Εγχειρίδιο Εξυπηρέτησης. Ατόμων με Αναπηρία (ΑμεΑ) & Ατόμων με Μειωμένη Κινητικότητα (ΑΜΚ)

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Εγχειρίδιο Εξυπηρέτησης. Ατόμων με Αναπηρία (ΑμεΑ) & Ατόμων με Μειωμένη Κινητικότητα (ΑΜΚ)"

Transcript

1 Εγχειρίδιο Εξυπηρέτησης Ατόμων με Αναπηρία (ΑμεΑ) & Ατόμων με Μειωμένη Κινητικότητα (ΑΜΚ) 1

2 Πρόλογος H δυνατότητα της απόλαυσης του δικαιώματος απρόσκοπτου και ανεμπόδιστου παραθερισμού για όλους τους συνανθρώπους μας είναι ευθύνη όλων μας. Αυτή η δέσμευση απορρέει και από νομική υποχρέωση αφού πέραν των σχετικών εν ισχύ Κανονισμών, η Κυπριακή Δημοκρατία την έχει υπογράψει την «Σύμβαση του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες». Η πιο πάνω Σύμβαση έχει σκοπό να προάγει, προστατεύσει και διασφαλίσει την πλήρη και ίση απόλαυση όλων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και θεμελιωδών ελευθεριών για όλα τα άτομα με αναπηρίες και να προάγει τον σεβασμό προς την αξιοπρέπεια τους. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει επίσης υπογράψει την εν λόγω Σύμβαση ως ξεχωριστή νομική οντότητα ενώ παράλληλα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μέσω του High Level Group on Disability, έχει εξουσιοδοτηθεί να παρακολουθεί την πρόοδο των Κρατών Μελών στην κύρωση και εφαρμογή της Σύμβασης. Μαρίνος Μενελάου Αν. Διευθυντής Τουρισμού ΚΟΤ 2

3 Εισαγωγή Η παροχή εκπαίδευσης στο διευθυντικό προσωπικό όπως και στο προσωπικό που εργοδοτείται στην πρώτη γραμμή εξυπηρέτησης σε ξενοδοχεία, εστιατόρια, καφετέριες και δημόσιους χώρους είναι πλέον απαραίτητη, έτσι ώστε να εξασφαλίζεται η σωστή παροχή βοήθειας στα Άτομα με Αναπηρία (ΑμεΑ) και τα Άτομα με Μειωμένη Κινητικότητα (ΑΜΚ) όταν αυτή χρειάζεται, με σεβασμό, υπευθυνότητα και διακριτικότητα. Τα άτομα τα οποία έχουν γνώσεις για τις διάφορες μορφές αναπηρίας και τα πολλαπλά εμπόδια που αντιμετωπίζουν καθημερινά τα άτομα με αναπηρία στην κοινωνία μας, θα είναι σε θέση να παρέχουν υψηλού επιπέδου υπηρεσίες οι οποίες θα σέβονται την ασφάλεια, την ανεξαρτησία και την αξιοπρέπεια του κάθε ΑμεΑ και ΑΜΚ. Το εγχειρίδιο αυτό είναι μια πηγή πληροφοριών που εντοπίζει τις καλύτερες μεθόδους και κώδικες συμπεριφοράς και απευθύνεται σε διευθυντικά στελέχη που κατέχουν θέσεις κλειδιά, όπως επίσης σε άτομα που εργοδοτούνται στην πρώτη γραμμή εξυπηρέτησης. Έμφαση δίνεται στα εμπόδια που αντιμετωπίζουν τα ΑμεΑ & ΑΜΚ εξ αιτίας τόσο της ακαταλληλότητας των χώρων όσο και της συμπεριφοράς οποίας τυγχάνουν από ανθρώπους που παίρνουν αποφάσεις και από τα άτομα που τους εξυπηρετούν, προσφέροντας λύσεις σε κάποια από αυτά. Με την γνώση που θα αποκομίσετε από το υλικό αυτό θα έχετε περισσότερη αυτοπεποίθηση, άνεση και επιδεξιότητα όταν εξυπηρετείτε ΑμεΑ & ΑΜΚ. Επίσης κάποιες ιδέες και αναστολές που έχετε προς τα άτομα αυτά, θα διαλυθούν. Τα άτομα με αναπηρία έχουν τα ίδια δικαιώματα για ισότιμη μεταχείριση χωρίς διακρίσεις όπως οι υπόλοιποι πολίτες, όπως επίσης το δικαίωμα να συμμετάσχουν ενεργά σε όλες τις εκδηλώσεις της ζωής, συμπεριλαμβανομένου και του δικαιώματος της απρόσκοπτης διακίνησης τους. Σόφη Χριστοφίδου Διευθύντρια Εξυπηρέτησης Πελατών Hermes Airports Ltd Κλέλια Πετρίδου Σύμβουλος Προσβασιμότητας Υπουργείο Συγκοινωνιών & Έργων 3

4 Τι είναι η αναπηρία; Η αναπηρία αφορά λειτουργικούς περιορισμούς που δυσχεραίνουν την πλήρη συμμετοχή του ατόμου στην καθημερινή ζωή. Οι λειτουργικοί αυτοί περιορισμοί μπορεί να είναι σωματικοί, διανοητικοί ή συσχετισμένοι με κάποιο πρόβλημα υγείας. Η αναπηρία μπορεί να χωριστεί στις πιο κάτω διαφορετικές ομάδες: Κινητικά ανάπηροι Άτομα με Κινητικές δυσκολίες Τυφλά άτομα Άτομα με μειωμένη όραση Κωφοί Άτομα με προβλήματα ακοής Μαθησιακές Δυσκολίες Διανοητικά προβλήματα Ενώ δημιουργούμε τη κατάλληλη υποδομή για εύκολη πρόσβαση από άτομα με αναπηρία, είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι ταυτόχρονα επωφελούνται και άλλες ομάδες: Άτομα τρίτης ηλικίας Όσο μεγαλώνουμε, η ακοή, η όραση και η ευκολία στη διακίνηση μας επηρεάζονται. Οι πληροφορίες αυτές συνήθως δεν παρουσιάζονται σε στατιστικές μελέτες, δεδομένου ότι τα στοιχεία αυτά συνήθως δεν δηλώνονται. Παρ όλα αυτά, οι ευκολίες και οι υπηρεσίες θα πρέπει να είναι σε θέση να αντεπεξέλθουν στις ανάγκες αυτών των ανθρώπων. Άτομα με προσωρινές αναπηρίες Κάποιος με σπασμένο χέρι ή διάστρεμμα στον αστράγαλο αντιμετωπίζει τις ίδιες δυσκολίες με κάποιον που πάσχει από μόνιμη αναπηρία στο να ανοίξει μια βαριά πόρτα ή να διακινηθεί σε ένα στενό διάδρομο. Θα μπορούσαμε ακόμη να υποστηρίξουμε ότι για τα άτομα με προσωρινή αναπηρία είναι ακόμη πιο δύσκολο, επειδή δεν έχουν την ίδια πείρα με τα άτομα με μόνιμη αναπηρία. Γονείς με μικρά παιδιά Τα βρεφικά καροτσάκια και τα μικρά παιδιά είναι επίσης δύσκολο να διακινηθούν σε χώρους χωρίς την κατάλληλη υποδομή. Έγκυες γυναίκες Άτομα με ασυνήθεις σωματικές διαστάσεις 4

5 Ποια είναι τα άτομα με αναπηρία; Τα άτομα με αναπηρία είμαστε εγώ και σεις, τα μέλη της οικογενείας μας, οι φίλοι μας και οι συνάδελφοι μας. Πρόσφατες μελέτες έδειξαν ότι το 18% της γης έχει κάποια μορφή αναπηρίας, με τον παγκόσμιο αριθμό να αγγίζει τα 550 εκατομμύρια άτομα. Με τη γήρανση του πληθυσμού της γης, ο αριθμός των ατόμων με προβλήματα ακοής και όρασης και κινητικές δυσκολίες αυξάνεται με γοργούς ρυθμούς. Χάριν της καλής ιατρικής φροντίδας και έναν πιο υγιεινό τρόπο ζωής, τα άτομα της τρίτης ηλικίας μπορούν να παραμείνουν στα σπίτια τους ενταγμένα στην κοινωνία για περισσότερα χρόνια αντί να εισάγονται σε οίκους ευγηρίας. Μέσα στα επόμενα 20 χρόνια ο αριθμός των ατόμων τρίτης ηλικίας στην κοινωνία μας θα διπλασιαστεί. Επίσης αναμένεται ότι μέσα στα επόμενα 20 χρόνια ένα ποσοστό γύρω στο 80% του πληθυσμού θα φροντίζει κάποιο άτομο με αναπηρία, τις περισσότερες φορές αυτό θα σημαίνει τη φροντίδα κάποιου μέλους της οικογενείας. Το τελικό αποτέλεσμα είναι ότι έτσι κι αλλιώς η αναπηρία αγγίζει τον καθένα από μας! Τα παλιά πρότυπα σχεδιασμού κτιρίων είναι πλέον πολύ περιορισμένα για να καλύπτουν τις ανάγκες της κοινωνίας μας που συνεχώς αλλάζουν. Ως τουριστικός προορισμός, θα πρέπει να μας ενδιαφέρει επίσης άμεσα η παροχή των υπηρεσιών και διευκολύνσεων που επιτρέπουν στις χιλιάδες ΑμεΑ & ΑΜΚ που επισκέπτονται το νησί μας, να συμμετέχουν ενεργά σε όλες τις πτυχές της ζωής ενώ βρίσκονται στο νησί μας για διακοπές. Πρέπει να δούμε τα ΑμεΑ & ΑΜΚ πρώτα σαν ανθρώπους ανθρώπους με τα ίδια όνειρα, δικαιώματα, ελπίδες, φιλοδοξίες και απογοητεύσεις με εμάς. Πρέπει να κατανοήσουμε τα διάφορα εμπόδια που βρίσκουν στο διάβα τους καθημερινά τα ΑμεΑ & ΑΜΚ και να μάθουμε πως μπορούμε να διευκολύνουμε τους εαυτούς μας, τους πελάτες μας, τα μέλη της οικογένειας μας ή τους συνάδελφους μας που τυχών έχουν κάποιας μορφής αναπηρία. Πρέπει επίσης να θυμόμαστε πάντα, πως οι προσπάθειες που καταβάλουμε για την παροχή διευκολύνσεων για τα ΑμεΑ & ΑΜΚ είναι μια επένδυση και για τον ίδιο μας τον εαυτό! Είτε πέσουμε από τα σκαλιά και σπάσουμε το πόδι μας, είτε φτάσουμε στην Τρίτη ηλικία και χρειαζόμαστε γυαλιά, αργά ή γρήγορα κάποια μορφή αναπηρίας θα εισχωρήσει στη ζωή μας! Η μόνη ερώτηση είναι ΠΟΤΕ και ΓΙΑ ΠΟΣΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑ! 5

6 Στατιστικά Στοιχεία ΑμεΑ & ΑΜΚ Στην Κύπρο υπάρχουν περισσότερα από 20,000 άτομα με αναπηρίες. Στην Ε.Ε. υπάρχουν πάνω από 60 εκ. άτομα με κάποια μορφή αναπηρίας, άτομα τα οποία συνήθως ταξιδεύουν για τις διακοπές τους σε περιόδους μη αιχμής. Το 2009 πάνω από 50,000 άτομα με αναπηρία εξυπηρετήθηκαν στους Διεθνής Αερολιμένες Λάρνακας & Πάφου. Πότε θεωρείται ένα άτομο ανάπηρο; Ένα άτομο θεωρείται ανάπηρο όταν έχει κάποια σωματική, αισθητηριακή, ή νοητική βλάβη η οποία έχει μακροχρόνια και σημαντική επίπτωση στην ικανότητα του να διεκπεραιώνει καθημερινές δραστηριότητες. Καθημερινές δραστηριότητες που μπορεί να επηρεάζονται στα ΑμΑ & ΑΜΚ: Διακίνηση Χειρωνακτική επιδεξιότητα Σωματικός συντονισμός Εγκράτεια (συμπεριφοράς ή σωματική) Ικανότητα άρσης και μεταφοράς καθημερινών αντικειμένων Μνήμη και ικανότητα συγκέντρωσης Κατανόηση και μάθηση Αντίληψη κινδύνου Άτομα με κινητικά προβλήματα τα οποία διευκολύνονται με την ύπαρξη κεκλιμένων επιπέδων, ανελκυστήρων, κτλ. Άτομα με οπτική αναπηρία που διευκολύνονται με την κατάλληλη ηχητική ή / και ανάγλυφη σήμανση. Άτομα με ακουστική αναπηρία που διευκολύνονται από την κατάλληλη οπτική σήμανση. Άτομα με μαθησιακές δυσκολίες που διευκολύνονται με την κατάλληλη και ευκρινή σήμανση. Άτομα με κινητικές δυσκολίες όπως π.χ. αρθρίτιδα που διευκολύνονται με τη χρήση κατάλληλων χειρολισθήρων. 6

7 Η αναπηρία είναι εντελώς διαφορετική από την ανικανότητα... Η αναπηρία αφορά λειτουργικούς περιορισμούς στη διεκπεραίωση μιας ενέργειας. Η ανικανότητα αναφέρεται στη σχέση του ατόμου με το περιβάλλον και την κοινωνία, που είναι έτσι σχεδιασμένα ώστε να περιορίζονται οι ευκαιρίες ισότιμης συμμετοχής του στη ζωή. Ο βαθμός ανικανότητας εξαρτάται από την έλλειψη διευκολύνσεων που ένα άτομο με αναπηρία αντιμετωπίζει στο διάβα του. Όλοι έχουμε ένα κομμάτι ευθύνης! Η πολιτεία Η κοινωνία Όλοι εμείς Για την καθυστέρηση στο να βοηθήσει τα ΑμεΑ να ενσωματωθούν στην κοινωνία. Για την προκατάληψη και έλλειψη ευαισθησίας προς τα ΑμεΑ & ΑΜΚ. Για την άγνοια μας και την έλλειψη ενδιαφέροντος. Δυστυχώς, έχουμε μείνει ως κοινωνία στο «ιατρικό μοντέλο» της έννοιας της αναπηρίας: του άρρωστου δηλαδή ανθρώπου που δε μπορεί να κάνει τίποτα μόνο του, που δε μπορεί να είναι ανεξάρτητο που πρέπει να κλείσουμε σε κάποιο εξειδικευμένο ίδρυμα, που δε θέλει ή δεν πρέπει ίσως να βγαίνει. Τα πράγματα όμως έχουν αλλάξει ριζικά. Με το νέο αιώνα, η Ευρώπη έχει προχωρήσει σε ένα άλλο μοντέλο θεώρησης της αναπηρίας, το κοινωνικό μοντέλο. Μια οπτική που θεωρεί ως ανάπηρο, το περιβάλλον εκείνο που είναι ανίκανο να δεχτεί και να προσφέρει τις βασικές διευκολύνσεις που πρέπει να έχουν τα άτομα αυτά. Προσβάσιμος Τουρισμός Υπάρχει λοιπόν μια άλλη κατηγορία τουριστών κυρίως βόρειων χωρών, μεγέθους 127 εκατομμυρίων, η οποία ταξιδεύει όλο και περισσότερο και αποτελεί μια εναλλακτική λύση για την Τουριστική μας βιομηχανία. Μιλάμε βέβαια για τους ηλικιωμένους και τα άτομα με αναπηρίες. 7

8 Πρότυπα Σχεδιασμού Κτιρίων Το μέτρο για το σχεδιασμό κτιρίων μέχρι και τον προηγούμενο αιώνα ήταν το ακόλουθο ανθρώπινο πρότυπο: Αρτιμελής Υγιέστατος Μονίμως 30 ετών Άρρεν (κατά προτίμηση) Μόνο στα τέλη του 20 αιώνα και μετά από αδιάκοπες προσπάθειες του παγκόσμιου αναπηρικού κινήματος, η ανθρωπότητα άρχισε να αντιλαμβάνεται πόσο επιζήμιος είναι ο σχεδιασμός αυτός που καλλιεργεί τη διάκριση και επιφέρει τον αποκλεισμό, όχι μόνο των ΑμεΑ αλλά, ουσιαστικά όλων των ανθρώπων ανάλογα με την ηλικία στην οποία βρίσκονται ή τη φυσική τους κατάσταση. Άτομα με Μειωμένη Κινητικότητα ή Εμποδιζόμενα Άτομα από το σχεδιασμό κτιρίων που ήταν βασισμένος στο πιο πάνω ανθρώπινο πρότυπο: Άτομα με Αναπηρίες Άτομα τρίτης ηλικίας Παιδιά προσχολικής ηλικίας Γονείς με καροτσάκια των παιδιών τους Έγκυες γυναίκες Άτομα προσωρινά τραυματισμένα Άτομα με ασυνήθεις σωματικές διαστάσεις. Αφηρημένοι Τα εμποδιζόμενα άτομα αναλογούν, ανά πάσα στιγμή στο 50% του πληθυσμού! Αυτό σημαίνει πως ένας στους δύο πολίτες αντιμετωπίζει καθημερινά προβλήματα διακίνησης και δυσκολεύεται να χρησιμοποιήσει την υπάρχουσα υποδομή. Κατ ακρίβεια, όλοι, σε κάποια φάση της ζωής μας και ανάλογα με την ηλικία που βρισκόμαστε, αντιμετωπίσαμε ως παιδιά, ή θα αντιμετωπίσουμε ξανά σε προχωρημένη ηλικία, προβλήματα διακίνησης στο περιβάλλον. Είναι παράδοξο αν σκεφτούμε, ότι η δυνατότητα πρόσβασης σε κτίρια και χώρους που βασικά σχεδιάζονται και κατασκευάζονται για να δέχονται και να εξυπηρετούν το κοινό, τελικά ανταποκρίνονται στις ανάγκες του 50% του πληθυσμού! Ο Σχεδιασμός για Όλους είναι πλέον η νέα προσέγγιση που λαμβάνει υπόψη όχι το μέσο όρο της ανθρώπινης δυνατότητας αλλά τη διευκόλυνση της ανθρώπινης αδυναμίας. Η νέα Ευρωπαϊκή Νομοθεσία για την ασφάλεια χρήσης των δομικών έργων, έχει σαν βασική προϋπόθεση την ασφάλεια και τη διευκόλυνση όλων των χρηστών, κυρίως ατόμων με αναπηρία, των ηλικιωμένων και των μικρών παιδιών και των συνοδών τους. Έτσι οι προδιαγραφές που βοηθούν τα άτομα σε αναπηρικό καροτσάκι και τα άτομα με οπτική αναπηρία είναι η βάση για τη διασφάλιση ενός φιλικού περιβάλλοντος για όλους τους πολίτες, ασχέτως ηλικία και φυσικής κατάστασης. 8

9 Αρχιτεκτονικά Εμπόδια Η ισότιμη συμμετοχή στη δημόσια ζωή σταματά σε εμπόδια που με ένα σωστό σχεδιασμό μπορούν να αποφευχθούν: Στο σκαλοπατάκι που έχει 3 εκατοστά ύψος Στην πόρτα που της λείπουν 3 εκατοστά πλάτος Προσπελασιμότητα Προσπελασιμότητα ή Προσβασιμότητα σημαίνει: Αφαιρούμε τα χτισμένα εμπόδια ή δημιουργούμε τις δυνατότητες για να τα ξεπεράσουμε, προσφέροντας στα ΑμεΑ & ΑΜΚ το συναίσθημα της αυτονομίας, της ισότητας και της αξιοπρέπειας. Αλυσίδα Πρόσβασης Η Προσβασιμότητα όμως βασίζεται στην ολοκλήρωση μιας αλυσίδας διευκολύνσεων που επιτρέπουν στα ΑμεΑ & ΑΜΚ να διακινηθούν απρόσκοπτα χωρίς εμπόδια, από τη στιγμή που φεύγουν το πρωί από το σπίτι μέχρι την επιστροφή τους το βράδυ. Όταν ένας κρίκος στην αλυσίδα πρόσβασης δεν λειτουργήσει, τότε η πρόσβαση για τα ΑμεΑ & ΑΜΚ διακόπτεται, όπως διακόπτεται και η ισότιμη συμμετοχή τους στη ζωή. Χώροι Στάθμευσης Η αλυσίδα πρόσβασης για τα ΑμεΑ & ΑΜΚ αρχίζει από τη στιγμή άφιξης τους στις εγκαταστάσεις που τους ενδιαφέρουν (ξενοδοχείο, νοσοκομείο, εστιατόριο, καφετέρια, κινηματογράφος, υπεραγορά, παραλία, κτλ.), είτε αυτόνομα είτε με άλλο μέσο. Κοντά στην είσοδο των εγκαταστάσεων πρέπει να υπάρχουν θέσεις στάθμευσης διαμορφωμένοι κατάλληλα και με κατάλληλη σήμανση για χρήση αποκλειστικά από ανάπηρα άτομα και τα οχήματα τους. Η Ευρωπαϊκή κάρτα στάθμευσης (που οι δικαιούχοι πρέπει να προμηθευτούν από το Υπουργείο Εργασίας) πρέπει να τοποθετείται στο ταμπλό του αυτοκινήτου που μεταφέρει το ΑμεΑ. Στην πίσω όψη της κάρτας αναγράφονται τα στοιχεία του δικαιούχου για έλεγχο από τους αρμόδιους. Συνεπώς η ανεύθυνη συμπεριφορά κάποιων συμπολιτών μας που σταθμεύουν στις θέσεις αυτές αποτελεί καταπάτηση του δικαιώματος των ΑμεΑ για ισότιμη συμμετοχή. 9

10 Πρόσβαση σε κτιριακές εγκαταστάσεις Βασικά στοιχεία του Σχεδιασμού για Όλους και χρήσιμες πληροφορίες για τους χώρους φιλοξενίας και ψυχαγωγίας των χρηστών Οι διαστάσεις τροχοκαθίσματος είναι 1,25 μ. μήκος και 0,76 μ. πλάτος Ο ελάχιστος χώρος που απαιτείται για την πλήρη στροφή ενός τροχοκαθίσματος είναι 1,50 μ. 1,50 μ. 1,25.Χ 0,76 μ. ανθρωπομετρικές διαστάσεις ΡΑΜΠΕΣ Η κλίση μιας ράμπας / κεκλιμένου δαπέδου δεν πρέπει να υπερβαίνει το 5% - 6%. Το μέγιστο κατακόρυφο ύψος που μπορεί να ανέβει ένα τροχοκάθισμα χωρίς ράμπα και χωρίς συνοδό είναι 1 εκατοστό. Για την κάλυψη υψομετρικών διαφορών μέχρι 1,20 μ. σε εσωτερικούς χώρους υφιστάμενων ξενοδοχείων υπάρχει η δυνατότητα εγκατάστασης πλατφόρμας κάθετης κίνησης. 10

11 ΘΥΡΕΣ ΕΙΣΟΔΟΥ Οι πόρτες πρέπει να έχουν άνοιγμα ελάχιστου πλάτους 90 εκ. και ελεύθερη απόσταση 30 εκ. στην πλευρά της χειρολαβής που επιτρέπει την προσέγγιση από τροχοκαθίσματα. Είναι και κάποιες μικρές λεπτομέρειες που δε μας περνούν από το μυαλό κι όμως είναι πολύ σημαντικές για την ασφαλή και άνετη χρήση του χώρου από ΑμεΑ, όπως: Σημαντικό είναι για τις θύρες με μηχανισμό επαναφοράς, η αντίσταση να μην είναι μεγαλύτερη από 20 Newton για να μπορούν τα ΑμεΑ και ΑΜΚ να τη χειρίζονται με ασφάλεια Εξίσου σημαντική για τις πόρτες είναι η τοποθέτηση χειρολαβής για τράβηγμα της πόρτας κατά την έξοδο, ιδιαίτερα σε θύρες των χώρων υγιεινής Χρήσιμη είναι η προστατευτική επένδυση στις πόρτες σε ύψος 25 εκ. για προστασία από τα υποπόδια των τροχοκαθισμάτων. Η κλίση δαπέδου πεζοδρομίου και πεζόδρομου για τα νερά της βροχής δεν πρέπει να είναι μεγαλύτερη του 2% γιατί αποτελεί κίνδυνο ανατροπής του τροχοκαθίσματος Κλίση 2% Πρέπει να υπάρχουν Κοινόχρηστα Αποχωρητήρια χωρίς διάκριση φύλου (γιατί ο συνοδός μπορεί να είναι αντίθετου φύλου). Οι χώροι αυτοί πρέπει να είναι διαμορφωμένα κατάλληλα βάση συγκεκριμένων τεχνικών προδιαγραφών. (βλέπε παράρτημα Β σελίδας 26) 11

12 Η Δημιουργία της κουλτούρας Πρόσβασης σε υπηρεσίες Τα άτομα με αναπηρία ζητούν ίση μεταχείριση, όχι ειδική μεταχείριση. Το μόνο που χρειάζεται, για να συμπεριλαμβάνουμε τα ΑμεΑ & ΑΜΚ στις διάφορες προσφερόμενες υπηρεσίες, είναι μια μικρή αλλαγή στον τρόπο που σκεφτόμαστε. Η αλλαγή αυτή στον τρόπο σκέψης έρχεται εύκολα με την κατανόηση του γεγονότος ότι επέρχονται αλλαγές στα δημογραφικά δεδομένα της κοινωνίας μας και ότι κανείς δεν είναι τέλειος. Πρέπει να κατανοήσουμε ότι με την πάροδο του χρόνου τα ΑμεΑ & ΑΜΚ θα διαδραματίζουν όλο και μεγαλύτερο ρόλο στην καθημερινή λειτουργία των επιχειρήσεων μας. Πολλές φορές, για να παρέχουμε ισότιμη μεταχείριση και την κατάλληλη υποδομή, πρέπει να κάνουμε αλλαγές. Η πιο βασική αλλαγή που χρειάζεται είναι ο τρόπος σκέψης μας, ο οποίος πρέπει να συμπεριλαμβάνει όλες τις ομάδες ανθρώπων, είτε είναι πελάτες, συνάδελφοι ή μέλη της οικογένειας μας. Ανθρώπινα εμπόδια Θυμηθείτε ότι η αναπηρία δεν περιορίζεται μόνο στα άτομα που χρησιμοποιούν τροχοκαθίσματα, μιας και υπάρχουν πολλές μορφές κινητικών αναπηριών, αισθητηριακών αναπηριών και μαθησιακών δυσκολιών. Ενώ εργαζόμαστε σκληρά για να αφαιρέσουμε τα φυσικά εμπόδια που βρίσκουν στο διάβα τους τα ΑμεΑ & ΑΜΚ, θα πρέπει πάντα να θυμόμαστε πως τα μεγαλύτερα εμπόδια που αντιμετωπίζουν τα άτομα αυτά δεν είναι φυσικά τα μεγαλύτερα εμπόδια για τα ΑμεΑ & ΑΜΚ είναι οι εικασίες, οι μύθοι, η προκατάληψη και η νοοτροπία των ανθρώπων. Αυτά τα εμπόδια είναι τα πιο ενοχλητικά και τα πιο δύσκολα. Εικασίες Μύθοι 12

13 Όλοι οι φορείς θα πρέπει να μεριμνήσουν έτσι ώστε να αφαιρεθούν στους χώρους τους τα διάφορα εμπόδια που δεν επιτρέπουν στα ΑμεΑ & ΑΜΚ το δικαίωμα στην ισότιμη συμμετοχή στην ζωή: Φυσικά εμπόδια Πεζοδρόμια χωρίς ράμπες και χωρίς καθορισμένη ζώνη όδευσης πεζών Σκαλοπάτια Απότομες ράμπες Χαμηλά γραφεία Χαλιά με παχύ πέλος Πόμολα αντί βοηθητικές χειρολαβές Αυτόματες μηχανές Εισιτηρίων σε χώρους στάθμευσης, ακατάλληλες για χρήση από τυφλούς, άτομα σε τροχοκάθισμα ή άτομα που οδηγούν αναπηρικό όχημα. Αισθητηριακά εμπόδια Ελλιπής και μη ευκρινής Σήμανση Εμπόδια σε διαδρόμους Μόνο ηχητικός συναγερμός φωτιάς Εμπόδια λόγω του ανθρώπινου παράγοντα Έλλειψη κατανόησης Μη λήψη αποφάσεων για αναγκαίες εναλλακτικές λύσεις, π.χ. δημιουργία ράμπας, εφαρμογή χειρολισθήρων, σωστή διαρρύθμιση χώρων, ευκρινή και κατάλληλη σήμανση, Braille, μεγέθυνση και ακουστική μορφή πληροφοριών. Εικασίες ότι τα άτομα με αναπηρία είναι ακατάλληλα για κάποια επαγγέλματα. Αδυναμία στο να αναγνωρίσουμε τις συνεχώς μεταβαλλόμενες ανάγκες μιας κοινωνίας που μεγαλώνει σε ηλικία. Αδυναμία στο να αναγνωρίσουμε ότι τα άτομα με αναπηρία ανέρχονται στο 20% του πελατολογίου μας. 13

14 Γλώσσα & Επικοινωνία Η γλώσσα δημιουργεί ιδέες, εικόνες και πεποιθήσεις, αντιλήψεις και νοοτροπίες. Οι λέξεις καθρεφτίζουν την στάση μας και μπορούν να δημιουργήσουν εμπόδια στην επικοινωνία μας με άτομα με αναπηρία. Τα ακόλουθα θα μας βοηθήσουν να σκεφτόμαστε τα άτομα με αναπηρία πρώτα σαν ανθρώπους, που τυχαίνει να έχουν κάποια μορφή αναπηρίας που ίσως επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο συσχετίζονται με το περιβάλλον τους. Δεν πρέπει να μας φοβίσει το ακόλουθο λεξιλόγιο αν θυμόμαστε να βάζουμε τον άνθρωπο πρώτο θα τα πάμε μια χαρά! Δεν πρέπει να λέμε Κανονικός άνθρωπος γέρος / γριά τυφλός / στραβός ανάπηρος παράλυτος κουτσός Κουφός / Κουφή Κουφός / Κουφή Επιληπτικός Ανάπηρος Τρελός / Μουρλός / Μανιακός Ψυχοπαθής / Πελλός Χρησιμοποιούμε καλύτερα... Άτομο χωρίς αναπηρία Άτομο χωρίς αναπηρία Ηλικία Άτομο τρίτης ηλικίας (άρρεν / θύλη) Τυφλοί / Άτομα με πρόβλημα όρασης Άτομο με πρόβλημα όρασης Άτομα με τροχοκάθισμα Άτομο που χρησιμοποιεί τροχοκάθισμα ή αναπηρικό καροτσάκι Παράλυση Άτομο με κινητικά προβλήματα Άτομο με κινητικές δυσκολίες Άτομο που πάσχει από αρθρίτιδα, κτλ. Κώφωση Άτομο με ακουστικά προβλήματα Ακουστική Ανεπάρκεια Άτομο με ακουστική ανεπάρκεια (Τα άτομα αυτά δεν είναι κουφά και συχνά αναπληρώνουν την ανεπάρκεια με βοηθήματα ακοής) Επιληψία Άτομο που έπαθε επιληπτική κρίση Αναπηρία Άτομο με αναπηρία Διανοητική Ασθένεια Άτομο με διανοητική ασθένεια Άτομο που πάσχει από σχιζοφρένεια Άτομο που πάσχει από κατάθλιψη, κτλ. Νοητική Ασθένεια Καθυστερημένος / Μογγόλος Ηλίθιος Άτομο με νοητική ασθένεια Άτομο που πάσχει από σπασμούς Σπαστικός Άτομο που πάσχει από σπασμούς 14

15 Λέξεις & Στάσεις Ζωής Δώστε προσοχή στους ακόλουθους ορισμούς όταν μιλάτε με / ή για άτομα με αναπηρία. Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι η κάθε λέξη έχει συγκεκριμένο νόημα και ότι οι λέξεις δεν είναι εναλλασσόμενες. Για μια ακόμη φορά πρέπει να δώσουμε έμφαση ότι οι λέξεις Αναπηρία και Ανικανότητα δεν είναι το ίδιο πράγμα! Η αναπηρία αφορά λειτουργικούς περιορισμούς από ένα άτομο στη διεκπεραίωση μιας ενέργειας. Η ανικανότητα αναφέρεται στη σχέση του ατόμου με το περιβάλλον και την κοινωνία, που είναι έτσι σχεδιασμένα ώστε να περιορίζουν τις ευκαιρίες ισότιμης συμμετοχής του στη ζωή. Η λέξη αναπηρία είναι επίθετο, ΟΧΙ ουσιαστικό. Τα άτομα δεν είναι παθήσεις. Μην χρησιμοποιείται τη φράση οι ανάπηροι. Χρησιμοποιήστε καλύτερα τη φράση άτομα με αναπηρία. Επικεντρωθείτε στα απαραίτητα Εάν δεν υπάρχει άμεση ανάγκη να συζητήσετε οποιαδήποτε πάθηση, μην το κάνετε. Προσπαθήστε να μην κατηγοριοποιείται τα άτομα Μην κατηγοριοποιείται τα άτομα με αναπηρία ως ήρωες ή τραγικές φιγούρες. Είναι καλύτερο να διαλέγετε λέξεις που δεν κρύβουν συναίσθημα ή άποψη. Αποφεύγετε λέξεις όπως γενναίος, υπόδειγμα κουράγιου και άλλες παρόμοιες εκφράσεις. Είναι καλό να θυμάστε ότι τα άτομα με αναπηρία είναι ως επί το πλείστων άτομα με τις ίδιες ιδιότητες ενός μέσου ανθρώπου. Εκφράσεις που υποδηλώνουν ενοχές ή λύπηση πρέπει να αποφεύγονται... Λέξεις και εκφράσεις όπως υποφέρει από..., βασανίζεται από... κτλ. υποδηλώνουν συνεχή πόνο και συνθέτουν μια εικόνα ότι το άτομο υποφέρει και ζει χωρίς ελπίδα. Ενώ σε κάποιες περιπτώσεις αυτό μπορεί να είναι αλήθεια, το να έχεις κάποια αναπηρία δεν σημαίνει απαραίτητα αβάσταχτο πόνο ούτε ότι το άτομο χρειάζεται την αδιάκοπη προσοχή μας. Τα άτομα με αναπηρία νιώθουν άνετα με κοινές εκφράσεις που χρησιμοποιούνται για να περιγράψουν καθημερινές ασχολίες Τα άτομα που χρησιμοποιούν τροχοκάθισμα πάνε βόλτες, τα άτομα με οπτική αναπηρία μπορούν να δουν αυτό που τους λέμε, τα άτομα με ακουστική αναπηρία μπορούν να μας ακούσουν. Τα άτομα με αναπηρία μπορεί να κάνουν κάποια πράγματα διαφορετικά, η εμπειρία όμως είναι η ίδια. 15

16 Κώδικας Επικοινωνίας Οι ακόλουθες συμβουλές θα μας βοηθήσουν να επικοινωνήσουμε πιο ορθά και με τον πιο κατάλληλο τρόπο με άτομα που έχουν κάποιας μορφής αναπηρία: ό Μιλάμε κατευθείαν στο άτομο με την αναπηρία, όχι στο συνοδό ή το βοηθό. ό Προσφέρουμε βοήθεια αλλά δεν επιμένουμε. ό Δείχνουμε σεβασμό για την αποφασιστικότητα και ανεξαρτησία του ατόμου. ό Μεταδίδουμε ότι νιώθουμε άνετα και ότι δεν έχουμε άγχος χαλαρώνουμε και χαμογελάμε! ό Ρωτάμε για την αναπηρία μόνο εάν είναι απαραίτητο για τη βοήθεια που θα παρέχουμε. ό Όταν συστηθούμε σε κάποιο άτομο με αναπηρία είναι αποδεκτή η χειραψία, ακόμα και με το αριστερό χέρι. Άτομα με περιορισμένη χρήση των χεριών τους ή τεχνητά μέλη μπορούν με κάποιο τρόπο να κάνουν χειραψία. ό Όταν συναντηθούμε με άτομο με οπτική αναπηρία, πάντα να θυμόμαστε να ανακοινώνουμε ποιος είμαστε και να δώσουμε πληροφορίες για οποιοδήποτε άλλο άτομο μας συνοδεύει. Εάν απευθυνόμαστε σε ομάδα, σιγουρευόμαστε πως έχουμε καθορίσει σε ποιό άτομο απευθυνόμαστε. ό Οι ενήλικες πρέπει να αντιμετωπίζονται ως ενήλικες. Δεν απευθυνόμαστε χρησιμοποιώντας το μικρό τους όνομα, εκτός και αν έχουμε την ίδια οικειότητα και με άλλους υπό τις ίδιες περιστάσεις. ό Δεν ακουμπάμε τα άτομα που χρησιμοποιούν τροχοκάθισμα στον ώμο ή το κεφάλι και δεν ακουμπάμε πάνω στο τροχοκάθισμα. Είναι ο προσωπικός τους χώρος. Καθόμαστε πιο χαμηλά έτσι ώστε το κεφάλι μας να είναι στο ύψος των ματιών τους όποτε αυτό είναι δυνατόν. ό Όταν μιλάμε με κάποιο άτομο που έχει δυσκολία στην ομιλία, ακούμε με προσοχή. Δείχνουμε υπομονή και περιμένουμε να τελειώσει παρά να τους διακόπτουμε και να συμπληρώνουμε τις προτάσεις τους. Αν χρειαστεί κάνουμε σύντομες ερωτήσεις που χρειάζονται σύντομες απαντήσεις ή ένα καταφατικό κούνημα του κεφαλιού. ό Ποτέ δεν υποκρινόμαστε ότι καταλάβαμε κάτι. Επαναλαμβάνουμε ότι έχουμε καταλάβει και αφήνομε το άτομο να μας απαντήσει. Η απάντηση θα μας δώσει στοιχεία και θα καθοδηγήσει την κατανόηση μας. ό Για να αποσπάσουμε την προσοχή ενός ατόμου με ακουστικά προβλήματα, αγγίζουμε το άτομο απαλά στον ώμο ή κουνάμε το χέρι μας. Κοιτάμε το άτομο στα μάτια και μιλάμε καθαρά, αργά και εκδηλωτικά για να καταλάβουμε αν έχουν την ικανότητα να διαβάζουν τα χείλη μας. Για όσους μπορούν, βοηθάμε την κατανόηση τους τοποθετώντας τον εαυτό μας κάπου με αρκετό φως και κρατάμε τα χέρια μας μακριά από το πρόσωπο μας. ό Χαλαρώνουμε και δεν ανησυχούμε αν κάνουμε λάθη! 16

17 Εθιμοτυπία Επικοινωνίας Όλοι έχουμε νιώσει άβολα γύρω από άτομα με αναπηρία... Μάλλον δεν ξέραμε αν έπρεπε να τους βοηθήσουμε να ολοκληρώσουν έναν στόχο, ή πως να φερθούμε, ή πως να εκφραστούμε... Είναι μια απόλυτα φυσιολογική αντίδραση προς το άγνωστο. Δυστυχώς, όταν κάποιος αρτιμελής νιώθει άβολα, το ίδιο άβολα νιώθει και το άτομο με αναπηρία. Το καλύτερο που έχουμε να κάνουμε είναι να σταματήσουμε και να ρωτήσουμε πώς, ή ακόμη και αν μπορούμε να βοηθήσουμε. Για παράδειγμα: v Πριν βοηθήσουμε κάποιον που χρησιμοποιεί τροχοκάθισμα, απλά ρωτάμε αν χρειάζεται βοήθεια. Ένα αναπάντεχο σπρώξιμο μπορεί να κάνει το άτομο να χάσει την ισορροπία του και να πέσει. v Αν δυσκολευόμαστε να καταλάβουμε τι μας λένε, απλά το εκφράζουμε (σίγουρα το έχουν ξανακούσει) και στη συνέχεια απλά ρωτάμε αν μπορούν να το επαναλάβουν. Δείχνουμε υπομονή και ακούμε προσεχτικά αν και αυτό πολλές φορές μπορεί να είναι δύσκολο. v Αν δεν ξέρουμε το σωστό τρόπο να οδηγήσουμε ένα άτομο με πρόβλημα όρασης, απλά ρωτάμε. Το άτομο που χρειάζεται βοήθεια σίγουρα έχει ξαναβρεθεί σε αυτή την θέση και θα μπορέσει να μας δώσει ξεκάθαρες οδηγίες για τον καλύτερο τρόπο που μπορούμε να βοηθήσουμε. Το κλειδί στο να κάνουμε τη μέθοδο απλά ρωτήστε να δουλέψει, είναι απλά να ακούμε! Πολλές φορές στη βιασύνη μας να κάνουμε κάτι, δεν αφιερώνουμε τον απαιτούμενο χρόνο για να ακούσουμε αυτό που μας λέει κάποιος. Ακούμε λοιπόν και αυτό θα κάνει τα πράγματα πιο εύκολα και για τους δύο μας! Ποιος είναι λοιπόν ο καλύτερος τρόπος να βοηθήσουμε κάποιον; Απλά ρωτάμε! 17

18 Ορισμοί και Συμβουλές Κινητικές Αναπηρίες Μπορούν να προκληθούν από διάφορες αιτίες, όπως τραύμα στη σπονδυλική στήλη, κατά πλάκα σκλήρυνση, έμφραγμα, από κάποιο άλλο τραύμα, πάθηση, ασθένεια ή ακόμα και εκ γενετής. Κάποια άτομα με κινητικές αναπηρίες χρησιμοποιούν τροχοκάθισμα, κάποια άλλα χρησιμοποιούν μπαστούνι, πατερίτσες, πλαίσιο για περπάτημα ή άλλα μηχανοκίνητα τροχοκαθίσματα με μπαταρία εξαρτάται από τη συγκεκριμένη πάθηση και τις προσωπικές ανάγκες του καθενός ξεχωριστά. Για παράδειγμα κάποιο άτομο που χρησιμοποιεί τροχοκάθισμα μπορεί να έχει δυνατό κορμό και χέρια, ενώ κάποιο άλλο άτομο μπορεί να έχει περιορισμένη δύναμη στον κορμό και τα χέρια. Είναι σημαντικό να μην κάνουμε εικασίες για το τι μπορεί και τι δεν μπορεί να κάνει κάποιο άτομο. Αν εσείς ή το προσωπικό σας δεν είστε σίγουροι για το πως μπορείτε να βοηθήσετε, απλά ρωτήστε πως, ή ακόμη και αν μπορείτε να βοηθήσετε. Η κινητική αναπηρία συμπεριλαμβάνει και περιορισμούς στην ικανότητα ενός ατόμου να λυγίσει ή να χρησιμοποιήσει τα δάχτυλα του, να πιάσει ή να χειριστεί αντικείμενα, ή να φτάσει κάτι. Υπάρχουν πολλοί λόγοι για αυτή την πάθηση, όπως αρθρίτιδα, κατά πλάκα σκλήρυνση κ.α. Κάποιο άτομο με κινητική αναπηρία μπορεί να έχει και περιορισμένες δυνάμεις και αντοχή, έτσι η παραχώρηση καθισμάτων όπου θα μπορούν τα άτομα αυτά να ξεκουράζονται είναι μια σωστή πρακτική. Όταν εξυπηρετούμε κάποιο άτομο με κινητικό πρόβλημα: Τοποθετούμε τον εαυτό μας στο ίδιο ύψος με το άτομο στο τροχοκάθισμα. Αν είναι δυνατόν καθόμαστε δίπλα από το άτομο την ώρα που συνομιλούμε μαζί του / της ή στεκόμαστε πιο μακριά έτσι ώστε να μην τον / την κοιτάμε από ψηλά. Δεν ακουμπάμε πάνω στο τροχοκάθισμα ή οποιαδήποτε άλλη βοηθήματα - είναι ο προσωπικός τους χώρος. Δεν κάνουμε εικασίες ότι το άτομο στο τροχοκάθισμα θέλει να το σπρώξουμε ρωτούμε πρώτα. Αν οι πάγκοι εξυπηρέτησης είναι πολύ ψηλοί, ερχόμαστε στη πλευρά του πελάτη για να εξυπηρετήσουμε. Αν χρειαστεί να γράψει κάτι, προσφέρουμε μια επιφάνεια που θα μπορεί να χρησιμοποιήσει. Προσφέρουμε βοήθεια αν το άτομο τη χρειάζεται στο άνοιγμα μιας πόρτας. Σιγουρευόμαστε ότι το άτομο δεν θα βρει φυσικά εμπόδια στο διάβα του. Αν το άτομο χρησιμοποιεί πατερίτσες ή μπαστούνι ή άλλο παρόμοιο βοήθημα, προσφέρουμε βοήθεια με παλτά, τσάντες και άλλα υπάρχοντα. Προσφέρουμε τη χρήση καρέκλας εάν το άτομο θα χρειαστεί να περιμένει όρθιο για αρκετή ώρα. Αν θα τηλεφωνήσουμε σε άτομο με κινητικό πρόβλημα, αφήνουμε το τηλέφωνο να κτυπήσει για περισσότερη χρόνο, έτσι ώστε να δώσουμε στο άτομο αρκετή ώρα να φτάσει στο τηλέφωνο. 18

19 Ορισμοί και Συμβουλές Τύφλωση - Προβλήματα Όρασης Υπάρχουν πολλά είδη παθήσεων που σχετίζονται με την όραση. Τα περισσότερα άτομα που θεωρούνται νόμιμα τυφλά είναι ικανά να δουν φως και σχήματα. Πολύ λίγα άτομα ζουν στο απόλυτο σκοτάδι, στην πραγματικότητα το 90% των ατόμων που θεωρούνται νομίμως τυφλά έχουν κάποιο βαθμό όρασης. Τα άτομα που είναι τυφλά ή έχουν περιορισμένη όραση μπορεί να χρησιμοποιούν κάποιο βοήθημα όπως μπαστούνι, βοηθητικό σκύλο, γραφή Braille, μεγεθυντικούς φακούς, ειδικούς χάρτες ή σήμανση, βιβλία με ήχο και συσκευές ανάγνωσης. Όταν εξυπηρετούμε κάποιο άτομο με πρόβλημα όρασης: Μιλάμε στο άτομο μόλις φτάσουμε κοντά του για να ανακοινώσουμε την άφιξη μας. Λέμε καθαρά το όνομα μας και την ιδιότητα μας, μιλώντας με κανονικό τόνο φωνής. Ποτέ δεν μιλάμε ή αγγίζουμε το σκύλο οδηγό χωρίς πρώτα να ρωτήσουμε τον ιδιοκτήτη. Δεν επιχειρούμε να οδηγήσουμε το άτομο χωρίς πρώτα να ρωτήσουμε. Αφήνουμε το άτομο να πιάσει το μπράτσο μας και στη συνέχεια οδηγούμε χωρίς να τραβάμε. Προσφέρουμε ξεκάθαρες οδηγίες, π.χ. Η είσοδος στους χώρους υγιεινής βρίσκεται πέντε βήματα μπροστά και δύο βήματα στα αριστερά. Όχι είναι εκεί. Εάν θα προσφέρουμε κάθισμα, τοποθετούμε απαλά το χέρι του ατόμου στην πλάτη ή στο χερούλι του καθίσματος και το αφήνουμε να καθίσει μόνο του. Όταν ανταλλάσσουμε λεφτά, λέμε στο άτομο την αξία των χαρτονομισμάτων ή κερμάτων που μας δίνει. Σιγουρευόμαστε ότι το άτομο έχει πάρει όλα του τα υπάρχοντα πριν απομακρυνθεί. Εάν θα απομακρυνθούμε το γνωστοποιούμε, ποτέ δεν αφήνουμε ένα άτομο με πρόβλημα όρασης να μιλάει στο κενό. 19

20 Ορισμοί και Συμβουλές Κώφωση Τα άτομα που είναι κουφά έχουν τη δική τους κοινότητα, κουλτούρα, γλώσσα και τρόπο επικοινωνίας. Συνήθως χρησιμοποιούν κάποια μορφή νοηματικής γλώσσας, η οποία είναι διαφορετική γλώσσα, όπως τα ελληνικά είναι διαφορετικά από τα αγγλικά. Κάποιος που είναι μέλος αυτής της κοινότητας τυχών να μπορεί διαβάζει τα χείλη μας για να μας κατανοήσει, ή μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε χαρτί και μολύβι για να επικοινωνήσουμε. Όταν εξυπηρετούμε κάποιο άτομο κωφό ή με πρόβλημα ακοής: Αποσπούμε την προσοχή του ατόμου πριν να αρχίσουμε να μιλάμε, π.χ. ακουμπάμε το άτομο απαλά στον ώμο ή στο χέρι. Δείχνουμε ποιος είμαστε χρησιμοποιώντας την επαγγελματική μας κάρτα ή δείχνοντας το σήμα της στολής μας με το όνομα μας. Κοιτάμε κατευθείαν το άτομο, με το πρόσωπο προς το φως έτσι ώστε να φωτίζεται και μιλάμε με κανονικό τόνο φωνής έχοντας μακριά τα χέρια μας από το πρόσωπο και χρησιμοποιώντας μικρές και απλές φράσεις. Ρωτάμε το άτομο αν θα βοηθούσε να επικοινωνήσουμε με χαρτί και μολύβι. Εάν το άτομο χρησιμοποιεί μεταφραστή νοηματικής γλώσσας, μιλάμε κατευθείαν στο άτομο και όχι το μεταφραστή. Εάν θα τηλεφωνήσουμε σε κάποιο κωφό άτομο, αφήνουμε το τηλέφωνο να χτυπήσει για περισσότερη ώρα. Μιλάμε καθαρά και είμαστε διατεθειμένοι να επαναλάβουμε ποιοι είμαστε και το λόγο που τηλεφωνούμε. Τα προσωπικά θέματα θα πρέπει να τα συζητάμε κάπου διακριτικά, έτσι ώστε να αποφεύγονται τα βλέμματα και η περιέργεια των ανθρώπων γύρω μας. 20

Οδηγός Εξυπηρέτησης Ατόμων με Αναπηρία (ΑμεΑ) και Ατόμων με Μειωμένη Κινητικότητα (ΑΜΚ)

Οδηγός Εξυπηρέτησης Ατόμων με Αναπηρία (ΑμεΑ) και Ατόμων με Μειωμένη Κινητικότητα (ΑΜΚ) Οδηγός Εξυπηρέτησης Ατόμων με Αναπηρία (ΑμεΑ) και Ατόμων με Μειωμένη Κινητικότητα (ΑΜΚ) ΚΥΠΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ Περιεχόμενα Πρόλογος 2 Εισαγωγή 3 Τι είναι η αναπηρία; 4 Ποια είναι τα άτομα με αναπηρία;

Διαβάστε περισσότερα

www.visitcyprus.com www.accessible-cyprus.com

www.visitcyprus.com www.accessible-cyprus.com www.visitcyprus.com www.accessible-cyprus.com Οδηγός Εξυπηρέτησης Ατόμων με Αναπηρία (ΑμεΑ) και Ατόμων με Μειωμένη Κινητικότητα (ΑΜΚ) ΚΥΠΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΥΠΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ Περιεχόμενα

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες Γραμμές για την σωστή προσαρμογή και αξιολόγηση της προσβασιμότητας μίας ξενοδοχειακής επιχείρησης για χρήση από ΑμεΑ

Κατευθυντήριες Γραμμές για την σωστή προσαρμογή και αξιολόγηση της προσβασιμότητας μίας ξενοδοχειακής επιχείρησης για χρήση από ΑμεΑ Κατευθυντήριες Γραμμές για την σωστή προσαρμογή και αξιολόγηση της προσβασιμότητας μίας ξενοδοχειακής επιχείρησης για χρήση από ΑμεΑ Μια ξενοδοχειακή επιχείρηση που θα φιλοξενεί επισκέπτες ΑμεΑ που διακινούνται

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες Γραμμές για την σωστή προσαρμογή δωματίου ξενοδοχειακής επιχείρησης για χρήση από ΑμεΑ

Κατευθυντήριες Γραμμές για την σωστή προσαρμογή δωματίου ξενοδοχειακής επιχείρησης για χρήση από ΑμεΑ Κατευθυντήριες Γραμμές για την σωστή προσαρμογή δωματίου ξενοδοχειακής επιχείρησης για χρήση από ΑμεΑ Το δωμάτιο (υπνοδωμάτιο/διαμέρισμα) που φιλοξενεί επισκέπτες ΑμεΑ που διακινούνται με αναπηρικό τροχοκάθισμα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΠΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ

ΚΥΠΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΥΠΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ Όνομα Μονάδας: Κατηγορία: Τάξη: Website: Διεύθυνση: ΔΙΕΥΚΟΛΥΝΣΕΙΣ ΠΡΟΣΒΑΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ HILTON PARK NICOSIA Ξενοδοχείο 4 αστέρων www.hilton.com Έγκωμη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ : ΣΕΥΠ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ I I ΘΕΜΑ: ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ (Α. Μ. Ε. Α) ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Κα. ΚΥΠΑΡΙΣΣΗ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΒΑΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ ΑΠΟ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΒΑΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ ΑΠΟ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΒΑΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ ΑΠΟ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ Σκοπός του ερωτηματολογίου είναι να καταγράψει τη δυνατότητα χρήσης από άτομα με αναπηρίες των υφιστάμενων

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ ΚΑΙ ΗΜΟΣΙΩΝ ΕΡΓΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΓΙΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΣΧΕ ΙΑΖΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ ΚΑΙ ΗΜΟΣΙΩΝ ΕΡΓΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΓΙΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΣΧΕ ΙΑΖΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ ΚΑΙ ΗΜΟΣΙΩΝ ΕΡΓΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΓΙΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΣΧΕ ΙΑΖΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ 1. ΓΕΝΙΚΑ Κεφάλαιο 1. ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ - ΑΝΘΡΩΠΟΜΕΤΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 1.1.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ ΚΑΙ ΗΜΟΣΙΩΝ ΕΡΓΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΓΙΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΣΧΕ ΙΑΖΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ ΚΑΙ ΗΜΟΣΙΩΝ ΕΡΓΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΓΙΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΣΧΕ ΙΑΖΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ ΚΑΙ ΗΜΟΣΙΩΝ ΕΡΓΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΓΙΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΣΧΕ ΙΑΖΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ Κεφάλαιο 5. ΜΗΧΑΝΙΚΑ ΜΕΣΑ ΚΑΛΥΨΗΣ ΥΨΟΜΕΤΡΙΚΩΝ ΙΑΦΟΡΩΝ 1. ΓΕΝΙΚΑ Πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

Εύλογες προσαρμογές για την Απασχόληση Ανθρώπων με Αναπηρία

Εύλογες προσαρμογές για την Απασχόληση Ανθρώπων με Αναπηρία Εύλογες προσαρμογές για την Απασχόληση Ανθρώπων με Αναπηρία Εύλογες προσαρμογές Προσπελασιμότητα Σύμφωνα με το άρθρο 9 της Σύμβασης δικαιωμάτων των ανθρώπων με αναπηρία και η προσβασιμότητα ορίζεται ως:

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσμια Ημέρα Ατόμων με Αναπηρία

Παγκόσμια Ημέρα Ατόμων με Αναπηρία Παγκόσμια Ημέρα Ατόμων με Αναπηρία 3 Δεκεμβρίου 2014 Ας παραδειγματιστούμε από έναν κινέζικο μύθο: «Μια γριά κάθε πρωί κουβαλούσε νερό στο σπίτι της από το κοντινό πηγάδι με δύο δοχεία δεμένα στις δύο

Διαβάστε περισσότερα

Κανόνες συμπεριφοράς καθημερινής επικοινωνίας με άτομα με αναπηρία

Κανόνες συμπεριφοράς καθημερινής επικοινωνίας με άτομα με αναπηρία Κανόνες συμπεριφοράς καθημερινής επικοινωνίας με άτομα με αναπηρία ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ 2 Η Γενική Γραμματεία Επικοινωνίας Γενική Γραμματεία Ενημέρωσης,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ ΚΑΙ ΗΜΟΣΙΩΝ ΕΡΓΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΓΙΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΣΧΕ ΙΑΖΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ ΚΑΙ ΗΜΟΣΙΩΝ ΕΡΓΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΓΙΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΣΧΕ ΙΑΖΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ ΚΑΙ ΗΜΟΣΙΩΝ ΕΡΓΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΓΙΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΣΧΕ ΙΑΖΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ Κεφάλαιο 7. ΕΙΣΟ ΟΙ ΚΤΙΡΙΩΝ 1. ΓΕΝΙΚΑ Η ΕΙΣΟ ΟΣ κάθε κτιρίου είναι

Διαβάστε περισσότερα

επιμέλεια Ελπινίκη Παπουτσάκη Γιώργος Χατζηκωσταντής

επιμέλεια Ελπινίκη Παπουτσάκη Γιώργος Χατζηκωσταντής Εργασία πληροφορικής Γ 2 Β ομάδα 38 ο Γυμνάσιο Αθηνών επιμέλεια Ελπινίκη Παπουτσάκη Γιώργος Χατζηκωσταντής ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Εισαγωγή και έναρξη κατηγοριών με τα άτομα με δυσκολία στην κίνηση... σελ.3 Άτομα

Διαβάστε περισσότερα

Συμβουλές για τους γονείς

Συμβουλές για τους γονείς Συμβουλές για τους γονείς Για τα παιδιά του Δημοτικού κάθε διαδρομή από το σπίτι προς στο σχολείο αποτελεί μια σημαντική μαθησιακή εμπειρία και ένα μάθημα κυκλοφοριακής αγωγής. Μέσω αυτής της καθημερινής

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΙΘΠΑ - ΓΕΝ. ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΛΕΤΩΝ ΜΟΥΣΕΙΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ. ΔΗΜΟΣΙΟΙ ΧΩΡΟΙ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΑμεΑ

ΥΠΑΙΘΠΑ - ΓΕΝ. ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΛΕΤΩΝ ΜΟΥΣΕΙΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ. ΔΗΜΟΣΙΟΙ ΧΩΡΟΙ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΑμεΑ ΥΠΑΙΘΠΑ - ΓΕΝ. ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΛΕΤΩΝ ΜΟΥΣΕΙΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ ΔΗΜΟΣΙΟΙ ΧΩΡΟΙ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΑμεΑ (Με δύο όμοιους ανακλινόμενους χειρολισθήρες) ΓΕΝΙΚΑ: Απαραίτητη προϋπόθεση για να

Διαβάστε περισσότερα

www.laraguidedogs.gr

www.laraguidedogs.gr www.laraguidedogs.gr Γεια σας! Με λένε «Λάρα» και είμαι βετεράνος σκύλος-οδηγός τυφλών! Εμείς οι σκύλοι-οδηγοί, πάμε παντού κι όλοι μας θαυμάζουν! Η δουλειά μας είναι πολύ σημαντική διότι «δανείζουμε

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΟΥ ΠΑΙΡΝΕΙ "ΆΡΙΣΤΑ"

Η ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΟΥ ΠΑΙΡΝΕΙ ΆΡΙΣΤΑ 1 Μια πρωτοβουλία: Η ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΟΥ ΠΑΙΡΝΕΙ "ΆΡΙΣΤΑ" Το όπως κάθε χρόνο έτσι και φέτος με αφορμή την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς, ενημερώνει όλους τους χρήστες του Οδικού δικτύου και συγκεκριμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ ΚΑΙ ΗΜΟΣΙΩΝ ΕΡΓΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΓΙΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΣΧΕ ΙΑΖΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ ΚΑΙ ΗΜΟΣΙΩΝ ΕΡΓΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΓΙΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΣΧΕ ΙΑΖΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ ΚΑΙ ΗΜΟΣΙΩΝ ΕΡΓΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΓΙΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΣΧΕ ΙΑΖΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ 1. ΓΕΝΙΚΑ Κεφάλαιο 8. ΗΜΟΣΙΟΙ ΧΩΡΟΙ ΥΓΙΕΙΝΗΣ Απαραίτητη προϋπόθεση

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΗΓΙΕΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ

Ο ΗΓΙΕΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ Ο ΗΓΙΕΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ Ο βασικός στόχος της ειδικής έρευνας για την Απασχόληση των Ατόµων µε Προβλήµατα υγείας είναι να συγκεντρώσει πληροφορίες για τη θέση

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013 Εμπειρίες που αποκόμισα από το Διήμερο Σεμινάριο που αφορά στην ένταξη Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Γενική και Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση Είχα την τύχη να συμμετάσχω στο διήμερο σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΥΜΠΙΟΝ ΘΕΡΑΠΕΥΤΗΡΙΟ ΓΕΝΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΤΡΩΝ Βόλου και Μειλίχου, Κάτω Συχαινά, Πάτρα Τηλ.: 2610. 464000

ΟΛΥΜΠΙΟΝ ΘΕΡΑΠΕΥΤΗΡΙΟ ΓΕΝΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΤΡΩΝ Βόλου και Μειλίχου, Κάτω Συχαινά, Πάτρα Τηλ.: 2610. 464000 ΟΛΥΜΠΙΟΝ ΘΕΡΑΠΕΥΤΗΡΙΟ ΓΕΝΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΤΡΩΝ Βόλου και Μειλίχου, Κάτω Συχαινά, Πάτρα Τηλ.: 2610. 464000 ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΓΟΝΑΤΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΣΘΕΝΗ ΟΝΟΜΑ ΑΣΘΕΝΗ: ΘΕΡΑΠΩΝ ΙΑΤΡΟΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΗΧΟΣ 10-0133.indb 143 25/2/2013 3:35:01 μμ

ΗΧΟΣ 10-0133.indb 143 25/2/2013 3:35:01 μμ ΗΧΟΣ 10-0133.indb 143 25/2/2013 3:35:01 μμ 144 ΦΕ1: ΠΩΣ ΠΑΡΑΓΕΤΑΙ Ο ΗΧΟΣ Παρατήρησε τις εικόνες. Πώς παράγεται ο ήχος; 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Πείραμα Στήριξε με το χέρι σου στην άκρη του θρανίου

Διαβάστε περισσότερα

αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες

αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες Σύμβολο της μεθόδου "Κείμενο για Όλους" Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Τμήμα Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης Μάρτιος 2009 Ποια είναι τα δικαιώματα των μαθητών με αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες Ο Νόμος

Διαβάστε περισσότερα

Κανόνες Συμπεριφοράς στην Καθημερινή Επικοινωνία με Άτομα με Αναπηρία

Κανόνες Συμπεριφοράς στην Καθημερινή Επικοινωνία με Άτομα με Αναπηρία Κανόνες Συμπεριφοράς στην Καθημερινή Επικοινωνία με Άτομα με Αναπηρία ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ Copyright 2009 ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΡΓΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΓΙΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΣΧΕΔΙΑΖΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΡΓΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΓΙΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΣΧΕΔΙΑΖΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΙΣΧΥΟΥΣΑ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΞΥΠΗΡΕΤΗΣΗ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΚΤΙΡΙΟΔΟΜΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8. ΔΗΜΟΣΙΟΙ ΧΩΡΟΙ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΡΓΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΜΕΛΕΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΘΜΟΣ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗΣ: 1/2012

ΑΡΙΘΜΟΣ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗΣ: 1/2012 Σχέδιο επιχορήγησης μέρους του κόστους της δαπάνης για τη δημιουργία, αναβάθμιση ή/ και συμπλήρωση ειδικευμένου εξοπλισμού και υποδομής για τη φιλοξενία ατόμων με αναπηρίες (ΑμεΑ) σε ξενοδοχειακές επιχειρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής συμφωνία για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία Κείμενο για όλους

Διεθνής συμφωνία για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία Κείμενο για όλους Διεθνής συμφωνία για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία Κείμενο για όλους Σελίδα 1 από 72 Αυτό το κείμενο είναι όλη η συμφωνία. Η συμφωνία είναι νόμος της Ελλάδας από τις 11 Απριλίου 2012. Μπορείς να

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ 2002 Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗ ΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΟΜΑ ΠΟΥ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΥΝ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ Η ΑΝΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ

ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ 2002 Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗ ΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΟΜΑ ΠΟΥ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΥΝ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ Η ΑΝΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ 2002 Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗ ΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΟΜΑ ΠΟΥ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΥΝ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ Η ΑΝΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Η ενότητα για την απασχόληση ατόµων µε ειδικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 2011 ''ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ''

ΕΝΟΤΗΤΑ 2011 ''ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ'' Έντυπο ΕΕ 2 ΕΝΟΤΗΤΑ 2011 ''ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ'' Α.Α. Ερωτηµατολογίου Α/α Ερωτήσεις - Απαντήσεις Κωδικοί Ροή Ερωτήσεων Α ή α µέλους του νοικοκυριού Η ενότητα αυτή αφορά όλα τα άτοµα

Διαβάστε περισσότερα

Κριτήρια Εργαλείου Αυτο-διάγνωσης

Κριτήρια Εργαλείου Αυτο-διάγνωσης Κριτήρια Εργαλείου Αυτο-διάγνωσης Το εργαλείο αυτο-διάγνωσης βασίζεται σε ερωτήσεις που σχετίζονται με τις τεχνολογίες, τις ηλεκτρονικές συσκευές και το λογισμικό. Το έγγραφο αυτό παρέχει πληροφορίες σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσιάσεις με Αντίκτυπο (High Impact Presentations) Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 19/10/2015

Παρουσιάσεις με Αντίκτυπο (High Impact Presentations) Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 19/10/2015 Παρουσιάσεις με Αντίκτυπο (High Impact Presentations) Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 19/10/2015 Τι Είναι μια Παρουσίαση Επικοινωνία σε προφορικό λόγο Η Σημασία του Προφορικού Λόγου (1) Έχει μεγαλύτερη δύναμη από

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΗΓΟΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΩΝ ΚΑΙ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ Για τη συµπλήρωση των Ερωτηµατολογίων Αυτοαξιολόγησης των Ξενοδοχείων και των Καταλυµάτων Αυτοεξυπηρέτησης

Ο ΗΓΟΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΩΝ ΚΑΙ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ Για τη συµπλήρωση των Ερωτηµατολογίων Αυτοαξιολόγησης των Ξενοδοχείων και των Καταλυµάτων Αυτοεξυπηρέτησης ΚΑΙ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ Για τη συµπλήρωση των Ερωτηµατολογίων Αυτοαξιολόγησης των Ξενοδοχείων και των Καταλυµάτων Αυτοεξυπηρέτησης Προς τους Ιδιοκτήτες και τους ιευθυντές Ξενοδοχείων και Καταλυµάτων Αυτοεξυπηρέτησης

Διαβάστε περισσότερα

Πλάκες Πεζοδρομίου για Α.Μ.Ε.Α. Παρουσίαση από την

Πλάκες Πεζοδρομίου για Α.Μ.Ε.Α. Παρουσίαση από την Πλάκες Πεζοδρομίου για Α.Μ.Ε.Α. Παρουσίαση από την Μια μεγάλη κατηγορία συμπολιτών μας, χαρακτηρίζονται ως «άτομα με ειδικές ανάγκες». Η κατηγορία αυτή περιλαμβάνει άτομα με αναπηρίες, που αντιμετωπίζουν

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του!

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Όλοι οι γονείς, αλλά ιδιαίτερα οι μονογονείς, έχουν ένα άγχος παραπάνω σε ό,τι αφορά την ασφάλεια του παιδιού τους. Μία φίλη διαζευγμένη με ένα κοριτσάκι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΡΒΙΣ ΒΑΤΣΑΚΛΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ

ΣΕΡΒΙΣ ΒΑΤΣΑΚΛΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΧΟΛΗ ΠΡΟΠΟΝΗΤΩΝ Γ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ ΣΕΡΒΙΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ένα καλό σέρβις είναι ένα από τα πιο σημαντικά χτυπήματα επειδή μπορεί να δώσει ένα μεγάλο πλεονέκτημα στην αρχή του πόντου. Το σέρβις είναι το πιο σημαντικό

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ ΚΑΙ ΗΜΟΣΙΩΝ ΕΡΓΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΓΙΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΣΧΕ ΙΑΖΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ ΚΑΙ ΗΜΟΣΙΩΝ ΕΡΓΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΓΙΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΣΧΕ ΙΑΖΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ ΚΑΙ ΗΜΟΣΙΩΝ ΕΡΓΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΓΙΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΣΧΕ ΙΑΖΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ Κεφάλαιο 6. ΣΗΜΑΝΣΗ 1. ΟΡΙΣΜΟΣ Ονοµάζεται σήµανση το σύνολο των συµβόλων

Διαβάστε περισσότερα

Otis, η προσβασιμότητα στην καθημερινότητα. Προσβασιμότητα

Otis, η προσβασιμότητα στην καθημερινότητα. Προσβασιμότητα Otis, η προσβασιμότητα στην καθημερινότητα Προσβασιμότητα Τα μέτρα που πρέπει να λάβουμε, οι κανόνες που πρέπει να ακολουθήσουμε. Η προσβασιμότητα των κτιρίων αποτελεί διακύβευμα για την κοινωνία, το οποίο

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. [Σύμβαση του Ο.Η.Ε. για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία]

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. [Σύμβαση του Ο.Η.Ε. για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία] ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο [Σύμβαση του Ο.Η.Ε. για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία] Σύμφωνα με τη σχετική Σύμβαση του Ο.Η.Ε., τα συμβαλλόμενα κράτη αναγνωρίζουν το δικαίωμα των ατόμων με αναπηρίες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΑΣΦΑΛΟΥΣ ΟΔΗΓΗΣΗΣ ΣΕ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΑΣΦΑΛΟΥΣ ΟΔΗΓΗΣΗΣ ΣΕ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΗΜΕΡΙΔΑ Πρωτοβουλίες-Δράσεις Οδικής Ασφάλειας σε περίοδο οικονομικής κρίσης Αθήνα, 6 Ιουνίου 2012 ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΑΣΦΑΛΟΥΣ ΟΔΗΓΗΣΗΣ ΣΕ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΗΛΙΚΙΑ Σοφία Βαρδάκη, Δρ. Συγκοινωνιολόγος ΕΜΠ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφοριακό Σύστημα διαρκούς παρακολούθησης Δοµών Eιδικής Αγωγής & Εκπαίδευσης (ΔΕΑΕ)

Πληροφοριακό Σύστημα διαρκούς παρακολούθησης Δοµών Eιδικής Αγωγής & Εκπαίδευσης (ΔΕΑΕ) Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων, Πολιτισμού και Αθλητισμού 14-15 Μαΐου 2013 Πληροφοριακό Σύστημα διαρκούς παρακολούθησης Δοµών Eιδικής Αγωγής & Εκπαίδευσης (ΔΕΑΕ) Γ ε ώ ρ γ ι ο ς Κ ο υ ρ ο υ π έ τ

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 1η Εισαγωγή Στην Ειδική Φυσική Αγωγή: Ορισμοί, Έννοιες

Διάλεξη 1η Εισαγωγή Στην Ειδική Φυσική Αγωγή: Ορισμοί, Έννοιες ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Διάλεξη 1η Εισαγωγή Στην Ειδική Φυσική Αγωγή: Ορισμοί, Έννοιες Κοκαρίδας Δημήτριος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Ορισμός Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

Μορφές επικοινωνίας. Λεκτική Μη λεκτική (γλώσσα του σώματος) Άγγιγμα

Μορφές επικοινωνίας. Λεκτική Μη λεκτική (γλώσσα του σώματος) Άγγιγμα ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Η διεργασία της ανταλλαγής ή μεταφοράς στους άλλους σκέψεων και αισθημάτων. Η πράξη του να δίνει και να παίρνει κάποιος πληροφορίες Η διεργασία μεταβίβασης πληροφοριών Μορφές επικοινωνίας Λεκτική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΕΚΠΤ 14-16/9/12 ΚΑΡΠΕΝΗΙ

ΕΕΚΠΤ 14-16/9/12 ΚΑΡΠΕΝΗΙ Κινητικά προβλήματα, Δυσκολία στην όραση, Δυσκολία στην ακοή και Δυσκολία στην αντίληψη και την επικοινωνία Η στρατηγική της ΕΕ για την αναπηρία υπογραμμίζει την ίση πρόσβαση στην ποιοτική εκπαίδευση και

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Clements & Sarama, 2009; Sarama & Clements, 2009 Χωρική αντίληψη και σκέψη Προσανατολισμός στο χώρο Οπτικοποίηση (visualization) Νοερή εικονική αναπαράσταση Νοερή

Διαβάστε περισσότερα

Χρήσιµες ληροφορίες σε εφήβους 12-15 ετών γιατο ώς να κυκλοφορούν µε ασφάλεια στους δρόµους

Χρήσιµες ληροφορίες σε εφήβους 12-15 ετών γιατο ώς να κυκλοφορούν µε ασφάλεια στους δρόµους Χρήσιµες ληροφορίες σε εφήβους 12-15 ετών γιατο ώς να κυκλοφορούν µε ασφάλεια στους δρόµους Γραμματεία Διυπουργικής Επιτροπής Οδικής Ασφάλειας 19/03/2014 Πόσα παιδιά (

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ Αγγελική Γουδέλη, 2011 Κοινωνικό Άγχος Αμηχανία Φόβος Το κοινωνικό άγχος, ή αλλιώς κοινωνική φοβία, θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Δικαιώματα & Υπηρεσίες για τα Άτομα με Νοητική Αναπηρία

Δικαιώματα & Υπηρεσίες για τα Άτομα με Νοητική Αναπηρία Δικαιώματα & Υπηρεσίες για τα Άτομα με Νοητική Αναπηρία Ελένη Δημητρίου Ψυχολόγος Λειτουργός Έγκαιρης Παιδικής Παρέμβασης Επιτροπή Προστασίας των Δικαιωμάτων των Ατόμων με Νοητική Αναπηρία Επιτροπή Προστασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΛΥΔΙΑ ΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΠΡΑΤΟΥ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΠΑΥΛΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗΣ

ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΛΥΔΙΑ ΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΠΡΑΤΟΥ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΠΑΥΛΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗΣ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΛΥΔΙΑ ΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΠΡΑΤΟΥ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΠΑΥΛΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗΣ Ιστορική αναδρομή Ο πρώτος που αναγνώρισε αυτό το σύνδρομο ήταν ο John Langdon Down, το 1866. Μέχρι τα μέσα του 20 ου αιώνα, η αιτία που

Διαβάστε περισσότερα

The Keele STarT Back Screening Tool

The Keele STarT Back Screening Tool The Keele STarT Back Screening Tool Σκεπτόμενος (-η) τις 2 τελευταίες εβδομάδες σημειώστε την απάντησή σας στα ακόλουθα ερωτήματα: Διαφωνώ Συμφωνώ 0 1 1 Ο πόνος στην μέση μου απλώθηκε κάτω στο (-α) πόδι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΚΑΙ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΜΕΙΩΜΕΝΗ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ

ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΚΑΙ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΜΕΙΩΜΕΝΗ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΚΑΙ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΜΕΙΩΜΕΝΗ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ DISABLED PERSONS AND PERSONS WITH REDUCED MONILITY ΠΑΡΟΧΗ ΣΥΝΔΡΟΜΗΣ ΣΤΟΥΣ ΕΠΙΒΑΤΕΣ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΚΑΙ ΣΤΟΥΣ ΕΠΙΒΑΤΕΣ ΜΕ ΜΕΙΩΜΕΝΗ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ Σύμφωνα με

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Πιστοποίηση Επάρκειας της Ελληνομάθειας 18 Ιανουαρίου 2013 A2 Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Διαβάζετε

Διαβάστε περισσότερα

Η Γλώσσα του Σώματος

Η Γλώσσα του Σώματος Η Γλώσσα του Σώματος Η Επιστήμη που μελετά τη Γλώσσα του Σώματος (της επικοινωνίας χωρίς ομιλία, δηλαδή) βρίσκεται ακόμη σε εμβρυϊκό στάδιο. Υπάρχουν 40.000 Επικοινωνιακά Σήματα στην αγγλική γλώσσα, απ

Διαβάστε περισσότερα

Αρ. Φακ.: Α.Κ.Ι. 47/2008, Α.Κ.Ι. 53/2008

Αρ. Φακ.: Α.Κ.Ι. 47/2008, Α.Κ.Ι. 53/2008 Αρ. Φακ.: Α.Κ.Ι. 47/2008, Α.Κ.Ι. 53/2008 Έκθεση της Αρχής Ισότητας αναφορικά με καταγγελίες για την μη παροχή των κατάλληλων προσαρμογών που να διασφαλίζουν την προσβασιμότητα στο χώρο της εργασίας στα

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Γνώσεις για την εγκεφαλική παράλυση

Γνώσεις για την εγκεφαλική παράλυση Οδηγός Εκπαιδευτή Ενότητα κατάρτισης Γνώσεις για την εγκεφαλική παράλυση Επιμέλεια Miguel Santos Συγγραφείς Karina Riiskjaer Raun Mette Kliim-Due Betina Rasmussen Peder Esben Bilde Kirsten Caesar Petersen

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Πώς γίνεται ένα παιδί να έχει ιδιαίτερη κλίση στα μαθηματικά, στη μουσική, στις ξένες γλώσσες, στη μετεωρολογία, να έχει ξεχωριστές ικανότητες και ενδιαφέροντα,

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02 Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΙΔΡΥΜΑΤΑ 7 ου ΕΞΑΜΗΝΟΥ

ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΙΔΡΥΜΑΤΑ 7 ου ΕΞΑΜΗΝΟΥ Τ.Ε.Ι. ΛΑΡΙΣΑΣ Σ.Ε.Υ.Π. ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΙΔΡΥΜΑΤΑ 7 ου ΕΞΑΜΗΝΟΥ Ονοματεπώνυμο φοιτητριών: ΤΣΙΜΗΤΡΑ ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΤΣΙΩΡΑ ΓΕΩΡΓΙΑ Υπεύθυνη καθηγήτρια: κ. ΚΥΠΑΡΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

Μαρούλης Δημήτρης EXCELLENT Ετήσια Αξιολόγηση του ΚΞΓ Μαρούλης Δημήτρης

Μαρούλης Δημήτρης EXCELLENT Ετήσια Αξιολόγηση του ΚΞΓ Μαρούλης Δημήτρης EXCELLENT 3 Εκδόσεις Λευκή Σελίδα ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Αγγλική Γλώσσα Μαρούλης Δημήτρης EXCELLENT Ετήσια Αξιολόγηση του ΚΞΓ Μαρούλης Δημήτρης Διορθώσεις: Ελένη Ζαφειρούλη Σελιδοποίηση: Γιάννης Χατζηχαραλάμπους Μακέτα

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4135, 18/7/2007 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟΝ ΠΕΡΙ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΝΟΜΟ

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4135, 18/7/2007 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟΝ ΠΕΡΙ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΝΟΜΟ ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟΝ ΠΕΡΙ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΝΟΜΟ Η Βουλή των Αντιπροσώπων ψηφίζει ως ακολούθως: Συνοπτικός τίτλος. 127(Ι) του 2000 57(Ι) του 2004.(Ι) του 2007. 1. Ο παρών Νόμος θα αναφέρεται ως ο

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση Βοηθημάτων σε Ασθενείς με Οστεοαρθρίτιδα

Χρήση Βοηθημάτων σε Ασθενείς με Οστεοαρθρίτιδα Χρήση Βοηθημάτων σε Ασθενείς με Οστεοαρθρίτιδα Οι διάφορες βοηθητικές συσκευές έχουν ως σκοπό τη διευκόλυνση της καθημερινότητας των ασθενών με αρθρίτιδα. Είναι να δυνατό να χρησιμοποιηθούν διάφορες συσκευές

Διαβάστε περισσότερα

ΥΓΙΕΙΝΗ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ. Βασικός στόχος του Έργου είναι να βοηθήσει τους χρήστες να επιμορφωθούν σε θέματα Ασφάλειας και Υγείας στο χώρο εργασίας.

ΥΓΙΕΙΝΗ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ. Βασικός στόχος του Έργου είναι να βοηθήσει τους χρήστες να επιμορφωθούν σε θέματα Ασφάλειας και Υγείας στο χώρο εργασίας. Βασικός στόχος του Έργου είναι να βοηθήσει τους χρήστες να επιμορφωθούν σε θέματα Ασφάλειας και Υγείας στο χώρο εργασίας. Παιδαγωγική προσέγγιση o προκαλεί και να διατηρεί το ενδιαφέρον του χρήστη εκπαιδευόμενου

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Η απώλεια του «ονειρεμένου παιδιού» Οι γονείς βιώνουν μιαν απώλεια. Βιώνουν την απώλεια του παιδιού που έκτισαν μέσα στο

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ

ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ Νομοθεσία απασχόλησης για θέματα αναπηρίας Η εργασία είναι δικαίωμα όλων των ανθρώπων συμπεριλαμβανομένου των ανθρώπων με αναπηρία όπως αυτό ορίζεται και προστατεύεται

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ ΚΑΙ ΗΜΟΣΙΩΝ ΕΡΓΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΓΙΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΣΧΕ ΙΑΖΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ ΚΑΙ ΗΜΟΣΙΩΝ ΕΡΓΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΓΙΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΣΧΕ ΙΑΖΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ ΚΑΙ ΗΜΟΣΙΩΝ ΕΡΓΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΓΙΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΣΧΕ ΙΑΖΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ Κεφάλαιο 4. ΚΛΙΜΑΚΕΣ Ή ΣΚΑΛΕΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΚΛΙΜΑΚΑ ή ΣΚΑΛΑ ονοµάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Δ Η Μ Ο Σ Φ Α Ι Σ Τ Ο Υ ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ ΣΥΝΕΚΤΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΚΑΤΩ ΖΑΡΟΥ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΞΥΠΗΡΕΤΗΣΗ ΑΜΕΑ

Δ Η Μ Ο Σ Φ Α Ι Σ Τ Ο Υ ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ ΣΥΝΕΚΤΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΚΑΤΩ ΖΑΡΟΥ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΞΥΠΗΡΕΤΗΣΗ ΑΜΕΑ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Η Δ Η Μ Ο Κ Ρ Α Τ Ι Α Π Ε Ρ Ι Φ Ε Ρ Ε Ι Α Κ Ρ Η Τ Η Σ Δ Η Μ Ο Σ Φ Α Ι Σ Τ Ο Υ ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ ΣΥΝΕΚΤΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΚΑΤΩ ΖΑΡΟΥ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΞΥΠΗΡΕΤΗΣΗ ΑΜΕΑ Ηράκλειο 2011 1 Η Μελέτη

Διαβάστε περισσότερα

50+ στην Ευρώπη. Η Έρευνα για την Υγεία, τη Γήρανση και τη Συνταξιοδότηση στην Ευρώπη

50+ στην Ευρώπη. Η Έρευνα για την Υγεία, τη Γήρανση και τη Συνταξιοδότηση στην Ευρώπη Νοικοκυριό-ID 1 9 0 4 2 0 0 Ατομικό-ID Ημερομηνία Συνέντευξης: ID Ερευνητή: Αρχικά Ερευνώμενου: 50+ στην Ευρώπη Η Έρευνα για την Υγεία, τη Γήρανση και τη Συνταξιοδότηση στην Ευρώπη Ερωτηματολόγιο για Συμπλήρωση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΠΕ Δραπετσώνας 25, 26-01-13 Ανθρωπογενές περιβάλλον και αειφόρος διαχείριση

ΚΠΕ Δραπετσώνας 25, 26-01-13 Ανθρωπογενές περιβάλλον και αειφόρος διαχείριση ΚΠΕ Δραπετσώνας 25, 26-01-13 Ανθρωπογενές περιβάλλον και αειφόρος διαχείριση ΠΕΖΟΔΡΟΜΙΑ Πετρίδου Βαρβάρα Υπ. Π.Ε. Δ.Δ.Ε Β Αθήνας Πεζοδρόμια στην πόλη μας Πεζοδρόμια στην πόλη μας Στα πεζοδρόμια συναντιόμαστε.

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση Γλωσσάρι Η ομάδα MATURE διαθέτει σημαντική εμπειρία στη διαχείριση και υλοποίηση Ευρωπαϊκών προγραμμάτων και γνωρίζει ότι τα ζητήματα επικοινωνίας ενδέχεται να προκαλέσουν σύγχυση. Προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»!

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»! Η Ζωή είναι 8 χρονών και πριν 3 χρόνια ο παιδιάτρος και οι γονείς της, της εξήγησαν πως έχει Νεανική Ιδιοπαθή Αρθρίτιδα. Από τότε η Ζωή κάνει όλα αυτά που τη συμβούλεψε ο παιδορευματολόγος της και είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ανησυχείτε για την ακοή σας;

Ανησυχείτε για την ακοή σας; Ανησυχείτε για την ακοή σας; Η Australian Hearing είναι εδώ για να βοηθήσει 131 797 www.hearing.com.au Η απώλεια ακοής στην Αυστραλία Έχω απώλεια ακοής; Η απώλεια ακοής είναι ένα σημαντικό ζήτημα υγείας

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΝΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΙΔΕΕΣ ΕΝΤΑΞΗΣ. Από την Catherine Faherty. Μετάφραση: Ματίνα Παπαγεωργίου

ΟΡΓΑΝΩΝΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΙΔΕΕΣ ΕΝΤΑΞΗΣ. Από την Catherine Faherty. Μετάφραση: Ματίνα Παπαγεωργίου ΟΡΓΑΝΩΝΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΙΔΕΕΣ ΕΝΤΑΞΗΣ Από την Catherine Faherty Μετάφραση: Ματίνα Παπαγεωργίου Ιδέες για ομάδες στο νηπιαγωγείο και στο δημοτικό που συμπεριλαμβάνουν μαθητές με αυτισμό: οργανώνοντας

Διαβάστε περισσότερα

Αϊνστάιν. Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ. Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης

Αϊνστάιν. Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ. Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης ΜΕΓΑΛΟΙ ΕΦΕΥΡΕΤΕΣ - ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΕΣ ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ Αϊνστάιν Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης Περιεχόµενα Κεφάλαιο 1:...3 Κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

εργαλείο αξιολόγησης για τη μέτρηση της επιβάρυνσης των μυοσκελετικών παθήσεων πρότυπα περίθαλψης που θα πρέπει να αναμένουν οι πολίτες

εργαλείο αξιολόγησης για τη μέτρηση της επιβάρυνσης των μυοσκελετικών παθήσεων πρότυπα περίθαλψης που θα πρέπει να αναμένουν οι πολίτες Πώς μπορεί να διασφαλιστεί ότι οι άνθρωποι με οστεοαρθρίτιδα και ρευματοειδή αρθρίτιδα λαμβάνουν τη βέλτιστη δυνατή περίθαλψη σε ολόκληρη την Ευρώπη: συστάσεις του EUMUSC.NET Σε συνεργασία με τον EULAR

Διαβάστε περισσότερα

«ΠΩΣ ΦΑΝΤΑΖΟΜΑΙ ΤΗ ΖΩΗ ΜΟΥ ΧΩΡΙΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ;» Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης 2011-2012

«ΠΩΣ ΦΑΝΤΑΖΟΜΑΙ ΤΗ ΖΩΗ ΜΟΥ ΧΩΡΙΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ;» Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης 2011-2012 «ΠΩΣ ΦΑΝΤΑΖΟΜΑΙ ΤΗ ΖΩΗ ΜΟΥ ΧΩΡΙΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ;» Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης 2011-2012 1 ΠΩΣ ΦΑΝΤΑΖΟΜΑΙ ΤΗ ΖΩΗ ΜΟΥ ΧΩΡΙΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ; Γράφει ο Ηλίας Δερμετζής «Τη ζωή μου χωρίς αριθμούς δεν μπορώ να τη φανταστώ,

Διαβάστε περισσότερα

Berg Balance Scale (Α/Α:, Ημερομηνία: / /20 )

Berg Balance Scale (Α/Α:, Ημερομηνία: / /20 ) Α/Α Περιγραφή Σκορ (0-4) 1. Σήκωμα από κάθισμα 2. Όρθια στάση χωρίς στήριξη 3. Κάθισμα χωρίς στήριξη πλάτης 4. Κάθισμα από όρθια στάση 5. Μεταφορές 6. Όρθια στάση, χωρίς στήριξη, με μάτια κλειστά 7. Όρθια

Διαβάστε περισσότερα

εργαλείο check and go

εργαλείο check and go εργαλείο check and go ατομικό προφίλ για προσβασιμότητα για άτομα με αναπηρίες Βάση χωρίς εμπόδια για άτομα σε εταιρίες Εταίροι του ερευνητικού έργου check and go Αυτό το ερευνητικό έργο έχει χρηματοδοτηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Πηλείδου Κωνσταντίνα Σχολική Σύμβουλος ΕΑΕ https://pileidou.wordpress.com/

Πηλείδου Κωνσταντίνα Σχολική Σύμβουλος ΕΑΕ https://pileidou.wordpress.com/ Εκπαίδευση Νηπίων με Ειδικές Εκπαιδευτικές Ανάγκες ή και Αναπηρία στο νηπιαγωγείο Πηλείδου Κωνσταντίνα Σχολική Σύμβουλος ΕΑΕ https://pileidou.wordpress.com/ Τις τελευταίες δεκαετίες παρατηρείται μία αύξηση

Διαβάστε περισσότερα

Κινήσεις της καθημερινής ζωής. Τις κάνουμε με το σωστό τρόπο;

Κινήσεις της καθημερινής ζωής. Τις κάνουμε με το σωστό τρόπο; Κινήσεις της καθημερινής ζωής. Τις κάνουμε με το σωστό τρόπο; 20100208 15:29:00 Εκτός των κλασσικών ασκήσεων που προτείνονται για την πρόληψη και θεραπεία πολλών παθήσεων, πρέπει να περιλαμβάνεται στα

Διαβάστε περισσότερα

Εμείς τα παιδιά θέλουμε να γνωρίζουμε την τέχνη και τον πολιτισμό του τόπου μας και όλου του κόσμου.

Εμείς τα παιδιά θέλουμε να γνωρίζουμε την τέχνη και τον πολιτισμό του τόπου μας και όλου του κόσμου. Εισαγωγή Το Παγκύπριο Κίνημα ΕΔΟΝόπουλων δημιουργήθηκε το 1960. Πρωταρχικός του στόχος είναι η προσφορά και η στήριξη του παιδιού στην Κυπριακή κοινωνία. Το Κίνημα ΕΔΟΝόπουλων, μέσα από τις εβδομαδιαίες

Διαβάστε περισσότερα

Αρ. Φακ.: Α.Κ.Ι. 91/2008

Αρ. Φακ.: Α.Κ.Ι. 91/2008 Αρ. Φακ.: Α.Κ.Ι. 91/2008 Έκθεση της Αρχής ισότητας αναφορικά με καταγγελία για μη ικανοποίηση αιτήματος ατόμου με αναπηρία να έχει πρόσβαση στο χώρο υγιεινής πολυκατοικίας ο οποίος προορίζεται για χρήση

Διαβάστε περισσότερα

Αναπηρία: όροι και ορισμοί. Η έννοια της διαφορετικότητας

Αναπηρία: όροι και ορισμοί. Η έννοια της διαφορετικότητας Αναπηρία: όροι και ορισμοί Η έννοια της διαφορετικότητας Η Αναπηρία στην Αρχαία Ελλάδα Ο Όμηρος στην Οδύσσεια αναφέρει τον τυφλό ποιητή, ο οποίος συχνά ήταν προσκεκλημένος στο παλάτι και είχε την εύνοια

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt

ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt - Ι - Αυτός είναι ένας ανάπηρος πριν όμως ήταν άνθρωπος. Κάθε παιδί, σαν ένας άνθρωπος. έρχεται, καθώς κάθε παιδί γεννιέται. Πήρε φροντίδα απ τη μητέρα του, ανάμεσα σε ήχους

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργικό Παιχνίδι ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ Φ.Α. Διάλεξη 3η

Δημιουργικό Παιχνίδι ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ Φ.Α. Διάλεξη 3η Δημιουργικό Παιχνίδι ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ Φ.Α. Διάλεξη 3η Σκοποί της παρουσίασης Εξέταση των προϋποθέσεων καταλληλότητας των παιχνιδιών σε σχέση με τα προγράμματα Φ.Α. Εισαγωγή στα

Διαβάστε περισσότερα

EASYDRIVE. Σύντομος οδηγός. για να ξεκινήσετε την πλοήγηση αμέσως. Με χρήσιμα παραδείγματα & πρακτικές συμβουλές

EASYDRIVE. Σύντομος οδηγός. για να ξεκινήσετε την πλοήγηση αμέσως. Με χρήσιμα παραδείγματα & πρακτικές συμβουλές EASYDRIVE Σύντομος οδηγός για να ξεκινήσετε την πλοήγηση αμέσως Με χρήσιμα παραδείγματα & πρακτικές συμβουλές Περιλαμβάνει: την Οθόνη Πλοήγησης, την Οθόνη Επεξεργασίας Χάρτη, και την λειτουργικότητα Hardware

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή προφορικού λόγου

Παραγωγή προφορικού λόγου Παραγωγή προφορικού λόγου Επίπεδο Β Δεύτερη διδακτική πρόταση Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Ενσωμάτωση δεξιοτήτων: Υλικό: 30 λεπτά παιδιά και ενήλικες Ενοικίαση διαμερίσματος

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ

Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ Συντονισμός χεριού-ματιού Βοηθούν στην ανάπτυξη των κινητικών δεξιοτήτων του παιδιού. Παίζω με τους κύβους

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο αυτοαξιολόγησης μαθησιακού τύπου (προφίλ)

Ερωτηματολόγιο αυτοαξιολόγησης μαθησιακού τύπου (προφίλ) VAK Learning Styles Self-Assessment Questionnaire Ερωτηματολόγιο αυτοαξιολόγησης μαθησιακού τύπου (προφίλ) Κυκλώστε ή επιλέξτε την απάντηση που αντιπροσωπεύει καλύτερα τη γενικότερη συμπεριφορά σας. Θυμηθείτε

Διαβάστε περισσότερα

Κριτήρια Επιλογής Υπολογιστή

Κριτήρια Επιλογής Υπολογιστή Κριτήρια Επιλογής Υπολογιστή Η μηχανοργάνωση ενός διατροφικού γραφείου αποτελεί βασικό εργαλείο για την επίτευξη των στόχων του διότι παρέχει την δυνατότητα άμεσης πληροφόρησης, διευκολύνει την διεκπεραίωση

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ)

Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ) Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ) ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΔΕΠΥ; Αποτελεί μια ομάδα διαταραχών όπου τα συμπτώματα εμφανίζονται πριν από την ηλικία των 12 ετών. Τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα

Λ_2: ΦΥΛΛΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΠΡΑΞΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ Α. ΠΛΗΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΑΦΗΝΕΙΑ ΤΗΣ ΠΡΑΞΗΣ

Λ_2: ΦΥΛΛΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΠΡΑΞΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ Α. ΠΛΗΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΑΦΗΝΕΙΑ ΤΗΣ ΠΡΑΞΗΣ Λ_2: ΦΥΛΛΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΠΡΑΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ Α. ΠΛΗΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΑΦΗΝΕΙΑ ΤΗΣ ΠΡΑΞΗΣ Α/ Α Α1 Περιγραφή Πεδίο ΤΔΕ Εξειδίκευση Κατάσταση Τιμή Αιτιολόγηση Η Πράξη εμπίπτει στις θεματικές προτεραιότητες

Διαβάστε περισσότερα