτά του γένους Salvia είναι κατάλληλη (Scott 2005). Οι κύριες ενώσεις των αιθέριων ελαίων των ειδών του γένους Salvia είναι φλαβονοειδή και τερπενοειδή (Ulubelen 2000). Το υπέργειο τμήμα των ειδών του γένους Salvia L. έχει φλαβονοειδή, τριτερπενοειδή και μονοτερπενοειδη, ενώ οι ρίζες διτερπενοειδή (Ulubelen 2000). Έχει αποδειχθεί ότι υπάρχουν ενδοειδικές διαφορές στα ποιοτικά και ποσοτικά χαρακτηριστικά του αιθέριου ελαίου των φυτικών ειδών του γένους Salvia (Karousou et al. 1998). 13

14 Τα είδη του γένους Salvia, τα οποία εντάσσονται στην κατηγορία του φασκόμηλου, είναι πλούσια στο αιθέριο έλαιο του υπέργειου τμήματος τους, σε 1,8-κινεόλη α ή β- θουγιόνη ή καμφορά. Ορισμένα είδη αυτής της κατηγορία είναι: Salvia fruticosa Mill. (Greek sage), Salvia officinalis Mill. (Dalmatian sage) και Salvia pomifera L. (Cretan sage) και Salvia tomentosa Mill. Το είδος Salvia fruticosa έχει ως κύριο συστατικό την 1,8 κινεόλη, και χαμηλή α- και β- θουγιόνη (Karousou 1998). Το είδος Salvia tomentosa Mill. έχει ως κύριο συστατικό την β-θουγιόνη και χαμηλή 1,8 κινεόλη (Putievsky 1990). 1.4 Καλλιέργούμενες εκτάσεις και εμπορία ΑΦΦ Με βάση τον κανονισμό 1166/2008, σχετικά με την έρευνα για την διάρθρωση των γεωργικών εκμεταλλεύσεων (Farm Structure Survey, FSS), κάθε δέκα χρόνια το κάθε κράτος-μέλος συντάσσει και αποστέλλει τα δεδομένα του, στην European Statistics (Eurostat). Με βάση την ταξινόμηση για την καλλιεργήσιμη γη του FSS, τα ΑΦΦ κατηγοριοποιούνται ως βιομηχανικά φυτά (1166/2008). Για το 2008, τα πιο κοινώς καλλιεργούμενα ΑΦΦ στην ΕΕ είναι: βασιλικός, φύλλα σέλινου, σχοινόπρασο, κορίανδρος, άνηθος, μυρώνι ή φραγκομαϊντανός, άρκευθος ή κέδρος, μαντζουράνα, ρίγανη, δενδρολίβανο, φασκόμηλο, σατουρέγια, εστραγκόν, θυμάρι και κάρδαμο (Eurostat 2008). Η Γαλλία, Ιταλία και Ελλάδα είναι οι μεγαλύτεροι παραγωγοί αποξηραμένων ΑΦΦ μεταξύ των χωρών της ΕΕ, αν και έχουν τη χαμηλότερη κατανάλωση (Eurostat 2008). 14

15 Η συνολική έκταση καλλιέργειας ΑΦΦ στην Ελλάδα, είναι περίπου ha (European Herb Growers Association, EUROPAM 2010). Tα ΑΦΦ που καλλιεργήθηκαν σε μεγαλύτερη έκταση στην Ελλάδα το 2010 είναι τα εξής: 1) σκόρδο (Allium sativum) σε 2071 ha στην Βρύσσα Έβρου, 2) κρόκος (Crocus sativus) σε 625 ha, (από τα οποία τα 172 ha είναι βιολογικής καλλιέργειας) στην περιοχή της Κοζάνης Δυτικής Μακεδονίας, 3) ρίγανη (Origanum vulgare spp. hirtum) σε 550 ha στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη, 4) Σάλβια (Salvia sclarea) σε 0,1 ha, 5) μαστιχόδεντρο (Pistacia lentiscus var. chia) σε 2000 ha (από τα οποία τα 2 ha είναι βιολογικής γεωργίας) στο νησί Χίος, 6) τσάι του βουνού (Sideritis spp.) σε 0,8 ha στο Πήλιο Μαγνησίας (www.europam.net 2013). Στην Ελλάδα, παρατηρήθηκε η ίδρυση νέων Αγροτικών Συνεταιρισμών (π.χ. Αιτωλοακαρνανία, Καρδίτσα, Κιλκίς) οι οποίοι άρχισαν να καλλιεργούν ΑΦΦ όπως: δενδρολίβανο (Rosmarinus officinalis), ρίγανη (Origanum vulgare), μέλισσα (Melissa officinalis), (Hyssopus officinalis), φασκόμηλο (Salvia officinalis), χαμομήλι (Matricaria chamomilla), στέβια (Stevia rebaudiana), εχινατσέα (Echinacea purpurea), (Silybum marianum), (Trifolium pratense), μέντα (Mentha x piperita), λεβάντα (Lavandula angustifolia), βασιλικός (Ocimum basilicum) (www.europam.net 2013). Ποσότητες μέντας, ρίγανης, τσάι του βουνού και φασκόμηλου (Salvia fruticosa) συλλέγονται από την φύση και καταλήγουν στην τοπική αγορά (www.europam.net 2013). Δεν υπάρχει φορέας σχετικά με τα ΑΦΦ (www.europam.net 2013). 15

16 Σύμφωνα με δεδομένα του Οργανισμού Πληρωμών και Ελέγχου Κοινοτικών Ενισχύσεων Προσανατολισμού και Εγγυήσεων (ΟΠΕΚΕΠΕ) για το έτος 2010, η έκταση της καλλιέργειας των ΑΦΦ στην Ελλάδα υπολογίζεται στα ha (Πίνακας 1) και τα φυτικά είδη ή «ποικιλίες» όπως αναφέρονται, με την μεγαλύτερη καλλιέργεια σε συνολική έκταση στην Ελλάδα είναι η ρίγανη, ο γλυκάνισος, ο μάραθος, ο κρόκος και το τσάι του βουνού (ΟΠΕΚΕΠΕ 2010). Πίνακας 1. Έκταση καλλιέργειας κάθε «ποικιλίας» ΑΦΦ στην Ελλάδα για το έτος 2010 (Οργανισμός Πληρωμών και Ελέγχου Κοινοτικών Ενισχύσεων Προσανατολισμού και Εγγυήσεων, ΟΠΕΚΕΠΕ 2010). Ποικιλία Έκταση (ha) Ρίγανη 2179,7 Δασικά 1474,6 Γλυκάνισος 974,2 Μάραθος 472,6 Κρόκος 370,4 Λοιπά 330,1 Τσάι του βουνού 232,8 Λεβάντα 70,9 Φασκόμηλο 47,3 Θυμάρι 25,7 Μέντα 17,6 Κορίανδρος 12,4 Γλυκόριζα 9,8 Δενδρολίβανο 9,0 Βασιλικός 3,8 Δίκταμος 2,9 Μαντζουράνα 2,2 Ύσσωπος 1,0 Σάλβια Σκλαρέα 0,1 Σύνολο 6237,1 16

17 Το μισό της έκτασης καλλιέργειας όλων των ΑΦΦ στην Ελλάδα, βρίσκεται στην Κεντρική Μακεδονία και ακολουθούν η Στερεά Ελλάδα, η Δυτική Μακεδονία και η Θεσσαλία (Πίνακας 2). Πίνακας 2. Έκταση καλλιέργειας ΑΦΦ σε κάθε περιφέρεια της Ελλάδας για το έτος 2010 (Οργανισμός Πληρωμών και Ελέγχου Κοινοτικών Ενισχύσεων Προσανατολισμού και Εγγυήσεων, ΟΠΕΚΕΠΕ 2010). Περιφέρεια Έκταση (ha) Κεντρικής Μακεδονίας 3689 Στερεά Ελλάδα 735 Δυτικής Μακεδονίας 680 Θεσσαλίας 592 Κρήτης 171 Ανατολική Μακεδονίας και Θράκης 159 Πελοποννήσου 76 Δυτικής Ελλάδας 74 Αιγαίου 39 Νοτίου Αιγαίου 13 Ιονίων 5 Αττικής 3 Ηπείρου 2 Σύνολο

18 Η καλλιέργεια φασκόμηλου το 2010 (Πίνακας 3) ήταν 47 ha (χωρίς να αναφέρεται το φυτικό είδος το οποίο καλλιεργούταν) και έγινε κυρίως στην Ανατολική Μακεδονία, στην Κρήτη και στο Νότιο Αιγαίο (ΟΠΕΚΕΠΕ 2010). Πίνακας 3. Έκταση καλλιέργειας φασκόμηλου στην Ελλάδα ανά περιφέρεια (Οργανισμός Πληρωμών και Ελέγχου Κοινοτικών Ενισχύσεων Προσανατολισμού και Εγγυήσεων, ΟΠΕΚΕΠΕ 2010). Περιφέρεια Έκταση (ha) Ανατολικής Μακεδονίας 12,52 Κρήτης 11,96 Νοτίου Αιγαίου 10,00 Δυτικής Μακεδονίας 7,24 Δυτικής Ελλάδας 2,42 Θεσσαλία 1,26 Βορείου Αιγαίου 0,80 Στερεάς Ελλάδας 0,60 Πελοποννήσου 0,28 Κεντρικής Μακεδονίας 0,20 Σύνολο 47,28 18

19 Σύμφωνα με την 4η Αναθεωρημένη Τυποποιημένη Ταξινόμηση του Διεθνούς Εμπορίου (Standard International Trade Classification, SITC) των Ηνωμένων Εθνών για την εμπορία των προϊόντων (4 th SITC 2013), την οποία χρησιμοποιεί η Eurostat και η Ελληνική Στατιστική Υπηρεσία (ΕΛΣΤΑΤ), για τις εισαγωγές- εξαγωγές στην Ελλάδα (Στατιστική Ενδοκοινοτικού και Εξωτερικού Εμπορίου, 2011): η βιομάζα εντάσσεται στην κατηγορία 0 (τρόφιμα και ζώντα ζώα), υποκατηγορία 07 (καφές, τσάι, κακάο, μπαχαρικά και είδη από αυτά) και τα αιθέρια έλαια στην κατηγορία 5 (χημικά προϊόντα και συναφή), υποκατηγορία 55 (αιθέρια «λάδια», ρητινοειδή και αρωματικές ύλες, παρασκευάσματα καλλωπισμού, στίλβωσης και καθαρισμού). Το εμπόριο των υποκατηγοριών 07 και 55 για τις χώρες της ΕΕ για το 2012, φαίνεται στον Πίνακα 4, εκφρασμένο σε δισεκατομμύρια ευρώ και στον Πίνακα 5 σε εκατομμύρια τόνους (Eurostat 2013) Πίνακας 4. Εμπορία στις χώρες της ΕΕ, των υποκατηγοριών 07 (καφές, τσάι, κακάο, μπαχαρικά και είδη από αυτά) και 55 (αιθέρια «λάδια», ρητινοειδή και αρωματικές ύλες, παρασκευάσματα καλλωπισμού, στίλβωσης και καθαρισμού), με βάση την 4η Αναθεωρημένη Τυποποιημένη Ταξινόμηση του Διεθνούς Εμπορίου (Standard International Trade Classification, SITC) για τις χώρες της ΕΕ για το έτος 2012 (Eurostat 2013). Υποκατηγορία SITC Εξαγωγές (δισεκατομμύρια ) Εισαγωγές (δισεκατομμύρια ) 07 6, ,4 Πίνακας 5. Εμπορία στις χώρες της ΕΕ, των υποκατηγοριών 07 (καφές, τσάι, κακάο, μπαχαρικά και είδη από αυτά) και 55 (αιθέρια «λάδια», ρητινοειδή και αρωματικές ύλες, παρασκευάσματα καλλωπισμού, στίλβωσης και καθαρισμού), με βάση την 4η Αναθεωρημένη Τυποποιημένη Ταξινόμηση του Διεθνούς Εμπορίου (Standard International Trade Classification, SITC), για το έτος 2012 (Eurostat 2013). Υποκατηγορία SITC Εξαγωγές (t) Εισαγωγές (t) ,5 1,1 19

20 Η εμπορία ΑΦΦ στην Ελλάδα, με την με βάση την ονοματολογία SITC φαίνεται στον Πίνακα 6 (ΕΛΣΤΑΤ 2011). Η εισαγωγές ΑΦΦ τόσο για την βιομάζα όσο και για τα αιθέρια έλαια είναι πολύ υψηλότερες από τις εξαγωγές (ΕΛΣΤΑΤ 2011). Πίνακας 6. Εισαγωγές και εξαγωγές στην Ελλάδα, των κατηγοριών 07 (καφές, τσάι, κακάο, μπαχαρικά και είδη από αυτά) και 55 (αιθέρια «λάδια», ρητινοειδή και αρωματικές ύλες, παρασκευάσματα καλλωπισμού, στίλβωσης και καθαρισμού), με βάση την 4η Αναθεωρημένη Τυποποιημένη Ταξινόμηση του Διεθνούς Εμπορίου (Standard International Trade Classification, SITC), για το 2010 (ΕΛΣΤΑΤ 2011). Υποκατηγορία SITC Εισαγωγές (εκατομμύρια ) Εξαγωγές (εκατομμύρια ) Μερικά είδη Salvia (π.χ. Salvia fruticosa Mill., Salvia sclarea L., Salvia officinalis L., Salvia pomifera subsp. pomifera, Salvia lavandulaefolia Vahl., Salvia verbenaca L. είναι οικονομικώς σημαντικά, ενώ άλλα (π.χ. Salvia tomentosa Mill.) έχουν πιθανότητες εξέλιξης στην αγορά (Karamanos 2000, Baser 2000). Εταιρίες που έχουν ως έδρα την Ελλάδα και ασχολούνται με την καλλιέργεια ή και εμπορία ΑΦΦ και μπαχαρικών είναι οι εξής: VRINO Ltd, SunSpices, ΚORRES, Antonio foods, Manos & Co, Ι & Κ Spices & Herbs Topouzaki, Cretan Herbs, Dimo Cavvalos, DIOSCURIDES OE, C Katsifas GSA, Kourikos SA, Lira Spices, VIORYL, Zarbis Johnz, Anatoli Spices SA, C Alexopoulos, Alexandros & Co, Evripos Herbs, APIVITA. Σύμφωνα με δεδομένα των ιστότοπων τους, όλες εμπορεύονται φασκόμηλο, όμως στις περισσότερες περιπτώσεις δεν διευκρινίζεται εάν και κατά πόσο η εταιρία εμπορεύεται φασκόμηλο καλλιεργημένο στην Ελλάδα, όπως επίσης και το φυτικό είδος ονομάζει φασκόμηλο. Στην Ευρώπη, δεν καλύπτονται οι ανάγκες σε φασκόμηλο. Επομένως, η ζήτηση θα μπορούσε να δημιουργήσει μία βιώσιμη επιχείρηση βασισμένη στη παραγωγή και εμπορία φασκόμηλου, εάν στραφεί σε εξαγωγές στην Ευρώπη (Eurostat 2010). 20

21 1.5 Υβρίδια και γενετική βελτίωση Τα υβρίδια μπορούν να προκύψουν τυχαία (spontaneous crossings) στην φύση ή σε καλλιέργεια ή και με τεχνητό τρόπο (manual pollination) στο εργαστήριο ή στο χωράφι (Fritz 2001). Διειδικό υβρίδιο (interspecific hybrid) είναι το άτομο που προκύπτει από την σταυρογονιμοποίηση δύο διαφορετικών ειδών και αναγράφεται με πρώτο όνομα τον αρσενικό γονέα, δεύτερο τον θηλυκό γονέα και με το σύμβολο «x» ανάμεσα τους. Ενδοειδικό (intraspecific hybrid) είναι το υβρίδιο που δημιουργείται με την σταυρογονιμοποίηση δύο ατόμων του ίδιο είδους, με τεχνητό τρόπο και με σκοπό συνήθως την γενετική βελτίωση (Fritz 2001). Τα διειδικά υβρίδια χρησιμοποιούνται ευρέως στην βελτίωση των καλλιεργούμενων φυτικών ειδών στα ποσοτικά και ποιοτικά χαρακτηριστικά τους (Goliaris 1997) Υβρίδια στην οικογένεια Lamiaceae Σύμφωνα με την βιβλιογραφία, η οικογένεια Lamiaceae έχει διειδικά ή ενδοειδικά υβρίδια, σε αυτοφυείς πληθυσμούς ή σε καλλιέργειες (π.χ. Kokkini 1993, Goliaris 1997, Porta and Rigo 1891, Albaladejo 2004). Στο χλωριδικό σύγγραμμα Flora of Turkey αναφέρονται 21 αυτοφυή υβρίδια στην οικογένεια Lamiaceae, από τα οποία τα 15 είναι ενδημικά (Hedge 1988). Η ταξινόμηση το γένους Mentha είναι δύσκολη, καθώς έχει μεγάλες μορφολογικές διακυμάνσεις και τα περισσότερα είδη μπορούν να παράγουν διειδικά υβρίδια. Έτσι, σε ένα γένος 25 ειδών και 19 υβριδίων έχουν δοθεί πάνω από 1000 ονόματα τα τελευταία 200 χρόνια (Kokkini et al. 2003). Τα πιο σημαντικά από οικονομικής άποψης υβρίδια είναι: 1) η μέντα (Peppermint) Mentha x piperita L. (στείρο υβρίδιο Mentha aquatica L. x Mentha spicata), 2) ο δυόσμος (Spearmint) Mentha x villosonervata Opiz. (στείρο υβρίδιο Mentha longifolia L. x Mentha spicata), είτε Mentha x gentilis L. nm. Cardiaca Gray (Mentha arvensis L. x Mentha spicata), από το οποίο δεύτερο παρασκευάζεται το σκωτσέζικο αιθέριο έλαιο δυόσμου (Kokkini et al. 2003). Στο γένος Origanum, το υβρίδιο Origanum x intercedens (Origanum onites x Origanum vulgare subsp. hirtum) βρίσκεται συχνά στην φύση και περιγράφηκε πρώτα από τον Rechinger στο Die Flora von Euboea (Kokkini 1993). 21

22 Διειδικά υβρίδια από διασταυρώσεις ατόμων με τεχνητό τρόπο, φυτικών ειδών του γένους Sideritis, παρουσίασαν υψηλότερη παραγωγή βιομάζας αλλά και ποσότητα αιθέριου ελαίου (Goliaris 1997). Δεδομένου ότι, το γένος Sideritis, αναπαράγεται κυρίως αγενώς (δύσκολη αναπαραγωγή με σπέρματα) και η αύξηση της βιομάζας σε μία καλλιεργητική περίοδο είναι χαμηλή σε όλα τα είδη, κλώνοι των υβριδίων αυτών μπορούν να χρησιμοποιηθούν για καλλιέργεια (Goliaris 1997) Υβρίδια στο γένος Salvia Διειδικά υβρίδια σε φυτικά είδη του γένους Salvia έχουν παρατηρηθεί στην φύση ή βοτανικούς κήπους και η δημιουργία τους σχετίζεται με την αλλαγή ενδιαιτημάτων κάποιων ειδών και περιοχών συχνής διαταραχής (Reales 2004, Alonso 2008). Στο χλωριδικό σύγγραμμα Flora of Turkey, αναφέρεται ότι υπάρχει στην φύση, το Salvia x spireaefolia Boiss. and Hohen. (Salvia suffruticosa x Salvia bracteata), ένα υβρίδιο του γένους Salvia, το οποίο συναντάται στην Ανατολική Τουρκία και είναι ενδημικό (Hedge 1982). Στο χλωριδικό σύγγραμμα Flora Europaea, αναφέρεται ότι υπάρχει στην φύση το υβρίδιο Salvia x hegelmaieri Porta and Rigo (Salvia candelabrum x Salvia lavandufolia) στην Νοτιοανατολική Ισπανία (Hedge 1972). Διασταυρώσεις μεταξύ δύο ειδών (διειδικά υβρίδια) του γένους Salvia, έχουν γίνει σε πειραματικές καλλιέργειες για καλλωπιστικούς λόγους, αλλαγή της βιολογίας του φυτού, αύξηση της βιομάζας, επιθυμητή ποσοτική και ποιοτική σύσταση σε δευτερογενείς μεταβολίτες (Putievky et al. 1990, Rusina et al. 1997, Sanchez et al. 1995, Franz 1996). Οι λόγοι που οδήγησαν στην γενετική βελτίωση ή και στην δημιουργία υβριδίων του γένους Salvia με τεχνητό τρόπο είναι να παράγουν καλλιεργούμενα στελέχη με υψηλή απόδοση σε βιομάζα και αιθέρια έλαια, κατάλληλα σε συγκεκριμένες καλλιεργητικές συνθήκες ή και με επιθυμητή ποιοτική σύνθεση στα αιθέρια έλαια (Πίνακας 7). 22

23 Πίνακας 7. Προσπάθειες γενετικής βελτίωσης των ειδών του γένους Salvia ανά χώρα (τροποποιήθηκε από Bernath and Nemeth 2000) Φυτικό είδος Χώρα Σκοπός γενετικής βελτίωσης Βιβλιογραφικές αναφορές Salvia officinalis Αυστρία αντοχή στο κρύο, μείωση του περιεχομένου σε θουγιόνη Franz, 1990; Franz, 1996 Γαλλία 2-3% αιθέριο έλαιο, 40% θουγιόνη Franz, 1996 Ουγγαρία υψηλή παραγωγή σε αιθέριο έλαιο, χαμηλή α- και β- θουγιόνη Franz, 1996 Ισραήλ Ιταλία Ισπανία υψηλή παραγωγή σε βιομάζα και αιθέριο έλαιο, 50% θουγιόνη, 10% καμφορά υψηλή παραγωγή σε αιθέριο έλαιο αλλαγές στα ποιοτικά χαρακτηριστικά του αιθερίου ελαίου Franz, 1996; Putievsky et al., 1990 Bezzi, 1996, Landi and Bertone, 1996 Sanchez et al., 1995 Σουηδία αντοχή στο κρύο Franz, 1996 Βουλγαρία 0,43% αιθέριο έλαιο, αρσενικές στείρες σειρές Dascalova, 1986; Mekhraz et al., 1988 Salvia sclarea Ουγγαρία επιλογή ετήσιας μορφής, υψηλή περιεκτικότητα σε αιθέριο έλαιο με υψηλό περιεχόμενο σε σκλαρεόλη, αντοχή στο ψύχος Franz, 1996; Zambori-Nemeth and Tetenyi, 1990 Ισραήλ υψηλή παραγωγή σε βιομάζα και αιθέριο έλαιο Elnir et al., 1991a; Elnir et al., 1991b Ρωσία υψηλή παραγωγή σε αιθέριο έλαιο Goncharyuk et al., 1985 Ουκρανία επιλογή ετήσιας μορφής με υψηλή παραγωγή βιομάζας, αιθέριο έλαιο πάνω από 2%, αρσενικές στείρες σειρές, αντοχή σε ασθένειες Arinshtein et al., 1985; Bugara and Rusina, 1989; Bugayenko et al., 1995; Kovalev 1989; Reznikova, 1986; Rusina et al., 1997; Zobenko and Arinshtein, 1989; Vlasova, 1986 Salvia aethiopis Ουκρανία διειδικό υβρίδιο με Salvia sclarea Rusina et al., 1997 Salvia fruticosa Ουκρανία 40% κινεόλη, χαμηλή α- και β- θουγιόνη Franz, 1996; Skoula et al., 1990 Ισραήλ υψηλή παραγωγή βιομάζας και αιθερίου ελαίου, διειδικό υβρίδιο με Salvia officinalis Franz, 1996; Putievsky et al., 1990 Salvia grandiflora Ουκρανία διειδικό υβρίδιο με Salvia sclarea Rusina et al., 1997 Salvia lavandulifolia Ισπανία διειδικό υβρίδιο με Salvia officinalis Sanchez et al., 1995 Salvia scabiosifolia Ουκρανία διειδικό υβρίδιο με Salvia sclarea Rusina et al., 1997 Salvia tomentosa Ισραήλ διειδικό υβρίδιο με Salvia officinalis Putievsky et al.,

Αρωματικά και Φαρμακευτικά Φυτά τάσεις και προοπτικές. Χρήστος Δόρδας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Γεωπονική Σχολή Εργαστήριο Γεωργίας

Αρωματικά και Φαρμακευτικά Φυτά τάσεις και προοπτικές. Χρήστος Δόρδας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Γεωπονική Σχολή Εργαστήριο Γεωργίας 1 Αρωματικά και Φαρμακευτικά Φυτά τάσεις και προοπτικές Χρήστος Δόρδας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Γεωπονική Σχολή Εργαστήριο Γεωργίας 2 Αντικείμενο της ομιλίας Σημασία των αρωματικών φυτών

Διαβάστε περισσότερα

Αρωματικά-Φαρμακευτικά Φυτά

Αρωματικά-Φαρμακευτικά Φυτά ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΟΣΠΡΙΑ-ΠΟΛΥΕΤΕΙΣ ΘΑΜΝΩΔΕΙΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ-ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ ΦΥΤΆ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΙΑ Αρωματικά-Φαρμακευτικά Φυτά Κατερίνα Μ. Κουκ ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ, ΕΘΙΑΓΕ 1 Σκοπός της ομιλίας να περιγράψω

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών

Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Ελληνικά Αρωματικά Φυτά Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών Δρ. Ελένη Μαλούπα τακτική ερευνήτρια ΕΛ.Γ.Ο.- ΔΗΜΗΤΡΑ (ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε.) Δράμα, 10 και 11

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικά Αρωματικά Φυτά Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών

Ελληνικά Αρωματικά Φυτά Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Ελληνικά Αρωματικά Φυτά Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών Δρ. Ελένη Μαλούπα τακτική ερευνήτρια ΕΛ.Γ.Ο.- ΔΗΜΗΤΡΑ (ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε.) Δράμα, 10 και 11

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών

Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Ελληνικά Αρωματικά Φυτά Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών Δρ. Ελένη Μαλούπα τακτική ερευνήτρια ΕΛ.Γ.Ο.- ΔΗΜΗΤΡΑ (ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε.) Δράμα, 10 και 11

Διαβάστε περισσότερα

ευτερογενείς µεταβολίτες Μικρού όγκου - µεγάλης αξίας προϊόντα (fine chemicals) Οι τιµές των προϊόντων αυτών είναι πολύ υψηλές

ευτερογενείς µεταβολίτες Μικρού όγκου - µεγάλης αξίας προϊόντα (fine chemicals) Οι τιµές των προϊόντων αυτών είναι πολύ υψηλές Προσδοκίες για αγρότες και µεταποιητές στην Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας Καθηγητής Μόσχος Πολυσίου ιευθυντής Εργαστηρίου Χηµείας Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών 1 ευτερογενείς µεταβολίτες Μικρού όγκου - µεγάλης

Διαβάστε περισσότερα

Καλλιέργεια ελληνικών αρωματικών / φαρμακευτικών φυτών

Καλλιέργεια ελληνικών αρωματικών / φαρμακευτικών φυτών Καλλιέργεια ελληνικών αρωματικών / φαρμακευτικών φυτών Δρ. Κατερίνα Γρηγοριάδου Γεωπόνος Βιοτεχνολόγος http://myrtisfytoria.com e-mail: info@myrtisfytoria.com Γιατί καλλιέργεια των ελληνικών αρωματικών/φαρμακευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικά Αρωματικά Φυτά Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών

Ελληνικά Αρωματικά Φυτά Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Ελληνικά Αρωματικά Φυτά Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών Δρ. Ελένη Μαλούπα τακτική ερευνήτρια ΕΛ.Γ.Ο.- ΔΗΜΗΤΡΑ (ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε.) Δράμα, 10 και 11

Διαβάστε περισσότερα

Αρωµατικά Φυτά: Ο αιθέριος θησαυρός του τόπου µας -Τάσεις και προοπτικές

Αρωµατικά Φυτά: Ο αιθέριος θησαυρός του τόπου µας -Τάσεις και προοπτικές 1 Αρωµατικά Φυτά: Ο αιθέριος θησαυρός του τόπου µας -Τάσεις και προοπτικές Χρήστος όρδας Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Γεωπονική Σχολή Εργαστήριο Γεωργίας 2 Αντικείµενο της οµιλίας Σηµασία των

Διαβάστε περισσότερα

Βαλκανικός Βοτανικός Κήπος. Κρουσσίων. Δρ. Ελένη Μαλούπα Τακτική Ερευνήτρια ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε. ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε

Βαλκανικός Βοτανικός Κήπος. Κρουσσίων. Δρ. Ελένη Μαλούπα Τακτική Ερευνήτρια ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε. ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε Βαλκανικός Βοτανικός Κήπος. Κρουσσίων Δρ. Ελένη Μαλούπα Τακτική Ερευνήτρια ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε. ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε Fritilaria pontica Εθνικό Ίδρυμα Αγροτικής Έρευνας (ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε.) Εργαστήριο Προστασίας και Αξιοποίησης Αυτοφυών

Διαβάστε περισσότερα

«Ο αιθέριος θησαυρός του τόπου μας». Ηλίας Ντζάνης, Γεωπόνος πρ. πρ/νος Κ.Σ.Ε Αγρινίου ΔΗΜΗΤΡΑ (ΕΘΙΑΓΕ)

«Ο αιθέριος θησαυρός του τόπου μας». Ηλίας Ντζάνης, Γεωπόνος πρ. πρ/νος Κ.Σ.Ε Αγρινίου ΔΗΜΗΤΡΑ (ΕΘΙΑΓΕ) Τα Αρωματικά Φυτά. «Ο αιθέριος θησαυρός του τόπου μας». Τάσεις Προοπτικές. Ηλίας Ντζάνης, Γεωπόνος πρ. πρ/νος Κ.Σ.Ε Αγρινίου ΔΗΜΗΤΡΑ (ΕΘΙΑΓΕ) τα ερωτήματα: 1. Τι είναι Αρωματικά-φαρμακευτικά φυτά? 2.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ e-school by Agronomist.gr

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ e-school by Agronomist.gr 2012 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ e-school by Agronomist.gr ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ E-school by Agronomist.gr ΜΑΡΤΙΟΣ 2012 2 ΓΕΩΡΓΙΑ, ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΓΕΩΡΓΙΑ, ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑ ΚΑΙ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑ ΚΑΙ ΑΛΙΕΙΑ ΑΛΙΕΙΑ 3 Αρωματικά

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνική Χλωρίδα: Διατήρηση και Αξιοποίηση των Αρωματικών -Φαρμακευτικών Ειδών (ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε.)

Ελληνική Χλωρίδα: Διατήρηση και Αξιοποίηση των Αρωματικών -Φαρμακευτικών Ειδών (ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε.) Ελληνική Χλωρίδα: Διατήρηση και Αξιοποίηση των Αρωματικών -Φαρμακευτικών Ειδών (ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε.) Δρ Ελένη Μαλούπα, Τακτική Ερευνήτρια ΕΘΙΑΓΕ Fritilaria pontica Εργαστήριο Προστασίας και Αξιοποίησης Αυτοφυών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ 4 Ο Εξάµηνο Ακαδηµαϊκό Έτος 2006-2007

ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ 4 Ο Εξάµηνο Ακαδηµαϊκό Έτος 2006-2007 Το µάθηµα: ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ 4 Ο Εξάµηνο Ακαδηµαϊκό Έτος 2006-2007 1 Η Ι ΑΚΤΙΚΗ ΟΜΑ Α: Στέλλα Κοκκίνη, καθηγήτρια Ρεγγίνα Καρούσου, λέκτορας Σοφία Λαυρεντιάδου, ΕΕ ΙΠ ΙΙ 2 1 ΤΡΟΠΟΙ Ι

Διαβάστε περισσότερα

DIOSCURIDES OE. Μεταποίηση αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών. Στέργιος Τζιμίκας Ιατρός διευθύνων σύμβουλος

DIOSCURIDES OE. Μεταποίηση αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών. Στέργιος Τζιμίκας Ιατρός διευθύνων σύμβουλος DIOSCURIDES OE Μεταποίηση αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών Στέργιος Τζιμίκας Ιατρός διευθύνων σύμβουλος ηιδέα ΓΕΝΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ 1200 Αρωματικά Φαρμακευτικά Φυτά είναι Βιομηχανικά 900 Αρωματικά Φαρμακευτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΚΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΠΡΩΤΟΓΕΝΟΥΣ ΤΟΜΕΑ ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ - ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΑ ΦΥΤΑ ΝΕΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ

ΠΡΑΚΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΠΡΩΤΟΓΕΝΟΥΣ ΤΟΜΕΑ ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ - ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΑ ΦΥΤΑ ΝΕΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΠΡΩΤΟΓΕΝΟΥΣ ΤΟΜΕΑ ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ - ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΑ ΦΥΤΑ ΝΕΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΖΕΛΟΒΙΤΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΓΕΩΠΟΝΟΣ PhD ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2015 Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα (ΤΕΙ) ΗΠΕΙΡΟΥ Technological Educational Institute

Διαβάστε περισσότερα

Αρωματικά Φυτά στην Κουζίνα

Αρωματικά Φυτά στην Κουζίνα Αρωματικά Φυτά Αρωματικά Φυτά στην Κουζίνα Η προσθήκη του κατάλληλου βοτάνου μπορεί να κάνει πιο γευστικό και πιο ελκυστικό κάποιο φαγητό. Η γεύση, όμως, είναι ζήτημα προσωπικής προτίμησης και υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

Συνεργασίες. Εκχυλίσεις

Συνεργασίες. Εκχυλίσεις 1 ΗΚΑΡΔΙΑ ΜΑΣ Βότανα Συνεργασίες Έρευνα Εκχυλίσεις 2 ΗΘΙΚΕΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ MASTIHA Εκτεταμένηέρευναελληνικής χλωρίδαςσε συνεργασίαμε το Eργαστήριο Bιολογικής Γεωργίας της Γεωπονικής

Διαβάστε περισσότερα

Αριθµ. Πρωτ.: 3156/123194. ΠΡΟΣ: όπως Π.. ΚΟΙΝ: όπως Π.. ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ

Αριθµ. Πρωτ.: 3156/123194. ΠΡΟΣ: όπως Π.. ΚΟΙΝ: όπως Π.. ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΒΙΩΣΙΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΦΥΤΟΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΚΑΛΛΙΕΡΓΟΥΜΕΝΩΝ ΦΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΩΝ ΤΜΗΜΑ Α1

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΑΝΝΑ ΦΟΥΛΙΔΗ. Χαλκίδα 8 Μαρτίου 2012

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΑΝΝΑ ΦΟΥΛΙΔΗ. Χαλκίδα 8 Μαρτίου 2012 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΑΝΝΑ ΦΟΥΛΙΔΗ Προϊσταμένη Τμήματος Πυρηνοκάρπων-Μηλοειδών Διεύθυνση Παραγωγής και Αξιοποίησης Προϊόντων Δενδροκηπευτικής Χαλκίδα 8 Μαρτίου 2012 www.minagric.gr

Διαβάστε περισσότερα

AΡΩΜΑΤΙΚΑ, ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΑ ΚΑΙ ΔΗΛΗΤΤΗΡΙΩΔΗ ΦΥΤΑ

AΡΩΜΑΤΙΚΑ, ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΑ ΚΑΙ ΔΗΛΗΤΤΗΡΙΩΔΗ ΦΥΤΑ AΡΩΜΑΤΙΚΑ, ΦΑΡΜΑ ΑΚΕΥΤΙΚΑ ΚΑΙ ΦΥΤΑ ΔΗΛΗΤΗΡΙΩΔΗ Costanza Dal Cin D Agataa & Ιωάννα Μανωλικάκη Allium cepa L., Κρεμμύδι Οικογένεια: Amaryllidaceaee Περίοδος Άνθισης: Ιούνιο Αύγουστο Εξάπλωση: Aφρική, Aσία,

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της δυνατότητας σύμπλεξης ιόντων χαλκού και σιδήρου από αφεψήματα Ελληνικών βοτάνων

Μελέτη της δυνατότητας σύμπλεξης ιόντων χαλκού και σιδήρου από αφεψήματα Ελληνικών βοτάνων Μελέτη της δυνατότητας σύμπλεξης ιόντων χαλκού και σιδήρου από αφεψήματα Ελληνικών βοτάνων Δ. Κογιάννου 1, Χ. Κουνδουράκη 1, Σ. Καραβόλτσος 2, Α. Σακελλάρη 2, Ν. Καλογερόπουλος 1 1 Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Ιπποφαές: µία καινοτόµος καλλιέργεια

Ιπποφαές: µία καινοτόµος καλλιέργεια ΓΕΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ινστιτούτο ασικών Ερευνών (Βασιλικά, Λουτρά Θέρµης) ρ. Ιωάννης Σπανός Τακτικός Ερευνητής Ιπποφαές: µία καινοτόµος καλλιέργεια µε πολύτιµες φαρµακευτικές ιδιότητες Θήβα,

Διαβάστε περισσότερα

Χαρτογράφηση της εξαγωγικής δραστηριότητας της Ελλάδας ανά Περιφέρεια και Νοµό 2008-2012

Χαρτογράφηση της εξαγωγικής δραστηριότητας της Ελλάδας ανά Περιφέρεια και Νοµό 2008-2012 Χαρτογράφηση της εξαγωγικής δραστηριότητας της Ελλάδας ανά Περιφέρεια και Νοµό 2008-2012 Ινστιτούτο Εξαγωγικών Ερευνών και Σπουδών Σύνδεσµος Εξαγωγέων Βορείου Ελλάδος Θεσσαλονίκη, 23/05/13 Σκοπός της µελέτης:

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγική Ανθοκομία. Γυψοφίλη. Εργαστήριο Παραγωγική Ανθοκομία. Γεώργιος Δημόκας. * Καθηγητής Εφαρμογών - Τ.Ε.Ι. Πελοποννήσου

Παραγωγική Ανθοκομία. Γυψοφίλη. Εργαστήριο Παραγωγική Ανθοκομία. Γεώργιος Δημόκας. * Καθηγητής Εφαρμογών - Τ.Ε.Ι. Πελοποννήσου TEI Πελοποννήσου Εργαστήριο Παραγωγική Ανθοκομία Θέμα Παραγωγική Ανθοκομία Ποικιλίες Καλλιέργεια Απαιτήσεις Γυψοφίλη Προβλήματα Ασθένειες Εχθροί Γεώργιος Δημόκας * Καθηγητής Εφαρμογών - Τ.Ε.Ι. Πελοποννήσου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ

ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑΣ Χ. Τανανάκη, Α. Θρασυβούλου Εργαστήριο Μελισσοκομίας Σηροτροφίας Α.Π.Θ. Email: tananaki@agro.auth.gr Website: www.beelab.gr Tel: 2310-472983 2.500.000 Αριθμός Κυψελών

Διαβάστε περισσότερα

Διατήρηση και αξιοποίηση των ελληνικών αρωματικών και φαρμακευτικών ειδών

Διατήρηση και αξιοποίηση των ελληνικών αρωματικών και φαρμακευτικών ειδών ΗΜΕΡΙΔΑ «ΥΓΡΟΤΟΠΟΙ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΑ: ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ & ΑΝΑΠΤΥΞΗ» ΦΟΡΕΑΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΔΕΛΤΑ ΝΕΣΤΟΥ-ΒΙΣΤΩΝΙΔΑΣ-ΙΣΜΑΡΙΔΑΣ, Κομοτηνή, 3-2-2014 Διατήρηση και αξιοποίηση των ελληνικών αρωματικών και φαρμακευτικών ειδών

Διαβάστε περισσότερα

τουριστικής περιόδου σε σχέση µε τα αντίστοιχα στοιχεία προηγούµενων ετών.

τουριστικής περιόδου σε σχέση µε τα αντίστοιχα στοιχεία προηγούµενων ετών. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ τουριστικής περιόδου σε σχέση µε τα αντίστοιχα στοιχεία προηγούµενων ετών. Πειραιάς, 25 Σεπτεµβρίου 2015 ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΑΙ ΚΑΜΠΙΝΓΚ: ΕΤΟΥΣ 2013 (προσωρινά στοιχεία)

ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΑΙ ΚΑΜΠΙΝΓΚ: ΕΤΟΥΣ 2013 (προσωρινά στοιχεία) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ Πειραιάς, 30 Σεπτεµβρίου 2014 ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΑΙ ΚΑΜΠΙΝΓΚ: ΕΤΟΥΣ (προσωρινά στοιχεία) Από

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Περιφερειακής Κατανοµής της Ετήσιας Τουριστικής απάνης

Έρευνα Περιφερειακής Κατανοµής της Ετήσιας Τουριστικής απάνης Έρευνα Περιφερειακής Κατανοµής της Ετήσιας Τουριστικής απάνης Πίνακας 1:Πλήθος αποκρινόμενων ανά περιφέρεια - Σεπτέμβριος 2013 Περιφέρεια Αποκρινόμενοι Παρατηρήσεις - Θράκη >100 - Κεντρική >100 -

Διαβάστε περισσότερα

πανεπιστημιούπολη Καισαριανή Βύρωνας ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΚΗΠΟΥ Τοποθεσία Έτος ίδρυσης Έκταση Γεωγρ. Μήκος Γεωγρ. Πλάτος Υψόμετρο Προσανατολισμός Πέτρωμα Κατώτερη θερμοκρασία Ανώτερη θερμοκρασία Βροχόπτωση

Διαβάστε περισσότερα

Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΑΙ ΚΑΜΠΙΝΓΚ: ΕΤΟΥΣ 2013 ( ΟΡΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ)

Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΑΙ ΚΑΜΠΙΝΓΚ: ΕΤΟΥΣ 2013 ( ΟΡΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ Πειραιάς, 31 Οκτωβρίου 2014 ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΑΙ ΚΑΜΠΙΝΓΚ: ΕΤΟΥΣ ( ΟΡΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ) Από τα

Διαβάστε περισσότερα

Καινοτόμα προϊόντα από αρωματικά και φαρμακευτικά φυτά της ελληνικής χλωρίδας Στέργιος Τζιμίκας Ιατρός διευθύνων σύμβουλος Dioscurides OE

Καινοτόμα προϊόντα από αρωματικά και φαρμακευτικά φυτά της ελληνικής χλωρίδας Στέργιος Τζιμίκας Ιατρός διευθύνων σύμβουλος Dioscurides OE Η συμβολή των αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών στην ανάπτυξη της Δυτικής Μακεδονίας Καινοτόμα προϊόντα από αρωματικά και φαρμακευτικά φυτά της ελληνικής χλωρίδας Στέργιος Τζιμίκας Ιατρός διευθύνων σύμβουλος

Διαβάστε περισσότερα

Ο EΛΛΗΝΙΚΟΣ ΑΥΤΟΦΥΗΣ ΛΥΚΙΣΚΟΣ ΚΑΙ Η ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΤΟΥ ΛΥΚΙΣΚΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Ο EΛΛΗΝΙΚΟΣ ΑΥΤΟΦΥΗΣ ΛΥΚΙΣΚΟΣ ΚΑΙ Η ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΤΟΥ ΛΥΚΙΣΚΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ο EΛΛΗΝΙΚΟΣ ΑΥΤΟΦΥΗΣ ΛΥΚΙΣΚΟΣ ΚΑΙ Η ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΤΟΥ ΛΥΚΙΣΚΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ο ΛΥΚΙΣΚΟΣ ( HUMULUS LUPULUS) (γερμανικά HOPFEN και αγγλικά HOPS. Ο Γεωπόνος Παύλος Καπόγλου αναφέρθηκε στις δυνατότητες

Διαβάστε περισσότερα

Δράσεις συλλογικότητας στην καλλιέργεια και επιχειρηματική αξιοποίηση των ελληνικών αρωματικών/φαρμακευτικών φυτών

Δράσεις συλλογικότητας στην καλλιέργεια και επιχειρηματική αξιοποίηση των ελληνικών αρωματικών/φαρμακευτικών φυτών Αθήνα, 16 Σεπτεμβρίου 2014 - Ημερίδα «Τα Αρωματικά και Φαρμακευτικά Φυτά ως Μοχλός Αέναης Ανάπτυξης της Χώρας» Δράσεις συλλογικότητας στην καλλιέργεια και επιχειρηματική αξιοποίηση των ελληνικών αρωματικών/φαρμακευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα. Τετάρτη 22 Σεπτεμβρίου 2010 Αίθουσα Ένωσης Αγροτικών Συνεταιρισμών Αμύνταιου

Ημερίδα. Τετάρτη 22 Σεπτεμβρίου 2010 Αίθουσα Ένωσης Αγροτικών Συνεταιρισμών Αμύνταιου Ημερίδα Η Καλλιέργεια των αρωματικών φυτών στο Νομό Φλώρινας και η δυνατότητα αξιοποίησης των παραγόμενων πρώτων υλών τους Τετάρτη 22 Σεπτεμβρίου 2010 Αίθουσα Ένωσης Αγροτικών Συνεταιρισμών Αμύνταιου ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Καλλιέργεια και παραγωγή αρωματικών φυτών στην Ελλάδα: παρούσα κατάσταση, δυνατότητες και προοπτικές

Καλλιέργεια και παραγωγή αρωματικών φυτών στην Ελλάδα: παρούσα κατάσταση, δυνατότητες και προοπτικές Καλλιέργεια και παραγωγή αρωματικών φυτών στην Ελλάδα: παρούσα κατάσταση, δυνατότητες και προοπτικές Π. Στεφάνου 1, Δ. Μπαλούτας 2, Δ. Κατσινίκας 1, Ε.Μ. Αβραάμ 2, Α.Π. Κυριαζόπουλος 1, Ζ.Μ. Παρίση 2,

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΥΠΟΛΟΙΠΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΕΣ. Δρ Μαρία Μαρκάκη, Ερευνήτρια ΙΤΕΠ

Ο ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΥΠΟΛΟΙΠΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΕΣ. Δρ Μαρία Μαρκάκη, Ερευνήτρια ΙΤΕΠ Ο ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΥΠΟΛΟΙΠΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΕΣ Δρ Μαρία Μαρκάκη, Ερευνήτρια ΙΤΕΠ ΔΟΜΗ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: ΤΟ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΡΗΤΗΣ ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ: Η ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ. Κωνσταντίνα - Παρασκευή Σ. Μπαθρέλλου. Βιολόγος

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ. Κωνσταντίνα - Παρασκευή Σ. Μπαθρέλλου. Βιολόγος ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Κωνσταντίνα - Παρασκευή Σ. Μπαθρέλλου Βιολόγος Ταξινόμηση, κατανομή και αιθέρια έλαια αρωματικών φυτών στους τύπους οικοτόπων

Διαβάστε περισσότερα

Τα προγράμματα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης της Δ.Ε. Β Αθήνας, με θέμα το σχολικό κήπο Πετρίδου Βαρβάρα,

Τα προγράμματα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης της Δ.Ε. Β Αθήνας, με θέμα το σχολικό κήπο Πετρίδου Βαρβάρα, «Ο σχολικός κήπος μέσα από ένα πρόγραμμα Π.Ε.: Κομποστοποίηση-Κατασκευή βραχόκηπου» Παρασκευή 2 Μαΐου 2014,Π.Ε. & Δ.Ε. Β Αθήνας Τα προγράμματα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης της Δ.Ε. Β Αθήνας, με θέμα το

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΔΟΣΗ ΣΕ ΥΨΟΣ ΚΑΙ ΔΙΑΜΕΤΡΟ ΤΗΣ ΧΑΛΕΠΙΟΥ ΠΕΥΚΗΣ (PINUS ΗALEPENSIS) ΣΕ ΦΥΤΕΙΑ ΑΠΟΓΟΝΩΝ ΣΤΗ Β. ΕΥΒΟΙΑ

ΑΠΟΔΟΣΗ ΣΕ ΥΨΟΣ ΚΑΙ ΔΙΑΜΕΤΡΟ ΤΗΣ ΧΑΛΕΠΙΟΥ ΠΕΥΚΗΣ (PINUS ΗALEPENSIS) ΣΕ ΦΥΤΕΙΑ ΑΠΟΓΟΝΩΝ ΣΤΗ Β. ΕΥΒΟΙΑ ΑΠΟΔΟΣΗ ΣΕ ΥΨΟΣ ΚΑΙ ΔΙΑΜΕΤΡΟ ΤΗΣ ΧΑΛΕΠΙΟΥ ΠΕΥΚΗΣ (PINUS ΗALEPENSIS) ΣΕ ΦΥΤΕΙΑ ΑΠΟΓΟΝΩΝ ΣΤΗ Β. ΕΥΒΟΙΑ Κομματά Αικατερίνη (1), Αριστοτέλης Χ. Παπαγεωργίου (1), Βαρελίδης Κων/νος (2), Ιωαννίδης Κων/νος (2),

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΙΔΑ: «ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΤΤΙΚΗΣ»

ΗΜΕΡΙΔΑ: «ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΤΤΙΚΗΣ» ΗΜΕΡΙΔΑ: «ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΤΤΙΚΗΣ» ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΚΩΝ/ΝΟΣ ΑΝΑΣΤΟΠΟΥΛΟΣ ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΚΑΠΝΟΥ & ΑΡΩΜΑΤΙΚΩΝ - ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΤΟΥ ΥΠ.Α.Α.Τ. Καλούνται τα φυτά, από

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών του Τμήματος Bioyiiudac & Βιοτετνολονίας «Βιοτεχνολογία - Ποιότητα Διατροφής & Περιβάλλοντος» υγγιατ'1 '-ε,λχ-βε0τ Χ ϊο4ο Γ/4ΐ/ '****f*tf*wftieg{

Διαβάστε περισσότερα

Τοπικές Ποικιλίες. Γεωπονική Θεώρηση - O Ρόλος τους στην Σημερινή Γεωργία. Πηνελόπη Μπεμπέλη

Τοπικές Ποικιλίες. Γεωπονική Θεώρηση - O Ρόλος τους στην Σημερινή Γεωργία. Πηνελόπη Μπεμπέλη Τοπικές Ποικιλίες Γεωπονική Θεώρηση - O Ρόλος τους στην Σημερινή Γεωργία Πηνελόπη Μπεμπέλη Τοπικές Ποικιλίες (Εγχώριοι Πληθυσμοί) Είναι ετερογενείς πληθυσμοί Είναι τοπικά προσαρμοσμένοι Έχουν δημιουργηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητικό Πρόγραμμα FIGARO Παρουσίαση Προγράμματος Άρδευσης Ακριβείας - Πείραμα Εφαρμογής στο Μαγικό Ξάνθης

Ερευνητικό Πρόγραμμα FIGARO Παρουσίαση Προγράμματος Άρδευσης Ακριβείας - Πείραμα Εφαρμογής στο Μαγικό Ξάνθης Ερευνητικό Πρόγραμμα FIGARO Παρουσίαση Προγράμματος Άρδευσης Ακριβείας - Πείραμα Εφαρμογής στο Μαγικό Ξάνθης Γεώργιος Συλαίος Αναπληρωτής Καθηγητής Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος Πολυτεχνική Σχολή - Ξάνθη

Διαβάστε περισσότερα

Γραφείο Ισότητας των Φύλων ΕΝ.Π.Ε. Ελένη Νταλάκα Σωτηρία Αποστολάκη ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑ 590 82.7%

Γραφείο Ισότητας των Φύλων ΕΝ.Π.Ε. Ελένη Νταλάκα Σωτηρία Αποστολάκη ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑ 590 82.7% ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑ 7.% 590 8.7% Γράφημα. Κατανομή των μελών των περιφερειακών συμβουλίων στο σύνολο της επικράτειας 9% 7 8% Γράφημα. Κατανομή των αιρετών αντιπεριφερειαρχών στο σύνολο της επικράτειας 8.% 8 7.8%

Διαβάστε περισσότερα

Διαφύλαξη της γεωργικής μας κληρονομιάς

Διαφύλαξη της γεωργικής μας κληρονομιάς Διαφύλαξη της γεωργικής μας κληρονομιάς Αλκίνοος Νικολαΐδης, Διευθυντής Αξία των τοπικών ποικιλιών Οι τοπικές ποικιλίες καλλιεργούμενων ειδών είναι αποτέλεσμα μακροχρόνιας εξελικτικής διαδικασίας και επιλογής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΑΡΧΙΑ ΑΘΗΝΩΝ ΔΗΜΟΣ Ι Λ Ι Ο Υ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. ΕΡΓΟ: Προμήθεια εποχιακών φυτών

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΑΡΧΙΑ ΑΘΗΝΩΝ ΔΗΜΟΣ Ι Λ Ι Ο Υ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. ΕΡΓΟ: Προμήθεια εποχιακών φυτών ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΑΡΧΙΑ ΑΘΗΝΩΝ ΔΗΜΟΣ Ι Λ Ι Ο Υ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΡΓΟ: Προμήθεια εποχιακών φυτών Κ.Μ. : Π 24/12 ΠΡΟΥΠ: 14.175,85 (με ΦΠΑ) ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Η παρούσα τεχνική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ (ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Π.Ε. ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ)

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ (ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Π.Ε. ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ) ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ (ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Π.Ε. ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ) ρ. Αριστοτέλης Παπαδόπουλος Γενικός /ντης Αγροτικής Έρευνας ΕΛ.Γ.Ο. «ΗΜΗΤΡΑ» ρ. Φραντζής Παπαδόπουλος Τακτικός Ερευνητής

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗΑΝΘΟΚΟΜΙΑ. Ταξινόµηση -κατηγορίες. Κοτσίρης Γιώργος Γεωπόνος Ph.D. ΓΠΑ.

ΓΕΝΙΚΗΑΝΘΟΚΟΜΙΑ. Ταξινόµηση -κατηγορίες. Κοτσίρης Γιώργος Γεωπόνος Ph.D. ΓΠΑ. ΓΕΝΙΚΗΑΝΘΟΚΟΜΙΑ Ταξινόµηση -κατηγορίες Κοτσίρης Γιώργος Γεωπόνος Ph.D. ΓΠΑ. Τοιχογραφίες Αιγιακού Πολιτισµού wall painting Βιβλιογραφία Υποχρεωτική: Προαιρετική:Οι τοιχογραφίες της Θήρας, Ι ΡΥΜΑ ΘΗΡΑΣ,1992

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΝΑ ΙΑΡΘΡΩΣΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΕ ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΑ ΦΥΤΑ (ΑΦΦ)»

«ΑΝΑ ΙΑΡΘΡΩΣΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΕ ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΑ ΦΥΤΑ (ΑΦΦ)» «Αναδιάρθρωση της καλλιέργειας του καπνού : Επιχειρηµατική Καθοδήγηση για την Βιωσιµότητα των Αγροτικών Επιχειρήσεων & Προοπτικές Αρωµατικών-Φαρµακευτικών και Ενεργειακών φυτών» «ΑΝΑ ΙΑΡΘΡΩΣΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΕΛΑΙΟΚΡΑΜΒΗΣ ΣΕ ΗΜΟΥΣ ΤΗΣ ΥΤ. ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ. Από Ερευνητική Οµάδα της Γεωπονικής Σχολής του ΑΠΘ

ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΕΛΑΙΟΚΡΑΜΒΗΣ ΣΕ ΗΜΟΥΣ ΤΗΣ ΥΤ. ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ. Από Ερευνητική Οµάδα της Γεωπονικής Σχολής του ΑΠΘ ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΕΛΑΙΟΚΡΑΜΒΗΣ ΣΕ ΗΜΟΥΣ ΤΗΣ ΥΤ. ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ Από Ερευνητική Οµάδα της Γεωπονικής Σχολής του ΑΠΘ ΒΟΤΑΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΕΛΑΙΟΚΡΑΜΒΗΣ Η ελαιοκράµβη (Brassica spp.) είναι ετήσιο φυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΚΙΑ. Γραμματικός Διονύσιος, Γεωπόνος, Msc Τμήμα Αμπέλου & Ξ. Κ. Δ/νση ΠΑΠ Δενδροκηπευτικής

ΣΥΚΙΑ. Γραμματικός Διονύσιος, Γεωπόνος, Msc Τμήμα Αμπέλου & Ξ. Κ. Δ/νση ΠΑΠ Δενδροκηπευτικής ΣΥΚΙΑ Γραμματικός Διονύσιος, Γεωπόνος, Msc Τμήμα Αμπέλου & Ξ. Κ. Δ/νση ΠΑΠ Δενδροκηπευτικής ΒΟΤΑΝΙΚΟΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ Τάξη των Αγγειόσπερμων Δικότυλων φυτών. Οικογένεια Moraceae, γένος Ficus, είδος Carica.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΟΥ EΠIΠEΔOΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟΥΣ ΝΟΜΟΥΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΠΟΓΡΑΦΗ ΤΟΥ 2001

Η ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΟΥ EΠIΠEΔOΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟΥΣ ΝΟΜΟΥΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΠΟΓΡΑΦΗ ΤΟΥ 2001 Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ.351-356 Η ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΟΥ EΠIΠEΔOΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟΥΣ ΝΟΜΟΥΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΠΟΓΡΑΦΗ ΤΟΥ 2001 Στέφος Ευστάθιος

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ: λογισμικό «ολοκληρωμένων» διαχειριστικών ζωνών

ΨΗΦΙΑΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ: λογισμικό «ολοκληρωμένων» διαχειριστικών ζωνών ΨΗΦΙΑΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ: λογισμικό «ολοκληρωμένων» διαχειριστικών ζωνών (DIGITAL PRECISION AGRICULTURE: a software for establishing Integrated Management Zones) 5 Δεκ. 2012-Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα: Εισαγωγή Ποια είναι τα

Περιεχόμενα: Εισαγωγή Ποια είναι τα ΒΟΤΑΝΑ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ Περιεχόμενα: Εισαγωγή Ποια είναι τα βότανα της Κρήτης Ιστορία Α. παλιά χρόνια Β. αρχαιολογικές ανασκαφές Γ. πως βοηθούσαν τους ανθρώπους τότε Δ. πως βοηθούν εμάς σήμερα Καταστροφή φυσικού

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο. Εισαγωγικές Έννοιες. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο. Εισαγωγικές Έννοιες. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ IN VITRO ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο Εισαγωγικές Έννοιες Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 Καλλιέργεια in vitro (= μέσα σε γυαλί): η καλλιέργεια

Διαβάστε περισσότερα

Βιοποικιλότητα & Αγροτικά Οικοσυστήματα

Βιοποικιλότητα & Αγροτικά Οικοσυστήματα ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΕΘΟΔΟΥ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΑΕΙΦΟΡΑ ΑΓΡΟ- ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΕΛΑΙΩΝΑ Χρονική Διάρκεια: Οκτώβριος 2010 Ιούνιος 2014 Προϋπολογισμός:

Διαβάστε περισσότερα

Κ ι λ µα µ τι τ κές έ Α λλ λ α λ γές Επι π πτ π ώ τ σει ε ς στη τ β ιοπο π ικιλό λ τη τ τα τ κ αι τ η τ ν ν ά γρια ζ ωή

Κ ι λ µα µ τι τ κές έ Α λλ λ α λ γές Επι π πτ π ώ τ σει ε ς στη τ β ιοπο π ικιλό λ τη τ τα τ κ αι τ η τ ν ν ά γρια ζ ωή Επιπτώσεις στη βιοποικιλότητα και την άγρια ζωή Η παγκόσµια κλιµατική αλλαγή θεωρείται ως η σηµαντικότερη τρέχουσα απειλή για τη βιοποικιλότητα του πλανήτη. Παραδείγµατα από την Κυπριακή Φύση Μερικές από

Διαβάστε περισσότερα

Επενδύσεις σε Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ΤΠΕ): Ανάλυση στοιχειών 10 σημαντικών κλάδων και

Επενδύσεις σε Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ΤΠΕ): Ανάλυση στοιχειών 10 σημαντικών κλάδων και Επενδύσεις σε Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ΤΠΕ): Ανάλυση στοιχειών 10 σημαντικών κλάδων και του κλάδου ΤΠΕ Μάιος 2013 ΚτΠ Α.Ε. - Παρατηρητήριο για τη Διοικητική Μεταρρύθμιση Επενδύσεις σε

Διαβάστε περισσότερα

Δασική Γενετική Τα πειράματα του Mendel

Δασική Γενετική Τα πειράματα του Mendel Δασική Γενετική Τα πειράματα του Mendel Χειμερινό εξάμηνο 2014-2015 Παράδοξο... Οι απόγονοι μοιάζουν στους γονείς τους Δεν είναι όμως ακριβώς ίδιοι, ούτε με τους γονείς τους, ούτε μεταξύ τους Κληρονομικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Βότανα της Κρήτης, ένας ανεκμετάλλευτος πλούτος;

Βότανα της Κρήτης, ένας ανεκμετάλλευτος πλούτος; Βότανα της Κρήτης, ένας ανεκμετάλλευτος πλούτος; Δρ. Κώστας Δ. Οικονομάκης Γεωπόνος, τέως Τακτικός Ερευνητής ΕΘΙΑΓΕ c.economakis@yahoo.gr Α) ΠΑΡΟΎΣΑ ΚΑΤΆΣΤΑΣΗ Η αρωματική-φαρμακευτική χλωρίδα της Κρήτης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΗ: Αντωνοπούλου Ακριβή Γιάτα Κλίντον. Γεωργόπουλος Παναγιώτης Αραμπατζάκης Βασίλης. Ευχαριστούμε ιδιαίτερα τον κ.

ΜΕΛΗ: Αντωνοπούλου Ακριβή Γιάτα Κλίντον. Γεωργόπουλος Παναγιώτης Αραμπατζάκης Βασίλης. Ευχαριστούμε ιδιαίτερα τον κ. ΜΕΛΗ: Γεωργόπουλος Παναγιώτης Αραμπατζάκης Βασίλης Αντωνοπούλου Ακριβή Γιάτα Κλίντον Ευχαριστούμε ιδιαίτερα τον κ. Παρασκευόπουλο Ιστορικό Πλαίσιο: - Πρωτοεμφανίστηκε πριν από 5.000 χρόνια στην Αφρική.

Διαβάστε περισσότερα

Αειφορία και Αγροτική ανάπτυξη Δρ Ηλίας Ελευθεροχωρινός, Καθηγητής, Εργαστήριο Γεωργίας, Γεωπονική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Αειφορία και Αγροτική ανάπτυξη Δρ Ηλίας Ελευθεροχωρινός, Καθηγητής, Εργαστήριο Γεωργίας, Γεωπονική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Αειφορία και Αγροτική ανάπτυξη Δρ Ηλίας Ελευθεροχωρινός, Καθηγητής, Εργαστήριο Γεωργίας, Γεωπονική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Αειφορία και Αγροτική ανάπτυξη Αειφόρος αγροτική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΖΙΖΑΝΙΩΝ 8. Χαµοµήλι (Chamomilla recutita, Asteraceae)

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΖΙΖΑΝΙΩΝ 8. Χαµοµήλι (Chamomilla recutita, Asteraceae) ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΖΙΖΑΝΙΩΝ 8 Χαµοµήλι (Chamomilla recutita, Asteraceae) Το χαµοµήλι είναι ετήσιο, χειµερινό, δικοτυλήδονο φυτό µε όρθια έκφυση και φθάνει µέχρι το ύψος των 60 cm. Αναπαράγεται µε σπόρους

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET15: ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΕΜΠΟΡΙΟ

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET15: ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΕΜΠΟΡΙΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ ΟΡΙΣΜΟΣ - ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑ Ο δείκτης εκτιμά στην αξία των εισαγωγών και εξαγωγών ανά Περιφέρεια από και προς τις χώρες της ΕΕ ή τρίτες χώρες, καθώς και τη σχέση των εξαγωγών ως προς

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET15: ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΕΜΠΟΡΙΟ

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET15: ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΕΜΠΟΡΙΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET15: ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΕΜΠΟΡΙΟ ΟΡΙΣΜΟΣ - ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑ Ο δείκτης εκτιμά την αξία των εισαγωγών και εξαγωγών ανά Περιφέρεια από και προς τις χώρες της ΕΕ ή τρίτες χώρες, καθώς και τη

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάπτυξη των ενεργειακών καλλιεργειών μέσα από το βιοντίζελ και οι προοπτικές τους

Η ανάπτυξη των ενεργειακών καλλιεργειών μέσα από το βιοντίζελ και οι προοπτικές τους Η ανάπτυξη των ενεργειακών καλλιεργειών μέσα από το βιοντίζελ και οι προοπτικές τους Δρ Έφη Αλεξοπούλου Υπεύθυνη Ενεργειακών Καλλιεργειών του Τμήματος Βιομάζας ΚΑΠΕ Ενεργειακές καλλιέργειες Ετήσιες για

Διαβάστε περισσότερα

3ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΘΕΜΑ: Ο ελαιώνας ως οικοσύστημα: φυτά, πτηνά, θηλαστικά

3ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΘΕΜΑ: Ο ελαιώνας ως οικοσύστημα: φυτά, πτηνά, θηλαστικά 3ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΘΕΜΑ: Ο ελαιώνας ως οικοσύστημα: φυτά, πτηνά, θηλαστικά Στάδια Προγράμματος Καθορισμός Θέματος Ομάδων εργασίας Συλλογή υλικού σχετικού με το

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνική Χλωρίδα: Διατήρηση και Αξιοποίηση των Αρωματικών -Φαρμακευτικών Ειδών

Ελληνική Χλωρίδα: Διατήρηση και Αξιοποίηση των Αρωματικών -Φαρμακευτικών Ειδών Ελληνική Χλωρίδα: Διατήρηση και Αξιοποίηση των Αρωματικών -Φαρμακευτικών Ειδών Δρ. Ελένη Μαλούπα, Τακτική Ερευνήτρια EΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ Fritilaria pontica Εργαστήριο Προστασίας και Αξιοποίησης Αυτοφυών και Ανθοκομικών

Διαβάστε περισσότερα

Το αγροδασικό μέτρο στα πλαίσια της νέας ΚΑΠ και οι προοπτικές εφαρμογής του στην Ελλάδα

Το αγροδασικό μέτρο στα πλαίσια της νέας ΚΑΠ και οι προοπτικές εφαρμογής του στην Ελλάδα ΗΜΕΡΙΔΑ ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ, ΓΕΩΤΕΕ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ, ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΓΡΟΔΑΣΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ Η Αγροδασοπονία στα Πλαίσια της Νέας ΚΑΠ 2014 2020 Αθήνα, 26 Φεβρουαρίου 2014 Το αγροδασικό μέτρο στα πλαίσια

Διαβάστε περισσότερα

Συνεισφορά της ερευνητικής δραστηριότητας του Ινστιτούτου Γεωργικών Ερευνών στη Βιοποικιλότητα και Διατήρηση της Φύσης

Συνεισφορά της ερευνητικής δραστηριότητας του Ινστιτούτου Γεωργικών Ερευνών στη Βιοποικιλότητα και Διατήρηση της Φύσης Συνεισφορά της ερευνητικής δραστηριότητας του Ινστιτούτου Γεωργικών Ερευνών στη Βιοποικιλότητα και Διατήρηση της Φύσης Δρ. Δώρα Χειμωνίδου 1 ο Παγκύπριο Επιστημονικό Συνέδριο: Περιβαλλοντική Επισκόπηση:

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Νικόλας Παπανικολάου Υπεύθυνος παρακολούθησης: Δρ. Αντρέας Ντούλης

Δρ. Νικόλας Παπανικολάου Υπεύθυνος παρακολούθησης: Δρ. Αντρέας Ντούλης Δρ. Νικόλας Παπανικολάου Υπεύθυνος παρακολούθησης: Δρ. Αντρέας Ντούλης Κίνητρο έργου Στο πεδίο της αγροτικής έρευνας στην Ελλάδα υπάρχει μεγάλη ποσότητα δεδομένων (μοριακών, μορφολογικών, αγρονομικών,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Καβάλα 11-3-2013 AΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΡΟΣ :

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Καβάλα 11-3-2013 AΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΡΟΣ : ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Καβάλα 11-3-2013 AΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ Αριθ Πρωτ:5.200 ΓΕΝ. Δ/ΝΣΗ ΔΑΣΩΝ ΚΑΙ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ Δ/ΝΣΗ ΣΥΝΤ/ΣΜΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΘ/ΣΗΣ ΔΑΣΩΝ Δ/ΝΣΗ ΔΑΣΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 11 Ιουλίου 20 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ: 20 Η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) ανακοινώνει τον εποχικά προσαρμοσμένο δείκτη ανεργίας για τον Απρίλιο 20.

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ. Εργαστήριο 2 ο. Υλικό Καλλιέργειας. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ. Εργαστήριο 2 ο. Υλικό Καλλιέργειας. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ IN VITRO Εργαστήριο 2 ο Υλικό Καλλιέργειας Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 ΥΛΙΚΟ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ o Ο ζυγώτης εμφανίζει ολοδυναμικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Πεύκος. brevifolia. Όνομα κοινό: Κέδρος Όνομα επιστημονικό: Cedrus

Πεύκος. brevifolia. Όνομα κοινό: Κέδρος Όνομα επιστημονικό: Cedrus Όνομα κοινό: Πεύκος Όνομα επιστημονικό: Pinus brutia Βιότοπος: Φυτρώνει στα βουνά και στη πεδιάδα. Αυτοφυές και καλλιεργούμενο: Φυτρώνει από μόνο του ή το φυτεύουν οι άνθρωποι. Περίοδος άνθισης: Όνομα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗΣ 20.2

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗΣ 20.2 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗΣ 20.2 1. Προϋπολογισμός Το ποσό της συνολικής δημόσιας δαπάνης της πρόσκλησης ανέρχεται σε 25.000.000,00 Πίνακας 1 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ ΠΟΡΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ ΠΡΑΞΕΩΝ Προϋπολογισμός (Συνολική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, Σεπτεμβρίου 20 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ: 20 Η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) ανακοινώνει τον εποχικά προσαρμοσμένο δείκτη ανεργίας για τον Ιούνιο 20.

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοποίηση της Ελληνικής χλωρίδας και βλάστησης στο αστικό περιβάλλον Βιοποικιλότητα στο αστικό πράσινο

Αξιοποίηση της Ελληνικής χλωρίδας και βλάστησης στο αστικό περιβάλλον Βιοποικιλότητα στο αστικό πράσινο Αξιοποίηση της Ελληνικής χλωρίδας και βλάστησης στο αστικό περιβάλλον Βιοποικιλότητα στο αστικό πράσινο Κυριάκος Γεωργίου Τομέας Βοτανικής, Τμήμα Βιολογίας Πανεπιστήμιο Αθηνών E-mail kgeorghi@biol.uoa.gr

Διαβάστε περισσότερα

Π Ρ Ο Σ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΤΙΚΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ ΜΕΛΗ ΤΗΣ ΚΕΟΣΟΕ ΕΔΡΕΣ ΤΟΥΣ ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ 49. Θέμα: «ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΚΕΡΝΑΜΕ ΕΛΛΑΔΑ» Κύριε Πρόεδρε, Κύριε Διευθυντά,

Π Ρ Ο Σ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΤΙΚΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ ΜΕΛΗ ΤΗΣ ΚΕΟΣΟΕ ΕΔΡΕΣ ΤΟΥΣ ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ 49. Θέμα: «ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΚΕΡΝΑΜΕ ΕΛΛΑΔΑ» Κύριε Πρόεδρε, Κύριε Διευθυντά, ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΑΜΠΕΛΟΟΙΝΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ Λ. ΡΙΑΝΚΟΥΡ 73, 115 23 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: (210) 6923102 6923291 6928224 FAX: (210) 6981182 e-mail : keosoe@otenet.gr Αριθμ. πρωτ. 186/694 Αθήνα, 17 Σεπτεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΕΦΑΡΜΟΖΟΜΕΝΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΚΑΙ ΕΠΙΜΕΡΟΥΣ ΔΡΑΣΕΙΣ. Μάριος Τζιτζινάκης Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων

Η ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΕΦΑΡΜΟΖΟΜΕΝΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΚΑΙ ΕΠΙΜΕΡΟΥΣ ΔΡΑΣΕΙΣ. Μάριος Τζιτζινάκης Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων ΕΦΑΡΜΟΖΟΜΕΝΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΚΑΙ ΕΠΙΜΕΡΟΥΣ ΔΡΑΣΕΙΣ Μάριος Τζιτζινάκης Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων Το 76% της παραγωγής τροφίμων για τον άνθρωπο εξαρτάται από τη μελισσοκομία. Το 84 % των φυτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET05: ΕΠΙΠΕΔΟ ΑΝΕΡΓΙΑΣ

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET05: ΕΠΙΠΕΔΟ ΑΝΕΡΓΙΑΣ ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ ΟΡΙΣΜΟΣ - ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑ Ο δείκτης καταγράφει το ποσοστό των ανέργων στο σύνολο του ενεργού πληθυσμού ανά Περιφέρεια. Το επίπεδο ανεργίας αποτελεί βασική συνιστώσα της οικονομικής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET04: ΕΠΙΠΕΔΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET04: ΕΠΙΠΕΔΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ ΟΡΙΣΜΟΣ ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑ Ο δείκτης προσδιορίζει το κατά κεφαλή Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (κκαεπ) ανά Περιφέρεια και Νομό. H σκοπιμότητα του δείκτη έγκειται στο γεγονός ότι το κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET05: ΕΠΙΠΕΔΟ ΑΝΕΡΓΙΑΣ

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET05: ΕΠΙΠΕΔΟ ΑΝΕΡΓΙΑΣ ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ ΟΡΙΣΜΟΣ - ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑ Ο δείκτης καταγράφει το ποσοστό των ανέργων στο σύνολο του ενεργού πληθυσμού ανά Περιφέρεια. Το επίπεδο ανεργίας αποτελεί βασική συνιστώσα της οικονομικής

Διαβάστε περισσότερα

Μπαχαρικά και βότανα. > Μπαχαρικά & βότανα. σε Βοχ > Αρωματικά φυτά ψυχρής αφυδάτωσης

Μπαχαρικά και βότανα. > Μπαχαρικά & βότανα. σε Βοχ > Αρωματικά φυτά ψυχρής αφυδάτωσης ΑΝ ΚΑΙ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΣΕ ΜΙΚΡΕΣ ΓΕΝΙΚA ΠΟΣOΤΗΤΕΣ, ΩΣΤΟΣΟ ΠΑΙΖΟΥΝ ΚΑΘΟΡΙΣΤΙΚΟ ΡΟΛΟ ΣΤΗ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΤΕΛΙΚΗΣ ΓΕΥΣΗΣ. Μπαχαρικά και βότανα Αποτελούν τους καρπούς ή τα αποξηραμένα τμήματα φυτών που περιέχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΤΙΝΙ ΙΟ ΑΚΤΙΝΙ ΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ. Καταγωγή: Κίνα. Βοτανική ταξινόµηση: Οικ.: Actinidiaceae Actinidia chinensis var. hispida τύπου hispida L.

ΑΚΤΙΝΙ ΙΟ ΑΚΤΙΝΙ ΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ. Καταγωγή: Κίνα. Βοτανική ταξινόµηση: Οικ.: Actinidiaceae Actinidia chinensis var. hispida τύπου hispida L. Καταγωγή: Κίνα ΑΚΤΙΝΙ ΙΟ Βοτανική ταξινόµηση: Οικ.: Actinidiaceae Actinidia chinensis var. hispida τύπου hispida L. Καρπός πλούσιος σε βιταµίνη C ΒοτανικοίΧαρακτήρες ίοικο Φυλλοβόλο, αναρριχώµενο, πολυετές

Διαβάστε περισσότερα

Φυτική ποικιλότητα στην Ελλάδα

Φυτική ποικιλότητα στην Ελλάδα ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΙΣΣΑΒΟΥ - ΕΛΑΣΣΟΝΑΣ Νοέμβριος 2014 Χατζηπαναγιώτου Ασημένια Φυτική ποικιλότητα στην Ελλάδα Η ποικιλότητα φυτών της Ελλάδος είναι μια από τις πλουσιότερες της Ευρώπης. Οι αυτόχθονες

Διαβάστε περισσότερα

Κερασιά. Τζουραµάνη Ε., Λιοντάκης Αγ., Σιντόρη Αλ., Ναβρούζογλου Π., Παπαευθυµίου Μ., Καρανικόλας Π. και Αλεξόπουλος Γ.

Κερασιά. Τζουραµάνη Ε., Λιοντάκης Αγ., Σιντόρη Αλ., Ναβρούζογλου Π., Παπαευθυµίου Μ., Καρανικόλας Π. και Αλεξόπουλος Γ. Ινστιτούτο Γεωργοοικονοµικών και Κοινωνιολογικών Ερευνών Εθνικό Ίδρυµα Αγροτικής Έρευνας Λ. ηµοκρατίας 61, 135 61 Αγ. Ανάργυροι, Αττική Τηλ. 210 27 56 596 Fax 210 27 51 937 Email tzouramani.inagrop@nagref.gr

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΟΧΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΑΙ Η ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΤΗΣ ΔΙΑΣΤΑΣΗ

Η ΕΠΟΧΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΑΙ Η ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΤΗΣ ΔΙΑΣΤΑΣΗ 26 27 Φεβρουαρίου 2014, Athens Ledra Hotel, Αθήνα Η ΕΠΟΧΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΑΙ Η ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΤΗΣ ΔΙΑΣΤΑΣΗ Καθ. Ζαχαράτος Γεράσιμος Δρ. Μαρκάκη Μαρία Πανούση Σοφία Δρ. Σώκλης Γιώργος Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ & ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΑ ΦΥΤΑ: Καλλιέργεια-Μεταποίηση-Εμπορία

ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ & ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΑ ΦΥΤΑ: Καλλιέργεια-Μεταποίηση-Εμπορία ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ & ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΑ ΦΥΤΑ: Καλλιέργεια-Μεταποίηση-Εμπορία ΚΟΡΙΝΘΟΣ Δευτέρα 27 Απριλίου 2015 ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΚΟΡΙΝΘΙΑΣ & Ο.Ε.Β.Ε. Ν. ΚΟΡΙΝΘΙΑΣ ΕΙΣΗΓΗΤΕΣ: ΝΙΚΟΣ ΘΥΜΑΚΗΣ - ΓΕΩΠΟΝΟΣ, Επιτ. Πρόεδρος ΕΣΕΦΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Ανθοκομία - Κηποτεχνία ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΧΡΗΣΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΑ, ΕΤΟΥΣ 2007 ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟ ΕΜΠΟΡΙΟ

ΕΡΕΥΝΑ ΧΡΗΣΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΑ, ΕΤΟΥΣ 2007 ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟ ΕΜΠΟΡΙΟ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΘΝΙΚΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔOΣ Πειραιάς, 4.2.28 Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΕΡΕΥΝΑ ΧΡΗΣΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΑ, ΕΤΟΥΣ 27 ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟ ΕΜΠΟΡΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Τσάι του Βουνού / Sideritis spp.

Τσάι του Βουνού / Sideritis spp. Greek mountain tea Τσάι του Βουνού / Sideritis spp. Ηµερίδα ηµιουργία µητρικών φυτών µε στόχο τη διατήρηση ex situ διαφόρων ειδών Sideritis L.- Τσάι του Βουνού µε τη µέθοδο του µικροπολλαπλασιασµού 1.

Διαβάστε περισσότερα

Εμφάνιση Καταρροϊκού Πυρετού (ΚΠ)-Αναδρομική Ορολογική Έρευνα

Εμφάνιση Καταρροϊκού Πυρετού (ΚΠ)-Αναδρομική Ορολογική Έρευνα ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 24/12/2014 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΗΣ Αρ. Πρωτ.: 7296/164104 Δ/ΝΣΗ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΖΩΩΝ /Τμήμα Β Ταχ. Δ/νση : Αχαρνών 2 ΠΡΟΣ: Αποδέκτες

Διαβάστε περισσότερα

αυτό από το άρθρο 14 των περί Σπόρων Νόμων του 1998 και 2002, εκδίδει 173(1) του 2002.

αυτό από το άρθρο 14 των περί Σπόρων Νόμων του 1998 και 2002, εκδίδει 173(1) του 2002. Ε.Ε. Παρ. 111(1) 1687 Κ.Δ.Π. 192/2005 Αρ. 3980, 15.4.2005 Αριθμός 192 Οι περί Σπόρων (Ελαιούχα και Κλωστικά Φυτά) (Τροποποιητικοί) Κανονισμοί του 2005 οι οποίοι εκδόθηκαν από το Υπουργικό Συμβούλιο σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

ρ. Ιωάννης Σπανός Τακτικός Ερευνητής

ρ. Ιωάννης Σπανός Τακτικός Ερευνητής ΓΕΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ινστιτούτο ασικών Ερευνών (Βασιλικά, Λουτρά Θέρµης) ρ. Ιωάννης Σπανός Τακτικός Ερευνητής «Η καλλέργεια της αρώνιας: Ένα φυτό µε χίλιες χρήσεις» Χαλκίδα, 7 Μαρτίου 2012

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 17/01/2014 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ : Οκτώβριος 2013 Σύμφωνα με τα προσωρινά στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής, κατά

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος ράσης Καλλιέργεια Αρωματικών και Φαρμακευτικών Φυτών

Τίτλος ράσης Καλλιέργεια Αρωματικών και Φαρμακευτικών Φυτών ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΠΥΡΟΠΛΗΚΤΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ ΧΟΡΗΓΟΣ ΚΟΙΝΩΦΕΛΕΣ Ι ΡΥΜΑ ΙΩΑΝΝΗ Σ. ΛΑΤΣΗ ΗΜΟΣ ΦΑΛΑΙΣΙΑΣ ΝΟΜΟΥ ΑΡΚΑ ΙΑΣ Τίτλος ράσης Καλλιέργεια Αρωματικών και Φαρμακευτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2013

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2013 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2013 ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΠΕΡΔΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΟΣ (MSc) 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΣΕΛΙΔΑ Ενότητα 2 : Χημεία της ζωής 4 Ενότητα 3: Ενέργεια και οργανισμοί 13 Ενότητα 4: κυτταρική

Διαβάστε περισσότερα