«Σίτιση και ενυδάτωση ασθενών σε κρίσιµο στάδιο και ηθικά διλήµµατα που προκύπτουν.»

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "«Σίτιση και ενυδάτωση ασθενών σε κρίσιµο στάδιο και ηθικά διλήµµατα που προκύπτουν.»"

Transcript

1 ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ & ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΟΦΗΣ & ΙΑΙΤΟΛΟΓΙΑΣ Θέµα πτυχιακής µελέτης: «Σίτιση και ενυδάτωση ασθενών σε κρίσιµο στάδιο και ηθικά διλήµµατα που προκύπτουν.» Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Ανδρουλάκη Καλλιόπη Φοιτήτρια: Καρυωτάκη Γεωργία Α.Μ.: 759 Σητεία

2 ΤΜΗΜΑ ΕΠΩΝΥΜΟ ΟΝΟΜΑ, ΟΝΟΜΑ ΠΑΤΡΟΣ: ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ & ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΟΦΗΣ & ΙΑΙΤΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΡΥΩΤΑΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΧΑΡΙΛΑΟΥ ΤΙΤΛΟΣ: ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΟΝΤΑ ΚΑΘΗΓΗΤΗ: «ΣΙΤΙΣΗ ΚΑΙ ΕΝΥ ΑΤΩΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΕ ΚΡΙΣΙΜΟ ΣΤΑ ΙΟ ΚΑΙ ΗΘΙΚΑ ΙΛΗΜΜΑΤΑ ΠΟΥ ΠΡΟΚΥΠΤΟΥΝ.» ΑΝ ΡΟΥΛΑΚΗ ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΣΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΑΣ: 8/10/2010 ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΣΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ: Η θρεπτική υποστήριξη των ασθενών που βρίσκονται σε κρίσιµη κατάσταση σε νοσοκοµειακό περιβάλλον αποτελεί καίριο ζήτηµα, διότι σχετίζεται τόσο µε την βελτίωση της κλινικής τους εικόνας, όσο και µε την επιµύκηνση του προσδόκιµου χρόνου ζωής. Όταν οι ασθενείς είτε αρνούνται να τους χορηγηθεί η τεχνητή σίτιση και ενυδάτωση, είτε όταν απλά αδυνατούν να λάβουν οι ίδιοι τις αποφάσεις οι οποίες πιθανώς να καθορίζουν την έκταση της ιατρικής παρέµβασης, ο πιστοποιηµένος κλινικός διαιτολόγος έχει έναν ενεργό και υπεύθυνο συµβουλευτικό ρόλο απέναντι τόσο στον ασθενή, όσο και στο οικογενειακό του περιβάλλον, ενώ απαραιτήτως παράλληλα λαµβάνει σοβαρά υπόψη τον κώδικα ηθικής και δεοντολογίας. Υπάρχει εκτενής κλινική, ηθική και νοµική κάλυψη τόσο απέναντι στην χορήγηση τροφής και νερού όταν προκύπτουν θέµατα αναφορικά µε το τι είναι αποδεκτό και τι απορριπτέο από τον ασθενή, όπως και τι είναι εγκεκριµένο µέσω εµπειρικών κλινικών στοιχείων. Όταν προκύπτουν τέτοιου είδους ερωτηµατικά, η απόφαση για το αν θα προχωρήσουµε σε σίτιση και ενυδάτωση απαιτεί ηθική ευσυνειδησία. Σκοπό της συγκεκριµένης εργασίας αποτελεί η εξαγωγή συµπεράσµατος σχετικά µε τη θεωρούµενη «σωστή» διαχείριση περιστατικών όπου υπάρχουν ηθικά «εµπόδια» για ασθενείς οι οποίοι βρίσκονται σε κρίσιµο στάδιο είτε λόγω κάποιας νόσου (καρκίνος, χρόνια νοσήµατα κ.α.), είτε βρίσκονται στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας στα πλαίσια κάποιας οξείας παθολογικής κατάστασης. 2

3 ΣΕΛΙ ΕΣ : 56 ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙ ΙΑ (ΕΛΛΗΝΙΚΑ) κρίσιµο στάδιο -τεχνητή σίτιση και ενυδάτωση - ηθική - δεοντολογία - δυσθρεψία ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΣΤΑ ΑΓΓΛΙΚΑ: The nutritional support of the patients in critical condition in a hospital environment isproved to be a crucial issue, because it is related to their clinical state as well as the elongation of their life expectancy. When a patient either refuses to be provided with artificial nutrition and hydration, or just is incapable of taking the decision which will probably define the extent of the medical intervention himself, a registered clinical dietitian has a consulting responsibility of vital importance towards the patient as well as his family, while in the meantime, he aknowledges the code of ethics. There is an extensive clinical, moral and legal rationale on providing food and fluids when issues come out concerning what is acceptable or not by the patient and what is an official fact through empirical clinical studies. When such issues result, the decision whether the clinician will procede to administrate artificial nutrition and hydration demands moral consciense. Goal of this particular study is the extraction of a conclusion concerning the supposable correct handling of such cases, when there are moral obstacles for patients who are in critical stage because of an illness ( cancer, chronical illness etc), or are hospitalized in the Intensive Care Unit because of some kind of acute pathological state. ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙ ΙΑ (ΑΓΓΛΙΚΑ) Critical care - artificial nutrition and hydration - morality - ethics - malnutrition 3

4 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή υσθρεψία και κλινικές εκδηλώσεις Νοσήµατα Συµπτωµατολογία υσθρεψία Γενικά Επιπτώσεις Αιτιολογία Μεταβολικά µοντέλα που σχετίζονται µε την υποθρεψία Μεταβολικό µοντέλο ασιτίας Mεταβολικό µοντέλο συστηµατικής φλεγµονώδους κατάστασης Μηχανισµοί µε τους οποίους η ασθένεια επηρεάζει την θρέψη Σίτιση και ενυδάτωση στην κλινική πράξη Απαιτήσεις σε θρεπτικά συστατικά βαρέως πασχόντων Εισαγωγή Ενεργειακές ανάγκες Μακροθρεπτικά συστατικά Πρωτεΐνη Θρεπτική υποστήριξη Η ανάγκη για διατροφική αξιολόγηση Αρχές Θρεπτικής Υποστήριξης Εντερική σίτιση ιαλύµατα εντερικής σίτισης Παρεντερική σίτιση Εντερική ή Παρεντερική σίτιση στο κρίσιµο στάδιο; Κριτήρια επιλογής οδού σίτισης Κατευθυντήριες οδηγίες για την χορήγηση και εκτίµηση της διατροφικής υποστήριξης σε ενήλικα ασθενή κρίσιµου σταδίου Έναρξη εντερικής σίτισης Πότε να εφαρµόζεται η παρεντερική διατροφή Επιλογή του κατάλληλου εντερικού σκευάσµατος

5 3.3.4 Μεγιστοποίηση αποτελεσµατικότητας παρεντερική διατροφής όταν αυτη χορηγείται Ηθικά διλήµµατα Γενικά Ρόλοι επαγγελµατιών υγείας Γενικοί ιατροί Κλινικός ιαιτολόγος Νοσηλευτικό προσωπικό Παρηγορητική αγωγή ιαχείριση του πόνου ιακοπή και επίσχεση της διατροφικής υποστήριξης Ηθικά ζητήµατα Η διακοπή της διατροφικής υποστήριξης αποτελεί θανατική καταδίκη; Η στέρηση τροφής και υγρών αποτελεί επώδυνη εµπειρία για έναν ασθενή σε τελικό στάδιο; Νοµικοί προβληµατισµοί Η επίσηµη θέση της Καθολικής θρησκείας στην ηθική οντότητα της τεχνητής σίτισης και ενυδάτωσης Μελέτη περιπτώσεων (case studies) Τι περιλαµβάνει ο όρος «µόνιµη φυτική κατάσταση»; Η περίπτωση της Karen Quinlan Η περίπτωση της Nancy Cruzan Υπόθεση: Terri Schiavos...44 Συµπέρασµα Προτάσεις ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

6 ΑΝΤΙ ΠΡΟΛΟΓΟΥ Αρχικά θα ήθελα να ευχαριστήσω θερµά την κυρία Ανδρουλάκη Καλλιόπη για την καθοδήγηση, την αµέριστη βοήθειά της στο διαδικαστικό µέρος και γενικότερα για την άψογη συνεργασία που είχαµε όλο αυτό το διάστηµα. Επίσης θα ήθελα να ευχαριστήσω τον Προϊστάµενο του τµήµατος ιατροφής και ιαιτολογίας, κύριο Ζαφειρόπουλο Βασίλειο για την κατανόηση και βοήθεια που µου προσέφερε στο διαδικαστικό µέρος της παρουσίασης. Ολοκληρώνοντας, µου δίνεται η ευκαιρία να ευχαριστήσω την οικογένειά µου που µε στηρίζει πάντα σε κάθε µου βήµα και σε κάθε µου προσπάθεια. 6

7 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η θρεπτική υποστήριξη των ασθενών που βρίσκονται σε κρίσιµη κατάσταση σε νοσοκοµειακό περιβάλλον αποτελεί καίριο ζήτηµα, διότι σχετίζεται τόσο µε την βελτίωση της κλινικής τους εικόνας, όσο και µε την επιµύκηνση του προσδόκιµου χρόνου ζωής. Όταν οι ασθενείς είτε αρνούνται να τους χορηγηθεί η τεχνητή σίτιση και ενυδάτωση, είτε όταν απλά αδυνατούν να λάβουν οι ίδιοι τις αποφάσεις οι οποίες πιθανώς να καθορίζουν την έκταση της ιατρικής παρέµβασης, ο πιστοποιηµένος κλινικός διαιτολόγος έχει έναν ενεργό και υπεύθυνο συµβουλευτικό ρόλο απέναντι τόσο στον ασθενή, όσο και στο οικογενειακό του περιβάλλον, ενώ απαραιτήτως παράλληλα λαµβάνει σοβαρά υπόψη τον κώδικα ηθικής και δεοντολογίας. Υπάρχει εκτενής κλινική, ηθική και νοµική κάλυψη τόσο απέναντι στην χορήγηση τροφής και νερού όταν προκύπτουν θέµατα αναφορικά µε το τι είναι αποδεκτό και τι απορριπτέο από τον ασθενή, όπως και τι είναι εγκεκριµένο µέσω εµπειρικών κλινικών στοιχείων. Όταν προκύπτουν τέτοιου είδους ερωτηµατικά, η απόφαση για το αν θα προχωρήσουµε σε σίτιση και ενυδάτωση απαιτεί ηθική ευσυνειδησία. Η επίγνωση ενός κλινικού διαιτολόγου της σίτισης και ενυδάτωσης των ασθενών στα πλαίσια των ιδιόµορφων ατοµικών διατροφικών απαιτήσεων αλλά και των πολιτισµικών, κοινωνικών και ψυχικών ιδιαιτεροτήτων, παρέχει την απαραίτητη βάση για τη λήψη αποφάσεων σε ηθικά διλήµµατα που προκύπτουν σχετικά µε τη σίτιση και ενυδάτωση των ασθενών σε κρίσιµο στάδιο. Σκοπό της συγκεκριµένης εργασίας αποτελεί η εξαγωγή συµπεράσµατος σχετικά µε τη θεωρούµενη «σωστή» διαχείριση περιστατικών όπου υπάρχουν ηθικά «εµπόδια» για ασθενείς οι οποίοι βρίσκονται σε κρίσιµο στάδιο είτε λόγω κάποιας νόσου (καρκίνος, χρόνια νοσήµατα κ.α.), είτε βρίσκονται στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας στα πλαίσια κάποιας οξείας παθολογικής κατάστασης. Οι απαραίτητες πληροφορίες συγκεντρώθηκαν µελετώντας την υπάρχουσα βιβλιογραφία. Ο αρχικός µας σχεδιασµός για την µελέτη του θέµατος περιελάµβανε περαιτέρω διερεύνηση µέσω απόσπασης σύντοµων συνεντεύξεων από επαγγελµατίες υγείας µε προσωπική εµπειρία σε αντίστοιχα περιστατικά. Οι συνεντεύξεις, θα περιείχαν εκτός από ξεχωριστές ερωτήσεις σχετικά µε την 7

8 σίτιση ασθενών σε τελικό στάδιο, και κοινά παραδείγµατα αντιπροσωπευτικών περιστατικών (τα οποία ενδεχοµένως να γεννούσαν ερωτηµατικά στον τρόπο µεταχείρισής τους), ώστε ο καθένας από την δική του επαγγελµατική σκοπιά να δήλωνε πως θα αντιµετώπιζε το περιστατικό. Με αυτόν τον τρόπο θα αντιλαµβανόµασταν τις διαφορές ανάµεσα στον τρόπο διαχείρισης των ηθικών διληµµάτων που θα προέκυπταν, µεταξύ των διαφόρων ειδικοτήτων. Εντούτοις, η απροθυµία των επαγγελµατιών υγείας να συµµετάσχουν στην έρευνα υπήρξε συντριπτική. Οι πλειονότητα των γιατρών που προσκλήθηκαν να συµµετάσχουν απήντησαν αρνητικά ή αδιαφόρησαν, απαξιώνοντας τον ερευνητικό σκοπό της εργασίας. Γνωρίζοντας ότι οι θεράποντες ιατροί είναι εκείνοι που επωµίζονται το βάρος των αποφάσεων σχετικά µε την διατήρηση ή διακοπή της σίτισης και ενυδάτωσης των ασθενών στην Ελλάδα, παραιτηθήκαµε της λήψης συνεντεύξεων από άλλους επαγγελµατίες (διαιτολόγους και νοσηλευτές). Ο πρώτος καρπός της εργασίας µας ήλθε αρκετά πρώιµα και αναπάντεχα. Πηγάζει από τις αρνητικές απαντήσεις των γιατρών που ωθούν στο συµπέρασµα ότι τα ηθικά διλλήµατα που αφορούν στην σίτιση και ενυδάτωση των ασθενών τελικού σταδίου, παραµένουν «κλειδωµένα» στους συντεχνιακούς κύκλους των γιατρών. Ενδεικτικές εικασίες σχετικά µε την προκατάληψη αυτή των ιατρών θα µπορούσαν να είναι είτε η αυστηρή τήρηση του ιατρικού απορρήτου, είτε ο φόβος για διαµαρτυρία των συγγενών στην περίπτωση διακοπής θεραπείας. Θεωρούµε ότι η βαθύτερη µελέτη των συγκεκριµένων λόγων θα µπορούσε να αποτελέσει ένα είδος συνέχισης της παρούσας εργασίας. Η παρούσα πτυχιακή µελέτη αποτελείται από τέσσερα κεφάλαια. Το δεύτερο κεφάλαιο της εργασίας αναφέρεται στην δυσθρεψία, µια κατάσταση συχνή σε ασθενείς σε κρίσιµο στάδιο, η οποία µπορεί να αποφευχθεί µέσω της έγκαιρης σίτισης και ενυδάτωσης µε τεχνητά µέσα. Το τρίτο κεφάλαιο περιλαµβάνει κάποια θεωρητικά στοιχεία της σίτισης και ενυδάτωσης ασθενών στην κλινική πράξη και πώς αυτά εφαρµόζονται στο νοσοκοµειακό περιβάλλον. Το τέταρτο κεφάλαιο είναι αφιερωµένο στους ηθικούς προβληµατισµούς σχετικά µε τον τερµατισµό της τεχνητής σίτισης και ενυδάτωσης αλλά και στην 8

9 επαγγελµατική δεοντολογία και τον ρόλο κάθε επαγγελµατία υγείας που ασχολείται µε νοσούντες στο τελικό στάδιο, ξεχωριστά. Στο πέµπτο κεφάλαιο υπογραµµίζεται η σηµασία της σωστής λήψης αποφάσεων εκ µέρους των θεράποντων ιατρών καθώς αναλύονται τρεις ενδεικτικές περιπτώσεις ασθενών από το παρελθόν, οι ηθικοί προβληµατισµοί των οποίων διευθετήθηκαν τελικά στα δικαστήρια. Τέλος, για την διευκόλυνση του αναγνώστη, έχει προστεθεί ένα παράρτηµα επεξήγησης των ορισµών και συντµήσεων που χρησιµοποιούνται (παραρτήµατα Ι, ΙΙ). 9

10 2. ΥΣΘΡΕΨΙΑ ΚΑΙ ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΚ ΗΛΩΣΕΙΣ 2.1 ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΟΛΟΓΙΑ Οι περισσότεροι «κρίσιµα νοσούντες» ασθενείς παρουσιάζουν το λιγότερο σοβαρή µόνο-οργανική ανεπάρκεια και απαιτούν άµεση θεραπευτική υποστήριξη. Οι ασθενείς που εισάγονται στην ΜΕΘ τυπικά παρουσιάζουν µία ή περισσότερες από τις παρακάτω κλινικές εκδηλώσεις: Οξεία αιµοδυναµική αστάθεια Οξύ αναπνευστικό στρες Σοβαρή όξεο- κεντρική διαταραχή Οξεία αλλαγή στο επίπεδο συνείδησης Επικίνδυνη για τη ζωή ανισορροπία ισοζυγίου υγρών και ηλεκτρολυτών Μετεγχειρητική κατάσταση µε µεγάλη συνοσηρότητα Περιεγχειρητική αιµορραγία, θροµβόλυση ή κίνδυνο αιµορραγίας Σοβαρά εγκαύµατα, πολλαπλό τραύµα ή τραυµατισµός κεφαλής Σε έναν σηµαντικό αριθµό ασθενών σε κρίσιµη κατάσταση το σύνδροµο συστηµατικής φλεγµονώδους απάντησης (SIRS) ή σήψη είναι παρόντα. Ειδικότερα, οι µεταβλητές που υποδεικνύουν την ύπαρξη SIRS είναι οι εξής 6 : Πυρετός (>38 ο C) ή υποθερµία (<36 ο C) Ταχυκαρδία (καρδιακός ρυθµός > 90) Ταχύπνοια (αναπνευστικός ρυθµός >20) PaCO2 < 32 mm HG Μη φυσιολογικός αριθµός λευκών αιµοσφαιρίων αίµατος (> mm3 ή <4000 mm3) Στην σήψη, η περιοχή της λοίµωξης είναι γνωστή. Η σοβαρή σήψη σχετίζεται µε παρουσία τουλάχιστον µια οξείας οργανικής ανεπαρκείας, ισχαιµία ή υπόταση. Το σύνδροµο πολύ- οργανικής ανεπάρκειας (ΜΟDS) αποτελεί συχνή επιπλοκή του SIRS. Το σύνδροµο προκύπτει όταν υπάρχει µεταβολή λειτουργίας δύο ή περισσότερων οργάνων σε έναν ασθενή σοβαρά νοσούντα και απαιτείται παρέµβαση. Το ΜΟDS µπορεί να είναι είτε πρωτοπαθές, να απορρέει δηλαδή 10

11 από άµεσο τραυµατισµό ενός οργάνου, είτε δευτεροπαθές, να συµβεί δηλαδή στα πλαίσια µιας φλεγµονής ή λοίµωξης σε όργανα αποµακρυσµένα από το αρχικό τραύµα. Οι βαριά πάσχοντες ασθενείς πάσχουν από µια σειρά επικίνδυνων για τη ζωή παθολογικών ή χειρουργικών καταστάσεων, που συνήθως απαιτούν νοσηλεία σε ΜΕΘ. H πλειονότητα των βαριά πασχόντων ασθενών πάσχουν από SIRS ή σήψη. Οι κλινικές εκδηλώσεις τους είναι παρόµοιες και στην ανάπτυξή τους συµβάλλουν οι ίδιοι µηχανισµοί. Η σήψη είναι η συστηµατική απάντηση σε σοβαρή λοίµωξη, ενώ το σύνδροµο συστηµατικής φλεγµονώδους απάντησης σχετίζεται µε «υπερµεταβολικές» καταστάσεις όπως σοβαρή κλινικά παγκρεατίτιδα, αιµορραγία, έγκαυµα, πολυτραύµα και άλλες µη λοιµώδεις καταστάσεις. Οι πιο συχνά παρουσιαζόµενες µεταβολικές αλλαγές που σχετίζονται µε SIRS περιλαµβάνουν υπερµεταβολισµό, υπεργλυκαιµία µε αντίσταση στην ινσουλίνη, επιταχυνόµενη λιπόλυση και πρωτεϊνικό καταβολισµό. Σαν αποτέλεσµα των παραπάνω αλλαγών προκύπτει ταχεία απώλεια της καθαρής σωµατικής µάζας. Η ασθένεια σε κρίσιµο στάδιο τυπικά σχετίζεται µε κατάσταση καταβολικού στρες στην οποία οι ασθενείς συνήθως παρουσιάζουν SIRS. Επιπλοκές της φάσης αυτής αποτελούν οι: αυξηµένη λοιµώδης νοσηρότητα, πολύ-οργανική ανωµαλία, παρατεταµένη νοσηλεία και υπέρµετρη θνησιµότητα. Παραδοσιακά, η διατροφική υποστήριξη θεωρείτο επιπρόσθετη φροντίδα σχεδιασµένη έτσι ώστε να προσφέρει το θρεπτικό υπόστρωµα που θα στηρίξει τον ασθενή στην µεταβολική αλλαγή λόγω στρες. Εντούτοις, η εκτενής κατανόηση της µεταβολικής απάντησης στο τραύµα και την «κρίσιµη» ασθένεια είναι απαραίτητη για την διατροφική αξιολόγηση των ασθενών. Υπάρχει µια καθορισµένη ενδοκρινική και µεταβολική απάντηση στο στρες η οποία χαρακτηρίζεται από αυξηµένη ενεργειακή δαπάνη ηρεµίας (REE), πρωτεόλυση και λιπόλυση. Κλινικές εκδηλώσεις αυτής της κατάστασης περιλαµβάνουν πυρετό, αυξηµένο καρδιακό ρυθµό, αυξηµένη κατανάλωση οξυγόνου, υπεργλυκαιµία, µειωµένη περιφερειακή αγγειακή αντίσταση και µειωµένη παραγωγή ουρίας µε υψηλή αποβολή αζώτου. Συχνό φαινόµενο αποτελεί ένα ισχυρά θετικό ισοζύγιο υγρών παράλληλα µε ύπαρξη οιδήµατος. 11

12 Ο συνδυασµός των µεταβολικών µεταβολών που προκύπτουν στην κατάσταση στρες, µε την κατάκλιση και την ανεπαρκή διατροφική πρόσληψη, µπορούν να οδηγήσουν σε γρήγορη και σοβαρή εξάντληση της λείας µυϊκής µάζας. Η εξειδικευµένη διατροφική υποστήριξη δεν µπορεί πλήρως να αποτρέψει ή να αντιστρέψει της µεταβολικές µεταβολές και παρεµβολή στην σύσταση του σώµατος που σχετίζεται µε την «κρίσιµη» νόσο, αλλά µπορεί να βελτιώσει τον ρυθµό του πρωτεϊνικού καταβολισµού. 2.2 ΥΣΘΡΕΨΙΑ Γενικά Ως δυσθρεψία ορίζεται η ελάττωση της καθαρής σωµατικής µάζας συγκριτικά µε την ηλικία, το φύλο, το ύψος και τη δραστηριότητα του ατόµου. Ο όρος περιγράφει ένα ευρύ φάσµα κλινικής έκφρασης που διατρέχει από ήπια σε µέτρια και σοβαρή διαταραχή. Ως σοβαρή δυσθρεψία ορίζεται : Εάν χρησιµοποιηθεί ο είκτης Μάζας Σώµατος (ΒΜΙ: Body Mass Index, Βάρος kg/ Ύψος m 2 ), σοβαρή δυσθρεψία θεωρείται ότι υπάρχει όταν το ΒΜΙ είναι µικρότερο από 16. Απώλεια µεγαλύτερη ή ίση από το 10% του συνήθους βάρους εντός 3 µηνών ή µεγαλύτερη ή ίση από 15% εντός 6 µηνών. Η λευκωµατίνη ορρού είναι µικρότερη από 3g/dl. Η σοβαρή δυσθρεψία οδηγεί σε απώλεια περίπου 20% της πρωτεΐνης σώµατος Επιπτώσεις Η δυσθρεψία επηρεάζει όλα τα όργανα του ανθρώπινου σώµατος, εκτός από τον εγκέφαλο. Η παρουσία της συνοδεύεται από λειτουργικές και µορφολογικές διαταραχές µε σοβαρές κλινικές εκδηλώσεις. (Πίνακας 1) Η σοβαρή δυσθρεψία προσθέτει στην κύρια πάθηση του ασθενούς αύξηση της νοσηρότητας κατά 10-15% και της θνητότητας κατά 1-2%, αύξηση των ηµερών νοσηλείας στην Μονάδα Εντατικής Θεραπείας, αύξηση των ηµερών νοσηλείας στο νοσοκοµείο και αύξηση του κόστους νοσηλείας. 12

13 Για έναν ασθενή που βρίσκεται σε κρίσιµο ή τελικό στάδιο, η δυσθρεψία µπορεί να αποδειχτεί ότι επιβαρύνει περαιτέρω την κατάσταση, µειώνοντας τόσο την ποιότητα ζωής του ασθενούς όσο και το προσδόκιµο χρόνο ζωής. 4 Πίνακας 1: Κλινικές εκδηλώσεις δυσθρεψίας στα διάφορα όργανα του σώµατος. Καρδιά Πνεύµονες Γαστρεντερικό σύστηµα Πάγκρεας Ήπαρ Βραδυκαρδία, ελάττωση φλεβικής επαναφοράς και καρδιακής παροχής, ελάττωση κατανάλωσης οξυγόνου Εξασθένηση αναπνευστικών µυών, ελάττωση αριθµού αναπνοών, της ζωτικής χωρητικότητας και του κατά λεπτό πνευµονικού αερισµού Ελάττωση γαστρικής έκκρισης και κινητικότητας, βλεννογονική ατροφία και µείωση εντερικής µάζας Πιθανή ατροφία των παγκρεατικών κυττάρων και ίνωση α. Μαρασµός/Ηµιασιτία: µείωση της µάζας, απώλεια της πρωτεΐνης και του λίπους του. Έκπτωση των ηπατικών λειτουργιών β. kwashiorkor/υπολευκωµατιναιµική δυσθρεψία: ηπατοµεγαλία µε εναπόθεση γλυκογόνου. Έκπτωση των ηπατικών λειτουργιών Νεφροί Μυοσκελετικό σύστηµα Μείωση της σπειραµατικής διήθησης και επαναρροφητικής ικανότητας Ελάττωση της µυϊκής µάζα, πιθανή απώλεια οστικής µάζας Αιτιολογία Αιτιολογικά η δυσθρεψία αναπτύσσεται ως αποτέλεσµα ασιτίας, ηµιασιτίας, συστηµατικής φλεγµονώδους απάντησης ή συνδυασµός των παραπάνω. 13

14 2.3 ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΥΠΟΘΡΕΨΙΑ. 1. Μεταβολικό µοντέλο ασιτίας. Ασιτία ή ηµιασιτία προκύπτει όταν η πρόσληψη θερµίδων είναι ανεπαρκής σε σχέση µε τις ανάγκες του οργανισµού, ενώ δεν υπάρχει παράλληλα κάποια ενεργός οξεία πάθηση. Γενικά είναι µια παθολογική κατάσταση καλά ανεκτή από τον οργανισµό για διάστηµα ηµερών ή και εβδοµάδων. Ο οργανισµός προσαρµόζεται µε ορµονικές αλλαγές για να καλύψει τις ενεργειακές του ανάγκες, χρησιµοποιώντας τα αποθέµατα γλυκογόνου, τα αποθέµατα λίπους και σε µικρότερο βαθµό τη µυϊκή σκελετική µάζα. Ωστόσο η πρωτεΐνη στους ιστούς των σπλάχνων διατηρείται, καθώς είναι απαραίτητη για την επιβίωση. Εάν η ασιτία / ηµιασιτία είναι σοβαρού βαθµού και παραταθεί χρονικά, εµφανίζεται καχεξία (µαρασµός) µε εκτενή απώλεια της σκελετικής µυϊκής µάζας και του λιπώδους ιστού του σώµατος και συνεπώς σηµαντική µείωση του σωµατικού βάρους. Πρώτη φάση: ιαρκεί 2-4 µέρες. Αυξηµένη αποβολή αζώτου µέσω των ούρων η οποία οφείλεται στην αυξηµένη νεογλυκογένεση από την σωµατική πρωτεΐνη. εύτερη φάση: ιαρκεί µέρες. Η αποβολή αζώτου µέσω των ούρων σταδιακά µειώνεται. Αυτό οφείλεται στην µείωση της µυϊκής µάζας, στην µείωση των θερµιδικών αναγκών και αυξηµένη οξείδωση του λιπώδους ιστού. Τρίτη φάση: Προσαρµογή κετονών. Η αποβολή αζώτου µέσω των ούρων µειώνεται ακόµα περισσότερο. Οι ιστοί οι οποίοι «καίνε» γλυκόζη προσαρµόζονται ώστε να µεταβολίζουν κετόνες. 14

15 Όταν η θερµιδική πρόσληψη είναι µηδενική, η µέση ηµερήσια απώλεια βάρους είναι περίπου 500 γραµµάρια και αποτελείται σε λιπώδη και µυϊκό ιστό ως εξής 2 : Μυϊκός ιστός: γραµ. (36-60%) Λιπώδης ιστός: γραµ. (30-40%) Μετά από 3 4 µέρες ασιτίας, το σώµα ξεκινά να συσσωρεύει νάτριο και νερό. Αυτό µπορεί να οδηγήσει σε συγκράτηση νερού και οίδηµα. Η συγκράτηση νερού µπορεί ωστόσο να υποκρύπτει τόσο τις πιθανές µεταβολές του βάρους όσο και τον χαµένο σωµατικό ιστό. Λανθασµένη εικόνα λόγω οιδήµατος προκύπτει και µε τον ορό πρωτεΐνης, ο οποίος εµφανίζεται σε χαµηλά επίπεδα. Η κινητοποίηση του λίπους αυξάνεται µε χαµηλό ρυθµό και εξαρτάται από τις ενεργειακές ανάγκες του ατόµου. Οι ενεργειακές ανάγκες καθορίζονται από βασικές ενεργειακές απαιτήσεις του οργανισµού (διατήρηση θερµοκρασίας σώµατος, λειτουργία σώµατος κλπ) και την φυσική δραστηριότητα του ατόµου. Θάνατος προκύπτει γενικά από λοίµωξη του αναπνευστικού. Έκπτωση των αναπνευστικών µυών, µε ήδη προ-υπάρχουσα σοβαρή απίσχναση των µυών, οδηγεί σε ανικανότητα «καθαρισµού» των πνευµόνων από φλεγµονώδεις εκκρίσεις µε αποτέλεσµα την πνευµονία. Όταν της περιόδου ασιτίας προηγείται λοίµωξη, η διαδικασία απίσχνασης επιταχύνεται µε αποτέλεσµα τον υπερµεταβολισµό 3. Εάν η απώλεια βάρους είναι µέτρια, ο ασθενής είναι δυνατό να λάβει θρεπτικά συστατικά µέσω της γαστρεντερικής οδού ώστε να αποκατασταθεί το µακροθρεπτικό απόθεµα. 2. Mεταβολικό µοντέλο συστηµατικής φλεγµονώδους κατάστασης. Τα φαινόµενα που σχετίζονται µε την Συστηµατική φλεγµονώδης απάντηση συνοψίζονται στα εξής (Πίνακας 2): Πίνακας 2: Φυσιολογικές αλλαγές που σχετίζονται µε την συστηµατική φλεγµονώδη απάντηση. 15

16 Αλλαγές Όφελος Συνέπειες Πρωτεϊνικός καταβολισµός Υπεργλυκαιµία Κατακράτηση νατρίου και ύδατος Αύξηση σφύξεων και καρδιακής παροχής Υπερπηκτικότητα (αυξηµένη συσσώρευση αιµοπεταλίων) Αυξηµένος τόνος συµπαθητικού συστήµατος Εξασφάλιση επαρκούς υποστρώµατος για την απάντηση οξείας φάσης, τη γλυκονεογένεση, την επούλωση των τραυµάτων και την ανοσολογική λειτουργία Εξασφάλιση διαθεσιµότητας υποστρώµατος ιατήρηση ενδοαγγειακού όγκου ιατήρηση αιµάτωσης οργάνων Οµοιόσταση Αυξηµένη καρδιακή παροχή, Αυξηµένη διάθεση υποστρώµατος (γλυκογονόλυση, λιπόλυση) Απώλεια λειτουργικού ιστού υπολευκωµατιναιµία Υπεργλυκαιµία, Ανοσολογική δυσλειτουργία, Ωσµωτική διούρηση, Υπερωσµωτικότητα, Πρωτεϊνική γλυκοζυλίωση Υπονατριαιµία,Υπερογκαιµία, Πνευµονικό οίδηµα, Συµφορητική καρδιακή ανεπάρκεια, Υποκαλιαιµία, Υποµαγνησιαιµία Αυξηµένο καρδιακό έργο Αύξηση µυοκαρδιακής ισχαιµίας, Αρρυθµίες Αγγειακές µικροθροµβώσεις Πνευµονική εµβολή Φλεβοθρόµβωση Αυξηµένη µυοκαρδιακή ευερεθιστότητα, Υπεργλυκαιµία Αναστολή δράσης ινσουλίνης Εκτροπή της αιµατικής ροπής από το έντερο προς τα ζωτικά όργανα Πηγή: Αρχές Τεχνητής ιατροφής, σελ. 46, Φ.Καλφαρέντζος, Παρισιάνος,

17 2.4 ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕ ΤΟΥΣ ΟΠΟΙΟΥΣ Η ΑΣΘΕΝΕΙΑ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΗΝ ΘΡΕΨΗ. Μια παθολογική κατάσταση επηρεάζει την κατάσταση θρέψης του ασθενούς η οποία µε τη σειρά της επηρεάζει την έκβαση της νόσου. Για τον σχεδιασµό πλάνου για την διατροφική υποστήριξη των ασθενών, είναι απαραίτητο να αξιολογείται εκ των προτέρων ο τρόπος µε τον οποίο αλληλεπιδρά η εκάστοτε παθολογική κατάσταση µε την κατάσταση θρέψης του ασθενούς. Οι υπεύθυνοι µηχανισµοί δυσθρεψίας κατά τη νόσο είναι οι εξής (Πίνακας 3): Υπολειπόµενη πρόσληψη υσαπορρόφηση Υπερµεταβολισµός ή αυξηµένος καταβολισµός Απώλειες µάκρο-, µίκρο- θρεπτικών συστατικών Πίνακας 3: Μηχανισµοί δυσθρεψίας στην κλινική πράξη. Απώλεια όρεξης: Ανορεξία, βουλιµία, σύνδροµο πόνου, φαρµακοθεραπεία, χηµειοθεραπεία. Post-aggressive metabolism Μετεγχειρητική αποχή από τη τροφή, πολυτραυµατικές καταστάσεις. Απόφραξη γαστρεντερικής οδού Υπολειπόµενη πρόσληψη τροφής Υποθρεψία: Παθολογικής φύσης µεταβολή των ενεργειακών και πρωτεϊνικών απαιτήσεων, Ανεπαρκής πρόσληψη τροφής κατά τη διάρκεια της εγκυµοσύνης, Αυξηµένες ενεργειακές και πρωτεϊνικές απαιτήσεις λόγω αυξηµένης φυσικής δραστηριότητας, Νηστεία απόρροια των κοινωνικών προτύπων 17

18 Υπερβολική απώλεια υποστρώµατος Αυξηµένος καταβολισµός Σύνδροµα δυσαπορρόφησης θρεπτικών συστατικών: µετά από γαστρική εκτοµή, Χολόσταση, Νόσος του Crohn, Κληρονοµικές ενζυµοπάθειες (π.χ. δυσανεξία στη λακτόζη), Μετεγχειρητική δυσαπορρόφηση, AIDS Σύνδροµο πρωτεϊνικής ανεπάρκειας Αυξηµένες ανάγκες σε θρεπτικά συστατικά: Λοίµωξη, Κακοήθεις όγκοι (καχεξία ογκολογικών ασθενών), Θεραπείες που κινητοποιούν τον µεταβολισµό (ανοσοκατασταλτικά, χηµειοθεραπείες), Χρόνιες φυµατικές νόσοι Παθήσεις ενδοκρινολογικής φύσης: Αύξηση καταβολικών ορµονών, Υπερθυρεοειδισµός, Έλλειψη αναβολικών ορµονών, Νόσος Addison, Σακχαρώδης ιαβήτης, Νόσος Simmmonds 18

19 3. ΣΙΤΙΣΗ ΚΑΙ ΕΝΥ ΑΤΩΣΗ ΣΤΗΝ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ 3.1 ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ ΝΟΣΟΥΝΤΩΝ ΚΡΙΣΙΜΟΥ ΣΤΑ ΙΟΥ Εισαγωγή Η φλεγµονώδης απάντηση στην ασθένεια σε κρίσιµο στάδιο προκαλεί διάφορες µεταβολικές αλλαγές στον οργανισµό του ασθενούς, µια από τις οποίες είναι ο υπερµεταβολισµός. Ο βαθµός υπερµεταβολισµού του ατόµου προσδιορίζεται κυρίως από τον βαθµό της φλεγµονώδους απάντησης στο τραύµα, παρά το ίδιο το τραύµα. Η έµµεση θερµιδοµετρία είναι ο πιο ακριβής τρόπος για τον προσδιορισµό του µεταβολικού ρυθµού αλλά δεν είναι ευρέως διαθέσιµος, έτσι χρησιµοποιούνται γενικές εξισώσεις εκτίµησης του µεταβολικού ρυθµού. Οι εξισώσεις αυτές είναι πιο ακριβείς όταν η επιρροή της σύνθεσης του σώµατος λόγω των υπαρχουσών φλεγµονών έχει ληφθεί υπόψη. Η παχυσαρκία καθιστά δύσκολο τον προσδιορισµό του ακριβούς µεταβολικού ρυθµού, γι αυτό το λόγο στον παχύσαρκο ασθενή πρέπει να χορηγείται διατροφή µε υψηλή περιεκτικότητα σε πρωτεΐνη αλλά υποθερµιδική, έτσι ώστε να αποφευχθεί η υπέρ- σίτιση Ενεργειακές ανάγκες Ο επακριβής προσδιορισµός των ενεργειακών αναγκών αποτελεί ένα σηµαντικό µέρος της διατροφικής αξιολόγησης των ασθενών σε κρίσιµο στάδιο. Οι ενεργειακές απαιτήσεις µπορούν να υπολογιστούν µέσω εξισώσεων ή να µετρηθούν µε ακρίβεια µέσω της έµµεσης θερµιδοµετρίας. Ωστόσο, οι εξισώσεις πρέπει να χρησιµοποιούνται µε προσοχή καθώς αποτελούν τον λιγότερο ακριβή τρόπο υπολογισµού των ενεργειακών αναγκών. Αφού υπολογιστεί ο µεταβολικός ρυθµός ηρεµίας µε τη χρήση εξισώσεων που αναφέρονται σε υγιή πληθυσµό (π.χ. Harris-Benedict), ο µεταβολικός ρυθµός πολλαπλασιάζεται επί τον παράγοντα του στρες (stress factor). Η χορήγηση θερµίδων ίση µε την ενεργειακή δαπάνη είναι ο επιθυµητός στόχος, αλλά η υποθερµιδική διατροφή σε κάποιες συγκεκριµένες περιπτώσεις είναι αποδεκτή ή ακόµα και η ενδεδειγµένη λύση. Συγκεκριµένα, σύµφωνα µε τις πιο πρόσφατες οδηγίες ο στόχος είναι η χορήγηση θερµίδων µέσω της διατροφής >50%-65% των επιθυµητών ενεργειακών αναγκών, έτσι ώστε να αναδειχθούν πλήρως τα οφέλη της εντερικής σίτισης µέσα στην πρώτη εβδοµάδα της νοσηλείας. 10 Εάν περάσει χρονικό διάστηµα 7-10 ηµερών µε παράλληλη 19

20 αποκλειστική τεχνητή σίτιση εντερικά και δεν έχει επιτευχθεί ακόµα ο στόχος του 100% των ενεργειακών αναγκών, κρίνεται απαραίτητη η συµπληρωµατική παρεντερική σίτιση. Αντιθέτως, σε καµία περίπτωση δεν ενδείκνυται το θετικό ισοζύγιο θερµίδων. Η παχυσαρκία εντείνει την δυσκολία επιτυχηµένης πρόβλεψης του µεταβολικού ρυθµού. Γι αυτό το λόγο στον παχύσαρκο ασθενή προτείνεται η υψηλά πρωτεϊνική υποθερµική σίτιση έτσι ώστε να αποφευχθούν οι επιπτώσεις της υπερσίτισης. Ειδικότερα, οι οδηγίες υποδεικνύουν για ασθενή µε ΜΣ >30, εντερική σίτιση µε θερµιδικό φορτίο όχι πάνω από το 60%-70% των επιθυµητών ενεργειακών αναγκών ή αλλιώς kcal/ kg πραγµατικού βάρους ανά ηµέρα (ή 22-25kcal /kg ιδανικού βάρους ηµερησίως). Η πρωτεΐνη πρέπει να χορηγείται σε ένα εύρος 2.0 g/kg ιδανικού σωµατικού βάρους ηµερησίως για ασθενείς µε ΜΣ 30-40, και 2.5 g/kg ιδανικού βάρους ανά ηµέρα για ΜΣ Η επιτοµή των κλινικών εκδηλώσεων οποιασδήποτε ασθένειας σε κρίσιµο στάδιο, είναι ο αυξηµένος µυϊκός καταβολισµός και η απώλεια αζώτου. Ο υπερµεταβολισµός θεωρείται ότι «συµπορεύεται» µε αυτήν την µεταβολική φάση, διότι και τα δυο αποτελούν συµπτώµατα της φλεγµονώδους απάντησης Μακροθρεπτικά συστατικά Πρωτεΐνη. Στον τοµέα της εντατικής θεραπείας, η πρωτεΐνη αποτελεί το πιο σηµαντικό µακροθρεπτικό συστατικό για επούλωση τραυµάτων, προστασία ανοσολογικής λειτουργίας και διατήρηση της καθαρής µάζας σώµατος. Για τους περισσότερους ασθενείς σε κρίσιµο στάδιο, οι πρωτεϊνικές απαιτήσεις είναι µεγαλύτερες αναλογικά µε τις ενεργειακές τους απαιτήσεις και γι αυτό το λόγο δεν καλύπτονται από την απλή χορήγηση σκευασµάτων εντερικής σίτισης. Η µεταβολική απάντηση σε µια νόσο σε κρίσιµο στάδιο χαρακτηρίζεται από υπερµεταβολισµό, υπεργλυκαιµία, αυξηµένη λιπόλυση και πρωτεϊνικό καταβολισµό. H πρωτεΐνη των σκελετικών µυών διασπάται και τα αµινοξέα χρησιµοποιούνται για την γλυκονεογένεση και την πρωτεινοσύνθεση. Αυτές οι µεταβολικές αλλαγές, µαζί µε την ανάπαυση και την υποβέλτιστη πρόσληψη θρεπτικών συστατικών, συντελούν στην εξάντληση της καθαρής µάζας σώµατος. Η διατροφική υποστήριξη 20

21 στους κρίσιµα ασθενείς πρέπει να παρέχει θρέψη σύµφωνη µε την κλινική κατάσταση του ασθενούς, την διατροφική του κατάσταση, και την επιλεγµένο οδό χορήγησης της τεχνητής διατροφής. Ακόµα, είναι απαραίτητη η αποφυγή ή η αντιµετώπιση ανεπαρκειών σε µάκρο- ή µίκρο- θρεπτικά συστατικά, η παροχή κατάλληλων δόσεων θρεπτικών στοιχείων συµβατών µε τον αντίστοιχο ατοµικό µεταβολικό ρυθµό, η αποτροπή επιπλοκών σχετικά µε τον τρόπο χορήγησης των θρεπτικών συστατικών και τέλος η βελτίωση της κατάστασης του ασθενούς σχετικά µε την νοσηρότητα της ασθένειας (σύνθεση του σώµατος, αναδόµηση ιστών, οργανική λειτουργία). Σύµφωνα µε τις οδηγίες του ASPEN, οι πρωτεϊνικές απαιτήσεις τέτοιων ασθενών µε ΜΣ<30, εκτιµώνται g/kg πραγµατικού βάρους ανά ηµέρα, 10 και σε περιπτώσεις εγκαύµατος ή πολυ- τραυµατιών µπορεί να είναι ακόµα µεγαλύτερες. 3.2 ΘΡΕΠΤΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ Η ανάγκη της σίτισης στα νοσηλευτικά ιδρύµατα είναι δεδοµένη, όµως η σηµασία της διατροφικής υποστήριξης είναι ιδιαίτερα εµφανής στην Μονάδα Εντατικής Θεραπείας. Μακροπρόθεσµους στόχους της θρεπτικής υποστήριξης αποτελούν η συντήρηση της καθαρής σωµατικής µάζας, η διατήρηση της ανοσοποιητικής λειτουργίας και η αποφυγή µεταβολικών επιπλοκών. Πρόσφατα, οι παραπάνω στόχοι έχουν επικεντρωθεί στην θεραπεία του ασθενούς µέσω της χορήγησης τεχνητής διατροφής, επιχειρώντας συγκεκριµένα την εξασθένιση της µεταβολικής αλλαγής λόγω στρες, την αποτροπή τραυµατισµού της κυτταρικής οξείδωσης και τέλος την διαφοροποίηση της ανοσολογικής απάντησης. Η διαφοροποίηση της διατροφικής αντιµετώπισης του µεταβολικού στρες σε µια κρίσιµη νόσο περιλαµβάνει την πρώιµη εντερική διατροφή, την απαραίτητη χορήγηση µάκρο- και µίκρο- θρεπτικών συστατικών και τον λεπτοµερή έλεγχο της γλυκαιµίας. Η σίτιση του ασθενούς αρχικά χρησιµοποιώντας την γαστρεντερική οδό, θεωρείται µια προνοητική θεραπευτική µέθοδος, η οποία µπορεί να µειώσει την σοβαρότητα της ασθένειας, να ελαχιστοποιήσει τις επιπλοκές, να µειώσει την διάρκεια νοσηλείας στην ΜΕΘ και να επηρεάσει θετικά το τελικό αποτέλεσµα της υγείας του ασθενούς. 21

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 13: ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Η χορήγηση διατροφής δεν ΠΡΕΠΕΙ να ξεπερνά την ικανότητα χρησιμοποίησης/οξείδωσης τους απο τον οργανισμό ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 12: HIV Ο HIV έχει συνδεθεί με κακή θρέψη και με το σύνδρομο απώλειας καθαρής σωματικής μάζας και λιπώδους ιστού (AIDS wasting syndrome). Η απώλεια σωματικού

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Αλεξία Θωμοπούλου MSc, Διατροφολόγος- Κλινική Διαιτολόγος, Ειδική στον καρκίνο

Γράφει: Αλεξία Θωμοπούλου MSc, Διατροφολόγος- Κλινική Διαιτολόγος, Ειδική στον καρκίνο Γράφει: Αλεξία Θωμοπούλου MSc, Διατροφολόγος- Κλινική Διαιτολόγος, Ειδική στον καρκίνο Η αντιμετώπιση του ογκολογικού ασθενή είναι μια περίπλοκη υπόθεση διότι εκτός από την κύρια θεραπεία (είτε χημειοθεραπεία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ: ΠΑΓΚΡΕΑΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΠΑΓΚΡΕΑΤΙΤΙΔΑ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Πρόληψη/ αντιμετώπιση κακής θρέψης Πρόληψη της απώλειας βάρους Αντιμετώπιση της

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 14: ΤΡΑΥΜΑ Η διατροφική υποστήριξη κρίνεται απαραίτητη κατά την φλεγμονώδη και μεταβολική φάση διότι βελτιώνει σημαντικά την έκβαση του ασθενούς. Η μέτρια

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 2: ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 2: ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 2: ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια 25% - 40% των ασθενών με ΧΑΠ υποσιτίζονται. ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Πρόληψη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 18: ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 18: ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 18: ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΝΕΥΡΟΓΕΝΗΣ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Οι ασθενείς με νευρογενή ανορεξία παρουσιάζουν σημαντική απώλεια βάρους, είναι ανορεκτικοί και υποφέρουν από

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 3: ΗΠΑΤΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΗΠΑΤΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Πρόληψη της απώλειας βάρους Ενίσχυση προγράμματος αποκατάστασης ΕΡΓΑΛΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 5: ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΙΔΙΟΠΑΘΗΣ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗΣ ΝΟΣΟΣ ΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 5: ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΙΔΙΟΠΑΘΗΣ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗΣ ΝΟΣΟΣ ΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 5: ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΙΔΙΟΠΑΘΗΣ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗΣ ΝΟΣΟΣ ΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ Νόσος Crohn ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Πρόληψη και αντιμετώπιση της κακής θρέψης Πρόληψη της απώλειας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 6: ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΑ ΤΕΛΙΚΟΥ ΣΤΑΔΙΟΥ ΝΕΦΡΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ Η νεφρική υποκατάσταση (αιμοδιάλυση) οδηγεί στις ακόλουθες απώλειες: αμινοξέων (2gr/ώρα διάλυσης) και γλουταμίνης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 5 ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 5 ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 5 ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Σύνδρομο βραχέος εντέρου ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Πρόληψη/αντιμετώπιση της κακής θρέψης Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Προσαρμογή του εναπομείναντος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ : ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Τα παιδιά παρουσιάζουν υψηλό μεταβολικό ρυθμό (3 4 φορές μεγαλύτερος των ενηλίκων). Έχουν αυξημένες ανάγκες για ανάπτυξη. Έχουν αυξημένες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ»

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΣΧΕΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ Πρόληψη εμφάνισης νοσημάτων Θεραπεία ασθενών στο χώρο του νοσοκομείου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΗΝΑ 22/12/2015. Κύριοι,

ΑΘΗΝΑ 22/12/2015. Κύριοι, ΠΡΟΣ 5 η ΥΠΕ Θεσσαλίας & Στερεάς Ελλάδας ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΛΑΡΙΣΑΣ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΛΑΡΙΣΑΣ «ΚΟΥΤΛΙΜΠΑΝΕΙΟ & ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΕΙΟ» ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ ΤΗΣ ΕΔΡΑΣ ΛΑΡΙΣΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ Ιούλιος 2009 Το παρόν έγγραφο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙA 4 η Υ.ΠΕ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ-ΘΡΑΚΗΣ Δράμα 18-2- 2014 ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΔΡΑΜΑΣ Αρ. Πρωτ. 1794

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙA 4 η Υ.ΠΕ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ-ΘΡΑΚΗΣ Δράμα 18-2- 2014 ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΔΡΑΜΑΣ Αρ. Πρωτ. 1794 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙA 4 η Υ.ΠΕ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ-ΘΡΑΚΗΣ Δράμα 18-2- 2014 ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΔΡΑΜΑΣ Αρ. Πρωτ. 1794 ΘΕΜΑ: «Ανάρτηση προδιαγραφών προς διαβούλευση στο Site του Νοσοκομείου» Δημόσια διαβούλευση Τεχνικών

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΟΥ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥ ΑΣΘΕΝΗ ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΣΤΗ ΜΕΘ

ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΟΥ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥ ΑΣΘΕΝΗ ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΣΤΗ ΜΕΘ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΟΥ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥ ΑΣΘΕΝΗ ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΣΤΗ ΜΕΘ Χ Ο Ν Δ Ρ Ο Μ Α Τ Ι Δ Ο Υ Μ Α Ρ Ι Α Ν Ο Σ Η Λ Ε Υ Τ Ρ Ι Α T E, M S C, Μ Ε Θ Α, Π Γ Ν Α Χ Ε Π Α ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ.. Όπως είναι ευρέως

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙA 4 η Υ.ΠΕ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ-ΘΡΑΚΗΣ Δράμα 14-11- 2013 ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΔΡΑΜΑΣ Αρ. Πρωτ. 10637

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙA 4 η Υ.ΠΕ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ-ΘΡΑΚΗΣ Δράμα 14-11- 2013 ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΔΡΑΜΑΣ Αρ. Πρωτ. 10637 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙA 4 η Υ.ΠΕ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ-ΘΡΑΚΗΣ Δράμα 14-11- 2013 ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΔΡΑΜΑΣ Αρ. Πρωτ. 10637 ΘΕΜΑ: «Ανάρτηση προδιαγραφών προς διαβούλευση στο Site του Νοσοκομείου» Δημόσια διαβούλευση Τεχνικών

Διαβάστε περισσότερα

Από τον Κώστα κουραβανα

Από τον Κώστα κουραβανα Από τον Κώστα κουραβανα Περιεχόμενα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Ορμονικοί-Γονιδιακοί-παράγοντες Επιπτώσεις στην υγεία Θεραπεία-Δίαιτα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Παχυσαρκία είναι κλινική κατάσταση στην

Διαβάστε περισσότερα

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012»

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» «Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 Ηλίας Ν. Μυγδάλης Συντονιστής Διευθυντής Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκοµείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα 9o Πανελλήνιο Συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

Τα οφέλη της λαπαροσκοπικής χολοκυστεκτομής στην πράξη - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Δευτέρα, 27 Δεκέμβριος :17

Τα οφέλη της λαπαροσκοπικής χολοκυστεκτομής στην πράξη - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Δευτέρα, 27 Δεκέμβριος :17 Απαντά ο κ. Θεμιστοκλής Ευκαρπίδης, Γενικός Χειρουργός Ίσως λίγοι από εμάς να είμαστε ενημερωμένοι για τη σπουδαία εργασία που εκτελεί στο σώμα μας, ένα από τα όργανα του, η χοληδόχος κύστη. Εκεί μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΝΗΣΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΡΑΦΕΝΤΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ Tον ανθρώπινο µεταβολισµό το χαρακτηρίζουν δύο στάδια. Tοπρώτοείναιηκατάστασητουοργανισµούµετά

ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΝΗΣΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΡΑΦΕΝΤΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ Tον ανθρώπινο µεταβολισµό το χαρακτηρίζουν δύο στάδια. Tοπρώτοείναιηκατάστασητουοργανισµούµετά ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΝΗΣΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΡΑΦΕΝΤΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ Tον ανθρώπινο µεταβολισµό το χαρακτηρίζουν δύο στάδια. Tοπρώτοείναιηκατάστασητουοργανισµούµετά απόκάποιογεύµα, οπότετοαίµαείναιπλούσιοσε θρεπτικές ύλες από

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΙΑΤΡΟΦΗΣ Νούς υγιής εν σώµατι υγιή ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΙΑΤΡΟΦΗΣ ιατροφή και Υγεία Η υγεία αλλά και η νόσος είναι καταστάσεις που δεν οφείλονται ποτέ σε ένα µόνο παράγοντα. Οι κύριες οµάδες παραγόντων

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ*

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ* ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΗΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΚΑΛΟΓΙΑΝΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ Α ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΗΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΚΑΛΟΓΙΑΝΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ Α ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΚΑΛΟΓΙΑΝΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ Α ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑ Kcal/gr ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ 4 ΛΙΠΗ 9 ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ 4 ΑΝΟΡΓΑΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ - ΑΝΟΡΓΑΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Βιταμίνες Υδατοδιαλυτές

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 e-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα III. Τροποποιήσεις των σχετικών παραγράφων της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και των φύλλων οδηγιών χρήσης

Παράρτημα III. Τροποποιήσεις των σχετικών παραγράφων της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και των φύλλων οδηγιών χρήσης Παράρτημα III Τροποποιήσεις των σχετικών παραγράφων της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και των φύλλων οδηγιών χρήσης Σημείωση: Οι σχετικές παράγραφοι της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του

Διαβάστε περισσότερα

Γαστροστομία. Αθηνά Καπράλου,MD. Γενικός Χειρουργός. Δεκέμβριος, 2013

Γαστροστομία. Αθηνά Καπράλου,MD. Γενικός Χειρουργός. Δεκέμβριος, 2013 Γαστροστομία Αθηνά Καπράλου,MD Γενικός Χειρουργός Δεκέμβριος, 2013 ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΓΙΑ ΓΑΣΤΡΟΣΤΟΜΙΑ Νευρολογικές παθήσεις Ογκολογικές παθήσεις Άλλες κλινικές καταστάσεις Α.Ε.Ε. Όγκοι ώτων Ανορεξία/ Άρνηση

Διαβάστε περισσότερα

Η απώλεια του καλίου μειώνει την διεγερσιμότητα των μυϊκών κυττάρων (μυϊκή κόπωση

Η απώλεια του καλίου μειώνει την διεγερσιμότητα των μυϊκών κυττάρων (μυϊκή κόπωση Ηλεκτρολύτες Η απώλεια του καλίου μειώνει την διεγερσιμότητα των μυϊκών κυττάρων (μυϊκή κόπωση Αυξάνεται με την οξεία, έντονη σωματική άσκηση (προσωρινή αύξηση), από υπερβολική χρήση νατρίου, ανεπαρκή

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα ΙΙΙ Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και του φύλλου οδηγιών χρήσης

Παράρτημα ΙΙΙ Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και του φύλλου οδηγιών χρήσης Παράρτημα ΙΙΙ Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και του φύλλου οδηγιών χρήσης Σημείωση: Αυτές οι τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της περίληψης

Διαβάστε περισσότερα

Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας

Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Επαγγελματίες υγείας και υπηρεσίες υγείας Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Σύσταση 40: Συστήνεται να γίνεται εκτίμηση των αναγκών του ασθενή, συμβουλευτική σε προγράμματα

Διαβάστε περισσότερα

Κατανάλωση υγρών και τροφίµων κατά τη διάρκεια της άσκησης

Κατανάλωση υγρών και τροφίµων κατά τη διάρκεια της άσκησης Κατανάλωση υγρών και τροφίµων κατά τη διάρκεια της άσκησης Μακρυλλός.Γ. Μιχάλης Msc Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Sports Nutrition @ Human Metabolism Γενικά Η παρατεταµένη άσκηση υψηλής έντασης

Διαβάστε περισσότερα

ΘΈΜ Α: Λάρισα 25-4-2013 Πρωτ.:20477 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ

ΘΈΜ Α: Λάρισα 25-4-2013 Πρωτ.:20477 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ . ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ Λάρισα 25-4-13 Πρωτ.:477 Α/Α 5 η Υγειονομική Περιφέρεια Θεσσαλίας & Στερεάς Ελλάδας Π. Γ.Ν. ΛΑΡΙΣΑΣ- Γ.Ν.ΛΑΡΙΣΑΣ«ΚΟΥΤΛΙΜΠΑΝΕΙΟ &ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΕΙΟ» Ταχ. Δ/νση: Μεζούρλο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ Από την καρδιοπνευμονική στην καρδιοεγκεφαλική αναζωογόνηση ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ Μαρία Ι. Σεφέρου Ειδικευόμενη Καρδιολογίας Σισμανόγλειο Γ.Ν.Α. ΑΝΑΚΟΠΗ Ηλεκτρική Φάση Κυκλοφορική Φάση Μεταβολική Φάση ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑ ΙΕΡΑΠΕ ΒΕΝΙΖΕΛ ΕΙΟ ΠΑΓΝΗ ΧΑΝΙΑ ΡΕΘΥΜΝ Ο. ΣΥΝΟΛΙΚ Η ΠΟΣΟΤΗΤ Τιμή Α Μονάδας ΦΠΑ 23% ΦΠΑ 13% ΠΑΡΑΤΗΡ. Ποσότητα Ποσότητα ΚΩΔΙΚΟ Σ

ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑ ΙΕΡΑΠΕ ΒΕΝΙΖΕΛ ΕΙΟ ΠΑΓΝΗ ΧΑΝΙΑ ΡΕΘΥΜΝ Ο. ΣΥΝΟΛΙΚ Η ΠΟΣΟΤΗΤ Τιμή Α Μονάδας ΦΠΑ 23% ΦΠΑ 13% ΠΑΡΑΤΗΡ. Ποσότητα Ποσότητα ΚΩΔΙΚΟ Σ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΖΗΤΟΥΜΕΝΩΝ ΕΙΔΩΝ ΤΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΤΑΚΤΙΚΟΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΑΝΟΙΚΤΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑΣ ΕΝΤΕΡΙΚΩΝ ΤΡΟΦΩΝ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ - Γ.Ν "ΒΕΝΙΖΕΛΕΙΟ" ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

Μέρα Νταλαντύσε Αχµέτι Φλούτουρα

Μέρα Νταλαντύσε Αχµέτι Φλούτουρα Μέρα Νταλαντύσε Αχµέτι Φλούτουρα πολυσύνθετο εξελισσόµενο θέµα Τέλη 90 ο ιό ήταν θανατηφόρο Σύνδροµο επίκτητη ανοσολογική ανεπάρκεια (AIDS) 1998 πρώτε αποτελεσµατικέ θεραπείε Χρόνιο νόσηµα Ο φορέα συνεχίζει

Διαβάστε περισσότερα

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Διάλεξη 5: Σακχαρώδης Διαβήτης και Άσκηση Υπεύθυνη Μαθήματος: Χ. Καρατζαφέρη Διδάσκοντες: Χ. Καρατζαφέρη, Γ. Σακκάς, Α. Καλτσάτου 2013-2014 Διάλεξη 5 ΤΕΦΑΑ, ΠΘ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΛΑΘΟΣΦΑΙΡΙΣΤΩΝ/-ΡΙΩΝ

ΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΛΑΘΟΣΦΑΙΡΙΣΤΩΝ/-ΡΙΩΝ ΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΛΑΘΟΣΦΑΙΡΙΣΤΩΝ/-ΡΙΩΝ Η επαρκής πρόσληψη όλων των θρεπτικών συστατικών αποτελεί τη βάση της προσφοράς της διατροφής στην επιτυχία του αθλητή. Βασίλης Μούγιος Καθηγητής βιοχηµείας της άσκησης http://users.auth.gr/mougios

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας»

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Παρουσίαση Κλινικής Περίπτωσης : Χατζοπούλου Μ., Νοσηλεύτρια ΠΕ, MSc,

Διαβάστε περισσότερα

«Οι Top Τροφές για απώλεια βάρους!», από την Μαργαρίτα Μυρισκλάβου Τελειοφ. Διαιτολόγο Διατροφολόγο και το logodiatrofis.gr!

«Οι Top Τροφές για απώλεια βάρους!», από την Μαργαρίτα Μυρισκλάβου Τελειοφ. Διαιτολόγο Διατροφολόγο και το logodiatrofis.gr! «Οι Top Τροφές για απώλεια βάρους!», από την Μαργαρίτα Μυρισκλάβου Τελειοφ. Διαιτολόγο Διατροφολόγο και το logodiatrofis.gr! Γνωρίζεις ποιες είναι οι τροφές που θα σε βοηθήσουν στην απώλεια βάρους; Δεν

Διαβάστε περισσότερα

«Τρώτε μήλα για δέκα λόγους υγείας!», από την Χριστίνα Ι. Μπουντούρη, Γενικό Οικογενειακό Ιατρό και τo iatropedia.gr!

«Τρώτε μήλα για δέκα λόγους υγείας!», από την Χριστίνα Ι. Μπουντούρη, Γενικό Οικογενειακό Ιατρό και τo iatropedia.gr! «Τρώτε μήλα για δέκα λόγους υγείας!», από την Χριστίνα Ι. Μπουντούρη, Γενικό Οικογενειακό Ιατρό και τo iatropedia.gr! Όλοι γνωρίζουν την παροιμία»ένα μήλο την ημέρα τον γιατρό τον κάνει πέρα». Πλέον έχει

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

συκώτι (ήπαρ) στομάχι χοληδόχος κύστη πάγκρεας δωδεκαδάκτυλο έντερο

συκώτι (ήπαρ) στομάχι χοληδόχος κύστη πάγκρεας δωδεκαδάκτυλο έντερο Αλκοόλ και ασθένειες του Συκωτιού (Πηγή: http://www.patient.co.uk/health/alcohol-and-liver-disease) Απόδοση στα ελληνικά: Αθανάσιος Μπάκας (υπεύθυνος του προγράμματος) Η κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων αλκοόλ

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων Φ.Ν. Σκοπούλη Καθηγήτρια τον Χαροκόπειου Πανεπιστημίου Αθηνών συστηματικός ερυθηματώδης λύκος θεωρείται η κορωνίδα των αυτοάνοσων

Διαβάστε περισσότερα

Ακούει την καρδιά σας!

Ακούει την καρδιά σας! Ακούει την καρδιά σας! Καρδιοαναπνευστική αποκατάσταση ΕΞΑΤΟΜΙΚΕΥΜΕΝΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΟΛΙΣΤΙΚΗΣ ΑΠΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ Όταν η καρδιά φέρνει τα πάνω κάτω Ένα οξύ καρδιολογικό πρόβλημα ή ένα χειρουργείο

Διαβάστε περισσότερα

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος Ερωτήσεις Αξιολόγησης Εργαστηριακού Μαθήματος Θέμα: «Κεντρική Φλεβική Πίεση» 1. Τι είναι η Κεντρική Φλεβική Πίεση (ΚΦΠ); Είναι η υδροστατική πίεση των μεγάλων φλεβών που είναι πλησιέστερα στην καρδιά,

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις και αντιθέσεις στη Λαπαροσκοπική Χειρουργική - η Αναισθησιολογική Άποψη Δρ. Ράνια Πατρώνη Δ/ντρια Αναισθησιολογίας ΠΓΝ Πατρών «ο Άγιος Ανδρέας» Λαπαροσκοπική Χειρουργική: Προτερήματα Προτερήματα:

Διαβάστε περισσότερα

Νοσηλευτικά Πρωτόκολλα διαχείρισης καρδιολογικών ασθενών στην εξωνεφρική κάθαρση. Μονάδα Τεχνητού Νεφρού ΠΓΝ «Αττικόν», Αθήνα

Νοσηλευτικά Πρωτόκολλα διαχείρισης καρδιολογικών ασθενών στην εξωνεφρική κάθαρση. Μονάδα Τεχνητού Νεφρού ΠΓΝ «Αττικόν», Αθήνα Νοσηλευτικά Πρωτόκολλα διαχείρισης καρδιολογικών ασθενών στην εξωνεφρική κάθαρση { Μονάδα Τεχνητού Νεφρού ΠΓΝ «Αττικόν», Αθήνα Το νοσηλευτικό έργο στις ΜΤΝ Σκοπός της η παροχή εξειδικευµένης φροντίδας

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ/ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ

ΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ/ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ/ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Μαρία Μπασκίνη-Αρσένη, MSc, RD Κλινική ιαιτολόγος, Ειδική ιατροφολόγος Εσπερινό Λύκειο Αµπελοκήπων 11 εκεµβρίου 2014 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ (SmPC) NEPHROTECT. 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ Nephrotect, διάλυµα για έγχυση

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ (SmPC) NEPHROTECT. 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ Nephrotect, διάλυµα για έγχυση ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ (SmPC) NEPHROTECT 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ Nephrotect, διάλυµα για έγχυση 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ 1000 ml περιέχουν: L-isoleucine

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΘΕΟΦΙΛΟΣ ΚΩΛΕΤΤΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΠΑΛΟΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΠΑΛΤΟΓΙΑΝΝΗΣ ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙ ΗΣ ΜΑΡΙΑ ΑΓΓΕΛΑΚΗ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΒΛΑΧΟΣ ΑΓΑΘΟΚΛΕΙΑ ΜΗΤΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ηπειρος Προτάσεις για πιλοτικό πρόγραµµα πρόληψης και αντιµετώπισης των καρδιαγγειακών νοσηµάτων

Ηπειρος Προτάσεις για πιλοτικό πρόγραµµα πρόληψης και αντιµετώπισης των καρδιαγγειακών νοσηµάτων Ηπειρος Προτάσεις για πιλοτικό πρόγραµµα πρόληψης και αντιµετώπισης των καρδιαγγειακών νοσηµάτων Λάµπρος Μιχάλης Καθηγητής Καρδιολογίας, Ιατρικής Σχολής Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων Σκοπός πιλοτικού προγράµµατος

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

Η υπο- αντιμετώπιση του πόνου.

Η υπο- αντιμετώπιση του πόνου. Η υπο- αντιμετώπιση του πόνου. Ο όρος ολιγοαναλγησία χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά το 1989 από τους Wilson και Pendleton σε μία εργασία σχετική με την πλημμελή αντιμετώπιση του πόνου των προσερχόμενων

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή και ηλικιωμένοι

Διατροφή και ηλικιωμένοι Διατροφή και ηλικιωμένοι Η διατροφή αποτελεί τη σημαντικότερη ανάγκη για τη διατήρηση της ανθρώπινη ζωής σε όλα τα στάδιά της. Το είδος και η ποσότητα της τροφής που χρειάζεται ο άνθρωπος εξαρτάται από

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ

ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Το στρες Πρώτη νευροενδοκρινολογική απάντηση Δεύτερη νευροενδοεκρινολογική απάντηση Ο υποθάλαμος Κορτιζόλη

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικές Ασθένειες & Άσκηση

Μεταβολικές Ασθένειες & Άσκηση Μεταβολικές Ασθένειες & Άσκηση Σακκάς Γεώργιος PhD, Κλινικός Εργοφυσιολόγος Εθνικό Κέντρο Έρευνας και Τεχνολογίας ΕΚΕΤΑ & Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας gsakkas@med.uth.gr Οξεία είναι μια κατάσταση η οποία εκδηλώνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΊΜΗ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΕΠΙΚΕΙΜΕΝΗΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΚΑΙ ΤΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΕΠΕΙΓΟΥΣΑΣ ΑΠΟΚΡΙΣΗΣ

ΠΡΩΊΜΗ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΕΠΙΚΕΙΜΕΝΗΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΚΑΙ ΤΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΕΠΕΙΓΟΥΣΑΣ ΑΠΟΚΡΙΣΗΣ ΠΡΩΊΜΗ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΕΠΙΚΕΙΜΕΝΗΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΚΑΙ ΤΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΕΠΕΙΓΟΥΣΑΣ ΑΠΟΚΡΙΣΗΣ ΜΑΥΡΟΓΙΑΝΝΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ,MSc ΜΟΝΑΔΑ ΕΜΦΡΑΓΜΑΤΩΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΕΙΟ Γ.Ν.Ν.ΙΩΝΙΑΣ Επιδημιολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Α.Τ.Ε.Ι.ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Α.Τ.Ε.Ι.ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Α.Τ.Ε.Ι.ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑ-ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΔΕΡΜΑΤΟΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑ Το δέρμα αποτελείται από 2 στιβάδες: i. Επιδερμίδα ii. Κυρίως δέρμα ή χόριο ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ Κυριότερες λειτουργίες δέρματος: i.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ. ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα. Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου

ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ. ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα. Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου ΕΓΚΑΙΡΗ ΙΑΓΝΩΣΗ & ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα ιευθύντρια Β Παθολογικής Κλινικής Γ.Ν. Χανίων Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου Πινακοθήκη ήµου Χανίων, 17/02/2012 Συχνότητα του

Διαβάστε περισσότερα

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία.

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Παχυσαρκία είναι η παθολογική αύξηση του βάρους του σώματος, που οφείλεται σε υπερβολική συσσώρευση λίπους στον οργανισμό. Παρατηρείται γενικά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΕΦΟΣ Θ.

ΣΤΕΦΟΣ Θ. Επηρεάζει την αύξηση του βάρους κατά τη διάρκεια της κύησης Επηρεάζει τη μακροχρόνια διατήρηση των προσληφθέντων κιλών κατά τη διάρκεια της κύησης (5-9μήνες) Επηρεάζει την εμφάνιση παχυσαρκίας σε γυναίκες

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της ΜΕΘ στη δωρεά οργάνων

Ο ρόλος της ΜΕΘ στη δωρεά οργάνων Ο ρόλος της ΜΕΘ στη δωρεά οργάνων Ανδρέας Π. Καραμπίνης Διευθυντής ΜΕΘ Π.Γ.Ν.Α. «Γ. Γεννηματάς» μεταμόσχευση ιστών και οργάνων αποτελεί σήμερα ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα της σύγχρονης ιατρικής

Διαβάστε περισσότερα

Σχετιζομενος Με Το NLRP-12 Υποτροπιαζων Πυρετος

Σχετιζομενος Με Το NLRP-12 Υποτροπιαζων Πυρετος www.printo.it/pediatric-rheumatology/cy/intro Σχετιζομενος Με Το NLRP-12 Υποτροπιαζων Πυρετος Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΟΣ ΜΕ ΤΟ NLRP12 ΥΠΟΤΡΟΠΙΑΖΩΝ ΠΥΡΕΤΟΣ 1.1 Τι είναι; Ο σχετιζόμενος με

Διαβάστε περισσότερα

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Για χρόνια, οι καταναλωτές µαθαίνουν για τα οφέλη της µείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων µε τη λήψη ωµέγα-3 λιπαρών οξέων. Αυτή η άποψη έχει επικρατήσει,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ: ΜΑΡΙΑ ΣΚΟΥΡΟΛΙΑΚΟΥ ΕΠΙΚΟΥΡΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟΥ ΠΑΝ/ΜΙΟΥ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΟΦ

ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ: ΜΑΡΙΑ ΣΚΟΥΡΟΛΙΑΚΟΥ ΕΠΙΚΟΥΡΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟΥ ΠΑΝ/ΜΙΟΥ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΟΦ ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ: ΜΑΡΙΑ ΣΚΟΥΡΟΛΙΑΚΟΥ ΕΠΙΚΟΥΡΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟΥ ΠΑΝ/ΜΙΟΥ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΟΦ Θεραπευτικά Πρωτόκολλα Συνταγογραφίας: Τι είναι τα Θεραπευτικά Πρωτόκολλα Συνταγογραφίας (ΘΠΣ) Ως ΘΠΣ θεσπίστηκαν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΔΙΟΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ

ΚΑΡΔΙΟΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΚΑΡΔΙΟΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ Άννα Ιµπρισίµη, ΤΕ Νοσηλεύτρια, Δ Παθολογική κλινική, ΓΝΘ «Ιπποκράτειο» Δάφνη Μαυροπούλου, ΤΕ Νοσηλεύτρια, Δ Παθολογική κλινική, ΓΝΘ «Ιπποκράτειο» Ελένη Καλαϊτζή,

Διαβάστε περισσότερα

Σάββατο 15/11/2014, ώρα 14.30 15.30

Σάββατο 15/11/2014, ώρα 14.30 15.30 Σάββατο 15/11/2014, ώρα 14.30 15.30 ΝΟΣΗΛΕΙΑ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΠΝΕΥΜΟΝΙΑ ΣΧΕΤΙΖΌΜΕΝΗ ΜΕ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΗΡΑ ΣΕ ΜΕΘ. ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΩΝ ΜΕ ΤΗΝ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΚΕΝΤΡΙΚΟΥ ΦΛΕΒΙΚΟΥ ΚΑΘΕΤΗΡΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΛΟΙΜΩΞΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Διαβήτης. Ακούμε καθημερίνα γύρω μας πως εκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο πάσχουν από διαβήτη ή παχυσαρκία. Όμως, τι πραγματικά είναι αυτό; Τι ειναι ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

ΙΩΑΝΝΗΣ Η. ΓΚΡΙΝΙΑΤΣΟΣ Επίκουρος Καθηγητής Χειρουργικής ΕΚΠΑ Α Χειρουργική Κλινική ΛΑΙΚΟ Νοσοκομείο

ΙΩΑΝΝΗΣ Η. ΓΚΡΙΝΙΑΤΣΟΣ Επίκουρος Καθηγητής Χειρουργικής ΕΚΠΑ Α Χειρουργική Κλινική ΛΑΙΚΟ Νοσοκομείο ΙΩΑΝΝΗΣ Η. ΓΚΡΙΝΙΑΤΣΟΣ Επίκουρος Καθηγητής Χειρουργικής ΕΚΠΑ Α Χειρουργική Κλινική ΛΑΙΚΟ Νοσοκομείο Ως ΓΕΣ χαρακτηρίζεται κάθε επικοινωνία: μεταξύ ενός οργάνου του πεπτικού συστήματος και οποιουδήποτε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΜΟΝΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΘΛΗΣΗ

ΟΡΜΟΝΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΘΛΗΣΗ ΟΡΜΟΝΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΘΛΗΣΗ Βασίλης Μούγιος, PhD ΤΕΦΑΑ ΑΠΘ http://users.auth.gr/mougios Παράγοντες που επηρεάζουν τις ορµονικές αποκρίσεις στην άσκηση Τύπος άσκησης Οξεία Χρόνια Προσαρµογές Αντοχής/δυναµική/αερόβια

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; MegalakriaBroshure.indd 1 17/11/2010 1:27:39 μμ Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

ANAKOYΦΙΣΤΙKΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ- ΕΝΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ

ANAKOYΦΙΣΤΙKΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ- ΕΝΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ANAKOYΦΙΣΤΙKΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ- ΕΝΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ Διακήρυξη της Πράγας: Προτρέποντας τις Κυβερνήσεις για την ανακούφιση του «υποφέρειν» και την αναγνώριση της Ανακουφιστικής Φροντίδας ως ανθρώπινο δικαίωμα

Διαβάστε περισσότερα

Μέχρι σήµερα γνωρίζατε ότι η κατανάλωση ψωµιού είναι µία απολαυστική και θρεπτική συνήθεια. Από σήµερα η αγαπηµένη σας αυτή καθηµερινή συνήθεια µπορεί να παρέχει στον οργανισµό ακόµη περισσότερα θρεπτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ

ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Κατάκλιση ορίζεται η εξέλκωση του δέρματος εξαιτίας πίεσης σε διάφορες περιοχές του σώματος υπερκείμενες οστικών προεξοχών Συχνότητα εμφάνισης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ

ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΒασίληςΜούγιος, PhD ΤΕΦΑΑ ΑΠΘ http://mougios.webpages.auth.gr Μεταβολικό σύνδροµο Παθολογική κατάσταση που χαρακτηρίζεται από:

Διαβάστε περισσότερα

σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου επί τουλάχιστον 3

σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου επί τουλάχιστον 3 Το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (ΣΕΕ) ανήκει σε μια ομάδα λειτουργικών διαταραχών του πεπτικού σωλήνα. Το κοιλιακό άλγος, ο μετεωρισμός και η εναλλαγή των συνηθειών του εντέρου αποτελούν τυπικά συμπτώματα.

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπημένη διατροφή. της αναλογίας της μέσης προς τους. Κλασσική Πυραμίδα τροφών. Πυραμίδες Τροφών. Κατανομή λίπους και χρόνιες παθήσεις

Ισορροπημένη διατροφή. της αναλογίας της μέσης προς τους. Κλασσική Πυραμίδα τροφών. Πυραμίδες Τροφών. Κατανομή λίπους και χρόνιες παθήσεις Άσκηση και διατροφή στην πρόληψη και αντιμετώπιση ασθενειών Ισορροπημένη διατροφή Κατανομή λίπους και χρόνιες παθήσεις Ο τρόπος εναπόθεσης του σωματικού λίπους έχει αποδειχτεί τελευταία πως αποτελεί ένα

Διαβάστε περισσότερα

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα.

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Μαρία Φωτουλάκη Επίκουρη καθηγήτρια Παιδιατρικής-Παιδιατρικής Γαστρεντερολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Κανένα για αυτήν την παρουσίαση. Εκπαιδευτικές-ερευνητικές-συμβουλευτικές επιχορηγήσεις την τελευταία διετία: Abbvie,Novartis, MSD, Angelini,

Κανένα για αυτήν την παρουσίαση. Εκπαιδευτικές-ερευνητικές-συμβουλευτικές επιχορηγήσεις την τελευταία διετία: Abbvie,Novartis, MSD, Angelini, Κανένα για αυτήν την παρουσίαση Εκπαιδευτικές-ερευνητικές-συμβουλευτικές επιχορηγήσεις την τελευταία διετία: Abbvie,Novartis, MSD, Angelini, 2 Κυκλοσπορίνη-θεραπευτικές ενδείξεις 3 Θεραπεία σοβαρών μορφών

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΜΟΜΕΤΡΗΣΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΥΠΕΡΘΕΡΜΙΑ ΠΥΡΕΤΟΣ ΥΠΟΘΕΡΜΙΑ. Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ.

ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΜΟΜΕΤΡΗΣΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΥΠΕΡΘΕΡΜΙΑ ΠΥΡΕΤΟΣ ΥΠΟΘΕΡΜΙΑ. Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ. ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΜΟΜΕΤΡΗΣΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΥΠΕΡΘΕΡΜΙΑ ΠΥΡΕΤΟΣ ΥΠΟΘΕΡΜΙΑ Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ. ΘΕΡΜΟΜΕΤΡΗΣΗ Ζωτικά σημεία (TPR) Θερμοκρασία Σφυγμός Αναπνοές

Διαβάστε περισσότερα

I) ΒΗΜΑΤΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΙΟΥ

I) ΒΗΜΑΤΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΙΟΥ ΣΥΝΤΑΞΗ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΙΟΥ I) ΒΗΜΑΤΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΙΟΥ a) Υπολογισμός της θερμιδικής πρόσληψης του ατόμου και της πρόσληψης θρεπτικών συστατικών (έλεγχος επάρκειας) Με τη λήψη: 1.Διαιτολογικού ιστορικού

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΙΔΙ Θ ΕΞΑΜΗΝΟ

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΙΔΙ Θ ΕΞΑΜΗΝΟ ΠANEΠIΣTHMIO IΩANNINΩN - IATPIKH ΣXOΛH TOMEAΣ YΓEIAΣ TOY ΠAIΔIOY T.Θ. 1186, 451 10 IΩANNINA, - Tηλ. 2651-007544 - Fax: 2651-007032 Ηλ. ταχυδροµείο: paediatr@cc.uoi.gr - Ιστός: http://users.uoi.gr/paediatr

Διαβάστε περισσότερα

«ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΕΛΕΧΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ»

«ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΕΛΕΧΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ» «ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΕΛΕΧΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ : Κωνσταντινίδου Εύα Επιβλέπουσα καθηγήτρια : ηµητριάδου Αλεξάνδρα ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2007 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στις µέρες µας επικρατεί µια παγκόσµια

Διαβάστε περισσότερα

Είναι μία χημική ουσία (στερόλη), που αυξάνει στον οργανισμό με την κατανάλωση λιπαρών ουσιών.

Είναι μία χημική ουσία (στερόλη), που αυξάνει στον οργανισμό με την κατανάλωση λιπαρών ουσιών. Υψηλή Χοληστερίνη: Αίτια και Θεραπεία - Συνήθη Ερωτήματα των ασθενών στη Μαχόμενη Κλινική Γράφει: Αναστασία Μοσχοβάκη, Ιατρός Ειδικός Παθολόγος Τι είναι η χοληστερόλη; Είναι μία χημική ουσία (στερόλη),

Διαβάστε περισσότερα

Διαχειρίζομαι το στρες, απολαμβάνω τη ζωή!!! Πίζγα Ασπασία, Ψυχολόγος MSc Διαχείριση του Στρες & Προαγωγή Υγείας

Διαχειρίζομαι το στρες, απολαμβάνω τη ζωή!!! Πίζγα Ασπασία, Ψυχολόγος MSc Διαχείριση του Στρες & Προαγωγή Υγείας Διαχειρίζομαι το στρες, απολαμβάνω τη ζωή!!! Πίζγα Ασπασία, Ψυχολόγος MSc Διαχείριση του Στρες & Προαγωγή Υγείας Ας ξεκινήσουμε με ένα σύντομο τεστ Για κάθε δήλωση που συμφωνείτε προσθέτετε 1 βαθμό. 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΜΟΝΑΔΑ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ. Kαραθανάση Κωνσταντινιά 1, Σαράφης Παύλος 2. Μαλλιαρού Μαρία 1,

ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΜΟΝΑΔΑ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ. Kαραθανάση Κωνσταντινιά 1, Σαράφης Παύλος 2. Μαλλιαρού Μαρία 1, 1 404 ΓΣΝ Λάρισας, 2 ΝΝΑ Εισαγωγή Το ενδιαφέρον για τη μέτρηση της ποιότητας στη παρεχόμενη φροντίδα υγείας, αυξάνεται ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια, τόσο από τους επαγγελματίες υγείας όσο και από τους

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις

Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις Συγγραφική ομάδα: Δίπλα Κωνσταντίνα, Ph.D., Λέκτορας, ΤΕΦΑΑ Σερρών ΑΠΘ Καρατράντου Κωνσταντίνα, MSc, Διδάσκουσα στο ΤΕΦΑΑ - ΠΘ Ιπποκράτης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΧΕΙΡΟΥ ΜΕΙΟΔΟΤΙΚΟΥ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ «ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΕΝΤΕΡΙΚΗΣ ΠΑΡΕΝΤΕΡΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ»

ΠΡΟΧΕΙΡΟΥ ΜΕΙΟΔΟΤΙΚΟΥ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ «ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΕΝΤΕΡΙΚΗΣ ΠΑΡΕΝΤΕΡΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ 4 η Δ.Υ.ΠΕ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ & ΘΡΑΚΗΣ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΣΕΡΡΩΝ 3 Ο ΧΙΛ.ΕΘΝ. ΟΔΟΥ ΣΕΡΡΩΝ ΔΡΑΜΑΣ ΤΜΗΜΑ: Προμηθειών Πληρ. : Σ. Ασουχίδου Τηλ : 23210-94294

Διαβάστε περισσότερα

Απάντηση. Συγχρονική μελέτη

Απάντηση. Συγχρονική μελέτη Ερώτηση Ποιο είδος μελέτης και γιατί θεωρείτε πως είναι το καταλληλότερο για την εκτίμηση της συχνότητας του διαβήτη τύπου 2 στον πληθυσμό μιας πόλης; Περιγράψτε συνοπτικά (εντός 100 λέξεων) τον σχεδιασμό

Διαβάστε περισσότερα

Είναι σχεδόν βέβαιο, είτε να γνωρίζετε κάποιον που πάσχει από μια τέτοια ασθένεια είτε να έχετε μια εσείς οι ίδιοι.

Είναι σχεδόν βέβαιο, είτε να γνωρίζετε κάποιον που πάσχει από μια τέτοια ασθένεια είτε να έχετε μια εσείς οι ίδιοι. Γράφει: Δημήτρης Τσουκαλάς, Ιατρός Φυσικής Υγείας Τα αυτοάνοσα νοσήματα είναι ασθένειες που προκύπτουν γιατί το σώμα μας επιτίθεται και καταστρέφει τα δικά του κύτταρα και όργανα. Γνωρίζετε ότι ένας στους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΕΠΕΞΗΓΗΣΗ ΟΡΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΡΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ Προς τα εµπρός ανεπάρκεια: αδυναµία προώθησης του αίµατος στη συστηµατική κυκλοφορία Προς τα πίσω ανεπάρκεια: αύξηση του όγκου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΔΕΙΚΤΗΣ STRESS ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΩΝ (ASI) Τα επινεφρίδια είναι δυο µικροί αδένες. Βρίσκονται πάνω από τα νεφρά και ο καθένας τους ζυγίζει 3 έως 5 γραµµάρια. Τους χαρακτηρίζει ο γοργός

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος του παχέος εντέρου

Καρκίνος του παχέος εντέρου Καρκίνος τι Πρ έπ ει να ''ξέρω... του Π. Πετρίδη* Παχύ έντερο Το παχύ έντερο είναι το τελευταίο τμήμα του πεπτικού συστήματος και αποτελεί τη συνέχεια του λεπτού εντέρου. Αποτελείται από 6 τμήματα που

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Στόχοι για την αντιμετώπιση του Γνώση Δεξιότητες Πηγές Υποστήριξη

Διαβάστε περισσότερα