ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΘΕΡΜΟΡΥΘΜΙΣΗΣ ΚΑΙ ΑΦΥΔΑΤΩΣΗ ΣΤΟΥΣ ΑΘΛΗΤΕΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΘΕΡΜΟΡΥΘΜΙΣΗΣ ΚΑΙ ΑΦΥΔΑΤΩΣΗ ΣΤΟΥΣ ΑΘΛΗΤΕΣ"

Transcript

1 7 KEΦΑΛΑΙΟ A ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΘΕΡΜΟΡΥΘΜΙΣΗΣ ΚΑΙ ΑΦΥΔΑΤΩΣΗ ΣΤΟΥΣ ΑΘΛΗΤΕΣ Ε.Α. ΜΗΤΣΙΟΚΑΠΑ Α.Φ. ΜΑΥΡΟΓΕΝΗΣ Γ. ΚΕΛΑΛΗΣ Γ.Σ. ΣΑΠΚΑΣ Π.Ι. ΠΑΠΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ Η αύξηση της βασικής θερμοκρασίας σώματος και η αφυδάτωση σχετίζονται με αυξημένη νοσηρότητα και θνησιμότητα στους αθλητές, τους ηλικιωμένους, τα παιδιά και τους ασθενείς με χρόνια νοσήματα και κακή γενική κατάσταση υγείας. Σε αθλητές του γυμνασίου στις ΗΠΑ, οι διαταραχές της θερμορύθμισης, αποτελούν την τρίτη συχνότερη αιτία θανάτου 1. Το 1980, άνθρωποι απεβίωσαν κατά τη διάρκεια μιας παρατεταμένης περιόδου καύσωνα, λόγω διαταραχών της θερμορύθμισης σε περιοχές όπου δεν είχαν ληφθεί τα κατάλληλα μέτρα αντιμετώπισης. Τα υψηλά ποσοστά θανάτων που παρατηρήθηκαν σε αθλητές του κολλεγίου στη Φλώριδα των ΗΠΑ και ο θάνατος ενός επαγγελματία αθλητή στη Μινεσότα σήμαναν συναγερμό για την ανεύρεση των κατάλληλων μέτρων πρόληψης τέτοιων γεγονότων στην αθλητιατρική και γενικότερα στην ιατρική κοινότητα 1. Οι κυριότεροι παράγοντες οι οποίοι σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο διαταραχών της θερμορύθμισης είναι η αφυδάτωση, η άσκηση σε θερμό και υγρό περιβάλλον, η παχυσαρκία, η κακή φυσική κατάσταση, η κακή προσαρμογή στο περιβάλλον, το ιστορικό διαταραχών της θερμορύθμισης, η στέρηση ύπνου, η λήψη φαρμάκων (ιδιαίτερα διουρητικών και αντικαταθλιπτικών), οι παθήσεις των ιδρωτοποιών αδένων, καθώς και παθήσεις του ανώτερου αναπνευστικού και του γαστρεντερικού συστήματος (πίνακας 1). Πολλοί από τους παραπάνω παράγοντες κινδύνου μπορούν να προληφθούν με την κατάλληλη ενημέρωση και εκπαίδευση των ασθενών. Η αφυδάτωση, ιδιαίτερα κατά την άσκηση σε θερμό περιβάλλον, μπορεί να αντιστοιχεί σε απώλεια υγρών της τάξης περίπου του 6-10% του σωματικού βάρους και είναι ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες κινδύνου διαταραχών της θερμορύθμισης. Επιπλέον, η βασική θερμοκρασία του σώματος αυξάνεται κατά 0,15-0,2 o C για κάθε 1% μείωσης του σωματικού βάρους λόγω αφυδάτωσης κατά τη διάρκεια της άσκησης. Η πρόληψη, η έγκαιρη αναγνώριση και η αποτελεσματική αντιμετώπιση της αφυδάτωσης και των διαταραχών της θερμορύθμισης μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο θερμοπληξίας και τις θανατηφόρες επιπλοκές της. Οι παράγοντες αυτοί συνήθως δεν αναγνωρίζονται κατά τη διάρκεια του συνήθους έλεγχου των αθλητών, ενώ συχνά ο αθλητής, ο προπονητής, αλλά ακόμη και η ιατρική ομάδα, δεν είναι ενήμεροι για τους παράγοντες αυξημένου κινδύνου για διαταραχές της θερμορύθμισης και θερμοπληξία. Επιπλέον, ο αθλητής συχνά θα λάβει ανακριβείς και αρκετές φορές εσφαλμένες πληροφορίες σχετικά με την ιδανική ενυδάτωση κατά τη διάρκεια της προπόνησης και της άθλησης, τη δράση των διαφόρων φαρμάκων που λαμβάνει, τη σωστή διατροφή, τις ανάγκες ύπνου και την αναγνώριση των συμπτωμάτων της αρχόμενης θερμοπληξίας 2,3. 69

2 Πίνακας 1. Παράγοντες κινδύνου για διαταραχές της θερμορύθμισης Προεφηβική ηλικία Παιδική ηλικία Παχυσαρκία Κακή φυσική κατάσταση Αφυδάτωση Κακή προσαρμογή στο περιβάλλον Ιστορικό διαταραχής της θερμορύθμισης Στέρηση ύπνου Φάρμακα (αντικαταθλιπτικά, διουρητικά, αντιυπερτασικά, αντιισταμινικά) Διεγερτικά (καφεΐνη, εφεδρίνη, ψευδοεπινεφρίνη) Κατανάλωση αλκοόλ Παθήσεις των ιδρωτοποιών αδένων Ηλιακό έγκαυμα, ηλίαση Παθήσεις του ανώτερου αναπνευστικού συστήματος Οξεία γαστρεντερίτιδα σε 1 εβδομάδα από την άσκηση ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ Η άσκηση σε θερμό περιβάλλον τροποποιεί τη λειτουργία του κέντρου θερμορύθμισης του οργανισμού. Κατά τη διάρκεια της άσκησης η παραγωγή θερμότητας αυξάνεται κατά φορές συγκριτικά με την ηρεμία, με αποτέλεσμα, εφόσον δε ληφθούν τα απαραίτητα μέτρα, η βασική θερμοκρασία του σώματος να αυξάνεται κατά 1 o C κάθε 5 λεπτά 4. Η αυξημένη βασική θερμοκρασία του σώματος σε συνδυασμό με την αυξημένη θερμοκρασία του περιβάλλοντος θα πρέπει να αντισταθμιστούν από τον οργανισμό με διάφορους μηχανισμούς 2,5,6. Οι μηχανισμοί αυτοί περιλαμβάνουν είτε μείωση της θερμοκρασίας του περιβάλλοντος είτε αύξηση της αποβολής θερμότητας από το σώμα. Στους μηχανισμούς αποβολής της θερμότητας από το σώμα περιλαμβάνονται η αγωγή, η μεταφορά, η εξάτμιση και η ακτινοβολία 7. Καθώς η βασική θερμοκρασία του σώματος αυξάνεται άνω των 20 o C, η συμβολή των παραπάνω μηχανισμών και ιδιαίτερα της ακτινοβολίας στην αποβολή θερμότητας αυξάνεται σημαντικά. Ο κύριος μηχανισμός αποβολής θερμότητας στους αθλητές είναι η εξάτμιση δια της εφίδρωσης 7,8. Κατά την άσκηση σε θερμό και ξηρό περιβάλλον με την εξάτμιση μπορεί να αποβληθεί έως το 98% της θερμότητας του σώματος 8. Παράλληλα με την επίδραση της αφυδάτωσης στην αύξηση της βασικής θερμοκρασίας του σώματος επηρεάζονται δυσμενώς οι αθλητικές επιδόσεις, ακόμη και με μικρού βαθμού διαταραχές του ισοζυγίου του ύδατος της τάξης του 2-3% 9. Οι καταστάσεις όπως η έντονη υγρασία και η αφυδάτωση, οι οποίες περιορίζουν την αποβολή θερμότητας δια της εξάτμισης, προκαλούν σημαντικά προβλήματα στις φυσιολογικές λειτουργίες του οργανισμού, με αποτέλεσμα τη μείωση των αθλητικών επιδόσεων και τον αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης υπερθερμίας ή θερμοπληξίας και των επιπλοκών τους 9,10. ΕΝΥΔΑΤΩΣΗ Σε περιόδους εντατικής άσκησης η αφυδάτωση μπορεί να αντιστοιχεί σε μείωση του σωματικού βάρους σε ποσοστό περίπου 2-3%. Το ποσοστό αυτό είναι υψηλότερο κατά την έντονη άσκηση σε θερμό περιβάλλον 11. Η αφυδάτωση είναι εμφανής όταν εμφανισθεί έντονο αίσθημα δίψας. Ωστόσο, το έντονο αίσθημα δίψας για αναπλήρωση των απωλειών ύδατος παρατηρείται όταν η αφυδάτωση είναι ήδη της τάξης του 5% 12. Τα παιδιά, οι ηλικιωμένοι και οι ασθενείς με χρόνια νοσήματα διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο αφυδάτωσης και διαταραχών της θερμορύθμισης ή θερμοπληξίας λόγω διαφόρων παραγόντων, όπως η μειωμένη ικανότητα εφίδρωσης, ο αυξημένος μεταβολισμός και παραγωγή θερμότητας, η μεγαλύτερη αναλογία επιφάνειας προς βάρος σώματος, τα χρόνια νοσήματα, η μείωση του αισθήματος της δίψας, ο περιορισμός της κινητικότητας, η μειωμένη αγγειοκινητική απόκριση και η λήψη διαφόρων φαρμάκων Η αφυδάτωση έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση του όγκου του αίματος, της αρτηριακής πίεσης, της εφίδρωσης και του καρδιακού όγκου παλμού και την αύξηση της αντίστασης των αγγείων, με αποτέλεσμα τη μείωση της αιματικής ροής στο δέρμα και τελικά τη μειωμένη ικανότητα αποβολής θερμότητας 15. Η συχνότητα της καρδιακής λειτουργίας αυξάνεται κατά 3-5 σφύξεις/λεπτό για κάθε περίπου 1% απώλεια σωματικού βάρους λόγω απώλειας ύδατος 16. Ο μυϊκός ιστός υφίσταται επίσης μεταβολές λόγω της αφυδάτωσης, στις οποίες περιλαμβάνονται η αύξηση της αποδόμησης του γλυκογόνου και η αύξηση της συγκέντρωσης του γαλακτικού οξέος 15,17, με αποτέλεσμα τη μυϊκή αδυναμία ή θερμική εξάντληση και την υπερθερμία ή θερμοπληξία 2. Από το 1944 οι Pitts και συν. έδειξαν ότι η λήψη υγρών κατά τη διάρκεια της άσκησης σε θερμό περιβάλλον μειώνει τη βασική θερμοκρασία σώματος 18. Η λήψη υγρών κατά τη διάρκεια της άσκησης σε σχέση με τη μη λήψη μειώνει τη βασική θερμοκρασία σώματος και με τον τρόπο αυτό μπορεί να προλάβει τις καρδιαγγειακές διαταραχές της αφυδάτωσης, όπως η μείωση του όγκου του αίματος και η αύξηση της συχνότητας της καρδιακής λειτουργίας 19. Σε μια άλλη μελέτη 7 διαπιστώθηκε μικρότερη και βραδύτερη αύξηση της βασικής θερμοκρασίας σώματος κατά τη διάρκεια άσκησης σε θερμό περιβάλλον σε αθλητές με ελεγχόμενη πρόσληψη υγρών για αναπλήρωση των απωλειών ύδατος κατά τη 70

3 Πίνακας 2. Κλινικά συμπτώματα και αντικειμενικά σημεία των διαταραχών της θερμορύθμισης Κλινικά συμπτώματα Αντικειμενικά σημεία Θεραπεία Οίδημα Κανένα Περιφερικό οίδημα Ανάπαυση, ανάρροπη θέση των άκρων, προσαρμογή στο περιβάλλον Επώδυνοι μυϊκοί Επώδυνοι μυϊκοί Ψηλαφητοί μυϊκοί σπασμοί Διατάσεις, τοποθέτηση πάγου, σπασμοί (κράμπες) σπασμοί (κράμπες) χορήγηση υγρών από το στόμα Λιποθυμικό επεισόδιο Λιποθυμικό επεισόδιο Απώλεια συνείδησης Ανάπαυση, ανάρροπη θέση των άκρων, ή συγκοπτική κρίση ή συγκοπτική κρίση παρακολούθηση των ζωτικών σημείων Αίσθημα κόπωσης Κόπωση, αδυναμία Αρτηριακή υπόταση, Αναζωογόνηση, ή θερμική εξάντληση συνέχισης της άσκησης, ορθοστατική υπόταση, παρακολούθηση των ήπια σύγχυση, ναυτία, αύξηση της βασικής ζωτικών σημείων, δροσερό έμετοι, συγκοπτική κρίση, θερμοκρασίας σώματος περιβάλλον, ανάπαυση, ρίγη στην κεφαλή και (>40,5 C), συγκοπτική κρίση χορήγηση υγρών από το στόμα τον αυχένα Θερμοπληξία Διαταραχές του επιπέδου Αύξηση της βασικής θερμο- Αναζωογόνηση, παρακολούθηση συνείδησης, κόπωση, κρασίας σώματος (>40,5 C), των ζωτικών σημείων, ψύξη, ναυτία, έμετοι, υπόταση, ταχυκαρδία, ενδοφλέβια χορήγηση υγρών συγκοπτική κρίση ταχύπνοια, συγκοπτική κρίση, απουσία εφίδρωσης, κώμα, διάχυτη ενδαγγειακή πήξη, οξεία νεφρική ανεπάρκεια διάρκεια της άσκησης, συγκριτικά με αθλητές οι οποίοι ελάμβαναν υγρά κατά βούληση βάσει του αισθήματος της δίψας 7. ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΤΗΣ ΘΕΡΜΟΡΥΘΜΙΣΗΣ Οι κύριοι τύποι διαταραχών της θερμορύθμισης είναι πέντε (πίνακας 2). Η ηπιότερη κλινική μορφή χαρακτηρίζεται από οιδήματα των άκρων, επώδυνους μυϊκούς σπασμούς (κράμπες), λιποθυμικό επεισόδιο ή συγκοπτική κρίση και αίσθημα έντονης κόπωσης ή θερμικής εξάντλησης. Όταν αναγνωρισθούν τα συμπτώματα αυτά θα πρέπει να αντιμετωπισθούν με κατάλληλη ενυδάτωση του ασθενούς 5,8,14,20. Τα περιφερικά οιδήματα αποτελούν το πρώτο σύμπτωμα σε ασθενείς με διαταραχή της θερμορύθμισης 14. Τα οιδήματα οφείλονται σε παροδική περιφερική αγγειοδιαστολή σε συνδυασμό με ορθοστατική υπόταση και λίμναση του αίματος στα άκρα. Η θεραπεία συνίσταται σε ανύψωση των κάτω άκρων σε ανάρροπη θέση και σταδιακή επιστροφή στην άθληση με προσαρμογή στο θερμό περιβάλλον. Τα περιφερικά οιδήματα από την άσκηση σε υπερβολική ζέστη δε φαίνεται να προκαλούν μακροπρόθεσμες επιπλοκές. Η θεραπεία με διουρητικά θα πρέπει να αποφεύγεται για τον κίνδυνο σοβαρής υποογκαιμίας, ιδίως σε αθλητές οι οποίοι δεν είναι συνηθισμένοι στην άθληση σε θερμό περιβάλλον. Οι επώδυνοι μυϊκοί σπασμοί λόγω άθλησης σε θερμό περιβάλλον αποτελούν περισσότερο σοβαρή κατάσταση. Εμφανίζονται στους μυς των άνω και κάτω άκρων, της κοιλίας ή/και του κορμού 21. Συχνά οι επώδυνοι μυϊκοί σπασμοί αυξάνουν σε συχνότητα και διάρκεια και το σημείο αυτό μπορεί να είναι πρόδρομο σημείο επερχόμενης θερμικής εξάντλησης 22. Οι επώδυνοι μυϊκοί σπασμοί παρατηρούνται συχνότερα σε άτομα με μειωμένη ικανότητα προσαρμογής στο θερμό περιβάλλον, αρνητικό ισοζύγιο νατρίου και λήψη διουρητικών φαρμάκων. Η θεραπεία περιλαμβάνει την αποκατάσταση του ισοζυγίου ύδατος και ηλεκτρολυτών με παρεντερική ή από του στόματος χορήγηση υγρών. Η εξέλιξη εξαρτάται από τη γενική κατάσταση της υγείας του ασθενούς και την ικανότητα ενυδάτωσης από το στόμα. Το λιποθυμικό επεισόδιο ή συγκοπτική κρίση κατά την άσκηση σε θερμό περιβάλλον είναι μια πολύ σοβαρή κατάσταση, η οποία συνήθως εμφανίζεται μετά από παρατεταμένη ορθοστασία ή απότομη αλλαγή της θέσης του σώματος από την καθιστή ή την ύπτια θέση 21. Στις περιπτώσεις αυτές, το λιποθυμικό επεισόδιο ή η συγκοπτική κρίση οφείλονται σε αδυναμία αύξησης της 71

4 Πίνακας 3. Βιοκλιματικός δείκτης ή μέθοδος του υγρού σφαιρικού θερμομέτρου (wet bulb globe temperature, WBGT) Κίνδυνος WBGT ( C)) Χαμηλός <18,3 Μέτριος 18,3-22,8 Υψηλός 22,8-27,8 Πολύ υψηλός >27,8 Η θερμοκρασία υγρού σφαιρικού θερμομέτρου είναι η θερμοκρασία ασθενών με διαταραχές της θερμορύθμισης σε υγρό και θερμό περιβάλλον. Η θερμοκρασία ξηρού θερμομέτρου είναι η θερμοκρασία του περιβάλλοντος. *WBGT= 0,7 (υγρό σφαιρικό θερμόμετρο) + 0,1 (ξηρό σφαιρικό θερμόμετρο). συχνότητας και του έργου της καρδιακής λειτουργίας και σε ορθοστατική υπόταση λόγω θέσης. Οι παράγοντες κινδύνου για εμφάνιση λιποθυμικού επεισοδίου ή συγκοπτικής κρίσης είναι οι ίδιοι οι οποίοι αναφέρθηκαν στις υπόλοιπες περιπτώσεις. Ο ασθενής συνήθως συνέρχεται άμεσα στην ύπτια θέση 14,22. Η θεραπεία περιλαμβάνει την τοποθέτηση του ασθενή σε ύπτια θέση με ανύψωση των κάτω άκρων και αναπλήρωση των υγρών 14. Το έντονο αίσθημα κόπωσης ή εξάντλησης λόγω υπέρμετρης αύξησης της βασικής θερμοκρασίας σώματος είναι το συχνότερο σύμπτωμα των διαταραχών της θερμορύθμισης. Ο αθλητής αδυνατεί να συνεχίσει την άσκηση στη ζέστη 8. Η κατάσταση αυτή οφείλεται στην αδυναμία του καρδιαγγειακού συστήματος να αντεπεξέλθει στις απαιτήσεις του εκτελούμενου έργου, στη μεγάλη θερμοκρασία του περιβάλλοντος και στην αφυδάτωση 1,21. Η βασική θερμοκρασία σώματος στις περιπτώσεις αυτές μπορεί να ξεπεράσει τους 37 o C, αλλά εξ ορισμού είναι μικρότερη από 40,5 o C 14. Η έναρξη της κατάστασης αυτής είναι αιφνίδια, αλλά συνήθως έχει μικρή διάρκεια 5. Η κλινική εικόνα συνήθως χαρακτηρίζεται από υπερβολική εφίδρωση, κεφαλαλγία, μυϊκή αδυναμία, ίλιγγο, έντονο αίσθημα ζέστης στο κεφάλι ή τον αυχένα, επώδυνους μυϊκούς σπασμούς, ρίγη, εμέτους, υπνηλία, ταχυκαρδία, υπόταση και ευρεθιστότητα 1,21. Υπεραερισμός, μυϊκή ασυνεργία, διαταραχή της σκέψης και σύγχυση ή συγκοπτικό επεισόδιο μπορεί επίσης να παρατηρηθούν 5. Η μετακίνηση σε δροσερό περιβάλλον και η από του στόματος ενυδάτωση είναι η κύρια αντιμετώπιση των ασθενών χωρίς απώλεια συνείδησης, εμέτους ή διάρροιες 5. Η ενδοφλέβια χορήγηση υγρών (5% διαλύματος γλυκόζης σε 0,45% ή 0,9% διάλυμα φυσιολογικού ορού) βοηθά στην ταχύτερη αναπλήρωση των απωλειών ύδατος και ηλεκτρολυτών και στην ανάνηψη του ασθενούς. Ορισμένοι ασθενείς και κυρίως οι αθλητές δρόμου αντοχής οι οποίοι αθλούνται σε θερμό περιβάλλον, για την αναπλήρωση των υγρών και την αποκατάσταση του ισοζυγίου ύδατος και ηλεκτρολυτών χρειάζονται περίπου 4lt υγρά. Το φαινόμενο της έντονης κόπωσης ή εξάντλησης από τη θερμότητα δεν έχει συνήθως μεγάλη διάρκεια 5. Η θερμοπληξία αποτελεί επείγουσα ιατρική κατάσταση 2. Είναι η σοβαρότερη από τις διαταραχές της θερμορύθμισης και ορίζεται ως η κατάσταση εκείνη κατά την οποία η αύξηση της βασικής θερμοκρασίας του σώματος προκαλεί βλάβες στους ιστούς και σε πολλά όργανα 2. Η θερμοπληξία χαρακτηρίζεται από σημαντική αύξηση της βασικής θερμοκρασίας σώματος άνω των 40 o C, διαταραχή και τελικά αναστολή της εφίδρωσης και σημαντική έως πολύ σοβαρή νοητική σύγχυση ή απώλεια του επιπέδου συνείδησης. Όλοι οι μηχανισμοί θερμορύθμισης διαταράσσονται. Η διαταραχή αυτή δεν είναι αναστρέψιμη εφόσον δεν ληφθούν άμεσα μέτρα για τη μείωση της θερμοκρασίας του περιβάλλοντος και του σώματος του ασθενούς. Η θνητότητα της θερμοπληξίας ανέρχεται σε ποσοστό περίπου 10% 23. Η θερμοπληξία παρατηρείται κυρίως σε συνθήκες υπερβολικής ζέστης. Ωστόσο έχουν αναφερθεί περιπτώσεις θερμοπληξίας σε λιγότερο θερμό περιβάλλον με θερμοκρασία 12,8 o C έως 29,4 o C 24. Σε αθλητές μετά από αγώνα δρόμου αντοχής έχει παρατηρηθεί βασική θερμοκρασία σώματος της τάξης των 40,6 o C, ενώ σε αθλητές του μαραθώνιου δρόμου με θερμοπληξία η θερμοκρασία αυτή ανέρχεται περίπου στους o C 25. Όπως στις περιπτώσεις αιφνίδιου θανάτου λόγω καρδιαγγειακών επεισοδίων, η θνητότητα και η μη αναστρέψιμη βλάβη των οργάνων σε θερμόπληκτους ασθενείς σχετίζεται άμεσα με την έγκαιρη αναγνώριση και την άμεση αντιμετώπιση της θερμοπληξίας και με το ρυθμό αύξησης της βασικής θερμοκρασίας σώματος και το ρυθμό αποκατάστασης της φυσιολογικής θερμοκρασίας του σώματος κατά τη διάρκεια της ανάνηψης 24. Η κλινική εικόνα της θερμοπληξίας είναι παρόμοια με εκείνη της θερμικής εξάντλησης σε συνδυασμό με οξεία νευρολογική σημειολογία, στην οποία περιλαμβάνεται η αταξία, η σημαντική νοητική σύγχυση και συχνά το κώμα 14. Σε αθλητές με υποψία διαταραχών της θερμορύθμισης και αύξηση της βασικής θερμοκρασίας σώματος, ιδιαίτερα σε συνδυασμό με την εμφάνιση νοητικών διαταραχών (θερμοπληξία), έχει ιδιαίτερη σημασία η μέτρηση της βασικής θερμοκρασίας του σώματος δια του ορθού 5. Παράλληλα θα πρέπει να λαμβάνονται άμεσα μέτρα αναζωογόνησης και να γίνεται συνεχής παρακολούθηση της καρδιαγγειακής και αναπνευστικής λειτουργίας, για τον έλεγχο του ρυθμού αποκατάστασης της θερμοκρα- 72

5 Εικόνα 1. Διάγραμμα αξιολόγησης του κινδύνου διαταραχών της θερμορύθμισης. Πηγή: National Oceanic and Atmospheric Administration [online]. Available from URL: noaa.gov/weather/graphics/heatindexchart.jpg. σίας του σώματος του αθλητή σε φυσιολογικά επίπεδα. Για την αποκατάσταση της φυσιολογικής θερμοκρασίας σώματος μπορούν να χρησιμοποιηθούν διάφορα μέσα, όπως η εμβάπτιση σε δροσερό ή κρύο νερό, η κάλυψη με υγρές πετσέτες, τα εκνεφώματα (spray) χλιαρού αέρα, οι ανεμιστήρες και η τοποθέτηση πάγου στον αυχένα, τις μασχάλες και τη βουβωνική χώρα 8. Έχει αποδειχθεί ότι η ταχύτερη μείωση της θερμοκρασίας του σώματος, η οποία σχετίζεται με μείωση της θνητότητας από τη θερμοπληξία, επιτυγχάνεται με την εμβάπτιση σε δροσερό ή κρύο νερό 26. Ωστόσο, οι εμβαπτίσεις σε νερό δυσχεραίνουν την αναζωογόνηση του ασθενούς. ΜΕΙΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΘΕΡΜΟΡΥΘΜΙΣΗΣ Υπάρχουν διαθέσιμες οδηγίες για τη μείωση του κινδύνου διαταραχών της θερμορύθμισης 5. Στις οδηγίες αυτές περιλαμβάνονται η λήψη μέτρων πρόληψης, ο έλεγχος της χρονικής διάρκειας έκθεσης σε περιβάλλον αυξημένης θερμοκρασίας, η ενημέρωση των αθλητών και των αθλητικών παραγόντων για τα κλινικά συμπτώματα και τα αντικειμενικά σημεία των διαταραχών της θερμορύθμισης και ο έλεγχος του ισοζυγίου ύδατος και ηλεκτρολυτών κατά την προπόνηση και την άθληση. Ωστόσο, οι παράγοντες κινδύνου δε μπορούν να εκτιμηθούν εύκολα, ενώ τα συμπτώματα σπάνια είναι τυπικά και οι αθλητές δεν είναι επαρκώς ενημερωμένοι σχετικά με τη σωστή ενυδάτωση. Σε ορισμένους αθλητές επικρατεί η παλαιά εσφαλμένη άποψη σύμφωνα με την οποία η αποφυγή λήψης υγρών κατά τη διάρκεια της άσκησης σχετίζεται με αύξηση της αντοχής και των αθλητικών επιδόσεων και σκληραγώγηση του αθλητή. Ο έλεγχος των διαταραχών της θερμορύθμισης εξαρτάται από την πρόληψη των παραγόντων κινδύνου και την ικανότητα προσαρμογής των αθλητών στο θερμό περιβάλλον, και ιδιαίτερα εκείνων των αθλητών οι οποίοι δεν έχουν προσαρμοσθεί στην άσκηση σε θερμό και υγρό περιβάλλον. Κατά την προσαρμογή στο περιβάλλον παρατηρείται αύξηση της εφίδρωσης, μείωση της απώλειας ηλεκτρολυτών και αύξηση της αντίστασης στην αφυδάτωση 27. Παλαιότερες μελέτες έχουν δείξει ότι οι αθλητές με καλή προσαρμογή στο περιβάλλον εμφανίζουν εντονότερο αίσθημα δίψας, με αποτέλεσμα την καλύτερη αναπλήρωση των απωλειών ύδατος και ηλεκτρολυτών και ενυδάτωση, συγκριτικά με αθλητές οι οποίοι δεν έχουν καλή δυνατότητα προσαρμογής 28. Η ικανοποιητική προσαρμογή των ενήλικων αθλητών στο περιβάλλον απαιτεί συνήθως 4-5 συνεδρίες ασκήσεων στο αντίστοιχο περιβάλλον διάρκειας 1-4 ωρών η καθεμία 22. Στα παιδιά συνήθως απαιτείται μεγαλύτερος χρόνος, περίπου 8-12 συνεδρίες ασκήσεων της ίδιας διάρκειας 12. Οι συνθήκες του περιβάλλοντος συμβάλλουν στην εμφάνιση διαταραχών της θερμορύθμισης. Ο βιοκλιματικός δείκτης ή μέθοδος του υγρού σφαιρικού θερμομέτρου (wet bulb globe temperature, WBGT) είναι μία χρήσιμη μέθοδος για την αξιολόγηση του κινδύνου διαταραχών της θερμορύθμισης (πίνακας 3) 22. Ο βιοκλιματικός δείκτης είναι ένας δείκτης μέτρησης του θερμικού stress σε συνάρτηση με την ακτινοβολούμενη θερμότητα από το σώμα και την υγρασία του περιβάλλοντος. Όταν ο δείκτης είναι μεγαλύτερος των 27,8 o C, ο κίνδυνος είναι πολύ υψηλός. Όταν είναι μεταξύ 22,8 o C και 27,8 o C, ο κίνδυνος είναι υψηλός, όταν είναι μεταξύ 18,3 o C και 22,8 o C ο κίνδυνος είναι μέτριος, ενώ όταν είναι κάτω των 18,3 o C ο κίνδυνος είναι χαμηλός. Εναλλακτικά, ο κίνδυνος μπορεί να υπολογισθεί με τη χρήση μιας γραφικής παράστασης (εικόνα 1), η οποία αποτελεί συνάρτηση της θερμοκρασίας και της υγρασίας του περιβάλλοντος, σύμφωνα με στοιχεία από τη μετεωρολογική υπηρεσία ή το cnn.com/weather 5. Τα προβλήματα από την αυξημένη θερμοκρασία του περιβάλλοντος στους αθλητές μπορούν να αποφευχθούν όταν οι αθλητές προπονούνται κατά τη διάρκεια των δροσερών διαστημάτων της ημέρας ή του έτους 5. Δυστυχώς, πολλές αθλητικές διοργανώσεις σε αρκετές περιοχές πραγματοποιούνται κάτω από μετρίου ή υψηλού κινδύνου συνθήκες λόγω του θερμού και υγρού κλίματος των περιοχών αυτών. Η προπόνηση σε θερμό περιβάλλον κατά τη διάρκεια της ημέρας θα πρέπει να αποφεύγεται 7. Άλλα μέτρα πρόληψης των διαταραχών της θερμορύθμισης και της αφυδάτωσης στους αθλητές είναι η προπόνηση σε κλειστούς χώρους, η χρήση κλιματιστικών συσκευ- 73

6 ών, η διακοπτόμενη άσκηση και η αποφυγή έντονης άσκησης τις θερμές ώρες της ημέρας (ώρα 10:00 έως 18:00) 7. Η κατάλληλη ένδυση μπορεί επίσης να μειώσει τον κίνδυνο θερμοπληξίας. Τα ελαφρά, ανοικτόχρωμα και άνετα ρούχα επιτρέπουν την ευκολότερη αποβολή της θερμότητας από το σώμα 14. Η ικανή ενυδάτωση αποτελεί βασικό παράγοντα αύξησης των αθλητικών επιδόσεων και μείωσης του κινδύνου διαταραχών της θερμορύθμισης σε αθλητές οι οποίοι αθλούνται σε θερμό περιβάλλον 30. Η ενυδάτωση μπορεί να γίνει σε τρία στάδια: πριν την άσκηση, κατά τη διάρκεια της άσκησης και μετά την άσκηση. Πρόσφατες μελέτες υποστηρίζουν την ενυδάτωση του αθλητή 2 ώρες πριν την άσκηση με τη λήψη 500ml υγρών 20. Η ικανή ενυδάτωση πριν την έναρξη της άσκησης είναι περισσότερο αποτελεσματική συγκριτικά με την ενυδάτωση κατ επίκληση βάσει του αισθήματος της δίψας 31. Άλλες μελέτες έδειξαν ότι η υπερυδάτωση με τη χορήγηση γλυκερόλης πριν την άσκηση προστατεύει από την αφυδάτωση. Ωστόσο, οι μελέτες αυτές είναι ακόμη σε αρχικό στάδιο για να να μπορούν να δώσουν τεκμηριωμένα αποτελέσματα 31,32. Η ενυδάτωση κατά τη διάρκεια της άσκησης σε θερμό περιβάλλον είναι σημαντική για την ομοιόσταση των υγρών και ηλεκτρολυτών 20. Οι μεταβολές της βασικής θερμοκρασίας σώματος σχετίζονται άμεσα με τον όγκο των προσλαμβανόμενων υγρών. Η πρόσληψη υγρών σε ποσότητα ίση με την αποβαλλόμενη μέσω της εφίδρωσης έχει ως αποτέλεσμα τη μικρότερη αύξηση της βασικής θερμοκρασίας σώματος συγκριτικά με την κατ επίκληση λήψη υγρών βάσει του αισθήματος της δίψας και τη μη λήψη υγρών 18. Ωστόσο, δυστυχώς οι περισσότεροι αθλητές, λόγω των συνθηκών του αγώνα ή για άλλους λόγους, δε λαμβάνουν υγρά σε επαρκή ποσότητα, με αποτέλεσμα να μην αναπληρώνονται οι απώλειες 20,33,34. Για τη μείωση της απώλειας υγρών κατά την άσκηση συνιστάται η λήψη τουλάχιστον 250ml υγρών ανά 20 λεπτά περίπου 14. Σε ιδανικές συνθήκες, ο όγκος των προσλαμβανόμενων υγρών θα πρέπει να είναι ίσος με τον όγκο των αποβαλλόμενων υγρών με τον ιδρώτα και την άδηλο αναπνοή 18. Ο κάθε αθλητής θα πρέπει να ακολουθεί πρωτόκολλα ενυδάτωσης, τα οποία θα πρέπει να είναι εξατομικευμένα και να τροποποιούνται κατάλληλα για την ομοιοστασία του ύδατος και των ηλεκτρολυτών κατά την άσκηση σε θερμό περιβάλλον 35. Για το σκοπό αυτό οι αθλητές θα πρέπει να δείχνουν την ίδια δεξιότητα που δείχνουν στο άθλημα στο οποίο αγωνίζονται. Η αναπλήρωση των απωλειών ύδατος και ηλεκτρολυτών και των αποθεμάτων γλυκογόνου μετά την άσκηση έχουν σημασία για τη σωστή λειτουργία του καρδιαγγειακού συστήματος, του μηχανισμού θερμορύθμισης και του μεταβολισμού 35,36. Η ταυτόχρονη πρόσληψη υδατανθράκων μαζί με ύδωρ βοηθά στην εντερική απορρόφηση του ύδατος και του άλατος, ενώ επιπλέον αποκαθιστά τα αποθέματα γλυκογόνου 37,38. Σε ιδανικές συνθήκες, η πρόσληψη υγρών θα πρέπει να ισοδυναμεί με το 150% του όγκου των υγρών που έχει χαθεί και να γίνεται περίπου στις 6 ώρες μετά την άσκηση 38. Γενικά, η πρόσληψη 1.300ml υγρών ανά χιλιόγραμμο μείωσης του σωματικού βάρους λόγω της αφυδάτωσης αποτελεί κατά προσέγγιση την ιδανική αναπλήρωση υγρών 14. Η ακριβής αξιολόγηση της ενυδάτωσης και της αναπλήρωσης των απωλειών είναι σημαντική για τη διατήρηση του ισοζυγίου ύδατος και ηλεκτρολυτών. Μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν αρκετά διαθέσιμα στοιχεία σχετικά με την αξιολόγηση του ισοζυγίου ύδατος και ηλεκτρολυτών σε αθλητές με υψηλό κίνδυνο αφυδάτωσης και διαταραχής της θερμορύθμισης κατά την άσκηση σε θερμό περιβάλλον. Οι μεταβολές του σωματικού βάρους, του χρώματος των ούρων και του αισθήματος της δίψας έχουν χρησιμοποιηθεί ως ενδείξεις επαπειλούμενης αφυδάτωσης και εμφάνισης διαταραχών της θερμορύθμισης και ανάγκης άμεσης ενυδάτωσης του αθλητή. Παλαιότερες μελέτες κατέστησαν δυνατό τον προσδιορισμό του ρυθμού εφίδρωσης 15,39, ενώ σε άλλες μελέτες χρησιμοποιήθηκαν έγχρωμα διαγράμματα ουρίας και διαθλασιόμετρα για τον προσδιορισμό της κατάστασης ενυδάτωσης των ασθενών 39. Και οι δύο αυτές μέθοδοι μπορούν να βοηθήσουν για την αξιολόγηση της κατάστασης ενυδάτωσης και του βαθμού αφυδάτωσης με τη διάκριση των αθλητών σε ομάδες (καλή ενυδάτωση, ήπια αφυδάτωση, σημαντική αφυδάτωση, σοβαρή αφυδάτωση) 7. Με τη μέθοδο της βιοηλεκτρικής σύνθετης ανάλυσης (bioelectrical impedance analysis, ΒΙA) μπορεί να προσδιορισθεί ο βαθμός της αφυδάτωσης με αποτελεσματικό και πρακτικό τρόπο, παρέχοντας τη συνολική ποσότητα των υγρών του σώματος κάτω από διάφορες συνθήκες. Η μέθοδος αυτή μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα χρήσιμη για την αξιολόγηση της κατάστασης ενυδάτωσης και του βαθμού αφυδάτωσης των ασθενών πριν και μετά την άσκηση, για την αποτελεσματική ενυδάτωση και την αναγνώριση των αθλητών εκείνων με υψηλό κίνδυνο αφυδάτωσης και διαταραχών της θερμορύθμισης. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ Οι διαταραχές της θερμορύθμισης και ιδιαίτερα οι ηπιότερες κλινικές μορφές είναι αρκετά συχνές σε ασθενείς υψηλού κινδύνου. Ο κυριότερος παράγοντας κινδύνου εμφάνισης των διαταραχών της θερμορύθμισης είναι η αφυδάτωση και η κακή ενυδάτωση των αθλητών. Σε αθλητές οι οποίοι ασκούνται σε θερμό περιβάλλον έχει ιδιαίτερη σημασία η αποβολή της θερμότητας. Η 74

7 προσαρμογή στο περιβάλλον αποτελεί έναν επιπλέον σημαντικό παράγοντα ο οποίος σχετίζεται με τον κίνδυνο διαταραχών της θερμορύθμισης. Η σωστή προπονητική τεχνική πριν την έναρξη και κατά τη διάρκεια της αγωνιστικής περιόδου είναι σημαντική για την επίτευξη της ιδανικής φυσικής κατάστασης 9,12,14. Σήμερα οι περισσότερες μελέτες αποσκοπούν στην αναγνώριση των παραγόντων κινδύνου για την εμφάνιση διαταραχών της θερμορύθμισης και αφυδάτωσης, καθώς επίσης και στην ανίχνευση αξιόπιστων μεθόδων και τεχνικών για την έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων και σημείων αφυδάτωσης και διαταραχών της θερμορύθμισης. Είναι σημαντικό για την πρόληψη των διαταραχών της θερμορύθμισης να αναγνωρίζονται οι αθλητές υψηλού κινδύνου, να περιορίζεται η έκθεση αυτών σε αυξημένες θερμοκρασίες περιβάλλοντος και να παρακολουθούνται για σημεία και συμπτώματα αύξησης της βασικής θερμοκρασίας του σώματος. Από τους παράγοντες αυτούς, ο σημαντικότερος είναι η παρακολούθηση και καταγραφή της κατάστασης ενυδάτωσης των αθλητών, η πρόληψη και η πρώιμη αναγνώριση των σημείων αφυδάτωσης. ΒιβλιογραφIα 1. Lee-Chiong Jr TL, Stitt JT. Heatstroke and other heat related illnesses: the maladies of summer. Postgrad Med 1995; 98(1): Bouchama A, Knochel JP. Heat stroke. N Engl J Med 2002; 346(25): Epstein Y. Heat intolerance: predisposing factors. Med Sci Sports Exerc 1990; 22: Nadel ER, Wenger CB, Roberts MF, et al. Physiological defenses against hyperthermia of exercise. Ann N Y Acad Sci 1977; 301: Armstrong LE, Epstein Y, Greenleaf JE, et al. American College of Sports Medicine position stand: heat and cold illness during distance running. Med Sci Sports Exerc 1996; 28(12):i-x. 6. Simon H. Hyperthermia. N Engl J Med 1993; 329: Werner J. Temperature regulation during exercise: an overview. In: Gisolfi CV, Lamb DR, Nadel ER, editors. Perspectives in exercise science and sports medicine: exercise, heat, and thermoregulation. Dubuque (IA): Brown and Benchmark; : Armstrong LE, Maresh CM. The exertional heat illnesses: a risk of athletic participation. Med Exerc Nutr Health 1993; 2: Casa DJ, Armstrong LE, Hillman SK, et al. National Athletic Trainer s Association position statement: fluid replacement for athletes. J Athl Train 2000; 35(2): Armstrong LE, Costill DL, Fink WJ. Influence of diuretic induced dehydration on competitive running performance. Med Sci Sports Exerc 1985; 17: Galloway S. Dehydration, rehydration, and exercise in the heat: rehydration strategies for athletic competition. Can J Appl Physiol 1999; 24(2): American Academy of Pediatrics, Committee on Sports Medicine and Fitness. Climatic heat stress and the exercising child and adolescent. Pediatrics 2000; 106(Pt 1): Bar-Or O. Temperature regulation during exercise in children and adolescents. In: Gisolfi C, Lamb DR, editors. Perspectives in exercise sciences and sports medicine. Indianapolis (IN): Benchmark Press; p Barrow MW, Clark KA. Heat-related illness. Am Fam Physician 1998; 58(3): Murray R. Dehydration, hyperthermia, and athletes. J Athl Train 1996; 31: Mack G, Nose H, Nadel ER. Role of cardiopulmonary baroreflexes during dynamic exercise. J App Physiol 1988; 65: Hargreaves M, Dillo P, Angus D, et al. Effect of fluid ingestion on muscle metabolism during prolonged exercise. J Appl Physiol 1996; 80(1): Pitts GC, Johnson RE, Consolazio FC. Work in the heat as affected by intake of water, salt, and glucose. Am J Physiol 1944; 142: Hamilton MT, Gonzalez-Alonso J, Montain SJ, et al. Fluid replacement and glucose infusion during exercise prevents cardiovascular drift. J Appl Physiol 1991; 71(3): Convertino VA, Armstrong LE, Coyle EF, et al. American College of Sports Medicine position stand: exercise and fluid. Med Sci Sports Exerc 1996; 28(1):i-vii. 21. Wexler RK. Evaluation and treatment of heat-related illness. Am Fam Physician 2002; 65(11): Mellion MB, Shelton GL. Safe exercise in the heat and heat injuries. In: Mellion MB, Walsh WM, Shelton GL, editors. The team physician s handbook. Philadelphia (PA): Hanley and Belfus; p Heat related illness and deaths: United States, MMWR Morb Mortal Wkly Rep 1995; 44(25): Armstrong LE, De Luca JP, Hubbard RW. Time course of recovery and heat acclimation: ability of prior heat stroke patients. Med Sci Sports Exerc 1990; 22(1): Richards D, Richards R, Schofield PJ, et al. Management of heat exhaustion in Sydney s Sun City-to-Surf run runners. Med J Aust 1979; 2: Costrini A. Emergency treatment of exertional heat stroke and comparison of whole body cooling techniques. Med Sci Sports Exerc 1990; 22: Armstrong LE, Maresh CM. The induction and decay of heat acclimatisation in trained athletes. Sports Med 1991; 12(5): Murray R. Nutrition for the marathon and other endurance sports: environmental stress and dehydration. Med Sci Sports Exerc 1992; 24(9 Suppl):S National Oceanic and Atmospheric Administration [online]. Available from URL: [Accessed 2003 Oct 2]. 30. Montain SJ, Coyle EF. Influence of graded dehydration on hyperthermia and cardiovascular drift during exercise. J Appl Physiol 1992; 73: Rico-Sanz J, Frontera WR, Rivera MA, et al. Effects of climate. Int J Sports Med 1996; 17(2):

8 32. Montreal P, Stark DM, Rildesh ML, et al. Pre-exercise glycerol hydration improves cycling endurance time. Int J Sports Med 1996; 17: Greenleaf JE. Problem: thirst, drinking behavior, and involuntary dehydration. Med Sci Sports Exerc 1992; 24(6): Broad EM, Burke LM, Cox GR, et al. Body weight changes and voluntary fluid intakes during training and competition in team sports. Int J Sport Nutr 1996; 6(3): Gisolfi CV, Duchman SM. Guidelines for optimal fluid replacement beverages for different athletic events. Med Sci Sports Exerc 1992; 24(6): Maughan RJ, Shirreffs SM. Recovery from prolonged exercise: restoration of water and electrolyte balance. J Sports Sci 1997; 15(3): Murray R. The effects of consuming carbohydrate-electrolyte beverages on gastric emptying and fluid absorption during and following exercise. Sports Med 1987; 4(5): Fallowfield JL, Williams C. Carbohydrate intake and recovery from prolonged exercise. Int J Sport Nutr 1993; 3(2): Armstrong L. Keeping your cool in Barcelona: the effects of heat, humidity, and dehydration on athletic performance, strength, and endurance. Colorado Springs (CO): United States Olympic Committee; p

Θερμοπληξία. Περιγραφή

Θερμοπληξία. Περιγραφή Θερμοπληξία Περιγραφή Η θερμοπληξία είναι μία εξαιρετικά επείγουσα ιατρική κατάσταση, απειλητική για τη ζωή η οποία οφείλεται σε ανεπάρκεια ή σε δυσλειτουργία των θερμορυθμιστικών μηχανισμών του ανθρώπινου

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως είσαι αφυδατωμένος; Πως θα είσαι σίγουρος ότι ενυδατώθηκες επαρκώς Πριν - Κατά τη διάρκεια - Μετά την άσκηση;

Μήπως είσαι αφυδατωμένος; Πως θα είσαι σίγουρος ότι ενυδατώθηκες επαρκώς Πριν - Κατά τη διάρκεια - Μετά την άσκηση; Μήπως είσαι αφυδατωμένος; Πως θα είσαι σίγουρος ότι ενυδατώθηκες επαρκώς Πριν - Κατά τη διάρκεια - Μετά την άσκηση; Κατά τη διάρκεια της άσκησης, η εξάτμιση του ιδρώτα είναι ο βασικός μηχανισμός για την

Διαβάστε περισσότερα

ΒΛΑΒΕΡΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΑΠΟ ΥΨΗΛΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος

ΒΛΑΒΕΡΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΑΠΟ ΥΨΗΛΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΒΛΑΒΕΡΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΑΠΟ ΥΨΗΛΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος Στοιβάδες δέρματος Επιδερμίδα (τέσσερις στοιβάδες κυττάρων) Χόριο (άφθονα αγγεία και νεύρα) Υποδερμάτιο πέταλο (περιέχει

Διαβάστε περισσότερα

Σχ. 1. Παραγωγή ιδρώτας, συχνότης καρδιακών παλμών και κεντρική θερμοκρασία σώματος αναλόγως της εντάσεως του θερμικού περιβάλλοντος.

Σχ. 1. Παραγωγή ιδρώτας, συχνότης καρδιακών παλμών και κεντρική θερμοκρασία σώματος αναλόγως της εντάσεως του θερμικού περιβάλλοντος. ΘΕΡΜΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ο άνθρωπος είναι ομοιόθερμο όν. Ομοιοστασικοί μηχανισμοί ρυθμίζουν την κεντρική θερμοκρασία του σώματος ώστε να κυμαίνεται μεταξύ 36 και 37 C, όταν το σώμα χάνει ή δέχεται ποσότητες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ

ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΜΕ 0103 «Φυσιολογία της Άσκησης: Αθλητική

Διαβάστε περισσότερα

Κοσμάς Χριστούλας Αναπλ. Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α.-Α.Π.Θ. Α.Π.Θ. Πολλές αθλητικές δραστηριότητες διεξάγονται σε ανοικτά γήπεδα ή υπαίθριους χώρους κάτω από συνθήκες υψηλής θερμοκρασίας περιβάλλοντος. Αυτό αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΤΩΝ ΥΓΡΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ

ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΤΩΝ ΥΓΡΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ 6 KEΦΑΛΑΙΟ A ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΤΩΝ ΥΓΡΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ Π. ΛΙΑΝΤΗΣ Οι καθημερινές ανάγκες ενός ατόμου σε νερό ποικίλλουν και εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις συνθήκες ζωής του, αλλά και από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

Ενυδάτωση & Ηλικωμένοι. Αδελαΐς Αθανασάτου, MSc Υποψήφια Διδάκτωρ Διατροφής του Ανθρώπου Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνων

Ενυδάτωση & Ηλικωμένοι. Αδελαΐς Αθανασάτου, MSc Υποψήφια Διδάκτωρ Διατροφής του Ανθρώπου Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνων Ενυδάτωση & Ηλικωμένοι Αδελαΐς Αθανασάτου, MSc Υποψήφια Διδάκτωρ Διατροφής του Ανθρώπου Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνων Ποιοί είναι ηλικιωμένοι? Ορίζονται ως οι ενήλικοι ηλικίας μεγαλύτερης των 65 ετών Διαφοροποιήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές Ανάγκες Αθλητών Μεγάλων Αποστάσεων. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας Επίκουρος Καθηγητής Βιοχημείας της Άσκησης

Διατροφικές Ανάγκες Αθλητών Μεγάλων Αποστάσεων. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας Επίκουρος Καθηγητής Βιοχημείας της Άσκησης Διατροφικές Ανάγκες Αθλητών Μεγάλων Αποστάσεων Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας Επίκουρος Καθηγητής Βιοχημείας της Άσκησης % Πρόσληψη Ημερήσιας Ενέργειας 60 50 40 % 30 20 10 0 ΥΔΑΤ (55-60) ΛΙΠΟΣ (25-30) ΠΡΩΤΕΙΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΜΟΜΕΤΡΗΣΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΥΠΕΡΘΕΡΜΙΑ ΠΥΡΕΤΟΣ ΥΠΟΘΕΡΜΙΑ. Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ.

ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΜΟΜΕΤΡΗΣΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΥΠΕΡΘΕΡΜΙΑ ΠΥΡΕΤΟΣ ΥΠΟΘΕΡΜΙΑ. Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ. ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΜΟΜΕΤΡΗΣΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΥΠΕΡΘΕΡΜΙΑ ΠΥΡΕΤΟΣ ΥΠΟΘΕΡΜΙΑ Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ. ΘΕΡΜΟΜΕΤΡΗΣΗ Ζωτικά σημεία (TPR) Θερμοκρασία Σφυγμός Αναπνοές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ

ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΜΕ 0103 «Φυσιολογία της Άσκησης: Αθλητική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: ΘΕΜΑ: «Πρόληψη των επιπτώσεων από την εμφάνιση υψηλών θερμοκρασιών και καύσωνα».

ΑΔΑ: ΘΕΜΑ: «Πρόληψη των επιπτώσεων από την εμφάνιση υψηλών θερμοκρασιών και καύσωνα». ΑΔΑ: 4Α36Θ-71 ΑΝΑΡΤΗΤΕΟ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΑΔΑ: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα 7 / 6/2011 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ Αριθ. Πρωτ. Y1/Γ. Π. οικ. 64863 ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ Δ/ΝΣΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Θερμό περιβάλλον εργασίας στον τομέα HORECA

Θερμό περιβάλλον εργασίας στον τομέα HORECA 27 Θερμό περιβάλλον εργασίας στον τομέα HORECA 1. Εισαγωγή Οι εργαζόμενοι στον τομέα των ξενοδοχείων και των εστιατορίων (HORECA) διατρέχουν κίνδυνο θερμικής καταπόνησης όταν εκφορτώνουν προμήθειες, εργάζονται

Διαβάστε περισσότερα

Η διατροφh των αθλητων του υγρου στιβου

Η διατροφh των αθλητων του υγρου στιβου 3 KEΦΑΛΑΙΟ A Η διατροφh των αθλητων του υγρου στιβου Γ.Π. ΝΑΣΣΗΣ Τα αθλήματα του υγρού στίβου είναι από τα πλέον συναρπαστικά και γι αυτό προσελκύουν αρκετούς αθλούμενους και θεατές. Η έρευνα σχετικά με

Διαβάστε περισσότερα

Κοσμάς Χριστούλας Αναπλ. Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α.-Α.Π.Θ. Α.Π.Θ. Η αίσθηση του κρύου Το στρες που ασκείται από το ψύχος στον οργανισμό μας, κατά την έκθεση του ανθρώπου σε συνθήκες χαμηλής θερμοκρασίας περιβάλλοντος,

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Πότε και τι να τρώμε πριν την προπόνηση 1. Ένα μεγάλο γεύμα

Διαβάστε περισσότερα

Κράμπα. Παράγοντες πρόκλησης μυϊκής κράμπας

Κράμπα. Παράγοντες πρόκλησης μυϊκής κράμπας Κράμπα -Η εμφάνιση κράμπας είναι συχνότερη σε άτομα της 3ης ηλικίας, σε μη γυμνασμένους και υπέρβαρους ανθρώπους ακόμα και στους αθλητές,ιδίως ύστερα απο μακρά εξαντλητική προσπάθεια και έντονη εφίδρωση.

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή στην καλαθοσφαίριση

Διατροφή στην καλαθοσφαίριση Διατροφή στην καλαθοσφαίριση Υγεία & βελτίωση της αθλητικής απόδοσης Α.Ο. ΠΡΩΤΕΑΣ Αγγελοπούλου Μαντώ Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας & Διατροφής Διατροφή η σημαντικότερη διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ΜΝΗΜΟΝΙΟ ΕΝΕΡΓΕΙΩΝ ΔΗΜΟΥ ΛΑΡΙΣΑΙΩΝ ΓΙΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ΚΑΥΣΩΝΑ

ΜΝΗΜΟΝΙΟ ΕΝΕΡΓΕΙΩΝ ΔΗΜΟΥ ΛΑΡΙΣΑΙΩΝ ΓΙΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ΚΑΥΣΩΝΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΕΤΟΣ : 2013 ΜΝΗΜΟΝΙΟ ΕΝΕΡΓΕΙΩΝ ΔΗΜΟΥ ΓΙΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ΚΑΥΣΩΝΑ 1. ΣΚΟΠΟΣ Σκοπός του παρόντος μνημονίου είναι ο καθορισμός των ενεργειών στις οποίες θα

Διαβάστε περισσότερα

Menu Αθλητών. Μιχάλης.Γ.Μακρυλλός Msc Διαιτολόγος Διατροφολόγος Sports Nutrition @ Human Metabolism

Menu Αθλητών. Μιχάλης.Γ.Μακρυλλός Msc Διαιτολόγος Διατροφολόγος Sports Nutrition @ Human Metabolism Menu Αθλητών Μιχάλης.Γ.Μακρυλλός Msc Διαιτολόγος Διατροφολόγος Sports Nutrition @ Human Metabolism Η φυσική δραστηριότητα, η αθλητική απόδοση επίδοση, καθώς και η ανάνηψη μετά από την άσκηση βελτιώνονται

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 e-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί σε κάποιες περιπτώσεις, οι αλλεργίες μπορεί να είναι θανατηφόρες; Το αλλεργικό shock

Γιατί σε κάποιες περιπτώσεις, οι αλλεργίες μπορεί να είναι θανατηφόρες; Το αλλεργικό shock Γιατί σε κάποιες περιπτώσεις, οι αλλεργίες μπορεί να είναι θανατηφόρες; Το αλλεργικό shock 1 Τι συμβαίνει στο σώμα σας σε μια αλλεργική αντίδραση; Μια ξένη ουσία εισέρχεται μέσω της τροφής στο σώμα Τα

Διαβάστε περισσότερα

KM 950: Αεροβικός χορός- οργάνωση - μεθοδολογία Διάλεξη 11η : Προπονητική. και aerobic (αεροβικός χορός) I

KM 950: Αεροβικός χορός- οργάνωση - μεθοδολογία Διάλεξη 11η : Προπονητική. και aerobic (αεροβικός χορός) I ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ KM 950: Αεροβικός χορός- οργάνωση - μεθοδολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 Α. ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΘΕΡΜΙΚΗΣ ΚΑΤΑΠΟΝΗΣΗΣ ΟΡΙΑΚΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΕΚΘΕΣΗΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 Α. ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΘΕΡΜΙΚΗΣ ΚΑΤΑΠΟΝΗΣΗΣ ΟΡΙΑΚΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΕΚΘΕΣΗΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 Α. ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΘΕΡΜΙΚΗΣ ΚΑΤΑΠΟΝΗΣΗΣ ΟΡΙΑΚΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Για την ανάλυση της θερμικής καταπόνησης εργαζομένου που ασκεί συγκεκριμένη δραστηριότητα σε θερμοκρασιακά επιβαρυμένο χώρο εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗN ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ ΚΛΑΣΙΚΟΥ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΔΡΟΜΟΙ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗN ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ ΚΛΑΣΙΚΟΥ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΔΡΟΜΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗN ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ ΚΛΑΣΙΚΟΥ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΔΡΟΜΟΙ ΣΚΟΠΟΣ Αξιόπιστη και τεκμηριωμένη γνώση σε θέμα (περιοχή) ανάλογη με το επιστημονικό ενδιαφέρον του φοιτητή. Εκμάθηση της διαδικασίας απόκτησης τεκμηριωμένης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ*

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ* ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ

ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΜΕ 0103 «Φυσιολογία της Άσκησης: Αθλητική

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις και αντιθέσεις στη Λαπαροσκοπική Χειρουργική - η Αναισθησιολογική Άποψη Δρ. Ράνια Πατρώνη Δ/ντρια Αναισθησιολογίας ΠΓΝ Πατρών «ο Άγιος Ανδρέας» Λαπαροσκοπική Χειρουργική: Προτερήματα Προτερήματα:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ

ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΜΕ 0103 «Φυσιολογία της Άσκησης: Αθλητική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΟΠΤΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ-ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ- ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ

ΣΥΓΚΟΠΤΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ-ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ- ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ ΣΥΓΚΟΠΤΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ-ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ- ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ Κόγιας Ιωάννης: Διευθυντής Καρδιολογικής κλινικής Γενικού Νοσοκομείου Καρδίτσας Μουλατζίκος Θωμάς:

Διαβάστε περισσότερα

ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S

ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΘΥΡΕΟΕΙΔΙΚΕΣ ΟΡΜΟΝΕΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Θυρεοειδής κα παραθυροειδείς αδένες Θυρεοειδικές

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Created with Print2PDF. To remove this line, buy a license at: http://www.binarynow.com/

ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Created with Print2PDF. To remove this line, buy a license at: http://www.binarynow.com/ FITNESS: ΑΣΚΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΜΕΣΟ ΑΣΚΟΥΜΕΝΟ ΑΡΧΕΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΑΤΟΜΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΔΙΑΛΕΞΗΣ ΣΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΔΙΑΛΕΞΗ ΑΝΑΛΥΕΤΑΙ Η ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ Ο ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ FITNESS ΕΝΩ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 12: HIV Ο HIV έχει συνδεθεί με κακή θρέψη και με το σύνδρομο απώλειας καθαρής σωματικής μάζας και λιπώδους ιστού (AIDS wasting syndrome). Η απώλεια σωματικού

Διαβάστε περισσότερα

Βιοχηµικοί δείκτες της επιβάρυνσης της προπόνησης

Βιοχηµικοί δείκτες της επιβάρυνσης της προπόνησης Βιοχηµικοί δείκτες της επιβάρυνσης της προπόνησης Βασίλης Μούγιος Καθηγητής βιοχηµείας της άσκησης Τµήµα Επιστήµης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισµού Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Επισκέπτης καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 3: ΗΠΑΤΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΗΠΑΤΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Πρόληψη της απώλειας βάρους Ενίσχυση προγράμματος αποκατάστασης ΕΡΓΑΛΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ & ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ

ΟΔΗΓΟΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ & ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ ΟΔΗΓΟΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ & ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ Συντάχθηκε από τη Συντονιστική Επιτροπή Υγιεινής και Ασφάλειας Βανταράκης Απ., Επικ. Καθηγητής, Τμήμα Ιατρικής, Συντονιστής Κλεπετσάνης Π., Επικ. Καθηγητής,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας»

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Παρουσίαση Κλινικής Περίπτωσης : Χατζοπούλου Μ., Νοσηλεύτρια ΠΕ, MSc,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «Πρόληψη των επιπτώσεων από την εμφάνιση υψηλών θερμοκρασιών & καύσωνα»

ΘΕΜΑ: «Πρόληψη των επιπτώσεων από την εμφάνιση υψηλών θερμοκρασιών & καύσωνα» Αθήνα, 28 /06/2013 Αρ. Πρωτ.: οικ. 22261 Γενική Δ/νση: Σχεδιασμού και Ανάπτυξης Υπηρεσιών Υγείας Δ/νση: Σχεδιασμού Τμήμα: Πρόληψης & Προαγωγής Υγείας Πληροφορίες: Ευαγγελία Λαρεντζάκη Τηλ.: 2106871714

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΘΡΕΠΤΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΘΡΕΠΤΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ Περιορισμοί της άσκησης σε άτομα με ΣΔ Παναγιώτης Β. Τσακλής PhD Καθηγητής Εµβιοµηχανικής Τµ Φυσικοθεραπείας - ΑΤΕΙΘ Dept Mechanical Engineering Fibers & Polymers Lab Massachusetts Institute of Technology

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς Μεταβολικό Σύνδρομο Γλυκόζης νηστείας 110mg/dl Σπλαχνική παχυσαρκία [>102cm (m) >88cm (f)] TG 150mg/dl αρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

Αμέσως δρώντα αγγειοδιασταλτικά, α-αποκλειστές, νιτρώδη: πού, πότε, πώς

Αμέσως δρώντα αγγειοδιασταλτικά, α-αποκλειστές, νιτρώδη: πού, πότε, πώς Αμέσως δρώντα αγγειοδιασταλτικά, α-αποκλειστές, νιτρώδη: πού, πότε, πώς Ηρακλής Αβραμόπουλος Παθολόγος Ιατρείο Υπέρτασης Νοσοκομείο Υγεία Αμέσως δρώντα αγγειοδιασταλτικά ΒΒ Χάλαση των αγγείων Δραστηριότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Υπεύθυνη Μαθήματος: Χ. Καρατζαφέρη Διδάσκοντες: Χ. Καρατζαφέρη, Γ. Σακκάς,Α. Καλτσάτου 2013-2014 Διάλεξη 4 ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ 1 Στις 2 Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση συμπληρωμάτων κρεατίνης. Ανάγκη ή μύθος; Λαπαρίδης Κώστας,MSc, PhD, Exercise Specialist Αν. Καθηγητής, ΤΕΦΑΑ Κομοτηνής

Χρήση συμπληρωμάτων κρεατίνης. Ανάγκη ή μύθος; Λαπαρίδης Κώστας,MSc, PhD, Exercise Specialist Αν. Καθηγητής, ΤΕΦΑΑ Κομοτηνής Χρήση συμπληρωμάτων κρεατίνης. Ανάγκη ή μύθος; Λαπαρίδης Κώστας,MSc, PhD, Exercise Specialist Αν. Καθηγητής, ΤΕΦΑΑ Κομοτηνής Εισαγωγή Βασιζόμενοι στην διαθέσιμη έρευνα, η κρεατίνη έχει αποδειχθεί ότι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά Καρδιακή Ανεπάρκεια Απόστολος Καραβίδας Πρόεδρος Ομάδας Εργασίας Καρδιακής Ανεπάρκειας Διευθυντής Καρδιολογικού Τμήματος, Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Αθήνας Η καρδιακή ανεπάρκεια είναι μια σοβαρή καρδιολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ Sport Nutrition by ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ Ενέργεια που καταναλώνουμε Βασικός μεταβολισμός: 1800 kcal + καθημερινή δραστηριότητα Μια ημέρα στο γραφείο: 150 με 200 kcal Μια ώρα αθλητικής δραστηριότητας: 500

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 18: ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 18: ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 18: ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΝΕΥΡΟΓΕΝΗΣ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Οι ασθενείς με νευρογενή ανορεξία παρουσιάζουν σημαντική απώλεια βάρους, είναι ανορεκτικοί και υποφέρουν από

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση: Καρατζά Ελίζα Στεργιοπούλου Θεοδούλη

Παρουσίαση: Καρατζά Ελίζα Στεργιοπούλου Θεοδούλη Παρουσίαση: Καρατζά Ελίζα Στεργιοπούλου Θεοδούλη Ορίζεται ως παροδική απώλεια επικοινωνίας με το περιβάλλον που δεν οφείλεται σε τραυματισμό του εγκεφάλου και προς τον παρόν δεν έχει καθοριστεί το αίτιο

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία. Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο

Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία. Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο Τι είναι η χρόνια βρογχίτιδα? Βρογχίτιδα είναι μια φλεγμονή των βρογχικών σωλήνων, που μεταφέρουν τον αέρα στους πνεύμονες. Χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση σώµατος και αθλητική απόδοση. Μακρυλλός.Γ.Μιχάλης, Msc Κλινικός Διαιτολόγος-Διατροφολόγος Διατροφή στον Πρωταθλητισµό Χαροκόπειο Πανεπιστήµιο

Σύσταση σώµατος και αθλητική απόδοση. Μακρυλλός.Γ.Μιχάλης, Msc Κλινικός Διαιτολόγος-Διατροφολόγος Διατροφή στον Πρωταθλητισµό Χαροκόπειο Πανεπιστήµιο Σύσταση σώµατος και αθλητική απόδοση Μακρυλλός.Γ.Μιχάλης, Msc Κλινικός Διαιτολόγος-Διατροφολόγος Διατροφή στον Πρωταθλητισµό Χαροκόπειο Πανεπιστήµιο Γενικά Συχνά ερωτήµατα των αθλητών : 1. ποιο είναι το

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΩΝ ΥΠΕΡΘΕΡΜΙΑ. Συντάκτης: Πέτρος Κολοβός

ΣΧΕΔΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΩΝ ΥΠΕΡΘΕΡΜΙΑ. Συντάκτης: Πέτρος Κολοβός ΣΧΕΔΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΩΝ ΥΠΕΡΘΕΡΜΙΑ Συντάκτης: Πέτρος Κολοβός Περιεχόμενα 10.ΥΠΕΡΘΕΡΜΙΑ... Error! Bookmark not defined. Συντάκτης: Πέτρος Κολοβός... Error!

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

Αθλητιατρική Παρέμβαση Στο Εξατομικευμένο Προπονητικό Πρόγραμμα. ΧΡΟΝΗΣ ΔΡΟΥΓΙΑΣ.

Αθλητιατρική Παρέμβαση Στο Εξατομικευμένο Προπονητικό Πρόγραμμα. ΧΡΟΝΗΣ ΔΡΟΥΓΙΑΣ. Αθλητιατρική Παρέμβαση Στο Εξατομικευμένο Προπονητικό Πρόγραμμα. ΧΡΟΝΗΣ ΔΡΟΥΓΙΑΣ. Ταλέντο (Costill): Η ικανότητα του οργανισμού να ανταπεξέρχεται σε υψηλά στρεσσογόνα ερεθίσματα και να προσαρμόζεται σε

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση σε ακραίες θερμοκρασίες (Ηλιακό έγκαυμα. Ηλίαση. Θερμοπληξία. Υποθερμία. Κρυοπληξία. Πρόληψη. Θεραπεία).

Έκθεση σε ακραίες θερμοκρασίες (Ηλιακό έγκαυμα. Ηλίαση. Θερμοπληξία. Υποθερμία. Κρυοπληξία. Πρόληψη. Θεραπεία). Έκθεση σε ακραίες θερμοκρασίες (Ηλιακό έγκαυμα. Ηλίαση. Θερμοπληξία. Υποθερμία. Κρυοπληξία. Πρόληψη. Θεραπεία). Κασμάς Κων/νος MD, DAvMed Χειρουργός Οφθαλμίατρος Ιπτάμενος Ιατρός Αεροπορικής Ιατρικής Επιμελητής

Διαβάστε περισσότερα

Προπόνηση Άπνοιας Αρχές & πρακτικές εφαρμογές

Προπόνηση Άπνοιας Αρχές & πρακτικές εφαρμογές Προπόνηση Άπνοιας Αρχές & πρακτικές εφαρμογές Γεώργιος Κ. Σακκάς PhD Κλινικός Εργοφυσιολόγος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας gsakkas@med.uth.gr Θα συζητήσουμε... Βασικές Αρχές Προσαρμογές του οργανισμού μετά από

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΙΚΗ ΚΑΤΑΠΟΝΗΣΗ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ

ΘΕΡΜΙΚΗ ΚΑΤΑΠΟΝΗΣΗ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΘΕΡΜΙΚΗ ΚΑΤΑΠΟΝΗΣΗ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ Κατά την διάρκεια του θέρους δηµιουργούνται συνθήκες µε αυξηµένη θερµοκρασία και υγρασία. Είναι δυνατόν να προκληθούν βλάβες στην υγεία των εργαζοµένων και προβλήµατα στην

Διαβάστε περισσότερα

Αργύρης Τουμπέκης Επίκουρος Καθηγητής Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, ΣΕΦΑΑ

Αργύρης Τουμπέκης Επίκουρος Καθηγητής Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, ΣΕΦΑΑ Αργύρης Τουμπέκης Επίκουρος Καθηγητής Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, ΣΕΦΑΑ Σημαντικός μεταβολίτης Χρήσιμος για τον προσδιορισμό της έντασης στην άσκηση/προπόνηση Πως θα αντλήσουμε τις Χρήσιμος

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΝΟΤΑ ΛΑΖΑΡΑΚΗ - ΙΟΡΔΑΝΗΣ ΣΑΡΑΝΤΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Αθήνα 2007 3 4 Π Ρ Ο Λ Ο Γ Ο Σ Η μελέτη των αλληλεπιδράσεων του ανθρώπινου οργανισμού με τον περιβάλλοντα

Διαβάστε περισσότερα

Ο καλόςύπνος μαζίμετησωστή διατροφή και την άσκηση είναι απαραίτητος για τη διατήρηση της υγείας

Ο καλόςύπνος μαζίμετησωστή διατροφή και την άσκηση είναι απαραίτητος για τη διατήρηση της υγείας Ο καλόςύπνος μαζίμετησωστή διατροφή και την άσκηση είναι απαραίτητος για τη διατήρηση της υγείας εγρήγορση Στάδιο ύπνου ώρες H AΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚH ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ Υπνικοί κύκλοι διάρκειας 90 λεπτών Υπνοςμη-REM Στάδιο1-στάδιο4

Διαβάστε περισσότερα

Τόνια Μαχαίρα MSc Sports Nutrition. Διαιτολόγος ΠΑΕ Παναθηναϊκού

Τόνια Μαχαίρα MSc Sports Nutrition. Διαιτολόγος ΠΑΕ Παναθηναϊκού Τόνια Μαχαίρα MSc Sports Nutrition Διαιτολόγος ΠΑΕ Παναθηναϊκού Διατροφή Γενετική Ύπνος Δεξιότητες Απόδοση Προπόνηση Εξαρτήματα Ψυχολογία Σωστή διατροφή Υγιή ανάπτυξη Διατήρηση ιδανικού σωματικού βάρους

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΓΕΣ ΗΜΕΡΕΣ ΠΡΙΝ ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΡΑΝΤΕΒΟΥ ΜΑΣ

ΛΙΓΕΣ ΗΜΕΡΕΣ ΠΡΙΝ ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΡΑΝΤΕΒΟΥ ΜΑΣ ΛΙΓΕΣ ΗΜΕΡΕΣ ΠΡΙΝ ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΡΑΝΤΕΒΟΥ ΜΑΣ Η ΜΕΓΑΛΗ ΣΤΙΓΜΗ ΕΦΤΑΣΕ Έφτασε η ώρα του αγώνα. Κάθε προετοιμασία για τον αγώνα είναι σαν ένα μεγάλο ταξίδι, ώσπου κάποια στιγμή έρχεται η ώρα που φθάνουμε στον

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Υπέρταση Συγγραφική ομάδα:

Άσκηση και Υπέρταση Συγγραφική ομάδα: Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Υπέρταση Συγγραφική ομάδα: Δίπλα Κωνσταντίνα, Λέκτορας ΤΕΦΑΑ Σερρών, Α.Π.Θ. Ζαφειρίδης Ανδρέας, Επίκουρος Καθηγητής ΤΕΦΑΑ Σερρών, Α.Π.Θ. Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρηρωτής

Διαβάστε περισσότερα

PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com ΤΕΥΧΟΣ XV ΜΑΙΟΣ 2005

PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com ΤΕΥΧΟΣ XV ΜΑΙΟΣ 2005 ΤΕΥΧΟ XV ΜΑΙΟ 2005 e-περιοδική έκδοση Πανεπιστήμιο Αιγαίου χολή Κοινωνικών Επιστημών Υπευθ. Έκδοσης: Μαστρογιαννόπουλος Νικόλαος MSc Ε.Ε.ΔΙ.Π Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού ΜΕΡΟ Ι ΠΑΝΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα www.pegkaspanagiotis.gr Τι εννοούμε με τον όρο πρόληψη καρδιαγγειακής νόσου; Εννοούμε τη συντονισμένη δέσμη ενεργειών, τόσο σε ατομικό, όσο και σε συλλογικό επίπεδο,

Διαβάστε περισσότερα

Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα. Θ. Τσιλιγιάννης

Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα. Θ. Τσιλιγιάννης Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα Θ. Τσιλιγιάννης Παιδίατρος Εξειδικευμένος Παιδοπνευμονολόγος Διευθυντής Παιδοπνευμονολογικού Παιδιατρική Κλινική ΜΗΤΕΡΑ Φυσική

Διαβάστε περισσότερα

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Τι είναι ο Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2 (ΣΔ2) Ο Σακχαρώδης Διαβήτης γενικά είναι μια πάθηση κατά την οποία ο οργανισμός και συγκεκριμένα το πάγκρεας δεν παράγει ή δεν

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανικές ιδιότητες των οστών

Μηχανικές ιδιότητες των οστών Τα οστά δρουν σαν κατασκευές υποστήριξης και μεταφέρουν φορτία: h Απλή συμπίεση h Λυγισμός (φόρτιση του ενός φλοιού ελκυσμός του άλλου) h Στρέψη Μηχανικές ιδιότητες των οστών h Ισχυρότερα στη συμπίεση

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ Guidelines of American Heart Association/American Stroke Association 2013 EFNS Guidelines 2011 Royal College of Physicians National Clinical Guidelines

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΛΗΤΗΡΙΑΣΕΙΣ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος

ΔΗΛΗΤΗΡΙΑΣΕΙΣ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΔΗΛΗΤΗΡΙΑΣΕΙΣ Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος Δηλητηρίαση Η έκθεση σε τοξίνη που δύναται να έχει βλαπτική επίδραση στον οργανισμό Τοξίνη είναι η ουσία που προκαλεί βλάβη στη λειτουργία ενός ή περισσοτέρων

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ

ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΚΩΤΣΑ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ, ΔΙΑΒΗΤΗ, ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ Α ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΧΕΠΑ ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΚΕΤΟΞΕΩΣΗ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΟ ΥΠΕΡΩΣΜΩΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μην χάσετε στην θάλασσα ότι με κόπο κερδίσατε στην πισίνα: συμπληρώματα διατροφής και άλλα «κόλπα» Γιώργος Σακκάς PhD

Πώς να μην χάσετε στην θάλασσα ότι με κόπο κερδίσατε στην πισίνα: συμπληρώματα διατροφής και άλλα «κόλπα» Γιώργος Σακκάς PhD Πώς να μην χάσετε στην θάλασσα ότι με κόπο κερδίσατε στην πισίνα: συμπληρώματα διατροφής και άλλα «κόλπα» Γιώργος Σακκάς PhD ΤΕΦΑΑ - Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Σήμερα θα μιλήσουμε για τα εξής θέματα: Τι κερδίζουμε

Διαβάστε περισσότερα

Ποια είναι: Θερμοκρασία. Αρτηριακός σφυγμός. Αναπνοή. Αρτηριακή πίεση

Ποια είναι: Θερμοκρασία. Αρτηριακός σφυγμός. Αναπνοή. Αρτηριακή πίεση ΖΩΤΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ 1 Θερμοκρασία Ποια είναι: Αρτηριακός σφυγμός Αναπνοή Αρτηριακή πίεση 2 Θερμοκρασία σώματος Ορισμός: Είναι το αποτέλεσμα του ισοζυγίου μεταξύ παραγόμενης και αποβαλλόμενης θερμότητας. Ρυθμίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 5 ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 5 ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 5 ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Σύνδρομο βραχέος εντέρου ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Πρόληψη/αντιμετώπιση της κακής θρέψης Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Προσαρμογή του εναπομείναντος

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικές οδηγίες χρήσης του πρωτοκόλλου της διαβητικής κετοξέωσης.

Πρακτικές οδηγίες χρήσης του πρωτοκόλλου της διαβητικής κετοξέωσης. Πρακτικές οδηγίες χρσης του πρωτοκόλλου της διαβητικς κετοξέωσης. ΒΗΜΑ 1 ο : Όταν η γλυκόζη αίματος είναι >250mg/dl και ο ασθενς σε επηρεασμένη γενικ κατάσταση, ταχεία ενυδάτωση [ Ν/S 0,9% με 20ml/Kg σε

Διαβάστε περισσότερα

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία.

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Παχυσαρκία είναι η παθολογική αύξηση του βάρους του σώματος, που οφείλεται σε υπερβολική συσσώρευση λίπους στον οργανισμό. Παρατηρείται γενικά

Διαβάστε περισσότερα

ρ ΠΑΞΙΝΟΣ ΘΡΑΣΥΒΟΥΛΟΣ ιευθυντής Τοµέα Φυσικής & Πολιτισµικής Αγωγής Στρατιωτικής Σχολής Ευελπίδων

ρ ΠΑΞΙΝΟΣ ΘΡΑΣΥΒΟΥΛΟΣ ιευθυντής Τοµέα Φυσικής & Πολιτισµικής Αγωγής Στρατιωτικής Σχολής Ευελπίδων ρ ΠΑΞΙΝΟΣ ΘΡΑΣΥΒΟΥΛΟΣ ιευθυντής Τοµέα Φυσικής & Πολιτισµικής Αγωγής Στρατιωτικής Σχολής Ευελπίδων Οι δυσµενείς κλιµατολογικές συνθήκες επιβαρύνουν σηµαντικά τις φυσιολογικές λειτουργίες του ανθρώπινου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ»

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΣΧΕΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ Πρόληψη εμφάνισης νοσημάτων Θεραπεία ασθενών στο χώρο του νοσοκομείου

Διαβάστε περισσότερα

Πού οφείλεται η νόσος και ποιοι παράγοντες την πυροδοτούν:

Πού οφείλεται η νόσος και ποιοι παράγοντες την πυροδοτούν: 1 Τι είναι η Κίρρωση του Ήπατος: Η κίρρωση του ήπατος είναι μία χρόνια πάθηση του ήπατος κατά την οποία παρατηρείται καταστροφή του ιστού του ήπατος και αλλαγή της αρχιτεκτονικής του, γεγονός που οδηγεί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΙΓΟΥΣΕΣ ΔΕΡΜΑΤΟΠΑΘΕΙΕΣ. ΖΑΧΑΡΟΥΛΑ ΜΑΝΩΛΙΔΟΥ Σχης (ΥΝ) ε.α. M.Sc.

ΕΠΕΙΓΟΥΣΕΣ ΔΕΡΜΑΤΟΠΑΘΕΙΕΣ. ΖΑΧΑΡΟΥΛΑ ΜΑΝΩΛΙΔΟΥ Σχης (ΥΝ) ε.α. M.Sc. ΕΠΕΙΓΟΥΣΕΣ ΔΕΡΜΑΤΟΠΑΘΕΙΕΣ ΖΑΧΑΡΟΥΛΑ ΜΑΝΩΛΙΔΟΥ Σχης (ΥΝ) ε.α. M.Sc. Πρόλογος - Εισαγωγή Το δέρμα είναι το μεγαλύτερο όργανο του ανθρωπίνου σώματος και αποτελεί περίπου το 16% του συνολικού βάρους του. Η

Διαβάστε περισσότερα

Αντικείμενο. Ερμηνεία της έννοιας της ηλεκτροπληξίας. Περιγραφή των παραμέτρων που επηρεάζουν ένα επεισόδιο ηλεκτροπληξίας.

Αντικείμενο. Ερμηνεία της έννοιας της ηλεκτροπληξίας. Περιγραφή των παραμέτρων που επηρεάζουν ένα επεισόδιο ηλεκτροπληξίας. Αντικείμενο Ερμηνεία της έννοιας της ηλεκτροπληξίας. Περιγραφή των παραμέτρων που επηρεάζουν ένα επεισόδιο ηλεκτροπληξίας. Θανατηφόρα ατυχήματα από ηλεκτροπληξία στην Ελλάδα κατά την περίοδο 1980-1995

Διαβάστε περισσότερα

ή ί Ά ή ς ί ς ί ς ής www.vgerodimos.gr

ή ί Ά ή ς ί ς ί ς ής www.vgerodimos.gr ή ί Ά ή ς ί ς ί ς ής www.vgerodimos.gr ς ί ς ί ς ί αύξηση διαφόρων χρόνιων παθήσεων σε παιδιά όπως: ς ί ς, του σακχαρώδους διαβήτη, της υπέρτασης. ί ή ά Ά ς ές ώ ς ί ώ ές ές ώ ς ά ί Ά ί Η άσκηση είναι

Διαβάστε περισσότερα

Η εφαρμογή της Καρδιοαναπνευστικής δοκιμασίας κόπωσης σε ασθενείς με Πνευμονική Αρτηριακή υπέρταση

Η εφαρμογή της Καρδιοαναπνευστικής δοκιμασίας κόπωσης σε ασθενείς με Πνευμονική Αρτηριακή υπέρταση Η εφαρμογή της Καρδιοαναπνευστικής δοκιμασίας κόπωσης σε ασθενείς με Πνευμονική Αρτηριακή υπέρταση Κωνσταντίνος Κώντσας, Παρασκευή Τριβήλου, Αναστασία Καραγκιούλη, Ελένη Τριανταφυλλίδη Εργαστήριο Καρδιοαναπνευστικής

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 12η Τραυματισμοί Νωτιαίου Μυελού

Διάλεξη 12η Τραυματισμοί Νωτιαίου Μυελού ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Διάλεξη 12η Τραυματισμοί Νωτιαίου Μυελού Κοκαρίδας Δημήτριος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Τραυματισμοί του Νωτιαίου Μυελού

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση Επιπέδων Υδάτωσης σε Νεαρούς Αθλητές

Αξιολόγηση Επιπέδων Υδάτωσης σε Νεαρούς Αθλητές Αξιολόγηση Επιπέδων Υδάτωσης σε Νεαρούς Αθλητές Πτυχιακή Εργασία της Λουλάκη Μαρίας Με την επίβλεψη του κ. Σταύρου Κάβουρα Αριθμός μητρώου φοιτήτριας 20419 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Π1. Περιεχόμενα Σελίδες. 2-3 Π2.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 6: ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΑ ΤΕΛΙΚΟΥ ΣΤΑΔΙΟΥ ΝΕΦΡΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ Η νεφρική υποκατάσταση (αιμοδιάλυση) οδηγεί στις ακόλουθες απώλειες: αμινοξέων (2gr/ώρα διάλυσης) και γλουταμίνης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 13: ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Η χορήγηση διατροφής δεν ΠΡΕΠΕΙ να ξεπερνά την ικανότητα χρησιμοποίησης/οξείδωσης τους απο τον οργανισμό ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ

ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΒασίληςΜούγιος, PhD ΤΕΦΑΑ ΑΠΘ http://mougios.webpages.auth.gr Μεταβολικό σύνδροµο Παθολογική κατάσταση που χαρακτηρίζεται από:

Διαβάστε περισσότερα

Αθλητική ιατροφή: Μύθοι & Πραγµατικότητα

Αθλητική ιατροφή: Μύθοι & Πραγµατικότητα Αθλητική ιατροφή: Μύθοι & Πραγµατικότητα Γιώργος Νάσσης, MSc,PhD Εργοφυσιολόγος- ιατροφολόγος Email: gnassis@phed.uoa.gr Οι αθλητές καταναλώνουν συµπληρώµατα διατροφής 100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ

ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΜΙΑ ΒΡΑΔΙΑ ΣΤΑ ΕΠΕΙΓΟΝΤΑ... «Ήταν μια χαρά μέχρι πριν από 1 ώρα» σας λέει με αγωνία η κόρη του 68χρονου που έχει έρθει στα επείγοντα όπου εργάζεστε.

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση στις αναπτυξιακές ηλικίες

Άσκηση στις αναπτυξιακές ηλικίες ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Άσκηση στις αναπτυξιακές ηλικίες Ενότητα 2: Η επίδραση της άσκησης στην υγεία Γεροδήμος Βασίλειος, Καρατράντου Κωνσταντίνα Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού 1 Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα. Ισοζύγιο νερού και ηλεκτρολυτών. Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα. Ισοζύγιο νερού και ηλεκτρολυτών. Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Φυσιολογία-Ι Ουροποιητικό σύστημα Ισοζύγιο νερού και ηλεκτρολυτών Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Κύριες λειτουργίες των νεφρών Ρύθμιση του όγκου των υγρών του

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΧΡΟΝΙΑ ΑΣΚΗΣΗ. ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Τ.Ε.Φ.Α.Α.,.Π.Θ.

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΧΡΟΝΙΑ ΑΣΚΗΣΗ. ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Τ.Ε.Φ.Α.Α.,.Π.Θ. ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΧΡΟΝΙΑ ΑΣΚΗΣΗ ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Τ.Ε.Φ.Α.Α.,.Π.Θ. Στόχοι της διάλεξης Να καταλάβουµε πως η προπόνηση µπορεί να µεγιστοποιιήσει τις δυνατότητες των ενεργειακών µας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 2: ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 2: ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 2: ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια 25% - 40% των ασθενών με ΧΑΠ υποσιτίζονται. ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Πρόληψη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Η κεντρική υπνική άπνοια (central sleep apnea - CSA) συναντάται σε ποσοστό 5-10% όλων των ασθενών με διαταραχή της αναπνοής στον ύπνο (sleep-disordered breathing

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Σακχαρώδης Διαβήτης

Άσκηση και Σακχαρώδης Διαβήτης Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Σακχαρώδης Διαβήτης Συγγραφική ομάδα: Δίπλα Κωνσταντίνα, Λέκτορας ΤΕΦΑΑ Σερρών, Α.Π.Θ. Ζαφειρίδης Ανδρέας, Επίκουρος Καθηγητής ΤΕΦΑΑ Σερρών, Α.Π.Θ. (Υπεύθυνος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Μυϊκές θλάσεις και αποκατάσταση ΠΗΔΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΕΦΑΑ ΚΟΜΟΤΙΝΗΣ

Μυϊκές θλάσεις και αποκατάσταση ΠΗΔΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΕΦΑΑ ΚΟΜΟΤΙΝΗΣ Μυϊκές θλάσεις και αποκατάσταση ΠΗΔΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΕΦΑΑ ΚΟΜΟΤΙΝΗΣ Ορισμός : Οξεία μυϊκή θλάση ορίζεται η ρήξη των μυϊκών ινών στο μυ η οποία είναι αποτέλεσμα εφαρμογής υπέρμετρης ξαφνικής δύναμης στο μυ

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία. Γ λυκειου ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

Βιολογία. Γ λυκειου ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Βιολογία Γ λυκειου ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Σειρά: Γενικό Λύκειο Θετικές Επιστήμες Νότα Λαζαράκη, Βιολογία Γ Λυκείου Γενικής Παιδείας Υπεύθυνος έκδοσης: Αποστόλης Αντωνόπουλος Θεώρηση κειμένου: Κυριάκος Εμμανουηλίδης

Διαβάστε περισσότερα