Νεοπλάσματα των όρχεων στο σκύλο

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Νεοπλάσματα των όρχεων στο σκύλο"

Transcript

1 Νεοπλάσματα των όρχεων στο σκύλο Κτηνιατρική Σχολή ΑΠΘ Εκπόνηση Εργασίας 7 ο εξάμηνο Υπεύθυνος: Παπάζογλου Λυσίμαχος, αναπληρωτής καθηγητής Εκπόνηση: Μαλιδάκη Μαρία (7743) Δεκέμβριος 2012

2 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Οι μάζες των όρχεων στο σκύλο είναι ένα περιστατικό που αντιμετωπίζεται σχετικά συχνά στην κλινική πράξη. Τα νεοπλάσματα των όρχεων αποτελούν τη δεύτερη πιο συχνή νεοπλασία στον αρσενικό σκύλο, και είναι στην πλειοψηφία καλοήθεις μάζες, αν και έχουν παρατηρηθεί μεταστάσεις, ειδικά σε κρυψόρχεις σκύλους. Τρεις τύποι νεοπλασμάτων των όρχεων κυριαρχούν στο σκύλο: το σεμίνωμα ή σπερματογονίωμα, το σερτολίωμα και το νεόπλασμα των κυττάρων του Leydig. Από αυτούς, το σερτολίωμα είναι το νεόπλασμα που μπορεί να παρουσιάζει ως επί το πλείστον έντονη συμπτωματολογία, λόγω του ότι είναι ορμονικά ενεργό, και παράγει οιστρογόνα. Τα συμπτώματα μπορεί να ποικίλουν από παρουσία χαρακτηριστικών εκθήλυνσης του ζώου και αλωπεκία, ως και έντονη καταστολή του μυελού των οστών, που μπορεί να απειλήσει τη ζωή του ζώου. Γενικότερα, τα νεοπλάσματα των όρχεων είναι ασυμπτωματικά και αποτελούν τυχαίο κλινικό εύρημα. Οι ακτινολογικές, αιματολογικές και κυτταρολογικές μέθοδοι είναι σε θέση να βοηθήσουν και να επιβεβαιώσουν τη διάγνωση, πριν αποφασιστεί η ανάληψη θεραπείας. Έχει δειχθεί ότι τα κυτταρολογικά επιχρίσματα με αναρρόφηση με λεπτή βελόνα μπορούν να δώσουν αξιόπιστη και ακριβή διάγνωση, λόγω αρκετών σημείων διαφοροποίησης των τριών τύπων νεοπλασμάτων στο κυτταρικό επίπεδο. Όμως η τελική διάγνωση μπορεί να δοθεί μόνο μετά από εξαίρεση των όρχεων και ιστοπαθολογική εξέταση. Η θεραπεία εκλογής είναι η ορχεκτομή, ενώ επιβάλλεται και έλεγχος της κοιλιακής κοιλότητας και των επιχώριων λεμφογαγγλίων σε κρυψόρχεις σκύλους. Η ορχεκτομή σε νεαρούς σκύλους, ταυτόχρονα με τον έλεγχο των συζεύξεων, μπορεί να λειτουργήσει ως προληπτικό μέτρο στην εμφάνιση νεοπλασμάτων των όρχεων. 2

3 Περιεχόμενα ΠΕΡΙΛΗΨΗ... 2 ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 4 ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ... 4 ΑΙΤΙΑ ΠΡΟΣΚΟΜΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΚΛΙΝΙΚΗ... 5 ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ... 5 Η ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΣΕ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΚΡΥΨΟΡΧΙΑΣ... 7 ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ... 7 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΝΕΟΠΛΑΣΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΟΡΧΕΩΝ ΤΟΥ ΣΚΥΛΟΥ... 8 ΤΟ ΣΕΜΙΝΩΜΑ... 9 Μακροσκοπική και ιστολογική εικόνα... 9 Ιστογένεση - Σταδιοποίηση ΤΟ ΣΕΡΤΟΛΙΩΜΑ Μακροσκοπική και ιστολογική εικόνα Ιστογένεση - Σταδιοποίηση Ιστολογικές αλλοιώσεις άλλων οργάνων του γεννητικού συστήματος ΤΟ ΝΕΟΠΛΑΣΜΑ ΤΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΤΟΥ LEYDIG Μακροσκοπική και ιστολογική εικόνα Ιστογένεση - Σταδιοποίηση Μακροσκοπική εικόνα φυσιολογικού και νεοπλασματικών όρχεων σκύλου Η ΚΥΤΤΑΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΜΕ ΤΗ ΜΕΘΟΔΟ FNA Η ΚΥΤΤΑΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΤΩΝ ΝΕΟΠΛΑΣΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΟΡΧΕΩΝ Σεμίνωμα Σερτολίωμα Νεόπλασμα των κυττάρων του Leydig Σύνοψη κυτταρολογικών χαρακτηριστικών και ενδείξεις κακοήθειας ΜΕΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΟΠΛΑΣΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΟΡΧΕΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΝΕΟΠΛΑΣΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΟΡΧΕΩΝ ΣΤΗ ΣΠΕΡΜΑΤΟΓΕΝΕΣΗ ΜΕΘΟΔΟΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΡΟΓΝΩΣΗ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

4 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στη σημερινή εποχή, τα κατοικίδια ζώα απολαμβάνουν μεγαλύτερη διάρκεια ζωής σε σύγκριση με το χρόνο επιβίωσης στη φύση. Αυτό οφείλεται στην καλύτερη φροντίδα από τους ιδιοκτήτες, και τη δυνατότητα ιατρικής περίθαλψης και έγκαιρης εφαρμογής προληπτικής ιατρικής που προσφέρει η Κτηνιατρική Επιστήμη. Είναι όμως αναμενόμενο το ότι με την πάροδο της ηλικίας, και καθώς τα ζώα εισέρχονται στη γεροντική φάση της ζωής τους, θα παρουσιαστούν νοσήματα και παθήσεις που σχετίζονται εν μέρει με το γήρας. Τα νεοπλάσματα ανήκουν σε αυτήν την κατηγορία των παθήσεων, καθ'ότι γενικά η συχνότητα εμφάνισής τους αυξάνεται με την πάροδο της ηλικίας 1. Ηλικίες ανάλογα με το βάρος στις οποίες ένας σκύλος θεωρείται ηλικιωμένος (Goldston, 1989) 2 Μικρόσωμοι σκύλοι (0 9 kg) 11.5 έτη Σκύλοι μεσαίου μεγέθους (10 23 kg) 10.9 έτη Μεγαλόσωμοι σκύλοι (24 40 kg) 8.9 έτη Πολύ μεγαλόσωμοι σκύλοι ( > 40 kg) 7.5 έτη ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ Όσον αφορά τον αρσενικό σκύλο, οι όρχεις αποτελούν το δεύτερο πιο συχνό σημείο εμφάνισης νεοπλασιών 3, ενώ οι νεοπλασίες που εντοπίζονται στους όρχεις αποτελούν το 90% του συνόλου των νεοπλασιών που εμφανίζονται στο γεννητικό του σύστημα 4. Σχεδόν όλα τα νεοπλάσματα των όρχεων ξεκινούν από τα αναπαραγωγικά κύτταρα του αρσενικού, δηλαδή τα σπερματικά επιθηλιακά κύτταρα (ειδικά στη φάση των σπερματογονίων), στα κύτταρα του Sertoli και στα κύτταρα του Leydig. Μερικοί τύποι νεοπλασμάτων προκύπτουν από σύνθεση των παραπάνω κυττάρων. Τα υπόλοιπα, μη συγκεκριμένα του όρχι κύτταρα, σπάνια καθίστανται νεοπλασματικά. Τα συχνότερα, λοιπόν, νεοπλάσματα των όρχεων στο σκύλο είναι το σπερματογονίωμα ή σεμίνωμα, το σερτολίωμα, και το νεόπλασμα των κυττάρων του Leydig. Τα νεοπλάσματα αυτά παρουσιάζονται σχεδόν με την ίδια συχνότητα, αν και μερικές έρευνες 5 έχουν δείξει ότι το νεόπλασμα των κυττάρων του Leydig παρουσιάζεται συχνότερα. Αναλυτική αναφορά στην μακροσκοπική, κυτταρολογική και ιστολογική εικόνα για κάθε νεόπλασμα χωριστά θα γίνει στη συνέχεια. 1 Γεράσιμος Γ. Κανακούδης, Ελένη Α. Καλδρυμίδου Κουταλιανού (Θεσσαλονίκη 2001), Γενική Παθολογική Ανατομική Νεοπλασία, Εκδόσεις Σύγχρονη Παιδεία 2 M. A. J. Peters, D. G. de Rooij, K. J. Teerds, I. van der Gaag and F. J. van Sluijs, Spermatogenesis and testicular tumours in ageing dogs, Journal of Reproduction and Fertility (2000), p Margaret C. McEntee, Reproductive Oncology, Clinical Techniques in Small Animal Practice, Volume 17, Issue 3, August 2002, p Stephen J. Withrow, David M. Vail (December 2006), Withrow and MacEwen's Small Animal Clinical Oncology, 4 th Edition, Saunders Editions 5 Robert E. Scully, David L. Coffin, Canine Testicular Tumours, With Special Reference to their Histogenesis, Comparative Morphology, and Endocrinology, Cancer (May 1952), Volume 5, Issue 3, p

5 Πέραν της προχωρημένης ηλικίας, στους πιθανούς παράγοντες που προδιαθέτουν στη δημιουργία νεοπλασιών των όρχεων ανήκουν και η έκθεση σε λοιμογόνους παράγοντες, χημικά εντομοκτόνα, phenoxy ζιζανιοκτόνα και μακροχρόνια χρήση αντιβιοτικών όπως η τετρακυκλίνη 6. Η κρυψορχία αποτελεί επίσης έναν σημαντικό παράγοντα που αυξάνει τις πιθανότητες εμφάνισης νεοπλάσματος των όρχεων (ειδικά του σερτολιώματος), καθώς οι κρυψόρχεις σκύλοι εμφανίζουν νεοπλάσματα των όρχεων 10 φορές συχνότερα από τους σκύλους με φυσιολογική κάθοδο των όρχεων στο όσχεο. Δεν είναι εξακριβωμένο αν κάποιες συγκεκριμένες φυλές εμφανίζουν προδιάθεση στα νεοπλάσματα των όρχεων, αλλά υπάρχει η πιθανότητα να αποτελεί και η φυλή έναν παράγοντα. Έχει αναφερθεί ότι πιθανώς οι φυλές Boxer και German Shepherd έχουν πιο αυξημένη συχνότητα εμφάνισης νεοπλασμάτων των όρχεων. 7 ΑΙΤΙΑ ΠΡΟΣΚΟΜΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΚΛΙΝΙΚΗ Τα συχνότερα αίτια προσκόμισης ενός αρσενικού σκύλου με νεόπλασμα των όρχεων είναι είτε η ψηλάφηση ή η ορατή παρουσία μιας μάζας στον/στους όρχεις του από τον ιδιοκτήτη, είτε η εμφάνιση ενός ή περισσότερων συμπτωμάτων που προκαλούνται από το σύνδρομο υπεροιστρογονισμού, το οποίο εμφανίζεται στη συντριπτική πλειοψηφία του με το σερτολίωμα. Αρκετές φορές όμως ο σκύλος είναι ασυμπτωματικός, και προσκομίζεται για αίτια που δε συσχετίζονται με την παρουσία του νεοπλάσματος, το οποίο τελικά συναντάται ως τυχαίο κλινικό εύρημα κατά την κλινική εξέταση ή τις περαιτέρω διαγνωστικές εξετάσεις. ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ Φαίνεται ότι οι ευμεγέθεις όγκοι είναι αυτοί που προκαλούν κλινικά συμπτώματα επαρκώς έντονα ώστε να παρατηρηθούν από τους ιδιοκτήτες. Τέτοια συμπτώματα είναι δύο τύπων: 1) η εμφάνιση μιας τοπικής μάζας στο όσχεο, τη βουβωνική χώρα ή την κοιλιακή χώρα, με ή χωρίς πόνο και 2) το σύνδρομο του υπεροιστρογονισμού. Όπως αναφέρθηκε, η πλειοψηφία των σκύλων είναι ασυμπτωματικοί, ακόμα και σε περίπτωση που το μόνο σύμπτωμα είναι μια ψηλαφητή μάζα. Κατά την ψηλάφηση, είναι δυνατό να διαπιστωθεί αμφοτερόπλευρη ατροφία των όρχεων, η οποία συχνά συναύδει με την ύπαρξη ορμονικά ενεργών νεοπλασμάτων στους όρχεις. Πόνος μπορεί επίσης να παρατηρηθεί κατά την ψηλάφηση, ο οποίος οφείλεται στο μέγεθος του νεοπλάσματος (συνήθως σεμινώματος ή σερτολιώματος). Όσον αφορά το σύνδρομο υπεροιστρογονισμού, το κύριο χαρακτηριστικό που παρατηρείται είναι η εκθήλυνση του αρσενικού σκύλου. Τα συμπτώματα εκθήλυνσης παρουσιάζονται συχνά ως αποτέλεσμα σερτολιώματος, και σε πολύ σπάνιες περιπτώσεις λόγω σεμινώματος. Κατά την κλινική εξέταση, τα ζώα μπορούν να εμφανίσουν ένα ή περισσότερα από τα εξής: γυναικομαστία γαλακτόρροια προσέλκυση αρσενικών σκύλων 6 Margaret C. McEntee, Reproductive Oncology, Clinical Techniques in Small Animal Practice, Volume 17, Issue 3, August 2002, p

6 μεταβολές στο τρίχωμα συμμετρική αλωπεκία, στα σημεία με τη μεγαλύτερη καθημερινή τριβή δερματική υπερχρωμία και λέπτυνση της επιδερμίδας υποδόρια κατανομή του λίπους, που θυμίζει την κατανομή στο θηλυκό σκύλο χαλάρωση ή ατροφία της ακροποσθίας ατροφία του μη πάσχοντος όρχι μεταβολή του μεγέθους του προστάτη αδένα, ιδίως σε σερτολίωμα (λόγω εκτενούς πλακώδους μεταπλασίας ή χαρακτηριστικής συρρίκνωσης του επιθηλίου του) αιμορραγίες (λόγω θρομβοκυτταροπενίας από καταστολή του μυελού των οστών) αναιμία (λόγω απώλειας αίματος ή μειωμένης παραγωγής ερυθροκυττάρων από καταστολή του μυελού των οστών) εμπύρετες μολύνσεις (λόγω ουδετεροπενίας από καταστολή του μυελού των οστών) Σε αρκετές περιπτώσεις η αδυναμία του τριχώματος να αναπτυχθεί ξανά μετά από κούρεμα ήταν το σύμπτωμα που έφερνε τους ιδιοκτήτες για κλινική εξέταση του ζώου. Εικόνα 1. Γυναικομαστία σε ακέραιο κρυψόρχι σκύλο με ορμονικά ενεργό νεόπλασμα του όρχι Εικόνα 2. Συμμετρική αλωπεκία σε σκύλο με σερτολίωμα και συμπτώματα υπεροιστρογονισμού Εικόνες 1,2: Margaret C. McEntee, Reproductive Oncology, Clinical Techniques in Small Animal Practice, Volume 17, Issue 3, August 2002, p Περαιτέρω διαγνωστικές εξετάσεις, όσον αφορά το σύνδρομο υπεροιστρογονισμού, μπορούν να δείξουν: αιματολογικές ενδείξεις καταστολής του μυελού των οστών (όπως η μη αναγγενητική αναιμία, η λευκοπενία, η θρομβοκυττοπενία και η παγκυτταροπενία) μεταβολές στην ποιότητα του σπέρματος Η ληθαργικότητα είναι ένα ακόμη πιθανό σύμπτωμα σε περιπτώσης ύπαρξης σερτολιώματος, πιθανώς λόγω της επίδρασης των οιστρογόνων στον θυρεοειδή αδένα, που τον καθιστούν προοδευτικά ατροφικό. 6

7 Σκύλοι με νεόπλασμα των κυττάρων του Leydig μπορεί να παρουσιάσουν περινεϊκή κήλη και υπερπλασία ή αδενώματα στον αδένα της ουράς ή στους περιπρωκτικούς αδένες, ή να συνυπάρχουν ασθένειες του προστάτη αδένα. Διαγνωστικά, μπορεί να διαπιστωθεί αυξημένη παραγωγή τεστοστερόνης, αν και δεν είναι συχνή. Σκύλοι που χρησιμοποιούνται στην αναπαραγωγή ενδέχεται να παρουσιάσουν μεταβολές στη γονιμότητά τους και μείωση της γενετήσιας ορμής. Η ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΣΕ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΚΡΥΨΟΡΧΙΑΣ Πέραν της αυξημένης πιθανότητας εμφάνισης νεοπλασιών των όρχεων σε κρυψόρχεις σκύλους, καθώς και την αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης του συνδρόμου υπεροιστρογονισμού, παρατηρείται ότι τα νεοπλάσματα προκύπτουν συχνότερα στον δεξί όρχι, εξαιτίας της διπλάσιας πιθανότητάς του να μην έχει ολοκληρώσει τη φυσιολογική κάθοδο στο όσχεο. 8 Η συστροφή του όρχι, αν και δεν είναι συχνή στο σκύλο, μπορεί να συμβεί ενδοκοιλιακά σε όρχεις που δεν έχουν πραγματοποιήσει τη φυσιολογική κάθοδο, και που ταυτόχρονα συνήθως παρουσιάζουν κάποιο νεόπλασμα. Σε αυτήν την περίπτωση, κατά την κλινική εξέταση μπορεί να παρουσιαστεί αιμοπεριτόναιο, ή ο ιδιοκτήτης να προσκομίσει τον σκύλο με αναφερόμενο σύμπτωμα την αιματουρία. Σκύλοι με κρυψορχία μπορεί επίσης να αναπτύξουν νεοπλασίες σε νεαρότερες ηλικίες. ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Εφ'όσον στη λίστα της διαφορικής διάγνωσης συγκαταλέγεται και η νεοπλασία των όρχεων, είναι χρήσιμο να γίνουν οι εξής εξετάσεις: πλήρης κλινική εξέταση και προσεκτική ψηλάφηση των όρχεων, ειδικά σε ακέραιους σκύλους μεγάλης ηλικίας, για τυχόν εύρεση μαζών, αλλοιώσεων στην επιφάνειά τους ή ετερόπλευρης ατροφίας ψηλάφηση από το απευθυσμένο, για τυχόν διόγκωση των επιχώριων λεμφογαγγλίων, καθώς και έλεγχο του προστάτη αδένα υπέρηχος όρχεων και κοιλίας ακτινογραφήματα θώρακα και κοιλίας πλήρες αιματολογικό/βιοχημικό προφίλ, ειδικά σε σκύλους με κλινικά συμπτώματα διαταραχής των ορμονών (υπεροιστρογονισμού) ανάλυση/καλλιέργεια ούρων, αν υπάρχει υποψία επιπλοκής λοιμογόνου παράγοντα Τα ακτινογραφήματα και ο υπέρηχος κοιλίας είναι ιδιαίτερα χρήσιμα στην εύρεση όγκων σε περίπτωση κρυψορχίας, και για την εύρεση μεταστάσεων σε λεμφογάγγλια και κοιλιακά όργανα. Παρ'ολ'αυτά πρέπει να σημειωθεί ότι δε μπορούν να υποδείξουν τον τύπο του νεοπλάσματος, παρά μόνο την ύπαρξή του. Οι εξετάσεις για τον έλεγχο της πηκτικότητας του αίματος, αλλά και η αξιολόγηση της λειτουργικότητας του 8 Margaret C. McEntee, Reproductive Oncology, Clinical Techniques in Small Animal Practice, Volume 17, Issue 3, August 2002, p

8 μυελού των οστών, λαμβάνοντας δείγματα από τον ιστό και πραγματοποιώντας κυτταρολογική εξέταση, είναι ιδιαίτερα χρήσιμες σε σκύλους που παρουσιάζουν αναιμία, πετέχειες, εκχυμώσεις ή αιμορραγία στη συμπτωματολογία τους. Προτείνεται και ο έλεγχος τεστοστερόνης, οιστρογόνων και προγεστερόνης του ορού σε αρσενικούς σκύλους με κλινικά συμπτώματα ορμονικών διαταραχών. Η μέτρηση των επιπέδων οιστραδιόλης 17β στον ορό του αίματος μπορεί να είναι χρήσιμη ως διαγνωστικό στοιχείο της παραγωγής οιστρογόνων από το νεόπλασμα, αν και δεν παρατηρείται αύξηση της ορμόνης σε όλους τους σκύλους με συμπτώματα εκθήλυνσης, αλλά δυσαναλογία μεταξύ οιστρογόνων και ανδρογόνων. 9 Ο υπέρηχος των όρχεων και ο μικροσκοπικός έλεγχος του σπέρματος είναι επίσης απαραίτητος στη διαπίστωση μη ψηλαφήσιμων νεοπλασμάτων των όρχεων, σε σκύλους με αγονιμότητα ως αίτιο προσκόμισης στην κλινική. Η εξέταση αναρρόφησης με λεπτή βελόνα, καθοδηγούμενης από τον υπέρηχο, μπορεί να αποβεί πολύ χρήσιμη σε σκύλους υψηλής αναπαραγωγικής αξίας, και η κυτταρολογική εξέταση μπορεί να αποκλείσει άλλες πιθανές ασθένειες ή παθήσεις των όρχεων. Θα γίνει εκτενέστερη αναφορά στην κυτταρολογική εξέταση με υλικό από αναρρόφηση με λεπτή βελόνα (Fine Needle Aspiration FNA) και την αποτελεσματικότητά της στη διάγνωση των νεοπλασμάτων των όρχεων του σκύλου, αμέσως μετά την παρουσίαση των νεοπλασμάτων και της ιστολογικής τους εικόνας. Η διάγνωση μιας συγκεκριμένης νεοπλασίας ή η διαφοροποίηση μεταξύ νεοπλασίας και άλλης αλλοίωσης λόγω τραυματισμού ή φλεγμονής είναι δύσκολη μόνο με την κλινική εξέταση. Βέβαιη διάγνωση λαμβάνεται μόνο μετά από ιστοπαθολογική εξέταση των όρχεων, είτε με βιοψία, είτε μετά την πραγματοποίηση ορχεκτομής. ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΝΕΟΠΛΑΣΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΟΡΧΕΩΝ ΤΟΥ ΣΚΥΛΟΥ Τα νεοπλάσματα που εμφανίζονται με τη μεγαλύτερη συχνότητα στους όρχεις των σκύλων είναι το σεμίνωμα, το σερτολίωμα και το νεόπλασμα των κυττάρων του Leydig. Κατά την κλινική εξέταση μπορούν να γίνουν αντιληπτά το σεμίνωμα και το σερτολίωμα, καθώς μπορούν να δώσουν ευμεγέθεις και ψηλαφητούς όγκους, ενώ τα νεοπλάσματα των κυττάρων του Leydig είναι μικρά σε μέγεθος και πιθανώς μη αντιληπτά κατά την ψηλάφηση. Το σερτολίωμα, όπως προαναφέρθηκε, μπορεί να συσχετισθεί και με κλινικά συμπτώματα εκθήλυνσης του ζώου. Γενικότερα υπάρχει η πιθανότητα πολλαπλών εστιών νεοπλασίας σε έναν όρχι, καθώς και αμφοτερόπλευρη εμφάνιση των νεοπλασιών ή και συνδυασμός περισσότερων του ενός τύπου νεοπλάσματος, ιδιαίτερα στους ηλικιωμένους σκύλους. Σε μια έρευνα 198 σκύλων με νεοπλασίες των όρχεων, με ηλικιακό εύρος μεταξύ 3-19 ετών και μέσο όρο τα 10.2 έτη, 38 σκύλοι (19%) είχαν περισσότερους από έναν τύπους νεοπλασμάτων των όρχεων, ενώ μία ακόμα έρευνα 410 σκύλων με νεοπλασίες των όρχεων έδειξε ότι 45 (11%) είχαν δύο διαφορετικούς τύπους νεοπλασιών, ενώ ένας (1) από τους σκύλους είχε τρεις διαφορετικούς τύπους 10. Στη συνέχεια παρουσιάζονται οι τρεις συχνότεροι τύποι των νεοπλασμάτων των όρχεων στο σκύλο, όσον αφορά 9 Simon T. Kudnig, Bernard Sequin (April 2012), Veterinary Surgical Oncology, Wiley-Blackwell Editions 10 Margaret C. McEntee, Reproductive Oncology, Clinical Techniques in Small Animal Practice, Volume 17, Issue 3, August 2002, p

9 τη μακροσκοπική και την ιστολογική τους εικόνα, την ιστογένεση και τη σταδιοποίησή τους. ΤΟ ΣΕΜΙΝΩΜΑ Το σεμίνωμα ή σπερματογονίωμα είναι ένα μαλακό νεόπλασμα, μεγέθους μεταξύ 1mm και 10cm. Μπορεί να εμφανιστεί ετερόπλευρα ή αμφοτερόπλευρα, ενώ είναι πιθανή η εμφάνιση και σε κρυψόρχεις σκύλους. Όσον αφορά την ηλικία εμφάνισης, σύμφωνα με μια έρευνα σκύλων με νεοπλάσματα των όρχεων, βρέθηκαν σεμινώματα σε 20 σκύλους, οι ηλικίες των οποίων κυμαίνονταν από 5 ως 14 έτη, με μέσο όρο τα 11 έτη. Μακροσκοπική και ιστολογική εικόνα Μακροσκοπικά, πρόκειται για ευδιάκριτες μάζες, με στιπλνή επιφάνεια λευκού ή γκρίζου χρώματος, συμπαγείς και ομοιογενούς σύστασης. Μπορεί να προεξέχουν από το ορχικό παρέγχυμα, ενώ η επιφάνεια τομής παρουσιάζεται λευκωπή, με τον νεοπλασματικό ιστό να φαίνεται τραχύς και λοβιώδης εξαιτίας της ύπαρξης λεπτών δοκίδων συνδετικού ιστού. Τα νεοπλασματικά κύτταρα του σεμινώματος μπορούν να ανευρεθούν τόσο στα σπερματοφόρα σωληνάρια όσο και στο διάμεσο ιστό. Μικροσκοπικά, το σεμίνωμα αποτελείται από ομοιόμορφα, μεγάλα, ευδιάκριτα κύτταρα, πολυεδρικά ή στρογγυλά, με εωσινοφιλικό κυτταρόπλασμα και υπερχρωματινικούς πυρήνες. Οι τελευταίοι ποικίλουν σε μέγεθος και εμφανίζουν συχνά έναν πυρηνίσκο. Οι υπερμεγέθεις πυρήνες και τα γιγαντοκύτταρα με πολλούς πυρήνες δεν είναι σπάνιο φαινόμενο, ενώ παρατηρούνται συχνά μιτώσεις. Η παρουσία λεμφοκυττάρων στο μικροσκοπικό πεδίο είναι ιδιαίτερα συχνή. Εικόνα 3. Ιστολογική εικόνα σεμινώματος 11 Robert E. Scully, David L. Coffin, Canine Testicular Tumours, With Special Reference to their Histogenesis, Comparative Morphology, and Endocrinology, Cancer (May 1952), Volume 5, Issue 3, p

10 University of Guelph, Ιστογένεση - Σταδιοποίηση Τα στάδια ιστογένεσης του σεμινώματος μπορούν συχνά να προσδιοριστούν στο σκύλο με τη βοήθεια της ιστοπαθολογικής εξέτασης. Τα στάδια ανάπτυξης του νεοπλάσματος αυτού είναι 12 : 1. η προ-νεοπλασματική ατροφία του σπερματογονικού επιθηλίου 2. η αντικατάσταση σπερματογονίων με νεοπλασματικά κύτταρα του σεμινώματος 3. η εξάπλωση στα σπερματοφόρα σωληνάρια 4. η πιθανή εισβολή στο διάμεσο ιστό (τάσεις τοπικής εξάπλωσης) Κατά το 1 ο στάδιο, η προνεοπλασματική ατροφία μπορεί να ποικίλει από εστιακή μείωση του αριθμού των σπερματοζωαρίων και των σπερματοκυττάρων στο σπερματοφόρο σωληνάριο, μέχρι και την πλήρη εξαφάνιση των κυττάρων αυτών. Στην τελευταία περίπτωση το σωληνάριο παραμένει επιστρωμένο με νεοπλασματικά κύτταρα μεταξύ των οποίων μπορεί να παρεμβάλλονται μερικά φυσιολογικά παραμένοντα σπερματογόνια (τα οποία μικροσκοπικά παρουσιάζονται ως μικρά, σφαιρικά κύτταρα με εωσινοφιλικό κυταρόπλασμα και μικρούς, στρογγυλούς, σκοτεινούς πυρήνες με συμπυκνωμένη χρωματίνη). Κατά το 2 ο στάδιο, τα όποια φυσιολογικά σπερματογόνια βρίσκονται στα ατροφικά σωληνάρια αντικαθίστανται πλέον με μεγάλα πολυεδρικά κύτταρα με εωσινοφιλικό κυτταρόπλασμα, διογκωμένους πυρήνες, άνισα κατανεμημένη χρωματίνη, και έναν ευδιάκριτο εωσινοφιλικό πυρηνίσκο. Αυτά τα νέα κύτταρα παραμένουν κοντά στη βασική μεμβράνη των σπερματοφόρων σωληναρίων. Κατά το 3 ο στάδιο, τα νεοπλασματικά κύτταρα εξαπλώνονται στη βασική μεμβράνη προκαλώντας απόπτωση των φυσιολογικών κυττάρων, ενώ ταυτόχρονα πολλαπλασιάζονται στους αυλούς των σωληναρίων και καταλαμβάνουν τον χώρο εντός του αυλού. Κατά το 4 ο στάδιο, το νεόπλασμα μπορεί είτε να εξαπλωθεί εκτενώς εντός του σωληναριακού συστήματος πριν περάσει στο διάμεσο ιστό, είτε να διαπεράσει τα σωληνάρια σε πιο πρώιμη φάση. Η πάχυνση της υαλίνης που παρατηρείται στα σωληνάρια κατά την ατροφία τους, φαίνεται ότι λειτουργεί ως φραγμός στην εξάπλωση του όγκου εξω-σωληναριακά. Σε αυτό το στάδιο μπορεί να παρατηρηθεί εισροή λεμφοκυττάρων στα σωληνάρια και τους αυλούς τους. Άρα λοιπόν το σεμίνωμα φαίνεται να ξεκινά κυρίως από σπερματογόνια ατροφικών σπερματοφόρων σωληναρίων. Περνά μια φάση ανάπτυξης επί τόπου ή ενδοσωληναριακά (ενδοσωληναριακός τύπος), πριν εξαπλωθεί στον διάμεσο ιστό και δημιουργήσει διάχυτο νεόπλασμα (διάχυτος τύπος), που αποτελείται από συμπαγείς κυτταρικές μάζες οι οποίες διακόπτονται από ελάχιστο διάμεσο συνδετικό ιστό. Η δημιουργία του σεμινώματος είναι γενικά, πάντως, πολυεστιακή. Μερικά σεμινώματα μπορεί να ανευρίσκονται 12 Robert E. Scully, David L. Coffin, Canine Testicular Tumours, With Special Reference to their Histogenesis, Comparative Morphology, and Endocrinology, Cancer (May 1952), Volume 5, Issue 3, p

11 σε θέσεις του όρχι όπου εκτελείται κανονικά η σπερματογένεση και φαινομενικά δεν παρουσιάζεται ατροφία, λόγω της ήδη μεγάλης ανάπτυξης του νεοπλάσματος. ΤΟ ΣΕΡΤΟΛΙΩΜΑ Το σερτολίωμα είναι ένα σκληρό νεόπλασμα διαμέτρου που κυμαίνεται μεταξύ 1cm (ή και μικρότερης) και 12cm. Eμφανίζεται και σε νεαρότερα ζώα πιο συχνά απ'ότι τα το σεμίνωμα και το νεόπλασμα των κυττάρων του Leydig. Μία έρευνα σκύλων με σερτολίωμα έδειξε ότι η μέση ηλικία εμφάνισης του σερτολιώματος ήταν τα 9.5 έτη. Σε μια όμαδα 8 σκύλων με σερτολίωμα και υποπλασία του μυελού των οστών, οι ηλικίες είχαν εύρος μεταξύ 2.5 και 13 ετών (με μέσο όρο τα 7 έτη). Το νεόπλασμα μπορεί να αναπτυχθεί στον όρχι κυρίως ετερόπλευρα αλλά εμφανίζεται και αμφοτερόπλευρα, ενώ σε κρυψόρχεις σκύλους εμφανίζεται κοιλιακά και βουβωνικά. Μακροσκοπική και ιστολογική εικόνα Τα σερτολιώματα είναι τυπικά λοβώδη, συμπαγή, λευκού ή γκρίζου χρώματος, και δίνουν μια λιπώδη αίσθηση κατά την ψηλάφηση. Ο άφθονος συνδετικός ιστός που υπάρχει στο νεόπλασμα, δίνει σε αυτό ιδιαίτερα σκληρή σύσταση. Η τυπική εικόνα σε τομή είναι ένας ευδιάκριτος, ωχρός ή λευκός σκληρός όγκος, με ακανόνιστους λοβούς που διαχωρίζονται από αρκετά πυκνές ινώδεις δοκίδες. Μικρές κύστεις με ορώδες υγρό είναι επίσης συχνά εμφανείς. Μικροσκοπικά υπάρχουν δύο τύποι σερτολιώματος: ο διάχυτος και ο ενδοσωληναριακός, που μπορεί να διηθεί ή όχι το βασικό πέταλο 14. Ανάλογα με τη φορά της τομής του ιστοτεμαχίου, τα σωληνάρια φαίνονται μικρά και στρογγυλά, οβάλ ή στενόμακρα και συχνά ελικοειδή, ενώ στην πλειοψηφία αποτελούνται από ομοιόμορφα κατανεμημένα νεοπλασματικά κύτταρα. Τα στρώματα κολλαγόνου μπορεί να ποικίλουν από λεπτές μεμβράνες μεταξύ συνωστισμένων σωληναρίων, μέχρι την παρουσία άφθονου κολλαγόνου που χωρίζει ευρέως τα στοιχεία του σωληναριακού επιθηλίου. Τα νεοπλασματικά κύτταρα είναι ποικίλης μορφής, από στρογγυλά και πολυεδρικά έως μακρόστενα, με ασαφή κυτταρικά όρια και τον πυρήνα να βρίσκεται μεταξύ ενός αδρού εωσινοφιλικού κυτταροπλασματικού συγκυτίου, ή ενός έντονα εωσινοφιλικού και πυκνού κυτταροπλάσματος. Ένα βασικό χαρακτηριστικό των περισσότερων σερτολιωμάτων, και σίγουρα των ορμονικά ενεργών, είναι η παρουσία στο κυτταρόπλασμα των νεοπλασματικών κυττάρων διακριτών σφαιρικών κενοτοπίων διαφόρων μεγεθών. Οι πυρήνες είναι στρογγυλοί, οβάλ ή ατρακτοειδείς. 13 Margaret C. McEntee, Reproductive Oncology, Clinical Techniques in Small Animal Practice, Volume 17, Issue 3, August 2002, p Γεράσιμος Γ. Κανακούδης, Ελένη Α. Καλδρυμίδου Κουταλιανού (Θεσσαλονίκη 2001), Γενική Παθολογική Ανατομική Νεοπλασία, Εκδόσεις Σύγχρονη Παιδεία 11

12 Όπως και στο σεμίνωμα, τα σπερματοφόρα σωληνάρια που περιέχουν νεοπλασματικά κύτταρα του Sertoli δείχνουν ποικίλους βαθμούς ατροφίας. Εικόνα 4. Ιστολογική εικόνα σερτολιώματος University of Guelph, Ιστογένεση - Σταδιοποίηση Τα νεοπλάσματα αυτά ξεκινούν κυρίως από τα κύτταρα του Sertoli, στα σπερματοφόρα σωληνάρια του όρχι. Η διαδικασία ανάπτυξης του σερτολιώματος σταδιοποιείται δυσκολότερα σε σύγκριση με το σεμίνωμα, εξαιτίας του ότι δεν εμφανίζονται αλλοιώσεις νωρίς κατά την ανάπτυξη του νεοπλάσματος, και επειδή στα αρχικά στάδιά τους τα σερτολιώματα δεν έχουν μια ξεκάθαρη και σταθερή εικόνα. Στα αρχικά στάδια υπάρχει συχνά υποκαψικό αδένωμα πολύ μικρού μεγέθους, με τοπικό πολλαπλασιασμό κυττάρων που μοιάζουν με τα κύτταρα του Sertoli, τα οποία καθιστούν συμφορημένα τα σπερματοφόρα σωληνάρια. Καθώς ο όγκος μεγαλώνει σε μέγεθος, τα σπερματογόνια αποπίπτουν εντός του αυλού των σωληναρίων και εξαφανίζονται. Τα σερτολιώματα μπορούν να είναι αδενώματα ή καρκινώματα, αλλά η διάκριση μεταξύ των δύο είναι δύσκολη καθώς υπάρχουν ιστολογικά οριακές καταστάσεις, ενώ οι μεταστάσεις δεν είναι αρκετά συχνές ώστε να δηλώνουν εμφανώς κακοήθεια. Ένα χαρακτηριστικό που μπορεί να βοηθήσει στη διαφοροποίηση και τη σταδιοποίηση του νεοπλάσματος είναι ότι οι πυρήνες στους καλοήθεις όγκους τείνουν να είναι μέτριου μεγέθους και ομοιόμορφοι, ενώ σπανιότερα είναι ωχροί, οβάλ και περιέχουν έναν πυρηνίσκο, θυμίζοντας αρκετά φυσιολογικά κύτταρα του Sertoli. Στα ιστολογικά κακοήθη δείγματα, απεναντίας, οι πυρήνες είναι υπερχρωματινικοί και πυκνοί, δείχνουν συχνά μιτωτική δραστηριότητα, και ποικίλουν σε μέγεθος και σχήμα. Πυρήνες μικροί, σκοτεινοί, ελάχιστα μεγαλύτεροι από αυτούς των λεμφοκυττάρων, ή πολύ ευμεγέθεις, ωχροί με πολλούς πυρηνίσκους αποτελούν ακραία παραδείγματα σε κακοήθη δείγματα. Σε ορισμένα σερτολιώματα υπάρχουν κύτταρα ή ομάδες κυττάρων που δε μπορούν να διαχωριστούν από τα κύτταρα του σεμινώματος, και σε μερικές από αυτές τις περιπτώσεις είναι συχνά απίθανο να διαγνωστεί αν αυτά 12

13 τα κύτταρα αποτελούν ή όχι σεμίνωμα. Μερικά σερτολιώματα παρουσιάζουν διασκορπισμένα ατομικά ή ομαδικά κύτταρα του Leydig, τα οποία όμως σπάνια διακρίνονται και φαίνεται να αντιπροσωπεύουν την ωρίμανση των στρωματικών κυττάρων και όχι συνυπάρχον νεόπλασμα των κυττάρων του Leydig. Ιστολογικές αλλοιώσεις άλλων οργάνων του γεννητικού συστήματος Σε ζώα με ενεργά σερτολιώματα, ο φυσιολογικός όρχις και ο προστάτης αδένας μπορούν να παρουσιάσουν μακροσκοπικές και ιστολογικές μεταβολές. Ο φυσιολογικός όρχις, ειδικά, είναι τυπικά πολύ μικρότερος και πλαδαρός, και στην επιφάνεια τομής παρουσιάζει σκούρα καφέ απόχρωση. Μικροσκοπικά υπάρχει ατροφία του σπερματικού επιθηλίου, συγκέντρωση λιποφουσκίνης εντός των κυττάρων του Sertoli, και υαλινοποίηση της βασικής στοιβάδας των σωληναρίων. Πρέπει επίσης να τονιστεί ότι τα σερτολιώματα είναι συχνά ορμονικά ενεργά και παράγουν οιστρογόνα, δίνοντας πληθώρα συμπτωμάτων σε άλλα συστήματα, όπως αναφέρθηκε και κατά τη συμπτωματολογία νωρίτερα. ΤΟ ΝΕΟΠΛΑΣΜΑ ΤΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΤΟΥ LEYDIG Τα νεοπλάσματα των κυττάρων του Leydig είναι τυπικά μικρά και μη ψηλαφήσιμα, και συχνά αποτελούν τυχαίο εύρημα. Σε μια έρευνα 15 σε 56 σκύλους με νεοπλάσματα των κυττάρων του Leydig, 9 στους 56 (16%) είχαν αύξηση του μεγέθους των όρχεων, 24 (43%) είχαν όγκους αμφοτερόπλευρα, και κανείς σκύλος δεν είχε συμπτώματα ορμονικής διαταραχής. Το μέγεθος του πάσχοντος όρχεως συνήθως δε μεταβάλλεται, και δεν παρατηρείται πόνος, ενώ η πλειοψηφία των όγκων στη συγκεκριμένη έρευνα είχε διάμετρο μικρότερη από 2cm. Όσον αφορά την ηλικία εμφάνισης, σε μία έρευνα σκύλων με νεοπλάσματα των όρχεων, 44 είχαν νεοπλάσματα των κυττάρων του Leydig. Οι ηλικίες κυμαίνονταν μεταξύ 2 και 16 ετών, με μέσο όρο τα 10 έτη. Μακροσκοπική και ιστολογική εικόνα Τα νεοπλάσματα των κυττάρων του Leydig είναι μαλακά, υπεγειρμένα, συμπαγή, και πορτοκαλόχρωμα στην επιφάνεια τομής, περιλαμβάνοντας συχνά και κύστεις με ορώδες ή αιματηρό υγρό. Ο όγκος έχει λιπώδη υφή κατά την ψηλάφηση. Μικροσκοπικά, οι όγκοι συντίθεται από ευμεγέθη κύτταρα του Leydig που διατάσσονται με χαρακτηριστική πασσαλοειδή μορφή γύρω από τα αιμοφόρα αγγεία. Σπανιότερα, τα νεοπλασματικά κύτταρα αναπτύσσονται σε ένα δίκτυο λεπτών χορδών γύρω από στρογγυλές περιοχές γεμάτες βλεννώδες, ορώδες ή αιματηρό περιεχόμενο. Η εικόνα αυτή των κυττάρων δίνει πολλές φορές την εντύπωση ψευδοαδενωματώδους κατασκευής. Μερικές φορές τα κύταρα σχηματίζουν οβάλ μάζες που πιέζουν το αγγειακό δίκτυο και σχηματίζουν ψευδοσωληναριακή εικόνα. Τέτοιου είδους σχηματισμοί μπορούν να προκαλέσουν σύγχυση με τα σερτολιώματα. 15 Margaret C. McEntee, Reproductive Oncology, Clinical Techniques in Small Animal Practice, Volume 17, Issue 3, August 2002, p Robert E. Scully, David L. Coffin, Canine Testicular Tumours, With Special Reference to their Histogenesis, Comparative Morphology, and Endocrinology, Cancer (May 1952), Volume 5, Issue 3, p

14 Τα νεοπλασματικά κύτταρα είναι τυπικά πολυεδρικά ή στρογγυλά, αν και μερικές φορές τυχαίνει να είναι και κυλινδρικά. Το κυτταρόπλασμα είναι άφθονο, ομοιογενές και εωσινοφιλικό, και συχνά περιέχει διασκορπισμένα λιπίδια σε μορφή κενοτοπίων που του δίνουν μια σπογγώδη μορφή. Ένας μικρός αριθμός όγκων αποτελούνται αποκλειστικά από τέτοιου είδους κύτταρα, ενώ οι περισσότεροι περιέχουν κενοτόπια μεγάλου μεγέθους όπως στα σερτολιώματα. Μερικές φορές τα κενοτόπια αυτά είναι τόσα πολλά που δίνουν την εικόνα λιπώματος. Εκτός των λιπιδίων, μπορεί να παρατηρηθεί και συσσώρευση λιποφουσκίνης, δίνοντας κιτρινωπό χρωματισμό. Οι πυρήνες των νεοπλασματικών κυττάρων είναι τυπικά στρογγυλοί και ποικίλουν ελαφρά σε μέγεθος, με τη χρωματίνη τους να συχνά λεπτοκοκκώδης και να δίνει στον πυρήνα μια ομοιογενή σύσταση. Μπορούν να παρατηρηθούν υπερχρωματινικοί και ευμεγέθεις πυρήνες σε μερικά σημεία του δείγματος. Συχνή είναι η παρουσία πυρηνίσκου εντός των πυρήνων των νεοπλασματικών κυττάρων. Σε λίγους όγκους μπορούν να εμφανιστούν παραμορφωμένα κύτταρα με σκοτεινούς πυρήνες. Οι μιτώσεις δεν φαίνεται να είναι συχνές. Εικόνα 3. Ιστολογική εικόνα νεοπλάσματος των κυττάρων του Leydig University of Guelph, Ιστογένεση - Σταδιοποίηση Ο υπερπολλαπλασιασμός των κυττάρων του Leydig μπορεί να διαφοροποιηθεί σε υπερπλασία, αδένωμα ή καρκίνωμα, αλλά η διαφοροποίηση δεν είναι πάντα εύκολη. Τα νεοπλάσματα των κυττάρων του Leydig ξεκινούν ως μικρές εστίες πολλαπλασιασμού των κυττάρων μεταξύ των σπερματοφόρων σωληναρίων. Οι εστίες αυτές θυμίζουν πολύ στη μορφολογία τούς μεγαλύτερους όγκους και έτσι προτιμάται να ορίζονται ως νεοπλάσματα αρχικού σταδίου, αντί για τοπική υπερπλασία. Παρ ολ αυτά μπορούμε να μιλήσουμε και για οζώδη υπερπλασία των κυττάρων του Leydig, η οποία μπορεί να αποτελεί προνεοπλασματική εκδήλωση, και παρατηρείται ως μικρά οζίδια, συχνά ανιχνεύσιμα μακροσκοπικά, σε όρχεις που παρουσιάζουν ατροφία λόγω γήρατος. Η υπερπλασία αυτή μπορεί να παρατηρηθεί και σε διάχυτη μορφή. Σε οποιαδήποτε περίπτωση όμως, δε μπορεί να διαχωριστεί 14

15 από τη φάση μεταβολής της σε νεοπλασματική κατάσταση 17. Καθώς οι όγκοι αυξάνουν σε μέγεθος, διαχωρίζουν όλο και περισσότερο τα σπερματικά σωληνάρια, τα οποία μπορεί αργότερα να εμφανίσουν ατροφία και σχηματισμό σεμινώματος. Τελικά, οι όγκοι εγκαψώνονται από μια συχνά παχιά και υαλινωμένη κάψα. Μακροσκοπική εικόνα φυσιολογικού και νεοπλασματικών όρχεων σκύλου Εικόνα 3. Φυσιολογικός όρχις σκύλου σε τομή Εικόνα 4. Σεμίνωμα Εικόνα 5. Σερτολίωμα Εικόνα 6. Νεόπλασμα των κυττάρων του Leydig Εικόνα 3:University of Guelph, Εικόνες 4-6: University of Pennsylvania, 17 Γεράσιμος Γ. Κανακούδης, Ελένη Α. Καλδρυμίδου Κουταλιανού (Θεσσαλονίκη 2001), Γενική Παθολογική Ανατομική Νεοπλασία, Εκδόσεις Σύγχρονη Παιδεία 15

16 Η ΚΥΤΤΑΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΜΕ ΤΗ ΜΕΘΟΔΟ FNA 18 Η δυνατότητα αξιόπιστης διάγνωσης είναι πολύ σημαντική όσον αφορά την υγεία του ζώου, τις θεραπευτικές αποφάσεις που θα ληφθούν, και την επαρκή ενημέρωση του ιδιοκτήτη σχετικά με την κατάσταση του ζώου του. Οι κίνδυνοι που συνοδεύουν την αναισθησία των ηλικιωμένων ζώων, το κόστος της εγχείρησης σε περίπτωση που επιλεγεί ως θεραπευτική λύση, αλλά και η άρνηση μερικών ιδιοκτητών στην ορχεκτομή του σκύλου τους (η οποία αποτέλει τη μέθοδο εκλογής, όπως θα αναφερθεί στο θεραπευτικό μέρος) μπορεί να προκαλέσει προβλήματα όσον αφορά την τελική επιλογή θεραπείας. Έχει δειχθεί ότι η κυτταρολογική εξέταση δίνει τη δυνατότητα ακριβούς διάγνωσης και είναι ιδιαίτερα χρήσιμο εργαλείο ως προς τη διαχείριση της ασθένειας και τη λήψη αποφάσεων από τον κτηνίατρο και τον ιδιοκτήτη. Στη μέθοδο κυτταρολογικής εξέτασης με FNA (Fine Needle Aspiration / Αναρρόφηση με Λεπτή Βελόνα), λαμβάνεται δείγμα από τη μάζα με την εισαγωγή λεπτής βελόνας (προτείνεται η χρήση βελόνας διαμέτρου 25 G), και τη μετακίνησή της εντός της μάζας σε 2-3 διαφορετικές κατευθύνσεις, χωρίς αναρρόφηση υλικού και χωρίς την πλήρη έξοδο της βελόνας κατά τις κινήσεις εντός της μάζας. Με αυτόν τον τρόπο μπορεί να επιτραπεί σε επαρκή αριθμό κυττάρων να εισαχθούν στον αυλό της βελόνας, και να αποτραπεί εκτενής καταστροφή τους (που μπορεί να προκύψει με την αναρρόφηση). Το υλικό τοποθετείται σε αντικειμενοφόρο πλάκα με τη βοήθεια μιας σύριγγας στην οποία έχει εισροφηθεί λίγος αέρας (ώστε να πραγματοποιηθεί η εκτόξευση του υλικού εντός της βελόνας). Στη συνέχεια πραγματοποιείται η χρώση του επιχρίσματος και η μικροσκόπηση. Σε μία έρευνα σκύλων από τους οποίους πάρθηκε δείγμα με FNA από όρχεις που παρουσίαζαν μάζα, η κυτταρολογική διάγνωση ήταν ακριβής στο να αναδείξει 20 σεμινώματα, 16 σερτολιώματα, 50 νεοπλάσματα των κυττάρων του Leydig και ένα μαστοκύττωμα. 5 περιστατικά δεν μπόρεσαν να διαγνωσθούν με κυτταρολογική εξέταση. Οι κυτταρολογικές διαγνώσεις επιβεβαιώθηκαν μετα από χειρουργική αφαίρεση των όρχεων και ιστοπαθολογική εξέταση των μαζών στα 87 από τα 92 περιστατικά. Η κυτταρολογική εξέταση είχε ευαισθησία 95% για το σεμίνωμα, 88% για το σερτολίωμα και 96% για τα νεοπλάσματα των κυττάρων του Leydig, ενώ η ειδικότητα ήταν 100% και για τους τρεις τύπους νεοπλασιών. Όσον αφορά τα περιστατικά στα οποία απέτυχε η διάγνωση, σε 2 περιπτώσεις η δειγματοληψία περιείχε μεγάλη ποσότητα αίματος και το δείγμα δε μπορούσε να χρησιμεύσει διαγνωστικά. Σε μία περίπτωση το επίχρισμα έδωσε μόνο φυσιολογικά κύτταρα του όρχι, ενώ σε μία ακόμα το επίχρισμα ήταν ανεπαρκές όσον αφορά τον αριθμό των κυττάρων που περιείχε. Ένα επίχρισμα περιείχε μόνο αίμα και μικρούς αριθμούς φλεγμονικών κυττάρων. Τα 2 αιματηρά επιχρίσματα, το κυτταρικά μη επαρκές επίχρισμα και το επίχρισμα με περιεχόμενο αίματος και φλεγμονικών κυττάρων διαγνώσθηκαν λανθασμένα ως νεοπλάσματα των κυττάρων του Leydig, ένα σεμίνωμα 18 C. Masserdotti, U. Bonfanti, D. De Lorenzi, M. Tranquillo and O. Zanetti, Cytologic Features of Testicular Tumours in Dog, Journal of Veterinary Medicine series A (September 2005), Volume 52, Issue 7, p C. Masserdotti, U. Bonfanti, D. De Lorenzi, M. Tranquillo and O. Zanetti, Cytologic Features of Testicular Tumours in Dog, Journal of Veterinary Medicine series A (September 2005), Volume 52, Issue 7, p

17 και ένα σερτολίωμα αντίστοιχα. Τα υπόλοιπα δείγματα διαγνώσθηκαν επιτυχώς, όπως αναφέρθηκε στην προηγούμενη παράγραφο. Βάσει των C. Masserdotti, U. Bonfanti, D. De Lorenzi, M. Tranquillo και O. Zanetti, η κυτταρολογική εξέταση με αναρρόφηση με λεπτή βελόνα είναι ιδαίτερα αξιόπιστη διαγνωστική μέθοδος για τα νεοπλάσματα των όρχεων. Η ΚΥΤΤΑΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΤΩΝ ΝΕΟΠΛΑΣΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΟΡΧΕΩΝ Σεμίνωμα Κατά την κυτταρολογική εξέταση, στο σεμίνωμα παρατηρήθηκαν νεοπλασματικά κύτταρα με κυανόχρωμο κυτταρόπλασμα, ενώ σε 3 από τις 20 περιπτώσεις υπήρχε παρουσία κενοτοπίων. Οι πυρήνες ήταν ευμεγέθεις και στρογγυλοί ή ακανόνιστοι, και σε μερικούς η χρωματίνη ήταν επίσης ακανόνιστα κατανεμημένη και κοκκώδης. Σε αρκετά δείγματα υπήρχαν ένας οι περισσότεροι πυρηνίσκοι, και αρκετές άτυπες μιτώσεις. Εκτός των νεοπλασματικών κυττάρων, υπήρχαν και λιγότερο ή περισσότερο ώριμα λεμφοκύτταρα σε όλα τα δείγματα, τα οποία ήταν μικρού μεγέθους και αποτελούνταν από λίγο κυτταρόπλασμα, στρογγυλό πυρήνα με συμπυκνωμένη χρωματίνη, σε σύγκριση με τα νεοπλασματικά κύτταρα που ήταν ογκωδέστερα, με μεγάλο πυρήνα, ακανόνιστα κατανεμημένη χρωματίνη και συνήθως έναν οξύφιλο κεντρικό πυρηνίσκο. Σε 6 επιχρίσματα παρατηρήθηκε κοκκώδες εωσινοφιλικό υλικό ως φόντο, το οποίο είχε τη μορφή τιγροειδούς σχηματισμού, ενώ σε 14 επιχρίσματα υπήρχε η παρουσία αίματος. Και τα 20 δείγματα παρουσίαζαν διήθηση από λευκοκύτταρα (πλασμοκύτταρα, ουδετερόφιλα και εωσινόφιλα), που αποτελεί χαρακτηριστική εικόνα του σεμινώματος. Το τιγροειδές φόντο φαίνεται να είναι επίσης χαρακτηριστικό αυτού του νεοπλάσματος, και παρουσιάζεται σε μικρότερη συχνότητα ανάλογα με το πόσο ατραυματική είναι η μέθοδος δειγματοληψίας των κυττάρων. Κυτταρολογικά επιχρίσματα σεμινώματος Εικόνα 7: Τιγροειδές, κοκκώδες υλικό στο φόντο του επιχρίσματος Εικόνα 8: Εισροή ώριμων λεμφοκυττάρων 17

18 Εικόνα 9: Άτυπη μιτωτική δραστηριότητα σε νεοπλασματικό κύτταρο σεμινώματος C. Masserdotti, U. Bonfanti, D. De Lorenzi, M. Tranquillo and O. Zanetti, Cytologic Features of Testicular Tumours in Dog, Journal of Veterinary Medicine series A (September 2005), Volume 52, Issue 7, p Σερτολίωμα Στα κυτταρολογικά επιχρίσματα των 16 σερτολιωμάτων υπήρχαν ευμεγέθη κύτταρα συναθροισμένα σε ομάδες, συνήθως στρογγυλού ή κυλινδρικού σχήματος, και με παρουσία κενοτοπίων στο κυτταρόπλασμα, ή σπάνια μόνο κυανόχρωμων κυτταροπλασματικών κοκκίων. Τα κυτταροπλασματικά όρια μεταξύ των κυττάρων ήταν ασαφή. Το φόντο του επιχρίσματος στα μισά δείγματα ήταν άμορφο και κοκκώδες, με παρουσία ερυθροκυττάρων σε αρκετές περιπτώσεις. Πασσαλοειδής διάταξη παρατηρήθηκε σε 11 από τα επιχρίσματα, και φαίνεται ότι είναι χαρακτηριστική του νεοπλάσματος αυτού. Οι πυρήνες εμφάνιζαν σπάνια πυρηνίσκους και κοκκώδη χρωματίνη, η οποία σε μερικές περιπτώσεις ήταν ακανόνιστα κατανεμημένη. Δεν παρατηρήθηκαν πολλές άτυπες μιτώσεις, ενώ τα φλεγμονώδη κύτταρα ήταν παρόντα σε 10 από τα επιχρίσματα. Κυτταρολογικά επιχρίσματα σερτολιώματος Εικόνα 10: Πασσαλοειδής διάταξη κυττάρων Εικόνα 11: Κυτταροπλασματική κενοτοπίωση, και πυρηνίσκοι σε μερικούς πυρήνες κυττάρων C. Masserdotti, U. Bonfanti, D. De Lorenzi, M. Tranquillo and O. Zanetti, Cytologic Features of Testicular Tumours in Dog, Journal of Veterinary Medicine series A (September 2005), Volume 52, Issue 7, p

19 Νεόπλασμα των κυττάρων του Leydig Τα κυτταρολογικά χαρακτηριστικά των 50 νεοπλασμάτων των κυττάρων του Leydig παρουσίασαν κυρίως διάταξη των νεοπλασματικών κυττάρων περιαγγειακά, που είναι χαρακτηριστική του νεοπλάσματος. Στις 48 περιπτώσεις υπήρχε αίμα στο φόντο των επιχρισμάτων, ενώ σε 4 περιπτώσεις υπήρξε άμορφο κοκκώδες υλικό. Τα κύτταρα ήταν ως επί το πλείστον ατρακτοειδή (επίσης χαρακτηριστικό που παρουσιάζεται σε αυτόν τον τύπο νεοπλάσματος των όρχεων) και δευτερευόντως στρογγυλά, με μικροκενοτοπιώδες κυτταρόπλασμα, που παρουσίαζε σε αρκετές περιπτώσεις κυανά κοκκία ανάμεσα στα κενοτόπιά του. Η μικροκενοτοπίωση διαφοροποιεί την εικόνα αυτού του νεοπλάσματος από το σερτολίωμα, όπου τα κενοτόπια στο κυτταρόπλασμα είναι πιο ευμεγέθη, και από το σεμίνωμα όπου απουσιάζουν. Οι πυρήνες ήταν στρογγυλοί προς οβάλ, με λεπτοκοκκώδη χρωματίνη στις περισσότερες περιπτώσεις, και ακανόνιστα κατανεμημένη σε 6 από τα επιχρίσματα. Μικροί πυρηνίσκοι υπήρχαν σε όλες τις περιπτώσεις, οι οποίοι σπάνια παρουσίαζαν ακανόνιστο σχήμα και μεγάλο μέγεθος. Άτυπες μιτώσεις παρατηρήθηκαν σε 4 επιχρίσματα. 22 επιχρίσματα περιείχαν ψευδοέγκλειστα στους πυρήνες, χαρακτηριστικό που αποτελεί σημείο διαφοροποίησης αυτού του νεοπλάσματος από τους άλλους δύο συνήθεις τύπους. Στο 44% των δειγμάτων υπήρχαν φλεγμονικά κύτταρα, αλλά όχι λεμφοκύτταρα. Κυτταρολογικά επιχρίσματα νεοπλάσματος των κυττάρων του Leydig Εικόνα 12: Περιαγγειακή διάταξη νεοπλασματικών κυττάρων Εικόνα 13: Ψευδοέγκλειστα σε πυρήνα νεοπλασματικού κυττάρου Εικόνα 14: Αττρακτοειδή κύτταρα με μικροκενοτοπιώδες κυτταρόπλασμα C. Masserdotti, U. Bonfanti, D. De Lorenzi, M. Tranquillo and O. Zanetti, Cytologic Features of Testicular Tumours in Dog, Journal of Veterinary Medicine series A (September 2005), Volume 52, Issue 7, p

20 Σύνοψη κυτταρολογικών χαρακτηριστικών και ενδείξεις κακοήθειας Βάσει όσων προαναφέρθηκαν, στα κυτταρολογικά επιχρίσματα από όρχεις σκύλων με μάζα παρατηρήθηκαν τα εξής τυπικά χαρακτηριστικά και ενδεικτικά κυτταρολογικά σημεία κακοήθειας, για καθένα από τα τρία συνήθη νεοπλάσματα των όρχεων του σκύλου: Το σεμίνωμα χαρακτηρίζεται κυρίως από τιγροειδές φόντο, διήθηση από λεμφοκύτταρα, ευμεγέθεις πυρηνίσκους και ατυπικές μιτώσεις. Αν και υπάρχουν συχνές ενδείξεις κακοήθειας στους πυρήνες των νεοπλασματικών κυττάρων του σεμινώματος, λόγω της παρουσίας ακανόνιστης διάταξης της χρωματίνης, της παρουσίας πυρηνίσκων και των άτυπων μορφών μιτώσεων, δεν παρατηρείται εύκολα μετάσταση, πιθανώς λόγω του ότι δεν παρουσιάζεται τάση εξάπλωσης του συγκεκριμένου νεοπλάσματος στο παρέγχυμα. Τα κύτταρα του σερτολιώματος παρουσιάζουν κυλινδρικό σχήμα, ασαφή κυτταροπλασματικά όρια και κυτταροπλασματική κενοτοπίωση, και πασσαλοειδή διάταξη. Οι πυρήνες των νεοπλασματικών κυττάρων του σερτολιώματος δεν έδειξαν χαρακτηριστικά κακοήθειας, καθώς είχαν μεμονομένες περιπτώσεις με ακανόνιστη διάταξη της χρωματίνης και λίγες άτυπες μιτώσεις. Το νεόπλασμα των κυττάρων του Leydig συσχετίζεται με την παρουσία περιαγγειακής διάταξης, παρουσίας αίματος στο φόντο του επιχρίσματος, μικροκενοτοπίωσης του κυτταροπλάσματος και ύπαρξης κυανών κοκκίων σε αυτό, και ατρακτοειδές σχήμα των κυττάρων. Όπως στο σερτολίωμα, οι πυρήνες στο νεόπλασμα των κυττάρων του Leydig δεν παρουσίασαν ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κακοήθειας, καθώς είχαν μεμονομένες περιπτώσεις με ακανόνιστη διάταξη της χρωματίνης και οι άτυπες μιτώσεις ήταν ελάχιστες. ΜΕΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΟΠΛΑΣΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΟΡΧΕΩΝ Με την αναφορά στην κακοήθεια των νεοπλασμάτων των όρχεων στο σκύλο, είναι σημαντικό να διατυπωθεί το κατά πόσο τα νεοπλάσματα αυτά έχουν τάση για μετάσταση, γεγονός που ενδιαφέρει ιδιαίτερα τόσο τον κτηνίατρο όσο και τον ιδιοκτήτη, καθώς η πιθανότητα μίας ή πολλαπλών μεταστάσεων θα μπορούσε να μεταβάλει λίγο έως πολύ τόσο την κλινική εικόνα όσο και το προσδόκιμο όριο ζωής του ζώου. Γενικά, τα νεοπλάσματα των όρχεων του σκύλου δεν έχουν ιδιαίτερη τάση για μετάσταση, καθώς είναι στην πλειοψηφία τους καλοήθεις όγκοι. Λιγότερα από 15% των νεοπλασμάτων των όρχεων μεθίστανται, ενώ νεοπλάσματα που προκαλούν σύνδρομο εκθήλυνσης (κατά κύριο λόγο τα σερτολιώματα) φαίνεται να είναι περισσότερο διηθητικά, και άρα έχουν μεγαλύτερες πιθανότητες μετάστασης και θνησιμότητας 20. Το σεμίνωμα, όπως αναφέρθηκε, έχει τάση τοπικής μόνο εξάπλωσης, και έχει αναφερθεί 5-10% πιθανότητα μετάστασης, κυρίως στα υποσφυικά λεμφογάγγλια 21. Μεταστάσεις του σερτολιώματος ίσως είναι συχνότερες αλλά όχι σε μεγάλο βαθμό, και συνήθως οι πιθανότητες μετάστασης είναι ανάλογες του μεγέθους του 20 Stephen J. Withrow, David M. Vail (December 2006), Withrow and MacEwen's Small Animal Clinical Oncology, 4 th Edition, Saunders Editions 21 C. Masserdotti, U. Bonfanti, D. De Lorenzi, M. Tranquillo and O. Zanetti, Cytologic Features of Testicular Tumours in Dog, Journal of Veterinary Medicine series A (September 2005), Volume 52, Issue 7, p

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Οι όρχεις αποτελούν κομμάτι του αναπαραγωγικού συστήματος (παραγωγή σπερματοζωάριων) του άνδρα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Όρχεις -Χειρισμός παρασκευάσματος -Εισαγωγή στους όγκους. Α.. Κιζιρίδου, Αναπ. Διευθύντρια Παθολογοανατομικού Τμήματος A.Ν.Θ.

Όρχεις -Χειρισμός παρασκευάσματος -Εισαγωγή στους όγκους. Α.. Κιζιρίδου, Αναπ. Διευθύντρια Παθολογοανατομικού Τμήματος A.Ν.Θ. Όρχεις -Χειρισμός παρασκευάσματος -Εισαγωγή στους όγκους Α.. Κιζιρίδου, Αναπ. Διευθύντρια Παθολογοανατομικού Τμήματος A.Ν.Θ.Θεαγένειο Περιγραφική Ανατομική 2 αδένες με σχήμα δαμάσκηνου διαστ.5χ3χ2.5 Κρέμονται

Διαβάστε περισσότερα

«ΜΑΙΕΥΤΙΚΑ» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΗ ΘΗΛΥΚΗ ΓΑΤΑ. Μαρία Μαλιδάκη, Χαράλαμπος Ν. Βερβερίδης Κτηνιατρική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

«ΜΑΙΕΥΤΙΚΑ» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΗ ΘΗΛΥΚΗ ΓΑΤΑ. Μαρία Μαλιδάκη, Χαράλαμπος Ν. Βερβερίδης Κτηνιατρική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης «ΜΑΙΕΥΤΙΚΑ» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΗ ΘΗΛΥΚΗ ΓΑΤΑ Μαρία Μαλιδάκη, Χαράλαμπος Ν. Βερβερίδης Κτηνιατρική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης «ΜΑΙΕΥΤΙΚΑ» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΗ ΘΗΛΥΚΗ ΓΑΤΑ Ο ωοθηκικός κύκλος και

Διαβάστε περισσότερα

Η αναρροφητική βιοψία των όρχεων (FNA) στην ανδρική υπογονιμότητα. Νεώτερα δεδομένα

Η αναρροφητική βιοψία των όρχεων (FNA) στην ανδρική υπογονιμότητα. Νεώτερα δεδομένα Η αναρροφητική βιοψία των όρχεων (FNA) στην ανδρική υπογονιμότητα. Νεώτερα δεδομένα Παπανικολάου Αθανάσιος Αναπληρωτής Διευθυντής ΕΣΥ Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Η αναρροφητική βιοψία των όρχεων

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ

ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Α Μέρος Παθογένεια Συμπτώματα - Διάγνωση Λ.Β. Αθανασίου ΣΥΝΗΘΕΣΤΕΡΑ ΠΡΩΤΟΓΕΝΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Καλοήθης υπερπλασία Οξεία και χρόνια προστατίτιδα Αποστήματα του προστάτη Μεταπλασία

Διαβάστε περισσότερα

BΙΟΨΙΑ ΟΡΧΕΩΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΣΠΕΡΜΑΤΟΓΕΝΕΣΗΣ. Θεόδ. Φιλιππίδης Παθολογοανατόμος Επιστημονικός Δ/ντής ΜΙCROMEDICA

BΙΟΨΙΑ ΟΡΧΕΩΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΣΠΕΡΜΑΤΟΓΕΝΕΣΗΣ. Θεόδ. Φιλιππίδης Παθολογοανατόμος Επιστημονικός Δ/ντής ΜΙCROMEDICA To περί ού ο λόγος BΙΟΨΙΑ ΟΡΧΕΩΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΣΠΕΡΜΑΤΟΓΕΝΕΣΗΣ Θεόδ. Φιλιππίδης Παθολογοανατόμος Επιστημονικός Δ/ντής ΜΙCROMEDICA ΒΙΟΨΙΑ ΟΡΧΕΩΣ Συνήθως ζητείται επί περιπτώσεων - Αζωοσπερμίας - Ολιγοσπερμίας

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΥΔΡΟΚΗΛΗ Είναι η συλλογή υγρού μεταξύ των πετάλων του ιδίως ελυτροειδούς χιτώνα

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος

Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος του Θήλεος ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Προσοχή: Οι παρουσιάσεις μαθημάτων αποτελούν βοήθημα παρακολούθησης των παραδόσεων

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος

Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος του Άρρενος ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Προσοχή: Οι παρουσιάσεις μαθημάτων αποτελούν βοήθημα παρακολούθησης των παραδόσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΟΗΘΕΙΣ ΚΥΣΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΟΡΔΕΛΑΣ, ΠΑΘΟΛΟΓΟΝΑΤΟΜΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ

ΚΑΛΟΗΘΕΙΣ ΚΥΣΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΟΡΔΕΛΑΣ, ΠΑΘΟΛΟΓΟΝΑΤΟΜΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΚΑΛΟΗΘΕΙΣ ΚΥΣΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΟΡΔΕΛΑΣ, ΠΑΘΟΛΟΓΟΝΑΤΟΜΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Ταξινόμηση κυστικής νόσου του νεφρού 1. Απλή νεφρική κύστη

Διαβάστε περισσότερα

Όγκοι των Όρχεων. Α. Κιζιρίδου, Αναπ.. Διευθύντρια Παθολογοανατομικού Τμήματος A.Ν.Θ.Θεαγένειο

Όγκοι των Όρχεων. Α. Κιζιρίδου, Αναπ.. Διευθύντρια Παθολογοανατομικού Τμήματος A.Ν.Θ.Θεαγένειο Όγκοι των Όρχεων Α. Κιζιρίδου, Αναπ.. Διευθύντρια Παθολογοανατομικού Τμήματος A.Ν.Θ.Θεαγένειο ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΗ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΟΡΧΕΩΣ ΑΠΟ ΓΕΝΝΗΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ (WHO 2004) Όγκοι ενός ιστολογικού τύπου (αμιγείς

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΑΖΙΚΟΥ ΑΔΕΝΑ. Τριανταφυλλιά Κολέτσα Λέκτορας

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΑΖΙΚΟΥ ΑΔΕΝΑ. Τριανταφυλλιά Κολέτσα Λέκτορας ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΑΖΙΚΟΥ ΑΔΕΝΑ Τριανταφυλλιά Κολέτσα Λέκτορας ΕΓΠΠΑ, Α.Π.Θ. Μαστός Λοβοί: εκβάλουν στη θηλή με γαλακτοφόρο πόρο. Διακλαδιζόμενοι πόροι κατάληξη-λοβιακές λοβιακές μονάδες. Λοβιακή μονάδα: αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΟΓΚΟΙ ΕΠΙΦΥΣΗΣ. ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΑΒΑΝΤΖΑΣ Επίκουρος Καθηγητής

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΟΓΚΟΙ ΕΠΙΦΥΣΗΣ. ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΑΒΑΝΤΖΑΣ Επίκουρος Καθηγητής ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΟΓΚΟΙ ΕΠΙΦΥΣΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΑΒΑΝΤΖΑΣ Επίκουρος Καθηγητής ΟΓΚΟΙ ΕΠΙΦΥΣΗΣ Επιφυσιοβλάστωµα Επιφυσιοκύττωµα Ογκος

Διαβάστε περισσότερα

Επίδραση θεραπειών στον καλοήθη και κακοήθη προστατικό ιστό. Θ. Γεωργιάδης Επιμελητής A, ΔΘΚΑ ΥΓΕΙΑ

Επίδραση θεραπειών στον καλοήθη και κακοήθη προστατικό ιστό. Θ. Γεωργιάδης Επιμελητής A, ΔΘΚΑ ΥΓΕΙΑ Επίδραση θεραπειών στον καλοήθη και κακοήθη προστατικό ιστό Θ. Γεωργιάδης Επιμελητής A, ΔΘΚΑ ΥΓΕΙΑ Προεγχειρητικός ανδρογονικός αποκλεισμός LHRH αγωνιστές (μερικός ) ή και μη στεροειδές αντιανδρογόνο (πλήρης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Ποιοί παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τον καρκίνο του προστάτη ;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Ποιοί παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τον καρκίνο του προστάτη ; ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Πρόκειται για το συχνότερο καρκίνο και τη δεύτερη αιτία θανάτου από καρκίνο στους άνδρες. Η συχνότητά του αυξάνει με την αύξηση της ηλικίας και το

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

Νοσήματα του προστάτη στο σκύλο. Κατερίνα Κ. Αδαμαμά-Μωραΐτου Επίκουρη Καθηγήτρια Παθολογία Ζώων Συντροφιάς Κτηνιατρική Σχολή, Α.Π.Θ.

Νοσήματα του προστάτη στο σκύλο. Κατερίνα Κ. Αδαμαμά-Μωραΐτου Επίκουρη Καθηγήτρια Παθολογία Ζώων Συντροφιάς Κτηνιατρική Σχολή, Α.Π.Θ. Νοσήματα του προστάτη στο σκύλο Κατερίνα Κ. Αδαμαμά-Μωραΐτου Επίκουρη Καθηγήτρια Παθολογία Ζώων Συντροφιάς Κτηνιατρική Σχολή, Α.Π.Θ. Νοσήματα του προστάτη Καλοήθης υπερπλασία υπερτροφία του προστάτη Μεταπλασία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ Οι όζοι του θυρεοειδούς είναι συχνοί και αποτελούν το συχνότερο ενδοκρινολογικό πρόβλημα σε πολλές χώρες. Οι πιθανότητες ότι κάποιος θα ανακαλύψει έναν τουλάχιστον όζο θυρεοειδούς είναι 1 στις 10 ενώ σε

Διαβάστε περισσότερα

Ρ. Κωτακίδου Αναπλ. Διευθύντρια Γ.Ν.Θ. «Γ.Γεννηματάς»

Ρ. Κωτακίδου Αναπλ. Διευθύντρια Γ.Ν.Θ. «Γ.Γεννηματάς» Ρ. Κωτακίδου Αναπλ. Διευθύντρια Γ.Ν.Θ. «Γ.Γεννηματάς» Θεσσαλονίκη 8 Ιανουαρίου 2007 Προδιηθητικές επίπεδο ενδοεπιθηλιακό καρκίνωμα δυσπλασία Ο όρος «ουροθηλιακή ενδοεπιθηλιακή νεοπλασία» (urothelial intraepithelial

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΗΡΜΕΝΟ ΔΕΡΜΑΤΟΪΝΟΣΑΡΚΩΜΑ AΓΓΕΛΙΚΗ ΜΠΕΦΟΝ ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Α ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΣΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΝΔΡΕΑΣ ΣΥΓΓΡΟΣ

ΕΠΗΡΜΕΝΟ ΔΕΡΜΑΤΟΪΝΟΣΑΡΚΩΜΑ AΓΓΕΛΙΚΗ ΜΠΕΦΟΝ ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Α ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΣΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΝΔΡΕΑΣ ΣΥΓΓΡΟΣ ΕΠΗΡΜΕΝΟ ΔΕΡΜΑΤΟΪΝΟΣΑΡΚΩΜΑ AΓΓΕΛΙΚΗ ΜΠΕΦΟΝ ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Α ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΣΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΝΔΡΕΑΣ ΣΥΓΓΡΟΣ ΕΠΗΡΜΕΝΟ ΔΕΡΜΑΤΟΪΝΟΣΑΡΚΩΜΑ DERMATOFIBROSARCOMA PROTUBERANS DFSP 1924: «προοδευτικό και υποτροπιάζον

Διαβάστε περισσότερα

21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ

21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ 21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Ο καρκίνος του μαστού είναι ο πιο συχνός καρκίνος της γυναίκας. Η επίπτωση παγκόσμια είναι περίπου 89 περιστατικά/100.000 γυναίκες ενώ αναφέρονται 800.000 νέα περιστατικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΩΔΕΙΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ

ΠΡΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΩΔΕΙΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ ΠΡΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΩΔΕΙΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ Ελένη Σπανίδου-Καρβούνη Καρβούνη, FRCPC Παθολογοανατόμος Αρεταίειο Νοσοκομείο Προκαρκινωματώδεις αλλοιώσεις του παγκρέατος Παγκρεατική Ενδοεπιθηλιακή Νεοπλασία

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ ΚΑΛΠΑΚΤΣΙΔΟΥ ΒΑΚΙΑΝΗ ΜΑΧΗ

ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ ΚΑΛΠΑΚΤΣΙΔΟΥ ΒΑΚΙΑΝΗ ΜΑΧΗ ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ ΚΑΛΠΑΚΤΣΙΔΟΥ ΒΑΚΙΑΝΗ ΜΑΧΗ Ανωορρηκτικοί κύκλοι Εξωγενή οιστρογόνα Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών Παχυσαρκία Όγκοι ωοθηκών Εφηβία Παραγωγική ηλικία Κλιμακτήριο εμμηνόπαυση ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΜΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΑΝ Α Π Λ Η Ρ Ω Τ Ρ Ι Α Π Ρ Ο Ϊ Σ ΤΑΜ Ε Ν Η ΟΥ Ρ ΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ- Ο Γ ΚΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ Τ Μ Η Μ ΑΤΟ Σ ΑΝ Θ «Θ Ε ΑΓ Ε Ν Ε Ι Ο» ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ Βασική

Διαβάστε περισσότερα

Κυτταρολογική Εξέταση Κολπικών Επιχρισμάτων

Κυτταρολογική Εξέταση Κολπικών Επιχρισμάτων Κυτταρολογική Εξέταση Κολπικών Επιχρισμάτων Διαφέρουν οι παρακάτω εικόνες; Κ.Ε.Κ.Ε. Αρχή της Κ.Ε.Κ.Ε.: εκτίμηση των αλλαγών που υφίστανται τα επιθηλιακά κύτταρα του βλεννογόνου του κόλπου κατά την εξέλιξη

Διαβάστε περισσότερα

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών.

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών. Όλες μαζί οι μορφές καρκίνου αποτελούν, παγκοσμίως τη δεύτερη αιτία θανάτου μετά από τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Τα κρούσματα συνεχώς αυξάνονται και σε πολλές αναπτυγμένες χώρες αποτελεί την πρώτη αιτία

Διαβάστε περισσότερα

Μιχαήλ Νικ. Πατσίκας

Μιχαήλ Νικ. Πατσίκας Απεικονιστική Διερεύνηση του Πνεύμονα, του Πλευριτικού και του Μεσοπνευμόνιου χώρου Μιχαήλ Νικ. Πατσίκας Πτυχιούχος Κτηνιατρικής Α.Π.Θ. Πτυχιούχος Ιατρικής Α.Π.Θ. Αναπληρωτής Καθηγητής Ακτινολογίας Κτηνιατρική

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ. Ιωάννης Βακαλόπουλος Χειρουργός Ουρολόγος Λέκτορας Αριστοτελείου Παν/µιου Θεσσαλονίκης

ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ. Ιωάννης Βακαλόπουλος Χειρουργός Ουρολόγος Λέκτορας Αριστοτελείου Παν/µιου Θεσσαλονίκης ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ Ιωάννης Βακαλόπουλος Χειρουργός Ουρολόγος Λέκτορας Αριστοτελείου Παν/µιου Θεσσαλονίκης Καρκίνος Προστάτη Ο συχνότερος καρκίνος στον άνδρα Ηλικία > 65, αλλά εµφανίζεται και σε νεώτερους

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΠΛΑΣΙΕΣ ΟΡΧΕΩΣ ΑΠΟ ΓΕΝΝΗΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ-ΣΤΑΔΙΟ Ι ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΟΓΚΟΛΟΓΟΣ

ΝΕΟΠΛΑΣΙΕΣ ΟΡΧΕΩΣ ΑΠΟ ΓΕΝΝΗΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ-ΣΤΑΔΙΟ Ι ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΟΓΚΟΛΟΓΟΣ ΝΕΟΠΛΑΣΙΕΣ ΟΡΧΕΩΣ ΑΠΟ ΓΕΝΝΗΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ-ΣΤΑΔΙΟ Ι ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΟΓΚΟΛΟΓΟΣ Εισαγωγή Συχνότερος συμπαγής όγκος σε άντρες ηλικίας 15-35 και αποτελούν συνολικά το 1% των νεοπλασιών σε άντρες

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; MegalakriaBroshure.indd 1 17/11/2010 1:27:39 μμ Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΜΦΑ ΕΝΙΚΟ ΛΕΜΦΩΜΑ ΟΡΙΑΚΗΣ ΖΩΝΗΣ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ

ΛΕΜΦΑ ΕΝΙΚΟ ΛΕΜΦΩΜΑ ΟΡΙΑΚΗΣ ΖΩΝΗΣ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΛΕΜΦΑ ΕΝΙΚΟ ΛΕΜΦΩΜΑ ΟΡΙΑΚΗΣ ΖΩΝΗΣ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ Μικρά ή µεσαίου µεγέθους λεµφοειδή κύτταρα Πυρήνες στρογγυλοί ή ανωµάλου σχήµατος (µονοκυτταροειδείς ή σαν κεντροκύτταρα) ιαυγές κυτταρόπλασµα ΛΕΜΦΑ

Διαβάστε περισσότερα

φυσιολογικό δέρμα - 1

φυσιολογικό δέρμα - 1 φυσιολογικό δέρμα -1 Επιδερμίδα (επιθήλιο, εξωδερμική προέλευση) Α Α Α Μ θηλώδες χόριο (επιπολής) ακανθωτή στιβάδα βασική στιβάδα χόριο Μ = Μελανοκύτταρο (νευροεξωδερμική προέλευση, νευρική ακρολοφία)

Διαβάστε περισσότερα

12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ

12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ 12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ Η αναπαραγωγή είναι μία χαρακτηριστική λειτουργία, η μόνη που δεν είναι απαραίτητη για την επιβίωση του ίδιου του οργανισμού αλλά για τη διαιώνιση του είδους. Η αναπαραγωγή στον

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΩΔΕΙΣ ΟΡΙΑΚΟΙ ΟΓΚΟΙ ΩΟΘΗΚΩΝ. Ηβη Αρβανίτη

ΟΡΩΔΕΙΣ ΟΡΙΑΚΟΙ ΟΓΚΟΙ ΩΟΘΗΚΩΝ. Ηβη Αρβανίτη ΟΡΩΔΕΙΣ ΟΡΙΑΚΟΙ ΟΓΚΟΙ ΩΟΘΗΚΩΝ Ηβη Αρβανίτη 1898 Pfannenstiel θηλώδη κυσταδενώματα ωοθήκης 1929 Taylor ημικακοήθη νεοπλάσματα WHO του 2003 οριακός ορώδης όγκος (SΒΟΤ( ΒΟΤ) χαμηλής δυνητικής κακοηθείας όγκος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ. Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος. Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ. Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος. Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος Λέκτορας, 2 η Πανεπιστημιακή Κλινική Μαιευτικής Γυναικολογίας Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο καρκίνος ωοθηκών

Διαβάστε περισσότερα

Ανατομία - Φυσιολογία

Ανατομία - Φυσιολογία ΦΥΣΙΟ ΠΝΕΥΜΩΝ Ανατομία - Φυσιολογία Φυσιολογική α/α Ακτινοανατομία Ακτινοανατομία Αγγειογραφία πνευμονικών αρτηριών Β ρ ο γ χ ο γ ρ α φ ί α Πύκνωση Αντικατάσταση του αέρα των κυψελίδων από υλικό, συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

www.cirse.org Επεμβατική Ογκολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική

www.cirse.org Επεμβατική Ογκολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Επεμβατική Ογκολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική www.cirse.org Cardiovascular and Interventional Radiological Society of Europe Cardiovascular and Interventional

Διαβάστε περισσότερα

Ι) ΗΠΑΤΕΚΤΟΜΗ ΓΙΑ ΕΝ ΟΗΠΑΤΙΚΟ ΧΟΛΑΓΓΕΙΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑ: ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ:

Ι) ΗΠΑΤΕΚΤΟΜΗ ΓΙΑ ΕΝ ΟΗΠΑΤΙΚΟ ΧΟΛΑΓΓΕΙΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑ: ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ: ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΕΚΤΟΜΗΣ ΧΟΛΑΓΓΕΙΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΟΣ Β. Τζιούφα, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Εργαστηρίου Παθολογικής Ανατοµικής, Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Ι) ΗΠΑΤΕΚΤΟΜΗ ΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη upadate swfobject.embedswf('/plugins/content/avreloaded/mediaplayer.swf','avreloaded0','400',' 320','7.0.14','/plugins/content/avreloaded/expressinstall.swf', {file:'http://www.aretaieio-obgyn.com/images/stories/videos/emino.flv',width:'400',height:'

Διαβάστε περισσότερα

ΟΓΚΟΙ ΤΟΥ ΟΡΧΕΩΣ ΣΤΑ ΠΑΙ ΙΑ. Κ. Στεφανάκη Εργαστήριο Παθολογικής Ανατοµίας Νοσ. Παίδων «Η Αγία Σοφία»

ΟΓΚΟΙ ΤΟΥ ΟΡΧΕΩΣ ΣΤΑ ΠΑΙ ΙΑ. Κ. Στεφανάκη Εργαστήριο Παθολογικής Ανατοµίας Νοσ. Παίδων «Η Αγία Σοφία» ΟΓΚΟΙ ΤΟΥ ΟΡΧΕΩΣ ΣΤΑ ΠΑΙ ΙΑ Κ. Στεφανάκη Εργαστήριο Παθολογικής Ανατοµίας Νοσ. Παίδων «Η Αγία Σοφία» Ογκοι του όρχεως στα παιδιά 1-2% συµπαγών παιδιατρικών όγκων 2-5% κακοήθων νεοπλασµάτων στα αγόρια ιαφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΑΔΕΝΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΜΗΤΡΑΣ. Μαρία Παπαευθυμίου Διευθύντρια Κυτταρ/κού Τμήματος Νοσοκομείο "Αλεξάνδρα"

ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΑΔΕΝΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΜΗΤΡΑΣ. Μαρία Παπαευθυμίου Διευθύντρια Κυτταρ/κού Τμήματος Νοσοκομείο Αλεξάνδρα ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΑΔΕΝΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΜΗΤΡΑΣ Μαρία Παπαευθυμίου Διευθύντρια Κυτταρ/κού Τμήματος Νοσοκομείο "Αλεξάνδρα" ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΑΔΕΝΙΚΩΝ ΑΛΛΟΙΩΣΕΩΝ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΜΗΤΡΑΣ (Σύστημα Bethesda 2001) 1) Άτυπα αδενικά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ Πως να προλάβετε τον ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ με ΤΗΝ ΕΥΓΕΝΙΚΗ Χορηγία Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία με ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ «Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για

Διαβάστε περισσότερα

ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΚΛΟΥ ΙΑΤΡΙΚΗ ΖΩΩΝ ΣΥΝΤΡΟΦΙΑΣ

ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΚΛΟΥ ΙΑΤΡΙΚΗ ΖΩΩΝ ΣΥΝΤΡΟΦΙΑΣ 1 ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΚΛΟΥ ΙΑΤΡΙΚΗ ΖΩΩΝ ΣΥΝΤΡΟΦΙΑΣ ΔΙΑ ΒΊΟΥ ΒΙΟΕΠΙΣΤΉΜΕΣ Ώρα μαθήματος Αντικείμενο Τίτλος μαθήματος 14.00-18.00 Παθολογία (Χ. Κουτίνας, Ν. Σούµπασης) Παθολογία (Χ. Κουτίνας,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΓΚΟΙ ΤΗΣ ΑΣΤΡΟΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΓΛΟΙΑΣ. Θωµάς Ζαραµπούκας. Αν. Καθ. Παθολογικής Ανατοµικής. Ιατρική Σχολή Α.Π.Θ.

ΟΓΚΟΙ ΤΗΣ ΑΣΤΡΟΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΓΛΟΙΑΣ. Θωµάς Ζαραµπούκας. Αν. Καθ. Παθολογικής Ανατοµικής. Ιατρική Σχολή Α.Π.Θ. ΟΓΚΟΙ ΤΗΣ ΑΣΤΡΟΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΓΛΟΙΑΣ Θωµάς Ζαραµπούκας Αν. Καθ. Παθολογικής Ανατοµικής Ιατρική Σχολή Α.Π.Θ. Όγκοι της Αστροκυτταρικής Γλοίας Πιλοκυτταρικό αστροκύτωµα Πιλοµυξοειδές αστροκύτωµα Πλειόµορφο ξανθοαστροκύτωµα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΜΒΑΚΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΣΙΣΜΑΝΟΓΛΕΙΟ Γ.Π.Ν.

ΤΑΜΒΑΚΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΣΙΣΜΑΝΟΓΛΕΙΟ Γ.Π.Ν. Συχνότης - Επιδημιολογία: ΟΓKΟΙ ΟΡΧEΩΣ ΑΠΟ ΒΛΑΣΤΙKΑ KΥΤΤΑΡΑ ΤΑΜΒΑΚΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΣΙΣΜΑΝΟΓΛΕΙΟ Γ.Π.Ν. Οι όγκοι του όρχεως αποτελούν λιγότερο από 1% των όγκων του ανθρωπίνου

Διαβάστε περισσότερα

VIN (Ενδοεπιθηλιακή νεοπλασία αιδοίου)

VIN (Ενδοεπιθηλιακή νεοπλασία αιδοίου) VIN (Ενδοεπιθηλιακή νεοπλασία αιδοίου) Διαφορές μεταξύ τραχήλου και αιδοίου Κύτταρο-στόχος: κυρίως πλακώδες δεν υπάρχει εκτεθειμένος πολυδύναμος πληθυσμός, όπως στον τράχηλο Σχετιζόμενοι HPV: κυριαρχούν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΕΣΟΘΩΡΑΚΙΟΥ Α. Δ. ΓΟΥΛΙΑΜΟΣ

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΕΣΟΘΩΡΑΚΙΟΥ Α. Δ. ΓΟΥΛΙΑΜΟΣ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΕΣΟΘΩΡΑΚΙΟΥ Α. Δ. ΓΟΥΛΙΑΜΟΣ Ορισμός : Μεσοθωράκιο είναι ο εξωυπεζωκοτικός χώρος που παρεμβάλλεται μεταξύ των πνευμόνων Περιλαμβάνει την καρδιά και τα μεγάλα αγγεία, το περικάρδιο,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ: ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ Αντωνίου Χαρά Διευθύντρια Β Χειρουργικής Κλινικής Γενικού Νοσοκομείου Χανίων ΣΕ ΤΙ ΘΑ ΑΝΑΦΕΡΘΟΥΜΕ??? Πόσο συχνός είναι ο καρκίνος του μαστού? Ποια αίτια τον προκαλούν?

Διαβάστε περισσότερα

Τι ονομάζουμε προστάτη και πoιός ο ρόλος του.

Τι ονομάζουμε προστάτη και πoιός ο ρόλος του. : Τι ονομάζουμε προστάτη και πoιός ο ρόλος του. Ο προστάτης είναι ένας μικρός αδένας των αρσενικών θηλαστικών, περιλαμβανομένων και των ανδρών, που βρίσκεται κάτω από την ουροδόχο κύστη και περιβάλλει

Διαβάστε περισσότερα

Οξεία μυελογενής λευχαιμία

Οξεία μυελογενής λευχαιμία Οξεία μυελογενής λευχαιμία Γενικά στοιχεία Ταξινόμηση και τύποι Ενδείξεις και συμπτώματα Αίτια πρόκλησης Διάγνωση Παρουσίαση και επαναστόχευση από Βικιπαίδεια Οξεία μυελογενής λευχαιμία : Ζήσου Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες

ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Π.Ε ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες (ΜΣΑΦ κ.ά) Ισχαιμική Μετακτινική

Διαβάστε περισσότερα

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Βασικές γνώσεις I SBN 960-372-069-0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΙΣ Α. ΚΟΣΜΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΑΚΙΡΗΣ Μ Ε Ρ Ο Σ Ι ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ Κεφάλαιο 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ... 3 Το καρκινικό κύτταρο... 3 Κυτταρικός

Διαβάστε περισσότερα

Συνήθεις νεοπλασματικές βλάβες τραχήλου / σώματοςμήτραςκαι ωοθηκών. Στ Εξάμηνο ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ #4

Συνήθεις νεοπλασματικές βλάβες τραχήλου / σώματοςμήτραςκαι ωοθηκών. Στ Εξάμηνο ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ #4 Συνήθεις νεοπλασματικές βλάβες τραχήλου / σώματοςμήτραςκαι ωοθηκών Στ Εξάμηνο ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ #4 Βασιλική Κωτούλα Δημητριάδου, επίκ. καθ. ΕΓΠΠΑ Σωτήρης Μπαρμπάνης, άμ. επιστ. συν. ΕΓΠΠΑ διαφορές? όγκοι από

Διαβάστε περισσότερα

Κων/να Παναγιωτοπούλου. Επιμ. Α Παθολογοανατομικού Εργαστηρίου. Γ.Ν.Ν.Θ «Γ. Γεννηματάς»

Κων/να Παναγιωτοπούλου. Επιμ. Α Παθολογοανατομικού Εργαστηρίου. Γ.Ν.Ν.Θ «Γ. Γεννηματάς» Κων/να Παναγιωτοπούλου Επιμ. Α Παθολογοανατομικού Εργαστηρίου. Γ.Ν.Ν.Θ «Γ. Γεννηματάς» ΟΓΚΟΙ ΝΕΦΡΟΥ ΠΑΙ ΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΟΓΚΟΙ ΝΕΦΡΟΥ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Εάν σας ρωτήσουν : Ένα παιδάκι γνωστό μου χειρουργήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗ ΨΗΛΑΦΗΤΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΜΑΣΤΟΥ ΧΕΙΡΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ. Πετρούλα Αραπαντώνη-Δαδιώτη Δ/ντρια Παθολογοανατομικού Εργαστ ΕΑΝΠ-ΜΕΤΑΞΑ-ΠΕΙΡΑΙΑΣ

ΜΗ ΨΗΛΑΦΗΤΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΜΑΣΤΟΥ ΧΕΙΡΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ. Πετρούλα Αραπαντώνη-Δαδιώτη Δ/ντρια Παθολογοανατομικού Εργαστ ΕΑΝΠ-ΜΕΤΑΞΑ-ΠΕΙΡΑΙΑΣ ΜΗ ΨΗΛΑΦΗΤΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΜΑΣΤΟΥ ΧΕΙΡΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ Πετρούλα Αραπαντώνη-Δαδιώτη Δ/ντρια Παθολογοανατομικού Εργαστ ΕΑΝΠ-ΜΕΤΑΞΑ-ΠΕΙΡΑΙΑΣ οι αλλοιώσεις του μαστού που χειρουργούνται χαρακτηρίζονται ως

Διαβάστε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Journalist Handbook 1 Πληροφορίες για Δημοσιογράφους Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Νοσος Cushing 3 TΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΟΣΟΣ CUSHING; Πριν μιλήσουμε για τη Νόσο Cushing, θα πρέπει να κατανοήσουμε την ασθένεια

Διαβάστε περισσότερα

Μαντάς Αθανάσιος Δερματολόγος Αφροδισιολόγος Επιστημονικός συνεργάτης B Κλινική Δερματικών και Αφροδισίων Νοσημάτων Α.Π.Θ Γ.Ν.

Μαντάς Αθανάσιος Δερματολόγος Αφροδισιολόγος Επιστημονικός συνεργάτης B Κλινική Δερματικών και Αφροδισίων Νοσημάτων Α.Π.Θ Γ.Ν. Νόσος Queyrat Μαντάς Αθανάσιος Δερματολόγος Αφροδισιολόγος Επιστημονικός συνεργάτης B Κλινική Δερματικών και Αφροδισίων Νοσημάτων Α.Π.Θ Γ.Ν. «Παπαγεωργίου» ΟΡΙΣΜΟΣ Η ερυρθροπλασία του Queyrat είναι μία

Διαβάστε περισσότερα

94 95 96 97 98 Ο ρόλος της αγγειογένεσης στη μετάσταση Η νεοαγγείωση αποτελεί ένα απαραίτητο τμήμα της ογκογόνου διεργασίας που διασφαλίζει τη γρηγορότερη και ανεμπόδιστη ανάπτυξη του όγκου. Η λειτουργική

Διαβάστε περισσότερα

19. ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΑΙΔΟΙΟΥ

19. ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΑΙΔΟΙΟΥ Το 1998 η FIGO (International Federation of Gynecology and Obstetrics) στην ετήσια έκθεση της ανέφερε ότι ο καρκίνος του αιδοίου αποτελούσε το 5% των κακοήθων νεοπλασμάτων του γυναικείου γεννητικού συστήματος.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΗ ΣΗ ΕΓΚΤΜΟΤΝΗ ΣΗΝ ΚΑΣΑΣΑΗ ΣΩΝ ΠΕΡΙΟΔΟΝΣΙΚΩΝ ΙΣΩΝ

Η ΕΠΙΔΡΑΗ ΣΗ ΕΓΚΤΜΟΤΝΗ ΣΗΝ ΚΑΣΑΣΑΗ ΣΩΝ ΠΕΡΙΟΔΟΝΣΙΚΩΝ ΙΣΩΝ 10 ο σνέδριο Φοιηηηών Οδονηιαηρικής τολής Πανεπιζηημίοσ Αθηνών ΓΝΩΣΙΚΟ ΑΝΣΙΚΕΙΜΕΝΟ ΠΕΡΙΟΔΟΝΣΟΛΟΓΙΑ Η ΕΠΙΔΡΑΗ ΣΗ ΕΓΚΤΜΟΤΝΗ ΣΗΝ ΚΑΣΑΣΑΗ ΣΩΝ ΠΕΡΙΟΔΟΝΣΙΚΩΝ ΙΣΩΝ σμμεηέτονηες: Λαμπροπούλοσ Ν. Οσρανία* Παπαγεωργίοσ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΑΡΑΜΕΝΟΥΣΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ Χ.Ν. ΒΕΡΒΕΡΙΔΗΣ

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΑΡΑΜΕΝΟΥΣΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ Χ.Ν. ΒΕΡΒΕΡΙΔΗΣ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΑΡΑΜΕΝΟΥΣΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ Χ.Ν. ΒΕΡΒΕΡΙΔΗΣ Κλινική Ζώων Συντροφιάς, Κτηνιατρική Σχολή, Α.Π.Θ. Παραμονή λειτουργικού ωοθηκικού ιστού μετά από «στείρωση» (ολόκληρη ωοθήκη ή υπολείμματα ωοθηκών) Ακούσια:

Διαβάστε περισσότερα

Ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα κατωτέρου γεννητικού συστήματος θήλεος. Μαρία Σωτηροπούλου Νοσοκομείο Αλεξάνδρα

Ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα κατωτέρου γεννητικού συστήματος θήλεος. Μαρία Σωτηροπούλου Νοσοκομείο Αλεξάνδρα Ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα κατωτέρου γεννητικού συστήματος θήλεος Μαρία Σωτηροπούλου Νοσοκομείο Αλεξάνδρα Ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα αιδοίου Σπάνιο, 1,5 ανά 100 000 γυναίκες στις ΗΠΑ Τρειςομάδεςγυναικών:

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία. Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής

Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία. Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής Ενήβωση - Εφηβεία Puberty - Adolescence Puberty vs. Adolescence Ενήβωση vs. Εφηβεία 12-15 y 12- >>15

Διαβάστε περισσότερα

ETHΣΙΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ

ETHΣΙΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ETHΣΙΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Ο Προστατικός αδένας είναι όργανο πο ευρίσκεται μόνο στον άνδρα και δεν υπάρχει κάτι ανάλογο στην γυναίκα. Έχει περίπου το μέγεθος ενός καρυδιού και ευρίσκεται ακριβώς κάτω

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ

12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ 12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ Η αναπαραγωγή είναι μία χαρακτηριστική λειτουργία, η μόνη που δεν είναι απαραίτητη για την επιβίωση του ίδιου του οργανισμού αλλά για τη διαιώνιση του είδους. Η αναπαραγωγή στον

Διαβάστε περισσότερα

Γνωρίζετε για το αίμα σας

Γνωρίζετε για το αίμα σας Σκοπός του φυλλαδίου δεν είναι να αντικαταστήσει τις συμβουλές του γιατρού σας, ο οποίος σας εξέτασε και διέγνωσε την πάθησή σας. Μη διστάσετε να ρωτήσετε το γιατρό ή νοσηλευτή σας για ο,τιδήποτε που τυγχάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ

ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Επιβλέπουσα Α.ΤΕΙ.Θ Ε. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ Μέλη Επιτροπής Λαβδανίτη Μαρία Μινασίδου Ευγενία Αλεξιάδη Αθηνά Γεωργάκη Ελένη Αλεξάνδρειο Τεχνολογικό

Διαβάστε περισσότερα

Δυσκοίλιο, θεωρούμε ένα άτομο όταν εμφανίζει δύο τουλάχιστον από τα παρακάτω προβλήματα για 3 ή περισσότερους μήνες:

Δυσκοίλιο, θεωρούμε ένα άτομο όταν εμφανίζει δύο τουλάχιστον από τα παρακάτω προβλήματα για 3 ή περισσότερους μήνες: Δυσκοιλιότητα. Η δυσκοιλιότητα αποτελεί ένα από τα πιο συχνά συμπτώματα του κατώτερου πεπτικού σωλήνα, επηρεάζοντας κάθε χρόνο ένα μεγάλο αριθμό ασθενών, κυρίως των χωρών του δυτικού κόσμου. Εικόνα 1.

Διαβάστε περισσότερα

15λεπτη προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος καρκίνος ουροδόχου κύστεως θηλώματα:

15λεπτη προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος καρκίνος ουροδόχου κύστεως θηλώματα: 15λεπτη προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος καρκίνος ουροδόχου κύστεως θηλώματα: Ο καρκίνος της κύστης αποτελεί τον δεύτερο συχνότερο ουρολογικό καρκίνο. ευθύνονται για το 3% των

Διαβάστε περισσότερα

Συχνότητα. Άντρες Γυναίκες 5 1. Νεαρής και μέσης ηλικίας

Συχνότητα. Άντρες Γυναίκες 5 1. Νεαρής και μέσης ηλικίας Η αιτιολογία της πάθησης είναι άγνωστη, αν και έχει μεγάλη σχέση με το κάπνισμα καθώς το 90% των ασθενών είναι ενεργείς καπνιστές Συχνότητα Άντρες Γυναίκες 5 1 Νεαρής και μέσης ηλικίας Στο 60% των περιπτώσεων

Διαβάστε περισσότερα

Ο καρκίνος των όρχεων

Ο καρκίνος των όρχεων Ο καρκίνος των όρχεων Χρήστος Αθ. Καλαϊτζής Ουρολογική Κλινική ηµοκρίτειου Πανεπιστηµίου Θράκης 1 Σύγκρουση συµφερόντων Καµία 2 Ηλικία ασθενών 10% < 20 ετών 70% 20 40 ετών 20% > 40 ετών Ο µέσος όρος ηλικίας

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Λουκά 3 ο Έτος Τμήμα Νοσηλευτικής Σχολή Επιστημών Υγείας Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου

Σοφία Λουκά 3 ο Έτος Τμήμα Νοσηλευτικής Σχολή Επιστημών Υγείας Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου Νευροβλάστωμα Σοφία Λουκά 3 ο Έτος Τμήμα Νοσηλευτικής Σχολή Επιστημών Υγείας Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου Ορισμός: Κακοήθες νεόπλασμα το οποίο προέρχεται από αρχέγονα εξωδερμικά κύτταρα (νευροβλάστες)

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος της νεφρικής πυέλου ή του ουρητήρα

Καρκίνος της νεφρικής πυέλου ή του ουρητήρα Καρκίνος του Νεφρού Καρκίνος της νεφρικής πυέλου ή του ουρητήρα Λιθίαση ουροποιητικού συστήματος Στένωση Πυελοουρητηρικής Συμβολής Τα Επινεφρίδια Nεφρικές κύστες Καρκίνος του Νεφρού Το Νεφρικό Καρκίνωμα

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη με τον Μαιευτήρα, Χειρουργό Γυναικολόγο αναπαραγωγής, Μιχάλη Κλ. Φραγκουλίδη

Συνέντευξη με τον Μαιευτήρα, Χειρουργό Γυναικολόγο αναπαραγωγής, Μιχάλη Κλ. Φραγκουλίδη Συνέντευξη με τον Μαιευτήρα, Χειρουργό Γυναικολόγο αναπαραγωγής, Μιχάλη Κλ. Φραγκουλίδη Η ανδρική υπογονιμότητα είναι ένα θέμα που απασχολεί ιδιαίτερα τον επιστημονικό κόσμο με δεδομένο ότι τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ Μέχρι πρόσφατα, παρ όλες τις δυνατότητες που έχουμε στο οπλοστάσιο μας για να απεικονίζουμε όγκους στο ήπαρ και στο πάγκρεας, λόγω της έλλειψης λεπτομερούς απεικονίσεως αλλά και ουσιαστικής

Διαβάστε περισσότερα

Τί είναι ο θυρεοειδής αδένας;

Τί είναι ο θυρεοειδής αδένας; Τί είναι ο θυρεοειδής αδένας; Ο θυρεοειδής είναι ένας από τους πιο σημαντικούς αδένες του ενδοκρινικού μας συστήματος. Βρίσκεται στο λαιμό ακριβώς μπροστά από το θυρεοειδή χόνδρο του λάρυγγα (γνωστό και

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΙΣΟΤΡΓΙΚΕ ΔΙΑΣΑΡΑΧΕ ΘΤΡΕΟΕΙΔΟΤ

ΛΕΙΣΟΤΡΓΙΚΕ ΔΙΑΣΑΡΑΧΕ ΘΤΡΕΟΕΙΔΟΤ 1 ΛΕΙΣΟΤΡΓΙΚΕ ΔΙΑΣΑΡΑΧΕ ΘΤΡΕΟΕΙΔΟΤ Μήπως τελευταία νιώθετε υποτονικά, ή βρίσκεστε συνεχώς σε υπερένταση; Νυστάζετε συνεχώς και ενώ δεν έχετε αλλάξει τις διατροφικές σας συνήθειες, παίρνετε πολύ εύκολα

Διαβάστε περισσότερα

Κυριακή, 3 Σεπτεµβρίου 2006

Κυριακή, 3 Σεπτεµβρίου 2006 Χρήστος Μαρκόπουλος Αν. Καθηγητής Χειρουργικής Ιατρικής Σχολής Αθηνών /ντης Κλινικής Μαστού Ιατρικού Κέντρου Αθηνών Πρόεδρος Ελληνικής Χειρουργικής Εταιρείας Μαστού - Στατιστικά στοιχεία Στη χώρα µας,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ. Χριστίνα Βουρλάκου Γ.Ν.Α. «Ο Ευαγγελισμός»

ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ. Χριστίνα Βουρλάκου Γ.Ν.Α. «Ο Ευαγγελισμός» ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ Χριστίνα Βουρλάκου Γ.Ν.Α. «Ο Ευαγγελισμός» ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΤΟΜΙΑ Μαλακά, επίπεδα, υποστρόγγυλα ή νεφροειδούς σχήματος όργανα. Σπάνια πολυλοβωτά Καστανόφαιη κιτρινόφαιη χροιά λιπώδης

Διαβάστε περισσότερα

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής.

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής. ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ : ΟΙ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΠΟΥ ΤΙΣ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ! Εισαγωγή : Τα οστά είναι το σπίτι για να μείνουμε, είναι η στέγη που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών. Πυελική μάζα

Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών. Πυελική μάζα Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών Πυελική μάζα Επιδημιολογία Η πυελική μάζα είναι ένα σχετικά συχνό κλινικό εύρημα. Σε αρκετές περιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΑ ΕΚ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΑ ΕΚ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΑ ΕΚ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ M. Rouprêt, R. Zigeuner, J. Palou, A. öhle, E. Kaasinen, M. abjuk, R. Sylvester, W. Oosterlinck Eur Urol 2011 Apr;59(4):584-94

Διαβάστε περισσότερα

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ 18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ Ο καρκίνος του ενδομητρίου είναι η συχνότερη μορφή γυναικολογικού καρκίνου στις ΗΠΑ ( 6% όλων των νεοδιαγνωσθέντων καρκίνων στις γυναίκες). Η πρόγνωση είναι σχετικά καλή καθώς

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ Κ. ΣΥΚΙΩΤΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Γ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ-ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ - ΟΓΚΟΛΟΓΟΣ Η ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ του καρκίνου του

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή για το μάθημα του καρκίνου του νεφρού :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή για το μάθημα του καρκίνου του νεφρού : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή για το μάθημα του καρκίνου του νεφρού : Πολλά ονόματα..για να περιγράψουν τον ίδιο καρκίνο : 1. Υπερνέφρωμα Ονομάζονταν έτσι στο παρελθόν, διότι πιστεύονταν πως

Διαβάστε περισσότερα

YΠΟΤΡΟΠΙΑΖΟΥΣΕΣ ΘΡΟΜΒΩΣΕΙΣ ΩΣ ΠΡΩΤΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. Μ.Γκάμπρα 1, Ε.Μεταξά 1. Δ.Παπαδοπούλου 1, Δ.Μιχαηλίδης 1,

YΠΟΤΡΟΠΙΑΖΟΥΣΕΣ ΘΡΟΜΒΩΣΕΙΣ ΩΣ ΠΡΩΤΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. Μ.Γκάμπρα 1, Ε.Μεταξά 1. Δ.Παπαδοπούλου 1, Δ.Μιχαηλίδης 1, 1 Παθολογική Κλινική Νοσοκομείου Ξάνθης, 2 Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών Νοσοκομείου Ξάνθης, 3Ογκολογική Κλινική Νοσοκομείου Αλεξανδρούπολης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η εν τω βάθει φλεβοθρόμβωση είναι μια συνήθης επιπλοκή

Διαβάστε περισσότερα

17. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΜΗΤΡΑΣ

17. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΜΗΤΡΑΣ ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ - ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Αιτιολογία: επίμονη λοίμωξη με ογκογόνο στέλεχος HPV (16, 18, 31, 33, 35, 45 κλπ) Πρωτογενής πρόληψη: εμβολιασμός (2 εμβόλια τετραδύναμο, διδύναμο) Δευτερογενής πρόληψη: προγράμματα

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΦΡΟΥ. Ποιοι είναι οι παράγοντες κινδύνου;

ΝΕΦΡΟΥ. Ποιοι είναι οι παράγοντες κινδύνου; ΟΓΚΟΙ ΟΥΡΟΠΟΙΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ - ΝΕΦΡΟΥ - ΠΛΚ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ - ΟΥΡΗΤΗΡΑ - ΟΠΙΣΘΟΠΕΡΙΤΟΝΑΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ - ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΕΩΣ - ΠΡΟΣΤΑΤΗ - ΠΕΟΥΣ - ΟΥΡΗΘΡΑΣ - ΟΡΧΕΩΝ - ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ (ΣΠΑΝΙΟΣ) ΝΕΦΡΟΥ Ο καρκίνος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΤΕ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΤΕ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΤΕ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ; Ο καρκίνος του προστάτη εμφανίζεται όταν αναπτύσσονται στον προστάτη αφύσικα κύτταρα. Αυτά τα αφύσικα κύτταρα μπορεί να

Διαβάστε περισσότερα

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Κουτρούµπα Ι, Χαϊδόπουλος Δ, Θωµάκος Ν, Σωτηροπούλου Μ, Καθοπούλης Ν, Βλάχος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΝΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ KAI ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Νικόλαος Χ. Σύρμος ANAΠΑΡΑΓΩΓΗ Ο άνθρωπος αναπαράγεται με αμφιγονική αναπαραγωγή. Δύο γαμετικά κύτταρα,το ωάριο (θηλυκό)

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ Κ. ΒΕΝΑΚΗ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΟΣ Π.Γ.Ν.ΜΑΙΕΥΤΗΡΙΟ ΕΛΕΝΑ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ ΑΘΗΝΑ 21/4/2004

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ Κ. ΒΕΝΑΚΗ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΟΣ Π.Γ.Ν.ΜΑΙΕΥΤΗΡΙΟ ΕΛΕΝΑ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ ΑΘΗΝΑ 21/4/2004 ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ Κ. ΒΕΝΑΚΗ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΟΣ ΤΜΗΜΑ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΔΙΑΒΗΤΟΥ -- ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ Π.Γ.Ν.ΜΑΙΕΥΤΗΡΙΟ ΕΛΕΝΑ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ ΑΘΗΝΑ 21/4/2004 ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΔΙΑΓΝΩΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία. Κίττυ Παυλάκη

Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία. Κίττυ Παυλάκη Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία Κίττυ Παυλάκη Jeanne Calment Κάπνιζε µέχρι τα 117 Πέθανε στα 122 Η σωστή λειτουργία των οργανισµών απαιτεί τη δυνατότητα προσαρµογής των κυττάρων και κατά συνέπεια και των

Διαβάστε περισσότερα

Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού

Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού Ductal Carcinoma in Situ Πορογενές καρκίνωμα in Situ In Situ = επί τόπου Τοπικό πορογενές καρκίνωμα; Ductal

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Μωυσίδης Κυριάκος Λέκτορας Ουρoλογίας Β ουρολογική κλινική του Α.Π.Θ. Διευθυντής Καθηγητής Ε. Ιωαννίδης Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Καρκίνος του προστάτη Yπάρχει κάποια

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΘΙΑΣΗ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ - ΝΕΦΡΩΝ - ΟΥΡΗΤΗΡΑ - ΚΥΣΤΕΩΣ - ΟΥΡΗΘΡΑΣ

ΛΙΘΙΑΣΗ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ - ΝΕΦΡΩΝ - ΟΥΡΗΤΗΡΑ - ΚΥΣΤΕΩΣ - ΟΥΡΗΘΡΑΣ ΛΙΘΙΑΣΗ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ - ΝΕΦΡΩΝ - ΟΥΡΗΤΗΡΑ - ΚΥΣΤΕΩΣ - ΟΥΡΗΘΡΑΣ Τι είναι η "λιθίαση του ουροποιητικού" Λιθίαση ουροποιητικού είναι η δημιουργία λίθου ή λίθων μέσα στην αποχετευτική μοίρα του

Διαβάστε περισσότερα

«ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΕΝΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΜΗΤΕΡΑ «ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» ΤΖΕΦΕΡΑΚΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ

«ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΕΝΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΜΗΤΕΡΑ «ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» ΤΖΕΦΕΡΑΚΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ «ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΕ ΕΝΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΔΙΕΓΕΡΣΗ ΤΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ» ΤΖΕΦΕΡΑΚΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ «ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» ΜΗΤΕΡΑ Η εξέλιξη στην υπερηχογραφική τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΑΡΚΙΝΙΚΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΣΤΟΜΑΧΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ

ΠΡΟΚΑΡΚΙΝΙΚΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΣΤΟΜΑΧΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΠΡΟΚΑΡΚΙΝΙΚΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΣΤΟΜΑΧΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΟAΝΑΤΟΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΟΜΑΔΑ ΠΕΠΤΙΚΟΥ ΑΘΗΝΑ 15 Δεκεμβρίου 2004 Mαρία Δαιμονάκου- Βατοπούλου Αναπληρώτρια Διευθύντρια Σισμανόγλειο ΓΠΝΑ Kαρκινογέννεση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ. Λ. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ. Λ. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Λ. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας 9. Διαγνωστική προσέγγιση συνδρόμου πολλακιουρίας, δυσουρίας και στραγγουρίας στο σκύλο

Διαβάστε περισσότερα