Άσκηση και Άτομα με Κάκωση Νωτιαίου Μυελού. Σοφία Μπάτσιου, Οδυσσέας Τρίκκος, Παναγιώτης Δαφνής, & Τρύφων Τόφας ΤΕΦΑΑ, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Άσκηση και Άτομα με Κάκωση Νωτιαίου Μυελού. Σοφία Μπάτσιου, Οδυσσέας Τρίκκος, Παναγιώτης Δαφνής, & Τρύφων Τόφας ΤΕΦΑΑ, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης"

Transcript

1 Ερευνητική Αναζητήσεις στη Φυσική Αγωγή & τον Αθλητισμό τόμος 6 (1), Δημοσιεύτηκε: 15 Ιουλίου 2008 Inquiries in Sport & Physical Education Volume 6 (1), Released: July 15, ISSN Άσκηση και Άτομα με Κάκωση Νωτιαίου Μυελού Σοφία Μπάτσιου, Οδυσσέας Τρίκκος, Παναγιώτης Δαφνής, & Τρύφων Τόφας ΤΕΦΑΑ, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Περίληψη Τα άτομα με κάκωση του νωτιαίου μυελού (ΚΝΜ) στην πλειονότητά τους, χρησιμοποιούν το αναπηρικό αμαξίδιο, για να εξυπηρετήσουν τις καθημερινές τους μετακινήσεις. Οι καθημερινές τους δραστηριότητες ωστόσο δεν είναι αρκετά έντονες για να τους εξασφαλίσουν καλή φυσική κατάσταση. Η μειωμένη φυσική και κοινωνική δραστηριότητα που παρουσιάζουν λόγω της αναπηρίας, έχει ως συνέπεια τη μυϊκή αδυναμία, τη μειωμένη αερόβια ικανότητα, την έλλειψη ανεξαρτησίας και την κακή ποιότητα ζωής. Σκοπός της παρούσας εργασίας ήταν η ανασκόπηση των ερευνών που έχουν διεξαχθεί και αφορούν αφενός τις μεθόδους ά- σκησης που χρησιμοποιήθηκαν και την επίδραση αυτών στη φυσική κατάσταση των ατόμων με ΚΝΜ και αφετέρου τους τομείς που χρήζουν ιδιαίτερης προσοχής κατά το σχεδιασμό των προγραμμάτων εξάσκησής τους. Από την ανασκόπηση φάνηκε ότι τα άτομα με ΚΝΜ συνήθως χρησιμοποιούν το εργόμετρο χειρός ή την προώθηση του αναπηρικού αμαξιδίου για την εξάσκηση της αερόβιας ικανότητάς τους. Η προπόνηση είναι διαλειμματική ή συνεχόμενη, διάρκειας τουλάχιστον 30 λεπτών. Διεξάγεται 3-5 φορές την εβδομάδα, με την ένταση αρχικά να βρίσκεται στο 40% - 50% της μέγιστης καρδιακής συχνότητας (ΜΚΣ) και προοδευτικά ν αυξάνεται στο 60% 80%. Η προπόνηση δύναμης και ευλυγισίας αφορά κυρίως τις μυϊκές ομάδες και αρθρώσεις της ωμικής ζώνης και του άνω τμήματος του κορμού. Η κυκλική προπόνηση με αντιστάσεις, 2-3 φορές την εβδομάδα, έχει ευεργετικά αποτελέσματα στη δύναμη, στην αερόβια ικανότητα, στη μείωση της αίσθησης του πόνου και των τραυματισμών. Για την ενδυνάμωση χρησιμοποιούνται ελεύθερα βάρη, μανσέτες βάρους, μηχανήματα, ελαστικοί ιμάντες, το βάρος του σώματος. Το συμπέρασμα από την παρούσα ανασκόπηση ήταν ότι τα εξατομικευμένα προγράμματα άσκησης οδηγούν σε σημαντικές βελτιώσεις του καρδιαγγειακού, αναπνευστικού, μυϊκού συστήματος, της ευλυγισίας, αλλά και του μεταβολισμού και της ψυχολογικής τους κατάστασης, παράμετροι που αυξάνουν τη λειτουργικότητα, την κοινωνικοποίησή τους και γενικά οδηγούν στην αναβάθμιση της ποιότητας ζωής τους. Λέξεις κλειδιά: άσκηση, κάκωση νωτιαίου μυελού, φυσική κατάσταση, ποιότητα ζωής Διεύθυνση επικοινωνίας: Ευθυμία Γώτη Σοφ. Βενιζέλου Αλεξάνδρεια e mail: Exercise and Individuals with Spinal Cord Injury Sophia Batsiou, Odysseas Trikkos, Panagiotis Dafnis, & Tryfon Tofas Department of Physical Education and Sports Sciences, Democritus University of Thrace, Komotini, Greece Abstract The majority of people with spinal cord injury (use their arms for wheelchair mobility, so as to serve their daily needs. The decrease in physical and social activities, that is present due to disability, has as a result muscular weakness, a decline in physical capacity, a lack of independence and a poor quality of life. The major aim of this review was to present a series of relative studies that have deled with the methods of exercise used and the affect of these exercises on the fitness levels of the individuals with spinal cord injury. Moreover, a second goal was to point the areas that the reviewed studies stress that need special emphasis when planning exercise programs. People with spinal cord injury, usually use the arm cycle ergometer or the propulsion of the wheelchair when training for their physical capacity. The training can be conducted in in-

2 Σ. Μπάτσιου, κ.ά. / Αναζητήσεις στη Φ.Α. & τον Αθλητισμό, 6 (2008), tervals or continually for duration of 30 mins, 3-5 times a week. Moreover, the intensity begins somewhere between 40%-50% of the maximum heart rate and gradually builds up to 60-80%. The training of strength and flexibility relates mainly to muscular groups and joints of the shoulder region together with the upper body. Cycling resistance training, 2-3 times per week, has invigorating results in terms of strength and physical capacity, in conjunction with the reduction in pain and injuries due to overuse. For strengthening, free weights, wrist weights, multi-gym, therabands and the individual body weights are used. The results of the present review stresses the fact that individualized training programs lead to significant improvements of the cardiovascular, respiratory and muscular systems together with an improvement in flexibility, the metabolism and the psychological state of the individuals with spinal cord injury. The above mentioned factors improve performance in everyday activities, socializing and generally contribute to a higher quality of life. Keywords: exercise, spinal cord injury, fitness, quality of life Γενική Εισαγωγή Οι κακώσεις της σπονδυλικής στήλης όπως και όλες οι κακώσεις του μυοσκελετικού συστήματος αυξήθηκαν δραματικά τα τελευταία χρόνια λόγω της αύξησης των τροχαίων ατυχημάτων. Στη χώρα μας, που κατέχει την πρώτη θέση στην Ευρώπη στα τροχαία ατυχήματα, εκτιμάται ότι κατά μέσο όρο σημειώνονται οδικά ατυχήματα το χρόνο, με τραυματίες, από τους οποίους οι απολήγουν σε μόνιμες αναπηρίες (Σκορδίλης, 2004). Άλλες αιτίες των κακώσεων είναι τα ατυχήματα που συμβαίνουν στον αθλητισμό ή στην εργασία. Το κοινωνικοοικονομικό κόστος για τη χώρα μας υπολογίζεται ότι ανέρχεται σε 1 δισεκατομμύριο ευρώ το χρόνο, ενώ πολύ μεγάλες είναι οι συνέπειες για τις οικογένειες των ατόμων, τη δημογραφική εξέλιξη, την κοινωνική συνοχή αλλά και την εθνική οικονομία (Σκορδίλης, 2004). Έρευνα στην Αμερική (National Spinal Cord Injury Statistical Center, 2003) έδειξε ότι τα άτομα με ΚΝΜ ήταν άνδρες (4α /1γ), νεαρής ηλικίας (Μ.Ο. =35.9 χρόνων), τα οποία ήταν εργαζόμενα (62.9%) κατά το χρόνο του τραυματισμού τους. Δέκα χρόνια μετά τον τραυματισμό τους μόνο το 31.8% των ατόμων με παραπληγία και το 26.4% αυτών με τετραπληγία εργάζονταν. Σήμερα στις κοινωνίες με πολύ καλά οργανωμένα συστήματα πρόνοιας αμέσως μετά την ολοκλήρωση των προγραμμάτων αποκατάστασης χρησιμοποιείται η άσκηση για τον περιορισμό της εμφάνισης των δυσάρεστων καταστάσεων εξαιτίας της αναπηρίας, τόσο στο βιολογικό όσο και στον ψυχολογικό τομέα. Τα προγράμματα άσκησης υ- ποστηρίζονται εξαιτίας της συνεισφοράς τους στη βελτίωση της αυτοεικόνας, στη συναισθηματική κατάσταση και κοινωνικοποίηση (Shephard, 1991). Σημαντική είναι η συμβολή τους ακόμη στην προαγωγή του μεταβολικού ελέγχου, στη δομή των μυών, στην αύξηση της ευκαμψίας, στη βελτίωση της αερόβιας ικανότητας (McArdle, Katch, & Katch, 2001), στη μυϊκή υπερτροφία της καρδιάς, στη μείωση του χρόνου αποκατάστασης της καρδιακής συχνότητας κατά την ανάπαυση, της χοληστερόλης και HDL (Τούτουζας, Τοκμακίδης, Κόκκινος, Κώστα, & Κουιδή, 2002). Θετική είναι η επίδρασης της άσκησης στην αποτελεσματικότητα των ατόμων με ΚΝΜ στις καθημερινές τους δραστηριότητες, στην προαγωγή της υγείας και γενικά της ποιότητας ζωής τους (Hooker & Well, 1989). Σκοπός της παρούσας εργασίας ήταν η ανασκόπηση των ερευνών που έχουν διεξαχθεί και αφορούν αφενός τις μεθόδους άσκησης που χρησιμοποιήθηκαν και την επίδραση αυτών στη φυσική κατάσταση των ατόμων με KNM και αφετέρου να επισημάνουν τους τομείς που χρήζουν ιδιαίτερης προσοχής κατά το σχεδιασμό των προγραμμάτων εξάσκησής τους. Θεωρητικό υπόβαθρο Κάκωση του νωτιαίου μυελού. Ο Νωτιαίος Μυελός, δηλ. η επιμήκης μάζα του νευρικού ιστού, η οποία καταλαμβάνει τα 2/3 του ώριμου σπονδυλικού καναλιού, συντονίζει την κίνηση και την αισθητικότητα σε όλο το σώμα κάτω από το κεφάλι. Οποιαδήποτε βίαιη επενέργεια δύναμης στο νωτιαίο μυελό (Κάκωση Νωτιαίου Μυελού-ΚΝΜ) επηρεάζει την ικανότητά του να στέλνει και να παίρνει μηνύματα από τον εγκέφαλο στα συστήματα του σώματος που ελέγχουν τις κινητήριες, αισθητήριες και αυτόνομες λειτουργίες κάτω από το σημείο της βλάβης. Η ΚΝΜ μπορεί να είναι πλήρης ή ατελής, ανάλογα με το ποσοστό διάσωσης της κινητικής και αισθητικής οδού. Πλήρης διατομή του νωτιαίου μυελού στο ή πάνω από το τρίτο αυχενικό νεύρο έχει ως αποτέλεσμα το θάνατο (Dunn & Fait, 1989). Το τραύμα του νωτιαίου μυελού μέχρι το ύψος του πρώτου θωρακικού οδηγεί σε τετραπληγία, ενώ κάτω από αυτό στην παραπληγία (DiRocco, 1995). Επιπτώσεις της αναπηρίας στο βιολογικό τομέα. Η ΚΝΜ στο ή πάνω από το 5ο αυχενικό νεύρο έχει ως αποτέλεσμα ένα τμήμα του διαφράγματος να παραλύει με συνέπεια το μεγάλο περιορισμό της αναπνευστικής ικανότητας. Παρόμοια, ο τραυ-

3 Σ. Μπάτσιου, κ.ά. / Αναζητήσεις στη Φ.Α. & τον Αθλητισμό, 6 (2008), ματισμός στο ύψος των θωρακικών παραλύει τους αναπνευστικούς μύες, όπως τους μεσοπλεύριους και τους κοιλιακούς, περιορίζοντας τον όγκο της θωρακικής κοιλότητας και τη ζωτική χωρητικότητα του ατόμου. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τα άτομα με παραπληγία να έχουν μεγαλύτερη πρόσληψη οξυγόνου από τα άτομα με τετραπληγία. Αποδείχθηκε ότι και οι δύο παραπάνω ομάδες ατόμων με ΚΝΜ, έχουν μικρότερη πρόσληψη οξυγόνου από τα άτομα με ακρωτηριασμό των δύο κάτω άκρων και βέβαια πολύ χαμηλότερη από τα άτομα χωρίς κανένα περιορισμό στην κίνησή τους (DiRocco, 1995). Ο Cooper και οι συνεργάτες του (1993), στην έρευνα που διεξήγαγαν βρήκαν ότι η λειτουργία των πνευμόνων των ανδρών με ΚΝΜ, επηρεάσθηκε από το χρόνια αναπηρίας και το επίπεδο τραυματισμού τους και όχι από την ηλικία, το ύψος και το βάρος τους. Διαπίστωσαν ωστόσο ότι αυτοί που ασκούνταν καθημερινά παρουσίασαν καλλίτερα επίπεδα λειτουργίας των πνευμόνων. Μετά τον τραυματισμό του νωτιαίου μυελού, παρουσιάζονται συχνά διαταραχές της ούρησης (ακράτεια) και ουρολοιμώξεις, εξαιτίας της νευρογενούς ουροδόχου κύστης, κατακλίσεις (πληγές), ως συνέπεια της φτωχής αιμάτωσης των περιοχών του δέρματος που δέχονται πίεση (βάρος), οι ακούσιοι μυϊκοί σπασμοί, η αγκύλωση στις αρθρώσεις, η οστεοπόρωση (Bloomfield, Mysiw, & Jackson, 1996), η διαταραχή της θερμορρύθμισης και κατά συνέπεια η διαταραχή της διαδικασίας της εφίδρωσης (η οποία μπορεί να είναι απούσα ή μη ελεγχόμενη). Η προσβολή του αυτόνομου νευρικού συστήματος, που ακολουθεί τον τραυματισμό του νωτιαίου μυελού, μειώνει το φλεβικό τόνο στα πόδια με αποτέλεσμα να παρεμποδίζεται η επιστροφή του αίματος στην καρδιά. Συνέπεια αυτού είναι η μείωση της καρδιακής παροχής και η όχι καλή ρύθμιση της καρδιακής συχνότητας, της πίεσης τους αίματος και της θερμοκρασίας του σώματος (Hoffman, 1986). Οι Duran, Lugo, Ramirez και Eusse (2001) υποστήριξαν ότι μεταξύ των περιοριστικών παραγόντων για την αντοχή στην άσκηση των ατόμων με ΚΝΜ είναι και η μη ανταπόκριση των επινεφριδίων στην άσκηση, η οποία μειώνει τη λυπόλυση και τη μυϊκή γλυκογονόλυση. Η μειωμένη μυϊκή μάζα στα παράλυτα μέλη, είναι το μακροχρόνιο αποτέλεσμα στη σύστασης του σώματος των ατόμων με ΚΝΜ. Η πρώτη αιτία είναι η απώλεια της ικανότητας των μυών να κινηθούν (παράλυση). Οι ατροφικοί μύες σταδιακά α- ναπληρώνονται από συνδετικό ιστό, λίπος και νερό (Buchholz, McGillivray, & Pencharz, 2003). Μετά από την παράλυση των κάτω άκρων, τα άτομα με ΚΝΜ εξαρτώνται για την οποιαδήποτε δραστηριότητά τους από τα άνω άκρα, δηλαδή την προώθηση του αναπηρικού αμαξιδίου, τη μεταφορά τους από και προς το αναπηρικό αμαξίδιο (κρεβάτι, αυτοκίνητο, μπάνιο). Συνέπεια των μεγάλων αυτών επιβαρύνσεων που δέχονται οι αρθρώσεις των ώμων τους είναι ο πόνος, οξύς ή χρόνιος (Powers, Newsam, Gronley, Fontaine, & Perry, 1994). Η α- ντιλαμβανόμενη αίσθηση του πόνου αυξάνεται με τα χρόνια εμφάνισης της αναπηρίας, τόσο στα άτομα με τετραπληγία (Sie, Waters, Adkins, & Gellman, 1992) όσο και σ αυτά με παραπληγία (Curtis et al., 1999). Οι Campbell και Koris (1995), υποστήριξαν ότι ο πόνος δεν είναι μόνο μία ενόχληση για τα άτομα με ΚΝΜ αλλά η παράμετρος εκείνη που καθορίζει το βαθμό ανεξαρτησίας τους. Η αυξημένη ενεργειακή δαπάνη με τη χρήση του αναπηρικού αμαξιδίου (Veeger, Hadj, Yahmed, VanderWoude, & Charpentier, 1991), η μυϊκή αδυναμία, το γρήγορο αίσθημα κόπωσης και η μεγάλη αύξηση της καρδιακής συχνότητας (Janssen, Van Oers, Van De Woude, & Hollander, 1994), οδηγούν τα άτομα στην απόσυρση από τις καθημερινές τους δραστηριότητες, περιορίζοντας την ανεξαρτησία τους και αυξάνοντας τους κινδύνους εμφάνισης των καρδιαγγειακών παθήσεων (Eriksson, Lofstrom, & Ekblom, 1988). Ο Burnham και οι συνεργάτες του (1992), απέδειξαν ότι η πρώτη αιτία θανάτου για τα άτομα με ΚΝΜ είναι η κακή λειτουργία του καρδιοκυκλοφορικού συστήματος (αθηρωμάτωση των στεφανιαίων και άλλων αγγείων). Το πρόβλημα μάλιστα εντοπίσθηκε στα άτομα με ΚΝΜ σε μικρότερες ηλικίες απ ότι στο γενικό πληθυσμό. Επίδραση της άσκησης στα άτομα με κάκωση του νωτιαίου μυελού. Οι συνηθισμένες καθημερινές δραστηριότητες των ατόμων με ΚΝΜ που χρησιμοποιούν αναπηρικό αμαξίδιο δεν είναι επαρκείς για να διατηρήσουν την καρδιαγγειακή λειτουργία σε ικανοποιητικά επίπεδα. Αντίθετα εκείνα που έχουν δραστήρια ζωή, συμμετέχοντας τακτικά σε προγράμματα άσκησης, εμφανίζουν αυξημένη μυϊκή δύναμη και καρδιοαναπνευστική αντοχή (Hoffman, 1986). Οι Davis, Tupling και Shephard (1986), διαπίστωσαν ότι οι αθλητές με αναπηρικό αμαξίδιο, που ήταν μέλη της εθνικής ομάδας, είχαν 5.5 Kg μεγαλύτερη μυϊκή μάζα και κατά 1.6 mm πιο μικρές τιμές στις δερματοπτυχές, από τα άτομα που δεν ασχολούνταν με τον αθλητισμό και είχαν την ίδια ηλικία και τραυματισμό στο ίδιο σημείο. Η συμμετοχή των ατόμων με ΚΝΜ σε προγράμματα άσκησης, εξασφαλίζει ακόμη την προαγωγή της υγείας και μειώνει τους κινδύνους για την εμφάνιση χρόνιων παθήσεων (Shephard, 1991). Συγκεκριμένα οι Wylie και Chakera (1988), βρήκαν ότι τα άτομα με παραπληγία που ασκούνταν παρουσίασαν σε μικρότερο ποσοστό (18% έναντι 45%) εκφυλιστικές αλλαγές στις αρθρώσεις των ώμων από αυτά που δεν ασκούνταν. Σημαντική μείωση της έντασης του πόνου, που σχετίζονταν με τη λειτουργική χρήση του αναπη-

4 Σ. Μπάτσιου, κ.ά. / Αναζητήσεις στη Φ.Α. & τον Αθλητισμό, 6 (2008), ρικού αμαξιδίου κατέγραψε η ερευνητική ομάδα του Courtis και των συνεργατών του (1999), που εφάρμοσε συγκεκριμένο πρωτόκολλο άσκησης (2 ασκήσεις διάτασης του εμπρός πάνω τμήματος του κορμού και 3 ασκήσεις ενδυνάμωσης του πίσωπάνω τμήματός του), για 6 μήνες, σε 42 άτομα με ΚΝΜ. Θετική αποδείχθηκε η επίδραση των προγραμμάτων άσκησης και στη λειτουργία του ανοσοποιητικού τους συστήματος, η οποία επανήλθε σχεδόν στα φυσιολογικά επίπεδα ( Kliesch, et al, 1996), με αποτέλεσμα τη μείωση των λοιμώξεων, πολλές από τις οποίες θα τα οδηγούσαν στον πρόωρο θάνατο (Rimmer, 1994). Τα ασκούμενα άτομα με ΚΝΜ, έχουν περισσότερες πιθανότητες επαγγελματικής επιτυχίας, αφού η καλή τους υγεία θα αποτρέπει το μεγάλο αριθμό απουσιών από την εργασία και θα συμβάλει στην αύξηση της παραγωγικότητάς τους. Ο κίνδυνος κατάθλιψης στα άτομα με αναπηρία είναι μεγαλύτερος απ ότι στα άτομα χωρίς αναπηρία, τα οποία χαρακτηρίζονται από φτωχή εικόνα για το σώμα τους και χαμηλή αυτοεκτίμηση. Αξιοποιώντας τον ελεύθερο χρόνο τους με την άσκηση, εξασφαλίζουν χαμηλά επίπεδα άγχους και υψηλά επίπεδα αυτοπεποίθησης. Ο συνδυασμός αυτός των συναισθημάτων τονώνουν τη δύναμη της προσωπικότητάς τους και την ψυχοκινητική τους συμπεριφορά (Martin, 1999). Τα άτομα με α- ναπηρία μέσω της άσκησης μπορούν να συναναστραφούν με άλλα άτομα, να κοινωνικοποιηθούν, να συνειδητοποιήσουν την εικόνα του σώματός τους και ν αποκτήσουν αυτοεκτίμηση, ενώ παράλληλα αποδεικνύουν στον εαυτό τους και στους άλλους ότι μπορούν να πετύχουν, αρκεί να έχουν ίσες ευκαιρίες με τους άλλους πολίτες (Blinde & McClung, 1997). Η Dean Houle, αθλήτρια της άρσης βαρών σε πάγκο, άτομο με εγκεφαλική παράλυση, δήλωσε ότι «ο αθλητισμός είναι η ευκαιρία για να επεκτείνουμε τις ικανότητές μας. Αυτή είναι η ευκαιρία για να δείξουμε τι ΜΠΟΡΟΥΜΕ να κάνουμε» (Sherrill, 1993, p. 75). Ανασκόπηση βιβλιογραφίας προγραμμάτων άσκησης Οι παράλυτοι μύες χρησιμοποιούν λιγότερο οξυγόνο κατά τη διάρκεια της άσκησης, γεγονός που μειώνει τις απαιτήσεις από την κεντρική κυκλοφορία και περιορίζει τις πιθανές προσαρμογές που θα υπήρχαν ως αποτέλεσμα της άσκησης. Ω- στόσο η διατήρηση ή η βελτίωση των επιπέδων της φυσικής κατάστασης των ατόμων με ΚΝΜ εξασφαλίζεται από την ενεργή συμμετοχή τους σε προγράμματα άσκησης. Τα υψηλότερα επίπεδα φυσικής κατάστασης οδηγούν σε καλύτερη λειτουργική ι- κανότητα και υγεία (Noreau & Shephard, 1995). Σε μια πρόσφατη έρευνα ο Bougenot και οι συνεργάτες του (2003), εξέτασαν τις επιδράσεις ενός προγράμματος άσκησης 6 εβδομάδων σε άτομα με παραπληγία. Στην έρευνα συμμετείχαν 7 άνδρες με ΚΝΜ. Το πρόγραμμα περιελάμβανε αερόβια διαλειμματική άσκηση, μέτριας έντασης, διάρκειας 45 λεπτών σε εργοδιάδρομο ( ειδικό για αναπηρικό αμαξίδιο), 3 φορές την εβδομάδα. Τόσο πριν όσο και μετά το τέλος του προγράμματος αξιολογήθηκαν σημαντικές μεταβλητές της φυσικής κατάστασης των συμμετεχόντων στο πρόγραμμα άσκησης στον εργοδιάδρομο. Η αξιολόγηση πραγματοποιήθηκε με τη χρήση ενός προοδευτικά αυξανόμενου τεστ μέχρι εξάντλησης (10 W/2 λεπτά). Μετά το τέλος του προγράμματος παρατηρήθηκε σημαντική βελτίωση της μέγιστης δύναμης (+ 19,6%), της μέγιστης πρόσληψης οξυγόνου (+16%), της αρτηριοφλεβικής διαφοράς οξυγόνου (+18,7%), της παραγωγής έργου (+ 63%) και του πνευμονικού αερισμού (+34.1). Σημαντικό επίσης ήταν το γεγονός ότι μετά το τέλος του προγράμματος, τα άτομα μπορούσαν να παράγουν το ίδιο έργο με λιγότερους καρδιακούς σφυγμούς (-1%) και πνευμονικό αερισμό (-14.6%), ενώ μεταξύ της πρώτης και τελευταίας συνεδρίας το συνολικό έργο αυξήθηκε κατά 24.7%. Το συμπέρασμα στο οποίο κατέληξαν οι ερευνητές είναι ότι το πρόγραμμα αερόβιας διαλειμματικής προπόνησης, μπορεί σε μικρό χρονικό διάστημα να βελτιώσει το επίπεδο φυσικής κατάστασης των ατόμων με παραπληγία. Την αποτελεσματικότητα ενός προγράμματος διαλειμματικής άσκησης στα άτομα με ΚΝΜ μελέτησαν και οι Τordi, Dugue και Klupzinski (2001). Συγκεκριμένα εξέτασαν τις επιδράσεις ενός προγράμματος άσκησης 4 εβδομάδων, σε άτομα με παραπληγία. Το πρόγραμμα περιελάμβανε αερόβια διαλειμματική προπόνηση, διάρκειας 30 λεπτών, σε ειδικό εργοδιάδρομο για αναπηρικό αμαξίδιο, 3 φορές την εβδομάδα. Για την αξιολόγηση σημαντικών μεταβλητών της φυσικής κατάστασης, τόσο πριν όσο και μετά το τέλος του προγράμματος, χρησιμοποιήθηκαν το προοδευτικά αυξανόμενο τεστ (10 W/2 λεπτά) στον εργοδιάδρομο και το τεστ σταθερής επιβάρυνσης (συνολικού μηχανικού έργου 210.7%). Μετά το τέλος του προγράμματος άσκησης σημειώθηκε σημαντική βελτίωση της μέγιστης δύναμης (+ 27,9%) και της μέγιστης πρόσληψης οξυγόνου (+ 18,5%). Βρέθηκε ακόμη ότι τα άτομα μπορούσαν να διατηρήσουν το φορτίο που εφαρμόστηκε κατά τη διάρκεια του τεστ σταθερής επιβάρυνσης για μεγαλύτερο χρόνο απ ότι πριν από την έναρξη του προγράμματος, ενώ οι καρδιακοί σφυγμοί και οι τιμές του πνευμονικού αερισμού ήταν χαμηλότερες σε ποσοστό 10%. Παρατηρήθηκε μια συνολικά βελτιωμένη κατάσταση της αερόβιας ικανότητας, της δύναμης αλλά και του επιπέδου της υγείας τους. Την αερόβια ικανότητα των ατόμων με ΚΝΜ

5 Σ. Μπάτσιου, κ.ά. / Αναζητήσεις στη Φ.Α. & τον Αθλητισμό, 6 (2008), μελέτησε και η ερευνητική ομάδα του Hicks και των συνεργατών του (2003), οι οποίοι χρησιμοποίησαν το εργόμετρο χειρός για την εξάσκησή τους. Το πρόγραμμα άσκησης ήταν διάρκειας 9 μηνών, διεξάγονταν δύο φορές την εβδομάδα και η διάρκειά του ήταν λεπτά. Η κάθε ημερήσια γύμναση περιελάμβανε προθέρμανση, διατάσεις, αερόβια προπόνηση και προπόνηση δύναμης. Η αερόβια άσκηση στο εργόμετρο ήταν διάρκειας λεπτά, έντασης 70% της μέγιστης καρδιακής συχνότητας. Η προπόνηση δύναμης περιελάμβανε τρία σετ, 70-80% 1RM, δύο ασκήσεων των μυϊκών ομάδων του πήχυ, του δικέφαλου, του ώμου, του τρικέφαλου, της πλάτης, του θώρακα και των κοιλιακών. Από την επεξεργασία των αποτελεσμάτων οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η ά- σκηση συνέβαλε σημαντικά στην αύξηση της δύναμης, στην απόδοση στο εργόμετρο χειρός και στη βελτίωση του επιπέδου της ποιότητα ζωής τους. Στη μεγάλη διάρκεια της ημερήσιας άσκησης ( λεπτά) απέδωσαν τη διακοπή της συμμετοχής στο πρόγραμμα ενός σημαντικού αριθμού των α- σκουμένων (10 από τους 21). Θετικά ήταν τα αποτελέσματα της εξάσκησης των ατόμων με ΚΝΜ, στις παραμέτρους της φυσικής κατάστασης και ό- ταν ακόμη η διάρκεια του προγράμματος ήταν μικρή. Συγκεκριμένα οι Mukherjee, Bhowmik, και Samanta (2001), εξέτασαν την επίδραση ενός προγράμματος αερόβιας προπόνησης 12 εβδομάδων, σε αρχάριους χρήστες τρίτροχου αναπηρικού αμαξιδίου. Δείγμα αποτέλεσαν 12 άντρες με παραπληγία (ηλικίας 30.5 ± 8.59 ετών, βάρους ± 5.76 Kg), από τους οποίους ζητήθηκε να χρησιμοποιούν τρίτροχο αναπηρικό αμαξίδιο. Το πρόγραμμα περιελάμβανε αερόβια άσκηση, διάρκειας 15 λεπτών με ελεύθερα επιλεγμένη ταχύτητα από κάθε άτομο, 2 φορές την ημέρα. Τόσο πριν όσο και κάθε 2η ε- βδομάδα αξιολογήθηκε η ταχύτητα προώθησης του αμαξιδίου (m/sec), η μέγιστη καρδιακή συχνότητα και η μέγιστη πρόσληψη οξυγόνου. Κατά τη διάρκεια του προγράμματος καταγράφηκε μια ανοδική τάση σε όλες τις παραμέτρους, οι οποίες μετά τη 10η εβδομάδα άρχισαν να σταθεροποιούνται. Σκοπός των Jacobs, Nash και Rusinowski (2001), στην έρευνα που πραγματοποίησαν, ήταν να διερευνήσουν αφενός εάν τα άτομα με ΚΝΜ μπορούν να συμμετέχουν με ασφάλεια σε πρόγραμμα κυκλικής προπόνησης με αντιστάσεις και αφετέρου εάν τα οφέλη στην αερόβια ικανότητα και τη δύναμή τους είναι μεγαλύτερα από εκείνα που προκύπτουν από την προπόνηση μεμονωμένα της δύναμης και της αντοχής. Οι δέκα άνδρες, με πλήρη παραπληγία (Α 5-Ο 1), που συμμετείχαν στο πρόγραμμα, διάρκειας 12 εβδομάδων, το οποίο υλοποιήθηκε σε γυμναστήριο, αύξησαν σημαντικά την πρόσληψη οξυγόνου (29.7%), το χρόνο εμφάνισης της κόπωσης, την ισοκινητική δύναμη των μυών στην άρθρωση του ώμου κατά την έσω στροφή, έκταση, απαγωγή, προσαγωγή και οριζόντια προσαγωγή. Την επίδραση της εξάσκησης, διάρκειας 10 εβδομάδων, στους ανθρωπομετρικούς δείκτες (βάρος, δείκτη σωματικής μάζας, περιφέρεια βραχιόνων και κοιλιάς), στη φυσική κατάσταση (μέγιστη πρόσληψη οξυγόνου, δύναμη βραχιόνων, καρδιακή συχνότητα σε ηρεμία, πίεση αίματος) και στις ενδοκρινικές και μεταβολικές παραμέτρους (γλυκόζη ορού, λιπίδια, και λειτουργία θυρεοειδή), των ατόμων με αναπηρία των κάτω άκρων, μελέτησαν οι Midha, Schmitt και Sclater (1999). Το δείγμα της συγκεκριμένης έρευνας ήταν 12 άτομα, εκ των οποίων 3 με τετραπληγία, 7 με παραπληγία, 1 με εγκεφαλικό και 1 με ακρωτηριασμό των δύο κάτω άκρων. Όλοι οι συμμετέχοντες ακολούθησαν ένα πρόγραμμα αερόβιας άσκησης με αναπηρικό αμαξίδιο, μέτριας έντασης, διάρκειας 20 έως 30 λεπτών και συχνότητας 2 3 συνεδρίες /εβδομάδα. Μετά το τέλος του προγράμματος παρατηρήθηκε βελτίωση της ψυχολογικής συναισθηματικής κατάστασης των συμμετεχόντων, αύξηση της VO 2max, της περιφέρειας των βραχιόνων και μείωση των επιπέδων χοληστερόλης, των καρδιακών σφυγμών σε ηρεμία και του λίπους στην περιοχή των βραχιόνων. Σε παρόμοια συμπεράσματα κατέληξε και η έρευνα του Yim και των συνεργατών του (1993), οι οποίοι εξέτασαν την επίδραση ενός προγράμματος άσκησης μόνο 5 ε- βδομάδων, σε άτομα με παραπληγία. Στην έρευνά τους συμμετείχαν 11 άνδρες, μέσης ηλικίας 30.9 ετών. Το πρόγραμμα το οποίο έγινε σε ειδικό εργοδιάδρομο για αναπηρικό αμαξίδιο, περιελάμβανε 3 σετ των 10 λεπτών με ενδιάμεσο διάλειμμα 5 λεπτών. Κατά τη διάρκεια της άσκησης οι συμμετέχοντες έπρεπε να κινούνται με σταθερή ταχύτητα (3km/h). Οι καρδιακοί τους σφυγμοί δεν ξεπερνούσαν το 80% της μέγιστης καρδιακής τους συχνότητας (220-ηλικία-10σφ.). Μετά το τέλος του προγράμματος παρατηρήθηκε μείωση της μέγιστης καρδιακής συχνότητας, της μέγιστης συστολικής πίεσης και του χρόνου που απαιτήθηκε να διανύσουν την απόσταση των 100 μέτρων. Παρατηρήθηκε ακόμη αύξηση της μέγιστης δύναμης των εκτεινόντων καθώς και του συνολικού έργου των εκτεινόντων και καμπτήρων μυών της ωμικής ζώνης. Τις επιδράσεις ενός προγράμματος άσκησης, σε άτομα που χρησιμοποιούσαν αναπηρικό αμαξίδιο, εξέτασαν οι Taylor, McDonell και Brassard (1986). Το δείγμα που μελέτησαν ήταν 10 άτομα με παραπληγία, εκ των οποίων 5 αποτέλεσαν την ομάδα ελέγχου και 5 την πειραματική. Η πειραματική ομάδα ακολούθησε ένα πρόγραμμα αερόβιας ά- σκησης 8 εβδομάδων σε ειδικό εργόμετρο για τα χέρια (50 περιστροφές / λεπτό), έντασης 80% της μέγιστης καρδιακής συχνότητας, διάρκειας 30 λεπτών και συχνότητας 5 φορές την εβδομάδα. Μετά το τέλος του προγράμματος στην ομάδα ελέγχου

6 Σ. Μπάτσιου, κ.ά. / Αναζητήσεις στη Φ.Α. & τον Αθλητισμό, 6 (2008), δεν παρατηρήθηκε καμία σημαντική μεταβολή. Αντίθετα στην πειραματική ομάδα, παρατηρήθηκε σημαντική αύξηση της VO 2max και του συνολικά παραγόμενου έργου, ενώ η μέγιστη καρδιακή συχνότητα και τα επίπεδα του γαλακτικού οξέως μετά την άσκηση δεν παρουσίασαν σημαντικές μεταβολές. Οι Schmid, Huonker και Stober (1998), συνέκριναν 13 γερμανίδες αθλήτριες της καλαθοσφαίρισης με αναπηρικό αμαξίδιο, υψηλού επιπέδου, με 10 γυναίκες με ΚΝΜ, που έκαναν καθιστική ζωή. Καταγράφηκε ο καρδιακός όγκος, η καρδιακή συχνότητα και το γαλακτικό οξύ. Όλα τα άτομα βαθμολογήθηκαν σε δοκιμές ασκήσεων στο εργόμετρο. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι αθλήτριες με ΚΝΜ είχαν μεγαλύτερο καρδιακό όγκο από αυτές που έκαναν καθιστική ζωή, αλλά όχι από τις αγύμναστες γυναίκες χωρίς ΚΝΜ. Οι αθλήτριες με ακρωτηριασμό παρουσίασαν καρδιακή υπερτροφία όπως και οι αθλητές χωρίς αναπηρία σε σχέση με τη σωματική τους μάζα. Στη βαθμολόγηση στο εργόμετρο οι αθλήτριες καλαθοσφαίρισης παρουσίασαν στατιστικά σημαντικά υψηλότερο ποσοστό έργου, υψηλότερη μέγιστη κατανάλωση οξυγόνου και μέγιστο γαλακτικό οξύ χωρίς να αλλάζει η καρδιακή συχνότητα σε σχέση με τα άτομα με ΚΝΜ που έκαναν καθιστική ζωή. Η καλαθοσφαίριση με αναπηρικό αμαξίδιο αποδείχτηκε ότι είναι ένας αποτελεσματικός και κατάλληλος τρόπος ά- σκησης για την προαγωγή της φυσικής απόδοσης και την πρόκληση θετικών φυσιολογικών προσαρμογών. Γενικά η ανταπόκριση της καρδιάς των ατόμων με ΚΝΜ στα διάφορα αθλήματα μολονότι χαμηλότερη ήταν αντίστοιχη εκείνης των ατόμων χωρίς αναπηρία στη μελέτη του Coutts (1988). Συγκεκριμένα η μέση καρδιακή συχνότητα στην καλαθοσφαίριση ήταν 148 π/λεπτό, στην πετοσφαίριση 115 π/λεπτό, στο τένις 128 π/λεπτό. Σχόλια και Συζήτηση Για τη βελτίωση της φυσικής κατάστασης τα άτομα με ΚΝΜ βασίζονται στην καλή λειτουργία του μυϊκού συστήματος των άνω άκρων και του κορμού, γιατί αυτό είναι που χρησιμοποιείται σε όλες τις μορφές άσκησης, όπως στο εργόμετρο χειρός ή στην προώθηση του αναπηρικού αμαξιδίου στο εργαστήριο (εργοδιάδρομος) ή στο φυσικό περιβάλλον, στην κολύμβηση, στην κωπηλασία, στις αθλοπαιδιές. Τα άτομα με τετραπληγία επιλέγουν το εργόμετρο χειρός και/ή την κολύμβηση, ως μέσο άσκησης για τη βελτίωση της φυσικής τους κατάστασης, επειδή δυσκολεύονται ιδιαίτερα στην προώθηση του αναπηρικού αμαξιδίου. Προτεραιότητα για πολλούς ερευνητές ήταν η βελτίωση της αερόβιας ικανότητας των ασκουμένων με ΚΝΜ, δεδομένου ότι η κακή λειτουργία του καρδιοκυκλοφορικού συστήματος (αθηρωμάτωση των στεφανιαίων και άλλων αγγείων) έχει αποδειχθεί ότι αποτελεί την πρώτη αιτία θανάτου για τα άτομα αυτά. Οι παράμετροι που αξιολογήθηκαν ήταν η VO 2max, η καρδιακή συχνότητα (ΚΣ), η αρτηριοφλεβική διαφορά οξυγόνου. Ωστόσο τα τελευταία χρόνια διεξήχθησαν έρευνες, οι οποίες παράλληλα με την αποτελεσματικότητα των προγραμμάτων στην αερόβια ικανότητα αξιολόγησαν και τη μυϊκή δύναμη, την ευλυγισία, την ταχύτητα και την υγεία γενικότερα. Η πλειονότητα των ερευνών, που μελετήθηκαν, διεξήχθησαν στο εργαστήριο. Το μεγάλο πλεονέκτημα της εξάσκησης στο εργαστήριο είναι η αυστηρή τήρηση του πρωτοκόλλου εξάσκησης όσον αφορά στην ένταση, στη συχνότητα και στη διάρκεια. Για λόγους ασφάλειας συνιστάται η άσκηση στο εργαστήριο για τα άτομα που ξεκινούν την άσκηση, μέχρις ότου διαπιστωθεί ο τρόπος αντίδρασης του οργανισμού τους σ αυτήν. Ο Marwick (1984) υποστήριξε τη μέθοδο της προώθησης του αναπηρικού αμαξιδίου από τις άλλες μορφές εξάσκησης, για τα άτομα με ΚΝΜ, γιατί με τη μέθοδο αυτή, εκτός από τη βελτίωση της φυσικής κατάστασης, σημειώνονται σημαντικά οφέλη στον τρόπο τοποθέτησης των ποδιών, στο νευρομυϊκό συντονισμό και στην αποτελεσματικότητα της κίνησης. Η κίνηση μάλιστα με μεγάλη ταχύτητα σε δρόμο καθώς και η συμμετοχή σε παιχνίδια καλαθοσφαίρισης αυξάνουν σημαντικά τη φυσική τους κατάσταση. Η επιλογή της δραστηριότητας, ομαδική ή α- τομική, εξαρτάται από το αρχικό επίπεδο της φυσικής και ψυχολογικής κατάστασης του ατόμου. Τα πρόσφατα τραυματισμένα άτομα αρχίζουν συνήθως από ατομικές δραστηριότητες, εξαιτίας της αρνητικής επίδρασης της αναπηρίας στην αυτοεικόνα τους. Τα εξωστρεφή άτομα προτιμούν την άσκηση σε ομάδα, ενώ τα εσωστρεφή τις ατομικές δραστηριότητες. Ο Franklin (1988), υποστήριξε ότι τα άτομα με ΚΝΜ προτιμούν ν ασχολούνται με ομαδικά αθλήματα (π.χ. καλαθοσφαίριση), γιατί έχουν τη δυνατότητα κατά τη διάρκεια της εξάσκησής τους να συζητούν μεταξύ τους τα πρακτικά προβλήματα της καθημερινότητάς τους, να μοιράζονται τις λύσεις, να πληροφορούνται για τους τρόπους βελτίωσης του τρόπου ζωής τους. Το συμπέρασμα από τη μελέτη της βιβλιογραφίας είναι ότι η συμμετοχή των ατόμων με ΚΝΜ, σ ένα πρόγραμμα άσκησης, οδηγεί στη βελτίωση πολλών παραμέτρων της φυσικής τους κατάστασης, συμβάλλοντας παράλληλα στην πρόληψη χρόνιων παθήσεων και στη βελτίωση της ποιότητας ζωής τους. Ωστόσο επειδή η αναπηρία επιφέρει περιορισμούς στη λειτουργία βασικών οργάνων, απαιτούνται εξατομικευμένα προγράμματα άσκησης, ώστε να μη θέτουν σε κίνδυνο την υγεία τους, αλλά και να μη λειτουργούν αποτρεπτικά γι αυτά που ξεκινούν την άσκηση.

7 Σ. Μπάτσιου, κ.ά. / Αναζητήσεις στη Φ.Α. & τον Αθλητισμό, 6 (2008), Πρακτικές Εφαρμογές και Προτάσεις Σχεδιασμός προγραμμάτων φυσικής κατάστασης Η φυσική δραστηριότητα αφορά ΟΛΑ τα άτομα, με και χωρίς αναπηρία. Η εξασφάλιση της καλής υγείας των ατόμων με ΚΝΜ, από τη συμμετοχή τους σε προγράμματα εξάσκησης, μειώνει το οικονομικό κόστος για την περίθαλψή τους και αυξάνει τη συμμετοχή τους στα κοινωνικά δρώμενα. Ωστόσο όλα τα άτομα θα πρέπει να εξετάζονται από γιατρό, πριν από την ένταξή τους σε πρόγραμμα άσκησης, για ν αποφευχθούν δυσάρεστες καταστάσεις, εξαιτίας πιθανών προβλημάτων υγείας (American College of Sports Medicine, 1991). Τα προγράμματα άσκησης των ατόμων με ΚΝΜ είναι εξατομικευμένα (μορφή και ποσότητα). Ο καθηγητής Φυσικής Αγωγής, κατά το σχεδιασμό των προγραμμάτων, λαμβάνει υπόψη του τα αποτελέσματα της αξιολόγησης του επιπέδου της φυσικής τους κατάστασης, το ιστορικό της υγείας τους, τις φυσικές τους ικανότητες, τα προσωπικά χαρακτηριστικά τους και τους προσωπικούς τους στόχους (βελτίωση της καθημερινότητάς τους -ανεξαρτησία, υψηλές επιδόσεις). Η προσοχή του επικεντρώνεται στις ικανότητες και όχι στις ανικανότητες των α- σκουμένων, θέτοντας ρεαλιστικούς βραχυπρόθεσμους στόχους, οι οποίοι όταν υλοποιούνται παρακινούν τα άτομα να συνεχίσουν και να παραμείνουν στα προγράμματα άσκησης. Αερόβια ικανότητα Το μέγεθος της βελτίωσης της αερόβιας ικανότητας που επιτυγχάνεται με την προπόνηση, εξαρτάται από: Το αρχικό επίπεδο. Άλλο πρόγραμμα θα ακολουθήσει το άτομο του οποίου το αρχικό επίπεδο της φυσικής του κατάστασης είναι πολύ χαμηλό και άλλο το άτομο που βρίσκεται σε ένα ικανοποιητικό ή ανώτερο επίπεδο. Οι Lockette και Keyes (1994) προτείνουν για τα άτομα με πολύ χαμηλό επίπεδο αντοχής, την εξάσκηση σε μικρές περιόδους, πολλές φορές την ημέρα. Τη συχνότητα της προπόνησης. Για να υπάρξουν μεταβολές στο σύστημα του αερόβιου μεταβολισμού η προπόνηση θα πρέπει να γίνεται 3 φορές την ε- βδομάδα. Αντίθετα η υπερπροπόνηση δε συνοδεύεται και από ανάλογα αποτελέσματα. Οι Lepore, Gayle και Stevens (1998), τόνισαν ότι θα πρέπει να υπάρχει διάλειμμα 24 ωρών μεταξύ των προπονήσεων κολύμβησης, για το άτομο που χρησιμοποιεί αναπηρικό αμαξίδιο για τις καθημερινές του ανάγκες, προκειμένου ν αποφευχθεί η υπερκόπωση. Υπάρχουν βέβαια ερευνητές που υποστήριξαν ότι η άσκηση των ατόμων που κάνουν καθιστική ζωή, ακόμη και μία φορά την εβδομάδα θα επιφέρει σημαντικές βελτιώσεις. Κάθε μορφή άσκησης είναι δυνατό να βελτιώσει τη λειτουργία του καρδιαγγειακού τους συστήματος. Τη διάρκεια της προπόνησης. Δεν έχει αποδειχθεί α- κόμη ο ιδανικός χρόνος άσκησης προκειμένου τα αποτελέσματα στην αερόβια ικανότητα να είναι θεαματικά. Η διάρκεια της άσκησης, θα πρέπει να είναι τουλάχιστον 30 λεπτά ημερησίως. Εάν δεν είναι δυνατόν το άτομο ν ασκηθεί συνεχόμενα για 30 λεπτά, τότε μπορεί να γίνει επιμερισμός της ά- σκησης σε 2 ή 3 σετ των 15 ή 10 λεπτών αντίστοιχα με 5λεπτα διαλείμματα ενδιάμεσα. Αν και αυτό είναι αδύνατον μπορεί να ξεκινήσει με μία ή δύο 5λεπτες συνεδρίες καθημερινά και βαθμιαία ν αυξάνει το χρόνο άσκησης 1 3 λεπτά ανά εβδομάδα. Την ένταση της προπόνησης. Η παράλυση, η πάρεση, το περιορισμένο φάσμα κίνησης μειώνει το βαθμό στον οποίο η άσκηση μπορεί να γίνει έντονα. Η υπέρμετρη προπόνηση αυξάνει την πιθανότητα κακώσεων στα οστά, στις αρθρώσεις και τους μυς. Κατά τη διάρκεια των προπονήσεων για την εκτίμηση της έντασης της αερόβιας άσκησης χρησιμοποιούνται οι μέθοδοι της μέτρησης της καρδιακής συχνότητας και της υποκειμενικής αντίληψης της προσπάθειας (κλίμακα Borg). Για τον καθηγητή φυσικής αγωγής ο πιο πρακτικός τρόπος ελέγχου της έντασης της άσκησης είναι η μεταβολή της καρδιακής συχνότητας των ασκουμένων κατά τη διάρκεια της άσκησης. Το κάθε άτομο δουλεύει με τα δικά του ατομικά όρια άνεσης και ανοχής στην άσκηση. Η καρδιακή συχνότητα για τα άτομα με ΚΝΜ είναι σε χαμηλά επίπεδα, , επειδή συμμετέχει μικρότερη μυϊκή μάζα κατά τη διάρκεια της άσκησης. Στο ξεκίνημά του το άτομο με ΚΝΜ μπορεί να ρυθμίσει την ένταση της άσκησης, η οποία δεν πρέπει να ξεπερνά το 50% της μέγιστης καρδιακής του συχνότητας. Έτσι, αποτρέπεται η κούραση και ενισχύονται τα κίνητρά του για συνέχιση του προγράμματος. Η ένταση προοδευτικά αυξάνεται στο 60% 80% της μέγιστης καρδιακής συχνότητας (Van der Woude, Van Croonenborg, Wolff, Dallmeijer, & Hollander, 1999). Κατά τη διάρκεια της άσκησης μόνο των χεριών η μέγιστη καρδιακή συχνότητα βρίσκεται αν από το 200 αφαιρεθεί η ηλικία του ατόμου, επειδή η άσκηση των χεριών αντιστοιχεί στο 90-93% της μέγιστης καρδιακής συχνότητας της άσκησης των ποδιών (Shephard, 1990). Οι LocKette και Keyes (1994), υποστηρίζουν ότι κατά την κολύμβηση των ατόμων με ΚΝΜ, η μέγιστη καρδιακή συχνότητα υπολογίζεται εάν από το 220 αφαιρεθεί το 40 και στη συνέχεια από το 180 αφαιρεθεί η ηλικία του γιατί, εξαιτίας της υδροστατικής πίεσης, της θερμικής απάντησης, της έλλειψης βαρύτητας, του αντανακλαστικού της κατάδυσης, η καρδιακή συχνότητα είναι χαμηλότερη, περίπου 13 π/λεπτό, στη διάρκεια της κολύμβησης

8 Σ. Μπάτσιου, κ.ά. / Αναζητήσεις στη Φ.Α. & τον Αθλητισμό, 6 (2008), σε σύγκριση με την άσκηση στο έδαφος (McArdle, Katch, & Katch, 2001). Κάποια άτομα (κυρίως αυτά με τετραπληγία) δεν μπορούν να εκτιμήσουν την ένταση της άσκησης από την καρδιακή συχνότητα επειδή η ανταπόκριση της καρδιάς είναι εξασθενημένη εξαιτίας της προσβολής του αυτόνομου νευρικού συστήματος. Τα άτομα αυτά χρησιμοποιούν τη μέθοδο της υποκειμενικής αντίληψης της προσπάθειας, κατά την οποία χρησιμοποιούνται δύο κλίμακες (Borg), των 20 ή των 10 σημείων. Για την πρώτη, η ζώνη στόχος για τη βελτίωση της αερόβιας ικανότητας είναι μεταξύ 12 16, ενώ για τη δεύτερη είναι από 4-6. Ανεξάρτητα από τη μέθοδο που χρησιμοποιείται για την εκτίμηση της έντασης της αερόβιας ά- σκησης των ατόμων με ΚΝΜ, η ικανότητά τους να συνομιλούν άνετα κατά τη διάρκεια της δραστηριότητας είναι γενικά μία ένδειξη ότι η προσπάθεια δεν είναι εξοντωτική (προπόνηση συζήτησης). Δύναμη- Διάταση Η εξάρτηση των ατόμων με ΚΝΜ από τα άνω άκρα προϋποθέτει ένα καλό επίπεδο δύναμης. Η προώθηση του αμαξιδίου για την ικανοποίηση των καθημερινών τους αναγκών ή την ενασχόλησή τους με την άσκηση, οδηγεί σε μυϊκή ανισορροπία μεταξύ του πρόσθιου και οπίσθιου άνω τμήματος του κορμού. Οι τραυματισμοί που παρατηρούνται κυρίως στην ωμική ζώνη (Nyland, Robinson, Caborn, Knapp & Brosky 2000), είναι αποτέλεσμα της μυϊκής αυτής ανισορροπίας. Οι Burnham, May, Nelson, Steadward, και Reid (1993), βρήκαν ιδιαίτερα αδύναμους των προσαγωγούς και περιστροφείς των ώμων. Γι αυτό το πρόγραμμα εξάσκησης θα πρέπει να αποβλέπει στην ισομερή ανάπτυξη του μυϊκού συστήματος του κορμού, εισάγοντας ασκήσεις ενδυνάμωσης των μυών της πλάτης και των άνω άκρων και διάτασης των μυών του θώρακα για να αποφευχθεί ο πόνος και οι τραυματισμοί (Curtis et al, 1999). Η μέθοδος ενδυνάμωσης που χρησιμοποιείται είναι αυτή της προοδευτικής α- ντίστασης (2 σετ στο 50% 1RM -3 σετ στο 70-80% 1RM. Οι Finley, Rodgers και Keyser (2002) πρότειναν στους ασκούμενους με ΚΝΜ να χρησιμοποιούν κατά την προπόνηση δύναμης ελεύθερα βάρη, μανσέτες βάρους, μηχανήματα, τροχαλίες, το βάρος του σώματός τους. Η επιτυχία ενός προγράμματος άσκησης για τα άτομα με ΚΝΜ εξαρτάται και από την απουσία τραυματισμών. Για την παρεμπόδιση των τραυματισμών απαιτείται ν αυξηθεί η ευκαμψία και η ελαστικότητα των μυών (Μανδρούκας, 1985). Οι βραχείς μύες μειώνουν την ικανότητα απόδοσης, αυξάνουν τη μυϊκή ένταση, μειώνουν τη φυσική κινητικότητα. Οι Curtis et al (1999), υποστηρίζουν ότι τα άτομα με ΚΝΜ θα πρέπει δύο φορές την ημέρα να εκτελούν πρόγραμμα διατατικών ασκήσεων (5 σετ) του πρόσθιου άνω τμήματος του κορμού διατηρώντας την τελική θέση για δευτερόλεπτα. Κατά την εξάσκηση των ατόμων με ΚΝΜ δίνεται ιδιαίτερη προσοχή στη θερμοκρασία του περιβάλλοντος χώρου, η οποία δε θα πρέπει να είναι χαμηλή αλλά ούτε και υψηλή, λόγω της κακής λειτουργίας του θερμορυθμιστικού τους κέντρου. Για την παρεμπόδιση της υπερθερμίας χρησιμοποιούνται διάφορα μέσα, όπως νερό, βρεγμένες πετσέτες αλλά και τα συχνά διαλείμματα. Ωστόσο σε κάθε πρόγραμμα εξάσκησης απαιτείται καλή προθέρμανση, για την προετοιμασία των μυών, ασκήσεις ευκινησίας, αργή αύξηση της επιβάρυνσης, χρήση κατάλληλων βοηθημάτων (γάντια, ζώνες για σταθεροποίηση κορμού, μηρών, ποδιών, ελαστικές κάλτσες), καλή ενυδάτωση του οργανισμού (κατανάλωση υγρών), για την καλή λειτουργία των νεφρών και της θερμορύθμισης. Προτάσεις για Μελλοντικές Έρευνες Από την παρούσα ανασκόπηση προέκυψε ότι τα εξατομικευμένα προγράμματα άσκησης επιδρούν θετικά στην υγεία των ατόμων με ΚΝΜ. Το συμπέρασμα αυτό προέρχεται από έρευνες που έχουν διεξαχθεί σε χώρες του εξωτερικού, γιατί στην Ελλάδα η έρευνα για τα άτομα με ΚΝΜ και γενικά για τα άτομα με αναπηρία είναι πολύ περιορισμένη. Απαιτείται η διενέργεια ερευνών, με τη συνεργασία όλων των φορέων που αποσκοπούν στην εξασφάλιση καλής ποιότητας ζωής στα άτομα με ΚΝΜ. Οι τομείς που χρήζουν διερεύνηση είναι οι στάσεις των ατόμων αυτών προς την άσκηση, οι παράγοντες παρακίνησής τους να ενταχθούν αλλά και να παραμείνουν, για μεγάλο χρόνο, σε προγράμματα άσκησης, η αποτελεσματικότητα διαφορετικών προγραμμάτων άσκησης (είδος, μέθοδο, μέσο) στο σωματικό, συναισθηματικό τομέα, στην ποιότητα ζωής τους, τόσο κατά την περίοδο της άσκησης όσο και μετά τη διακοπή της, όταν τα ά- τομα εντάσσονται στα προγράμματα άσκησης κατά το στάδιο της αποκατάστασης ή πολύ αργότερα από τον τραυματισμό τους. Επίλογος Αμέσως μετά από την εμφάνιση της αναπηρίας, που οφείλεται στην ΚΝΜ παρουσιάζονται πολλά προβλήματα στη λειτουργία των διαφόρων συστημάτων του οργανισμού. Τα οφέλη για τα άτομα με ΚΝΜ, από τη συμμετοχή τους σε προγράμματα άσκησης σχετίζονται με: τη μείωση της εμφάνισης των ακούσιων μυϊκών σπασμών, την αυξημένη λειτουργική ανεξαρτησία, αντοχή, για την προώθηση του αναπηρικού αμαξιδίου, την επαγγελματική παραγωγικότητα, την απόδοση στα αθλήματα

9 Σ. Μπάτσιου, κ.ά. / Αναζητήσεις στη Φ.Α. & τον Αθλητισμό, 6 (2008), των αναπήρων, τη μεγαλύτερη συμμετοχή στις δραστηριότητες των οικογενειών τους, της κοινότητας, σε προγράμματα αναψυχής, τη μείωση ύ- παρξης αρνητικών συναισθημάτων για τον εαυτό τους. Όσο πιο σύντομα, μετά την εμφάνιση της αναπηρίας, ενταχθούν τα άτομα σ ένα πρόγραμμα άσκησης, τόσο περισσότερα θα είναι τα θετικά α- ποτελέσματα για την υγεία τους. Οι φορείς (πολιτεία, τοπική αυτοδιοίκηση, ιδιώτες) που υλοποιούν προγράμματα άσκησης θα πρέπει να μεριμνήσουν ώστε να εξασφαλιστεί η απρόσκοπτη συμμετοχή (υλικοτεχνική υποδομή, καταρτισμένοι προπονητές) των ατόμων με ΚΝΜ. Τα επίσημα ερευνητικά κέντρα καθώς και τα εργαστήρια των Πανεπιστημίων (ΤΕΦΑΑ) θα πρέπει σε συνεργασία με τους συλλόγους των αναπήρων να αναλάβουν την αξιολόγηση, ενημέρωση και παρακολούθηση της πορείας των ατόμων αυτών από τη συμμετοχή τους σε προγράμματα άσκησης Σημασία για την Ποιότητα Ζωής Η εργασία αυτή μέσα από την ανασκόπηση της βιβλιογραφίας ανέδειξε τη σπουδαιότητα της άσκησης για τα άτομα με ΚΝΜ. Όταν αυτά τα άτομα συμμετέχουν συστηματικά σε προγράμματα άσκησης μειώνεται ο κίνδυνος να εμφανίσουν χρόνιες ασθένειες αλλά και αρνητικά συναισθήματα, ενώ ταυτόχρονα βελτιώνεται η ψυχολογία τους και αυξάνεται η αποτελεσματικότητά τους στις καθημερινές τους δραστηριότητες, η πιθανότητα της επαγγελματικής τους αποκατάστασης και η ενεργής ανάμειξή τους στα κοινωνικά δρώμενα. Βιβλιογραφία American College of Sports Medicine (1991). Guidelines for exercise testing and prescription. Philadelphia: Lea and Febiger. Bauman, W.A., Spungen, A.M., Shong, Y.G., Rothstein, J.L., Petry, C., & Gordon, S.K. (1992). Depressed serum high density lipoprotein cholesterol level in veterans with spinal cord injury. Paraplegia, 30, Blinde, E.M., & McClung, L.R. (1997). Enchancing the physical and social self through recreation activity: Accounts of individuals with physical disabilities. Adapted Physical Activity Quarterly, 14, Bloomfield, S., Mysiw, W., & Jackson, R. (1996). Bone mass and endocrine adaptations to training in spinal cord injured individuals. Bone, 19, Bougenot, M.P., Tordi, N., Betik, A.C., Martin, X., Le Foll, D., Paratte, B., et al. (2003). Effects of a wheelchair ergometer training program on spinal cord-injured persons. Spinal Cord, 41, Buchholz, A.C., McGillivray, C. F., & Pencharz, P. B. (2003). Physical activity levels are low in free-living adults with chronic paraplegia. Obesity Research, 11, Burnham, R.S., May, L., Nelson, E., Steadward, R., & Reid, D.C. (1993). Shoulder pain in wheelchair athletes: the role of muscle imbalance. American Journal of Sports Medicine, 21, Campbell, C.C., & Koris, M.J. (1996). Etiologies of shoulder pain in cervical spinal cord injury. Clinical Orthopaedics and Related Research, 322, Cooper, A., Baldini, F., Langbein, W., Roberston, R., & Bennett, S. (1993). Prediction of pulmonary function in weelchairs users. Paraplegia, 31, Coutts, K. (1988). Heart rate of participants in wheelchair sports. Paraplegia, 26, Curtis, K.A., Drysdale, G.A., Lanza, D., Kolber, M., Vitolo, R.S., & West, R. (1999). Shoulder pain in wheelchair users with tetraplegia and paraplegia. Archives of Physical Medicine and Rehabilitation, 80, Davis, G.M., Tupling, S.J., & Shephard, R.J. (1986). Dynamic strength and physical activity in wheelchair users. In C. Sherrill (Ed.), Sport and disabled athletes (pp ). Champaign, IL: Human Kinetics. DiRocco, J.P. (1995). Physical disabilities: general characteristics and exercise implications. In P. D. Miller (Ed.), Fitness Programming and Physical Disability. (pp ) Champaign, IL: Human Kinetics. Dunn, J. & Fait, Η. (1989). Special physical education: Adapted, individualized, and developmental (6 th ed). Dubuque, IA: Wm. C. Brown. Duran, F.S., Lugo, L., Ramirez, L., & Eusse, E. (2001). Effects of an exercise program on the rehabilitation of patients with spinal cord injury. Archives of Physical Medicine and Rehabilitation, 82, Eriksson, P., Lofstrom, L., & Ekblom, B. (1988). Aerobic power during maximal exercise in untrained and well-trained persons with quadriplegia and paraplegia. Scandinavian Journal of Rehabilitation Medicine, 20, Finley, M.A., Rodgers, M.M., & Keyser, R. (2002). Impact of physical exercise on controlling secondary conditions associated with spinal cord

10 Σ. Μπάτσιου, κ.ά. / Αναζητήσεις στη Φ.Α. & τον Αθλητισμό, 6 (2008), injury. Neurology Report, 26, Franklin, B.A. (1988). Program factors that influence exercise adherence: Practical adherence skills for the clinical staff. In R.K. Dishman (Ed.), Exercise adherence (pp ). Champaign, IL: Human Kinetics. Hicks, A.L., Martin, K.A. Ditor, D.S., Latimer, A.E., Craven, C. Bugaresti, J., et al. (2003). Longterm exercise training in persons with spinal cord injury: Effects on strength, arm ergometry performance and psychological well-being. Spinal Cord, 41, Hoffman, M.D. (1986). Cardiorespiratory fitness and training in quadriplegics and paraplegics. Sports Medicine, 3, Hooker, S.P., & Well, C.L. (1989). Effects of low and moderate intensity training in spinal cord injured persons. Medicine and Science in Sports and Exercise, 21, Jacobs, P.L., Nash, M.S., & Rusinowski, J.W. (2001). Circuit training provides cardiorespiratory and strength benefits in persons with paraplegia. Medicine and Science in Sports and Exercise 33, Janssen, T.W.J., Van Oers, C.A.J.M., Van Der Woude, L.H.V.,, & Hollander, A.P. (1994). Relationship between physical strain and physical capacity during standardized ADL in men with spinal cord injuries. Paraplegia, 32, Kliesch, W., Cruse, J., Lewis, R., Bishop, G., Brackin, B., & Lampton, J. (1996). Restoration of depressed immune function in spinal cord injury patients receiving rehabilitation therapy. Paraplegia, 34, Lepore, M., Gayle, W., & Stevens, S. (1998). Adapted aquatics ppogramming - a professional guide. Champaign, IL: Human Kinetics. Lockette, F. K., & Keyes, M.A. (1994). Conditioning with Physical Disabilities. Champaign, IL: Human Kinetics. Μανδρούκας, Κ. (1985). Μυϊκές Διατάσεις. Θεσσαλονίκη: Αυτοέκδοση. Martin, J. J. (1999). A personal development model of sport psychology for athletes with disabilities. Journal of Applied Sport Psychology, 11, Marwick, C. (1984). Wheelchair calisthenics keeps patients fit. Journal of the American Medical Association, 251, 303. McArdle, W.D., Katch, F.I., & Katch, V.L. (2001). Φυσιολογία της άσκησης. Επιμ Κλεισούρας, Β. (2 η εκδ). Αθήνα: Ιατρικές Εκδόσεις Π.Χ. Πασχαλίδης. Midha, M., Schmitt, J.K., & Sclater, M. (1999). Exercise effect with the wheelchair aerobic fitness trainer on conditioning and metabolic function in disabled persons: A pilot study. Archives of Physical Medicine and Rehabilitation, 80(3), Mukherjee, G., Bhowmik, P.,& Samanta, A. (2001). Physical fitness training for wheelchair ambulation by the arm crank propulsion technique. Clinical Rehabilitation, 15, National Spinal Cord Injury Statistical Center (2003). Birmingham, Alabama. Noreau, L., & Shephard, R.J. (1995). Spinal cord injury, exercise and quality of life. Sports Medicine, 20, Nyland, J., Robinson, K., Caborn, D., Knapp, E., & Brosky, T. (1997). Shoulder rotator torque and wheelchair dependence differences of National Wheelchair Basketball Association players. Archives of Physical Medicine and Rehabilitation, 78, Powers, C.M., Newsam, C.J., Gronley, J.K., Fontaine, C.A., & Perry, J. (1994). Isometric shoulder torque in subjects with spinal cord injury. Archives of Physical Medicine and Rehabilitation, 75, Rimmer, J. (1994). Fitness and rehabilitation programs for special populations. Madison, WI: Brown and Benchmark. Schmid, A., Huonker, M., Stober, P., Barturen, J.M., Schmidt-Trucksass, A., Durr, H., et al. (1998). Physical performance and cardiovascular and metabolic adaptation of elite female wheelchair basketball players in wheelchair ergometry and in competition, American Journal of Physical Medicine and Rehabilitation, 77, Shephard, R.Υ. (1991). Benefits of sport and physical activity for the disabled: implications for the individual and for society. Scandinavian Journal of Rehabilitation Medicine, 23, Shephard, R.J. (1990). Fitness in special populations. Champaign, IL: Human Kinetics. Shephard, R.J. (1988). Sports medicine and the wheelchair athlete. Sports Medicine, 5, Sherrill, C. (1993). Adapted physical activity, recreation and sport: Cross disciplinary and lifespan. Dubuque, IA: Brown & Beuchmark. Sie, I.H., Waters, R.L., Adkins, R.H., & Gellman, H. (1992). Upper extremity pain in the post-rehabilitation spinal cord injured patient. Archives of Physical Medicine and Rehabilitation, 73, Σκορδίλης, Α. (2004). 6 νεκροί και 67 τραυματίες το 24ωρο. Εφημ. Ελευθεροτυπία, 29 Σεπτεμβρίου, σελ. 45. Taylor, A.W., McDonell, E., & Brassard, L. (1986). The effects of an arm ergometer training programme on wheelchair subjects. Paraplegia, 24, Tordi, N., Dugue, B., Klupzinski, D., Rasseneur, L., Rouillon, J.D., & Lonsdorfer, J. (2001). Interval training program on a wheelchair ergometer for paraplegic subjects. Spinal Cord, 39,

11 Σ. Μπάτσιου, κ.ά. / Αναζητήσεις στη Φ.Α. & τον Αθλητισμό, 6 (2008), Τούτουζας, Π., Τοκμακίδης, Σ., Kokkinos, P., Κώστα, Κ., & Κουιδή, Ε. (2002). Άσκηση και χρόνιες παθήσεις. Άθληση και Κοινωνία, 32, Van der Woude, L.H, Van Croonenborg, J.J., Wolff, I., Dallmeijer, A.J., & Hollander, A.P. (1999). Physical work capacity after 7 week of wheelchair training: effect of intensity in able-bodied subjects. Medicine and Science Sports and Exercise, 31(2), Veeger, H., Hadj, J., Yahmed, M., VanderWoude, L., & Charpentier, P. (1991). Peak oxygen uptake and maximal power output of olympic wheelchair-dependent athletes. Medicine and Science Sports and Exercise, 23, Wylie, E.J., & Chakera, T.M (1988). Degenerative joint abnormalities in patients with paraplegia of duration greater than 20 years. Paraplegia 26, Yim, S.Y., Cho, K.J., Park, C.I., Yoon, T.S., Han, D.Y., Kim, S.K., et al. (1993). Effect of wheelchair ergometer training on spinal cord-injured paraplegics. Yonsei Medical Journal, 34(3), Υπεύθυνος έκδοσης: Ελληνική Ακαδημία Φυσικής Αγωγής, Υπεύθυνος συντακτικής επιτροπής: Γιάννης Θεοδωράκης Συντάκτες: Αγγελούσης Νίκος, Κουρτέσης Θωμάς, Μέλη της συντακτικής επιτροπής: Αλμπανίδης Ευάγγελος, Βλαχόπουλος Συμεών, Γούδας Μάριος, Δέρρη Βασιλική, Διγγελίδης Νίκος, Ζαχοπούλου Έρη, Κιουμουρτζόγλου Ευθύμης, Μουντάκης Κώστας, Παπαϊωάννου Αθανάσιος, Σακελαρίου Κίμων, Τζέτζης Γιώργος, Τσαγγαρίδου Νίκη, Χατζηγεωργιάδης Αντώνης, Χρόνη Στυλιανή. Διαχείριση και επιμέλεια έκδοσης: Ζήση Βασιλική Στοιχειοθεσία: Ζουρμπάνος Νίκος

Διάλεξη 12η Τραυματισμοί Νωτιαίου Μυελού

Διάλεξη 12η Τραυματισμοί Νωτιαίου Μυελού ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Διάλεξη 12η Τραυματισμοί Νωτιαίου Μυελού Κοκαρίδας Δημήτριος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Τραυματισμοί του Νωτιαίου Μυελού

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 13η Πολιομυελίτιδα - Ακρωτηριασμοί

Διάλεξη 13η Πολιομυελίτιδα - Ακρωτηριασμοί ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Διάλεξη 13η Πολιομυελίτιδα - Ακρωτηριασμοί Κοκαρίδας Δημήτριος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Πολιομυελίτιδα Νόσος που οφείλεται

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Created with Print2PDF. To remove this line, buy a license at: http://www.binarynow.com/

ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Created with Print2PDF. To remove this line, buy a license at: http://www.binarynow.com/ FITNESS: ΑΣΚΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΜΕΣΟ ΑΣΚΟΥΜΕΝΟ ΑΡΧΕΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΑΤΟΜΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΔΙΑΛΕΞΗΣ ΣΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΔΙΑΛΕΞΗ ΑΝΑΛΥΕΤΑΙ Η ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ Ο ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ FITNESS ΕΝΩ

Διαβάστε περισσότερα

KM 950: Αεροβικός χορός- οργάνωση - μεθοδολογία Διάλεξη 11η : Προπονητική. και aerobic (αεροβικός χορός) I

KM 950: Αεροβικός χορός- οργάνωση - μεθοδολογία Διάλεξη 11η : Προπονητική. και aerobic (αεροβικός χορός) I ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ KM 950: Αεροβικός χορός- οργάνωση - μεθοδολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗ ΚΑΙ ΑΕΡΟΒΙΑ ΑΣΚΗΣΗ (ΜΕ ΙΔΙΑΙΤΕΡΗ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟ AEROBIC) Σπύρος Κέλλης Καθηγητής προπονητικής Τ.Ε.Φ.Α.Α.-Α.Π.Θ kellis@phed.auth.

ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗ ΚΑΙ ΑΕΡΟΒΙΑ ΑΣΚΗΣΗ (ΜΕ ΙΔΙΑΙΤΕΡΗ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟ AEROBIC) Σπύρος Κέλλης Καθηγητής προπονητικής Τ.Ε.Φ.Α.Α.-Α.Π.Θ kellis@phed.auth. ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗ ΚΑΙ ΑΕΡΟΒΙΑ ΑΣΚΗΣΗ (ΜΕ ΙΔΙΑΙΤΕΡΗ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟ AEROBIC) Σπύρος Κέλλης Καθηγητής προπονητικής Τ.Ε.Φ.Α.Α.-Α.Π.Θ kellis@phed.auth.gr Βασικές έννοιες που χρησιμοποιούνται στο πλαίσιο της άσκησης με

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση στις αναπτυξιακές ηλικίες

Άσκηση στις αναπτυξιακές ηλικίες ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Άσκηση στις αναπτυξιακές ηλικίες Ενότητα 2: Η επίδραση της άσκησης στην υγεία Γεροδήμος Βασίλειος, Καρατράντου Κωνσταντίνα Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού 1 Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική δραστηριότητα. Μάνου Βασιλική, Ph.D Διδάσκουσα στο ΤΕΦΑΑ Τρικάλων

Φυσική δραστηριότητα. Μάνου Βασιλική, Ph.D Διδάσκουσα στο ΤΕΦΑΑ Τρικάλων Φυσική δραστηριότητα Μάνου Βασιλική, Ph.D Διδάσκουσα στο ΤΕΦΑΑ Τρικάλων Δεδομένα έρευνας Το 24% περίπου των παιδιών δεν συμμετέχει σε καμία οργανωμένη φυσική δραστηριότητα. Μόλις το 4% δεν συμμετέχει σε

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ. ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 1 ου ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ Α2 1 ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΚΙΑΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013-2014 ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΠΑΡΡΑ ΕΛΕΟΝΩΡΑ

ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ. ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 1 ου ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ Α2 1 ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΚΙΑΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013-2014 ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΠΑΡΡΑ ΕΛΕΟΝΩΡΑ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 1 ου ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ Α2 1 ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΚΙΑΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013-2014 ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΠΑΡΡΑ ΕΛΕΟΝΩΡΑ οι μαθητές του Α2 ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΚΙΣΣΑΣ ΧΡΗΣΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΕΡΟΥΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ. Βασίλης Γιωργαλλάς Καθηγητής Φυσικής Αγωγής

ΕΠΙΜΕΡΟΥΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ. Βασίλης Γιωργαλλάς Καθηγητής Φυσικής Αγωγής ΕΠΙΜΕΡΟΥΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ Βασίλης Γιωργαλλάς Καθηγητής Φυσικής Αγωγής Αντοχή Δύναμη Επιμέρους ικανότητες Φυσικής Κατάστασης Ευκαμψία Ευλυγισία Ταχύτητα Αντοχή Αντοχή είναι η ικανότητα του

Διαβάστε περισσότερα

. (Ασκήσεις προς αποφυγή)

. (Ασκήσεις προς αποφυγή) ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ KM 950: Αεροβικός χορός- οργάνωσημεθοδολογία-προγραμματισμός

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΤΟΧΗ ΣΤΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΜΗΤΡΟΤΑΣΙΟΣ ΜΙΧΑΛΗΣ UEFA B

Η ΑΝΤΟΧΗ ΣΤΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΜΗΤΡΟΤΑΣΙΟΣ ΜΙΧΑΛΗΣ UEFA B Η ΑΝΤΟΧΗ ΣΤΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΜΗΤΡΟΤΑΣΙΟΣ ΜΙΧΑΛΗΣ UEFA B ΟΡΙΣΜΟΣ Γενικά με τον όρο αντοχή εννοούμε την φυσική (σωματική) και ψυχική ανθεκτικότητα του παίκτη στην κόπωση σε επιβαρύνσεις μεγάλης διάρκειας και

Διαβάστε περισσότερα

Μυϊκή αντοχή. Η σχέση των τριών κύριων µορφών της δύναµης (Weineck, 1990) ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Μυϊκή αντοχή. Η σχέση των τριών κύριων µορφών της δύναµης (Weineck, 1990) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ-ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Η προπόνηση της δύναµης στο ποδόσφαιρο Dr. Ζήσης Παπανικολάου (Ph.D., Ed.Μ.) ΤΕΦΑΑ Πανεπιστηµίου Θεσσαλίας ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο ποδοσφαιριστής

Διαβάστε περισσότερα

Ζήση Βασιλική, PhD 1

Ζήση Βασιλική, PhD 1 ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ για τους ηλικιωμένους Τα προγράμματα άσκησης θα πρέπει να απευθύνονται σε όλους τους ηλικιωμένους και όχι μόνο

Διαβάστε περισσότερα

1. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

1. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ια Βίου Φυσική Κατάσταση ΚΩ. Μ/ΤΟΣ-ΜΑΜ ΑΘΛ.012-11325 ΠΙΣΤΩΤΙΚΕΣ ΜΟΝΑ ΕΣ (ECTS) 3 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Μάθηµα Επιλογής ΤΡΟΠΟΣ ΙΕΞΑΓΩΓΗΣ ιαλέξεις/εργαστηριακά Μαθήµατα/Πρακτική Εφαρµογή

Διαβάστε περισσότερα

ΜΥΪΚΕΣ ΑΝΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΠΗΔΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ

ΜΥΪΚΕΣ ΑΝΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΠΗΔΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΜΥΪΚΕΣ ΑΝΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΠΗΔΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΜΥΪΚΕΣ ΑΝΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ Έλλειψη ισορροπίας μεταξύ μυϊκών ομάδων που βρίσκονται σε λειτουργική συνάφεια (αγωνιστές ανταγωνιστές, π.χ. κοιλιακοί- ραχιαίοι) ΤΙ ΠΡΟΚΑΛΕΙ ΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις

Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις Συγγραφική ομάδα: Δίπλα Κωνσταντίνα, Ph.D., Λέκτορας, ΤΕΦΑΑ Σερρών ΑΠΘ Καρατράντου Κωνσταντίνα, MSc, Διδάσκουσα στο ΤΕΦΑΑ - ΠΘ Ιπποκράτης

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιακή Συχνότητα και Πρόσληψη Οξυγόνου Ατόμων Μέσης Ηλικίας κατά την Εκτέλεση Ελληνικών Παραδοσιακών Χορών

Καρδιακή Συχνότητα και Πρόσληψη Οξυγόνου Ατόμων Μέσης Ηλικίας κατά την Εκτέλεση Ελληνικών Παραδοσιακών Χορών Ερευνητική Αναζητήσεις στη Φυσική Αγωγή & τον Αθλητισμό τόμος 6 (3), 329 339 Δημοσιεύτηκε: 31 Δεκεμβρίου 2008 Inquiries in Sport & Physical Education Volume 6 (3), 329-339 Released: December 31, 2008 www.hape.gr/emag.asp

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΕΡΟΒΙΑ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΓΑΛΑΚΤΙΚΟ ΟΞΥ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΑΝΑΕΡΟΒΙΟ ΚΑΤΩΦΛΙ

ΑΝΑΕΡΟΒΙΑ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΓΑΛΑΚΤΙΚΟ ΟΞΥ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΑΝΑΕΡΟΒΙΟ ΚΑΤΩΦΛΙ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & AΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΡΓΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΟΜΕΤΡΙΑΣ ΑΝΑΕΡΟΒΙΑ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΓΑΛΑΚΤΙΚΟ ΟΞΥ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΑΝΑΕΡΟΒΙΟ ΚΑΤΩΦΛΙ Θωμάς Μεταξάς, PhD

Διαβάστε περισσότερα

19/11/2007. Ορισμοί. Υπερπροπόνηση & Κάψιμο. Πως φτάνουν στο κάψιμο; Μοντέλο καψίματος αθλητών και αθλητριών (Silva 1990) Στυλιανή «Ανή» Χρόνη, Ph.D.

19/11/2007. Ορισμοί. Υπερπροπόνηση & Κάψιμο. Πως φτάνουν στο κάψιμο; Μοντέλο καψίματος αθλητών και αθλητριών (Silva 1990) Στυλιανή «Ανή» Χρόνη, Ph.D. Υπερπροπόνηση & Κάψιμο Στυλιανή «Ανή» Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, ΤΕΦΑΑ 2007-2008 Ορισμοί Υπερπροπόνηση: (overtraining) Μη φυσιολογική επιβάρυνση (σε διάρκεια ή ένταση) του προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΟΔΟΥ ΛΑΝΘΑΣΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΥΠΟΓΛΥΚΑΙΜΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΜΕΓΑΛΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΣΑΚΧΑΡΩΝ-ΠΡΟΤΕΙΝΕΤΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΣΕ ΑΛΜΥΡΟ ΝΕΡΟ ΥΠΟΓΛΥΚΑΙΜΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΟΝ ΣΔ -ΜΕΙΩΣΗ ΥΠΕΡΒΟΛΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες που ευθύνονται για τους τραυµατισµούς ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108) Θέµα διάλεξης 12 Η ψυχολογία των τραυµατισµών στον αθλητισµό

Παράγοντες που ευθύνονται για τους τραυµατισµούς ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108) Θέµα διάλεξης 12 Η ψυχολογία των τραυµατισµών στον αθλητισµό ΕΠΕΑΕΚ : AΝΑΜΟΡΦΩΣΗ A ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108) Θέµα διάλεξης 12 Η ψυχολογία των τραυµατισµών στον αθλητισµό Μάριος Γούδας ΤΙΤΛΟΙ ΘΕΜΑΤΩΝ ΙΑΛΕΞΗΣ περιγραφή

Διαβάστε περισσότερα

δύναμη και προπόνηση δύναμης προπόνηση με βάρη

δύναμη και προπόνηση δύναμης προπόνηση με βάρη δύναμη και προπόνηση δύναμης προπόνηση με βάρη ταξινόμιση της φυσικής κατάστασης Δύναμη Αντοχή φυσική κατάστασ η Ταχύτητα Ευλυγισία ποιοι ασχολούνται με την άσκηση με βάρη οι αθλητές της άρσης βαρών, οι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΕΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ. Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015

ΣΥΧΝΕΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ. Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015 ΣΥΧΝΕΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015 ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ Περιεχόμενα προηγούμενης διάλεξης Περιγραφή παθολογιών

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Χρόνιες Πνευμονοπάθειες

Άσκηση και Χρόνιες Πνευμονοπάθειες Συµµαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Χρόνιες Πνευμονοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής ΕΚΕΤΑ Δίπλα Κωνσταντίνα, Λέκτορας ΤΕΦΑΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΚΤΕΛΕΣΗΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΜΥΪΚΗΣ ΕΝΔΥΝΑΜΩΣΗΣ ΜΕ ΒΑΡΗ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΚΤΕΛΕΣΗΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΜΥΪΚΗΣ ΕΝΔΥΝΑΜΩΣΗΣ ΜΕ ΒΑΡΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΚΤΕΛΕΣΗΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΜΥΪΚΗΣ ΕΝΔΥΝΑΜΩΣΗΣ ΜΕ ΒΑΡΗ 1. Multiple-set system: 2-3 σετ προθέρμανσης με αυξανόμενη αντίσταση ακολουθούμενα από πολλαπλά σετ σταθερής αντίστασης. Για πολυαρθρικές ασκήσεις

Διαβάστε περισσότερα

και εφηβική ηλικία Πήδουλας Γεώργιος M.sc Γυμναστής Φυσικής κατάστασης ποδοσφαίρου

και εφηβική ηλικία Πήδουλας Γεώργιος M.sc Γυμναστής Φυσικής κατάστασης ποδοσφαίρου Η Αερόβια προπόνηση στην παιδική και εφηβική ηλικία Πήδουλας Γεώργιος M.sc Γυμναστής Φυσικής κατάστασης ποδοσφαίρου Εισαγωγή Αντοχή είναι η ικανότητα αντίστασης του παιδικού οργανισμού στην κόπωση. Στην

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της Φυσικής δραστηριότητας στην κινητική επάρκεια και την ανάπτυξη του μυοσκελετικού συστήματος του παιδιού

Ο ρόλος της Φυσικής δραστηριότητας στην κινητική επάρκεια και την ανάπτυξη του μυοσκελετικού συστήματος του παιδιού Ο ρόλος της Φυσικής δραστηριότητας στην κινητική επάρκεια και την ανάπτυξη του μυοσκελετικού συστήματος του παιδιού Ελευθέριος Κέλλης, Ph.D Αναπληρωτής Καθηγητής Διεθνής προβληματισμός Μη σωστή στάση Προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα διάλεξης. Τεχνική Καθορισµού Στόχων Αθλητών και Αθλητριών. Τι είναι οι στόχοι; Τα παρακάτω είναι στόχοι; Η ΑΞΙΑ ΤΩΝ ΣΤΟΧΩΝ (Martens, 1987)

Θέµατα διάλεξης. Τεχνική Καθορισµού Στόχων Αθλητών και Αθλητριών. Τι είναι οι στόχοι; Τα παρακάτω είναι στόχοι; Η ΑΞΙΑ ΤΩΝ ΣΤΟΧΩΝ (Martens, 1987) Θέµατα διάλεξης Τεχνική Καθορισµού Στόχων Αθλητών και Αθλητριών Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα Τι είναι οι στόχοι; Σηµαντικότητα στόχων Αρχές καθορισµού στόχων Πρακτικές οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

«Escape: Μια εκπαιδευτική Αθλητική Πρόκληση για την

«Escape: Μια εκπαιδευτική Αθλητική Πρόκληση για την Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστήμιου Πατρών Πρόγραμμα Αγωγής Σταδιοδρομίας «Escape: Μια εκπαιδευτική Αθλητική Πρόκληση για την ενίσχυση της αυτογνωσίας των μαθητών». ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΗΣ ΑΓΩΝΩΝ ΔΡΟΜΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ

ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΜΚ 1013 «Ανάπτυξη φυσικής κατάστασης στον

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ

ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ Κ.Ε. «Ανάπτυξη ταχύτητας και ευλυγισίας» 5η

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ ΜΕ ΑΝΤΙΣΤΑΣΕΙΣ (Κ.Μ. N162) Μάθημα 1 ο :

ΑΣΚΗΣΗ ΜΕ ΑΝΤΙΣΤΑΣΕΙΣ (Κ.Μ. N162) Μάθημα 1 ο : ΑΣΚΗΣΗ ΜΕ ΑΝΤΙΣΤΑΣΕΙΣ (Κ.Μ. N162) Μάθημα 1 ο : Στοιχεία της επιβάρυνσης στην άσκηση με βάρη και σχεδιασμός προγραμμάτων Με την ολοκλήρωση του μαθήματος οι φοιτητές πρέπει να είναι σε θέση να: ορίζουν τα

Διαβάστε περισσότερα

Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ

Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ Από τη

Διαβάστε περισσότερα

1 -Μέγιστη Επανάληψη (1-ΜΕ) Ηλίας Σµήλιος, Ph.D. Βελτίωση ή ιατήρηση της Φυσικής Κατάστασης. Φυσική Κατάσταση

1 -Μέγιστη Επανάληψη (1-ΜΕ) Ηλίας Σµήλιος, Ph.D. Βελτίωση ή ιατήρηση της Φυσικής Κατάστασης. Φυσική Κατάσταση Βασικά Στοιχεία και Έννοιες της Άσκησης µε Βάρη Φυσική Κατάσταση Το σύνολο των φυσικών ικανοτήτων που καθορίζουν την επίδοση Ηλίας Σµήλιος, Ph.D. Μαζικός Αθλητισµός Βελτίωση ή ιατήρηση της Φυσικής Κατάστασης

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι Προπόνησης Ι: Προπόνηση Αντοχής

Μέθοδοι Προπόνησης Ι: Προπόνηση Αντοχής ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑ ΚΟΛΥΜΒΗΣΗΣ Η ΕΞΑΜΗΝΟ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ & ΕΙ ΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗΣ Μέθοδοι Προπόνησης Ι: Προπόνηση Αντοχής

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι Προπόνησης ΙΙ: Ταχύτητα - Ρυθµός αγώνα - Αποκατάσταση

Μέθοδοι Προπόνησης ΙΙ: Ταχύτητα - Ρυθµός αγώνα - Αποκατάσταση ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑ ΚΟΛΥΜΒΗΣΗΣ Η ΕΞΑΜΗΝΟ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ & ΕΙ ΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗΣ Μέθοδοι Προπόνησης ΙΙ: Ταχύτητα - Ρυθµός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ. 3η Διάλεξη: «Σχεδιασμός προγραμμάτων προπόνησης μέγιστης δύναμης» Designing maximal strength training programs

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ. 3η Διάλεξη: «Σχεδιασμός προγραμμάτων προπόνησης μέγιστης δύναμης» Designing maximal strength training programs ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΜΚ 1013 «Ανάπτυξη φυσικής κατάστασης στον

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΤΑΚΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΣΤΗ Ονοματεπώνυμο : Hμερ. Γέννησης: ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΕΧΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

SYNERGY MOVEMENTS TRAINING SEMINAR SERIES

SYNERGY MOVEMENTS TRAINING SEMINAR SERIES SYNERGY MOVEMENTS TRAINING SEMINAR SERIES H Maximum Fitness σε συνεργασία µε τη Gymnastika διοργανώνουν µια νέα ολοκληρωµένη σειρά σεµιναρίων σχεδιασµένη για οποιονδήποτε γυµνάζει αθλητές ή αθλούµενους.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ. ΚΕ 0918 «Βιοχημική Αξιολόγηση Αθλητών»

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ. ΚΕ 0918 «Βιοχημική Αξιολόγηση Αθλητών» ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕ 0918 «Βιοχημική Αξιολόγηση Αθλητών»

Διαβάστε περισσότερα

11/6/2015 TA KATAΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ. Στοιχεία ανατομίας και φυσιολογίας της σπονδυλικής στήλης και του νωτιαίου μυελού. Εισαγωγικά στοιχεία

11/6/2015 TA KATAΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ. Στοιχεία ανατομίας και φυσιολογίας της σπονδυλικής στήλης και του νωτιαίου μυελού. Εισαγωγικά στοιχεία TA KATAΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ Στοιχεία ανατομίας και φυσιολογίας της σπονδυλικής στήλης και του νωτιαίου μυελού Σπονδυλική στήλη: 7 αυχενικοί, 12 θωρακικοί, 5 οσφυϊκοί, 5 ιεροί και 4-5 κοκκυγικοί

Διαβάστε περισσότερα

«Η προπόνηση με βάρη βελτιώνει τη δύναμη και τη μυϊκή υπερτροφία νεαρών αθλητών του βόλεϊ.»

«Η προπόνηση με βάρη βελτιώνει τη δύναμη και τη μυϊκή υπερτροφία νεαρών αθλητών του βόλεϊ.» «Η προπόνηση με βάρη βελτιώνει τη δύναμη και τη μυϊκή υπερτροφία νεαρών αθλητών του βόλεϊ.» ΠΕΡΙΛΗΨΗ Σκοπός της εργασίας ήταν να εξετάσει τις επιδράσεις ενός προγράμματος ανάπτυξης μυϊκής δύναμης και υπερτροφίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ

ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΜΕ 0103 «Φυσιολογία της Άσκησης: Αθλητική

Διαβάστε περισσότερα

Βασιλική Μάνου Λέκτορας Τ.Ε.Φ.Α.Α.-Α.Π.Θ. vmanou@phed.auth.gr

Βασιλική Μάνου Λέκτορας Τ.Ε.Φ.Α.Α.-Α.Π.Θ. vmanou@phed.auth.gr Βασιλική Μάνου Λέκτορας Τ.Ε.Φ.Α.Α.-Α.Π.Θ vmanou@phed.auth.gr ύναμη Φυσική κατάσταση Συντονιστικές ικανότητες Αντοχή Ταχύτητα Κινητικότητα (ευκαμψία-ευλυγισία) Η ικανότητα του ατόμου να εκτελεί μέτριες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗN ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ ΚΛΑΣΙΚΟΥ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΔΡΟΜΟΙ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗN ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ ΚΛΑΣΙΚΟΥ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΔΡΟΜΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗN ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ ΚΛΑΣΙΚΟΥ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΔΡΟΜΟΙ ΣΚΟΠΟΣ Αξιόπιστη και τεκμηριωμένη γνώση σε θέμα (περιοχή) ανάλογη με το επιστημονικό ενδιαφέρον του φοιτητή. Εκμάθηση της διαδικασίας απόκτησης τεκμηριωμένης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο Μαργαρίτα Μάου Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Υπερπροπόνηση. Υπερπροπόνηση. Υπερπροπόνηση - Τί είναι. Υπερπροπόνηση - Αιτίες

Υπερπροπόνηση. Υπερπροπόνηση. Υπερπροπόνηση - Τί είναι. Υπερπροπόνηση - Αιτίες ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Υπερπροπόνηση ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑ ΚΟΛΥΜΒΗΣΗΣ Η ΕΞΑΜΗΝΟ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ & ΕΙ ΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗΣ Υπερπροπόνηση Τι είναι η

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2011-12

Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2011-12 Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2011-12 Διδάσκων: Πατίκας Δημήτρης Λέκτορας Τμήματος Φυσικής Αγωγής & Αθλητισμού, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης 1 Σχετικά με

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕ

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΟΠΟΝΗΣΗ Εισηγητής: Πήδουλας Γεώργιος Msc. 1 ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΟΠΟΝΗΣΗ ΑΕΡΟΒΙΑ ΠΡΟΠΟΝΗΣΗ Βελτιώνει την κεντρική και περιφερική ροή αίματος και ενισχύει την

Διαβάστε περισσότερα

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές...

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές... ΠΕΔΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ Εκφυλιστικές αλλοιώσεις Αγγειακές παθήσεις Παθολογίες των πνευμόνων Ουρο-γυναικολογικές διαταραχές Καρδιακές παθήσεις Παθολογίες σπονδυλικής στήλης Παθολογίες αρθρώσεων Παθολογίες συνδέσμων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΕΡΟΒΙΑ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΑΝΑΕΡΟΒΙΟ ΚΑΤΩΦΛΙ ΓΑΛΑΚΤΙΚΟ ΟΞΥ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ

ΑΕΡΟΒΙΑ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΑΝΑΕΡΟΒΙΟ ΚΑΤΩΦΛΙ ΓΑΛΑΚΤΙΚΟ ΟΞΥ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & AΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΡΓΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΟΜΕΤΡΙΑΣ Διευθυντής: Καθηγητής Κων/νος Μανδρούκας ΑΕΡΟΒΙΑ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΑΝΑΕΡΟΒΙΟ ΚΑΤΩΦΛΙ ΓΑΛΑΚΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Σχεδιασμού και Καθοδήγησης της Προπόνησης. Τίτλος Διάλεξης

Αρχές Σχεδιασμού και Καθοδήγησης της Προπόνησης. Τίτλος Διάλεξης Αρχές Σχεδιασμού και Καθοδήγησης της Προπόνησης κωδ. Μαθήματος N162 Τίτλος Διάλεξης Περιοδισμός για την ανάπτυξη της μυϊκής ισχύος και πρωτόκολλα προπόνησης για το bodybuilding Η Ισχύς ως Μηχανικό Μέγεθος

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιοριστικοί Παράγοντες Υγείας

Προσδιοριστικοί Παράγοντες Υγείας Φυσική Αγωγή Προσδιοριστικοί Παράγοντες Υγείας Καλογήρου ηµ. καθηγητής Φ.Α. Fitness ή Καλή Φυσική κατάσταση Σύντοµη περιγραφή-ορισµός Fitness είναι µια συνειδητά επιδιωκόµενη κατάσταση ψυχοσωµατικής απόδοσης,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΚΟΛΥΜΒΗΣΗ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗ ΠΑΡΑΛΥΣΗ

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΚΟΛΥΜΒΗΣΗ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗ ΠΑΡΑΛΥΣΗ ΜΕ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΑΠΟΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΠΑΙΔΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Ε.Λ.Ε.Π.Α.Π ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο όρος εγκεφαλική παράλυση αναφέρεται σε μια ομάδα παθήσεων, στις οποίες υπάρχουν διαταραχές

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΟΠΟΝΗΣΗ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ ΑΝΤΟΧΗ

Η ΠΡΟΠΟΝΗΣΗ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ ΑΝΤΟΧΗ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΑΝ. ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΟΠΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΣΕΓΑΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Η ΠΡΟΠΟΝΗΣΗ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ ΣΕ ΟΤΙ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΑΕΡΟΒΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΕΡΟΒΙΑ ΑΝΤΟΧΗ ΣΤΙΣ ΗΛΙΚΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

αμαξίδιο Αντισφαίριση με αναπηρικό Σοφία Μπάτσιου Νοέμβριος 2013 δυναμικό άθλημα, που απαιτεί

αμαξίδιο Αντισφαίριση με αναπηρικό Σοφία Μπάτσιου Νοέμβριος 2013 δυναμικό άθλημα, που απαιτεί Αντισφαίριση με αναπηρικό αμαξίδιο Σοφία Μπάτσιου Νοέμβριος 2013 Αντισφαίριση με αναπηρικό αμαξίδιο δυναμικό άθλημα, που απαιτεί υψηλή τεχνική κατάρτιση, εξαιρετική φυσική κατάσταση, ταχύτητα, αντανακλαστικά,

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικοθεραπευτική Παρέμβαση σε Ασθενή με Κάκωση Νωτιαίου Μυελού: Αποκατάσταση Κινητικότητας. Καρανίκας Απόστολος, Φυσικοθεραπευτής Γ.Ν.

Φυσικοθεραπευτική Παρέμβαση σε Ασθενή με Κάκωση Νωτιαίου Μυελού: Αποκατάσταση Κινητικότητας. Καρανίκας Απόστολος, Φυσικοθεραπευτής Γ.Ν. Φυσικοθεραπευτική Παρέμβαση σε Ασθενή με Κάκωση Νωτιαίου Μυελού: Αποκατάσταση Κινητικότητας. Καρανίκας Απόστολος, Φυσικοθεραπευτής Γ.Ν. ΚΑΤ Κάκωση Νωτιαίου Μυελού. Σοβαρός ο Αντίχτυπος στη Ζωή του Ασθενή.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΠΟΝΗΣΗΣ ΓΙΑ ΑΡΧΑΡΙΟΥΣ ΚΑΙ ΠΡΟΧΩΡΗΜΕΝΟΥΣ ΔΡΟΜΕΙΣ ΗΜΙΜΑΡΑΘΩΝΙΟΥ-ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΥ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΠΟΝΗΣΗΣ ΓΙΑ ΑΡΧΑΡΙΟΥΣ ΚΑΙ ΠΡΟΧΩΡΗΜΕΝΟΥΣ ΔΡΟΜΕΙΣ ΗΜΙΜΑΡΑΘΩΝΙΟΥ-ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΥ ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΠΟΝΗΣΗΣ ΓΙΑ ΑΡΧΑΡΙΟΥΣ ΚΑΙ ΠΡΟΧΩΡΗΜΕΝΟΥΣ ΔΡΟΜΕΙΣ ΗΜΙΜΑΡΑΘΩΝΙΟΥ-ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΥ Του Σπύρου Κέλλη, Καθηγητή προπονητικής ΤΕΦΑΑ-ΑΠΘ, επιστημονικού υπεύθυνου του εργομετρικού

Διαβάστε περισσότερα

Γ.Ν «ΑΓ.ΠΑΥΛΟΣ» ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ

Γ.Ν «ΑΓ.ΠΑΥΛΟΣ» ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Γ.Ν «ΑΓ.ΠΑΥΛΟΣ» ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ:DrΣ.ΠΑΠΑΣΤΕΡΓΙΟΥ ΡΗΞΗ ΤΕΝΟΝΤΑ ΜΕΙΖΟΝΟΣ ΘΩΡΑΚΙΚΟΥ ΜΥΟΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:KOYMHΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΕΙΔΙΚΕΥΟΜΕΝΟΣ ΕΠΙΒΛΕΨΗ:ΚΑΛΥΒΑΣ ΕΥΣΤΑΘΙΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ Α 1 η Περίπτωση 2 η

Διαβάστε περισσότερα

Βρες τα δικά σου όρια... Ξεπέρασε τα... την επιτυχία!

Βρες τα δικά σου όρια... Ξεπέρασε τα... την επιτυχία! Βρες τα δικά σου όρια... Ξεπέρασε τα... Απόλαυσε την επιτυχία! H ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΣ Η εταιρεία Life-Ergo δημιουργήθηκε με σκοπό να προσφέρει πλήρεις και ολοκληρωμένες λύσεις στο χώρο του αθλητισμού. Αξιοποιώντας

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Νο 2. Περιεχόµενα Εργαστηρίου Νο 2. Αξιολόγηση της αερόβιας και αναερόβιας ικανότητας

Εργαστήριο Νο 2. Περιεχόµενα Εργαστηρίου Νο 2. Αξιολόγηση της αερόβιας και αναερόβιας ικανότητας Δηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Τµήµα Επιστήµης Φυσικής Αγωγής & Αθλητισµού ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑ N48 ΕΡΓΑΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΗ ΤΗ ΑΘΛΗΤΙΗ ΑΠΟΔΟΗ ΘΕΜΑΤΙΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Εργαστηριακά Μαθήµατα Εργοφυσιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 12ο : Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΤΕΛΕΣΗΣ ΤΩΝ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΜΕ ΒΑΡΗ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΚΟΙΛΙΑΚΟΥ ΚΑΙ ΡΑΧΙΑΙΟΥΣ ΜΥΕΣ

Μάθημα 12ο : Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΤΕΛΕΣΗΣ ΤΩΝ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΜΕ ΒΑΡΗ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΚΟΙΛΙΑΚΟΥ ΚΑΙ ΡΑΧΙΑΙΟΥΣ ΜΥΕΣ ΑΣΚΗΣΗ ΜΕ ΑΝΤΙΣΤΑΣΕΙΣ (Κ.Μ. Μ 161) Μάθημα 12ο : Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΤΕΛΕΣΗΣ ΤΩΝ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΜΕ ΒΑΡΗ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΚΟΙΛΙΑΚΟΥ ΚΑΙ ΡΑΧΙΑΙΟΥΣ ΜΥΕΣ Με την ολοκλήρωση του μαθήματος οι φοιτητές πρέπει να είναι σε θέση

Διαβάστε περισσότερα

(Β. Κλεισούρας, 2004)

(Β. Κλεισούρας, 2004) Όρια Αθλητικής Απόδοσης Γενετικά προκαθορισμένα όρια Κοσμάς Χριστούλας Αν. Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α. Α.Π.Θ. Άμεσες προσαρμογές / αντιδράσεις Πρόσκαιρες φυσιολογικές αποκρίσεις ή απαντήσεις ή αντιδράσεις στη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Υπεύθυνη Μαθήματος: Χ. Καρατζαφέρη Διδάσκοντες: Χ. Καρατζαφέρη, Γ. Σακκάς,Α. Καλτσάτου 2013-2014 Διάλεξη 4 ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ 1 Στις 2 Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

Λήδα Μαδεμλή. Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015

Λήδα Μαδεμλή. Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015 Λήδα Μαδεμλή Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015 Σχετικά με το μάθημα Διαφάνειες users.auth.gr/lmademli Αξιολόγηση 70% γραπτές εξετάσεις 30% εργασία Ύλη Προτεινόμενα

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση Υγεία και Ποιότητα Ζωής. Εισαγωγή. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Άσκηση Υγεία και Ποιότητα Ζωής. Εισαγωγή. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Άσκηση Υγεία και Ποιότητα Ζωής Εισαγωγή Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Θέματα που θα μελετηθούν Ορισμοί σχετικοί με την ψυχολογία άσκησης, την ψυχική υγεία, κλπ. Ποια πρέπει να είναι τα χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΦΥΣΙΚΗΣ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ. ΠΡΟΣΟΜΕΙΩΣΗ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΑΓΩΝΑ

ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΦΥΣΙΚΗΣ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ. ΠΡΟΣΟΜΕΙΩΣΗ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΑΓΩΝΑ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΦΥΣΙΚΗΣ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ. ΠΡΟΣΟΜΕΙΩΣΗ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΑΓΩΝΑ XANIA ΙΟΥΝΙΟΣ 2015 ΒΑΣΙΛΗΣ ΑΛΕΞΙΟΥ., PhD.,Κ.Φ.Α., ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΑΕΡΟΒΙΑ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Θέματα που θα αναπτυχθούν Άσκηση και κατάθλιψη Άσκηση και σχιζοφρένεια Άσκηση και αλκοόλ Εισαγωγή Για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ

ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Λειτουργίες

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. Ιδιότητες του νερού

ΥΔΡΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. Ιδιότητες του νερού ΥΔΡΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Η φυσικοθεραπεία βασίζεται σε φυσικά μέσα. Ένα από αυτά είναι και το υγρό στοιχείο, το νερό. Η εφαρμογή του νερού ως μέσο στη θεραπεία ονομάζεται Υδροθεραπεία. Η επίδραση του νερού είναι ευεργετική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΟΜΕΤΡΙΑ ΑΣΚΟΥΜΕΝΩΝ ΔΡ. ΓΕΩΡΓΙΟΣ Γ. ΖΙΩΓΑΣ ΕΡΓΟΦΥΣΙΟΛΟΓΟΣ, SPORTSCLINIC ΠΥΛΑΙΑ, ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ T. 2310365012 ZIOGAS14@YAHOO.GR

ΕΡΓΟΜΕΤΡΙΑ ΑΣΚΟΥΜΕΝΩΝ ΔΡ. ΓΕΩΡΓΙΟΣ Γ. ΖΙΩΓΑΣ ΕΡΓΟΦΥΣΙΟΛΟΓΟΣ, SPORTSCLINIC ΠΥΛΑΙΑ, ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ T. 2310365012 ZIOGAS14@YAHOO.GR ΕΡΓΟΜΕΤΡΙΑ ΑΣΚΟΥΜΕΝΩΝ ΔΡ. ΓΕΩΡΓΙΟΣ Γ. ΖΙΩΓΑΣ ΕΡΓΟΦΥΣΙΟΛΟΓΟΣ, SPORTSCLINIC ΠΥΛΑΙΑ, ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ T. 2310365012 ZIOGAS14@YAHOO.GR ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΠΡΟΠΟΝΗΣΗΣ SPECIFICITY OF TRAINING (ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΠΡΟΠΟΝΗΣΗΣ) OVERLOAD

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Σακχαρώδης Διαβήτης

Άσκηση και Σακχαρώδης Διαβήτης Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Σακχαρώδης Διαβήτης Συγγραφική ομάδα: Δίπλα Κωνσταντίνα, Λέκτορας ΤΕΦΑΑ Σερρών, Α.Π.Θ. Ζαφειρίδης Ανδρέας, Επίκουρος Καθηγητής ΤΕΦΑΑ Σερρών, Α.Π.Θ. (Υπεύθυνος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ. ΜΚ 1013 «Ανάπτυξη φυσικής κατάστασης στον αγωνιστικό αθλητισμό (δύναμη - ισχύς)»

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ. ΜΚ 1013 «Ανάπτυξη φυσικής κατάστασης στον αγωνιστικό αθλητισμό (δύναμη - ισχύς)» ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΜΚ 1013 «Ανάπτυξη φυσικής κατάστασης στον

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη της αντοχής στη χιονοδρομία

Ανάπτυξη της αντοχής στη χιονοδρομία Ανάπτυξη της αντοχής στη χιονοδρομία Σπύρος Κέλλης Καθηγητής προπονητικής ΤΕΦΑΑ-ΑΠΘ kellis@phed.auth.gr Επιστημονικός συνεργάτης του Metrisis info@metrisislab.gr Η ικανότητα αντοχής χαρακτηρίζεται από:

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Υπέρταση Συγγραφική ομάδα:

Άσκηση και Υπέρταση Συγγραφική ομάδα: Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Υπέρταση Συγγραφική ομάδα: Δίπλα Κωνσταντίνα, Λέκτορας ΤΕΦΑΑ Σερρών, Α.Π.Θ. Ζαφειρίδης Ανδρέας, Επίκουρος Καθηγητής ΤΕΦΑΑ Σερρών, Α.Π.Θ. Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρηρωτής

Διαβάστε περισσότερα

Νικηταράς Νικήτας αν. καθηγητής ΑΣΚΗΣΗ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ

Νικηταράς Νικήτας αν. καθηγητής ΑΣΚΗΣΗ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ Νικηταράς Νικήτας αν. καθηγητής ΑΣΚΗΣΗ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ Η άσκηση - φυσική δραστηριότητα περιέχει: Τον αθλητισμό όχι τον πρωταθλητισμό Την ήπια και μέτρια άσκηση στον ελεύθερο χρόνο (παιχνίδι, περπάτημα, ποδηλασία,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟ, ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Επιμέλεια σειράς: Γ. Θεοδωράκης, Μ. Γούδας

ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟ, ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Επιμέλεια σειράς: Γ. Θεοδωράκης, Μ. Γούδας ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟ, ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Επιμέλεια σειράς: Γ. Θεοδωράκης, Μ. Γούδας Η καλαθοσφαίριση με αμαξίδιο Κοκαρίδας Δημήτρης & Πέρκος Στέφανος Περιεχόμενα Πρόλογος..... Εισαγωγή.....

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ MINISTRY OF NATIONAL EDUCATION AND RELIGIOUS AFFAIRS MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING EUROPEAN COMMUNITY Co financing European Social Fund (E.S.F.)

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΧΡΟΝΙΑ ΚΑΡ ΙΟΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ. ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Τ.Ε.Φ.Α.Α.,.Π.Θ.

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΧΡΟΝΙΑ ΚΑΡ ΙΟΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ. ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Τ.Ε.Φ.Α.Α.,.Π.Θ. ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΧΡΟΝΙΑ ΚΑΡ ΙΟΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Τ.Ε.Φ.Α.Α.,.Π.Θ. Στόχοι της διάλεξης Να καταλάβουµε πως η προπόνηση µπορεί να µεγιστοπιήσει τις δυνατότητες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΑΘΛΗΤΩΝ ΜΚ 913

ΕΡΓΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΑΘΛΗΤΩΝ ΜΚ 913 MINISTRY OF NATIONAL EDUCATION AND RELIGIOUS AFFAIRS MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING EUROPEAN COMMUNITY Co financing European Social Fund (E.S.F.)

Διαβάστε περισσότερα

Κοσμάς Χριστούλας Αναπλ. Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α.-Α.Π.Θ. Α.Π.Θ. Η αίσθηση του κρύου Το στρες που ασκείται από το ψύχος στον οργανισμό μας, κατά την έκθεση του ανθρώπου σε συνθήκες χαμηλής θερμοκρασίας περιβάλλοντος,

Διαβάστε περισσότερα

Το Εβδοµαδιαίο και το Ηµερήσιο Πλάνο

Το Εβδοµαδιαίο και το Ηµερήσιο Πλάνο ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Το εβδοµαδιαίο και το ηµερήσιο πλάνο ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑ ΚΟΛΥΜΒΗΣΗΣ Η ΕΞΑΜΗΝΟ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΑΤΙΣΜΟΣ & ΕΙ ΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗΣ Το Εβδοµαδιαίο

Διαβάστε περισσότερα

Ο Σχεδιασμός και η καθοδήγηση της προπόνησης με βάρη στην καλαθοσφαίριση σε 7 βήματα

Ο Σχεδιασμός και η καθοδήγηση της προπόνησης με βάρη στην καλαθοσφαίριση σε 7 βήματα Ο Σχεδιασμός και η καθοδήγηση της προπόνησης με βάρη στην καλαθοσφαίριση σε 7 βήματα του ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ, Ph.D. / athchatz.tefaa@gmail.com Λέκτορας, ΤΕΦΑΑ-ΔΠΘ / Προπονητής Καλαθοσφαιρίσης Η απόδοση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Ειδική Φυσική Αγωγή Ενότητα 7η: Νοητική Υστέρηση Κοκαρίδας Δημήτρης Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως είσαι αφυδατωμένος; Πως θα είσαι σίγουρος ότι ενυδατώθηκες επαρκώς Πριν - Κατά τη διάρκεια - Μετά την άσκηση;

Μήπως είσαι αφυδατωμένος; Πως θα είσαι σίγουρος ότι ενυδατώθηκες επαρκώς Πριν - Κατά τη διάρκεια - Μετά την άσκηση; Μήπως είσαι αφυδατωμένος; Πως θα είσαι σίγουρος ότι ενυδατώθηκες επαρκώς Πριν - Κατά τη διάρκεια - Μετά την άσκηση; Κατά τη διάρκεια της άσκησης, η εξάτμιση του ιδρώτα είναι ο βασικός μηχανισμός για την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η ψυχολογία των αθλητών και η άμεση σχέση της με την προπόνηση και τη φυσικοθεραπεία

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η ψυχολογία των αθλητών και η άμεση σχέση της με την προπόνηση και τη φυσικοθεραπεία ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 1. Κριτήρια Επιλογής Θέματος キ キ キ キ ενδιαφέρον απόκτηση γνώσεων και πληροφοριών διαμόρφωση απόψεων για το θέμα φιλομάθεια για τη ψυχολογία των αθλητών 2. Τίτλος της έρευνας Η ψυχολογία

Διαβάστε περισσότερα

Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση

Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Αρθρίτιδα Συγγραφική ομάδα: Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, PhD, Ερευνητής Τζιαμούρτας Αθανάσιος, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ- ΠΘ Κήτας Γεώργιος, Ιατρός Ρευματολόγος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ. Δρ. Γεροδήμος Βασίλειος Λέκτορας ΤΕΦΑΑ-ΠΘ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ. Δρ. Γεροδήμος Βασίλειος Λέκτορας ΤΕΦΑΑ-ΠΘ ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΜΚ 1013 «Ανάπτυξη φυσικής κατάστασης στον

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΧΡΟΝΙΑ ΑΣΚΗΣΗ. ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Τ.Ε.Φ.Α.Α.,.Π.Θ.

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΧΡΟΝΙΑ ΑΣΚΗΣΗ. ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Τ.Ε.Φ.Α.Α.,.Π.Θ. ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΧΡΟΝΙΑ ΑΣΚΗΣΗ ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Τ.Ε.Φ.Α.Α.,.Π.Θ. Στόχοι της διάλεξης Να καταλάβουµε πως η προπόνηση µπορεί να µεγιστοποιιήσει τις δυνατότητες των ενεργειακών µας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΑΘΛΗΤΩΝ ΜΚ 913

ΕΡΓΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΑΘΛΗΤΩΝ ΜΚ 913 MINISTRY OF NATIONAL EDUCATION AND RELIGIOUS AFFAIRS MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING EUROPEAN COMMUNITY Co financing European Social Fund (E.S.F.)

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση στο Σακχαρώδη Διαβήτη

Άσκηση στο Σακχαρώδη Διαβήτη Άσκηση στο Σακχαρώδη Διαβήτη Δρ Παναγιώτης Β. Τσακλής ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Εργαστήριο Εµβιοµηχανικής & Εργονοµίας Άσκηση?? «Η άσκηση παίζει καθοριστικό ρόλο στην αντιµετώπιση του διαβήτη» Βελτιώνει τη δράση της ινσουλίνης

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηματα 18 ο 19 ο : Σχεδιασμός Προγραμμάτων ργρμμ και Περιοδισμός στην ΠροπόνησηςΔύναμης

Μάθηματα 18 ο 19 ο : Σχεδιασμός Προγραμμάτων ργρμμ και Περιοδισμός στην ΠροπόνησηςΔύναμης ΑΣΚΗΣΗ ΜΕ ΑΝΤΙΣΤΑΣΕΙΣ (Κ.Μ. Μ 161) Μάθηματα 18 ο 19 ο : Σχεδιασμός Προγραμμάτων ργρμμ και Περιοδισμός στην ΠροπόνησηςΔύναμης Με την ολοκλήρωση του μαθήματος οι φοιτητές πρέπει να είναι σε θέση να: ορίζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Μεταπτυχιακό πρόγραμμα ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Λειτουργική Ανατομική Μηχανική της κίνησης 2. ΚΩΔ.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ

ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ Μ.Κ.1012 «Ανάπτυξη φυσικής κατάστασης

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία των στόχων. θεωρία στόχων - Καθορισµός. Αρχές της θεωρίας των στόχων. Θέµα διάλεξης4. Θεωρία στόχων. Επιδράσεις στην απόδοση

Θεωρία των στόχων. θεωρία στόχων - Καθορισµός. Αρχές της θεωρίας των στόχων. Θέµα διάλεξης4. Θεωρία στόχων. Επιδράσεις στην απόδοση ΕΠΕΑΕΚ : AΝΑΜΟΡΦΩΣΗ A ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108) Θέµα διάλεξης4 Καθορισµός στόχων στον Αθλητισµό Μάριος Γούδας ΤΙΤΛΟΙ ΘΕΜΑΤΩΝ ΙΑΛΕΞΗΣ Θεωρία στόχων -

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΕΙΝΗ ΠΟΔΗΛΑΣΙΑ. Υπεύθυνοι καθηγητές: Μπάρπας Κων/νος Αναστασιάδου Αντιγόνη

ΟΡΕΙΝΗ ΠΟΔΗΛΑΣΙΑ. Υπεύθυνοι καθηγητές: Μπάρπας Κων/νος Αναστασιάδου Αντιγόνη ΟΡΕΙΝΗ ΠΟΔΗΛΑΣΙΑ Ομάδα Α : Γιαννακούλα Αναστασία Γραμματικού Πέγκυ Δουλκερίδης Γιώργος Νίτσου Ανδριάνα Βαπορίδης Στυλιανός Καράι Λεντίνα Λάμπρου Αντώνιος Υπεύθυνοι καθηγητές: Μπάρπας Κων/νος Αναστασιάδου

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Θεραπευτικής Ιππασίας στην Αποκατάσταση Νεαρού Ασθενούς με Παλαιά Κρανιοεγκεφαλική Κάκωση

Πρόγραμμα Θεραπευτικής Ιππασίας στην Αποκατάσταση Νεαρού Ασθενούς με Παλαιά Κρανιοεγκεφαλική Κάκωση Πρόγραμμα Θεραπευτικής Ιππασίας στην Αποκατάσταση Νεαρού Ασθενούς με Παλαιά Στεργίου Α.1, Βαρβαρούσης Δ.2, Μάγγου Λ.2, Παπακώστας Π.2, Παπαμιχαήλ Ν.2, Πλούμης Α.2 Κέντρο Θεραπευτικής Ιππασίας & Ιπποθεραπείας

Διαβάστε περισσότερα

1 σεµινάριο 40 2 σεµινάρια 70 3 σεµινάρια 90 4 σεµινάρια 110 2109765100, 2109711213, 2109713665, 2109734341

1 σεµινάριο 40 2 σεµινάρια 70 3 σεµινάρια 90 4 σεµινάρια 110 2109765100, 2109711213, 2109713665, 2109734341 Fitness Training Seminar Series ΙΙ H Maximum Fitness σε συνεργασία µε τη Gymnastika διοργανώνουν σειρά επιµορφωτικών και εκπαιδευτικών σεµιναρίων. Ο σχεδιασµός και η δοµή των σεµιναρίων ακολουθούν τα διεθνή

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και έλεγχος του στρες. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Άσκηση και έλεγχος του στρες. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Άσκηση και έλεγχος του στρες Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Θέματα που θα αναπτυχθούν Στρες Άσκηση και στρες μηχανισμοί. Έλεγχος του Στρες και τα Φυσιολογικά Οφέλη της Άσκησης Δείκτες του Στρες

Διαβάστε περισσότερα