Landman, Harvey, 2003).

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Landman, Harvey, 2003)."

Transcript

1 Σταθάκης Γιώργος Τµήµα Οικονοµικών Επιστηµών Πανεπιστηµίου Κρήτης Το φαινόµενο της πρόσφατης ανόδου των Αριστερών Προέδρων στη Λατινική Αµερική 1. Η εκλογή των Αριστερών Προέδρων, Πριν από µία δεκαετία, στα τέλη της δεκαετίας του 1990, η Λατινική Αµερική έδειχνε να είναι απόλυτα ενταγµένη στο νεοφιλελεύθερο παράδειγµα της εποχής. Η εκσυγχρονιστική Αριστερά του Μένεµ στην Αργεντινή, η κεντροδεξιά του Καρντόσο στη Βραζιλία, και η ιδιότυπη προεδρία του Σαλίνας στο Μεξικό, αλλά και µια πληθώρα πολιτικών εγχειρηµάτων στις άλλες χώρες, φάνταζαν ως να είχαν εντάξει τη Λατινική Αµερική σε τροχιά οικονοµικής ανόδου, στηριζόµενης στην εφαρµογή ακραία νεοφιλελεύθερων πολιτικών, εµπέδωσης των δηµοκρατικών θεσµών και ενσωµάτωσης της περιοχής στην µεγαλεπήβολη ιδέα των ΗΠΑ για τη δηµιουργία µιας ενιαίας αγοράς στο σύνολο της ηπείρου. έκα χρόνια µετά η εικόνα είναι τελείως διαφορετική. Η εκλογή του Τσάβες στη Βενεζουέλα το 1998 θα µπορούσε να θεωρηθεί ως µεµονωµένο γεγονός της εκλογής ενός προέδρου εκτός των κατεστηµένων πολιτικών και οικονοµικών συµφερόντων που θα κατέληγε σε ένα ακόµα αιµατηρό πραξικόπηµα. Και η απόπειρα πραξικοπήµατος φυσικά έγινε κάποια στιγµή, µόνο που όχι µόνο απέτυχε, αλλά το φαινόµενο Τσάβες απέκτησε διεθνείς διαστάσεις. Οι πιο σηµαντικές εκλογές, ήταν αυτές της Βραζιλίας και της Αργεντινής, λόγω του τεράστιου οικονοµικού και πολιτικού ρόλου που έχουν στη Λατινική Αµερική. Στις εκλογικές αναµετρήσεις του 2003 εξελέγησαν ο Λούλα στη Βραζιλία (επανεκλογή το 2007) και ο Κίρχνερ στην Αργεντινή (και στη συνέχεια η γυναίκα του το 2007). Επακολούθησαν σειρά από νέες επιτυχίες της Αριστεράς. O Βάζκεζ στην Ουρουγουάη το 2004, επικεφαλής µιας πολύ πλατιάς συµµαχίας αριστερών και κεντροαριστερών κοµµάτων,ο ιθαγενής Μοράλες στη Βολιβία στα τέλη του 2005 µε το Κίνηµα για το Σοσιαλισµό (ΜΑS), ο Κορέα στον Ισηµερινό το 2006 (µε την ουσιαστική κινητοποίηση του ιθαγενούς πληθυσµού που είναι περίπου το 25%), ο Λούγκο στην Παραγουάη το 2008 (µετά από 61 χρόνια ηµιδικτατορικής ή δικτατορικής διακυβέρνησης του 1

2 κόµµατος Κολοράντο). Σε αυτές τις σηµαντικές νίκες της Αριστεράς θα πρέπει να προστεθεί η κυριαρχία στη Χιλή του κέντρου και του σοσιαλιστικού κόµµατος, αρχικά µε τον Λάγος το 2000 και µε την Μπασελέ το Πρακτικά έµεινε µόνο το Περού και η Κολοµβία µε συντηρητικές κυβερνήσεις στο Νότιο Ηµισφαίριο. Και στις δύο χώρες υπάρχουν πολυετείς Εµφύλιοι Πόλεµοι. Στο Περού, το Φωτεινό Μονοπάτι, ένα µαοϊκό κίνηµα που διαµορφώθηκε στη δεκαετία του 1980, µετά τις συλλήψεις των διαδοχικών αρχηγών του (του Γκούτσµαν το 1992 και του Ραµίρες το 1999), διασπάστηκε σε τρεις οµάδες µε τη µία µόνο να συντηρεί τη συνέχιση του αντάρτικου. Στην Κολοµβία το FARC συνεχίζει τη δράση του, παρά τις απώλειες µεγάλης µερίδας της ηγεσίας του, ενώ οι δύο άλλες βασικές αντάρτικες οµάδες το ENL (που παραδοσιακά είχε την υποστήριξη της Κούβας), και το M-19, έχουν σταµατήσει προ δεκαετίας. Οι δύο αυτές χώρες αποτελούν ειδική περίπτωση. Ειδικά η Κολοµβία, όπου η εµφύλια σύρραξη χρονολογείται από το Ο εµφύλιος, όπως και σε άλλες χώρες, έγινε αρχικά ανάµεσα στους συντηρητικούς και τους φιλελεύθερους. Αυτός ο εµφύλιος κράτησε µέχρι το 1966 µε θύµατα. Μετά πήρε πιο αριστερές πτυχές. Στην Κεντρική Αµερική, που αποτελείται από αποκλειστικά µικρές χώρες, είχαµε επίσης δύο σηµαντικές νίκες αριστερών προέδρων. Πρόκειται για δύο σηµαντικά αντάρικα κινήµατα (Σαντινίστας και FNLA) που µετά την ειρήνευση µετατράπηκαν σε κοινοβουλευτικά κόµµατα και έµειναν στην αντιπολίτευση µέχρι την εκλογή του Ορτέγκα στη Νικαράγουα το 2007 και του Φούνες στο Ελ Σάλβαντορ το 2009, (εκτοπίζοντας το κόµµα Αρένα που εθεωρείτο αήττητο). Στις υπόλοιπες χώρες οι συντηρητικές δυνάµεις διατηρούν τον έλεγχο, αλλά παντού είναι ορατές κάποιες πολιτικές αλλαγές. Στη Γουατεµάλα, µια χώρα µε δραµατική ιστορία αυταρχικών και βίαιων καθεστώτων, καθώς και αµερικάνικων επεµβάσεων η δηµοκρατική πορεία είναι ακόµα ελεγχόµενη από τις συντηρητικές πολιτικές δυνάµεις. 2

3 Στην Κόστα Ρίκα, την µοναδική ίσως χώρα µε µετριοπαθές δηµοκρατικό σύστηµα, η επιστροφή του Αρίας και η νίκη του στο δηµοψήφισµα για την ενσωµάτωση της χώρας στην οικονοµική ένωση µε τις ΗΠΑ, υποδηλώνει την διατήρηση της συντηρητικής ηγεµονίας. Στις Ονδούρες το δικοµµατικό σύστηµα διατηρεί την ηγεµονία του. Εδώ όµως ήταν η νίκη του κεντρώου Φιλελεύθερου κόµµατος που εκτόπισε την εξιά από την εξουσία για πρώτη φορά µετά από δεκαετίες. Το πρόσφατο πραξικόπηµα αποτελεί τη δεξιά αντίδραση σε αυτό. Εδώ οι πρώην αντάρτες έχουν σταµατήσει, αλλά χωρίς να έχουν κοινοβουλευτικές επιτυχίες. Στον Παναµά υπάρχει ισχυρή παράδοση δικοµµατισµού γύρω από δύο πολιτικές οικογένειες, που µε εξαίρεση τη περίοδο της δικτατορίας, κυβερνούν αδιαλείπτως, και συντηρούν το καθεστώς απόλυτης εξάρτησης από τις ΗΠΑ (νόµισµα της χώρας είναι το δολάριο). Στο Μεξικό, τέλος, οι αλλαγές είναι επίσης ραγδαίες. Μετά από 70 χρόνια απόλυτης ηγεµονίας του παραδοσιακού κόµµατος που προέκυψε από τη µεξικάνικη επανάσταση (PRI), η χώρα στράφηκε αρχικά δεξιά µε την εκλογή του Φοξ το 2000 και στη συνέχεια δόθηκε η µάχη ανάµεσα στη Κεντροδεξιά και τη Νέα Αριστερά, η οποία είναι δηµιούργηµα της δεκαετίας του '90 (µε επικεφαλής τον Οµπραντόρ). Οι δύο πρακτικά ισοψήφισαν (µε οριακή νίκη της εξιάς), µε το παραδοσιακό PRI να µένει στην τρίτη θέση. Συνεπώς σε όλη την Κεντρική και Νότια Αµερική στη διάρκεια της τρέχουσας δεκαετίας έγινε µια πρωτόγνωρη πολιτική µετατόπιση προς τα Αριστερά. Αυτή η µετατόπιση είναι µοναδική στην σύγχρονη πολιτική ιστορία της Λατινικής Αµερικής, που χαρακτηρίζεται από ακραίες πολιτικές συνθήκες καταπίεσης κι αυταρχισµού. Μα ταυτόχρονα είναι σε πλήρη δυσαρµονία µε τον ανεπτυγµένο κόσµο που µετά την κατάρρευση του κοµµουνισµού σε Σοβιετική Ένωση και Κίνα βιώνει µία καθοριστικής σηµασίας κρίσης της Αριστεράς και στην σοσιαλοδηµοκρατική και στην κοµµουνιστική εκδοχή της. Η άνοδος της Αριστεράς στη Λατινική Αµερική αποτελεί ξεχωριστό και ιδιαίτερο φαινόµενο που θέτει σειρά από κρίσιµα ερωτήµατα. Πώς κατάφερε να καταγράψει 3

4 τόσες πολιτικές επιτυχίες; Τι ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κοµίζει και ποιες πολιτικές στρατηγικές επέλεξε; Η απάντηση σε τόσο σηµαντικά ερωτήµατα είναι φυσικά σύνθετη, αλλά µια απλοϊκή ερµηνεία που επιχειρείται εδώ εδράζεται σε τρία καθοριστικά σηµεία: Την επιστροφή σε δηµοκρατικά καθεστώτα και δηµοκρατικούς κανόνες στο σύνολο σχεδόν των χωρών της περιοχής. Αυτό αφορούσε και χώρες µε εµφύλιες συρράξεις, όπου τα αντάρτικα κινήµατα µετά το 1990 έχουν αποδεκτεί τους δηµοκρατικούς κανόνες. Αυτή η εξέλιξη συνέπεσε µε την ανάδειξη µιας νέας Αριστεράς. Αυτή αναδείχθηκε πέρα από τα παραδοσιακά κόµµατα εξουσίας, αλλά και τα παραδοσιακά αριστερά κόµµατα. Πρόκειται για νέα πολιτικά υποκείµενα που στηρίχθηκαν σε νέα κοινωνικά κινήµατα και δηµιούργησαν νέες κοινωνικές συµµαχίες (Foweraker, Landman, Harvey, 2003). - Η χρεοκοπία του νεοφιλελεύθερου µοντέλου ήταν τόσο απόλυτη που συµπαρέσυρε τα δεξιά και σοσιαλιστικά-εκσυγχρονιστικά κόµµατα που τον εφάρµοσαν, ανοίγωντα πρόσφορο έδαφος στα νέα πολιτικά υποκείµενα. Αυτοί οι τρεις παράγοντες ή µάλλον θεµατικές εξετάζονται παρακάτω. 2. Η επιστροφή στη δηµοκρατία. Οι περισσότερες χώρες της Λατινικής Αµερικής έχουν κοινά στοιχεία στην µακρά ιστορία τους. Απέκτησαν την ανεξαρτησία τους στο πρώτο µισό του 19ου αιώνα. Στο δεύτερο µισό, διαµορφώθηκαν δηµοκρατικά καθεστώτα µε δικοµµατική µορφή, µε συντηρητικά και φιλελεύθερα κόµµατα. Σχηµατίστηκε ένα σχετικά φιλελεύθερο πολιτικό θεσµικό πλαίσιο, πάντα όµως εν µέσω του ασφυκτικού ελέγχου των οικονοµικών ολιγαρχιών. Την περίοδο οι οικονοµίες ενσωµατώθηκαν στην παγκόσµια αγορά, υπό την βρετανική ηγεµονία, και οι οικονοµίες τους εξειδικεύτηκαν σε ένα ή περισσότερα προϊόντα, εν προκειµένω αγροτικών προϊόντων ή πρώτων υλών. Αυτό συνδυάστηκε µε τεχνολογικές καινοτοµίες στην αγροτική παραγωγή και τη δηµιουργία κατάλληλων 4

5 υποδοµών. Το µοντέλο αυτής της εξειδίκευσης δηµιούργησε ανεπτυγµένους οικονοµικά θύλακες που παρήγαγαν και εµπορεύονταν αυτές τις εξαγωγές και παράλληλα διακινούσαν τις βιοµηχανικές εισαγωγές από τις ανεπτυγµένες οικονοµίες. Οι παλιές γαιοκτηµονικές ολιγαρχίες έχαναν σταδιακά τον έλεγχο απέναντι στις νέες εµπορικές ολιγαρχίες. Οι περισσότερες περιοχές προσαρµόστηκαν στο νέο µοντέλο, ενώ άλλες, ειδικά στην Κεντρική Αµερική (και στην Κούβα) είδαν διεθνείς επενδυτές να παρεµβαίνουν και να γίνονται οι νέοι ιδιοκτήτες της γης. Στο πρώτο µισό του 20αιώνα και ειδικά στο µεσοπόλεµο εµφανίστηκε η άνοδος λαϊκιστικών κοµµάτων, σε ορισµένες περιπτώσεις προοδευτικών, µε ανάµεικτα όµως, συχνά αντιφατικά, στοιχεία. Επρόκειτο για ένα ιδιότυπο αυταρχισµού, που σε πολλές περιπτώσεις, ειδικά στη δεκαετία του 1930, θύµιζαν φασιστικά καθεστώτα. Στη συνέχεια συντηρητικά και λαϊκιστικά κόµµατα εναλλάσονταν µε στρατιωτικά καθεστώτα µέχρι τις αρχές της δεκαετίας του Η δικτατορική µορφή διακυβέρνησης γενικεύτηκε στην περίοδο του Ψυχρού Πολέµου. Από το 1930 και µετά οι οικονοµίες των περισσότερων χωρών στράφηκαν προς την εκβιοµηχάνιση µέσω της υποκατάστασης των εισαγωγών, µία πολιτική που δεν µετέβαλλε το πρότυπο ενσωµάτωσης στην παγκόσµια αγορά (πρώτες ύλες και αγροτικά προϊόντα), αλλά που σε πολλές χώρες (κυρίως τις µεγάλες), επέφερε περιόδους µεγάλης οικονοµικής ανόδου, ειδικά στις δύο πρώτες µεταπολεµικές δεκαετίες. Εντούτοις και στην περίοδο αυτή οι κοινωνίες παρέµειναν βαθιά διχασµένες, καθώς ο επίσηµος τοµέας της οικονοµίας αδυνατούσε να απορροφήσει τον ανεπίσηµο και το κράτος, παρά την επέκταση του, ποτέ δεν ενσωµάτωσε το σύνολο του πληθυσµού. Η Αριστερά έχει µια µακρά παράδοση στις περισσότερες χώρες. Κοµµουνιστικά κόµµατα ισχυρά εµφανίστηκαν στις περισσότερες χώρες υπό την επιρροή της µπολσεβίκικης επανάστασης, άλλες κοµµουνιστικές οµάδες εµφανίστηκαν αργότερα υπό την επιρροή της κινέζικης επανάστασης, ενώ στη δεκαετία του '60 ήταν αναπόφευκτα τεράστια η επιρροή της Κουβανικής επανάστασης. Κοµµουνιστικά και σοσιαλιστικά κόµµατα είχαν κατά καιρούς σχηµατίσει συµµαχίες για µικρά διαστήµατα ακόµα και κυβερνητικούς, αν και δύο γεγονότα ήταν καθοριστικά. Πρώτον η περίπτωση της Χιλής, όπου το µπλοκ των αριστερών δυνάµεων κέρδισε τις εκλογές το 1973 για να επακολουθήσει το αιµατηρό πραξικόπηµα. εύτερο η Νικαράγουα στην οποία κυριάρχησαν για ένα διάστηµα το αντάρτικο κίνηµα των Σαντινίστας, πριν οδηγηθεί σε 5

6 συµβιβαστικές εκλογές, από ένα καταστροφικό πόλεµο των Κόντρας. Και στις δύο περιπτώσεις ήταν καθοριστική η επέµβαση των ΗΠΑ (Chasteen, 2006). Ο αµερικάνικος ανταγωνισµός στην βρετανική ηγεµονία είχε ξεκινήσει ήδη από το 1890 µε την ίδρυση της Παναµερικανικής Ένωσης και τις επεµβάσεις στην Κούβα (1898), τον πόλεµο µε το Μεξικό νωρίτερα ( ) και την αφαίρεση µεγάλων εκτάσεων από αυτό, την αµερικάνικης έµπνευσης ανεξαρτοποίηση του Παναµά (1903), και τις επεµβάσεις στο Μεξικό, κατά την περίοδο της επανάστασης (1914), στη Νικαράγουα (1912 και 1926), στη Αϊτή (1916 και 1934) και στη οµινικανική ηµοκρατία (1916). Η βασική οικονοµική επέκταση των ΗΠΑ επακολούθησε στο µεσοπόλεµο µε µαζικές επενδύσεις σε φυτείες (Κούβα και στις χώρες της Κεντρικής Αµερικής), ορυχεία (Μεξικό, Χιλή, Βολιβία), και µετά από την αναστολή που επέφερε η κρίση του 1929, επεκτάθηκαν και µεταπολεµικά µε άµεσες επενδύσεις σε βιοµηχανία, τράπεζες, και εµπόριο. Ο µακρύς κατάλογος των αµερικάνικων επεµβάσεων καθώς και η υποστήριξη πραξικοπηµάτων συνδέθηκε σχεδόν µονοσήµαντα µε ξένα οικονοµικά συµφέροντα που διακυβεύονταν, αλλά και τη ροπή προς τον αυταρχισµό των συντηρητικών εγχώριων οικονοµικών ελίτ. Η επιστροφή στη δηµοκρατία ήταν µια γενική τάση που ξεκίνησε, προς το τέλος του Ψυχρού Πολέµου µε την Αργεντινή (1983), την Χιλή (1989 µε µεταβατική περίοδο), τη Βραζιλία (1985), και φυσικά µε σηµείο τοµής την ειρήνευση στους δύο πιο σηµαντικούς Εµφυλίους Πολέµους στη Νικαράγουα (1990) και το Ελ Σαλβαντόρ. (1992). Στα τέλη της δεκαετίας του '90, οι δηµοκρατικές εκλογές ήταν ο κανόνας στο σύνολο σχεδόν της περιοχής (Skidmore and Smith, 2005). Πολλοί διεφθαρµένοι πρόεδροι, αν και εκλεγµένοι, αποµακρύνονται µετά από µαζικές κινητοποιήσεις στο Περού (1991), στη Βολιβία (2003), στον Ισηµερινό (2005). Αυτό κατέδειξε µια νέα δυναµική που περιέβαλε οργανώσεις και κινήµατα που είχαν ριζώσει µέσα σε µερίδες του πληθυσµού όπως ήταν οι µικροκαλλιεργητές, περιθωριακές αγροτικές κοινότητες µε κοινοτική ιδιοκτησία στη γη, εργάτες γης αναµεµιγµένοι µε περιθωριακά στρώµατα των παραγκουπόλεων, δίκτυα της παράλληλης άτυπης οικονοµίας, οργανώσεις των πόλεων κάθε µορφής και είδους. Εξίσου σηµαντική ήταν η στροφή της Λατινοαµερικάνικης Αριστεράς προς τη 6

7 δηµοκρατική στρατηγική και την εγκατάλειψη της επαναστατικής στρατηγικής, της ένοπλης δηλαδή κατάληψης της εξουσίας. Η πολιτική αυτή εγκαινιάστηκε στην περίφηµη συνάντηση των Αριστερών δυνάµεων στην Ουρουγουάη το 1991, όταν οι Σαντινίστας, µετά την ήττα τους στις εκλογές του 1990, σόκαραν µε τη δήλωση τους ότι ο επαναστατικός δρόµος εγκαταλείπεται υπέρ του δηµοκρατικού κοινοβουλευτικού δρόµου. Αυτή η επιλογή µε εξαίρεση µέρος των αντάρτικων κινηµάτων στο Περού και την Κολοµβία έχει πρακτικά υιοθετηθεί από το σύνολο της Αριστεράς, µε τις επιλογές πλέον να κινούνται στην ανάδειξη νέων κινηµάτων και ευρύτερων κοινωνικών και πολιτικών συµµαχιών µε στόχο την εκλογή προέδρων και κυβερνήσεων. Αυτή η µετατόπιση, είχε και άλλες παραµέτρους. Πληθώρα κινηµάτων, ακόµα και ένοπλων (Ζαπατίστας) δεν διεκδικούν καν την εξουσία και η ιδέα µιας Αριστεράς χωρίς κοµµατικές και αρχηγικές δοµές, απέκτησε σηµαντική επιρροή στη Λατινική Αµερική, από το κίνηµα των ακτηµόνων στη Βραζιλία, το κίνηµα των πικατέρος στην Αργεντινή και πληθώρα άλλων αγροτικών κινηµάτων ιθαγενών πληθυσµών. Αυτά τα κινήµατα δηµιούργησαν νέα πολιτικά υποκείµενα, σχηµάτισαν ένα τεράστιο πολιτικό υπόστρωµα πάνω στο οποίο διαµορφώθηκαν οι πολιτικές συµµαχίες που οδήγησαν στην εκλογή των προέδρων. Αυτές οι πολιτικές συµµαχίες αναµφίβολα στηρίχθηκαν στην κοινωνική βάση των φτωχών και σε φιλελεύθερα και ριζοσπαστικοποιηµένα µεσαία στρώµατα. Σε ορισµένες χώρες σηµαντικός ήταν ο ρόλος των ιθαγενών πληθυσµών, που ενώ συνολικά στη Λατινική Αµερική δεν ξεπερνούν το 6% του πληθυσµού, εντούτοις σε πέντε χώρες έχουν σηµαντική παρουσία. Στη Βολιβία και τη Γουατεµάλα είναι πλειοψηφία (70 και 60% του πληθυσµού αντίστοιχα), στο Περού και τον Ισηµερινό έχουν µεγάλα ποσοστά (γύρω στο 35-40%) και στο Μεξικό και το Ελ Σάλβαντορ είναι 10-12%. Αυτή η Αριστερά διαµόρφωσε ένα νέο πλειοψηφικό ρεύµα που δεν εδραζόταν στη παραδοσιακή επαναστατική Αριστερά του εργατικού κινήµατος ή την επιδίωξη διαµόρφωσης αντάρτικου σε αγροτικούς πληθυσµούς. Ταυτόχρονα η εκσυγχρονιστική Αριστερά είχε ήδη ταυτιστεί µε τη νεοφιλελεύθερη στροφή της δεκαετίας του Αν και η ρητορική είναι ριζοσπαστική, εντούτοις πρόκειται για µια Αριστερά που κινείται στα όρια της µεικτής οικονοµίας, µε πιο ενισχυµένο τον κρατικό τοµέα, µε πλήρη αποδοχή της κοινοβουλευτικής δηµοκρατίας, και µε ρεαλιστική αντιµετώπιση των 7

8 διεθνών γεωπολιτικών σταθερών. Εντούτοις η κουβανική επανάσταση διατηρεί τον συµβολικό της χαρακτήρα ειδικά στο σκέλος της πολιτικής χειραφέτησης από τις ΗΠΑ. Οι νέοι Αριστεροί πρόεδροι κινούνται προς την κατεύθυνση της ενίσχυσης των σχέσεων ανάµεσα στις Λατινοαµερικάνικες οικονοµίες, στην αναζήτηση νέων εµπορικών και πολιτικών εταίρων (Ευρώπη, Κίνα, Ρωσία) και στη χαλάρωση των δεσµών στρατιωτικής εξάρτησης από τις ΗΠΑ. 3. Η οικονοµία των χωρών της Λατινικής Αµερικής Η Λατινική Αµερική είναι µια τεράστια περιοχή που περιλαµβάνει το Μεξικό, τις µικρές χώρες της Κεντρικής Αµερικής, τις νησιώτικες µικρές επίσης χώρες (Καραϊβική) και τη Νότια Αµερική µε δύο µεγάλες χώρες (Βραζιλία και Αργεντινή), και ορισµένες ενδιάµεσες και µικρότερες. Με πληθυσµό 550 εκατοµµύρια και κατά κεφαλή εισόδηµα γύρω στα έχει ορισµένα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά (Gwynne and Kay, 2004). Η οικονοµική περιοχή έχει έντονες οικονοµικές σχέσεις µε τις ΗΠΑ. Αυτές απορροφούν, αλλά και εν πολλοίς ελέγχουν την παραγωγή πρώτων υλών και ταυτόχρονα έχουν στενές εµπορικές σχέσεις. Σήµερα οι ΗΠΑ απορροφούν το 40% των εξαγωγών και έχουν ηγεµονική θέση στις εισαγωγές των λατινοαµερικάνικων οικονοµιών (33%). Το εµπόριο ανάµεσα στις λατινοαµερικάνικες οικονοµίες αντιπροσωπεύει περίπου το 20-25%. Η Ευρώπη (14%) και η Κίνα (7%) εµφανίζουν άνοδο το τελευταίο διάστηµα. Οι οικονοµίες έχουν ως ενδηµικό χαρακτηριστικό τις τεράστιες εισοδηµατικές ανισότητες. Αυτές είναι οι µεγαλύτερες στον κόσµο, µεγαλύτερες και από αυτές της Αφρικής. Με βάση τους συνήθεις δείκτες µέτρησης των ανισοτήτων, η ανισοκατανοµή του εισοδήµατος είναι διπλάσια από ότι στην Αφρική και πενταπλάσια από τις χώρες του ΟΟΣΑ. Πρόκειται για πολωµένες κοινωνικά κοινωνίες µε σχεδόν το 40% του πληθυσµού (50% του αγροτικού και 30% του αστικού) να ζει σε συνθήκες κάτω από τα όρια της φτώχειας. Ο µισός από το φτωχό 8

9 πληθυσµό βρίσκεται σε συνθήκες ακραίας φτώχειας, αδυναµίας δηλαδή να καλύψει τις στοιχειώδεις διατροφικές ανάγκες. Αν και οι σχετικοί δείκτες έχουν βελτιωθεί κάπως τις τελευταίες τρεις δεκαετίες, εντούτοις το ανώτερο 20% της εισοδηµατικής κλίµακας εξακολουθεί να απολαµβάνει το 55-60% του εισοδήµατος, δείκτες αδιανόητοι για τις άλλες περιοχές του πλανήτη. Από δηµογραφική σκοπιά ο πληθυσµός αφενός αυξάνει µε µέτριους ρυθµούς (1-2%) το χρόνο και αφετέρου η αστικοποίηση έχει αυξηθεί µε ραγδαίους ρυθµούς τις τελευταίες δεκαετιες. Πάνω από το 70% του πληθυσµού ζει πλέον σε πόλεις. Σε πολλές οικονοµίες ξεπερνάει το 90% (Αργεντινή, Ουρουγουάη, Βενεζουέλα) και σε άλλες το 80% (Βραζιλία, Χιλή). Ακόµα και σε παραδοσιακά πιο αγροτικές χώρες όπως είναι το Περού ή η Κολοµβία ο αστικός πληθυσµός προσεγγίζει το 75%. Μόνο στην Κεντρική Αµερική συναντά κανείς ακόµα κοινωνίες µε µεγάλο αγροτικό πληθυσµό (γύρω στο 40%). Παράλληλα πρόκειται για κοινωνίες µε ικανοποιητικούς δείκτες εκπαίδευσης (ο αναλφαβητισµός έχει περιοριστεί στο 8%, ενώ ικανοποιητική είναι η συµµετοχή των γυναικών στην εκπαίδευση). Ο προσδοκόµενος µέσος όρος ζωής είναι στις φτωχότερες χώρες λίγο πάνω από τα 70 έτη και στις πλουσιότερες προσεγγίζει τα 75 έτη, άρα προσεγγίζουν του δείκτες που χαρακτηρίζουν τις αναπτυγµένες οικονοµίες. Η έντονη αστικοποίηση συνδέεται µε ένα ακόµα ενδηµικό χαρακτηριστικό των λατινοαµερικάνικων οικονοµιών, το περίφηµο αγροτικό ζήτηµα. Με εξαίρεση το Μεξικό, οι άλλες οικονοµίες χαρακτηρίζονται από την µεγάλη ιδιοκτησία στην αγροτική γη (τα λατιφούντια). Τα λατιφούντια καταλαµβάνουν από το 40% (Αργεντινή) µέχρι το 80% (Περού, Χιλή) της αγροτικής γης,µε τις άλλες χώρες να είναι κάπου στο ενδιάµεσο (Βραζιλία 60%). Αυτό συνυπάρχει µε τα µικροφούντιος, τις εξαιρετικά µικρές οικογενειακές ιδιοκτησίες που έχουν µεγάλη πυκνότητα πληθυσµού σε σχέση µε τη γη. Το 80-90% των αγροτικών µονάδων ανήκουν σε αυτήν την κατηγορία που συνωστίζονται στο 10-20% της καλλιεργήσιµης γης. Η κατάρρευση των µικροφούντιος, στις τελευταίες δεκαετίες, εν µέσω της κλιµακούµενης εµπορευµατοποίησης της αγροτικής παραγωγής, οδήγησε σε µαζικές µετακινήσεις πληθυσµού προς τις πόλεις. Οι λατινοαµερικάνικες οικονοµίες µπορούν να ταξινοµηθούν σε τρεις γενικές κατηγορίες που αφορούν το µέγεθος των οικονοµιών τους και τη θέση τους στο διεθνή 9

10 καταµερισµό της εργασίας. Στις σχετικά ανεπτυγµένες οικονοµίες, στις ενδιάµεσες οικονοµίες, και στις φτωχές οικονοµίες. Στις σχετικά αναπτυγµένες οικονοµίες, ανήκουν οι µεγάλες οικονοµίες που είναι το Μεξικό, η Βραζιλία και η Αργεντινή. Το Μεξικό µε 104 εκατοµµύρια πληθυσµό, έχει µια ιδιαίτερη θέση λόγω της γειτνίασης του µε τις ΗΠΑ. Έχει κατά κεφαλή εισόδηµα δολάρια, πάνω από το µέσο όρο της Λατινικής Αµερικής (8.100 δολάρια),και αντιπροσωπεύει το 50% του εµπορίου των ΗΠΑ µε τη Λατινική Αµερική. Έχει διαφοροποιηµένες εξαγωγές που περιλαµβάνουν και βιοµηχανικά προϊόντα, λόγω των αµερικάνικων επενδύσεων στη χώρα. Η Βραζιλία µε σχεδόν 200 εκατοµµύρια πληθυσµό και κατά κεφαλή εισόδηµα στο µέσο όρο είναι µια τεράστια οικονοµία µε µεγάλη εσωτερική αγορά και διαφοροποιηµένη εγχώρια παραγωγή. Η Αργεντινή είναι χώρα των 40 εκατοµµυρίων, αλλά µε το µεγαλύτερο κατά κεφαλή εισόδηµα (14.000), µε εξαγωγές που συνήθως ανταγωνίζονται τις αγροτοκτηνοτροφικές εξαγωγές των ΗΠΑ στον υπόλοιπο κόσµο, µε αποτέλεσµα σε περιόδους διακυµάνσεων να αναζητά νέες αγορές. Την κατηγορία των σχετικά ανεπτυγµένων χωρών εντάσσονται ακόµα η Χιλή, που έχει το δεύτερο µεγαλύτερο κατά κεφαλή εισόδηµα (12.000), η Ουρουγουάη (10.000) και η µοναδική χώρα της Κεντρικής Αµερικής που έχει υψηλότερο επίπεδο, η Κόστα Ρίκα. Μετά είναι οι ενδιάµεσες οικονοµίες µε κατά κεφαλή εισόδηµα που προσεγγίζει το µέσο όρο, όπως είναι η Βενεζουέλα, η Κολοµβία και το Περού. Πρόκειται για ενδιάµεσες πληθυσµιακά οικονοµίες µε αντιφατικά οικονοµικά δεδοµένα. Συνήθως η οικονοµική τους ιστορία είναι ταυτισµένη µε ένα προϊόν. Για παράδειγµα ο καφές για την Κολοµβία αποτέλεσε από το 1880 και µετά το βασικό εξαγωγικό είδος (το 1906 ήταν 40% των εξαγωγών, στη δεκαεια του 1920 το 70% και στη δεκαετία του 1950 το 80%). Στη συνέχεια διαφοροποιήθηκαν οι εξαγωγές (µε την προσθήκη και του πετρελαίου) για να ανακαλύψει στη συνέχεια την παραγωγή κοκαίνης που άφτασε κάποια στιγµή να αντιπροσωπεύει, ως παράνοµες εξαγωγές, το 40% των εσόδων. Την ίδια στιγµή παλιές και νέες χώρες έµπαιναν δυναµικά στη καλλιέργεια του καφέ, (το Βιετνάµ µετατράπηκε στον δέυτερο µεγαλύτερο παραγωγό του κόσµου). Στην 10

11 Κολοµβία οι εξαγωγικές επιδόσεις δεν δηµιούργησαν ισχυρές διαδικασίες ενσωµάτωσης των περιθωρειακών πληθυσµών. Ακόµα και σήµερα το 55% παραµένει κάτω από το όριο της φτώχειας. Εν πολλοίς το ίδιο ισxύει για την Βενεζουέλα, µια οικονοµία που στηρίχθηκε αποκλειστικά σχεδόν στο πετρέλαιο, µε σαθρές, όµως εγχώριες δοµές και διαδικασίες εσωτερικής συσσώρευσης, που διατηρεί ένα σχεδόν αποκλειστικά αστικό πληθυσµό, µε τεράστιες όµως κοινωνικες αντιθέσεις, και µέτρια ανάπτυξη παρά τη τεράστια ροή συναλλάγµατος από το πετρέλαιο. Τέλος είναι οι φτωχές οικονοµίες µε υπανάπτυκτες οικονοµικές δοµές, που περιλαµβάνουν όλες τις χώρες της Κεντρικής Αµερικής (Νικαράγουα, Ελ Σάλβαδορ, Γουατεµάλα, Ονδούρα), µε εξαίρεση την Κόστα Ρίκα και τις χώρες της ενδοχώρας στη Νότια Αµερική (Παραγουάη, Βολιβία, Ισηµερινός). Πρόκειται για αδύναµες οικονοµίες µε συσσωρευµένα οικονοµικά προβλήµατα και δοµική αδυναµία να εξέλθουν από τον κύκλο της υπανάπτυξης. Πίνακας 1 Πληθυσµός και κατά κεφαλή εισόδηµα, Χώρα Πληθυσµός 2006 Κατά κεφαλή ΑΕΠ 2006 ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΜΕΡΙΚΗ 40 5,8 1. Κόστα Ρίκα 4,4 10,2 2. Ελ Σαλβαντόρ 6,8 5,2 3. Γουατεµάλα 13 4,6 4. Ονδούρα 7 3,4 5. Νικαράγουα 5,5 3,7 6. Παναµάς 3,3 7,6 ΝΟΤΙΑ ΑΜΕΡΙΚΗ 377 7,6 1. Αργεντινή 39 14,3 2. Βολιβία 9,4 2,8 3. Βραζιλία 190 8,4 4. Χιλή 16,4 12,1 5. Κολοµβία 45,6 7,3 11

12 6. Ισηµερινός 13,2 4,3 7. Παραγουάη 6 4,6 8. Περού 27,6 6,1 9. Ουρουγουάη 3, Βενεζουέλα 27 6,6 ΜΕΞΙΚΟ ,7 ΛΑΤΙΝΙΚΗ ΑΜΕΡΙΚΗ 551 8,1 *Στον πίνακα έχουν εξαιρεθεί οι χώρες που ανήκουν στη Καραϊβική. Πηγή: International Monetary Fund, World Economic Outlook, April, Το νεοφιλελεύθερο εγχείρηµα Στη δεκαετία του 1970 τα οικονοµικά προβλήµατα της Λατινικής Αµερικής είχαν οξυνθεί στο έπακρο. Στη δεκαετία του 1970 ο διεθνής στασιµοπληθωρισµός χτύπησε µε ακραίο τρόπο τις οικονοµίες προκαλώντας µεγάλες µακροοικονοµικές ανισορροπίες που εκδηλώθηκαν στον περίφηµο Λατινοαµερικάνικο υπερπληθωρισµό. Αυτό προφανώς είναι ένα σύνθετο οικονοµικό φαινόµενο και εν πολλοίς εξαρτάται µε την γνωστή ως ολλανδική ασθένεια, την αµοιβαία δηλαδή εξάρτηση των εξαγωγών µε τις συναλλαγµατικές ισοτιµίας. ιακυµάνσεις στις παγκόσµιες αγορές ή ασταθείς συνθήκες στο εσωτερικό κάθε χώρας προκαλούν πολλαπλασιαστικά φαινόµενα ανισορροπιών που δύσκολα τιθασεύονται. Αυτές οι οικονοµικές δοµές συνυπήρχαν µε ένα υποτονικό κρατικό τοµέα, που παρά την διεύρυνση του στην περίοδο της πολιτικής της υποκατάστασης των εισαγωγών, ποτέ δεν αναπτύχθηκε σε επίπεδα συγκρίσιµα µε αυτά του ανεπτυγµένου κόσµου. Σήµερα για παράδειγµα τα δηµόσια έσοδα και οι δηµόσιες δαπάνες κινούνται σε επίπεδα κάτω από το 20%, µε µόνο τη Βραζιλία να είναι γύρω στο 20%. Αυτή η ασθενική δηµόσια οικονοµία, είναι καθοριστική για την έκταση των εισοδηµατικών ανισοτήτων, καθώς κάθε έννοια αναδιανοµής απαιτεί τη µεταφορά πόρων µέσω του προϋπολογισµού. Ταυτόχρονα υποδεικνύει την εµπεδωµένη αντιπάθεια των τοπικών οικονοµικών ελίτ στην επέκταση του κράτους. Στη δεκαετία του 1980 οι περισσότερες οικονοµίες αδυνατούσαν να διαρρήξουν τις 12

13 κληροδοτηµένες συνθήκες του υπερπληθωρισµού σε συνδυασµό µε µια εµφανή οικονοµική στασιµότητα. Πολλοί συγγραφείς µιλούν για µια χαµένη δεκαετία, αλλά αυτό ενυπάρχει σε µια µεροληπτική υπέρ του νεοφιλελευθερισµού προσέγγιση. Στη δεκαετία του 1990 αντίθετα το πρόβληµα του υπερπληθωρισµού αντιµετωπίστηκε µε το πακέτο της νεοφιλελεύθερης πολιτικής που εφαρµόστηκε στο σύνολο σχεδόν των χωρών της περιοχής. Βεβαίως ήταν ήδη διαφορετικό και το διεθνές οικονοµικό περιβάλλον. Η πολιτική που εφαρµόστηκε περιελάµβανε απελευθέρωση του εξωτερικού εµπορίου, µε τη κατάργηση ουσιαστικά των δασµών και της προστασίας της εγχώριας παραγωγής και την απελευθέρωση της κίνησης κεφαλαίων. Μαζικές ιδιωτικοποιήσεις έγιναν σε όλες τις δηµόσιες επιχειρήσεις σε τηλεπικοινωνίες, βιοµηχανία και κοινή ωφέλεια. Παρόµοιες ήταν και οι εξελίξεις στην υγεία και την παιδεία. Η εφαρµογή της σκληρής νεοφιλελεύθερης οικονοµικής πολιτικής έγινε υπό την καθοδήγηση του ιεθνούς Νοµισµατικού Ταµείου και την ενεργή οικονοµική παρέµβαση των ΗΠΑ που προωθούσαν τη δηµιουργία µιας ενιαίας αγοράς σε όλη την αµερικάνικη ήπειρο. Χρονολογικά η απελευθέρωση του εµπορίου γίνεται όπως φαίνεται στον παρακάτω πίνακα. Πίνακας 2 Απελευθέρωση Εµπορίου 1985 Χιλή, Μεξικό 1986 Βολιβία, Κόστα Ρίκα 1988 Γουατεµάλα 1989 Α ργεντινή, Ελ Σαλβαντόρ, Παραγουάη, Βενεζουέλα 1990 Βραζιλία, Ισηµερινός, Ονδούρεα, Περού 1991 Ουρουγουάη, Κολοµβία Πηγή: Gwynne and Kay, 2004, σελ. 49 Η εφαρµογή των ιδεών αυτών είχε ξεκινήσει στη Χιλή από το 1977 (Klein N.,2007) Οι ιδέες είχαν γίνει αποδεκτές από τις περισσότερες δικτατορίες στη δεκαετία του 80, αλλά εφαρµόστηκαν στο σύνολο των χωρών, στη δεκαετία του 1990 από κεντροδεξιές ή κεντροαριστερές κυβερνήσεις που προέκυψαν µετά την επιστροφή στους δηµοκρατικούς κανόνες. Η Λατινική Αµερική έγινε το παγκόσµιο εργαστήριο ενός αυθεντικού νεοφιλελευθερισµού. 13

14 Παράλληλα µε τη θεραπεία σοκ, στο νοµισµατικό τοµέα, µετά από διαδοχικές υποτιµήσεις των νοµισµάτων στο αρχικό στάδιο, επιλέγει η δολαριοποίηση των νοµισµάτων. Η επιλογή του σκληρού νοµίσµατος του συνδεδεµένου µε το δολάριο ήταν πολιτική που διευκόλυνε την γρήγορη αποκλιµάκωση του πληθωρισµού (µέσω των εισαγωγών αγαθών), αλλά µε δραµατικές συνέπειες στην πραγµατική οικονοµία, στην εγχώρια παραγωγή και τους µισθούς. Το ΝΤ προσέφερε πόρους, δάνεια δηλαδή, για τη στήριξη των διαρθρωτικών προγραµµάτων, όπως αυτά αποκαλέστηκαν. Τα αποτελέσµατα της πολιτικής ήταν εντυπωσιακά σε κάποιο επίπεδο. Ο πληθωρισµός έπεσε σε µονοψήφια νούµερα, οι εξαγωγές αυξήθηκαν, η ροή ξένων επενδύσεων επιταχύνθηκε και οι ρυθµοί ανόδου της οικονοµίας ήταν καλύτεροι από ότι στο παρελθόν. Από την άλλη πλευρά, οι εισαγωγές αυξήθηκαν µε ακόµα µεγαλύτερους ρυθµούς, η ροή των ξένων επενδύσεων ήταν εν µέρει κερδοσκοπική, η εξαγωγή της εγχώριας αποταµίευσης συνεχίστηκε, νόµιµα αυτή τη φορά, και τα προβλήµατα στο ισοζύγιο εξωτερικών συναλλαγών κλιµακώθηκαν. Ταυτόχρονα εντάθηκαν τα κοινωνικά προβλήµατα. Με 46% του πληθυσµού της Λατινικής Αµερικής να ζει κάτω από το όριο της απόλυτης φτώχειας (µε 3-4 δολάρια τη µέρα) η άρση των επιδοτήσεων στην τροφή, και η επιβολή τιµής σε νερό, ρεύµα κλπ., οδήγησε τεράστιες µερίδες του πληθυσµού σε πλήρη απόγνωση. Η ανεργία διπλασιάστηκε στις περισσότερες χώρες από 6-7% σε περίπου 11-14% ανάλογα µε την χώρα. Οι περικοπές στα κοινωνικά προγράµµατα αύξησαν τα ποσοστά ανέχειας εντός της κατηγορίας των φτωχών, αύξησαν δηλαδή αυτούς που είχαν πρόβληµα κάλυψης του ελάχιστου αριθµού θερµίδων. Για την ακρίβεια αυτοί που είχαν έλλειµµα θερµίδων στην καθηµερινή διατροφή, σχεδόν διπλασιάστηκε από κάτι λιγότερο από 10% σε κάτι λιγότερο από 20%. Όταν ο Λούλα υποσχέθηκε ένα πιάτο φαί τρεις φορές τη µέρα στο τραπέζι κάθε βραζιλιάνικης οικογένειας, αναφερόταν σε ένα απόλυτα υπαρκτό πρόβληµα, που επιδεινώθηκε εν µέσω της οικονοµικής σταθεροποίησης και της οικονοµικη ανόδου. Επιπρόσθετα το κρίσµο ερώτηµα ήταν η πορεία των ίδιων των µισθών. Από το 1985 µέχρι το 1995 οι µισθοί είχαν χάσει περίπου το 35% της αξίας κατά µέσο όρο στο σύνολο της Λατινικής Αµερικής. Μετά το 1995 τα φαινόµενα ήταν αντιφατικά, αλλά µε εξαίρεση ορισµένες χώρες, όπως η Χιλή, η Παραγουάη, που καταγράφεται µία σχετική αύξηση, στις περισσότερες χώρες η απορρύθµιση των εργασιακών σχέσων και η άρση 14

15 κάθε περιορισµού στον προσδιορισµό των µισθών είχε µία διπλή επιρροή. Πρώτο συγκράτησε ή µείωσε τους µισθούς του επίσηµου τοµέα και έστειλε ένα µέρος των δραστηριοτήτων του επίσηµου στον ανεπίσηµο τοµέα µέσω διαφόρων συστηµάτων υπεργολαβίας. Επιπρόσθετα η επίθεση στην κοινοτική γη ήταν καθολική. Από το Περού µέχρι τη Βραζιλία, είτε µε αγροτικές µεταρρυθµίσεις που επανέφεραν µικροιδιοκτησίες στα χέρια µεγάλων ιδιοκτητών, είτε µε καταλήψεις κοινοτικής γής και δασών, είτε τέλος λόγω της ανακάλυψης κοιτασµάτων πετρελαίου, µια ατέλειωτη επίθεση στην κοινοτική γη έλαβε χώρα µε δραµατικές συνέπειες σε µεγάλες περιφέρειες της Λατινικής Αµερικής. Τα προβλήµατα άρχισαν να εµφανίζονται σχετικά νωρίς. Οι πλήρως ανοικτές οικονοµίες έγιναν ιδιαίτερα ευαίσθητες σις διεθνείς χρηµατιστηριακές κρίσεις. Η πρώτη σηµαντική κρίση του Μεξικού το 1995 συµπαρέσυρε και τη Βραζιλία, ενώ η διεθνής χρηµατιστηριακή κρίση του 1999 που ξεκίνησε στη Ν.Α. Ασία, µε το εντυπωσιακό ντόµινο της, προκάλεσε νέο κύµα προβληµάτων στις περισσότερες λατινοαµερικανικές οικονοµίες. Πολύ σύντοµα οι ιδιωτικοποιηµένοι τοµείς στις βασικές υποδοµές άρχισαν να έχουν σοβαρά προβλήµατα. Το ίδιο και οι ιδιωτικοποιηµένες τράπεζες, όπου µετά το πρώτο κύµα µαζικών δανειοδοτήσεων βρέθηκαν εκτεθειµένες και στα πρόθυρα της χρεοκοπίας. Πολλές χώρες άρχισαν να κάνουν µερικά βήµατα πίσω από την εφαρµογή της νεοφιλελεύθερης πολιτικής. Η Χιλή επανέφερε κάποιους περιορισµούς στην έξοδο των κεφαλαίων από τη χώρα, η Βραζιλία εγκατέλειψε τη σταθερή ισοτιµία µε το δολάριο, ενώ πολλές άλλες χώρες χαλάρωσαν τη δηµοσιονοµική πολιτική τους. Η µόνη που επέµεινε µέχρι τέλους στην ίδια οικονοµική πολιτική ήταν η Αργεντινή που οδηγήθηκε στην οικονοµική κατάρρευση το Η ίδια η οικονοµική κατάρρευση είναι ένα µυστήριο, κυρίως λόγω της απόφασης του ΝΤ να την προκαλέσει µε την αναστολή κάθε νέων δανείων. Η ερµηνεία ότι το χρέος ήταν υπερβολικό δεν στέκει. Η Αργεντινή είχε δηµόσιο χρέος µόλις στο 60% του ΑΕΠ, µικρότερο από δεκάδες άλλες χώρες. Προφανώς η Αργεντινή ανήκε στις µεγάλες οικονοµίες, µαζί µε το Μεξικό και τη 15

16 Βραζιλία, που είχαν απορροφήσει το µεγαλύτερο µέρος των δανείων στην περιοχή και συχνά είχαν δυσκολίες εξυπηρέτησης του. Γενικότερα το διεθνές χρέος είναι ένα ιδιότυπο σύστηµα. Για τις φτωχότερες χώρες αποτελεί παγίδα καθώς ένα σχετικά µικρό χρέος (της τάξης του 50 ή 60% του ΑΕΠ), συχνά δεσµεύει µεγάλο ποσοστό των εσόδων από τις εξαγωγές. Αυτό παγιδεύει τις οικονοµίες τους στην συνεχή αύξηση των εξαγωγών µε αδυναµία παράλληλης βελτίωσης των συνθηκών στο εσωτερικό. Για τις µεγάλες χώρες, ο δανεισµός µπορεί να είναι κρίσιµος για την συνέχιση των υψηλών ρυθµών επενδύσεων και αύξησης του ΑΕΠ, µε κίνδυνο όµως κατάρρευσης εάν οι εξαγωγές είναι ευαίσθητες σε διακυµάνσεις. Η Αργεντινή που είχε ακολουθήσει πιο πιστά από οποιαδήποτε άλλη χώρα την ακραία νεοφιλελεύθερη πολιτική και µέχρι το τέλος, κατέρρευσε. Από ότι φαίνεται το ίδιο το ΝΤ, προσυπέγραψε την αποτυχία της πολιτικής του µε τον πιο εµφαντικό τόπο. Αυτό το σηµείο αποτελεί και το σηµείο καµπής στην περίοδο της εφαρµογής του ακραίου νεοφιλελευθερισµού στη Λατινική Αµερική. 5. Η άνοδος της Αριστεράς Η Αριστερά που κερδίζει τις εκλογές στη Λατινική Αµερική εµφανίστηκε σχετικά πρόσφατα στο προσκήνιο. Σε όλες τις περιπτώσεις εκτός των παραδοσιακών δυνάµεων του δικοµµατικού συστήµατος και των παραδοσιακών κοµµουνιστικών κοµµάτων. Αυτές οι νέες δυνάµεις προέκυψαν από ένα συνδυασµό κοινωνικών οργανώσεων, δικτύων και κινηµάτων µε νέους πολιτικούς σχηµατισµούς που ανάλογα µε τις πολιτικές ιδιαιτερότητες κάθε χώρας, συνέκλιναν σε µια κοινή πολιτική στρατηγική. Μέσα από έντονα ενωτικές διαδικασίες διαµορφώθηκαν οι µεγάλοι σχηµατισµοί που υποστήριξαν την υποψηφιότητα των αριστερών προέδρων και οδήγησαν σε νικηφόρες εκλογικές µάχες (για την πολιτική επισκόπηση κάθε χώρας βλ. Prashad and Ballve, 2006). Το PT, το εργατικό κόµµα του Λούλα στη Βραζιλία, είχε ιδρυθεί το Αρχικά ήταν ταυτισµένο µε το εργατικό κίνηµα του Σάο Πάολο, ειδικά στην αυτοκινητοβιοµηχανία, όπου το PT είχε κατορθώσει να οργανώσει συνδικάτα υπό πολύ αντίξοες συνθήκες. Στη συνέχεια απέτησε προνοµιακές σχέσεις µε το ριζοσπαστικό κίνηµα των ακτηµόνων (MST), και άλλες συνδικαλιστικές και κοινωνικές οργανώσεις. Το κόµµα του Λούλα, στις αρχές της δεκαετίας του 1980, είχε ασπασθεί τις ευρωκοµµουνιστικές αντιλήψεις 16

17 του Καουτίνιο, ενός βραζιλιάνου κοµµουνιστή εξόριστου στην Ιταλία και αυτοπροσδιοριζόταν ως ένα κόµµα που θα ακολουθούσε ένα µετά σοσιαλοδηµοκρατικό δρόµο, απορρίπτοντας, τόσο τη σταλινική, όσο και τη σοσιαλδηµοκρατική παράδοση της Αριστεράς. Το 1989 η υποψηφιότητα Λούλα στις προεδρικές εκλογές του έδωσε 44%, ένα εντυπωσιακό ποσοστό που έδειχνε τη δυναµική εισβολή του PT στην πολιτική ζωή της Βραζιλία. Στη συνέχεια όµως έχασε το δυναµισµό του και είχε µια καταστροφική πτώση στις εκλογές του 1998, όταν χωρίς να έχει συγκεκριµένες απαντήσεις, εν µέσω οικονοµικής κρίσης, επεδίωξε µε ιδεολογικές αιχµές να δώσει τη µάχη. Λίγο αργότερα το 2002 µε µια καλά αρθρωµένη κοινωνική και οικονοµική αντζέντα και µε αντιπρόεδρο ένα προοδευτικό βιοµήχανο (Γκόµεζ) κέρδισε. Ενδιάµεσα το PT είχε αναδειχθεί σε σηµαντική πολιτική δύναµη στους τοπικούς θεσµούς και είχε ταυτιστεί µε πρωτοποριακές ιδέες, όπως αυτές του συµµετοχικού προϋπολογισµού. Στην Ουρουγουάη, η περίοδος της δικτατορίας ( ) ανέστειλε την δραστηριότητα της Αριστεράς που στη δεκαετία του '60 είχε ήδη σχηµατίσει την Εθνική Ένωση Εργατών (CNT), µε τη συµµετοχή σοσιαλιστών, κοµµουνιστών και αναρχοσυνδικαλιστών. Το Πλατύ Μέτωπο (Frente Amplio) ιδρύθηκε το 1970, και είχε προλάβει να καταγράψει ισχυρά εκλογικά ποσοστά στις πόλεις (περίπου το 30%). Στη δικτατορία η πολιτική ζωή µεταφέρθηκε σε κοινωνικές οργανώσεις αλληλεγγύης στη βάση. Η δικτατορία ενίσχυσε την πολιτική ταυτότητα των µελών του Πλατιού Μετώπου έναντι των κοµµάτων ή οµάδων που το συναποτελούσαν και οι Επιτροπές Βάσεις αποτέλεσαν την βασική µορφή οργάνωσης του. Από το 1985 και µετά οι κινητοποιήσεις αφορούσαν τη σύγκρουση µε το δικοµµατισµό µέσω των δηµοψηφισµάτων από την ατιµωρησία των δικτατόρων µέχρι την ιδιωτικοποίηση του νερού και τις συγκρούσεις της περιόδου του ακραίου νεοφιλελευθερισµού. Μαζί πλέον και µε τους Τουπαµάρος, και παρά τη διάσπαση του Νέου Χώρου, η ενωτική κουλτούρα πρυτάνευσε στις εκλογές του Η συµµαχία του Πλατιού Μετώπου µε άλλες δυνάµεις από τον κεντρώο χώρο, υπό τον Βάζκεζ, τους έδωσε τη νίκη. Στην Αργεντινή το περονικό κόµµα υπό τον Μένεµ ταυτίστηκε µε τη νεοφιλελεύθερη πολιτική που οδήγησε στη χρεωκοπία τη χώρα. Ο Κίρχνερ ήταν κυβερνήτης σε µια µικρή ασήµαντη περιφέρεια. Η ανάδειξη του στην κεντρική πολιτική σκηνή έγινε µέσω της αναζήτησης των κοινωνικών και πολιτικών δυνάµεων που δεν εκφράζονταν από τον 17

18 παραδοσιακό δικοµµατισµό. Η υποψηφιότητα του στις εκλογές του 2003 στράφηκε κατά του επίσηµου περονιστή Μένεµ και του δεξιού Μάρφι. Κατάφερε να περάσει στο δεύτερο γύρο, οπότε ο Μένεµ παραιτήθηκε και τελικά κέρδισε τις εκλογές. Η εκλογική του βάση προέκυψε από τις επαφές του µε αριστερές συνδικαλιστικές οργανώσεις εκτός των επίσηµων περονικών συνδικαλιστικών οργανώσεων, µε οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωµάτων, µε τις οργανώσεις των ανέργων (τους περίφηµους πικετέρους), µε τα δίκτυα που πολεµούσαν τις ιδιωτικοποιηµένες εταιρείες κοινής ωφέλειας και µε δίκτυα διανοουµένων. Η επιτυχία του αν και ξεκίνησε από τους περιθωριακούς του πολιτικού συστήµατος, µετατράπηκε σε µια πολιτική δύναµη που αξιοποίησε στο έπακρο την κρίση του δικοµµατικού συστήµατος και τη διαφθορά βασικών θεσµών της διοίκησης και της δικαιοσύνης. Στην Βενεζουέλα, όπου τα ριζοσπαστικά κινήµατα σε φοιτητές, εργάτες και γειτονιές, είχαν διαλυθεί µε αυταρχικές µεθόδους στο πρόσφατο παρελθόν, δεν υπήρχαν σηµαντικές κοινωνικές και πολιτικές δυνάµεις οργανωµένες όταν ο Τσάβεζ κέρδισε τις εκλογές το Για την ακρίβεια ο Τσάβεζ είχε απέναντι του όχι µόνο το σύνολο των πολιτικών δυνάµεων, τα µέσα ενηµέρωσης, και τις συντηρητικές οικονοµικές ελίτ, αλλά και τα συνδικάτα του πετρελαιακού τοµέα. Το πολιτικό κίνηµα γύρω από τον Τσάβεζ απέκτησε δυναµική µετά. Ήταν η εκλογή του που αποδέσµευσε τις δυνάµεις των φτωχών, που αποτελούν σχεδόν το 80% του πληθυσµού και οδήγησε σε µια εκρηκτική εµφάνιση οργανώσεων στους πανεπιστηµιακούς χώρους, στην εργασία και τις γειτονιές. Η κοινωνική βάση του Τσάβεζ στάθηκε κρίσιµος παράγοντας στην απόπειρα πραξικοπήµατος το 2001 και στις διαδοχικές εκλογικές µάχες, στις οποίες σύρθηκε µέσα στην τρέχουσα δεκαετία. Αν και η ρητορική του Τσάβεζ είναι η πιο ριζοσπαστική, εντούτοις οι πραγµατικές αλλαγές είναι πολύ κοντά σε αυτές των άλλων χωρών. Το πετρέλαιο αποτελεί τον στρατηγικό τοµέα και οι συµµαχίες γύρω από τον κλάδο αυτό (µε τεχνοκρατικές και οικονοµικές δυνάµεις) παραµένουν κρίσιµες στην παγίωση της ηγεµονίας του Τσάβεζ. Στην Βολιβία, όλα ξεκίνησαν µε την καµπάνια κατά της ιδιωτικοποίησης του νερού, µια πολιτική που ένα χρόνο µετά, το 2000 έφερε στους δρόµους της πρωτεύουσας ένα διαφοροποιηµένο πλήθος µε αίτηµα την ακύρωση της ιδιωτικοποίησης. Σε µία άλλη πόλη χρειάστηκε να επέµβει ο στρατός και να κηρυχθεί στρατιωτικός νόµος πριν υπαναχωρήσει η κυβέρνηση. Η Βολιβία είχε µια µακρά παράδοση οργανωµένης κοινωνικής βάσης, την καλύτερη στη Λατινική Αµερική. Αυτές οι οργανώσεις 18

19 αποτέλεσαν το βασικό πυρήνα αντίστασης στο ακραίο νεοφιλελευθερισµό που ξεκίνησε σχετικά νωρίς, το 1995, όταν ο καθηγητής του Χάρβαρντ Σάκς, ετοίµασε εντός δεκαπανθηµέρου, το περίφηµο πρόγραµµα διάσωσης της χώρας. Έκτοτε οι διαδοχικές ιδιωτικοποιήσεις και η πολιτική ενέργειας (που περιέλαβε την αξιοποίηση το φυσικού αερίου) οδήγησαν σε κλιµάκωση των συγκρούσεων. Αυτές κορυφώθηκαν µε το επίµαχο θέµα της καλλιέργειας της κόκας. Η Ουάσινγκτον χρηµατοδοτούσε τις ειδικές δυνάµεις επιφορτισµένες µε την καταστροφή της παραγωγής, πολιτική που µετά από έντονες κινητοποιήσεις ανεστάλη.ο ιθαγενής Μοράλες, γερουσιαστής από το 1997, αποτέλεσε το πρόσωπο στο οποίο συσπειρώθηκε αυτή η πλατια κοινωνική συµµαχία που µε κεντρικό σύνθηµα την εθνικοποίηση των φυσικών πόρων, την ακύρωση των ιδιωτικοποιήσεων και µια ευρεία κοινωνική αντζέντα κέρδισε τις εκλογές. Και στις άλλες χώρες τα φαινόµενα ήταν παρόµοια. Στον Ισηµερινό,όπου ο ιθαγενής πληθυσµός είναι σηµαντικός, η οργάνωση τους το CONAIE, ιδρύθηκε το 1986, ως ενιαίος οργανισµός για τις 12 διαφορετικές εθνότητες των ιθαγενών. Τα αρχικά αιτήµατα αφορούσαν την αναγνώριση της ταυτότητα των ιθαγενών πληθυσµών, όπως η γλώσσα (η ενσωµάτωση της στο εκπαιδευτικό σύστηµα ήταν µεγάλη κατάκτηση) και ο πολιτισµός τους. Η οικονοµική ατζέντα όµως της δεκαετίας του 1990 διεύρυνε τις διεκδικήσεις τους που αφορούσαν πλέον τη γη και το φυσικό πλούτο. Η πολιτική έκφραση του κινήµατος έγινε πάλι µε ενωτικό τρόπο, µε τη σύµπραξη του CONAIE, µε τα κινήµατα των πόλεων την Επιτροπή Συντονισµού των Κοινωνικών Κινηµάτων (CMS) και το σχηµατισµό το 1995 του Κινήµατος Παχακούτιν, που άρχισε σταδιακά να έχει εκλογικές επιτυχίες. Στην Παραγουάη, το ηµοκρατικό Κογκρέσο (CDP), µία πλατιά συµµαχία συνδικάτων, κοινωνικών οµάδων και αγροτικών ενώσεων, συγκρούστηκε το 2002 ανοικτά µε την κυβέρνηση προκειµένου να µην εφαρµοστεί ένα πακέτο µέτρων σχεδιασµένο από το ιεθνές Νοµισµατικό Ταµείο. Και εδώ ήταν οι συγκρούσεις γύρω από τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές και η δηµιουργία πλατιών κοινωνικών συµµαχιών που οδήγησαν στην εκλογή ενός ακόµα αριστερού προέδρου, σε µιά χώρα όπου είχε βιώσει την µακροβιότερη δικτατορία στη Λατινική Αµερική ( ) και όπου το παραδοσιακό δεξιό κόµµα του Κολοράντο δεν έπαψε ποτέ να ασκεί ασφυκτικό έλεγχο στην κοινωνία. Η µεγάλη στροφή τελικά της Λατινικής Αµερικής ήταν αποτέλεσµα µιας διπλής 19

20 κίνησης. Κοινωνίες καταπιεσµένες επί δεκαετίες, µε τις µεγαλύτερες κοινωνικές ανισότητες στον κόσµο, αλλά µε ισχυρό αντίβαρο τις κοινωνικές οργανώσεις και τα δίκτυα αλληλεγγύης, βρήκαν νέους δρόµους πολιτικής οργάνωσης και έκφρασης µέσα στο δηµοκρατικό πλαίσιο. Οι δύο µεγάλες πολιτικές δυνάµεις θέλησαν την πολιτική ελευθερία να συνδέεται µε τη φιλελεύθερη οικονοµία, και η εφαρµογή της νεοφιλελεύθερης πολιτικής αποτέλεσε το σύµβολο της κεντροδεξιάς και της κεντροαριστεράς στη Λατινική Αµερική. Από την άλλη η σχέση της ελευθερίας µε την κοινωνική δικαιοσύνη αποτέλεσε το κυρίαρχο µοτίβο µιας νέας Αριστεράς που ξεπήδησε µέσα από τους φτωχούς, τόσο των πόλεων όσο και της υπαίθρου. Με εντυπωσιακή πολιτική ενότητα και ανοικτή απέναντι σε ευρύτερες κοινωνικές συµµαχίες µε τα µεσαία στρώµατα, αυτή η Αριστερά κατάφερε να ηγεµονεύσει µέσα σε µια δεκαετία το σύνολο σχεδόν των χωρών της Λατινικής Αµερικής. Βιβλιογραφία Chasteen J.C. (2006), Born in Blood and Fire. A concise history of Latin America, New York: Norton & Company. Foweraker J., T. Landman and N. Harvey, (2003), Governing Latin America, Cambriodge: Polity Press. Gwyne R. And C. Kay (eds), (2004), Latin America transformed. Globalization and Modernity, London: Arnold. Klein N., (2007), The shock doctrine, New York: Metropolitan Books. Prashad V. And T.Ballve (eds), (2006), Dispatches from Latin America. On the Frontline against Neoliberalism, Cambridge, Mass.: South End Press. Skidmore T. and P. Smith (2005), Modern Latin America, Oxford: Oxford UP. 20

Οι δηµοσιονοµικές εξελίξεις στις χώρες της Ε.Ε Γιώργος Σταθάκης Το θέµα το όποιο θα ήθελα να θίξω στην σύντοµη αυτή παρέµβαση αφορά στην εικόνα που παρουσιάζουν οι προϋπολογισµοί των άλλων χωρών της Ε.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΓ Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΩΣ ΤΟ 1941 100 Α. ΚΛΕΙΣΤΕΣ Ή ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Ερωτήσεις διαζευκτικής απάντησης ή του τύπου

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ;

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Καθώς έχουν περάσει, από το 2008 οπότε και ξέσπασε η μεγαλύτερη καπιταλιστική κρίση μετά την κρίση του 1929, οι πάντες σχεδόν συμπεριφέρονται σαν να έχει ξεπεραστεί η κρίση

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 Θέμα Α1 Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α) Με τη βιομηχανική επανάσταση καθώς η κατοχή γης έπαυε προοδευτικά να είναι πηγή εξουσίας

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη (Κοµµουνιστική) ιεθνής εύτερο Συνέδριο 1920. ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΣΜΟ Κοµµουνιστική Αποχική Φράξια του Ιταλικού Σοσιαλιστικού Κόµµατος

Τρίτη (Κοµµουνιστική) ιεθνής εύτερο Συνέδριο 1920. ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΣΜΟ Κοµµουνιστική Αποχική Φράξια του Ιταλικού Σοσιαλιστικού Κόµµατος Τρίτη (Κοµµουνιστική) ιεθνής εύτερο Συνέδριο 1920 ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΣΜΟ Κοµµουνιστική Αποχική Φράξια του Ιταλικού Σοσιαλιστικού Κόµµατος 1. Ο κοινοβουλευτισµός είναι η µορφή πολιτικής εκπροσώπησης

Διαβάστε περισσότερα

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Η Παγκόσµια Μετανάστευση Το 2010, 214 εκατομμύρια άνθρωποι ήταν μετανάστες, κατοικούσαν

Διαβάστε περισσότερα

«Η νίκη του ΣΥΡΙΖΑ θα ήταν µια νέα πνοή για τους ευρωπαϊκούς λαούς»

«Η νίκη του ΣΥΡΙΖΑ θα ήταν µια νέα πνοή για τους ευρωπαϊκούς λαούς» «Η νίκη του ΣΥΡΙΖΑ θα ήταν µια νέα πνοή για τους ευρωπαϊκούς λαούς» Η Ρένα ούρου, µέλος του ΣΥΡΙΖΑ και εκλεγµένη Περιφερειάρχης Αττικής (η διοικητική περιφέρεια της Αθήνας), από την 1η Σεπτεµβρίου 2014,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΘΕΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΟΜΑ Α Α

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΘΕΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΟΜΑ Α Α ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΘΕΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΟΜΑ Α Α ΘΕΜΑ Α1 α. Να περιγράψετε το πρόγραµµα του καθενός από

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα 1 Αντικείµενο Διεθνούς Μακροοικονοµικής Η διεθνής µακροοικονοµική

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13

Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13 Περιεχόμενα Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Οι διεθνείς συναλλαγές και τα συγκριτικά πλεονεκτήματα... 17 Ι. Η αρχή των συγκριτικών πλεονεκτημάτων... 17 Α. Κόστος εργασίας και εξειδικεύσεις...

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Ισοζύγιο πληρωµών

3.2 Ισοζύγιο πληρωµών 3 Ισοζύγιο πληρωµών 3.1 Εισαγωγή ιεθνή οικονοµία Ύφεση στην Γερµανία οικονοµίες του Ευρώ Αυξηση των αµερικανικών επιτοκίων διεθνή επιτόκια και δολάριο($) Χρηµατοοικονοµική κρίση στην Ασία Ανοιχτή οικονοµία

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική.! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική.! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Αντικείμενο Διεθνούς Μακροοικονομικής Η διεθνής μακροοικονομική ασχολείται με το προσδιορισμό των βασικών μακροοικονομικών

Διαβάστε περισσότερα

Το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα. Από το Διμεταλλισμό στο Ευρώ

Το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα. Από το Διμεταλλισμό στο Ευρώ Το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Από το Διμεταλλισμό στο Ευρώ Το Τρίληµµα των Ανοικτών Οικονοµιών 1. Σταθερότητα και Ελεγχος Συναλλαγματικής Ισοτιμίας 2. Χρήση Νομισματικής Πολιτικής για Εσωτερική Ισορροπία

Διαβάστε περισσότερα

Οµιλία Γιάννου Παπαντωνίου στην εκδήλωση του ΚΕΠΠ. «ιεθνής Κρίση και οι Προοπτικές της Ελληνικής Οικονοµίας» Αµφιθέατρο Μεγάρου Καρατζά

Οµιλία Γιάννου Παπαντωνίου στην εκδήλωση του ΚΕΠΠ. «ιεθνής Κρίση και οι Προοπτικές της Ελληνικής Οικονοµίας» Αµφιθέατρο Μεγάρου Καρατζά Οµιλία Γιάννου Παπαντωνίου στην εκδήλωση του ΚΕΠΠ µε θέµα : «ιεθνής Κρίση και οι Προοπτικές της Ελληνικής Οικονοµίας» Αµφιθέατρο Μεγάρου Καρατζά Τετάρτη 16 Ιανουαρίου 2008 Κρίση οικονοµίας, κρίση πολιτικής

Διαβάστε περισσότερα

Τρία ιαγράµµατα, Μία Ιστορία

Τρία ιαγράµµατα, Μία Ιστορία Τρία ιαγράµµατα, Μία Ιστορία Ευκλείδης Τσακαλώτος Ειδική Έκδοση Οικονοµία και Κρίση ΑΥΓΗ 28/2/10 Αν, όπως λένε, µια εικόνα ισοδυναµεί µε χίλιες ιστορίες, σκεφτείτε πόσες ιστορίες εµπεριέχονται σε τρία

Διαβάστε περισσότερα

Η αντιπολίτευση στη µετεµφυλιακή Ελλάδα,

Η αντιπολίτευση στη µετεµφυλιακή Ελλάδα, Βασιλική Π. Μεσθανέως Η αντιπολίτευση στη µετεµφυλιακή Ελλάδα, 1949-1963 Πρόλογος Nικηφόρος ιαµαντούρος ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 15 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ 21 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 31 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι 49 ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΛΑΙΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Οικονομική και Παγκόσμια Οικονομία ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ

Διεθνής Οικονομική και Παγκόσμια Οικονομία ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Διεθνής Οικονομική και Παγκόσμια Οικονομία ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Διεθνής Οικονομική 1. Διεθνές εμπόριο, Διεθνής Εμπορική Πολιτική και Διεθνείς Εμπορικές Συμφωνίες και Θεσμοί 2. Μακροοικονομική Ανοικτών

Διαβάστε περισσότερα

Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα

Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα ΣΥΝΟΨΗ 21 ΣΥΝΟΨΗ Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα 1. Η αναταραχή στην Ευρωζώνη οφείλεται στην παγκόσμια κρίση χρηματιστικοποίησης η

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Ιστορική κρίση της αγοράς εργασίας ύψος της ανεργίας χωρίς ιστορικό προηγούμενο (22.6%) πολύ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1 Οκτώβριος 2010 1. Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1 Η ελληνική οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια από τις μεγαλύτερες κρίσεις τις τελευταίες δεκαετίες. Κύρια χαρακτηριστικά της κρίσης

Διαβάστε περισσότερα

φιλολογικές σελίδες, ιστορία κατευθυνσης γ λυκείου

φιλολογικές σελίδες, ιστορία κατευθυνσης γ λυκείου ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΑΣΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ Γ. ΟΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΚΑΤΑ ΤΟΝ 20ο ΑΙΩΝΑ (σελ. 42-54) 1. Το αγροτικό ζήτηµα ραγδαίες εξελίξεις βιοµηχανική επανάσταση πιέσεις στον αγροτικό χώρο που κυριαρχούσε

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Οικονομική. Paul Krugman Maurice Obsfeld

Διεθνής Οικονομική. Paul Krugman Maurice Obsfeld Paul Krugman Maurice Obsfeld Διεθνής Οικονομική Κεφάλαιο 21 Η Διεθνής Αγορά Κεφαλαίου και τα κέρδη από το Εμπόριο Διεθνής Τραπεζική Λειτουργία και Διεθνής Κεφαλαιαγορά Φιλίππου Ευαγγελία Α.Μ. 1207 Μ069

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος των επιμελητών στην ελληνική έκδοση

Πρόλογος των επιμελητών στην ελληνική έκδοση Πρόλογος των επιμελητών στην ελληνική έκδοση Αν και οι περισσότεροι μελετητές εντοπίζουν την ανάδυση του λαϊκισμού στα τέλη του 19 ου αιώνα, με τους Ρώσους Ναρόντνικι και το κίνημα των Λαϊκιστών στις ΗΠΑ,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 5. Η ΕΕ ΣΤΗ ΔΙΕΘΝΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ. Βασικά θέματα προς συζήτηση:

ΕΝΟΤΗΤΑ 5. Η ΕΕ ΣΤΗ ΔΙΕΘΝΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ. Βασικά θέματα προς συζήτηση: ΕΝΟΤΗΤΑ 5. Η ΕΕ ΣΤΗ ΔΙΕΘΝΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ Βασικά θέματα προς συζήτηση: Τι είναι η διεθνής περιφερειακή συνεργασία και ποια η εξέλιξη του φαινομένου; Μορφές Περιφερειακών

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη ανάλυση εκλογικού αποτελέσματος Σεπτεμβρίου 2015

Σύντομη ανάλυση εκλογικού αποτελέσματος Σεπτεμβρίου 2015 Σύντομη ανάλυση εκλογικού αποτελέσματος Σεπτεμβρίου 2015 Σεπτέμβριος 15 Ιανουάριος 15 ΣΥΡΙΖΑ 35,46 36,34 ΝΔ 28,10 27,81 ΧΑ 6,99 6,28 ΠΑΣΟΚ 6,28 4,68 ΚΚΕ 5,55 5,45 ΠΟΤΑΜΙ 4,09 6,05 ΑΝΕΛ 3,69 4,75 ΕΝΩΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΚΑΙ Γ.Δ. ΙΟΒΕ Κου ΓΙΑΝΝΗ ΣΤΟΥΡΝΑΡΑ Στην συζήτηση εκδήλωση με θέμα: «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 2011+»

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΚΑΙ Γ.Δ. ΙΟΒΕ Κου ΓΙΑΝΝΗ ΣΤΟΥΡΝΑΡΑ Στην συζήτηση εκδήλωση με θέμα: «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 2011+» ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΚΑΙ Γ.Δ. ΙΟΒΕ Κου ΓΙΑΝΝΗ ΣΤΟΥΡΝΑΡΑ Στην συζήτηση εκδήλωση με θέμα: «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 2011+» Α Πρόβλημα Ελλάδας: Γιατί φτάσαμε εδώ Πολιτική Οικονομία της

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΜΑΤΟΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ: ΑΙΤΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ. Αντώνης Τορτοπίδης, οικονομολόγος 1

Η ΧΡΗΜΑΤΟΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ: ΑΙΤΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ. Αντώνης Τορτοπίδης, οικονομολόγος 1 Η ΧΡΗΜΑΤΟΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ: ΑΙΤΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Συνοπτικό συμπέρασμα Αντώνης Τορτοπίδης, οικονομολόγος 1 Οκτώβριος 2008 1. Η κρίση είναι αμερικανική και όχι παγκόσμια. Όμως γίνεται παγκόσμια αν δεν αντιμετωπιστεί

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΩΝ 14 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 15

Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΩΝ 14 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 15 Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ Περιεχόμενα ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΩΝ 14 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 15 ΜΕΡΟΣ Ι ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΙΕΘΝΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ 25 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Οργανισμός είναι ένα σύνολο κρατών, που δημιουργείται με διεθνή συνθήκη, διαθέτει μόνιμα όργανα νομική προσωπικότητα διαφορετική από τα κράτη

Διεθνής Οργανισμός είναι ένα σύνολο κρατών, που δημιουργείται με διεθνή συνθήκη, διαθέτει μόνιμα όργανα νομική προσωπικότητα διαφορετική από τα κράτη Διεθνείς Οργανισμοί Περιεχόμενα Σελ.3 Τι είναι διεθνής οργανισμός; Σελ.4 Κατηγορίες διεθνών οργανισμών Σελ.5-6 Σημαντικότεροι Διεθνείς Οργανισμοί Σελ.7 Τι είναι Μη Κυβερνητικός Οργανισμός Σελ.8-11 Μ.Κ.Ο

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής

Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής Ηλίας Κικίλιας Διευθυντής Ερευνών Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών

Διαβάστε περισσότερα

Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών. Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012

Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών. Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012 Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012 Το διεθνές περιβάλλον επιδεινώνεται 2011 Νέα επιβράδυνση ανάπτυξης παγκόσµιας οικονοµίας στο δ τρίµηνο του

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΕΙΡΑΜΑ ΤΗΣ ΛΑΤΙΝΙΚΗΣ ΑΜΕΡΙΚΗΣ

ΤΟ ΠΕΙΡΑΜΑ ΤΗΣ ΛΑΤΙΝΙΚΗΣ ΑΜΕΡΙΚΗΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η λατινοαμερικανική πραγματικότητα χαρακτηρίζεται από μια μοναδικότητα. Περιέχει στην καθημερινότητά της, στην ιστορία της και στην κουλτούρα της στοιχεία που είναι σχεδόν φανταστικά, μυθικά,

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά Επίπεδα Τιμών και Συναλλαγματικές Ισοτιμίες. Μακροχρόνιοι Προσδιοριστικοί Παράγοντες των Συναλλαγματικών Ισοτιμιών

Σχετικά Επίπεδα Τιμών και Συναλλαγματικές Ισοτιμίες. Μακροχρόνιοι Προσδιοριστικοί Παράγοντες των Συναλλαγματικών Ισοτιμιών Σχετικά Επίπεδα Τιμών και Συναλλαγματικές Ισοτιμίες Μακροχρόνιοι Προσδιοριστικοί Παράγοντες των Συναλλαγματικών Ισοτιμιών 1 Ισοτιµία Δολαρίου Στερλίνας, 1870-2011 $6.00$$ $5.00$$ $4.00$$ $3.00$$ $2.00$$

Διαβάστε περισσότερα

στη Βουλγαρία και µετά την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση την 1 η Ιανουαρίου 2007, κάτω από τον πιο εύγλωττο τίτλο Σύγχρονη

στη Βουλγαρία και µετά την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση την 1 η Ιανουαρίου 2007, κάτω από τον πιο εύγλωττο τίτλο Σύγχρονη Σύγχρονη Βουλγαρία: Από το Ανατολικό Μπλοκ στην Ευρωπαϊκή Ένωση Πρόλογος Το παρόν βιβλίο προέκυψε µέσα από συζητήσεις που ξεκίνησαν στα τέλη του 2008 στη Σόφια γύρω από την αναγκαιότητα πρόσβασης του ελληνικού

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Μαραντζίδης Πανεπιστήμιο Μακεδονίας

Νίκος Μαραντζίδης Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Νίκος Μαραντζίδης Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Η σχέση της ελληνικής κοινωνίας με την Ευρώπη και η στάση της κοινής γνώμης γύρω από το ζήτημα «Ευρώπη» είναι τόσο παλιά όσο και η συγκρότηση της ΕΟΚ στα τέλη

Διαβάστε περισσότερα

Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ)

Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) Το βελγικό ΑΕΠ αντιπροσωπεύει το 2,9% του συνολικού ΑΕΠ της Ε.Ε., το 4% του ΑΕΠ της ευρωζώνης και το 0,97% του ΑΕΠ του ΟΟΣΑ (στοιχεία 2014). Το Βέλγιο είναι ένας σημαντικός

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΚΟΣΤΟΣ ΤΟΥ ΝΕΟΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΥ

ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΚΟΣΤΟΣ ΤΟΥ ΝΕΟΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΥ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΚΟΣΤΟΣ ΤΟΥ ΝΕΟΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΥ Το κύμα των νεοφιλελεύθερων διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων της δεκαετίας του 1990 προκάλεσε πραγματική εκατόμβη στις λατινοαμερικανικές κοινωνίες. Το νέο μεγάλο

Διαβάστε περισσότερα

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ 1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ Το διάγραμμα κυκλικής ροής της οικονομίας (κεφ. 3, σελ. 100 Mankiw) Εισόδημα Υ Ιδιωτική αποταμίευση S Αγορά συντελεστών Αγορά χρήματος Πληρωμές συντελεστών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Διεύθυνση Οικονομικής Ανάλυσης

ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Διεύθυνση Οικονομικής Ανάλυσης ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Διεύθυνση Οικονομικής Ανάλυσης ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ O ΑΓΡΟΔΙΑΤΡΟΦΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΠΡΟΣΦΕΡΕΙ ΕΠΙΠΛΕΟΝ 12,2 ΔΙΣ ΕΤΗΣΙΩΣ ΑΝ ΕΝΙΣΧΥΘΕΙ Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ, ΤΟ BRANDING ΚΑΙ Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010. Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009. Γενικά χαρακτηριστικά

ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010. Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009. Γενικά χαρακτηριστικά ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010 Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009 Γενικά χαρακτηριστικά Η διεθνής οικονομική κρίση, που άρχισε να πλήττει σοβαρά την παγκόσμια οικονομία από το

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Βιογραφικό σημείωμα Ο Πολυμέρης Βόγλης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1964. Σπούδασε στο Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και εκπόνησε τη διατριβή του στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση του κ. Ευθύμιου Ο. Βιδάλη Αντιπρόεδρο Δ.Σ. ΣΕΒ Πρόεδρο Συμβουλίου ΣΕΒ για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη

Παρουσίαση του κ. Ευθύμιου Ο. Βιδάλη Αντιπρόεδρο Δ.Σ. ΣΕΒ Πρόεδρο Συμβουλίου ΣΕΒ για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη Παρουσίαση του κ. Ευθύμιου Ο. Βιδάλη Αντιπρόεδρο Δ.Σ. ΣΕΒ Πρόεδρο Συμβουλίου ΣΕΒ για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη «Μεταρρυθμίσεις και Οικονομική Ανάπτυξη» 20 Μαρτίου 2014 Ευθύμιος Ο. Βιδάλης Αντιπρόεδρος Δ.Σ. ΣΕΒ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών! «Διοίκηση και Διαχείριση Οικονοµικών Μονάδων &!Οργανισµών (ΔΔΟΜΟ)»! µε κατεύθυνση τη "Στρατηγική Διοίκηση"!

Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών! «Διοίκηση και Διαχείριση Οικονοµικών Μονάδων &!Οργανισµών (ΔΔΟΜΟ)»! µε κατεύθυνση τη Στρατηγική Διοίκηση! Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Διοίκηση και Διαχείριση Οικονοµικών Μονάδων &Οργανισµών (ΔΔΟΜΟ)» µε κατεύθυνση τη "Στρατηγική Διοίκηση" Θεµατική Ενότητα 1 ΟΙΚΟΝOMIKA ΓΙΑ ΣΤΕΛΕΧΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Ακαδηµαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

Εργαζόμενος - Εργοδότης

Εργαζόμενος - Εργοδότης Οικονομική δραστηριότητα στην Αρχαία Ελλάδα Εργαζόμενος - Εργοδότης Καταναλωτή Επενδυτές Εργαστήρι 1 Η Πρώτη του Μάη δεν είναι αργία είναι απεργία Εικόνες από την απεργία στο Σικάγο 1886 8ώρες δουλειά

Διαβάστε περισσότερα

Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας

Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας Τα κυριότερα χαρακτηριστικά της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας είναι η συνέχεια στόχων και στρατηγικών επιλογών στη βάση των πολιτικών αντιλήψεων

Διαβάστε περισσότερα

Απασχόληση και πολιτισµός, πυλώνες κοινωνικής συνοχής και ένταξης των µεταναστών για µια βιώσιµη Ευρώπη

Απασχόληση και πολιτισµός, πυλώνες κοινωνικής συνοχής και ένταξης των µεταναστών για µια βιώσιµη Ευρώπη ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΗ ΑΥΤΟ ΙΟΙΚΗΣΗ ΚΥΚΛΑ ΩΝ Επιτροπή των Περιφερειών ιάσκεψη µε θέµα Απασχόληση και πολιτισµός, πυλώνες κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ δια χειρός Dr. Ε. Φραγκεδάκη ISBN: 978-960-93-3811-0 SAPPHO SOFT Dr. Ε. Φραγκεδάκη ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ 109 5. Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 4 Φεβρουαρίου 2013 ΝΟΕΣ ΔΟΕΣ ΤΟΕΣ ΝΟΕΣ ΑΠΟΔΗΜΟΥ. Γραφείο Προέδρου Γραφείο Γενικού Δ/ντή. Συντρόφισσες, σύντροφοι

Αθήνα, 4 Φεβρουαρίου 2013 ΝΟΕΣ ΔΟΕΣ ΤΟΕΣ ΝΟΕΣ ΑΠΟΔΗΜΟΥ. Γραφείο Προέδρου Γραφείο Γενικού Δ/ντή. Συντρόφισσες, σύντροφοι Συντονιστής Οργανωτικής Γραμματείας ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιπποκράτους 22 & Ναυαρίνου, 106 80 Αθήνα Τηλ.: 210 3665301-03 - Fax: 210 3665089 www.pasok.gr - e-mail: syntonistis@pasok.gr Αθήνα, 4 Φεβρουαρίου 2013 ΠΡΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Συνεντεύξεις «πρόσωπο με πρόσωπο (face to face). Κοινές ερωτήσεις για όλους τους συμμετέχοντες.

Συνεντεύξεις «πρόσωπο με πρόσωπο (face to face). Κοινές ερωτήσεις για όλους τους συμμετέχοντες. Κεντρικά ερωτήματα: Ποιες είναι οι διαστάσεις της συζήτησης για την κρίση στο Δημόσιο Διάλογο; Ήταν η υιοθέτηση του πακέτου διάσωσης για την Ελλάδα και η ένταξη της Ελλάδας στο μηχανισμό στήριξης μονόδρομος

Διαβάστε περισσότερα

2.1 Από την αγροτική κοινωνία στην κοινωνία της πληροφορίας και της γνώσης 2.1.1 Αγροτική κοινωνία Αγροτικές ονομάζονται οι κοινωνίες που ζουν από

2.1 Από την αγροτική κοινωνία στην κοινωνία της πληροφορίας και της γνώσης 2.1.1 Αγροτική κοινωνία Αγροτικές ονομάζονται οι κοινωνίες που ζουν από ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ---ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο Η ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΩΡΕΣ: 4 2.1 Από την αγροτική κοινωνία στην κοινωνία της πληροφορίας και της γνώσης 2.1.1 Αγροτική κοινωνία Αγροτικές ονομάζονται οι κοινωνίες που ζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Τµήµα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών (ΔΕΣ) Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Ειδίκευσης στις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές Εργασία στο µάθηµα «Γεωπολιτική των

Διαβάστε περισσότερα

https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404

https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404 ΑΡΧΕΣ https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404 Όλο το καταστατικό 2.1 Άμεσης Δημοκρατίας 2.2.1 Άμεσης Δημοκρατίας Μαζική αλλαγή. Οι αλλαγές στο 2.1 και 2.2.1 είναι στις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 152 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III Η εκ των προτέρων αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του 3 ου ΚΠΣ µπορεί να πραγµατοποιηθεί µε τρόπους οι οποίοι

Διαβάστε περισσότερα

Ηλικιακή σύνθεση πληθυσµού

Ηλικιακή σύνθεση πληθυσµού Ηλικιακή σύνθεση πληθυσµού Ηλικιακή πληθυσµιακή δοµή Χρήση διαγραµµάτων ηλικιακής δοµής 3 ηλικιακές κατηγορίες προαναπαραγωγική (0-14 ετών) αναπαραγωγική (15-44 ετών) µετα-αναπαραγωγική (45-85+ ετών) 1

Διαβάστε περισσότερα

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς εκδόθηκε η ακόλουθη ανακοίνωση µε αφορµή την τροπολογία που κατέθεσε ο ευρωβουλευτής της

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α1 α. σχολικό βιβλίο, σελ. 46. Φεντερασιόν: ήταν μεγάλη πολυεθνική εργατική οργάνωση της Θεσσαλονίκης, με πρωτεργάτες σοσιαλιστές από την ανοικτή σε νέες ιδέες

Διαβάστε περισσότερα

Το παρόν αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης εργασίας, η οποία εξελίσσεται σε έξι μέρη που δημοσιεύονται σε αντίστοιχα τεύχη. Τεύχος 1, 2013.

Το παρόν αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης εργασίας, η οποία εξελίσσεται σε έξι μέρη που δημοσιεύονται σε αντίστοιχα τεύχη. Τεύχος 1, 2013. Είναι Πράγματι οι Γερμανοί Φτωχότεροι από τους Έλληνες, in DEEP ANALYSIS Ενέργεια Παγκόσμιες Ενεργειακές Ανάγκες της Περιόδου 2010-2040 του Ιωάννη Γατσίδα και της Θεοδώρας Νικολετοπούλου in DEEP ANALYSIS

Διαβάστε περισσότερα

23/11/14. 20 ος αιώνας. } Φορντισµός (Henry Ford) } Τεϋλορισµός (Fredrich Taylor) } επιστηµονική διοίκηση της εργασίας

23/11/14. 20 ος αιώνας. } Φορντισµός (Henry Ford) } Τεϋλορισµός (Fredrich Taylor) } επιστηµονική διοίκηση της εργασίας 20 ος αιώνας } Φορντισµός (Henry Ford) } Τεϋλορισµός (Fredrich Taylor) } επιστηµονική διοίκηση της εργασίας 1 Taylor F. (1911) The Principles of Scientific Management. επιστηµονική διοίκηση της εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

«Τα Βήματα του Εστερναχ»

«Τα Βήματα του Εστερναχ» «Τα Βήματα του Εστερναχ» Τοποθέτηση του ΔΗΜ.ΓΚΟΥΝΤΟΠΟΥΛΟΥ στη παρουσίαση του βιβλίου ΑΛΕΚΟΥ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΕΙΟ-Λάρισα 16/1/2009 Κυρίες και κύριοι. Σε κάθε βιβλίο, μελέτη,διήγημα η ποίημα ο συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ)

Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΣΟΣΙΑΛΙΣΤΙΚΟΥ ΚΟΜΜΑΤΟΣ Η ποιότητα των τροφίµων, που παράγονται στην Ευρώπη, επηρεάζει τον καθένα µας, όπως βεβαίως, και η διαχείριση της

Διαβάστε περισσότερα

7η ιδακτική Ενότητα ΕΚΛΟΓΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ. Παρατηρήσεις, Σχόλια, Επεξηγήσεις

7η ιδακτική Ενότητα ΕΚΛΟΓΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ. Παρατηρήσεις, Σχόλια, Επεξηγήσεις 7η ιδακτική Ενότητα ΕΚΟΓΙΚΑ ΥΤΗΜΑΤΑ Παρατηρήσεις, χόλια, Επεξηγήσεις Παραθέτουµε απόσπασµα από το υνταγµατικό ίκαιο του Αθανασίου Γ. Ράικου, τόµος Α, εισαγωγή - οργανωτικό µέρος, τεύχος Α, καθώς και αποσπάσµατα

Διαβάστε περισσότερα

Επισκόπηση Αλβανικής Οικονομίας 2008

Επισκόπηση Αλβανικής Οικονομίας 2008 Επισκόπηση Αλβανικής Οικονομίας 2008 Υπεύθυνος Έκδοσης: Χρήστος Φαρµάκης-Συµβουλος ΟΕΥ Α Επιµέλεια:Σπυρίδων Οικονόµου, Γραµµατέας ΟΕΥ Α - Sonila-Sofia Kisi Πρεσβεία της Ελλάδας Γραφείο Οικονομικών & Εμπορικών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΒΑΝΙΑ Οικονομία & Εξωτερικό Εμπόριο

ΑΛΒΑΝΙΑ Οικονομία & Εξωτερικό Εμπόριο ΑΛΒΑΝΙΑ Οικονομία & Εξωτερικό Εμπόριο Ιανουάριος Σεπτέμβριος 2008 Υπεύθυνος Έκδοσης: Χρήστος Φαρµάκης-Συµβουλος ΟΕΥ Α Επιµέλεια:Σπυρίδων Οικονόµου, Γραµµατέας ΟΕΥ Α - Sonila-Sofia Kisi Πρεσβεία της Ελλάδας

Διαβάστε περισσότερα

Ρ. Χάουσμαν: Η λύση βρίσκεται στις εξαγωγές Κέρδος online 10/6/2011 15:26 http://www.kerdos.gr/default.aspx?id=1511781&nt=103 Περισσότερα προβλήματα θα δημιουργούσε παρά θα επέλυε τυχόν έξοδος της Ελλάδας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης 2 η εργασία 2012 13 ΘΕΜΑ: «Στις παραμονές της λεγόμενης βιομηχανικής επανάστασης,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Κατάλογος διευκρινιστικού υλικού..................................... 18 Πρόλογος....................................................... 27 Ευχαριστίες......................................................

Διαβάστε περισσότερα

Ποιος πρέπει, άραγε, να κυβερνά; Ο λαός; Οι. πλούσιοι; Οι γενικής αποδοχής, Ο ικανότερος; Ένας φωτισµένος δικτάτορας; Καθεµία από αυτές

Ποιος πρέπει, άραγε, να κυβερνά; Ο λαός; Οι. πλούσιοι; Οι γενικής αποδοχής, Ο ικανότερος; Ένας φωτισµένος δικτάτορας; Καθεµία από αυτές Ποιος πρέπει, άραγε, να κυβερνά; Ο λαός; Οι πλούσιοι; Οι γενικής αποδοχής, Ο ικανότερος; Ένας φωτισµένος δικτάτορας; Καθεµία από αυτές τις λύσεις εµφανίζει την ίδια αδυναµία µε τις υπόλοιπες. Οπότε τι

Διαβάστε περισσότερα

ΜAΘΗΜΑ 4 Ο Η ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΜAΘΗΜΑ 4 Ο Η ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΙΙ ΚΡΑΤΗ, ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΣΤΟ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΝΤΙΑ ΑΝΑΓΝΏΣΤΟΥ ΜAΘΗΜΑ 4 Ο Η ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΗΜΕΡΙΝΟ ΜΑΘΗΜΑ Ιστορική διαμάχη ανάμεσα στον σοσιαλισμό και τον

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΤΩΧΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Η ΦΤΩΧΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 1 Η ΦΤΩΧΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Αθανασίου Γεωργία Μόσχος Παύλος Τσορδιά Ειρήνη Γεωργία Τσορδιάς Δημήτρης Πάτρα,12 Δεκεμβρίου 2012 2 Ευχαριστίες : Ευχαριστούµε πολύ την επιβλέπουσα καθηγήτρια αυτής της εργασίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Βασικές αρχές. Εφαρµογές στην Ελληνική Οικονοµία. Ασκήσεις.

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Βασικές αρχές. Εφαρµογές στην Ελληνική Οικονοµία. Ασκήσεις. ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Βασικές αρχές. Εφαρµογές στην Ελληνική Οικονοµία. Ασκήσεις. Κεφάλαιο 1 Η Μακροοικονοµική Επιστήµη 1.1. Μικροοικονοµική και Μακροοικονοµική 1.2. Μακροοικονοµικά Υποδείγµατα 1.3.

Διαβάστε περισσότερα

Made in Greece: τι σημαίνει το Ελληνικό προϊόν για τους καταναλωτές και την εθνική οικονομία. Γεώργιος Μπάλτας Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Made in Greece: τι σημαίνει το Ελληνικό προϊόν για τους καταναλωτές και την εθνική οικονομία. Γεώργιος Μπάλτας Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Made in Greece: τι σημαίνει το Ελληνικό προϊόν για τους καταναλωτές και την εθνική οικονομία Γεώργιος Μπάλτας Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Βραβεία Made in Greece Για προϊόντα και επιχειρήσεις που παράγουν

Διαβάστε περισσότερα

Όταν τα διαγράμματα «μιλούν»*

Όταν τα διαγράμματα «μιλούν»* Η ΥΠΟΘΕΣΗ «ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΡΙΣΗ» 13 Αντί Εισαγωγής Όταν τα διαγράμματα «μιλούν»* Στο διάστημα από τον Οκτώβριο του 2009 μέχρι το Μάιο του 2010, η Ελλάδα δέχτηκε μια πρωτοφανή χρηματοπιστωτική επίθεση, που οδήγησε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΚΡΗΤΗΣ 2014-2020

ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΚΡΗΤΗΣ 2014-2020 1 ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΚΡΗΤΗΣ 2014-2020 Μαρία Κασωτάκη Προϊσταμένη ΕΔΑ Περιφέρειας Κρήτης ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2013 ΣΥΓΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ, ΑΠΟ ΤΑ ΔΙΑΡΘΡΩΤΙΚΑ ΤΑΜΕΙΑ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Δευτέρα, 3 Ιουνίου 2013

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΑ ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΣΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ. ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ» (σελ. 196-206)

«ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΑ ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΣΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ. ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ» (σελ. 196-206) ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ & ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: ΑΝ. ΜΑΣΤΡΟΓΙΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Προτάσεις πολιτικής για τη διαχείριση προβληµατικών χαρτοφυλακίων δανείων

Προτάσεις πολιτικής για τη διαχείριση προβληµατικών χαρτοφυλακίων δανείων Προτάσεις πολιτικής για τη διαχείριση προβληµατικών χαρτοφυλακίων δανείων Κερασίνα Ραυτοπούλου Σύµβουλος Αντιπροέδρου της Κυβέρνησης στον Χρηµατοπιστωτικό Τοµέα 1 Εισαγωγή Στην Ελλάδα η οικονοµική κρίση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΘΝΗ ΤΡΑΠΕΖΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

ΔΙΕΘΝΗ ΤΡΑΠΕΖΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ενότητα 11: Διεθνείς Χρηματοδοτικοί Οργανισμοί Μιχαλόπουλος Γεώργιος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες, που υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

10 Δεκεμβρίου 2009. Πανεπιστήμιο Κύπρου

10 Δεκεμβρίου 2009. Πανεπιστήμιο Κύπρου Η οικονομική κρίση και το μέλλον της Κυπριακής οικονομίας 10 Δεκεμβρίου 2009 Πανεπιστήμιο Κύπρου Δημόσια Οικονομικά 2009 Έσοδα 2009 2008 2009 2009 εκ. εκ. 2008 εκ. 2008 (%) ΤΕΠ 1.460,0 1.718,5 258,5 15,0

Διαβάστε περισσότερα

Η -Ζώνη δεν θα διαλυθεί, μάλλον θα ευημερήσει

Η -Ζώνη δεν θα διαλυθεί, μάλλον θα ευημερήσει Η -Ζώνη δεν θα διαλυθεί, μάλλον θα ευημερήσει Συγκριτική ανάλυση βασικών οικονομικών δεδομένων Φεβρουάριος 2013 Σύνοψη Συμπέρασμα 1 Α. Η ΚΡΙΣΗ ΧΡΕΟΥΣ ΔΕΝ ΑΝΤΙΚΑΤΟΠΤΡΙΖΕΙ ΤΑ ΒΑΣΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ 3 ΔΕΔΟΜΕΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ο H ΙΕΥΡΥΝΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ 6.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ο H ΙΕΥΡΥΝΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ 6.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ο H ΙΕΥΡΥΝΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ 6.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Μετά από δέκα χρόνια διαπραγµατεύσεις και τις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Συµβουλίου της Κοπεγχάγης (12-13 εκεµβρίου 2002), η Ευρωπαϊκή Ένωση αναµένει

Διαβάστε περισσότερα

Στην Ελλάδα σιωπούν για το τεράστιο ανταγωνιστικό πλεονέκτηµά της

Στην Ελλάδα σιωπούν για το τεράστιο ανταγωνιστικό πλεονέκτηµά της Στην Ελλάδα σιωπούν για το τεράστιο ανταγωνιστικό πλεονέκτηµά της Τετάρτη, 29 Οκτωβρίου 2014 Ο Σπύρος Ολύµπιος είναι από τα πλέον καταξιωµένα στελέχη στον χώρο της Διοίκησης και της Βιοµηχανίας στην Ελλάδα.

Διαβάστε περισσότερα

Σχήμα 20: Τύποι πληθυσμιακών πυραμίδων

Σχήμα 20: Τύποι πληθυσμιακών πυραμίδων IV.3. Οι πληθυσμιακές πυραμίδες Στην ανάλυση των πληθυσμιακών δομών κεντρικό ρόλο έχουν οι πληθυσμιακές πυραμίδες και οι αποκαλούμενοι δομικοί δείκτες. Η κατανομή του συνόλου των ατόμων ενός πληθυσμού

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ Χωρίζεται σε δύο μεγάλες περιοχές: -ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ -ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Η συμπεριφορά της οικονομικής μονάδας (καταναλωτής, νοικοκυριό, επιχείρηση, αγορά). Εξετάζει θέματα

Διαβάστε περισσότερα

Κανόνας Χρυσού. Διεθνής Μακροοικονομική Πολιτική (κεφ.18) Σύστημα κανόνα χρυσού: σε ποια χρονική περίοδο αναφέρεται; Λειτουργία του κανόνα χρυσού

Κανόνας Χρυσού. Διεθνής Μακροοικονομική Πολιτική (κεφ.18) Σύστημα κανόνα χρυσού: σε ποια χρονική περίοδο αναφέρεται; Λειτουργία του κανόνα χρυσού Κανόνας Χρυσού Διεθνής Μακροοικονομική Πολιτική (κεφ.18) Το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα 1870-1973 Βασικές αρχές λειτουργίας Ιστορικά (ποια περίοδο καλύπτει) Εξωτερική ισορροπία (ισοζύγιο πληρωμών ισοσκελισμένο)

Διαβάστε περισσότερα

Χωροταξικός Σχεδιασμός της Ανώτατης Εκπαίδευσης

Χωροταξικός Σχεδιασμός της Ανώτατης Εκπαίδευσης Χωροταξικός Σχεδιασμός της Ανώτατης Εκπαίδευσης (Εισήγηση προς την ΟΣΕΠ ΤΕΙ) ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ Η «άναρχη» ανάπτυξη της Ανώτατης Εκπαίδευσης τα τελευταία χρόνια κυρίως λόγω της ίδρυσης νέων τμημάτων, παραρτημάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε. ΕΠΟ 11: Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης 4 η εργασία ακαδημαϊκού έτους 2012-13 Θέμα: «Συγκρίνετε τις οικονομικές πολιτικές

Διαβάστε περισσότερα

B Η ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΕΝΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ

B Η ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΕΝΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ B Η ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΕΝΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ 1. Ιστορική εξέλιξη της Χωροταξίας Η Χωροταξία στην Ελλάδα αρχίζει να εμφανίζεται ως ιδιαίτερος κλάδος (discipline) μεταπολεμικά, στις αρχές του δεύτερου μισού

Διαβάστε περισσότερα

Άνθρωπος και δοµηµένο περιβάλλον

Άνθρωπος και δοµηµένο περιβάλλον ΤΕΤΑΡΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Άνθρωπος και δοµηµένο περιβάλλον Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Επιλέξετε τη σωστή από τις παρακάτω προτάσεις, θέτοντάς την σε κύκλο. 1. Το περιβάλλον γίνεται ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΝΕΣ α) όταν µέσα

Διαβάστε περισσότερα

Συνδέοντας τους παραγωγούς τροφίμων με τις αγορές: Συντονισμός, οργάνωση και συλλογική επιχειρηματικότητα πριν και μετά από την κρίση

Συνδέοντας τους παραγωγούς τροφίμων με τις αγορές: Συντονισμός, οργάνωση και συλλογική επιχειρηματικότητα πριν και μετά από την κρίση Συνδέοντας τους παραγωγούς τροφίμων με τις αγορές: Συντονισμός, οργάνωση και συλλογική επιχειρηματικότητα πριν και μετά από την κρίση Κωνσταντίνος Ηλιόπουλος, PhD Ημερίδα: Επιστροφή στη Γεωργία; Μύθοι

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε πότε γίνονται εκλογές; Κάθε τέσσερα χρόνια, εκτός αν η Βουλή διαλυθεί νωρίτερα.

Κάθε πότε γίνονται εκλογές; Κάθε τέσσερα χρόνια, εκτός αν η Βουλή διαλυθεί νωρίτερα. Τι πρέπει να γνωρίζω για τη Βουλή Τι είναι η Βουλή; Είναι συλλογικό πολιτικό όργανο που αντιπροσωπεύει τον λαό. Αναδεικνύεται µε την ψήφο του εκλογικού σώµατος, δηλαδή όλων των ελλήνων πολιτών που έχουν

Διαβάστε περισσότερα

«Η πρόκληση της αλλαγής του κράτους σήµερα»

«Η πρόκληση της αλλαγής του κράτους σήµερα» Αντώνης Μακρυδηµήτρης Καθηγητής Πανεπιστηµίου Αθηνών «Η πρόκληση της αλλαγής του κράτους σήµερα» Ι Βασικό πρόβληµα της χώρας υπήρξε εδώ και καιρό η ποιότητα της δηµοκρατίας και της λειτουργίας των δηµοσίων

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες Μυρτώ - Σμαρώ Γιαλαμά Α.Μ.: 1207 Μ 075 Διεθνής Πολιτική Οικονομία Μάθημα: Γεωπολιτική των Κεφαλαιαγορών Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες 1. Τι είναι η παγκόσμια αγορά συναλλάγματος;

Διαβάστε περισσότερα

Η κρίση της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων Η ιταλική και γερμανική ενοποίηση. Φύλλο Εργασίας

Η κρίση της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων Η ιταλική και γερμανική ενοποίηση. Φύλλο Εργασίας Η κρίση της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων Η ιταλική και γερμανική ενοποίηση Φύλλο Εργασίας 1. Αφού συμβουλευτείτε τη σελίδα 44 του βιβλίου σας καθώς και το χάρτη που παρατίθεται, να συμπληρώσετε την πιο

Διαβάστε περισσότερα

3. Να εξηγήσετε γιατί η αστική επανάσταση δεν κατόρθωσε να επιβληθεί και να οδηγήσει τη Ρωσία σ ένα φιλελεύθερο δηµοκρατικό πολίτευµα.

3. Να εξηγήσετε γιατί η αστική επανάσταση δεν κατόρθωσε να επιβληθεί και να οδηγήσει τη Ρωσία σ ένα φιλελεύθερο δηµοκρατικό πολίτευµα. Β. ΑΝΟΙΚΤΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Ερωτήσεις ανάπτυξης 1. Λαµβάνοντας υπόψη σας τα εθνικά, κοινωνικά, οικονοµικά και πολιτικά χαρακτηριστικά της τσαρικής Ρωσίας καθώς και τις ιδιαίτερες συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

Νότια Ευρώπη. Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός. Ελληνικά

Νότια Ευρώπη. Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός. Ελληνικά Νότια Ευρώπη Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός Η πρόσφατη οικονομική κρίση επηρέασε εκατομμύρια Ευρωπαίων πολιτών με πολλούς να χάνουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Ο Πληθωρισμός και οι κεντρικές τράπεζες. Ισμήνη Πάττα Περίληψη, 2 ου μισού του κεφ. 12 ΑΜ 1207/Μ:070

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Ο Πληθωρισμός και οι κεντρικές τράπεζες. Ισμήνη Πάττα Περίληψη, 2 ου μισού του κεφ. 12 ΑΜ 1207/Μ:070 ΠΕΡΙΛΗΨΗ (2 ου μέρους κεφαλαίου 12 ( από το 12.4. και μετά, του βιβλίου Οικονομική για Επιχειρησιακές Σπουδές, του D. Mc Aleese) Ο Πληθωρισμός και οι κεντρικές τράπεζες Βασικά Σημεία : *Κεντρικές Τράπεζες,

Διαβάστε περισσότερα

Η πολιτική Συνοχής στην περίοδο 2007-2013. Προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

Η πολιτική Συνοχής στην περίοδο 2007-2013. Προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Η πολιτική Συνοχής στην περίοδο 2007-2013. Προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Στον Πίνακα 1 παρατίθενται εν συντοµία οι προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη νέα προγραµµατική περίοδο 2007-2013 σε

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία Γιάννου Παπαντωνίου. «Μετά από 10 χρόνια: η Δυναμική του Ευρώ»

Ομιλία Γιάννου Παπαντωνίου. «Μετά από 10 χρόνια: η Δυναμική του Ευρώ» Ομιλία Γιάννου Παπαντωνίου στην εκδήλωση του ΚΕΠΠ με θέμα : «Μετά από 10 χρόνια: η Δυναμική του Ευρώ» Αίθουσα Παλαιάς Βουλής Τρίτη 13 Οκτωβρίου 2009 Με ιδιαίτερη ικανοποίηση μετέχω στη σημερινή συζήτηση

Διαβάστε περισσότερα

ιευθύνων Σύµβουλος της ΑΝΟΣ ιεθνείς Σύµβουλοι & Εκτιµητές Ακινήτων

ιευθύνων Σύµβουλος της ΑΝΟΣ ιεθνείς Σύµβουλοι & Εκτιµητές Ακινήτων ιευθύνων Σύµβουλος της ΑΝΟΣ ιεθνείς Σύµβουλοι & Εκτιµητές Ακινήτων Υπερπροσφορά ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ «υπερπροσφορά» (Investopedia) Η υπερβολική ποσότητα ενός αγαθού ή µιας υπηρεσίας. Η Υπερπροσφορά προκύπτει,

Διαβάστε περισσότερα