«Σίτιση και ενυδάτωση ασθενών σε κρίσιµο στάδιο και ηθικά διλήµµατα που προκύπτουν.»

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "«Σίτιση και ενυδάτωση ασθενών σε κρίσιµο στάδιο και ηθικά διλήµµατα που προκύπτουν.»"

Transcript

1 ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ & ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΟΦΗΣ & ΙΑΙΤΟΛΟΓΙΑΣ Θέµα πτυχιακής µελέτης: «Σίτιση και ενυδάτωση ασθενών σε κρίσιµο στάδιο και ηθικά διλήµµατα που προκύπτουν.» Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Ανδρουλάκη Καλλιόπη Φοιτήτρια: Καρυωτάκη Γεωργία Α.Μ.: 759 Σητεία

2 ΤΜΗΜΑ ΕΠΩΝΥΜΟ ΟΝΟΜΑ, ΟΝΟΜΑ ΠΑΤΡΟΣ: ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ & ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΟΦΗΣ & ΙΑΙΤΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΡΥΩΤΑΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΧΑΡΙΛΑΟΥ ΤΙΤΛΟΣ: ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΟΝΤΑ ΚΑΘΗΓΗΤΗ: «ΣΙΤΙΣΗ ΚΑΙ ΕΝΥ ΑΤΩΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΕ ΚΡΙΣΙΜΟ ΣΤΑ ΙΟ ΚΑΙ ΗΘΙΚΑ ΙΛΗΜΜΑΤΑ ΠΟΥ ΠΡΟΚΥΠΤΟΥΝ.» ΑΝ ΡΟΥΛΑΚΗ ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΣΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΑΣ: 8/10/2010 ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΣΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ: Η θρεπτική υποστήριξη των ασθενών που βρίσκονται σε κρίσιµη κατάσταση σε νοσοκοµειακό περιβάλλον αποτελεί καίριο ζήτηµα, διότι σχετίζεται τόσο µε την βελτίωση της κλινικής τους εικόνας, όσο και µε την επιµύκηνση του προσδόκιµου χρόνου ζωής. Όταν οι ασθενείς είτε αρνούνται να τους χορηγηθεί η τεχνητή σίτιση και ενυδάτωση, είτε όταν απλά αδυνατούν να λάβουν οι ίδιοι τις αποφάσεις οι οποίες πιθανώς να καθορίζουν την έκταση της ιατρικής παρέµβασης, ο πιστοποιηµένος κλινικός διαιτολόγος έχει έναν ενεργό και υπεύθυνο συµβουλευτικό ρόλο απέναντι τόσο στον ασθενή, όσο και στο οικογενειακό του περιβάλλον, ενώ απαραιτήτως παράλληλα λαµβάνει σοβαρά υπόψη τον κώδικα ηθικής και δεοντολογίας. Υπάρχει εκτενής κλινική, ηθική και νοµική κάλυψη τόσο απέναντι στην χορήγηση τροφής και νερού όταν προκύπτουν θέµατα αναφορικά µε το τι είναι αποδεκτό και τι απορριπτέο από τον ασθενή, όπως και τι είναι εγκεκριµένο µέσω εµπειρικών κλινικών στοιχείων. Όταν προκύπτουν τέτοιου είδους ερωτηµατικά, η απόφαση για το αν θα προχωρήσουµε σε σίτιση και ενυδάτωση απαιτεί ηθική ευσυνειδησία. Σκοπό της συγκεκριµένης εργασίας αποτελεί η εξαγωγή συµπεράσµατος σχετικά µε τη θεωρούµενη «σωστή» διαχείριση περιστατικών όπου υπάρχουν ηθικά «εµπόδια» για ασθενείς οι οποίοι βρίσκονται σε κρίσιµο στάδιο είτε λόγω κάποιας νόσου (καρκίνος, χρόνια νοσήµατα κ.α.), είτε βρίσκονται στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας στα πλαίσια κάποιας οξείας παθολογικής κατάστασης. 2

3 ΣΕΛΙ ΕΣ : 56 ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙ ΙΑ (ΕΛΛΗΝΙΚΑ) κρίσιµο στάδιο -τεχνητή σίτιση και ενυδάτωση - ηθική - δεοντολογία - δυσθρεψία ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΣΤΑ ΑΓΓΛΙΚΑ: The nutritional support of the patients in critical condition in a hospital environment isproved to be a crucial issue, because it is related to their clinical state as well as the elongation of their life expectancy. When a patient either refuses to be provided with artificial nutrition and hydration, or just is incapable of taking the decision which will probably define the extent of the medical intervention himself, a registered clinical dietitian has a consulting responsibility of vital importance towards the patient as well as his family, while in the meantime, he aknowledges the code of ethics. There is an extensive clinical, moral and legal rationale on providing food and fluids when issues come out concerning what is acceptable or not by the patient and what is an official fact through empirical clinical studies. When such issues result, the decision whether the clinician will procede to administrate artificial nutrition and hydration demands moral consciense. Goal of this particular study is the extraction of a conclusion concerning the supposable correct handling of such cases, when there are moral obstacles for patients who are in critical stage because of an illness ( cancer, chronical illness etc), or are hospitalized in the Intensive Care Unit because of some kind of acute pathological state. ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙ ΙΑ (ΑΓΓΛΙΚΑ) Critical care - artificial nutrition and hydration - morality - ethics - malnutrition 3

4 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή υσθρεψία και κλινικές εκδηλώσεις Νοσήµατα Συµπτωµατολογία υσθρεψία Γενικά Επιπτώσεις Αιτιολογία Μεταβολικά µοντέλα που σχετίζονται µε την υποθρεψία Μεταβολικό µοντέλο ασιτίας Mεταβολικό µοντέλο συστηµατικής φλεγµονώδους κατάστασης Μηχανισµοί µε τους οποίους η ασθένεια επηρεάζει την θρέψη Σίτιση και ενυδάτωση στην κλινική πράξη Απαιτήσεις σε θρεπτικά συστατικά βαρέως πασχόντων Εισαγωγή Ενεργειακές ανάγκες Μακροθρεπτικά συστατικά Πρωτεΐνη Θρεπτική υποστήριξη Η ανάγκη για διατροφική αξιολόγηση Αρχές Θρεπτικής Υποστήριξης Εντερική σίτιση ιαλύµατα εντερικής σίτισης Παρεντερική σίτιση Εντερική ή Παρεντερική σίτιση στο κρίσιµο στάδιο; Κριτήρια επιλογής οδού σίτισης Κατευθυντήριες οδηγίες για την χορήγηση και εκτίµηση της διατροφικής υποστήριξης σε ενήλικα ασθενή κρίσιµου σταδίου Έναρξη εντερικής σίτισης Πότε να εφαρµόζεται η παρεντερική διατροφή Επιλογή του κατάλληλου εντερικού σκευάσµατος

5 3.3.4 Μεγιστοποίηση αποτελεσµατικότητας παρεντερική διατροφής όταν αυτη χορηγείται Ηθικά διλήµµατα Γενικά Ρόλοι επαγγελµατιών υγείας Γενικοί ιατροί Κλινικός ιαιτολόγος Νοσηλευτικό προσωπικό Παρηγορητική αγωγή ιαχείριση του πόνου ιακοπή και επίσχεση της διατροφικής υποστήριξης Ηθικά ζητήµατα Η διακοπή της διατροφικής υποστήριξης αποτελεί θανατική καταδίκη; Η στέρηση τροφής και υγρών αποτελεί επώδυνη εµπειρία για έναν ασθενή σε τελικό στάδιο; Νοµικοί προβληµατισµοί Η επίσηµη θέση της Καθολικής θρησκείας στην ηθική οντότητα της τεχνητής σίτισης και ενυδάτωσης Μελέτη περιπτώσεων (case studies) Τι περιλαµβάνει ο όρος «µόνιµη φυτική κατάσταση»; Η περίπτωση της Karen Quinlan Η περίπτωση της Nancy Cruzan Υπόθεση: Terri Schiavos...44 Συµπέρασµα Προτάσεις ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

6 ΑΝΤΙ ΠΡΟΛΟΓΟΥ Αρχικά θα ήθελα να ευχαριστήσω θερµά την κυρία Ανδρουλάκη Καλλιόπη για την καθοδήγηση, την αµέριστη βοήθειά της στο διαδικαστικό µέρος και γενικότερα για την άψογη συνεργασία που είχαµε όλο αυτό το διάστηµα. Επίσης θα ήθελα να ευχαριστήσω τον Προϊστάµενο του τµήµατος ιατροφής και ιαιτολογίας, κύριο Ζαφειρόπουλο Βασίλειο για την κατανόηση και βοήθεια που µου προσέφερε στο διαδικαστικό µέρος της παρουσίασης. Ολοκληρώνοντας, µου δίνεται η ευκαιρία να ευχαριστήσω την οικογένειά µου που µε στηρίζει πάντα σε κάθε µου βήµα και σε κάθε µου προσπάθεια. 6

7 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η θρεπτική υποστήριξη των ασθενών που βρίσκονται σε κρίσιµη κατάσταση σε νοσοκοµειακό περιβάλλον αποτελεί καίριο ζήτηµα, διότι σχετίζεται τόσο µε την βελτίωση της κλινικής τους εικόνας, όσο και µε την επιµύκηνση του προσδόκιµου χρόνου ζωής. Όταν οι ασθενείς είτε αρνούνται να τους χορηγηθεί η τεχνητή σίτιση και ενυδάτωση, είτε όταν απλά αδυνατούν να λάβουν οι ίδιοι τις αποφάσεις οι οποίες πιθανώς να καθορίζουν την έκταση της ιατρικής παρέµβασης, ο πιστοποιηµένος κλινικός διαιτολόγος έχει έναν ενεργό και υπεύθυνο συµβουλευτικό ρόλο απέναντι τόσο στον ασθενή, όσο και στο οικογενειακό του περιβάλλον, ενώ απαραιτήτως παράλληλα λαµβάνει σοβαρά υπόψη τον κώδικα ηθικής και δεοντολογίας. Υπάρχει εκτενής κλινική, ηθική και νοµική κάλυψη τόσο απέναντι στην χορήγηση τροφής και νερού όταν προκύπτουν θέµατα αναφορικά µε το τι είναι αποδεκτό και τι απορριπτέο από τον ασθενή, όπως και τι είναι εγκεκριµένο µέσω εµπειρικών κλινικών στοιχείων. Όταν προκύπτουν τέτοιου είδους ερωτηµατικά, η απόφαση για το αν θα προχωρήσουµε σε σίτιση και ενυδάτωση απαιτεί ηθική ευσυνειδησία. Η επίγνωση ενός κλινικού διαιτολόγου της σίτισης και ενυδάτωσης των ασθενών στα πλαίσια των ιδιόµορφων ατοµικών διατροφικών απαιτήσεων αλλά και των πολιτισµικών, κοινωνικών και ψυχικών ιδιαιτεροτήτων, παρέχει την απαραίτητη βάση για τη λήψη αποφάσεων σε ηθικά διλήµµατα που προκύπτουν σχετικά µε τη σίτιση και ενυδάτωση των ασθενών σε κρίσιµο στάδιο. Σκοπό της συγκεκριµένης εργασίας αποτελεί η εξαγωγή συµπεράσµατος σχετικά µε τη θεωρούµενη «σωστή» διαχείριση περιστατικών όπου υπάρχουν ηθικά «εµπόδια» για ασθενείς οι οποίοι βρίσκονται σε κρίσιµο στάδιο είτε λόγω κάποιας νόσου (καρκίνος, χρόνια νοσήµατα κ.α.), είτε βρίσκονται στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας στα πλαίσια κάποιας οξείας παθολογικής κατάστασης. Οι απαραίτητες πληροφορίες συγκεντρώθηκαν µελετώντας την υπάρχουσα βιβλιογραφία. Ο αρχικός µας σχεδιασµός για την µελέτη του θέµατος περιελάµβανε περαιτέρω διερεύνηση µέσω απόσπασης σύντοµων συνεντεύξεων από επαγγελµατίες υγείας µε προσωπική εµπειρία σε αντίστοιχα περιστατικά. Οι συνεντεύξεις, θα περιείχαν εκτός από ξεχωριστές ερωτήσεις σχετικά µε την 7

8 σίτιση ασθενών σε τελικό στάδιο, και κοινά παραδείγµατα αντιπροσωπευτικών περιστατικών (τα οποία ενδεχοµένως να γεννούσαν ερωτηµατικά στον τρόπο µεταχείρισής τους), ώστε ο καθένας από την δική του επαγγελµατική σκοπιά να δήλωνε πως θα αντιµετώπιζε το περιστατικό. Με αυτόν τον τρόπο θα αντιλαµβανόµασταν τις διαφορές ανάµεσα στον τρόπο διαχείρισης των ηθικών διληµµάτων που θα προέκυπταν, µεταξύ των διαφόρων ειδικοτήτων. Εντούτοις, η απροθυµία των επαγγελµατιών υγείας να συµµετάσχουν στην έρευνα υπήρξε συντριπτική. Οι πλειονότητα των γιατρών που προσκλήθηκαν να συµµετάσχουν απήντησαν αρνητικά ή αδιαφόρησαν, απαξιώνοντας τον ερευνητικό σκοπό της εργασίας. Γνωρίζοντας ότι οι θεράποντες ιατροί είναι εκείνοι που επωµίζονται το βάρος των αποφάσεων σχετικά µε την διατήρηση ή διακοπή της σίτισης και ενυδάτωσης των ασθενών στην Ελλάδα, παραιτηθήκαµε της λήψης συνεντεύξεων από άλλους επαγγελµατίες (διαιτολόγους και νοσηλευτές). Ο πρώτος καρπός της εργασίας µας ήλθε αρκετά πρώιµα και αναπάντεχα. Πηγάζει από τις αρνητικές απαντήσεις των γιατρών που ωθούν στο συµπέρασµα ότι τα ηθικά διλλήµατα που αφορούν στην σίτιση και ενυδάτωση των ασθενών τελικού σταδίου, παραµένουν «κλειδωµένα» στους συντεχνιακούς κύκλους των γιατρών. Ενδεικτικές εικασίες σχετικά µε την προκατάληψη αυτή των ιατρών θα µπορούσαν να είναι είτε η αυστηρή τήρηση του ιατρικού απορρήτου, είτε ο φόβος για διαµαρτυρία των συγγενών στην περίπτωση διακοπής θεραπείας. Θεωρούµε ότι η βαθύτερη µελέτη των συγκεκριµένων λόγων θα µπορούσε να αποτελέσει ένα είδος συνέχισης της παρούσας εργασίας. Η παρούσα πτυχιακή µελέτη αποτελείται από τέσσερα κεφάλαια. Το δεύτερο κεφάλαιο της εργασίας αναφέρεται στην δυσθρεψία, µια κατάσταση συχνή σε ασθενείς σε κρίσιµο στάδιο, η οποία µπορεί να αποφευχθεί µέσω της έγκαιρης σίτισης και ενυδάτωσης µε τεχνητά µέσα. Το τρίτο κεφάλαιο περιλαµβάνει κάποια θεωρητικά στοιχεία της σίτισης και ενυδάτωσης ασθενών στην κλινική πράξη και πώς αυτά εφαρµόζονται στο νοσοκοµειακό περιβάλλον. Το τέταρτο κεφάλαιο είναι αφιερωµένο στους ηθικούς προβληµατισµούς σχετικά µε τον τερµατισµό της τεχνητής σίτισης και ενυδάτωσης αλλά και στην 8

9 επαγγελµατική δεοντολογία και τον ρόλο κάθε επαγγελµατία υγείας που ασχολείται µε νοσούντες στο τελικό στάδιο, ξεχωριστά. Στο πέµπτο κεφάλαιο υπογραµµίζεται η σηµασία της σωστής λήψης αποφάσεων εκ µέρους των θεράποντων ιατρών καθώς αναλύονται τρεις ενδεικτικές περιπτώσεις ασθενών από το παρελθόν, οι ηθικοί προβληµατισµοί των οποίων διευθετήθηκαν τελικά στα δικαστήρια. Τέλος, για την διευκόλυνση του αναγνώστη, έχει προστεθεί ένα παράρτηµα επεξήγησης των ορισµών και συντµήσεων που χρησιµοποιούνται (παραρτήµατα Ι, ΙΙ). 9

10 2. ΥΣΘΡΕΨΙΑ ΚΑΙ ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΚ ΗΛΩΣΕΙΣ 2.1 ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΟΛΟΓΙΑ Οι περισσότεροι «κρίσιµα νοσούντες» ασθενείς παρουσιάζουν το λιγότερο σοβαρή µόνο-οργανική ανεπάρκεια και απαιτούν άµεση θεραπευτική υποστήριξη. Οι ασθενείς που εισάγονται στην ΜΕΘ τυπικά παρουσιάζουν µία ή περισσότερες από τις παρακάτω κλινικές εκδηλώσεις: Οξεία αιµοδυναµική αστάθεια Οξύ αναπνευστικό στρες Σοβαρή όξεο- κεντρική διαταραχή Οξεία αλλαγή στο επίπεδο συνείδησης Επικίνδυνη για τη ζωή ανισορροπία ισοζυγίου υγρών και ηλεκτρολυτών Μετεγχειρητική κατάσταση µε µεγάλη συνοσηρότητα Περιεγχειρητική αιµορραγία, θροµβόλυση ή κίνδυνο αιµορραγίας Σοβαρά εγκαύµατα, πολλαπλό τραύµα ή τραυµατισµός κεφαλής Σε έναν σηµαντικό αριθµό ασθενών σε κρίσιµη κατάσταση το σύνδροµο συστηµατικής φλεγµονώδους απάντησης (SIRS) ή σήψη είναι παρόντα. Ειδικότερα, οι µεταβλητές που υποδεικνύουν την ύπαρξη SIRS είναι οι εξής 6 : Πυρετός (>38 ο C) ή υποθερµία (<36 ο C) Ταχυκαρδία (καρδιακός ρυθµός > 90) Ταχύπνοια (αναπνευστικός ρυθµός >20) PaCO2 < 32 mm HG Μη φυσιολογικός αριθµός λευκών αιµοσφαιρίων αίµατος (> mm3 ή <4000 mm3) Στην σήψη, η περιοχή της λοίµωξης είναι γνωστή. Η σοβαρή σήψη σχετίζεται µε παρουσία τουλάχιστον µια οξείας οργανικής ανεπαρκείας, ισχαιµία ή υπόταση. Το σύνδροµο πολύ- οργανικής ανεπάρκειας (ΜΟDS) αποτελεί συχνή επιπλοκή του SIRS. Το σύνδροµο προκύπτει όταν υπάρχει µεταβολή λειτουργίας δύο ή περισσότερων οργάνων σε έναν ασθενή σοβαρά νοσούντα και απαιτείται παρέµβαση. Το ΜΟDS µπορεί να είναι είτε πρωτοπαθές, να απορρέει δηλαδή 10

11 από άµεσο τραυµατισµό ενός οργάνου, είτε δευτεροπαθές, να συµβεί δηλαδή στα πλαίσια µιας φλεγµονής ή λοίµωξης σε όργανα αποµακρυσµένα από το αρχικό τραύµα. Οι βαριά πάσχοντες ασθενείς πάσχουν από µια σειρά επικίνδυνων για τη ζωή παθολογικών ή χειρουργικών καταστάσεων, που συνήθως απαιτούν νοσηλεία σε ΜΕΘ. H πλειονότητα των βαριά πασχόντων ασθενών πάσχουν από SIRS ή σήψη. Οι κλινικές εκδηλώσεις τους είναι παρόµοιες και στην ανάπτυξή τους συµβάλλουν οι ίδιοι µηχανισµοί. Η σήψη είναι η συστηµατική απάντηση σε σοβαρή λοίµωξη, ενώ το σύνδροµο συστηµατικής φλεγµονώδους απάντησης σχετίζεται µε «υπερµεταβολικές» καταστάσεις όπως σοβαρή κλινικά παγκρεατίτιδα, αιµορραγία, έγκαυµα, πολυτραύµα και άλλες µη λοιµώδεις καταστάσεις. Οι πιο συχνά παρουσιαζόµενες µεταβολικές αλλαγές που σχετίζονται µε SIRS περιλαµβάνουν υπερµεταβολισµό, υπεργλυκαιµία µε αντίσταση στην ινσουλίνη, επιταχυνόµενη λιπόλυση και πρωτεϊνικό καταβολισµό. Σαν αποτέλεσµα των παραπάνω αλλαγών προκύπτει ταχεία απώλεια της καθαρής σωµατικής µάζας. Η ασθένεια σε κρίσιµο στάδιο τυπικά σχετίζεται µε κατάσταση καταβολικού στρες στην οποία οι ασθενείς συνήθως παρουσιάζουν SIRS. Επιπλοκές της φάσης αυτής αποτελούν οι: αυξηµένη λοιµώδης νοσηρότητα, πολύ-οργανική ανωµαλία, παρατεταµένη νοσηλεία και υπέρµετρη θνησιµότητα. Παραδοσιακά, η διατροφική υποστήριξη θεωρείτο επιπρόσθετη φροντίδα σχεδιασµένη έτσι ώστε να προσφέρει το θρεπτικό υπόστρωµα που θα στηρίξει τον ασθενή στην µεταβολική αλλαγή λόγω στρες. Εντούτοις, η εκτενής κατανόηση της µεταβολικής απάντησης στο τραύµα και την «κρίσιµη» ασθένεια είναι απαραίτητη για την διατροφική αξιολόγηση των ασθενών. Υπάρχει µια καθορισµένη ενδοκρινική και µεταβολική απάντηση στο στρες η οποία χαρακτηρίζεται από αυξηµένη ενεργειακή δαπάνη ηρεµίας (REE), πρωτεόλυση και λιπόλυση. Κλινικές εκδηλώσεις αυτής της κατάστασης περιλαµβάνουν πυρετό, αυξηµένο καρδιακό ρυθµό, αυξηµένη κατανάλωση οξυγόνου, υπεργλυκαιµία, µειωµένη περιφερειακή αγγειακή αντίσταση και µειωµένη παραγωγή ουρίας µε υψηλή αποβολή αζώτου. Συχνό φαινόµενο αποτελεί ένα ισχυρά θετικό ισοζύγιο υγρών παράλληλα µε ύπαρξη οιδήµατος. 11

12 Ο συνδυασµός των µεταβολικών µεταβολών που προκύπτουν στην κατάσταση στρες, µε την κατάκλιση και την ανεπαρκή διατροφική πρόσληψη, µπορούν να οδηγήσουν σε γρήγορη και σοβαρή εξάντληση της λείας µυϊκής µάζας. Η εξειδικευµένη διατροφική υποστήριξη δεν µπορεί πλήρως να αποτρέψει ή να αντιστρέψει της µεταβολικές µεταβολές και παρεµβολή στην σύσταση του σώµατος που σχετίζεται µε την «κρίσιµη» νόσο, αλλά µπορεί να βελτιώσει τον ρυθµό του πρωτεϊνικού καταβολισµού. 2.2 ΥΣΘΡΕΨΙΑ Γενικά Ως δυσθρεψία ορίζεται η ελάττωση της καθαρής σωµατικής µάζας συγκριτικά µε την ηλικία, το φύλο, το ύψος και τη δραστηριότητα του ατόµου. Ο όρος περιγράφει ένα ευρύ φάσµα κλινικής έκφρασης που διατρέχει από ήπια σε µέτρια και σοβαρή διαταραχή. Ως σοβαρή δυσθρεψία ορίζεται : Εάν χρησιµοποιηθεί ο είκτης Μάζας Σώµατος (ΒΜΙ: Body Mass Index, Βάρος kg/ Ύψος m 2 ), σοβαρή δυσθρεψία θεωρείται ότι υπάρχει όταν το ΒΜΙ είναι µικρότερο από 16. Απώλεια µεγαλύτερη ή ίση από το 10% του συνήθους βάρους εντός 3 µηνών ή µεγαλύτερη ή ίση από 15% εντός 6 µηνών. Η λευκωµατίνη ορρού είναι µικρότερη από 3g/dl. Η σοβαρή δυσθρεψία οδηγεί σε απώλεια περίπου 20% της πρωτεΐνης σώµατος Επιπτώσεις Η δυσθρεψία επηρεάζει όλα τα όργανα του ανθρώπινου σώµατος, εκτός από τον εγκέφαλο. Η παρουσία της συνοδεύεται από λειτουργικές και µορφολογικές διαταραχές µε σοβαρές κλινικές εκδηλώσεις. (Πίνακας 1) Η σοβαρή δυσθρεψία προσθέτει στην κύρια πάθηση του ασθενούς αύξηση της νοσηρότητας κατά 10-15% και της θνητότητας κατά 1-2%, αύξηση των ηµερών νοσηλείας στην Μονάδα Εντατικής Θεραπείας, αύξηση των ηµερών νοσηλείας στο νοσοκοµείο και αύξηση του κόστους νοσηλείας. 12

13 Για έναν ασθενή που βρίσκεται σε κρίσιµο ή τελικό στάδιο, η δυσθρεψία µπορεί να αποδειχτεί ότι επιβαρύνει περαιτέρω την κατάσταση, µειώνοντας τόσο την ποιότητα ζωής του ασθενούς όσο και το προσδόκιµο χρόνο ζωής. 4 Πίνακας 1: Κλινικές εκδηλώσεις δυσθρεψίας στα διάφορα όργανα του σώµατος. Καρδιά Πνεύµονες Γαστρεντερικό σύστηµα Πάγκρεας Ήπαρ Βραδυκαρδία, ελάττωση φλεβικής επαναφοράς και καρδιακής παροχής, ελάττωση κατανάλωσης οξυγόνου Εξασθένηση αναπνευστικών µυών, ελάττωση αριθµού αναπνοών, της ζωτικής χωρητικότητας και του κατά λεπτό πνευµονικού αερισµού Ελάττωση γαστρικής έκκρισης και κινητικότητας, βλεννογονική ατροφία και µείωση εντερικής µάζας Πιθανή ατροφία των παγκρεατικών κυττάρων και ίνωση α. Μαρασµός/Ηµιασιτία: µείωση της µάζας, απώλεια της πρωτεΐνης και του λίπους του. Έκπτωση των ηπατικών λειτουργιών β. kwashiorkor/υπολευκωµατιναιµική δυσθρεψία: ηπατοµεγαλία µε εναπόθεση γλυκογόνου. Έκπτωση των ηπατικών λειτουργιών Νεφροί Μυοσκελετικό σύστηµα Μείωση της σπειραµατικής διήθησης και επαναρροφητικής ικανότητας Ελάττωση της µυϊκής µάζα, πιθανή απώλεια οστικής µάζας Αιτιολογία Αιτιολογικά η δυσθρεψία αναπτύσσεται ως αποτέλεσµα ασιτίας, ηµιασιτίας, συστηµατικής φλεγµονώδους απάντησης ή συνδυασµός των παραπάνω. 13

14 2.3 ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΥΠΟΘΡΕΨΙΑ. 1. Μεταβολικό µοντέλο ασιτίας. Ασιτία ή ηµιασιτία προκύπτει όταν η πρόσληψη θερµίδων είναι ανεπαρκής σε σχέση µε τις ανάγκες του οργανισµού, ενώ δεν υπάρχει παράλληλα κάποια ενεργός οξεία πάθηση. Γενικά είναι µια παθολογική κατάσταση καλά ανεκτή από τον οργανισµό για διάστηµα ηµερών ή και εβδοµάδων. Ο οργανισµός προσαρµόζεται µε ορµονικές αλλαγές για να καλύψει τις ενεργειακές του ανάγκες, χρησιµοποιώντας τα αποθέµατα γλυκογόνου, τα αποθέµατα λίπους και σε µικρότερο βαθµό τη µυϊκή σκελετική µάζα. Ωστόσο η πρωτεΐνη στους ιστούς των σπλάχνων διατηρείται, καθώς είναι απαραίτητη για την επιβίωση. Εάν η ασιτία / ηµιασιτία είναι σοβαρού βαθµού και παραταθεί χρονικά, εµφανίζεται καχεξία (µαρασµός) µε εκτενή απώλεια της σκελετικής µυϊκής µάζας και του λιπώδους ιστού του σώµατος και συνεπώς σηµαντική µείωση του σωµατικού βάρους. Πρώτη φάση: ιαρκεί 2-4 µέρες. Αυξηµένη αποβολή αζώτου µέσω των ούρων η οποία οφείλεται στην αυξηµένη νεογλυκογένεση από την σωµατική πρωτεΐνη. εύτερη φάση: ιαρκεί µέρες. Η αποβολή αζώτου µέσω των ούρων σταδιακά µειώνεται. Αυτό οφείλεται στην µείωση της µυϊκής µάζας, στην µείωση των θερµιδικών αναγκών και αυξηµένη οξείδωση του λιπώδους ιστού. Τρίτη φάση: Προσαρµογή κετονών. Η αποβολή αζώτου µέσω των ούρων µειώνεται ακόµα περισσότερο. Οι ιστοί οι οποίοι «καίνε» γλυκόζη προσαρµόζονται ώστε να µεταβολίζουν κετόνες. 14

15 Όταν η θερµιδική πρόσληψη είναι µηδενική, η µέση ηµερήσια απώλεια βάρους είναι περίπου 500 γραµµάρια και αποτελείται σε λιπώδη και µυϊκό ιστό ως εξής 2 : Μυϊκός ιστός: γραµ. (36-60%) Λιπώδης ιστός: γραµ. (30-40%) Μετά από 3 4 µέρες ασιτίας, το σώµα ξεκινά να συσσωρεύει νάτριο και νερό. Αυτό µπορεί να οδηγήσει σε συγκράτηση νερού και οίδηµα. Η συγκράτηση νερού µπορεί ωστόσο να υποκρύπτει τόσο τις πιθανές µεταβολές του βάρους όσο και τον χαµένο σωµατικό ιστό. Λανθασµένη εικόνα λόγω οιδήµατος προκύπτει και µε τον ορό πρωτεΐνης, ο οποίος εµφανίζεται σε χαµηλά επίπεδα. Η κινητοποίηση του λίπους αυξάνεται µε χαµηλό ρυθµό και εξαρτάται από τις ενεργειακές ανάγκες του ατόµου. Οι ενεργειακές ανάγκες καθορίζονται από βασικές ενεργειακές απαιτήσεις του οργανισµού (διατήρηση θερµοκρασίας σώµατος, λειτουργία σώµατος κλπ) και την φυσική δραστηριότητα του ατόµου. Θάνατος προκύπτει γενικά από λοίµωξη του αναπνευστικού. Έκπτωση των αναπνευστικών µυών, µε ήδη προ-υπάρχουσα σοβαρή απίσχναση των µυών, οδηγεί σε ανικανότητα «καθαρισµού» των πνευµόνων από φλεγµονώδεις εκκρίσεις µε αποτέλεσµα την πνευµονία. Όταν της περιόδου ασιτίας προηγείται λοίµωξη, η διαδικασία απίσχνασης επιταχύνεται µε αποτέλεσµα τον υπερµεταβολισµό 3. Εάν η απώλεια βάρους είναι µέτρια, ο ασθενής είναι δυνατό να λάβει θρεπτικά συστατικά µέσω της γαστρεντερικής οδού ώστε να αποκατασταθεί το µακροθρεπτικό απόθεµα. 2. Mεταβολικό µοντέλο συστηµατικής φλεγµονώδους κατάστασης. Τα φαινόµενα που σχετίζονται µε την Συστηµατική φλεγµονώδης απάντηση συνοψίζονται στα εξής (Πίνακας 2): Πίνακας 2: Φυσιολογικές αλλαγές που σχετίζονται µε την συστηµατική φλεγµονώδη απάντηση. 15

16 Αλλαγές Όφελος Συνέπειες Πρωτεϊνικός καταβολισµός Υπεργλυκαιµία Κατακράτηση νατρίου και ύδατος Αύξηση σφύξεων και καρδιακής παροχής Υπερπηκτικότητα (αυξηµένη συσσώρευση αιµοπεταλίων) Αυξηµένος τόνος συµπαθητικού συστήµατος Εξασφάλιση επαρκούς υποστρώµατος για την απάντηση οξείας φάσης, τη γλυκονεογένεση, την επούλωση των τραυµάτων και την ανοσολογική λειτουργία Εξασφάλιση διαθεσιµότητας υποστρώµατος ιατήρηση ενδοαγγειακού όγκου ιατήρηση αιµάτωσης οργάνων Οµοιόσταση Αυξηµένη καρδιακή παροχή, Αυξηµένη διάθεση υποστρώµατος (γλυκογονόλυση, λιπόλυση) Απώλεια λειτουργικού ιστού υπολευκωµατιναιµία Υπεργλυκαιµία, Ανοσολογική δυσλειτουργία, Ωσµωτική διούρηση, Υπερωσµωτικότητα, Πρωτεϊνική γλυκοζυλίωση Υπονατριαιµία,Υπερογκαιµία, Πνευµονικό οίδηµα, Συµφορητική καρδιακή ανεπάρκεια, Υποκαλιαιµία, Υποµαγνησιαιµία Αυξηµένο καρδιακό έργο Αύξηση µυοκαρδιακής ισχαιµίας, Αρρυθµίες Αγγειακές µικροθροµβώσεις Πνευµονική εµβολή Φλεβοθρόµβωση Αυξηµένη µυοκαρδιακή ευερεθιστότητα, Υπεργλυκαιµία Αναστολή δράσης ινσουλίνης Εκτροπή της αιµατικής ροπής από το έντερο προς τα ζωτικά όργανα Πηγή: Αρχές Τεχνητής ιατροφής, σελ. 46, Φ.Καλφαρέντζος, Παρισιάνος,

17 2.4 ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕ ΤΟΥΣ ΟΠΟΙΟΥΣ Η ΑΣΘΕΝΕΙΑ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΗΝ ΘΡΕΨΗ. Μια παθολογική κατάσταση επηρεάζει την κατάσταση θρέψης του ασθενούς η οποία µε τη σειρά της επηρεάζει την έκβαση της νόσου. Για τον σχεδιασµό πλάνου για την διατροφική υποστήριξη των ασθενών, είναι απαραίτητο να αξιολογείται εκ των προτέρων ο τρόπος µε τον οποίο αλληλεπιδρά η εκάστοτε παθολογική κατάσταση µε την κατάσταση θρέψης του ασθενούς. Οι υπεύθυνοι µηχανισµοί δυσθρεψίας κατά τη νόσο είναι οι εξής (Πίνακας 3): Υπολειπόµενη πρόσληψη υσαπορρόφηση Υπερµεταβολισµός ή αυξηµένος καταβολισµός Απώλειες µάκρο-, µίκρο- θρεπτικών συστατικών Πίνακας 3: Μηχανισµοί δυσθρεψίας στην κλινική πράξη. Απώλεια όρεξης: Ανορεξία, βουλιµία, σύνδροµο πόνου, φαρµακοθεραπεία, χηµειοθεραπεία. Post-aggressive metabolism Μετεγχειρητική αποχή από τη τροφή, πολυτραυµατικές καταστάσεις. Απόφραξη γαστρεντερικής οδού Υπολειπόµενη πρόσληψη τροφής Υποθρεψία: Παθολογικής φύσης µεταβολή των ενεργειακών και πρωτεϊνικών απαιτήσεων, Ανεπαρκής πρόσληψη τροφής κατά τη διάρκεια της εγκυµοσύνης, Αυξηµένες ενεργειακές και πρωτεϊνικές απαιτήσεις λόγω αυξηµένης φυσικής δραστηριότητας, Νηστεία απόρροια των κοινωνικών προτύπων 17

18 Υπερβολική απώλεια υποστρώµατος Αυξηµένος καταβολισµός Σύνδροµα δυσαπορρόφησης θρεπτικών συστατικών: µετά από γαστρική εκτοµή, Χολόσταση, Νόσος του Crohn, Κληρονοµικές ενζυµοπάθειες (π.χ. δυσανεξία στη λακτόζη), Μετεγχειρητική δυσαπορρόφηση, AIDS Σύνδροµο πρωτεϊνικής ανεπάρκειας Αυξηµένες ανάγκες σε θρεπτικά συστατικά: Λοίµωξη, Κακοήθεις όγκοι (καχεξία ογκολογικών ασθενών), Θεραπείες που κινητοποιούν τον µεταβολισµό (ανοσοκατασταλτικά, χηµειοθεραπείες), Χρόνιες φυµατικές νόσοι Παθήσεις ενδοκρινολογικής φύσης: Αύξηση καταβολικών ορµονών, Υπερθυρεοειδισµός, Έλλειψη αναβολικών ορµονών, Νόσος Addison, Σακχαρώδης ιαβήτης, Νόσος Simmmonds 18

19 3. ΣΙΤΙΣΗ ΚΑΙ ΕΝΥ ΑΤΩΣΗ ΣΤΗΝ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ 3.1 ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ ΝΟΣΟΥΝΤΩΝ ΚΡΙΣΙΜΟΥ ΣΤΑ ΙΟΥ Εισαγωγή Η φλεγµονώδης απάντηση στην ασθένεια σε κρίσιµο στάδιο προκαλεί διάφορες µεταβολικές αλλαγές στον οργανισµό του ασθενούς, µια από τις οποίες είναι ο υπερµεταβολισµός. Ο βαθµός υπερµεταβολισµού του ατόµου προσδιορίζεται κυρίως από τον βαθµό της φλεγµονώδους απάντησης στο τραύµα, παρά το ίδιο το τραύµα. Η έµµεση θερµιδοµετρία είναι ο πιο ακριβής τρόπος για τον προσδιορισµό του µεταβολικού ρυθµού αλλά δεν είναι ευρέως διαθέσιµος, έτσι χρησιµοποιούνται γενικές εξισώσεις εκτίµησης του µεταβολικού ρυθµού. Οι εξισώσεις αυτές είναι πιο ακριβείς όταν η επιρροή της σύνθεσης του σώµατος λόγω των υπαρχουσών φλεγµονών έχει ληφθεί υπόψη. Η παχυσαρκία καθιστά δύσκολο τον προσδιορισµό του ακριβούς µεταβολικού ρυθµού, γι αυτό το λόγο στον παχύσαρκο ασθενή πρέπει να χορηγείται διατροφή µε υψηλή περιεκτικότητα σε πρωτεΐνη αλλά υποθερµιδική, έτσι ώστε να αποφευχθεί η υπέρ- σίτιση Ενεργειακές ανάγκες Ο επακριβής προσδιορισµός των ενεργειακών αναγκών αποτελεί ένα σηµαντικό µέρος της διατροφικής αξιολόγησης των ασθενών σε κρίσιµο στάδιο. Οι ενεργειακές απαιτήσεις µπορούν να υπολογιστούν µέσω εξισώσεων ή να µετρηθούν µε ακρίβεια µέσω της έµµεσης θερµιδοµετρίας. Ωστόσο, οι εξισώσεις πρέπει να χρησιµοποιούνται µε προσοχή καθώς αποτελούν τον λιγότερο ακριβή τρόπο υπολογισµού των ενεργειακών αναγκών. Αφού υπολογιστεί ο µεταβολικός ρυθµός ηρεµίας µε τη χρήση εξισώσεων που αναφέρονται σε υγιή πληθυσµό (π.χ. Harris-Benedict), ο µεταβολικός ρυθµός πολλαπλασιάζεται επί τον παράγοντα του στρες (stress factor). Η χορήγηση θερµίδων ίση µε την ενεργειακή δαπάνη είναι ο επιθυµητός στόχος, αλλά η υποθερµιδική διατροφή σε κάποιες συγκεκριµένες περιπτώσεις είναι αποδεκτή ή ακόµα και η ενδεδειγµένη λύση. Συγκεκριµένα, σύµφωνα µε τις πιο πρόσφατες οδηγίες ο στόχος είναι η χορήγηση θερµίδων µέσω της διατροφής >50%-65% των επιθυµητών ενεργειακών αναγκών, έτσι ώστε να αναδειχθούν πλήρως τα οφέλη της εντερικής σίτισης µέσα στην πρώτη εβδοµάδα της νοσηλείας. 10 Εάν περάσει χρονικό διάστηµα 7-10 ηµερών µε παράλληλη 19

20 αποκλειστική τεχνητή σίτιση εντερικά και δεν έχει επιτευχθεί ακόµα ο στόχος του 100% των ενεργειακών αναγκών, κρίνεται απαραίτητη η συµπληρωµατική παρεντερική σίτιση. Αντιθέτως, σε καµία περίπτωση δεν ενδείκνυται το θετικό ισοζύγιο θερµίδων. Η παχυσαρκία εντείνει την δυσκολία επιτυχηµένης πρόβλεψης του µεταβολικού ρυθµού. Γι αυτό το λόγο στον παχύσαρκο ασθενή προτείνεται η υψηλά πρωτεϊνική υποθερµική σίτιση έτσι ώστε να αποφευχθούν οι επιπτώσεις της υπερσίτισης. Ειδικότερα, οι οδηγίες υποδεικνύουν για ασθενή µε ΜΣ >30, εντερική σίτιση µε θερµιδικό φορτίο όχι πάνω από το 60%-70% των επιθυµητών ενεργειακών αναγκών ή αλλιώς kcal/ kg πραγµατικού βάρους ανά ηµέρα (ή 22-25kcal /kg ιδανικού βάρους ηµερησίως). Η πρωτεΐνη πρέπει να χορηγείται σε ένα εύρος 2.0 g/kg ιδανικού σωµατικού βάρους ηµερησίως για ασθενείς µε ΜΣ 30-40, και 2.5 g/kg ιδανικού βάρους ανά ηµέρα για ΜΣ Η επιτοµή των κλινικών εκδηλώσεων οποιασδήποτε ασθένειας σε κρίσιµο στάδιο, είναι ο αυξηµένος µυϊκός καταβολισµός και η απώλεια αζώτου. Ο υπερµεταβολισµός θεωρείται ότι «συµπορεύεται» µε αυτήν την µεταβολική φάση, διότι και τα δυο αποτελούν συµπτώµατα της φλεγµονώδους απάντησης Μακροθρεπτικά συστατικά Πρωτεΐνη. Στον τοµέα της εντατικής θεραπείας, η πρωτεΐνη αποτελεί το πιο σηµαντικό µακροθρεπτικό συστατικό για επούλωση τραυµάτων, προστασία ανοσολογικής λειτουργίας και διατήρηση της καθαρής µάζας σώµατος. Για τους περισσότερους ασθενείς σε κρίσιµο στάδιο, οι πρωτεϊνικές απαιτήσεις είναι µεγαλύτερες αναλογικά µε τις ενεργειακές τους απαιτήσεις και γι αυτό το λόγο δεν καλύπτονται από την απλή χορήγηση σκευασµάτων εντερικής σίτισης. Η µεταβολική απάντηση σε µια νόσο σε κρίσιµο στάδιο χαρακτηρίζεται από υπερµεταβολισµό, υπεργλυκαιµία, αυξηµένη λιπόλυση και πρωτεϊνικό καταβολισµό. H πρωτεΐνη των σκελετικών µυών διασπάται και τα αµινοξέα χρησιµοποιούνται για την γλυκονεογένεση και την πρωτεινοσύνθεση. Αυτές οι µεταβολικές αλλαγές, µαζί µε την ανάπαυση και την υποβέλτιστη πρόσληψη θρεπτικών συστατικών, συντελούν στην εξάντληση της καθαρής µάζας σώµατος. Η διατροφική υποστήριξη 20

21 στους κρίσιµα ασθενείς πρέπει να παρέχει θρέψη σύµφωνη µε την κλινική κατάσταση του ασθενούς, την διατροφική του κατάσταση, και την επιλεγµένο οδό χορήγησης της τεχνητής διατροφής. Ακόµα, είναι απαραίτητη η αποφυγή ή η αντιµετώπιση ανεπαρκειών σε µάκρο- ή µίκρο- θρεπτικά συστατικά, η παροχή κατάλληλων δόσεων θρεπτικών στοιχείων συµβατών µε τον αντίστοιχο ατοµικό µεταβολικό ρυθµό, η αποτροπή επιπλοκών σχετικά µε τον τρόπο χορήγησης των θρεπτικών συστατικών και τέλος η βελτίωση της κατάστασης του ασθενούς σχετικά µε την νοσηρότητα της ασθένειας (σύνθεση του σώµατος, αναδόµηση ιστών, οργανική λειτουργία). Σύµφωνα µε τις οδηγίες του ASPEN, οι πρωτεϊνικές απαιτήσεις τέτοιων ασθενών µε ΜΣ<30, εκτιµώνται g/kg πραγµατικού βάρους ανά ηµέρα, 10 και σε περιπτώσεις εγκαύµατος ή πολυ- τραυµατιών µπορεί να είναι ακόµα µεγαλύτερες. 3.2 ΘΡΕΠΤΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ Η ανάγκη της σίτισης στα νοσηλευτικά ιδρύµατα είναι δεδοµένη, όµως η σηµασία της διατροφικής υποστήριξης είναι ιδιαίτερα εµφανής στην Μονάδα Εντατικής Θεραπείας. Μακροπρόθεσµους στόχους της θρεπτικής υποστήριξης αποτελούν η συντήρηση της καθαρής σωµατικής µάζας, η διατήρηση της ανοσοποιητικής λειτουργίας και η αποφυγή µεταβολικών επιπλοκών. Πρόσφατα, οι παραπάνω στόχοι έχουν επικεντρωθεί στην θεραπεία του ασθενούς µέσω της χορήγησης τεχνητής διατροφής, επιχειρώντας συγκεκριµένα την εξασθένιση της µεταβολικής αλλαγής λόγω στρες, την αποτροπή τραυµατισµού της κυτταρικής οξείδωσης και τέλος την διαφοροποίηση της ανοσολογικής απάντησης. Η διαφοροποίηση της διατροφικής αντιµετώπισης του µεταβολικού στρες σε µια κρίσιµη νόσο περιλαµβάνει την πρώιµη εντερική διατροφή, την απαραίτητη χορήγηση µάκρο- και µίκρο- θρεπτικών συστατικών και τον λεπτοµερή έλεγχο της γλυκαιµίας. Η σίτιση του ασθενούς αρχικά χρησιµοποιώντας την γαστρεντερική οδό, θεωρείται µια προνοητική θεραπευτική µέθοδος, η οποία µπορεί να µειώσει την σοβαρότητα της ασθένειας, να ελαχιστοποιήσει τις επιπλοκές, να µειώσει την διάρκεια νοσηλείας στην ΜΕΘ και να επηρεάσει θετικά το τελικό αποτέλεσµα της υγείας του ασθενούς. 21

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 13: ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Η χορήγηση διατροφής δεν ΠΡΕΠΕΙ να ξεπερνά την ικανότητα χρησιμοποίησης/οξείδωσης τους απο τον οργανισμό ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 12: HIV Ο HIV έχει συνδεθεί με κακή θρέψη και με το σύνδρομο απώλειας καθαρής σωματικής μάζας και λιπώδους ιστού (AIDS wasting syndrome). Η απώλεια σωματικού

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ: ΠΑΓΚΡΕΑΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΠΑΓΚΡΕΑΤΙΤΙΔΑ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Πρόληψη/ αντιμετώπιση κακής θρέψης Πρόληψη της απώλειας βάρους Αντιμετώπιση της

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 2: ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 2: ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 2: ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια 25% - 40% των ασθενών με ΧΑΠ υποσιτίζονται. ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Πρόληψη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 14: ΤΡΑΥΜΑ Η διατροφική υποστήριξη κρίνεται απαραίτητη κατά την φλεγμονώδη και μεταβολική φάση διότι βελτιώνει σημαντικά την έκβαση του ασθενούς. Η μέτρια

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 3: ΗΠΑΤΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΗΠΑΤΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Πρόληψη της απώλειας βάρους Ενίσχυση προγράμματος αποκατάστασης ΕΡΓΑΛΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 18: ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 18: ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 18: ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΝΕΥΡΟΓΕΝΗΣ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Οι ασθενείς με νευρογενή ανορεξία παρουσιάζουν σημαντική απώλεια βάρους, είναι ανορεκτικοί και υποφέρουν από

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 5: ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΙΔΙΟΠΑΘΗΣ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗΣ ΝΟΣΟΣ ΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 5: ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΙΔΙΟΠΑΘΗΣ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗΣ ΝΟΣΟΣ ΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 5: ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΙΔΙΟΠΑΘΗΣ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗΣ ΝΟΣΟΣ ΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ Νόσος Crohn ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Πρόληψη και αντιμετώπιση της κακής θρέψης Πρόληψη της απώλειας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 6: ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΑ ΤΕΛΙΚΟΥ ΣΤΑΔΙΟΥ ΝΕΦΡΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ Η νεφρική υποκατάσταση (αιμοδιάλυση) οδηγεί στις ακόλουθες απώλειες: αμινοξέων (2gr/ώρα διάλυσης) και γλουταμίνης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 5 ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 5 ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 5 ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Σύνδρομο βραχέος εντέρου ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Πρόληψη/αντιμετώπιση της κακής θρέψης Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Προσαρμογή του εναπομείναντος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ : ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Τα παιδιά παρουσιάζουν υψηλό μεταβολικό ρυθμό (3 4 φορές μεγαλύτερος των ενηλίκων). Έχουν αυξημένες ανάγκες για ανάπτυξη. Έχουν αυξημένες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ»

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΣΧΕΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ Πρόληψη εμφάνισης νοσημάτων Θεραπεία ασθενών στο χώρο του νοσοκομείου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙA 4 η Υ.ΠΕ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ-ΘΡΑΚΗΣ Δράμα 18-2- 2014 ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΔΡΑΜΑΣ Αρ. Πρωτ. 1794

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙA 4 η Υ.ΠΕ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ-ΘΡΑΚΗΣ Δράμα 18-2- 2014 ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΔΡΑΜΑΣ Αρ. Πρωτ. 1794 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙA 4 η Υ.ΠΕ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ-ΘΡΑΚΗΣ Δράμα 18-2- 2014 ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΔΡΑΜΑΣ Αρ. Πρωτ. 1794 ΘΕΜΑ: «Ανάρτηση προδιαγραφών προς διαβούλευση στο Site του Νοσοκομείου» Δημόσια διαβούλευση Τεχνικών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ Ιούλιος 2009 Το παρόν έγγραφο

Διαβάστε περισσότερα

Από τον Κώστα κουραβανα

Από τον Κώστα κουραβανα Από τον Κώστα κουραβανα Περιεχόμενα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Ορμονικοί-Γονιδιακοί-παράγοντες Επιπτώσεις στην υγεία Θεραπεία-Δίαιτα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Παχυσαρκία είναι κλινική κατάσταση στην

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙA 4 η Υ.ΠΕ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ-ΘΡΑΚΗΣ Δράμα 14-11- 2013 ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΔΡΑΜΑΣ Αρ. Πρωτ. 10637

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙA 4 η Υ.ΠΕ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ-ΘΡΑΚΗΣ Δράμα 14-11- 2013 ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΔΡΑΜΑΣ Αρ. Πρωτ. 10637 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙA 4 η Υ.ΠΕ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ-ΘΡΑΚΗΣ Δράμα 14-11- 2013 ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΔΡΑΜΑΣ Αρ. Πρωτ. 10637 ΘΕΜΑ: «Ανάρτηση προδιαγραφών προς διαβούλευση στο Site του Νοσοκομείου» Δημόσια διαβούλευση Τεχνικών

Διαβάστε περισσότερα

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012»

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» «Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 Ηλίας Ν. Μυγδάλης Συντονιστής Διευθυντής Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκοµείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα 9o Πανελλήνιο Συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΝΗΣΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΡΑΦΕΝΤΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ Tον ανθρώπινο µεταβολισµό το χαρακτηρίζουν δύο στάδια. Tοπρώτοείναιηκατάστασητουοργανισµούµετά

ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΝΗΣΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΡΑΦΕΝΤΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ Tον ανθρώπινο µεταβολισµό το χαρακτηρίζουν δύο στάδια. Tοπρώτοείναιηκατάστασητουοργανισµούµετά ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΝΗΣΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΡΑΦΕΝΤΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ Tον ανθρώπινο µεταβολισµό το χαρακτηρίζουν δύο στάδια. Tοπρώτοείναιηκατάστασητουοργανισµούµετά απόκάποιογεύµα, οπότετοαίµαείναιπλούσιοσε θρεπτικές ύλες από

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΙΑΤΡΟΦΗΣ Νούς υγιής εν σώµατι υγιή ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΙΑΤΡΟΦΗΣ ιατροφή και Υγεία Η υγεία αλλά και η νόσος είναι καταστάσεις που δεν οφείλονται ποτέ σε ένα µόνο παράγοντα. Οι κύριες οµάδες παραγόντων

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ*

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ* ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 e-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ Από την καρδιοπνευμονική στην καρδιοεγκεφαλική αναζωογόνηση ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ Μαρία Ι. Σεφέρου Ειδικευόμενη Καρδιολογίας Σισμανόγλειο Γ.Ν.Α. ΑΝΑΚΟΠΗ Ηλεκτρική Φάση Κυκλοφορική Φάση Μεταβολική Φάση ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Γαστροστομία. Αθηνά Καπράλου,MD. Γενικός Χειρουργός. Δεκέμβριος, 2013

Γαστροστομία. Αθηνά Καπράλου,MD. Γενικός Χειρουργός. Δεκέμβριος, 2013 Γαστροστομία Αθηνά Καπράλου,MD Γενικός Χειρουργός Δεκέμβριος, 2013 ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΓΙΑ ΓΑΣΤΡΟΣΤΟΜΙΑ Νευρολογικές παθήσεις Ογκολογικές παθήσεις Άλλες κλινικές καταστάσεις Α.Ε.Ε. Όγκοι ώτων Ανορεξία/ Άρνηση

Διαβάστε περισσότερα

ΘΈΜ Α: Λάρισα 25-4-2013 Πρωτ.:20477 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ

ΘΈΜ Α: Λάρισα 25-4-2013 Πρωτ.:20477 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ . ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ Λάρισα 25-4-13 Πρωτ.:477 Α/Α 5 η Υγειονομική Περιφέρεια Θεσσαλίας & Στερεάς Ελλάδας Π. Γ.Ν. ΛΑΡΙΣΑΣ- Γ.Ν.ΛΑΡΙΣΑΣ«ΚΟΥΤΛΙΜΠΑΝΕΙΟ &ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΕΙΟ» Ταχ. Δ/νση: Μεζούρλο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑ ΙΕΡΑΠΕ ΒΕΝΙΖΕΛ ΕΙΟ ΠΑΓΝΗ ΧΑΝΙΑ ΡΕΘΥΜΝ Ο. ΣΥΝΟΛΙΚ Η ΠΟΣΟΤΗΤ Τιμή Α Μονάδας ΦΠΑ 23% ΦΠΑ 13% ΠΑΡΑΤΗΡ. Ποσότητα Ποσότητα ΚΩΔΙΚΟ Σ

ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑ ΙΕΡΑΠΕ ΒΕΝΙΖΕΛ ΕΙΟ ΠΑΓΝΗ ΧΑΝΙΑ ΡΕΘΥΜΝ Ο. ΣΥΝΟΛΙΚ Η ΠΟΣΟΤΗΤ Τιμή Α Μονάδας ΦΠΑ 23% ΦΠΑ 13% ΠΑΡΑΤΗΡ. Ποσότητα Ποσότητα ΚΩΔΙΚΟ Σ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΖΗΤΟΥΜΕΝΩΝ ΕΙΔΩΝ ΤΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΤΑΚΤΙΚΟΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΑΝΟΙΚΤΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑΣ ΕΝΤΕΡΙΚΩΝ ΤΡΟΦΩΝ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ - Γ.Ν "ΒΕΝΙΖΕΛΕΙΟ" ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΗΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΚΑΛΟΓΙΑΝΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ Α ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΗΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΚΑΛΟΓΙΑΝΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ Α ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΚΑΛΟΓΙΑΝΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ Α ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑ Kcal/gr ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ 4 ΛΙΠΗ 9 ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ 4 ΑΝΟΡΓΑΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ - ΑΝΟΡΓΑΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Βιταμίνες Υδατοδιαλυτές

Διαβάστε περισσότερα

Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας

Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Επαγγελματίες υγείας και υπηρεσίες υγείας Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Σύσταση 40: Συστήνεται να γίνεται εκτίμηση των αναγκών του ασθενή, συμβουλευτική σε προγράμματα

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας»

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Παρουσίαση Κλινικής Περίπτωσης : Χατζοπούλου Μ., Νοσηλεύτρια ΠΕ, MSc,

Διαβάστε περισσότερα

Μέρα Νταλαντύσε Αχµέτι Φλούτουρα

Μέρα Νταλαντύσε Αχµέτι Φλούτουρα Μέρα Νταλαντύσε Αχµέτι Φλούτουρα πολυσύνθετο εξελισσόµενο θέµα Τέλη 90 ο ιό ήταν θανατηφόρο Σύνδροµο επίκτητη ανοσολογική ανεπάρκεια (AIDS) 1998 πρώτε αποτελεσµατικέ θεραπείε Χρόνιο νόσηµα Ο φορέα συνεχίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΛΑΘΟΣΦΑΙΡΙΣΤΩΝ/-ΡΙΩΝ

ΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΛΑΘΟΣΦΑΙΡΙΣΤΩΝ/-ΡΙΩΝ ΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΛΑΘΟΣΦΑΙΡΙΣΤΩΝ/-ΡΙΩΝ Η επαρκής πρόσληψη όλων των θρεπτικών συστατικών αποτελεί τη βάση της προσφοράς της διατροφής στην επιτυχία του αθλητή. Βασίλης Μούγιος Καθηγητής βιοχηµείας της άσκησης http://users.auth.gr/mougios

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις και αντιθέσεις στη Λαπαροσκοπική Χειρουργική - η Αναισθησιολογική Άποψη Δρ. Ράνια Πατρώνη Δ/ντρια Αναισθησιολογίας ΠΓΝ Πατρών «ο Άγιος Ανδρέας» Λαπαροσκοπική Χειρουργική: Προτερήματα Προτερήματα:

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

συκώτι (ήπαρ) στομάχι χοληδόχος κύστη πάγκρεας δωδεκαδάκτυλο έντερο

συκώτι (ήπαρ) στομάχι χοληδόχος κύστη πάγκρεας δωδεκαδάκτυλο έντερο Αλκοόλ και ασθένειες του Συκωτιού (Πηγή: http://www.patient.co.uk/health/alcohol-and-liver-disease) Απόδοση στα ελληνικά: Αθανάσιος Μπάκας (υπεύθυνος του προγράμματος) Η κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων αλκοόλ

Διαβάστε περισσότερα

Η υπο- αντιμετώπιση του πόνου.

Η υπο- αντιμετώπιση του πόνου. Η υπο- αντιμετώπιση του πόνου. Ο όρος ολιγοαναλγησία χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά το 1989 από τους Wilson και Pendleton σε μία εργασία σχετική με την πλημμελή αντιμετώπιση του πόνου των προσερχόμενων

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ (SmPC) NEPHROTECT. 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ Nephrotect, διάλυµα για έγχυση

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ (SmPC) NEPHROTECT. 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ Nephrotect, διάλυµα για έγχυση ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ (SmPC) NEPHROTECT 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ Nephrotect, διάλυµα για έγχυση 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ 1000 ml περιέχουν: L-isoleucine

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ

ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Το στρες Πρώτη νευροενδοκρινολογική απάντηση Δεύτερη νευροενδοεκρινολογική απάντηση Ο υποθάλαμος Κορτιζόλη

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΘΕΟΦΙΛΟΣ ΚΩΛΕΤΤΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΠΑΛΟΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΠΑΛΤΟΓΙΑΝΝΗΣ ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙ ΗΣ ΜΑΡΙΑ ΑΓΓΕΛΑΚΗ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΒΛΑΧΟΣ ΑΓΑΘΟΚΛΕΙΑ ΜΗΤΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ/ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ

ΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ/ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ/ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Μαρία Μπασκίνη-Αρσένη, MSc, RD Κλινική ιαιτολόγος, Ειδική ιατροφολόγος Εσπερινό Λύκειο Αµπελοκήπων 11 εκεµβρίου 2014 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος Ερωτήσεις Αξιολόγησης Εργαστηριακού Μαθήματος Θέμα: «Κεντρική Φλεβική Πίεση» 1. Τι είναι η Κεντρική Φλεβική Πίεση (ΚΦΠ); Είναι η υδροστατική πίεση των μεγάλων φλεβών που είναι πλησιέστερα στην καρδιά,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ

ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΒασίληςΜούγιος, PhD ΤΕΦΑΑ ΑΠΘ http://mougios.webpages.auth.gr Μεταβολικό σύνδροµο Παθολογική κατάσταση που χαρακτηρίζεται από:

Διαβάστε περισσότερα

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Για χρόνια, οι καταναλωτές µαθαίνουν για τα οφέλη της µείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων µε τη λήψη ωµέγα-3 λιπαρών οξέων. Αυτή η άποψη έχει επικρατήσει,

Διαβάστε περισσότερα

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Διαβήτης. Ακούμε καθημερίνα γύρω μας πως εκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο πάσχουν από διαβήτη ή παχυσαρκία. Όμως, τι πραγματικά είναι αυτό; Τι ειναι ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

Α.Τ.Ε.Ι.ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Α.Τ.Ε.Ι.ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Α.Τ.Ε.Ι.ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑ-ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΔΕΡΜΑΤΟΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑ Το δέρμα αποτελείται από 2 στιβάδες: i. Επιδερμίδα ii. Κυρίως δέρμα ή χόριο ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ Κυριότερες λειτουργίες δέρματος: i.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ: ΜΑΡΙΑ ΣΚΟΥΡΟΛΙΑΚΟΥ ΕΠΙΚΟΥΡΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟΥ ΠΑΝ/ΜΙΟΥ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΟΦ

ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ: ΜΑΡΙΑ ΣΚΟΥΡΟΛΙΑΚΟΥ ΕΠΙΚΟΥΡΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟΥ ΠΑΝ/ΜΙΟΥ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΟΦ ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ: ΜΑΡΙΑ ΣΚΟΥΡΟΛΙΑΚΟΥ ΕΠΙΚΟΥΡΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟΥ ΠΑΝ/ΜΙΟΥ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΟΦ Θεραπευτικά Πρωτόκολλα Συνταγογραφίας: Τι είναι τα Θεραπευτικά Πρωτόκολλα Συνταγογραφίας (ΘΠΣ) Ως ΘΠΣ θεσπίστηκαν

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; MegalakriaBroshure.indd 1 17/11/2010 1:27:39 μμ Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της ΜΕΘ στη δωρεά οργάνων

Ο ρόλος της ΜΕΘ στη δωρεά οργάνων Ο ρόλος της ΜΕΘ στη δωρεά οργάνων Ανδρέας Π. Καραμπίνης Διευθυντής ΜΕΘ Π.Γ.Ν.Α. «Γ. Γεννηματάς» μεταμόσχευση ιστών και οργάνων αποτελεί σήμερα ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα της σύγχρονης ιατρικής

Διαβάστε περισσότερα

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία.

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Παχυσαρκία είναι η παθολογική αύξηση του βάρους του σώματος, που οφείλεται σε υπερβολική συσσώρευση λίπους στον οργανισμό. Παρατηρείται γενικά

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή και ηλικιωμένοι

Διατροφή και ηλικιωμένοι Διατροφή και ηλικιωμένοι Η διατροφή αποτελεί τη σημαντικότερη ανάγκη για τη διατήρηση της ανθρώπινη ζωής σε όλα τα στάδιά της. Το είδος και η ποσότητα της τροφής που χρειάζεται ο άνθρωπος εξαρτάται από

Διαβάστε περισσότερα

Μέχρι σήµερα γνωρίζατε ότι η κατανάλωση ψωµιού είναι µία απολαυστική και θρεπτική συνήθεια. Από σήµερα η αγαπηµένη σας αυτή καθηµερινή συνήθεια µπορεί να παρέχει στον οργανισµό ακόµη περισσότερα θρεπτικά

Διαβάστε περισσότερα

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα.

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Μαρία Φωτουλάκη Επίκουρη καθηγήτρια Παιδιατρικής-Παιδιατρικής Γαστρεντερολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Σάββατο 15/11/2014, ώρα 14.30 15.30

Σάββατο 15/11/2014, ώρα 14.30 15.30 Σάββατο 15/11/2014, ώρα 14.30 15.30 ΝΟΣΗΛΕΙΑ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΠΝΕΥΜΟΝΙΑ ΣΧΕΤΙΖΌΜΕΝΗ ΜΕ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΗΡΑ ΣΕ ΜΕΘ. ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΩΝ ΜΕ ΤΗΝ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΚΕΝΤΡΙΚΟΥ ΦΛΕΒΙΚΟΥ ΚΑΘΕΤΗΡΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΛΟΙΜΩΞΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις

Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις Συγγραφική ομάδα: Δίπλα Κωνσταντίνα, Ph.D., Λέκτορας, ΤΕΦΑΑ Σερρών ΑΠΘ Καρατράντου Κωνσταντίνα, MSc, Διδάσκουσα στο ΤΕΦΑΑ - ΠΘ Ιπποκράτης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ. ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα. Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου

ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ. ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα. Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου ΕΓΚΑΙΡΗ ΙΑΓΝΩΣΗ & ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα ιευθύντρια Β Παθολογικής Κλινικής Γ.Ν. Χανίων Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου Πινακοθήκη ήµου Χανίων, 17/02/2012 Συχνότητα του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ

ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Κατάκλιση ορίζεται η εξέλκωση του δέρματος εξαιτίας πίεσης σε διάφορες περιοχές του σώματος υπερκείμενες οστικών προεξοχών Συχνότητα εμφάνισης

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπημένη διατροφή. της αναλογίας της μέσης προς τους. Κλασσική Πυραμίδα τροφών. Πυραμίδες Τροφών. Κατανομή λίπους και χρόνιες παθήσεις

Ισορροπημένη διατροφή. της αναλογίας της μέσης προς τους. Κλασσική Πυραμίδα τροφών. Πυραμίδες Τροφών. Κατανομή λίπους και χρόνιες παθήσεις Άσκηση και διατροφή στην πρόληψη και αντιμετώπιση ασθενειών Ισορροπημένη διατροφή Κατανομή λίπους και χρόνιες παθήσεις Ο τρόπος εναπόθεσης του σωματικού λίπους έχει αποδειχτεί τελευταία πως αποτελεί ένα

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Στόχοι για την αντιμετώπιση του Γνώση Δεξιότητες Πηγές Υποστήριξη

Διαβάστε περισσότερα

«ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΕΛΕΧΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ»

«ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΕΛΕΧΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ» «ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΕΛΕΧΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ : Κωνσταντινίδου Εύα Επιβλέπουσα καθηγήτρια : ηµητριάδου Αλεξάνδρα ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2007 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στις µέρες µας επικρατεί µια παγκόσµια

Διαβάστε περισσότερα

Δ. Επίσης, κατά τη διάρκεια ασθένειας, φλεγμονής, χειρουργίου ή τραύματος οι ανάγκες μας σε ενέργεια αυξάνονται ανάλογα με την περίπτωση.

Δ. Επίσης, κατά τη διάρκεια ασθένειας, φλεγμονής, χειρουργίου ή τραύματος οι ανάγκες μας σε ενέργεια αυξάνονται ανάλογα με την περίπτωση. μεταβολισμός Μεταβολισμός είναι το σύνολο των χημικών και φυσικών αλλαγών που επιτρέπουν τη σωστή λειτουργία και ανάπτυξη του σώματος μας. Ο μεταβολισμός μας καθορίζει τις συνολικές ανάγκες μας σε ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΕΠΕΞΗΓΗΣΗ ΟΡΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΡΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ Προς τα εµπρός ανεπάρκεια: αδυναµία προώθησης του αίµατος στη συστηµατική κυκλοφορία Προς τα πίσω ανεπάρκεια: αύξηση του όγκου

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΜΟΜΕΤΡΗΣΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΥΠΕΡΘΕΡΜΙΑ ΠΥΡΕΤΟΣ ΥΠΟΘΕΡΜΙΑ. Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ.

ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΜΟΜΕΤΡΗΣΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΥΠΕΡΘΕΡΜΙΑ ΠΥΡΕΤΟΣ ΥΠΟΘΕΡΜΙΑ. Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ. ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΜΟΜΕΤΡΗΣΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΥΠΕΡΘΕΡΜΙΑ ΠΥΡΕΤΟΣ ΥΠΟΘΕΡΜΙΑ Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ. ΘΕΡΜΟΜΕΤΡΗΣΗ Ζωτικά σημεία (TPR) Θερμοκρασία Σφυγμός Αναπνοές

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 «Έναρξη ινσουλίνης στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2: πότε και πως ;» Ηλίας Ν. Μυγδάλης Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα Ειδικό φροντιστήριο

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΛΚΟΟΛΙΣΜΟΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΛΚΟΟΛΙΣΜΟΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΛΚΟΟΛΙΣΜΟΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Η υπέρμετρη κατανάλωση οινοπνεύματος αποτελεί τη μοναδική κυριότερη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΉ ΑΠΟΚΑΤΆΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑΝΟΏΝΤΑΣ ΤΙΣ ΕΙΔΙΚΈΣ ΟΔΗΓΊΕΣ

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΉ ΑΠΟΚΑΤΆΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑΝΟΏΝΤΑΣ ΤΙΣ ΕΙΔΙΚΈΣ ΟΔΗΓΊΕΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΉ ΑΠΟΚΑΤΆΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑΝΟΏΝΤΑΣ ΤΙΣ ΕΙΔΙΚΈΣ ΟΔΗΓΊΕΣ Αυτός ο οδηγός γνώσεων περιλαμβάνει πληροφορίες σχετικά με την πνευμονική αποκατάσταση της Ευρωπαϊκής Πνευμονολογικής Εταιρείας και της Αμερικάνικης

Διαβάστε περισσότερα

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Μακροχρόνια επιστημονική έρευνα έχει αποδείξει ότι πολλά από

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΔΕΙΚΤΗΣ STRESS ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΩΝ (ASI) Τα επινεφρίδια είναι δυο µικροί αδένες. Βρίσκονται πάνω από τα νεφρά και ο καθένας τους ζυγίζει 3 έως 5 γραµµάρια. Τους χαρακτηρίζει ο γοργός

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ 1 ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ Κυριακή Σταματέλου Ειδικός Νεφρολόγος, MBA Τι είναι η νεφρολιθίαση; Η νεφρολιθίαση λέγεται κοινά «πέτρες στα νεφρά» και είναι γνωστή στην ανθρωπότητα από τα αρχαία χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΧΕΙΡΟΥ ΜΕΙΟΔΟΤΙΚΟΥ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ «ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΕΝΤΕΡΙΚΗΣ ΠΑΡΕΝΤΕΡΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ»

ΠΡΟΧΕΙΡΟΥ ΜΕΙΟΔΟΤΙΚΟΥ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ «ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΕΝΤΕΡΙΚΗΣ ΠΑΡΕΝΤΕΡΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ 4 η Δ.Υ.ΠΕ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ & ΘΡΑΚΗΣ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΣΕΡΡΩΝ 3 Ο ΧΙΛ.ΕΘΝ. ΟΔΟΥ ΣΕΡΡΩΝ ΔΡΑΜΑΣ ΤΜΗΜΑ: Προμηθειών Πληρ. : Σ. Ασουχίδου Τηλ : 23210-94294

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ II ΚΕΤΟΝΟΣΩΜΑΤΑ

ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ II ΚΕΤΟΝΟΣΩΜΑΤΑ ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ II ΚΕΤΟΝΟΣΩΜΑΤΑ ΗΠΑΡ VLDL Ανασκόπηση μεταβολισμού λιπιδίων & λιποπρωτεϊνών ΤΡΟΦΗ ΛΙΠΩΔΗΣ ΙΣΤΟΣ ΗΠΑΡ Κυκλοφορία Χυλομικρά Λιπαρά οξέα HDL LDL VLDL ΗΠΑΡ Τριγλυκερίδια Φωσφολίπιδια

Διαβάστε περισσότερα

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τελικό κείμενο της Μελέτης Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τα τελικά προϊόντα προχωρημένης γλυκοζυλίωσης (Advanced Glycation End products, ) είναι μόρια υψηλής δραστικότητας, τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη upadate swfobject.embedswf('/plugins/content/avreloaded/mediaplayer.swf','avreloaded0','400',' 320','7.0.14','/plugins/content/avreloaded/expressinstall.swf', {file:'http://www.aretaieio-obgyn.com/images/stories/videos/emino.flv',width:'400',height:'

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Οι τομείς πρακτικής άσκησης περιλαμβάνουν : Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Β. ΔΙΟΙΚΗΣΗ Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Α.1. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΣΤΗΝ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ

Οι τομείς πρακτικής άσκησης περιλαμβάνουν : Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Β. ΔΙΟΙΚΗΣΗ Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Α.1. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΣΤΗΝ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ Οι τομείς πρακτικής άσκησης περιλαμβάνουν : Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Β. ΔΙΟΙΚΗΣΗ Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Α.1. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ Η άσκηση σε νοσηλευτικά τμήματα παθολογικής ειδικότητας

Διαβάστε περισσότερα

Είδη Γιαουρτιού. Ανάλογα με την παρασκευή του διακρίνεται σε: Κανονικό : Παράγεται με όλα του τα συστατικά

Είδη Γιαουρτιού. Ανάλογα με την παρασκευή του διακρίνεται σε: Κανονικό : Παράγεται με όλα του τα συστατικά ΓΕΝΙΚΑ Το γιαούρτι προέρχεται από το αγελαδινό, κατσικίσιο ή πρόβειο γάλα, το οποίο βράζεται και αργότερα, όταν η θερμοκρασία του κατέβει στους 40 50 ο C προστίθεται η μαγιά και αφήνεται να πήξει. Αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

(dietary fiber, nonnutritive fiber)

(dietary fiber, nonnutritive fiber) KΥΤΤΑΡΙΝΗ - ΦΥΤΙΚΕΣ ΙΝΕΣ Στα τρόφιμα, παράλληλα με τους υδατάνθρακες που πέπτονται στον ανθρώπινο οργανισμό (δηλαδή που υδρολύονται, απορροφώνται και μεταβολίζονται κατά τα γνωστά), υπάρχουν και υδατάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα

Κατ οίκον νοσηλεία. Ελπίδα Χατζηαγόρου Παιδοπνευµονολογική Μονάδα, Γ Π/Δ Κλινική Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης.

Κατ οίκον νοσηλεία. Ελπίδα Χατζηαγόρου Παιδοπνευµονολογική Μονάδα, Γ Π/Δ Κλινική Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης. Κατ οίκον νοσηλεία Ελπίδα Χατζηαγόρου Παιδοπνευµονολογική Μονάδα, Γ Π/Δ Κλινική Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης. www.pd3.gr 22-04-2012 Παιδιά εξαρτώμενα από την τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΚΑΡΚΙΝΟΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΚΑΡΚΙΝΟΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S The "Annual Report to the Nation on the Status of Cancer,, 1975-2001*"

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΜΟΝΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΘΛΗΣΗ

ΟΡΜΟΝΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΘΛΗΣΗ ΟΡΜΟΝΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΘΛΗΣΗ Βασίλης Μούγιος, PhD ΤΕΦΑΑ ΑΠΘ http://users.auth.gr/mougios Παράγοντες που επηρεάζουν τις ορµονικές αποκρίσεις στην άσκηση Τύπος άσκησης Οξεία Χρόνια Προσαρµογές Αντοχής/δυναµική/αερόβια

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ Μικροβιολογικό & Ερευνητικό Εργαστήριο Καθ έξιν Αποβολές Οι καθ 'έξιν αποβολές είναι μια ασθένεια σαφώς διακριτή από τη στειρότητα, και που ορίζεται ως δύο ή περισσότερες αποτυχημένες

Διαβάστε περισσότερα

σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου επί τουλάχιστον 3

σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου επί τουλάχιστον 3 Το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (ΣΕΕ) ανήκει σε μια ομάδα λειτουργικών διαταραχών του πεπτικού σωλήνα. Το κοιλιακό άλγος, ο μετεωρισμός και η εναλλαγή των συνηθειών του εντέρου αποτελούν τυπικά συμπτώματα.

Διαβάστε περισσότερα

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1]

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1] Ολόγοςλεπτίνης/αδιπονεκτίνης ως ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας 10ετούς καρδιαγγειακού κινδύνου σε ινσουλινοθεραπευόμενους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1],

Διαβάστε περισσότερα

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Οστεοπόρωση Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Η οστεοπόρωση είναι πιο συχνή από τις παθήσεις της καρδιάς και των πνευμόνων Οστεοπόρωση: Η σιωπηλή επιδημία

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Χρόνιες Πνευμονοπάθειες

Άσκηση και Χρόνιες Πνευμονοπάθειες Συµµαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Χρόνιες Πνευμονοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής ΕΚΕΤΑ Δίπλα Κωνσταντίνα, Λέκτορας ΤΕΦΑΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΙΔΙ Θ ΕΞΑΜΗΝΟ

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΙΔΙ Θ ΕΞΑΜΗΝΟ ΠANEΠIΣTHMIO IΩANNINΩN - IATPIKH ΣXOΛH TOMEAΣ YΓEIAΣ TOY ΠAIΔIOY T.Θ. 1186, 451 10 IΩANNINA, - Tηλ. 2651-007544 - Fax: 2651-007032 Ηλ. ταχυδροµείο: paediatr@cc.uoi.gr - Ιστός: http://users.uoi.gr/paediatr

Διαβάστε περισσότερα

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ Ασβέστιο Συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη ασβεστίου Βρέφη 0-12 μηνών Παιδιά 1-3 ετών Παιδιά 4-8 ετών Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών Ενήλικες 19-50 ετών Ενήλικες > 50 ετών Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΔΥΣΧΕΡΕΙΑΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΔΥΣΧΕΡΕΙΑΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΔΥΣΧΕΡΕΙΑΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ (Ι) Γυναίκα 34 ετών με διαβήτη προσέρχεται στο τμήμα επειγόντων περιστατικών με πυρετό, αίσθημα ρίγους, πόνο στην πλάτη, ίλιγγο και δυσκολία

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο Δεν είναι ασθένεια αλλά ένα σύμπλεγμα από ιατρικές διαταραχές που

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια ΜΟΝΤΕΛΑ ΥΓΕΙΑΣ-ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΡΡΩΣΤΙΑΣ 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια Μοντέλα Υγείας Βιοιατρικό Μοντέλο Ολιστικό, Βιοψυχοκοινωνικό Μοντέλο Αρχαία Ελλάδα (Ιπποκράτης 400π.Χ.)

Διαβάστε περισσότερα

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών;

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών; ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Τι είναι οι πρωτεϊνες; Η ονομασία πρωτεϊνες προέρχεται από το ρήμα πρωτεύω και σημαίνει την εξαιρετική σημασία που έχουν οι πρωτεϊνες για την υγεία του ανθρώπινου σώματος. Από την εποχή των Ολυμπιακών

Διαβάστε περισσότερα

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση )

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Συντηρητική ή Χειρουργική Αντιµετώπιση Γ. Στράντζαλης Νευροχειρουργική Κλινική, Πανεπιστήµιο Αθηνών, Θεραπευτήριο Ευαγγελισµός ΓΕΝΙΚΑ Η οσφυo-ισχιαλγία ή ο «πόνος

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΟΥΡΛΑΣ ΚΑΘΕ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΟ ΠΡΟΣ: ΘΕΜΑ: «Τεχνικές Προδιαγραφές Θρεπτικών Υλικών για Δημόσια Διαβούλευση»

Ο ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΟΥΡΛΑΣ ΚΑΘΕ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΟ ΠΡΟΣ: ΘΕΜΑ: «Τεχνικές Προδιαγραφές Θρεπτικών Υλικών για Δημόσια Διαβούλευση» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗ 2 ης ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ & ΑΙΓΑΙΟΥ Ε.Α.Ν.Π. «ΜΕΤΑΞΑ» ΜΠΟΤΑΣΗ 51-18537 ΠΕΙΡΑΙΑΣ Τηλ: 213 2079100 ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΜΗΘΕΙΩΝ Πληρ. Δ.Καφιέρη Πειραιάς 21985/16-11-2015

Διαβάστε περισσότερα

Είναι η συστηματική επίλυση ενός προβλήματος στην πράξη

Είναι η συστηματική επίλυση ενός προβλήματος στην πράξη Είναι η συστηματική επίλυση ενός προβλήματος στην πράξη Είναι μια σειρά από σχεδιασμένες ενέργειες για την επίλυση των προβλημάτων του ασθενή και της οικογένειάς του Όλα τα βιολογικά, ψυχολογικά, περιβαλλοντικά

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Β. Α. Παπαγεωργίου MD, Med, Δρ. Α.Π.Θ. Παιδοψυχίατρος - TEACCH Consultant τ. Επίκουρος Καθηγήτρια Παιδοψυχιατρικής Οι Δ.Π.Τ. Δεν είναι απλώς αποκλίνουσες διατροφικές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ & ΔΗΜΟΣΙΑ ΥΓΕΙΑ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ & ΔΗΜΟΣΙΑ ΥΓΕΙΑ Αθηνά Λινού, MD, PhD, MPH Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Διευθύντρια του Εργαστηρίου Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Πρόεδρος Ινστιτούτου

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

PROJECT. Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας. Ελαιόλαδο και υγεία

PROJECT. Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας. Ελαιόλαδο και υγεία ΜΕΛΗ ΟΜΑΔΑΣ: Γιώργος Δερμιτζάκης Δημήτρης Δημητρουλόπουλος Έλενα Ξενάκη Μαργαρίτα Χατζοπούλου PROJECT Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας Ελαιόλαδο και υγεία ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Λαγουτάρη Ελένη Σούσου

Διαβάστε περισσότερα