Landman, Harvey, 2003).

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Landman, Harvey, 2003)."

Transcript

1 Σταθάκης Γιώργος Τµήµα Οικονοµικών Επιστηµών Πανεπιστηµίου Κρήτης Το φαινόµενο της πρόσφατης ανόδου των Αριστερών Προέδρων στη Λατινική Αµερική 1. Η εκλογή των Αριστερών Προέδρων, Πριν από µία δεκαετία, στα τέλη της δεκαετίας του 1990, η Λατινική Αµερική έδειχνε να είναι απόλυτα ενταγµένη στο νεοφιλελεύθερο παράδειγµα της εποχής. Η εκσυγχρονιστική Αριστερά του Μένεµ στην Αργεντινή, η κεντροδεξιά του Καρντόσο στη Βραζιλία, και η ιδιότυπη προεδρία του Σαλίνας στο Μεξικό, αλλά και µια πληθώρα πολιτικών εγχειρηµάτων στις άλλες χώρες, φάνταζαν ως να είχαν εντάξει τη Λατινική Αµερική σε τροχιά οικονοµικής ανόδου, στηριζόµενης στην εφαρµογή ακραία νεοφιλελεύθερων πολιτικών, εµπέδωσης των δηµοκρατικών θεσµών και ενσωµάτωσης της περιοχής στην µεγαλεπήβολη ιδέα των ΗΠΑ για τη δηµιουργία µιας ενιαίας αγοράς στο σύνολο της ηπείρου. έκα χρόνια µετά η εικόνα είναι τελείως διαφορετική. Η εκλογή του Τσάβες στη Βενεζουέλα το 1998 θα µπορούσε να θεωρηθεί ως µεµονωµένο γεγονός της εκλογής ενός προέδρου εκτός των κατεστηµένων πολιτικών και οικονοµικών συµφερόντων που θα κατέληγε σε ένα ακόµα αιµατηρό πραξικόπηµα. Και η απόπειρα πραξικοπήµατος φυσικά έγινε κάποια στιγµή, µόνο που όχι µόνο απέτυχε, αλλά το φαινόµενο Τσάβες απέκτησε διεθνείς διαστάσεις. Οι πιο σηµαντικές εκλογές, ήταν αυτές της Βραζιλίας και της Αργεντινής, λόγω του τεράστιου οικονοµικού και πολιτικού ρόλου που έχουν στη Λατινική Αµερική. Στις εκλογικές αναµετρήσεις του 2003 εξελέγησαν ο Λούλα στη Βραζιλία (επανεκλογή το 2007) και ο Κίρχνερ στην Αργεντινή (και στη συνέχεια η γυναίκα του το 2007). Επακολούθησαν σειρά από νέες επιτυχίες της Αριστεράς. O Βάζκεζ στην Ουρουγουάη το 2004, επικεφαλής µιας πολύ πλατιάς συµµαχίας αριστερών και κεντροαριστερών κοµµάτων,ο ιθαγενής Μοράλες στη Βολιβία στα τέλη του 2005 µε το Κίνηµα για το Σοσιαλισµό (ΜΑS), ο Κορέα στον Ισηµερινό το 2006 (µε την ουσιαστική κινητοποίηση του ιθαγενούς πληθυσµού που είναι περίπου το 25%), ο Λούγκο στην Παραγουάη το 2008 (µετά από 61 χρόνια ηµιδικτατορικής ή δικτατορικής διακυβέρνησης του 1

2 κόµµατος Κολοράντο). Σε αυτές τις σηµαντικές νίκες της Αριστεράς θα πρέπει να προστεθεί η κυριαρχία στη Χιλή του κέντρου και του σοσιαλιστικού κόµµατος, αρχικά µε τον Λάγος το 2000 και µε την Μπασελέ το Πρακτικά έµεινε µόνο το Περού και η Κολοµβία µε συντηρητικές κυβερνήσεις στο Νότιο Ηµισφαίριο. Και στις δύο χώρες υπάρχουν πολυετείς Εµφύλιοι Πόλεµοι. Στο Περού, το Φωτεινό Μονοπάτι, ένα µαοϊκό κίνηµα που διαµορφώθηκε στη δεκαετία του 1980, µετά τις συλλήψεις των διαδοχικών αρχηγών του (του Γκούτσµαν το 1992 και του Ραµίρες το 1999), διασπάστηκε σε τρεις οµάδες µε τη µία µόνο να συντηρεί τη συνέχιση του αντάρτικου. Στην Κολοµβία το FARC συνεχίζει τη δράση του, παρά τις απώλειες µεγάλης µερίδας της ηγεσίας του, ενώ οι δύο άλλες βασικές αντάρτικες οµάδες το ENL (που παραδοσιακά είχε την υποστήριξη της Κούβας), και το M-19, έχουν σταµατήσει προ δεκαετίας. Οι δύο αυτές χώρες αποτελούν ειδική περίπτωση. Ειδικά η Κολοµβία, όπου η εµφύλια σύρραξη χρονολογείται από το Ο εµφύλιος, όπως και σε άλλες χώρες, έγινε αρχικά ανάµεσα στους συντηρητικούς και τους φιλελεύθερους. Αυτός ο εµφύλιος κράτησε µέχρι το 1966 µε θύµατα. Μετά πήρε πιο αριστερές πτυχές. Στην Κεντρική Αµερική, που αποτελείται από αποκλειστικά µικρές χώρες, είχαµε επίσης δύο σηµαντικές νίκες αριστερών προέδρων. Πρόκειται για δύο σηµαντικά αντάρικα κινήµατα (Σαντινίστας και FNLA) που µετά την ειρήνευση µετατράπηκαν σε κοινοβουλευτικά κόµµατα και έµειναν στην αντιπολίτευση µέχρι την εκλογή του Ορτέγκα στη Νικαράγουα το 2007 και του Φούνες στο Ελ Σάλβαντορ το 2009, (εκτοπίζοντας το κόµµα Αρένα που εθεωρείτο αήττητο). Στις υπόλοιπες χώρες οι συντηρητικές δυνάµεις διατηρούν τον έλεγχο, αλλά παντού είναι ορατές κάποιες πολιτικές αλλαγές. Στη Γουατεµάλα, µια χώρα µε δραµατική ιστορία αυταρχικών και βίαιων καθεστώτων, καθώς και αµερικάνικων επεµβάσεων η δηµοκρατική πορεία είναι ακόµα ελεγχόµενη από τις συντηρητικές πολιτικές δυνάµεις. 2

3 Στην Κόστα Ρίκα, την µοναδική ίσως χώρα µε µετριοπαθές δηµοκρατικό σύστηµα, η επιστροφή του Αρίας και η νίκη του στο δηµοψήφισµα για την ενσωµάτωση της χώρας στην οικονοµική ένωση µε τις ΗΠΑ, υποδηλώνει την διατήρηση της συντηρητικής ηγεµονίας. Στις Ονδούρες το δικοµµατικό σύστηµα διατηρεί την ηγεµονία του. Εδώ όµως ήταν η νίκη του κεντρώου Φιλελεύθερου κόµµατος που εκτόπισε την εξιά από την εξουσία για πρώτη φορά µετά από δεκαετίες. Το πρόσφατο πραξικόπηµα αποτελεί τη δεξιά αντίδραση σε αυτό. Εδώ οι πρώην αντάρτες έχουν σταµατήσει, αλλά χωρίς να έχουν κοινοβουλευτικές επιτυχίες. Στον Παναµά υπάρχει ισχυρή παράδοση δικοµµατισµού γύρω από δύο πολιτικές οικογένειες, που µε εξαίρεση τη περίοδο της δικτατορίας, κυβερνούν αδιαλείπτως, και συντηρούν το καθεστώς απόλυτης εξάρτησης από τις ΗΠΑ (νόµισµα της χώρας είναι το δολάριο). Στο Μεξικό, τέλος, οι αλλαγές είναι επίσης ραγδαίες. Μετά από 70 χρόνια απόλυτης ηγεµονίας του παραδοσιακού κόµµατος που προέκυψε από τη µεξικάνικη επανάσταση (PRI), η χώρα στράφηκε αρχικά δεξιά µε την εκλογή του Φοξ το 2000 και στη συνέχεια δόθηκε η µάχη ανάµεσα στη Κεντροδεξιά και τη Νέα Αριστερά, η οποία είναι δηµιούργηµα της δεκαετίας του '90 (µε επικεφαλής τον Οµπραντόρ). Οι δύο πρακτικά ισοψήφισαν (µε οριακή νίκη της εξιάς), µε το παραδοσιακό PRI να µένει στην τρίτη θέση. Συνεπώς σε όλη την Κεντρική και Νότια Αµερική στη διάρκεια της τρέχουσας δεκαετίας έγινε µια πρωτόγνωρη πολιτική µετατόπιση προς τα Αριστερά. Αυτή η µετατόπιση είναι µοναδική στην σύγχρονη πολιτική ιστορία της Λατινικής Αµερικής, που χαρακτηρίζεται από ακραίες πολιτικές συνθήκες καταπίεσης κι αυταρχισµού. Μα ταυτόχρονα είναι σε πλήρη δυσαρµονία µε τον ανεπτυγµένο κόσµο που µετά την κατάρρευση του κοµµουνισµού σε Σοβιετική Ένωση και Κίνα βιώνει µία καθοριστικής σηµασίας κρίσης της Αριστεράς και στην σοσιαλοδηµοκρατική και στην κοµµουνιστική εκδοχή της. Η άνοδος της Αριστεράς στη Λατινική Αµερική αποτελεί ξεχωριστό και ιδιαίτερο φαινόµενο που θέτει σειρά από κρίσιµα ερωτήµατα. Πώς κατάφερε να καταγράψει 3

4 τόσες πολιτικές επιτυχίες; Τι ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κοµίζει και ποιες πολιτικές στρατηγικές επέλεξε; Η απάντηση σε τόσο σηµαντικά ερωτήµατα είναι φυσικά σύνθετη, αλλά µια απλοϊκή ερµηνεία που επιχειρείται εδώ εδράζεται σε τρία καθοριστικά σηµεία: Την επιστροφή σε δηµοκρατικά καθεστώτα και δηµοκρατικούς κανόνες στο σύνολο σχεδόν των χωρών της περιοχής. Αυτό αφορούσε και χώρες µε εµφύλιες συρράξεις, όπου τα αντάρτικα κινήµατα µετά το 1990 έχουν αποδεκτεί τους δηµοκρατικούς κανόνες. Αυτή η εξέλιξη συνέπεσε µε την ανάδειξη µιας νέας Αριστεράς. Αυτή αναδείχθηκε πέρα από τα παραδοσιακά κόµµατα εξουσίας, αλλά και τα παραδοσιακά αριστερά κόµµατα. Πρόκειται για νέα πολιτικά υποκείµενα που στηρίχθηκαν σε νέα κοινωνικά κινήµατα και δηµιούργησαν νέες κοινωνικές συµµαχίες (Foweraker, Landman, Harvey, 2003). - Η χρεοκοπία του νεοφιλελεύθερου µοντέλου ήταν τόσο απόλυτη που συµπαρέσυρε τα δεξιά και σοσιαλιστικά-εκσυγχρονιστικά κόµµατα που τον εφάρµοσαν, ανοίγωντα πρόσφορο έδαφος στα νέα πολιτικά υποκείµενα. Αυτοί οι τρεις παράγοντες ή µάλλον θεµατικές εξετάζονται παρακάτω. 2. Η επιστροφή στη δηµοκρατία. Οι περισσότερες χώρες της Λατινικής Αµερικής έχουν κοινά στοιχεία στην µακρά ιστορία τους. Απέκτησαν την ανεξαρτησία τους στο πρώτο µισό του 19ου αιώνα. Στο δεύτερο µισό, διαµορφώθηκαν δηµοκρατικά καθεστώτα µε δικοµµατική µορφή, µε συντηρητικά και φιλελεύθερα κόµµατα. Σχηµατίστηκε ένα σχετικά φιλελεύθερο πολιτικό θεσµικό πλαίσιο, πάντα όµως εν µέσω του ασφυκτικού ελέγχου των οικονοµικών ολιγαρχιών. Την περίοδο οι οικονοµίες ενσωµατώθηκαν στην παγκόσµια αγορά, υπό την βρετανική ηγεµονία, και οι οικονοµίες τους εξειδικεύτηκαν σε ένα ή περισσότερα προϊόντα, εν προκειµένω αγροτικών προϊόντων ή πρώτων υλών. Αυτό συνδυάστηκε µε τεχνολογικές καινοτοµίες στην αγροτική παραγωγή και τη δηµιουργία κατάλληλων 4

5 υποδοµών. Το µοντέλο αυτής της εξειδίκευσης δηµιούργησε ανεπτυγµένους οικονοµικά θύλακες που παρήγαγαν και εµπορεύονταν αυτές τις εξαγωγές και παράλληλα διακινούσαν τις βιοµηχανικές εισαγωγές από τις ανεπτυγµένες οικονοµίες. Οι παλιές γαιοκτηµονικές ολιγαρχίες έχαναν σταδιακά τον έλεγχο απέναντι στις νέες εµπορικές ολιγαρχίες. Οι περισσότερες περιοχές προσαρµόστηκαν στο νέο µοντέλο, ενώ άλλες, ειδικά στην Κεντρική Αµερική (και στην Κούβα) είδαν διεθνείς επενδυτές να παρεµβαίνουν και να γίνονται οι νέοι ιδιοκτήτες της γης. Στο πρώτο µισό του 20αιώνα και ειδικά στο µεσοπόλεµο εµφανίστηκε η άνοδος λαϊκιστικών κοµµάτων, σε ορισµένες περιπτώσεις προοδευτικών, µε ανάµεικτα όµως, συχνά αντιφατικά, στοιχεία. Επρόκειτο για ένα ιδιότυπο αυταρχισµού, που σε πολλές περιπτώσεις, ειδικά στη δεκαετία του 1930, θύµιζαν φασιστικά καθεστώτα. Στη συνέχεια συντηρητικά και λαϊκιστικά κόµµατα εναλλάσονταν µε στρατιωτικά καθεστώτα µέχρι τις αρχές της δεκαετίας του Η δικτατορική µορφή διακυβέρνησης γενικεύτηκε στην περίοδο του Ψυχρού Πολέµου. Από το 1930 και µετά οι οικονοµίες των περισσότερων χωρών στράφηκαν προς την εκβιοµηχάνιση µέσω της υποκατάστασης των εισαγωγών, µία πολιτική που δεν µετέβαλλε το πρότυπο ενσωµάτωσης στην παγκόσµια αγορά (πρώτες ύλες και αγροτικά προϊόντα), αλλά που σε πολλές χώρες (κυρίως τις µεγάλες), επέφερε περιόδους µεγάλης οικονοµικής ανόδου, ειδικά στις δύο πρώτες µεταπολεµικές δεκαετίες. Εντούτοις και στην περίοδο αυτή οι κοινωνίες παρέµειναν βαθιά διχασµένες, καθώς ο επίσηµος τοµέας της οικονοµίας αδυνατούσε να απορροφήσει τον ανεπίσηµο και το κράτος, παρά την επέκταση του, ποτέ δεν ενσωµάτωσε το σύνολο του πληθυσµού. Η Αριστερά έχει µια µακρά παράδοση στις περισσότερες χώρες. Κοµµουνιστικά κόµµατα ισχυρά εµφανίστηκαν στις περισσότερες χώρες υπό την επιρροή της µπολσεβίκικης επανάστασης, άλλες κοµµουνιστικές οµάδες εµφανίστηκαν αργότερα υπό την επιρροή της κινέζικης επανάστασης, ενώ στη δεκαετία του '60 ήταν αναπόφευκτα τεράστια η επιρροή της Κουβανικής επανάστασης. Κοµµουνιστικά και σοσιαλιστικά κόµµατα είχαν κατά καιρούς σχηµατίσει συµµαχίες για µικρά διαστήµατα ακόµα και κυβερνητικούς, αν και δύο γεγονότα ήταν καθοριστικά. Πρώτον η περίπτωση της Χιλής, όπου το µπλοκ των αριστερών δυνάµεων κέρδισε τις εκλογές το 1973 για να επακολουθήσει το αιµατηρό πραξικόπηµα. εύτερο η Νικαράγουα στην οποία κυριάρχησαν για ένα διάστηµα το αντάρτικο κίνηµα των Σαντινίστας, πριν οδηγηθεί σε 5

6 συµβιβαστικές εκλογές, από ένα καταστροφικό πόλεµο των Κόντρας. Και στις δύο περιπτώσεις ήταν καθοριστική η επέµβαση των ΗΠΑ (Chasteen, 2006). Ο αµερικάνικος ανταγωνισµός στην βρετανική ηγεµονία είχε ξεκινήσει ήδη από το 1890 µε την ίδρυση της Παναµερικανικής Ένωσης και τις επεµβάσεις στην Κούβα (1898), τον πόλεµο µε το Μεξικό νωρίτερα ( ) και την αφαίρεση µεγάλων εκτάσεων από αυτό, την αµερικάνικης έµπνευσης ανεξαρτοποίηση του Παναµά (1903), και τις επεµβάσεις στο Μεξικό, κατά την περίοδο της επανάστασης (1914), στη Νικαράγουα (1912 και 1926), στη Αϊτή (1916 και 1934) και στη οµινικανική ηµοκρατία (1916). Η βασική οικονοµική επέκταση των ΗΠΑ επακολούθησε στο µεσοπόλεµο µε µαζικές επενδύσεις σε φυτείες (Κούβα και στις χώρες της Κεντρικής Αµερικής), ορυχεία (Μεξικό, Χιλή, Βολιβία), και µετά από την αναστολή που επέφερε η κρίση του 1929, επεκτάθηκαν και µεταπολεµικά µε άµεσες επενδύσεις σε βιοµηχανία, τράπεζες, και εµπόριο. Ο µακρύς κατάλογος των αµερικάνικων επεµβάσεων καθώς και η υποστήριξη πραξικοπηµάτων συνδέθηκε σχεδόν µονοσήµαντα µε ξένα οικονοµικά συµφέροντα που διακυβεύονταν, αλλά και τη ροπή προς τον αυταρχισµό των συντηρητικών εγχώριων οικονοµικών ελίτ. Η επιστροφή στη δηµοκρατία ήταν µια γενική τάση που ξεκίνησε, προς το τέλος του Ψυχρού Πολέµου µε την Αργεντινή (1983), την Χιλή (1989 µε µεταβατική περίοδο), τη Βραζιλία (1985), και φυσικά µε σηµείο τοµής την ειρήνευση στους δύο πιο σηµαντικούς Εµφυλίους Πολέµους στη Νικαράγουα (1990) και το Ελ Σαλβαντόρ. (1992). Στα τέλη της δεκαετίας του '90, οι δηµοκρατικές εκλογές ήταν ο κανόνας στο σύνολο σχεδόν της περιοχής (Skidmore and Smith, 2005). Πολλοί διεφθαρµένοι πρόεδροι, αν και εκλεγµένοι, αποµακρύνονται µετά από µαζικές κινητοποιήσεις στο Περού (1991), στη Βολιβία (2003), στον Ισηµερινό (2005). Αυτό κατέδειξε µια νέα δυναµική που περιέβαλε οργανώσεις και κινήµατα που είχαν ριζώσει µέσα σε µερίδες του πληθυσµού όπως ήταν οι µικροκαλλιεργητές, περιθωριακές αγροτικές κοινότητες µε κοινοτική ιδιοκτησία στη γη, εργάτες γης αναµεµιγµένοι µε περιθωριακά στρώµατα των παραγκουπόλεων, δίκτυα της παράλληλης άτυπης οικονοµίας, οργανώσεις των πόλεων κάθε µορφής και είδους. Εξίσου σηµαντική ήταν η στροφή της Λατινοαµερικάνικης Αριστεράς προς τη 6

7 δηµοκρατική στρατηγική και την εγκατάλειψη της επαναστατικής στρατηγικής, της ένοπλης δηλαδή κατάληψης της εξουσίας. Η πολιτική αυτή εγκαινιάστηκε στην περίφηµη συνάντηση των Αριστερών δυνάµεων στην Ουρουγουάη το 1991, όταν οι Σαντινίστας, µετά την ήττα τους στις εκλογές του 1990, σόκαραν µε τη δήλωση τους ότι ο επαναστατικός δρόµος εγκαταλείπεται υπέρ του δηµοκρατικού κοινοβουλευτικού δρόµου. Αυτή η επιλογή µε εξαίρεση µέρος των αντάρτικων κινηµάτων στο Περού και την Κολοµβία έχει πρακτικά υιοθετηθεί από το σύνολο της Αριστεράς, µε τις επιλογές πλέον να κινούνται στην ανάδειξη νέων κινηµάτων και ευρύτερων κοινωνικών και πολιτικών συµµαχιών µε στόχο την εκλογή προέδρων και κυβερνήσεων. Αυτή η µετατόπιση, είχε και άλλες παραµέτρους. Πληθώρα κινηµάτων, ακόµα και ένοπλων (Ζαπατίστας) δεν διεκδικούν καν την εξουσία και η ιδέα µιας Αριστεράς χωρίς κοµµατικές και αρχηγικές δοµές, απέκτησε σηµαντική επιρροή στη Λατινική Αµερική, από το κίνηµα των ακτηµόνων στη Βραζιλία, το κίνηµα των πικατέρος στην Αργεντινή και πληθώρα άλλων αγροτικών κινηµάτων ιθαγενών πληθυσµών. Αυτά τα κινήµατα δηµιούργησαν νέα πολιτικά υποκείµενα, σχηµάτισαν ένα τεράστιο πολιτικό υπόστρωµα πάνω στο οποίο διαµορφώθηκαν οι πολιτικές συµµαχίες που οδήγησαν στην εκλογή των προέδρων. Αυτές οι πολιτικές συµµαχίες αναµφίβολα στηρίχθηκαν στην κοινωνική βάση των φτωχών και σε φιλελεύθερα και ριζοσπαστικοποιηµένα µεσαία στρώµατα. Σε ορισµένες χώρες σηµαντικός ήταν ο ρόλος των ιθαγενών πληθυσµών, που ενώ συνολικά στη Λατινική Αµερική δεν ξεπερνούν το 6% του πληθυσµού, εντούτοις σε πέντε χώρες έχουν σηµαντική παρουσία. Στη Βολιβία και τη Γουατεµάλα είναι πλειοψηφία (70 και 60% του πληθυσµού αντίστοιχα), στο Περού και τον Ισηµερινό έχουν µεγάλα ποσοστά (γύρω στο 35-40%) και στο Μεξικό και το Ελ Σάλβαντορ είναι 10-12%. Αυτή η Αριστερά διαµόρφωσε ένα νέο πλειοψηφικό ρεύµα που δεν εδραζόταν στη παραδοσιακή επαναστατική Αριστερά του εργατικού κινήµατος ή την επιδίωξη διαµόρφωσης αντάρτικου σε αγροτικούς πληθυσµούς. Ταυτόχρονα η εκσυγχρονιστική Αριστερά είχε ήδη ταυτιστεί µε τη νεοφιλελεύθερη στροφή της δεκαετίας του Αν και η ρητορική είναι ριζοσπαστική, εντούτοις πρόκειται για µια Αριστερά που κινείται στα όρια της µεικτής οικονοµίας, µε πιο ενισχυµένο τον κρατικό τοµέα, µε πλήρη αποδοχή της κοινοβουλευτικής δηµοκρατίας, και µε ρεαλιστική αντιµετώπιση των 7

8 διεθνών γεωπολιτικών σταθερών. Εντούτοις η κουβανική επανάσταση διατηρεί τον συµβολικό της χαρακτήρα ειδικά στο σκέλος της πολιτικής χειραφέτησης από τις ΗΠΑ. Οι νέοι Αριστεροί πρόεδροι κινούνται προς την κατεύθυνση της ενίσχυσης των σχέσεων ανάµεσα στις Λατινοαµερικάνικες οικονοµίες, στην αναζήτηση νέων εµπορικών και πολιτικών εταίρων (Ευρώπη, Κίνα, Ρωσία) και στη χαλάρωση των δεσµών στρατιωτικής εξάρτησης από τις ΗΠΑ. 3. Η οικονοµία των χωρών της Λατινικής Αµερικής Η Λατινική Αµερική είναι µια τεράστια περιοχή που περιλαµβάνει το Μεξικό, τις µικρές χώρες της Κεντρικής Αµερικής, τις νησιώτικες µικρές επίσης χώρες (Καραϊβική) και τη Νότια Αµερική µε δύο µεγάλες χώρες (Βραζιλία και Αργεντινή), και ορισµένες ενδιάµεσες και µικρότερες. Με πληθυσµό 550 εκατοµµύρια και κατά κεφαλή εισόδηµα γύρω στα έχει ορισµένα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά (Gwynne and Kay, 2004). Η οικονοµική περιοχή έχει έντονες οικονοµικές σχέσεις µε τις ΗΠΑ. Αυτές απορροφούν, αλλά και εν πολλοίς ελέγχουν την παραγωγή πρώτων υλών και ταυτόχρονα έχουν στενές εµπορικές σχέσεις. Σήµερα οι ΗΠΑ απορροφούν το 40% των εξαγωγών και έχουν ηγεµονική θέση στις εισαγωγές των λατινοαµερικάνικων οικονοµιών (33%). Το εµπόριο ανάµεσα στις λατινοαµερικάνικες οικονοµίες αντιπροσωπεύει περίπου το 20-25%. Η Ευρώπη (14%) και η Κίνα (7%) εµφανίζουν άνοδο το τελευταίο διάστηµα. Οι οικονοµίες έχουν ως ενδηµικό χαρακτηριστικό τις τεράστιες εισοδηµατικές ανισότητες. Αυτές είναι οι µεγαλύτερες στον κόσµο, µεγαλύτερες και από αυτές της Αφρικής. Με βάση τους συνήθεις δείκτες µέτρησης των ανισοτήτων, η ανισοκατανοµή του εισοδήµατος είναι διπλάσια από ότι στην Αφρική και πενταπλάσια από τις χώρες του ΟΟΣΑ. Πρόκειται για πολωµένες κοινωνικά κοινωνίες µε σχεδόν το 40% του πληθυσµού (50% του αγροτικού και 30% του αστικού) να ζει σε συνθήκες κάτω από τα όρια της φτώχειας. Ο µισός από το φτωχό 8

9 πληθυσµό βρίσκεται σε συνθήκες ακραίας φτώχειας, αδυναµίας δηλαδή να καλύψει τις στοιχειώδεις διατροφικές ανάγκες. Αν και οι σχετικοί δείκτες έχουν βελτιωθεί κάπως τις τελευταίες τρεις δεκαετίες, εντούτοις το ανώτερο 20% της εισοδηµατικής κλίµακας εξακολουθεί να απολαµβάνει το 55-60% του εισοδήµατος, δείκτες αδιανόητοι για τις άλλες περιοχές του πλανήτη. Από δηµογραφική σκοπιά ο πληθυσµός αφενός αυξάνει µε µέτριους ρυθµούς (1-2%) το χρόνο και αφετέρου η αστικοποίηση έχει αυξηθεί µε ραγδαίους ρυθµούς τις τελευταίες δεκαετιες. Πάνω από το 70% του πληθυσµού ζει πλέον σε πόλεις. Σε πολλές οικονοµίες ξεπερνάει το 90% (Αργεντινή, Ουρουγουάη, Βενεζουέλα) και σε άλλες το 80% (Βραζιλία, Χιλή). Ακόµα και σε παραδοσιακά πιο αγροτικές χώρες όπως είναι το Περού ή η Κολοµβία ο αστικός πληθυσµός προσεγγίζει το 75%. Μόνο στην Κεντρική Αµερική συναντά κανείς ακόµα κοινωνίες µε µεγάλο αγροτικό πληθυσµό (γύρω στο 40%). Παράλληλα πρόκειται για κοινωνίες µε ικανοποιητικούς δείκτες εκπαίδευσης (ο αναλφαβητισµός έχει περιοριστεί στο 8%, ενώ ικανοποιητική είναι η συµµετοχή των γυναικών στην εκπαίδευση). Ο προσδοκόµενος µέσος όρος ζωής είναι στις φτωχότερες χώρες λίγο πάνω από τα 70 έτη και στις πλουσιότερες προσεγγίζει τα 75 έτη, άρα προσεγγίζουν του δείκτες που χαρακτηρίζουν τις αναπτυγµένες οικονοµίες. Η έντονη αστικοποίηση συνδέεται µε ένα ακόµα ενδηµικό χαρακτηριστικό των λατινοαµερικάνικων οικονοµιών, το περίφηµο αγροτικό ζήτηµα. Με εξαίρεση το Μεξικό, οι άλλες οικονοµίες χαρακτηρίζονται από την µεγάλη ιδιοκτησία στην αγροτική γη (τα λατιφούντια). Τα λατιφούντια καταλαµβάνουν από το 40% (Αργεντινή) µέχρι το 80% (Περού, Χιλή) της αγροτικής γης,µε τις άλλες χώρες να είναι κάπου στο ενδιάµεσο (Βραζιλία 60%). Αυτό συνυπάρχει µε τα µικροφούντιος, τις εξαιρετικά µικρές οικογενειακές ιδιοκτησίες που έχουν µεγάλη πυκνότητα πληθυσµού σε σχέση µε τη γη. Το 80-90% των αγροτικών µονάδων ανήκουν σε αυτήν την κατηγορία που συνωστίζονται στο 10-20% της καλλιεργήσιµης γης. Η κατάρρευση των µικροφούντιος, στις τελευταίες δεκαετίες, εν µέσω της κλιµακούµενης εµπορευµατοποίησης της αγροτικής παραγωγής, οδήγησε σε µαζικές µετακινήσεις πληθυσµού προς τις πόλεις. Οι λατινοαµερικάνικες οικονοµίες µπορούν να ταξινοµηθούν σε τρεις γενικές κατηγορίες που αφορούν το µέγεθος των οικονοµιών τους και τη θέση τους στο διεθνή 9

10 καταµερισµό της εργασίας. Στις σχετικά ανεπτυγµένες οικονοµίες, στις ενδιάµεσες οικονοµίες, και στις φτωχές οικονοµίες. Στις σχετικά αναπτυγµένες οικονοµίες, ανήκουν οι µεγάλες οικονοµίες που είναι το Μεξικό, η Βραζιλία και η Αργεντινή. Το Μεξικό µε 104 εκατοµµύρια πληθυσµό, έχει µια ιδιαίτερη θέση λόγω της γειτνίασης του µε τις ΗΠΑ. Έχει κατά κεφαλή εισόδηµα δολάρια, πάνω από το µέσο όρο της Λατινικής Αµερικής (8.100 δολάρια),και αντιπροσωπεύει το 50% του εµπορίου των ΗΠΑ µε τη Λατινική Αµερική. Έχει διαφοροποιηµένες εξαγωγές που περιλαµβάνουν και βιοµηχανικά προϊόντα, λόγω των αµερικάνικων επενδύσεων στη χώρα. Η Βραζιλία µε σχεδόν 200 εκατοµµύρια πληθυσµό και κατά κεφαλή εισόδηµα στο µέσο όρο είναι µια τεράστια οικονοµία µε µεγάλη εσωτερική αγορά και διαφοροποιηµένη εγχώρια παραγωγή. Η Αργεντινή είναι χώρα των 40 εκατοµµυρίων, αλλά µε το µεγαλύτερο κατά κεφαλή εισόδηµα (14.000), µε εξαγωγές που συνήθως ανταγωνίζονται τις αγροτοκτηνοτροφικές εξαγωγές των ΗΠΑ στον υπόλοιπο κόσµο, µε αποτέλεσµα σε περιόδους διακυµάνσεων να αναζητά νέες αγορές. Την κατηγορία των σχετικά ανεπτυγµένων χωρών εντάσσονται ακόµα η Χιλή, που έχει το δεύτερο µεγαλύτερο κατά κεφαλή εισόδηµα (12.000), η Ουρουγουάη (10.000) και η µοναδική χώρα της Κεντρικής Αµερικής που έχει υψηλότερο επίπεδο, η Κόστα Ρίκα. Μετά είναι οι ενδιάµεσες οικονοµίες µε κατά κεφαλή εισόδηµα που προσεγγίζει το µέσο όρο, όπως είναι η Βενεζουέλα, η Κολοµβία και το Περού. Πρόκειται για ενδιάµεσες πληθυσµιακά οικονοµίες µε αντιφατικά οικονοµικά δεδοµένα. Συνήθως η οικονοµική τους ιστορία είναι ταυτισµένη µε ένα προϊόν. Για παράδειγµα ο καφές για την Κολοµβία αποτέλεσε από το 1880 και µετά το βασικό εξαγωγικό είδος (το 1906 ήταν 40% των εξαγωγών, στη δεκαεια του 1920 το 70% και στη δεκαετία του 1950 το 80%). Στη συνέχεια διαφοροποιήθηκαν οι εξαγωγές (µε την προσθήκη και του πετρελαίου) για να ανακαλύψει στη συνέχεια την παραγωγή κοκαίνης που άφτασε κάποια στιγµή να αντιπροσωπεύει, ως παράνοµες εξαγωγές, το 40% των εσόδων. Την ίδια στιγµή παλιές και νέες χώρες έµπαιναν δυναµικά στη καλλιέργεια του καφέ, (το Βιετνάµ µετατράπηκε στον δέυτερο µεγαλύτερο παραγωγό του κόσµου). Στην 10

11 Κολοµβία οι εξαγωγικές επιδόσεις δεν δηµιούργησαν ισχυρές διαδικασίες ενσωµάτωσης των περιθωρειακών πληθυσµών. Ακόµα και σήµερα το 55% παραµένει κάτω από το όριο της φτώχειας. Εν πολλοίς το ίδιο ισxύει για την Βενεζουέλα, µια οικονοµία που στηρίχθηκε αποκλειστικά σχεδόν στο πετρέλαιο, µε σαθρές, όµως εγχώριες δοµές και διαδικασίες εσωτερικής συσσώρευσης, που διατηρεί ένα σχεδόν αποκλειστικά αστικό πληθυσµό, µε τεράστιες όµως κοινωνικες αντιθέσεις, και µέτρια ανάπτυξη παρά τη τεράστια ροή συναλλάγµατος από το πετρέλαιο. Τέλος είναι οι φτωχές οικονοµίες µε υπανάπτυκτες οικονοµικές δοµές, που περιλαµβάνουν όλες τις χώρες της Κεντρικής Αµερικής (Νικαράγουα, Ελ Σάλβαδορ, Γουατεµάλα, Ονδούρα), µε εξαίρεση την Κόστα Ρίκα και τις χώρες της ενδοχώρας στη Νότια Αµερική (Παραγουάη, Βολιβία, Ισηµερινός). Πρόκειται για αδύναµες οικονοµίες µε συσσωρευµένα οικονοµικά προβλήµατα και δοµική αδυναµία να εξέλθουν από τον κύκλο της υπανάπτυξης. Πίνακας 1 Πληθυσµός και κατά κεφαλή εισόδηµα, Χώρα Πληθυσµός 2006 Κατά κεφαλή ΑΕΠ 2006 ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΜΕΡΙΚΗ 40 5,8 1. Κόστα Ρίκα 4,4 10,2 2. Ελ Σαλβαντόρ 6,8 5,2 3. Γουατεµάλα 13 4,6 4. Ονδούρα 7 3,4 5. Νικαράγουα 5,5 3,7 6. Παναµάς 3,3 7,6 ΝΟΤΙΑ ΑΜΕΡΙΚΗ 377 7,6 1. Αργεντινή 39 14,3 2. Βολιβία 9,4 2,8 3. Βραζιλία 190 8,4 4. Χιλή 16,4 12,1 5. Κολοµβία 45,6 7,3 11

12 6. Ισηµερινός 13,2 4,3 7. Παραγουάη 6 4,6 8. Περού 27,6 6,1 9. Ουρουγουάη 3, Βενεζουέλα 27 6,6 ΜΕΞΙΚΟ ,7 ΛΑΤΙΝΙΚΗ ΑΜΕΡΙΚΗ 551 8,1 *Στον πίνακα έχουν εξαιρεθεί οι χώρες που ανήκουν στη Καραϊβική. Πηγή: International Monetary Fund, World Economic Outlook, April, Το νεοφιλελεύθερο εγχείρηµα Στη δεκαετία του 1970 τα οικονοµικά προβλήµατα της Λατινικής Αµερικής είχαν οξυνθεί στο έπακρο. Στη δεκαετία του 1970 ο διεθνής στασιµοπληθωρισµός χτύπησε µε ακραίο τρόπο τις οικονοµίες προκαλώντας µεγάλες µακροοικονοµικές ανισορροπίες που εκδηλώθηκαν στον περίφηµο Λατινοαµερικάνικο υπερπληθωρισµό. Αυτό προφανώς είναι ένα σύνθετο οικονοµικό φαινόµενο και εν πολλοίς εξαρτάται µε την γνωστή ως ολλανδική ασθένεια, την αµοιβαία δηλαδή εξάρτηση των εξαγωγών µε τις συναλλαγµατικές ισοτιµίας. ιακυµάνσεις στις παγκόσµιες αγορές ή ασταθείς συνθήκες στο εσωτερικό κάθε χώρας προκαλούν πολλαπλασιαστικά φαινόµενα ανισορροπιών που δύσκολα τιθασεύονται. Αυτές οι οικονοµικές δοµές συνυπήρχαν µε ένα υποτονικό κρατικό τοµέα, που παρά την διεύρυνση του στην περίοδο της πολιτικής της υποκατάστασης των εισαγωγών, ποτέ δεν αναπτύχθηκε σε επίπεδα συγκρίσιµα µε αυτά του ανεπτυγµένου κόσµου. Σήµερα για παράδειγµα τα δηµόσια έσοδα και οι δηµόσιες δαπάνες κινούνται σε επίπεδα κάτω από το 20%, µε µόνο τη Βραζιλία να είναι γύρω στο 20%. Αυτή η ασθενική δηµόσια οικονοµία, είναι καθοριστική για την έκταση των εισοδηµατικών ανισοτήτων, καθώς κάθε έννοια αναδιανοµής απαιτεί τη µεταφορά πόρων µέσω του προϋπολογισµού. Ταυτόχρονα υποδεικνύει την εµπεδωµένη αντιπάθεια των τοπικών οικονοµικών ελίτ στην επέκταση του κράτους. Στη δεκαετία του 1980 οι περισσότερες οικονοµίες αδυνατούσαν να διαρρήξουν τις 12

13 κληροδοτηµένες συνθήκες του υπερπληθωρισµού σε συνδυασµό µε µια εµφανή οικονοµική στασιµότητα. Πολλοί συγγραφείς µιλούν για µια χαµένη δεκαετία, αλλά αυτό ενυπάρχει σε µια µεροληπτική υπέρ του νεοφιλελευθερισµού προσέγγιση. Στη δεκαετία του 1990 αντίθετα το πρόβληµα του υπερπληθωρισµού αντιµετωπίστηκε µε το πακέτο της νεοφιλελεύθερης πολιτικής που εφαρµόστηκε στο σύνολο σχεδόν των χωρών της περιοχής. Βεβαίως ήταν ήδη διαφορετικό και το διεθνές οικονοµικό περιβάλλον. Η πολιτική που εφαρµόστηκε περιελάµβανε απελευθέρωση του εξωτερικού εµπορίου, µε τη κατάργηση ουσιαστικά των δασµών και της προστασίας της εγχώριας παραγωγής και την απελευθέρωση της κίνησης κεφαλαίων. Μαζικές ιδιωτικοποιήσεις έγιναν σε όλες τις δηµόσιες επιχειρήσεις σε τηλεπικοινωνίες, βιοµηχανία και κοινή ωφέλεια. Παρόµοιες ήταν και οι εξελίξεις στην υγεία και την παιδεία. Η εφαρµογή της σκληρής νεοφιλελεύθερης οικονοµικής πολιτικής έγινε υπό την καθοδήγηση του ιεθνούς Νοµισµατικού Ταµείου και την ενεργή οικονοµική παρέµβαση των ΗΠΑ που προωθούσαν τη δηµιουργία µιας ενιαίας αγοράς σε όλη την αµερικάνικη ήπειρο. Χρονολογικά η απελευθέρωση του εµπορίου γίνεται όπως φαίνεται στον παρακάτω πίνακα. Πίνακας 2 Απελευθέρωση Εµπορίου 1985 Χιλή, Μεξικό 1986 Βολιβία, Κόστα Ρίκα 1988 Γουατεµάλα 1989 Α ργεντινή, Ελ Σαλβαντόρ, Παραγουάη, Βενεζουέλα 1990 Βραζιλία, Ισηµερινός, Ονδούρεα, Περού 1991 Ουρουγουάη, Κολοµβία Πηγή: Gwynne and Kay, 2004, σελ. 49 Η εφαρµογή των ιδεών αυτών είχε ξεκινήσει στη Χιλή από το 1977 (Klein N.,2007) Οι ιδέες είχαν γίνει αποδεκτές από τις περισσότερες δικτατορίες στη δεκαετία του 80, αλλά εφαρµόστηκαν στο σύνολο των χωρών, στη δεκαετία του 1990 από κεντροδεξιές ή κεντροαριστερές κυβερνήσεις που προέκυψαν µετά την επιστροφή στους δηµοκρατικούς κανόνες. Η Λατινική Αµερική έγινε το παγκόσµιο εργαστήριο ενός αυθεντικού νεοφιλελευθερισµού. 13

14 Παράλληλα µε τη θεραπεία σοκ, στο νοµισµατικό τοµέα, µετά από διαδοχικές υποτιµήσεις των νοµισµάτων στο αρχικό στάδιο, επιλέγει η δολαριοποίηση των νοµισµάτων. Η επιλογή του σκληρού νοµίσµατος του συνδεδεµένου µε το δολάριο ήταν πολιτική που διευκόλυνε την γρήγορη αποκλιµάκωση του πληθωρισµού (µέσω των εισαγωγών αγαθών), αλλά µε δραµατικές συνέπειες στην πραγµατική οικονοµία, στην εγχώρια παραγωγή και τους µισθούς. Το ΝΤ προσέφερε πόρους, δάνεια δηλαδή, για τη στήριξη των διαρθρωτικών προγραµµάτων, όπως αυτά αποκαλέστηκαν. Τα αποτελέσµατα της πολιτικής ήταν εντυπωσιακά σε κάποιο επίπεδο. Ο πληθωρισµός έπεσε σε µονοψήφια νούµερα, οι εξαγωγές αυξήθηκαν, η ροή ξένων επενδύσεων επιταχύνθηκε και οι ρυθµοί ανόδου της οικονοµίας ήταν καλύτεροι από ότι στο παρελθόν. Από την άλλη πλευρά, οι εισαγωγές αυξήθηκαν µε ακόµα µεγαλύτερους ρυθµούς, η ροή των ξένων επενδύσεων ήταν εν µέρει κερδοσκοπική, η εξαγωγή της εγχώριας αποταµίευσης συνεχίστηκε, νόµιµα αυτή τη φορά, και τα προβλήµατα στο ισοζύγιο εξωτερικών συναλλαγών κλιµακώθηκαν. Ταυτόχρονα εντάθηκαν τα κοινωνικά προβλήµατα. Με 46% του πληθυσµού της Λατινικής Αµερικής να ζει κάτω από το όριο της απόλυτης φτώχειας (µε 3-4 δολάρια τη µέρα) η άρση των επιδοτήσεων στην τροφή, και η επιβολή τιµής σε νερό, ρεύµα κλπ., οδήγησε τεράστιες µερίδες του πληθυσµού σε πλήρη απόγνωση. Η ανεργία διπλασιάστηκε στις περισσότερες χώρες από 6-7% σε περίπου 11-14% ανάλογα µε την χώρα. Οι περικοπές στα κοινωνικά προγράµµατα αύξησαν τα ποσοστά ανέχειας εντός της κατηγορίας των φτωχών, αύξησαν δηλαδή αυτούς που είχαν πρόβληµα κάλυψης του ελάχιστου αριθµού θερµίδων. Για την ακρίβεια αυτοί που είχαν έλλειµµα θερµίδων στην καθηµερινή διατροφή, σχεδόν διπλασιάστηκε από κάτι λιγότερο από 10% σε κάτι λιγότερο από 20%. Όταν ο Λούλα υποσχέθηκε ένα πιάτο φαί τρεις φορές τη µέρα στο τραπέζι κάθε βραζιλιάνικης οικογένειας, αναφερόταν σε ένα απόλυτα υπαρκτό πρόβληµα, που επιδεινώθηκε εν µέσω της οικονοµικής σταθεροποίησης και της οικονοµικη ανόδου. Επιπρόσθετα το κρίσµο ερώτηµα ήταν η πορεία των ίδιων των µισθών. Από το 1985 µέχρι το 1995 οι µισθοί είχαν χάσει περίπου το 35% της αξίας κατά µέσο όρο στο σύνολο της Λατινικής Αµερικής. Μετά το 1995 τα φαινόµενα ήταν αντιφατικά, αλλά µε εξαίρεση ορισµένες χώρες, όπως η Χιλή, η Παραγουάη, που καταγράφεται µία σχετική αύξηση, στις περισσότερες χώρες η απορρύθµιση των εργασιακών σχέσων και η άρση 14

15 κάθε περιορισµού στον προσδιορισµό των µισθών είχε µία διπλή επιρροή. Πρώτο συγκράτησε ή µείωσε τους µισθούς του επίσηµου τοµέα και έστειλε ένα µέρος των δραστηριοτήτων του επίσηµου στον ανεπίσηµο τοµέα µέσω διαφόρων συστηµάτων υπεργολαβίας. Επιπρόσθετα η επίθεση στην κοινοτική γη ήταν καθολική. Από το Περού µέχρι τη Βραζιλία, είτε µε αγροτικές µεταρρυθµίσεις που επανέφεραν µικροιδιοκτησίες στα χέρια µεγάλων ιδιοκτητών, είτε µε καταλήψεις κοινοτικής γής και δασών, είτε τέλος λόγω της ανακάλυψης κοιτασµάτων πετρελαίου, µια ατέλειωτη επίθεση στην κοινοτική γη έλαβε χώρα µε δραµατικές συνέπειες σε µεγάλες περιφέρειες της Λατινικής Αµερικής. Τα προβλήµατα άρχισαν να εµφανίζονται σχετικά νωρίς. Οι πλήρως ανοικτές οικονοµίες έγιναν ιδιαίτερα ευαίσθητες σις διεθνείς χρηµατιστηριακές κρίσεις. Η πρώτη σηµαντική κρίση του Μεξικού το 1995 συµπαρέσυρε και τη Βραζιλία, ενώ η διεθνής χρηµατιστηριακή κρίση του 1999 που ξεκίνησε στη Ν.Α. Ασία, µε το εντυπωσιακό ντόµινο της, προκάλεσε νέο κύµα προβληµάτων στις περισσότερες λατινοαµερικανικές οικονοµίες. Πολύ σύντοµα οι ιδιωτικοποιηµένοι τοµείς στις βασικές υποδοµές άρχισαν να έχουν σοβαρά προβλήµατα. Το ίδιο και οι ιδιωτικοποιηµένες τράπεζες, όπου µετά το πρώτο κύµα µαζικών δανειοδοτήσεων βρέθηκαν εκτεθειµένες και στα πρόθυρα της χρεοκοπίας. Πολλές χώρες άρχισαν να κάνουν µερικά βήµατα πίσω από την εφαρµογή της νεοφιλελεύθερης πολιτικής. Η Χιλή επανέφερε κάποιους περιορισµούς στην έξοδο των κεφαλαίων από τη χώρα, η Βραζιλία εγκατέλειψε τη σταθερή ισοτιµία µε το δολάριο, ενώ πολλές άλλες χώρες χαλάρωσαν τη δηµοσιονοµική πολιτική τους. Η µόνη που επέµεινε µέχρι τέλους στην ίδια οικονοµική πολιτική ήταν η Αργεντινή που οδηγήθηκε στην οικονοµική κατάρρευση το Η ίδια η οικονοµική κατάρρευση είναι ένα µυστήριο, κυρίως λόγω της απόφασης του ΝΤ να την προκαλέσει µε την αναστολή κάθε νέων δανείων. Η ερµηνεία ότι το χρέος ήταν υπερβολικό δεν στέκει. Η Αργεντινή είχε δηµόσιο χρέος µόλις στο 60% του ΑΕΠ, µικρότερο από δεκάδες άλλες χώρες. Προφανώς η Αργεντινή ανήκε στις µεγάλες οικονοµίες, µαζί µε το Μεξικό και τη 15

16 Βραζιλία, που είχαν απορροφήσει το µεγαλύτερο µέρος των δανείων στην περιοχή και συχνά είχαν δυσκολίες εξυπηρέτησης του. Γενικότερα το διεθνές χρέος είναι ένα ιδιότυπο σύστηµα. Για τις φτωχότερες χώρες αποτελεί παγίδα καθώς ένα σχετικά µικρό χρέος (της τάξης του 50 ή 60% του ΑΕΠ), συχνά δεσµεύει µεγάλο ποσοστό των εσόδων από τις εξαγωγές. Αυτό παγιδεύει τις οικονοµίες τους στην συνεχή αύξηση των εξαγωγών µε αδυναµία παράλληλης βελτίωσης των συνθηκών στο εσωτερικό. Για τις µεγάλες χώρες, ο δανεισµός µπορεί να είναι κρίσιµος για την συνέχιση των υψηλών ρυθµών επενδύσεων και αύξησης του ΑΕΠ, µε κίνδυνο όµως κατάρρευσης εάν οι εξαγωγές είναι ευαίσθητες σε διακυµάνσεις. Η Αργεντινή που είχε ακολουθήσει πιο πιστά από οποιαδήποτε άλλη χώρα την ακραία νεοφιλελεύθερη πολιτική και µέχρι το τέλος, κατέρρευσε. Από ότι φαίνεται το ίδιο το ΝΤ, προσυπέγραψε την αποτυχία της πολιτικής του µε τον πιο εµφαντικό τόπο. Αυτό το σηµείο αποτελεί και το σηµείο καµπής στην περίοδο της εφαρµογής του ακραίου νεοφιλελευθερισµού στη Λατινική Αµερική. 5. Η άνοδος της Αριστεράς Η Αριστερά που κερδίζει τις εκλογές στη Λατινική Αµερική εµφανίστηκε σχετικά πρόσφατα στο προσκήνιο. Σε όλες τις περιπτώσεις εκτός των παραδοσιακών δυνάµεων του δικοµµατικού συστήµατος και των παραδοσιακών κοµµουνιστικών κοµµάτων. Αυτές οι νέες δυνάµεις προέκυψαν από ένα συνδυασµό κοινωνικών οργανώσεων, δικτύων και κινηµάτων µε νέους πολιτικούς σχηµατισµούς που ανάλογα µε τις πολιτικές ιδιαιτερότητες κάθε χώρας, συνέκλιναν σε µια κοινή πολιτική στρατηγική. Μέσα από έντονα ενωτικές διαδικασίες διαµορφώθηκαν οι µεγάλοι σχηµατισµοί που υποστήριξαν την υποψηφιότητα των αριστερών προέδρων και οδήγησαν σε νικηφόρες εκλογικές µάχες (για την πολιτική επισκόπηση κάθε χώρας βλ. Prashad and Ballve, 2006). Το PT, το εργατικό κόµµα του Λούλα στη Βραζιλία, είχε ιδρυθεί το Αρχικά ήταν ταυτισµένο µε το εργατικό κίνηµα του Σάο Πάολο, ειδικά στην αυτοκινητοβιοµηχανία, όπου το PT είχε κατορθώσει να οργανώσει συνδικάτα υπό πολύ αντίξοες συνθήκες. Στη συνέχεια απέτησε προνοµιακές σχέσεις µε το ριζοσπαστικό κίνηµα των ακτηµόνων (MST), και άλλες συνδικαλιστικές και κοινωνικές οργανώσεις. Το κόµµα του Λούλα, στις αρχές της δεκαετίας του 1980, είχε ασπασθεί τις ευρωκοµµουνιστικές αντιλήψεις 16

17 του Καουτίνιο, ενός βραζιλιάνου κοµµουνιστή εξόριστου στην Ιταλία και αυτοπροσδιοριζόταν ως ένα κόµµα που θα ακολουθούσε ένα µετά σοσιαλοδηµοκρατικό δρόµο, απορρίπτοντας, τόσο τη σταλινική, όσο και τη σοσιαλδηµοκρατική παράδοση της Αριστεράς. Το 1989 η υποψηφιότητα Λούλα στις προεδρικές εκλογές του έδωσε 44%, ένα εντυπωσιακό ποσοστό που έδειχνε τη δυναµική εισβολή του PT στην πολιτική ζωή της Βραζιλία. Στη συνέχεια όµως έχασε το δυναµισµό του και είχε µια καταστροφική πτώση στις εκλογές του 1998, όταν χωρίς να έχει συγκεκριµένες απαντήσεις, εν µέσω οικονοµικής κρίσης, επεδίωξε µε ιδεολογικές αιχµές να δώσει τη µάχη. Λίγο αργότερα το 2002 µε µια καλά αρθρωµένη κοινωνική και οικονοµική αντζέντα και µε αντιπρόεδρο ένα προοδευτικό βιοµήχανο (Γκόµεζ) κέρδισε. Ενδιάµεσα το PT είχε αναδειχθεί σε σηµαντική πολιτική δύναµη στους τοπικούς θεσµούς και είχε ταυτιστεί µε πρωτοποριακές ιδέες, όπως αυτές του συµµετοχικού προϋπολογισµού. Στην Ουρουγουάη, η περίοδος της δικτατορίας ( ) ανέστειλε την δραστηριότητα της Αριστεράς που στη δεκαετία του '60 είχε ήδη σχηµατίσει την Εθνική Ένωση Εργατών (CNT), µε τη συµµετοχή σοσιαλιστών, κοµµουνιστών και αναρχοσυνδικαλιστών. Το Πλατύ Μέτωπο (Frente Amplio) ιδρύθηκε το 1970, και είχε προλάβει να καταγράψει ισχυρά εκλογικά ποσοστά στις πόλεις (περίπου το 30%). Στη δικτατορία η πολιτική ζωή µεταφέρθηκε σε κοινωνικές οργανώσεις αλληλεγγύης στη βάση. Η δικτατορία ενίσχυσε την πολιτική ταυτότητα των µελών του Πλατιού Μετώπου έναντι των κοµµάτων ή οµάδων που το συναποτελούσαν και οι Επιτροπές Βάσεις αποτέλεσαν την βασική µορφή οργάνωσης του. Από το 1985 και µετά οι κινητοποιήσεις αφορούσαν τη σύγκρουση µε το δικοµµατισµό µέσω των δηµοψηφισµάτων από την ατιµωρησία των δικτατόρων µέχρι την ιδιωτικοποίηση του νερού και τις συγκρούσεις της περιόδου του ακραίου νεοφιλελευθερισµού. Μαζί πλέον και µε τους Τουπαµάρος, και παρά τη διάσπαση του Νέου Χώρου, η ενωτική κουλτούρα πρυτάνευσε στις εκλογές του Η συµµαχία του Πλατιού Μετώπου µε άλλες δυνάµεις από τον κεντρώο χώρο, υπό τον Βάζκεζ, τους έδωσε τη νίκη. Στην Αργεντινή το περονικό κόµµα υπό τον Μένεµ ταυτίστηκε µε τη νεοφιλελεύθερη πολιτική που οδήγησε στη χρεωκοπία τη χώρα. Ο Κίρχνερ ήταν κυβερνήτης σε µια µικρή ασήµαντη περιφέρεια. Η ανάδειξη του στην κεντρική πολιτική σκηνή έγινε µέσω της αναζήτησης των κοινωνικών και πολιτικών δυνάµεων που δεν εκφράζονταν από τον 17

18 παραδοσιακό δικοµµατισµό. Η υποψηφιότητα του στις εκλογές του 2003 στράφηκε κατά του επίσηµου περονιστή Μένεµ και του δεξιού Μάρφι. Κατάφερε να περάσει στο δεύτερο γύρο, οπότε ο Μένεµ παραιτήθηκε και τελικά κέρδισε τις εκλογές. Η εκλογική του βάση προέκυψε από τις επαφές του µε αριστερές συνδικαλιστικές οργανώσεις εκτός των επίσηµων περονικών συνδικαλιστικών οργανώσεων, µε οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωµάτων, µε τις οργανώσεις των ανέργων (τους περίφηµους πικετέρους), µε τα δίκτυα που πολεµούσαν τις ιδιωτικοποιηµένες εταιρείες κοινής ωφέλειας και µε δίκτυα διανοουµένων. Η επιτυχία του αν και ξεκίνησε από τους περιθωριακούς του πολιτικού συστήµατος, µετατράπηκε σε µια πολιτική δύναµη που αξιοποίησε στο έπακρο την κρίση του δικοµµατικού συστήµατος και τη διαφθορά βασικών θεσµών της διοίκησης και της δικαιοσύνης. Στην Βενεζουέλα, όπου τα ριζοσπαστικά κινήµατα σε φοιτητές, εργάτες και γειτονιές, είχαν διαλυθεί µε αυταρχικές µεθόδους στο πρόσφατο παρελθόν, δεν υπήρχαν σηµαντικές κοινωνικές και πολιτικές δυνάµεις οργανωµένες όταν ο Τσάβεζ κέρδισε τις εκλογές το Για την ακρίβεια ο Τσάβεζ είχε απέναντι του όχι µόνο το σύνολο των πολιτικών δυνάµεων, τα µέσα ενηµέρωσης, και τις συντηρητικές οικονοµικές ελίτ, αλλά και τα συνδικάτα του πετρελαιακού τοµέα. Το πολιτικό κίνηµα γύρω από τον Τσάβεζ απέκτησε δυναµική µετά. Ήταν η εκλογή του που αποδέσµευσε τις δυνάµεις των φτωχών, που αποτελούν σχεδόν το 80% του πληθυσµού και οδήγησε σε µια εκρηκτική εµφάνιση οργανώσεων στους πανεπιστηµιακούς χώρους, στην εργασία και τις γειτονιές. Η κοινωνική βάση του Τσάβεζ στάθηκε κρίσιµος παράγοντας στην απόπειρα πραξικοπήµατος το 2001 και στις διαδοχικές εκλογικές µάχες, στις οποίες σύρθηκε µέσα στην τρέχουσα δεκαετία. Αν και η ρητορική του Τσάβεζ είναι η πιο ριζοσπαστική, εντούτοις οι πραγµατικές αλλαγές είναι πολύ κοντά σε αυτές των άλλων χωρών. Το πετρέλαιο αποτελεί τον στρατηγικό τοµέα και οι συµµαχίες γύρω από τον κλάδο αυτό (µε τεχνοκρατικές και οικονοµικές δυνάµεις) παραµένουν κρίσιµες στην παγίωση της ηγεµονίας του Τσάβεζ. Στην Βολιβία, όλα ξεκίνησαν µε την καµπάνια κατά της ιδιωτικοποίησης του νερού, µια πολιτική που ένα χρόνο µετά, το 2000 έφερε στους δρόµους της πρωτεύουσας ένα διαφοροποιηµένο πλήθος µε αίτηµα την ακύρωση της ιδιωτικοποίησης. Σε µία άλλη πόλη χρειάστηκε να επέµβει ο στρατός και να κηρυχθεί στρατιωτικός νόµος πριν υπαναχωρήσει η κυβέρνηση. Η Βολιβία είχε µια µακρά παράδοση οργανωµένης κοινωνικής βάσης, την καλύτερη στη Λατινική Αµερική. Αυτές οι οργανώσεις 18

19 αποτέλεσαν το βασικό πυρήνα αντίστασης στο ακραίο νεοφιλελευθερισµό που ξεκίνησε σχετικά νωρίς, το 1995, όταν ο καθηγητής του Χάρβαρντ Σάκς, ετοίµασε εντός δεκαπανθηµέρου, το περίφηµο πρόγραµµα διάσωσης της χώρας. Έκτοτε οι διαδοχικές ιδιωτικοποιήσεις και η πολιτική ενέργειας (που περιέλαβε την αξιοποίηση το φυσικού αερίου) οδήγησαν σε κλιµάκωση των συγκρούσεων. Αυτές κορυφώθηκαν µε το επίµαχο θέµα της καλλιέργειας της κόκας. Η Ουάσινγκτον χρηµατοδοτούσε τις ειδικές δυνάµεις επιφορτισµένες µε την καταστροφή της παραγωγής, πολιτική που µετά από έντονες κινητοποιήσεις ανεστάλη.ο ιθαγενής Μοράλες, γερουσιαστής από το 1997, αποτέλεσε το πρόσωπο στο οποίο συσπειρώθηκε αυτή η πλατια κοινωνική συµµαχία που µε κεντρικό σύνθηµα την εθνικοποίηση των φυσικών πόρων, την ακύρωση των ιδιωτικοποιήσεων και µια ευρεία κοινωνική αντζέντα κέρδισε τις εκλογές. Και στις άλλες χώρες τα φαινόµενα ήταν παρόµοια. Στον Ισηµερινό,όπου ο ιθαγενής πληθυσµός είναι σηµαντικός, η οργάνωση τους το CONAIE, ιδρύθηκε το 1986, ως ενιαίος οργανισµός για τις 12 διαφορετικές εθνότητες των ιθαγενών. Τα αρχικά αιτήµατα αφορούσαν την αναγνώριση της ταυτότητα των ιθαγενών πληθυσµών, όπως η γλώσσα (η ενσωµάτωση της στο εκπαιδευτικό σύστηµα ήταν µεγάλη κατάκτηση) και ο πολιτισµός τους. Η οικονοµική ατζέντα όµως της δεκαετίας του 1990 διεύρυνε τις διεκδικήσεις τους που αφορούσαν πλέον τη γη και το φυσικό πλούτο. Η πολιτική έκφραση του κινήµατος έγινε πάλι µε ενωτικό τρόπο, µε τη σύµπραξη του CONAIE, µε τα κινήµατα των πόλεων την Επιτροπή Συντονισµού των Κοινωνικών Κινηµάτων (CMS) και το σχηµατισµό το 1995 του Κινήµατος Παχακούτιν, που άρχισε σταδιακά να έχει εκλογικές επιτυχίες. Στην Παραγουάη, το ηµοκρατικό Κογκρέσο (CDP), µία πλατιά συµµαχία συνδικάτων, κοινωνικών οµάδων και αγροτικών ενώσεων, συγκρούστηκε το 2002 ανοικτά µε την κυβέρνηση προκειµένου να µην εφαρµοστεί ένα πακέτο µέτρων σχεδιασµένο από το ιεθνές Νοµισµατικό Ταµείο. Και εδώ ήταν οι συγκρούσεις γύρω από τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές και η δηµιουργία πλατιών κοινωνικών συµµαχιών που οδήγησαν στην εκλογή ενός ακόµα αριστερού προέδρου, σε µιά χώρα όπου είχε βιώσει την µακροβιότερη δικτατορία στη Λατινική Αµερική ( ) και όπου το παραδοσιακό δεξιό κόµµα του Κολοράντο δεν έπαψε ποτέ να ασκεί ασφυκτικό έλεγχο στην κοινωνία. Η µεγάλη στροφή τελικά της Λατινικής Αµερικής ήταν αποτέλεσµα µιας διπλής 19

20 κίνησης. Κοινωνίες καταπιεσµένες επί δεκαετίες, µε τις µεγαλύτερες κοινωνικές ανισότητες στον κόσµο, αλλά µε ισχυρό αντίβαρο τις κοινωνικές οργανώσεις και τα δίκτυα αλληλεγγύης, βρήκαν νέους δρόµους πολιτικής οργάνωσης και έκφρασης µέσα στο δηµοκρατικό πλαίσιο. Οι δύο µεγάλες πολιτικές δυνάµεις θέλησαν την πολιτική ελευθερία να συνδέεται µε τη φιλελεύθερη οικονοµία, και η εφαρµογή της νεοφιλελεύθερης πολιτικής αποτέλεσε το σύµβολο της κεντροδεξιάς και της κεντροαριστεράς στη Λατινική Αµερική. Από την άλλη η σχέση της ελευθερίας µε την κοινωνική δικαιοσύνη αποτέλεσε το κυρίαρχο µοτίβο µιας νέας Αριστεράς που ξεπήδησε µέσα από τους φτωχούς, τόσο των πόλεων όσο και της υπαίθρου. Με εντυπωσιακή πολιτική ενότητα και ανοικτή απέναντι σε ευρύτερες κοινωνικές συµµαχίες µε τα µεσαία στρώµατα, αυτή η Αριστερά κατάφερε να ηγεµονεύσει µέσα σε µια δεκαετία το σύνολο σχεδόν των χωρών της Λατινικής Αµερικής. Βιβλιογραφία Chasteen J.C. (2006), Born in Blood and Fire. A concise history of Latin America, New York: Norton & Company. Foweraker J., T. Landman and N. Harvey, (2003), Governing Latin America, Cambriodge: Polity Press. Gwyne R. And C. Kay (eds), (2004), Latin America transformed. Globalization and Modernity, London: Arnold. Klein N., (2007), The shock doctrine, New York: Metropolitan Books. Prashad V. And T.Ballve (eds), (2006), Dispatches from Latin America. On the Frontline against Neoliberalism, Cambridge, Mass.: South End Press. Skidmore T. and P. Smith (2005), Modern Latin America, Oxford: Oxford UP. 20

Παρέμβαση Γιάννου Παπαντωνίου στην εκδήλωση με θέμα : «Αριστερά και Μεταρρυθμίσεις»

Παρέμβαση Γιάννου Παπαντωνίου στην εκδήλωση με θέμα : «Αριστερά και Μεταρρυθμίσεις» Παρέμβαση Γιάννου Παπαντωνίου στην εκδήλωση με θέμα : «Αριστερά και Μεταρρυθμίσεις» Αμφιθέατρο Μεγάρου Καρατζά Τρίτη 27 Φεβρουαρίου 2007 Η σχέση της αριστεράς με τις μεταρρυθμίσεις μπορεί να θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

Οι δηµοσιονοµικές εξελίξεις στις χώρες της Ε.Ε Γιώργος Σταθάκης Το θέµα το όποιο θα ήθελα να θίξω στην σύντοµη αυτή παρέµβαση αφορά στην εικόνα που παρουσιάζουν οι προϋπολογισµοί των άλλων χωρών της Ε.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΓ Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΩΣ ΤΟ 1941 100 Α. ΚΛΕΙΣΤΕΣ Ή ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Ερωτήσεις διαζευκτικής απάντησης ή του τύπου

Διαβάστε περισσότερα

Καθοδηγόντας την ανάπτυξη: αγορές εναντίον ελέγχων. Δύο διαφορετικά συστήματα καθοδήγησης της ανάπτυξης εκ μέρους της αγοράς:

Καθοδηγόντας την ανάπτυξη: αγορές εναντίον ελέγχων. Δύο διαφορετικά συστήματα καθοδήγησης της ανάπτυξης εκ μέρους της αγοράς: Καθοδηγόντας την ανάπτυξη: αγορές εναντίον ελέγχων Δύο διαφορετικά συστήματα καθοδήγησης της ανάπτυξης εκ μέρους της αγοράς: 1) Το πρώτο σύστημα είναι η καπιταλιστική οικονομία ή οικονομία της αγοράς:

Διαβάστε περισσότερα

η πορεία προς την πτώση της πρώτης δηµοκρατίας και η δικτατορία της 4 ης Αυγούστου

η πορεία προς την πτώση της πρώτης δηµοκρατίας και η δικτατορία της 4 ης Αυγούστου ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΕ Η ΠΕΡΙΟ ΟΣ ΤΟΥ ΜΕΣΟΠΟΛΕΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α: η πορεία προς την πτώση της πρώτης δηµοκρατίας και η δικτατορία της 4 ης Αυγούστου 122 Α. ΚΛΕΙΣΤΕΣ Ή ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα)

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσμια οικονομία. Διεθνές περιβάλλον 1

Παγκόσμια οικονομία. Διεθνές περιβάλλον 1 Παγκόσμια οικονομία Διεθνές περιβάλλον 1 Επιλεγμένοι δείκτες ασιατικών χωρών Διεθνές περιβάλλον 2 Αλλαγές στο διεθνές οικονομικό περιβάλλον Πρωτεύον ρόλος της κίνησης στην κίνηση των κεφαλαίων σε σχέση

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ;

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Καθώς έχουν περάσει, από το 2008 οπότε και ξέσπασε η μεγαλύτερη καπιταλιστική κρίση μετά την κρίση του 1929, οι πάντες σχεδόν συμπεριφέρονται σαν να έχει ξεπεραστεί η κρίση

Διαβάστε περισσότερα

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Η Παγκόσµια Μετανάστευση Το 2010, 214 εκατομμύρια άνθρωποι ήταν μετανάστες, κατοικούσαν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΘΕΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΟΜΑ Α Α

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΘΕΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΟΜΑ Α Α ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΘΕΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΟΜΑ Α Α ΘΕΜΑ Α1 α. Να περιγράψετε το πρόγραµµα του καθενός από

Διαβάστε περισσότερα

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Καθ. Γ. Αλογοσκούφης, Διεθνής Οικονομική και Παγκόσμια Οικονομία, 2014 Η Παγκόσµια

Διαβάστε περισσότερα

«Η νίκη του ΣΥΡΙΖΑ θα ήταν µια νέα πνοή για τους ευρωπαϊκούς λαούς»

«Η νίκη του ΣΥΡΙΖΑ θα ήταν µια νέα πνοή για τους ευρωπαϊκούς λαούς» «Η νίκη του ΣΥΡΙΖΑ θα ήταν µια νέα πνοή για τους ευρωπαϊκούς λαούς» Η Ρένα ούρου, µέλος του ΣΥΡΙΖΑ και εκλεγµένη Περιφερειάρχης Αττικής (η διοικητική περιφέρεια της Αθήνας), από την 1η Σεπτεµβρίου 2014,

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 Θέμα Α1 Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α) Με τη βιομηχανική επανάσταση καθώς η κατοχή γης έπαυε προοδευτικά να είναι πηγή εξουσίας

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη (Κοµµουνιστική) ιεθνής εύτερο Συνέδριο 1920. ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΣΜΟ Κοµµουνιστική Αποχική Φράξια του Ιταλικού Σοσιαλιστικού Κόµµατος

Τρίτη (Κοµµουνιστική) ιεθνής εύτερο Συνέδριο 1920. ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΣΜΟ Κοµµουνιστική Αποχική Φράξια του Ιταλικού Σοσιαλιστικού Κόµµατος Τρίτη (Κοµµουνιστική) ιεθνής εύτερο Συνέδριο 1920 ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΣΜΟ Κοµµουνιστική Αποχική Φράξια του Ιταλικού Σοσιαλιστικού Κόµµατος 1. Ο κοινοβουλευτισµός είναι η µορφή πολιτικής εκπροσώπησης

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΠΟΛΕΜΟΣ ΤΟΥ ΒΙΕΤΝΑΜ. Εργασία της μαθήτριας Έλλης Βελέντζα για το πρόγραμμα ΣινΕφηβοι

Ο ΠΟΛΕΜΟΣ ΤΟΥ ΒΙΕΤΝΑΜ. Εργασία της μαθήτριας Έλλης Βελέντζα για το πρόγραμμα ΣινΕφηβοι Ο ΠΟΛΕΜΟΣ ΤΟΥ ΒΙΕΤΝΑΜ Εργασία της μαθήτριας Έλλης Βελέντζα για το πρόγραμμα ΣινΕφηβοι Ο πόλεμος του Βιετνάμ(1965-1975) ήταν η μεγαλύτερη ένοπλη σύγκρουση μεταξύ Δύσης και Ανατολής κατά την διάρκεια του

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΔΕΥΤΕΡΑ 23 ΜΑΪΟΥ 2016 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ (ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ) ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΠΑΛΑΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ)

Διαβάστε περισσότερα

Συντοµογραφίες 11 Πρόλογος 13 Εισαγωγή 15

Συντοµογραφίες 11 Πρόλογος 13 Εισαγωγή 15 Πίνακας περιεχοµένων Συντοµογραφίες 11 Πρόλογος 13 Εισαγωγή 15 1. Ανθρωπογεωγραφία 19 2. Οι εξελίξεις στην οικονοµία 37 2.1. Ο πρωτογενής τοµέας της οικονοµίας 37 Tεχνογνωσία, συνέχειες, τοµές 55 2.2.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑ τον Τσάβες: Ποιες είναι οι προκλήσεις για την επανάσταση;

ΜΕΤΑ τον Τσάβες: Ποιες είναι οι προκλήσεις για την επανάσταση; Μετά το θάνατο του ηγέτη τους, οι άνθρωποι της Βενεζουέλας εξέφρασαν τον πόνο τους, αλλά κυρίως την επιθυμία τους να συνεχίσουν τη Μπολιβαριανή επαναστατική διαδικασία. ΜΕΤΑ τον Τσάβες: Ποιες είναι οι

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Ισοζύγιο πληρωµών

3.2 Ισοζύγιο πληρωµών 3 Ισοζύγιο πληρωµών 3.1 Εισαγωγή ιεθνή οικονοµία Ύφεση στην Γερµανία οικονοµίες του Ευρώ Αυξηση των αµερικανικών επιτοκίων διεθνή επιτόκια και δολάριο($) Χρηµατοοικονοµική κρίση στην Ασία Ανοιχτή οικονοµία

Διαβάστε περισσότερα

Το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα. Από το Διμεταλλισμό στο Ευρώ

Το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα. Από το Διμεταλλισμό στο Ευρώ Το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Από το Διμεταλλισμό στο Ευρώ Το Τρίληµµα των Ανοικτών Οικονοµιών 1. Σταθερότητα και Ελεγχος Συναλλαγματικής Ισοτιμίας 2. Χρήση Νομισματικής Πολιτικής για Εσωτερική Ισορροπία

Διαβάστε περισσότερα

ECONOMIST CONFERENCES ΟΜΙΛΙΑ

ECONOMIST CONFERENCES ΟΜΙΛΙΑ ECONOMIST CONFERENCES ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΩΡΓΟΥ ΣΤΑΘΑΚΗ ΒΟΥΛΕΥΤΗ, ΤΟΜΕΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ, ΤΟΥ ΣΥΡΙΖΑ ΣΤΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ «ΕΠΙΤΑΧΥΝΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ» ΠΕΜΠΤΗ 7 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2013 ECONOMIST

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκή Οικονομία. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολή Οικονομικών & Πολιτικών Επιστημών Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης & Δημόσιας Διοίκησης.

Ευρωπαϊκή Οικονομία. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολή Οικονομικών & Πολιτικών Επιστημών Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης & Δημόσιας Διοίκησης. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολή Οικονομικών & Πολιτικών Επιστημών Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης & Δημόσιας Διοίκησης Ευρωπαϊκή Οικονομία Νίκος Κουτσιαράς σε συνεργασία με την Ειρήνη Τσακνάκη Πηγές- Βιβλιογραφία

Διαβάστε περισσότερα

Σάββατο, 01 Ιουνίου 2002 ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ ΟΜΑ Α Α

Σάββατο, 01 Ιουνίου 2002 ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ ΟΜΑ Α Α Σάββατο, 01 Ιουνίου 2002 ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ ΟΜΑ Α Α ΘΕΜΑ Α1 α. Να περιγράψετε το πρόγραµµα του καθενός από τα παρακάτω πολιτικά κόµµατα: Ραλλικό Κόµµα Λαϊκό Κόµµα (1910) Σοσιαλιστικό

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική.! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική.! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Αντικείμενο Διεθνούς Μακροοικονομικής Η διεθνής μακροοικονομική ασχολείται με το προσδιορισμό των βασικών μακροοικονομικών

Διαβάστε περισσότερα

Μέρος 1. Για την οικονοµική και αναπτυξιακή πολιτική

Μέρος 1. Για την οικονοµική και αναπτυξιακή πολιτική Μέρος 1. Για την οικονοµική και αναπτυξιακή πολιτική Οι σηµαντικές εξελίξεις στην ελληνική οικονοµία κατά το 2005 και κατά το τρέχον έτος, κατά την γνώµη του ΙΝΕ, είναι η µείωση του ρυθµού µεγέθυνσης του

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13

Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13 Περιεχόμενα Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Οι διεθνείς συναλλαγές και τα συγκριτικά πλεονεκτήματα... 17 Ι. Η αρχή των συγκριτικών πλεονεκτημάτων... 17 Α. Κόστος εργασίας και εξειδικεύσεις...

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα 1 Αντικείµενο Διεθνούς Μακροοικονοµικής Η διεθνής µακροοικονοµική

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα και η Παγκόσμια Οικονομία

Η Ελλάδα και η Παγκόσμια Οικονομία Η Ελλάδα και η Παγκόσμια Οικονομία Γιώργος Αλογοσκούφης Η Ανεξάρτητη Ελλάδα και οι Ανάγκες της σε Κεφάλαια Για ένα φτωχό νεοσύστατο κράτος όπως ήταν η Ελλάδα μετά την ανεξαρτησία της το 1827, η δυνατότητα

Διαβάστε περισσότερα

Τρία ιαγράµµατα, Μία Ιστορία

Τρία ιαγράµµατα, Μία Ιστορία Τρία ιαγράµµατα, Μία Ιστορία Ευκλείδης Τσακαλώτος Ειδική Έκδοση Οικονοµία και Κρίση ΑΥΓΗ 28/2/10 Αν, όπως λένε, µια εικόνα ισοδυναµεί µε χίλιες ιστορίες, σκεφτείτε πόσες ιστορίες εµπεριέχονται σε τρία

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτικό και Νομικό. Ενότητα 4η. περιβάλλον. Πολιτικό περιβάλλον

Πολιτικό και Νομικό. Ενότητα 4η. περιβάλλον. Πολιτικό περιβάλλον Πολιτικό και Νομικό περιβάλλον Ενότητα 4η Πολιτικό περιβάλλον 1 Πολιτικό περιβάλλον Επηρεάζει την επιχείρηση σε τρία θέματα: Στην επιλογή του καθεστώτος ιδιοκτησίας μιας θυγατρικής επιχείρησης Στον τρόπο

Διαβάστε περισσότερα

Οι 13 βρετανικές αποικίες Η Αγγλία ήταν η θαλασσοκράτειρα δύναμη από τον 17 ο αιώνα ίδρυσε 13 αποικίες στη βόρεια Αμερική. Ήταν ο προορ

Οι 13 βρετανικές αποικίες Η Αγγλία ήταν η θαλασσοκράτειρα δύναμη από τον 17 ο αιώνα ίδρυσε 13 αποικίες στη βόρεια Αμερική. Ήταν ο προορ Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής Γνωρίζετε τι είναι οι Η.Π.Α σήμερα; Θα δούμε πώς δημιουργήθηκαν και ποια είναι τα θεμέλια της ισχύος τους. Οι 13 βρετανικές αποικίες Η Αγγλία ήταν η θαλασσοκράτειρα δύναμη

Διαβάστε περισσότερα

τελευταία χρόνια στους χώρους της νεολαίας και των φτωχών κοινωνικών στρωµάτων της Ένωσης.

τελευταία χρόνια στους χώρους της νεολαίας και των φτωχών κοινωνικών στρωµάτων της Ένωσης. ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΙΑΛΕΞΕΩΝ ΘΕΜΕΛΗ OΛΓΑ (& ΓΙΟΒΑΖΟΛΙΑΣ AΚΗΣ ) Τµήµα Ψυχολογίας Πανεπιστήµιο Κρήτης Zητήµατα παραβιάσεων θεµελιωδών δικαιωµάτων των παιδιών στις σύγχρονες κοινωνίες: ιερεύνηση στάσεων και αντιλήψεων

Διαβάστε περισσότερα

Η Εκτελεστική Εξουσία. Δρ. Κωνσταντίνος Αδαμίδης

Η Εκτελεστική Εξουσία. Δρ. Κωνσταντίνος Αδαμίδης Η Εκτελεστική Εξουσία Δρ. Κωνσταντίνος Αδαμίδης Εκτελεστική εξουσία -Πρόκειται για την πιο απαραίτητη συνιστώσα της διακυβέρνησης. -Η εκτελεστική εξουσία διαχωρίζεται ανάμεσα στο πολιτικό σκέλος, που χαράσσει

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία κ. Νικόλαου Καραμούζη Αναπληρωτή Διευθύνοντος Συμβούλου της Τράπεζας Eurobank EFG. στην εκδήλωση πελατών Corporate Banking.

Ομιλία κ. Νικόλαου Καραμούζη Αναπληρωτή Διευθύνοντος Συμβούλου της Τράπεζας Eurobank EFG. στην εκδήλωση πελατών Corporate Banking. Ομιλία κ. Νικόλαου Καραμούζη Αναπληρωτή Διευθύνοντος Συμβούλου της Τράπεζας Eurobank EFG στην εκδήλωση πελατών Corporate Banking με θέμα «Οι Νέες Πρωτοβουλίες της Eurobank EFG» Τετάρτη 1 Ιουλίου 2009 Grande

Διαβάστε περισσότερα

IMF Survey. Ο μεταρρυθμισμένος δανεισμός του ΝΤ λειτούργησε καλά στην κρίση

IMF Survey. Ο μεταρρυθμισμένος δανεισμός του ΝΤ λειτούργησε καλά στην κρίση IMF Survey ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΝΤ Ο μεταρρυθμισμένος δανεισμός του ΝΤ λειτούργησε καλά στην κρίση Τμήμα στρατηγικής, πολιτικής και επανεξέτασης του ΝΤ 28 Σεπτεμβρίου 2009 Η στήριξη του ΔΝΤ επέτρεψε

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Οικονομική. Paul Krugman Maurice Obsfeld

Διεθνής Οικονομική. Paul Krugman Maurice Obsfeld Paul Krugman Maurice Obsfeld Διεθνής Οικονομική Κεφάλαιο 21 Η Διεθνής Αγορά Κεφαλαίου και τα κέρδη από το Εμπόριο Διεθνής Τραπεζική Λειτουργία και Διεθνής Κεφαλαιαγορά Φιλίππου Ευαγγελία Α.Μ. 1207 Μ069

Διαβάστε περισσότερα

Οµιλία Γιάννου Παπαντωνίου στην εκδήλωση του ΚΕΠΠ. «ιεθνής Κρίση και οι Προοπτικές της Ελληνικής Οικονοµίας» Αµφιθέατρο Μεγάρου Καρατζά

Οµιλία Γιάννου Παπαντωνίου στην εκδήλωση του ΚΕΠΠ. «ιεθνής Κρίση και οι Προοπτικές της Ελληνικής Οικονοµίας» Αµφιθέατρο Μεγάρου Καρατζά Οµιλία Γιάννου Παπαντωνίου στην εκδήλωση του ΚΕΠΠ µε θέµα : «ιεθνής Κρίση και οι Προοπτικές της Ελληνικής Οικονοµίας» Αµφιθέατρο Μεγάρου Καρατζά Τετάρτη 16 Ιανουαρίου 2008 Κρίση οικονοµίας, κρίση πολιτικής

Διαβάστε περισσότερα

Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα

Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα ΣΥΝΟΨΗ 21 ΣΥΝΟΨΗ Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα 1. Η αναταραχή στην Ευρωζώνη οφείλεται στην παγκόσμια κρίση χρηματιστικοποίησης η

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΚΑΙ Γ.Δ. ΙΟΒΕ Κου ΓΙΑΝΝΗ ΣΤΟΥΡΝΑΡΑ Στην συζήτηση εκδήλωση με θέμα: «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 2011+»

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΚΑΙ Γ.Δ. ΙΟΒΕ Κου ΓΙΑΝΝΗ ΣΤΟΥΡΝΑΡΑ Στην συζήτηση εκδήλωση με θέμα: «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 2011+» ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΚΑΙ Γ.Δ. ΙΟΒΕ Κου ΓΙΑΝΝΗ ΣΤΟΥΡΝΑΡΑ Στην συζήτηση εκδήλωση με θέμα: «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 2011+» Α Πρόβλημα Ελλάδας: Γιατί φτάσαμε εδώ Πολιτική Οικονομία της

Διαβάστε περισσότερα

Διάρθρωση και προβλήματα της ελληνικής οικονομίας Γ. Αλογοσκούφης: Η Ελλάδα και η Παγκόσμια Οικονομία Διδάσκων: Ιωάννα-Σαπφώ Πεπελάση Τμήμα:

Διάρθρωση και προβλήματα της ελληνικής οικονομίας Γ. Αλογοσκούφης: Η Ελλάδα και η Παγκόσμια Οικονομία Διδάσκων: Ιωάννα-Σαπφώ Πεπελάση Τμήμα: Διάρθρωση και προβλήματα της ελληνικής οικονομίας Γ. Αλογοσκούφης: Η Ελλάδα και η Παγκόσμια Οικονομία Διδάσκων: Ιωάννα-Σαπφώ Πεπελάση Τμήμα: Οικονομικής Επιστήμης Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1 Οκτώβριος 2010 1. Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1 Η ελληνική οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια από τις μεγαλύτερες κρίσεις τις τελευταίες δεκαετίες. Κύρια χαρακτηριστικά της κρίσης

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος των επιμελητών στην ελληνική έκδοση

Πρόλογος των επιμελητών στην ελληνική έκδοση Πρόλογος των επιμελητών στην ελληνική έκδοση Αν και οι περισσότεροι μελετητές εντοπίζουν την ανάδυση του λαϊκισμού στα τέλη του 19 ου αιώνα, με τους Ρώσους Ναρόντνικι και το κίνημα των Λαϊκιστών στις ΗΠΑ,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. «Μεικτά» Συστήματα Καπιταλισμού και η Θέση της Ελλάδας

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. «Μεικτά» Συστήματα Καπιταλισμού και η Θέση της Ελλάδας ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ «Μεικτά» Συστήματα Καπιταλισμού και η Θέση της Ελλάδας Η θεωρία VoC, βασίζεται σε σημαντικό βαθμό στην ανάλυση των δύο βασικών μοντέλων καπιταλισμού των φιλελεύθερων

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Ιστορική κρίση της αγοράς εργασίας ύψος της ανεργίας χωρίς ιστορικό προηγούμενο (22.6%) πολύ

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Οργανισμός είναι ένα σύνολο κρατών, που δημιουργείται με διεθνή συνθήκη, διαθέτει μόνιμα όργανα νομική προσωπικότητα διαφορετική από τα κράτη

Διεθνής Οργανισμός είναι ένα σύνολο κρατών, που δημιουργείται με διεθνή συνθήκη, διαθέτει μόνιμα όργανα νομική προσωπικότητα διαφορετική από τα κράτη Διεθνείς Οργανισμοί Περιεχόμενα Σελ.3 Τι είναι διεθνής οργανισμός; Σελ.4 Κατηγορίες διεθνών οργανισμών Σελ.5-6 Σημαντικότεροι Διεθνείς Οργανισμοί Σελ.7 Τι είναι Μη Κυβερνητικός Οργανισμός Σελ.8-11 Μ.Κ.Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. Αγροτική Πολιτική 8 ου Εξαμήνου ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. Αγροτική Πολιτική 8 ου Εξαμήνου ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Αγροτική Πολιτική 8 ου Εξαμήνου Η χρησιμότητα του μαθήματος Η κατανόηση του «σκηνικού» πίσω από τη διαμόρφωση της

Διαβάστε περισσότερα

7. Τα διεθνή οικονομικά συστήματα: Μια ιστορική ανασκόπηση

7. Τα διεθνή οικονομικά συστήματα: Μια ιστορική ανασκόπηση 7. Τα διεθνή οικονομικά συστήματα: Μια ιστορική ανασκόπηση 1. Το σύστημα του Bretton Woods: 1944 1973 2. Επιχειρήματα υπέρ των κυμαινόμενων συναλλαγματικών ισοτιμιών 3. Η πραγματική εμπειρία σχετικά με

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΜAΚΡΟ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΜAΚΡΟ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΜΚΡΟ 1. Όταν η συνάρτηση κατανάλωσης είναι ευθεία γραµµή και υπάρχει αυτόνοµη κατανάλωση, τότε η οριακή ροπή προς κατανάλωση είναι: α. πάντοτε σταθερή, όπως και η µέση ροπή προς

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη ανάλυση εκλογικού αποτελέσματος Σεπτεμβρίου 2015

Σύντομη ανάλυση εκλογικού αποτελέσματος Σεπτεμβρίου 2015 Σύντομη ανάλυση εκλογικού αποτελέσματος Σεπτεμβρίου 2015 Σεπτέμβριος 15 Ιανουάριος 15 ΣΥΡΙΖΑ 35,46 36,34 ΝΔ 28,10 27,81 ΧΑ 6,99 6,28 ΠΑΣΟΚ 6,28 4,68 ΚΚΕ 5,55 5,45 ΠΟΤΑΜΙ 4,09 6,05 ΑΝΕΛ 3,69 4,75 ΕΝΩΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΦΑΚΕΛΟΣ ΟΙ ΚΟΜΜΑΤΙΚΕΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ

ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΦΑΚΕΛΟΣ ΟΙ ΚΟΜΜΑΤΙΚΕΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΦΑΚΕΛΟΣ ΟΙ ΚΟΜΜΑΤΙΚΕΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ 110398 2015-2016 ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ ΜΟΣΧΟΝΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ι. ΘΕΜΑΤΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ - ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 5. Η ΕΕ ΣΤΗ ΔΙΕΘΝΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ. Βασικά θέματα προς συζήτηση:

ΕΝΟΤΗΤΑ 5. Η ΕΕ ΣΤΗ ΔΙΕΘΝΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ. Βασικά θέματα προς συζήτηση: ΕΝΟΤΗΤΑ 5. Η ΕΕ ΣΤΗ ΔΙΕΘΝΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ Βασικά θέματα προς συζήτηση: Τι είναι η διεθνής περιφερειακή συνεργασία και ποια η εξέλιξη του φαινομένου; Μορφές Περιφερειακών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 17

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 17 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ............................................... 17 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Θεωρίες περιφερειακών ανισοτήτων Μια σύντομη παρουσίαση...................... 21 1.1 Εισαγωγή...........................................

Διαβάστε περισσότερα

Σεµινάριο ΣΦΥΡΗΛΑΤΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΔΙΑΛΟΓΟΥ - Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΣΥΝΔΙΚΑΤΩΝ

Σεµινάριο ΣΦΥΡΗΛΑΤΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΔΙΑΛΟΓΟΥ - Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΣΥΝΔΙΚΑΤΩΝ Σεµινάριο ΣΦΥΡΗΛΑΤΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΔΙΑΛΟΓΟΥ - Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΣΥΝΔΙΚΑΤΩΝ Ανέστης Στάθης Αναπληρωτής Γ. Γραµµατέας & Γραµµατέας Τύπου ΓΣΕΕ Αθήνα, 14 Φεβρουαρίου 2011 Με

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Οικονομική και Παγκόσμια Οικονομία ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ

Διεθνής Οικονομική και Παγκόσμια Οικονομία ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Διεθνής Οικονομική και Παγκόσμια Οικονομία ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Διεθνής Οικονομική 1. Διεθνές εμπόριο, Διεθνής Εμπορική Πολιτική και Διεθνείς Εμπορικές Συμφωνίες και Θεσμοί 2. Μακροοικονομική Ανοικτών

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Δανεισμός Αναπτυσσομένων Οικονομιών και Κρίσεις Χρέους

Διεθνής Δανεισμός Αναπτυσσομένων Οικονομιών και Κρίσεις Χρέους Διεθνής Δανεισμός Αναπτυσσομένων Οικονομιών και Κρίσεις Χρέους Καθ. Γιώργος Αλογοσκούφης Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών 1 Ο Διεθνής Δανεισμός και οι Αναπτυσσόμενες Οικονομίες Ενα βασικό χαρακτηριστικό

Διαβάστε περισσότερα

Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών. Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012

Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών. Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012 Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012 Το διεθνές περιβάλλον επιδεινώνεται 2011 Νέα επιβράδυνση ανάπτυξης παγκόσµιας οικονοµίας στο δ τρίµηνο του

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΩΝ 14 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 15

Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΩΝ 14 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 15 Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ Περιεχόμενα ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΩΝ 14 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 15 ΜΕΡΟΣ Ι ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΙΕΘΝΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ 25 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Β ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο - ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ 2.4 Το σοσιαλιστικό σύστημα ή η σχεδιασμένη οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

Η σύγχρονη εργατική τάξη και το κίνημά της (2) Συντάχθηκε απο τον/την ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ Παρασκευή, 11 Σεπτέμβριος :57

Η σύγχρονη εργατική τάξη και το κίνημά της (2) Συντάχθηκε απο τον/την ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ Παρασκευή, 11 Σεπτέμβριος :57 Για την πληρέστερη κατανόηση της μεθοδολογίας, με την οποία γίνεται από το μαρξισμό ο διαχωρισμός της αστικής κοινωνίας στο σύνολό της σε τάξεις, είναι απαραίτητο να αναφέρουμε τον κλασικό ορισμό που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

O Μεταπολεμικός Κόσμος

O Μεταπολεμικός Κόσμος O Μεταπολεμικός Κόσμος Πολυμέρης Βόγλης Τμήμα: Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 12) Η ΚΑΤΑΡΡΕΥΣΗ ΤΩΝ ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΩΝ ΚΑΘΕΣΤΩΤΩΝ Η εγκαθίδρυση των κομμουνιστικών

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονα Θέματα Διεθνούς Πολιτικής

Σύγχρονα Θέματα Διεθνούς Πολιτικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Σύγχρονα Θέματα Διεθνούς Πολιτικής Μάθημα 8 ο : Η Νοτιο-Ανατολική Ασία. Η Νότιος (Λατινική) Αμερική Ιωάννης Παπαγεωργίου, Επίκουρος Καθηγητής,

Διαβάστε περισσότερα

þÿ ºÁ Ã Ä Â ÅÁÉ Î½ Â,»» þÿ K e y n e s

þÿ ºÁ Ã Ä Â ÅÁÉ Î½ Â,»» þÿ K e y n e s Neapolis University HEPHAESTUS Repository School of Economic Sciences and Business http://hephaestus.nup.ac.cy Informative material 2012-10-24 þÿ ºÁ Ã Ä Â ÅÁÉ Î½ Â,»» þÿ K e y n e s þÿœ±á Â, ¹ÎÁ³  http://hdl.handle.net/11728/8983

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010. Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009. Γενικά χαρακτηριστικά

ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010. Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009. Γενικά χαρακτηριστικά ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010 Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009 Γενικά χαρακτηριστικά Η διεθνής οικονομική κρίση, που άρχισε να πλήττει σοβαρά την παγκόσμια οικονομία από το

Διαβάστε περισσότερα

Η αντιπολίτευση στη µετεµφυλιακή Ελλάδα,

Η αντιπολίτευση στη µετεµφυλιακή Ελλάδα, Βασιλική Π. Μεσθανέως Η αντιπολίτευση στη µετεµφυλιακή Ελλάδα, 1949-1963 Πρόλογος Nικηφόρος ιαµαντούρος ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 15 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ 21 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 31 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι 49 ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΛΑΙΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΙΝΑ ΣΤΟΝ 21 Ο ΑΙΩΝΑ: ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗΣ

Η ΚΙΝΑ ΣΤΟΝ 21 Ο ΑΙΩΝΑ: ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗΣ Η ΚΙΝΑ ΣΤΟΝ 21 Ο ΑΙΩΝΑ: ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΧΟΥΧΛΙΑ ΜΑΡΘΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΙΝΑΣ Προσπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΛΟΓΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ

ΕΚΛΟΓΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΕΚΛΟΓΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ Παναγιώτης Θεοδωρικάκος Διδάσκων Πανεπιστήμιου Πελοποννήσου Σχολή Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών Πρόεδρος της GPO ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΠΟΛΙΤΙΚΟΥ ΣΚΗΝΙΚΟΥ Το πολιτικό

Διαβάστε περισσότερα

Η Κύπρος στον 21 ο αιώνα: Προκλήσεις και Προοπτικές σε ένα μεταβαλλόμενο διεθνές σύστημα Ευρισκόμενοι στις αρχές της δεύτερης δεκαετίας του 21 ου

Η Κύπρος στον 21 ο αιώνα: Προκλήσεις και Προοπτικές σε ένα μεταβαλλόμενο διεθνές σύστημα Ευρισκόμενοι στις αρχές της δεύτερης δεκαετίας του 21 ου Η Κύπρος στον 21 ο αιώνα: Προκλήσεις και Προοπτικές σε ένα μεταβαλλόμενο διεθνές σύστημα Ευρισκόμενοι στις αρχές της δεύτερης δεκαετίας του 21 ου αιώνα οι μελλοντικές διεθνολογικές προκλήσεις κρύβουν για

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική οικονοµία ως µια αποτυχία της καπιταλιστικής πατριαρχίας & η επιλογή της δυστοπίας

Η ελληνική οικονοµία ως µια αποτυχία της καπιταλιστικής πατριαρχίας & η επιλογή της δυστοπίας 3ο Συνέδριο Επιστηµονικής Εταιρείας Πολιτικής Οικονοµίας «Η Ελληνική οικονοµία &ι ι η πολιτική των Μνηµονίων: κατάσταση & προοπτικές» Πάτρα, 14-15 15 Ιανουαρίου 2014 Η ελληνική οικονοµία ως µια αποτυχία

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ EΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ EΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ EΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ Οι εµπειρογνώµονες του Ευρωσυστήµατος κατάρτισαν προβολές για τις µακροοικονοµικές εξελίξεις στη ζώνη του ευρώ, µε βάση

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Μαραντζίδης Πανεπιστήμιο Μακεδονίας

Νίκος Μαραντζίδης Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Νίκος Μαραντζίδης Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Η σχέση της ελληνικής κοινωνίας με την Ευρώπη και η στάση της κοινής γνώμης γύρω από το ζήτημα «Ευρώπη» είναι τόσο παλιά όσο και η συγκρότηση της ΕΟΚ στα τέλη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΙΙ

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΙΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΙΙ Ενότητα 7: Η Ανοικτή Οικονομία Κουτεντάκης Φραγκίσκος Γαληνού Αργυρώ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΜΑΤΟΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ: ΑΙΤΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ. Αντώνης Τορτοπίδης, οικονομολόγος 1

Η ΧΡΗΜΑΤΟΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ: ΑΙΤΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ. Αντώνης Τορτοπίδης, οικονομολόγος 1 Η ΧΡΗΜΑΤΟΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ: ΑΙΤΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Συνοπτικό συμπέρασμα Αντώνης Τορτοπίδης, οικονομολόγος 1 Οκτώβριος 2008 1. Η κρίση είναι αμερικανική και όχι παγκόσμια. Όμως γίνεται παγκόσμια αν δεν αντιμετωπιστεί

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής

Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής Ηλίας Κικίλιας Διευθυντής Ερευνών Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών

Διαβάστε περισσότερα

φιλολογικές σελίδες, ιστορία κατευθυνσης γ λυκείου

φιλολογικές σελίδες, ιστορία κατευθυνσης γ λυκείου ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΑΣΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ Γ. ΟΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΚΑΤΑ ΤΟΝ 20ο ΑΙΩΝΑ (σελ. 42-54) 1. Το αγροτικό ζήτηµα ραγδαίες εξελίξεις βιοµηχανική επανάσταση πιέσεις στον αγροτικό χώρο που κυριαρχούσε

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά Επίπεδα Τιμών και Συναλλαγματικές Ισοτιμίες. Μακροχρόνιοι Προσδιοριστικοί Παράγοντες των Συναλλαγματικών Ισοτιμιών

Σχετικά Επίπεδα Τιμών και Συναλλαγματικές Ισοτιμίες. Μακροχρόνιοι Προσδιοριστικοί Παράγοντες των Συναλλαγματικών Ισοτιμιών Σχετικά Επίπεδα Τιμών και Συναλλαγματικές Ισοτιμίες Μακροχρόνιοι Προσδιοριστικοί Παράγοντες των Συναλλαγματικών Ισοτιμιών 1 Ισοτιµία Δολαρίου Στερλίνας, 1870-2011 $6.00$$ $5.00$$ $4.00$$ $3.00$$ $2.00$$

Διαβάστε περισσότερα

Μήνυμα προς την Ε Διάσκεψη Κορυφής Ευρωπαϊκής Ένωσης - Λατινικής Αμερικής και Καραϊβικής Λίμα, 16 και 17 Μαΐου 2008

Μήνυμα προς την Ε Διάσκεψη Κορυφής Ευρωπαϊκής Ένωσης - Λατινικής Αμερικής και Καραϊβικής Λίμα, 16 και 17 Μαΐου 2008 ΕΥΡΩ-ΛΑΤΙΝΟΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ Μήνυμα προς την Ε Διάσκεψη Κορυφής Ευρωπαϊκής Ένωσης - Λατινικής Αμερικής και Καραϊβικής Λίμα, 16 και 17 Μαΐου 2008 Πέμπτη, 1η Μαΐου 2008 Λίμα (Περού) DV\721105.doc

Διαβάστε περισσότερα

Υπηρεσίες Βιβλιοθηκών για την Κοινότητα Διεθνής Διάσκεψη με θέμα τις Δημόσιες Βιβλιοθήκες στην Ελλάδα. Αθήνα, Ιούνιος 2003

Υπηρεσίες Βιβλιοθηκών για την Κοινότητα Διεθνής Διάσκεψη με θέμα τις Δημόσιες Βιβλιοθήκες στην Ελλάδα. Αθήνα, Ιούνιος 2003 Υπηρεσίες Βιβλιοθηκών για την Κοινότητα Διεθνής Διάσκεψη με θέμα τις Δημόσιες Βιβλιοθήκες στην Ελλάδα Αθήνα, Ιούνιος 2003 ΝΕΕΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΕΣ, ΝΕΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ Οι νέοι ρόλοι των δημόσιων βιβλιοθηκών στην

Διαβάστε περισσότερα

Φορείς των νέων ιδεών ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΙ ΥΠΟΨΗΦΙΟΙ

Φορείς των νέων ιδεών ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΙ ΥΠΟΨΗΦΙΟΙ Δ. ΑΝΑΝΕΩΣΗ- ΔΙΧΑΣΜΟΣ (1909-1922) 1. Το κόμμα των φιλελευθέρων 1. Πριν τις εκλογές της 8ης Αυγούστου 1910 κανένα ΜΕΓΑΛΟ κόμμα δεν υποστήριζε τις μεταρρυθμίσεις που προτάθηκαν το 1909/1910 Φορείς των νέων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ

ΣΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΣΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ 1ο Σχέδιο Ι ΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Η ελληνική οικονοµία κατά τον 19ο αιώνα 1. Το εµπόριο 2. Η εµπορική ναυτιλία ιάρκεια: Ολιγόλεπτο Θέµατα: 3 ΘΕΜΑ 1ο Να προσδιορίσετε τους

Διαβάστε περισσότερα

SEE & Egypt Economic Review, Απρίλιος 2013 Οι Προβλέψεις μας για το 2013: Η ύφεση στην Ευρωπαϊκή Ένωση & τα Συναλλαγματικά Διαθέσιμα Κυριαρχούν

SEE & Egypt Economic Review, Απρίλιος 2013 Οι Προβλέψεις μας για το 2013: Η ύφεση στην Ευρωπαϊκή Ένωση & τα Συναλλαγματικά Διαθέσιμα Κυριαρχούν SEE & Egypt Economic Review, Απρίλιος 2013 Οι Προβλέψεις μας για το 2013: Η ύφεση στην Ευρωπαϊκή Ένωση & τα Συναλλαγματικά Διαθέσιμα Κυριαρχούν Περίληψη στα Ελληνικά Κύπρος Σε βαθειά ύφεση αναμένουμε να

Διαβάστε περισσότερα

Θα μπορούσε κάποιος να πει ότι τα τελευταία 40 χρόνια περίπου ήταν πολύ. ενδιαφέροντα για αυτό που σήμερα αποκαλούμε οικονομικά της ανάπτυξης.

Θα μπορούσε κάποιος να πει ότι τα τελευταία 40 χρόνια περίπου ήταν πολύ. ενδιαφέροντα για αυτό που σήμερα αποκαλούμε οικονομικά της ανάπτυξης. Οικονομικά της Ανάπτυξης: Μια εισαγωγή Εισαγωγή- Τι είναι «Οικονομικά της Ανάπτυξης» Θα μπορούσε κάποιος να πει ότι τα τελευταία 40 χρόνια περίπου ήταν πολύ ενδιαφέροντα για αυτό που σήμερα αποκαλούμε

Διαβάστε περισσότερα

12 Ο ΕΘΝΙΚΙΣΜΟΣ ΚΑΙ Η ΑΝΟΔΟΣ ΤΗΣ ΑΚΡΟΔΕΞΙΑΣ

12 Ο ΕΘΝΙΚΙΣΜΟΣ ΚΑΙ Η ΑΝΟΔΟΣ ΤΗΣ ΑΚΡΟΔΕΞΙΑΣ Η ελληνική κοινωνία βρίσκεται σε γενικευμένη κρίση. Οικονομική κρίση, που την κάνει να ισορροπεί επικίνδυνα στο χείλος της οικονομικής καταστροφής. Πολιτική κρίση, με την άρση εμπιστοσύνης στα πολιτικά

Διαβάστε περισσότερα

στη Βουλγαρία και µετά την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση την 1 η Ιανουαρίου 2007, κάτω από τον πιο εύγλωττο τίτλο Σύγχρονη

στη Βουλγαρία και µετά την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση την 1 η Ιανουαρίου 2007, κάτω από τον πιο εύγλωττο τίτλο Σύγχρονη Σύγχρονη Βουλγαρία: Από το Ανατολικό Μπλοκ στην Ευρωπαϊκή Ένωση Πρόλογος Το παρόν βιβλίο προέκυψε µέσα από συζητήσεις που ξεκίνησαν στα τέλη του 2008 στη Σόφια γύρω από την αναγκαιότητα πρόσβασης του ελληνικού

Διαβάστε περισσότερα

Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ)

Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) Το βελγικό ΑΕΠ αντιπροσωπεύει το 2,9% του συνολικού ΑΕΠ της Ε.Ε., το 4% του ΑΕΠ της ευρωζώνης και το 0,97% του ΑΕΠ του ΟΟΣΑ (στοιχεία 2014). Το Βέλγιο είναι ένας σημαντικός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΕΠΙ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΕΡΕΥΝΗΤΗ ΣΩΤΗΡΗ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ ΜΕ ΤΙΤΛΟ ΔΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΪΌΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ (ΓΙΑ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΕΠΙ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΕΡΕΥΝΗΤΗ ΣΩΤΗΡΗ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ ΜΕ ΤΙΤΛΟ ΔΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΪΌΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ (ΓΙΑ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΕΠΙ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΕΡΕΥΝΗΤΗ ΣΩΤΗΡΗ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ ΜΕ ΤΙΤΛΟ ΔΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΪΌΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ (ΓΙΑ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ) Η μελέτη έχει ως στόχο να εκτιμήσει το

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ 1. Οι επενδύσεις σε μια κλειστή οικονομία χρηματοδοτούνται από: α. το σύνολο των αποταμιεύσεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. β. μόνο τις ιδιωτικές αποταμιεύσεις.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Διεύθυνση Οικονομικής Ανάλυσης

ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Διεύθυνση Οικονομικής Ανάλυσης ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Διεύθυνση Οικονομικής Ανάλυσης ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ O ΑΓΡΟΔΙΑΤΡΟΦΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΠΡΟΣΦΕΡΕΙ ΕΠΙΠΛΕΟΝ 12,2 ΔΙΣ ΕΤΗΣΙΩΣ ΑΝ ΕΝΙΣΧΥΘΕΙ Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ, ΤΟ BRANDING ΚΑΙ Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική Ανάπτυξη. Ενότητα # 1: Εισαγωγή Διδάσκων: Πάνος Τσακλόγλου Τμήμα: Διεθνών και Ευρωπαϊκών Οικονομικών Σπουδών

Οικονομική Ανάπτυξη. Ενότητα # 1: Εισαγωγή Διδάσκων: Πάνος Τσακλόγλου Τμήμα: Διεθνών και Ευρωπαϊκών Οικονομικών Σπουδών Οικονομική Ανάπτυξη Ενότητα # 1: Εισαγωγή Διδάσκων: Πάνος Τσακλόγλου Τμήμα: Διεθνών και Ευρωπαϊκών Οικονομικών Σπουδών Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια του εκπαιδευτικού

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονοµικές προβολές εµπειρογνωµόνων του Ευρωσυστήµατος για τη ζώνη του ευρώ

Μακροοικονοµικές προβολές εµπειρογνωµόνων του Ευρωσυστήµατος για τη ζώνη του ευρώ Μακροοικονοµικές προβολές εµπειρογνωµόνων του Ευρωσυστήµατος για τη ζώνη του ευρώ Οι εµπειρογνώµονες του Ευρωσυστήµατος κατάρτισαν προβολές για τις µακροοικονοµικές εξελίξεις στη ζώνη του ευρώ, µε βάση

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοοικονοµικές προβολές εµπειρογνωµόνων του Eυρωσυστήµατος για τη ζώνη του ευρώ

Μακροοοικονοµικές προβολές εµπειρογνωµόνων του Eυρωσυστήµατος για τη ζώνη του ευρώ Μακροοοικονοµικές προβολές εµπειρογνωµόνων του Eυρωσυστήµατος για τη ζώνη του ευρώ Οι εµπειρογνώµονες του Ευρωσυστήµατος κατάρτισαν προβολές για τις µακροοικονοµικές εξελίξεις στη ζώνη του ευρώ, µε βάση

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ: ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ: ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ Page 1 of 5 Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ: ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ Του Θάνου Κατσάμπα Σε λιγότερο από δύο μήνες συμπληρώνονται έξι χρόνια αφότου η Ελλάδα περιέπεσε στη δίνη των προγραμμάτων στήριξης από

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ δια χειρός Dr. Ε. Φραγκεδάκη ISBN: 978-960-93-3811-0 SAPPHO SOFT Dr. Ε. Φραγκεδάκη ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ 109 5. Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Κρατικός Προϋπολογισμός 2013

Κρατικός Προϋπολογισμός 2013 Υπουργείο Οικονομικών Γενικό Λογιστήριο του Κράτους Κρατικός Προϋπολογισμός 2013 Χρήστος Σταϊκούρας Αναπληρωτής Υπουργός Οικονομικών Αθήνα, 31 Οκτωβρίου 2012 1 Περιεχόμενα 1. Διαχρονικά Προβλήματα της

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΡΙΑΚΟΥ ΜΗΤΣΟΤΑΚΗ MAIN OPPOSITION LEADER, PRESIDENT OF NEW DEMOCRACY PARTY

ΚΥΡΙΑΚΟΥ ΜΗΤΣΟΤΑΚΗ MAIN OPPOSITION LEADER, PRESIDENT OF NEW DEMOCRACY PARTY THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ ΚΥΡΙΑΚΟΥ ΜΗΤΣΟΤΑΚΗ MAIN OPPOSITION LEADER, PRESIDENT OF NEW DEMOCRACY PARTY AT THE WORLD IN 2017 GALA DINNER ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 27 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2017 1 THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ ΚΥΡΙΑΚΟΥ ΜΗΤΣΟΤΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 7

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 7 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 7 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ 1.1. Γενικά... 21 1.2. Η σχέση της οικονομικής με τις άλλες κοινωνικές επιστήμες... 26 1.3. Οικονομική Περιγραφή και Ανάλυση...

Διαβάστε περισσότερα

«Να συνειδητοποιήσουμε την πραγματικότητα και να διαμορφώσουμε σε νέα βάση. την πολιτική μας»

«Να συνειδητοποιήσουμε την πραγματικότητα και να διαμορφώσουμε σε νέα βάση. την πολιτική μας» ΝΑΝΤΙΑ Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ Βουλευτής ΠΑΣΟΚ ΝΟΜΟΥ ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ Αθήνα, 04/05/11 «Να συνειδητοποιήσουμε την πραγματικότητα και να διαμορφώσουμε σε νέα βάση την πολιτική μας» Είναι, πλέον, δεδομένο ότι η Ενωμένη

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΤΙ Ο ΚΕΥΝΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ

ΓΙΑΤΙ Ο ΚΕΥΝΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΓΙΑΤΙ Ο ΚΕΥΝΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ Ernest Mandel Το λυκόφως του μονεταρισμού Ernest Mandel Γιατί ο Κέυνς δεν είναι η απάντηση Το Λυκόφως του Μονεταρισμού (1992) Καθώς οι καταστροφικές συνέπειες των πολιτικών

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΤΩΧΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Η ΦΤΩΧΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 1 Η ΦΤΩΧΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Αθανασίου Γεωργία Μόσχος Παύλος Τσορδιά Ειρήνη Γεωργία Τσορδιάς Δημήτρης Πάτρα,12 Δεκεμβρίου 2012 2 Ευχαριστίες : Ευχαριστούµε πολύ την επιβλέπουσα καθηγήτρια αυτής της εργασίας,

Διαβάστε περισσότερα

Εργαζόμενος - Εργοδότης

Εργαζόμενος - Εργοδότης Οικονομική δραστηριότητα στην Αρχαία Ελλάδα Εργαζόμενος - Εργοδότης Καταναλωτή Επενδυτές Εργαστήρι 1 Η Πρώτη του Μάη δεν είναι αργία είναι απεργία Εικόνες από την απεργία στο Σικάγο 1886 8ώρες δουλειά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ

ΔΕΙΓΜΑ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ Σύντομα Περιεχόμενα Μέρος Ι. Εισαγωγή στην οικονομική επιστήμη Κεφάλαιο 1 Οι αρχές και η πρακτική της οικονομικής επιστήμης Κεφάλαιο 2 Οικονομικοί μέθοδοι και οικονομικά ερωτήματα Κεφάλαιο 3 Αριστοποίηση:

Διαβάστε περισσότερα