ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΑΝΤΙΛΗΨΗ ΓΙΑ ΤΟ ΡΟΛΟ ΤΗΣ ΚΙΡΣΟΚΗΛΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΑΝΤΙΛΗΨΗ ΓΙΑ ΤΟ ΡΟΛΟ ΤΗΣ ΚΙΡΣΟΚΗΛΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ"

Transcript

1 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «Ιατρική Ερευνητική Μεθοδολογία» ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΑΝΤΙΛΗΨΗ ΓΙΑ ΤΟ ΡΟΛΟ ΤΗΣ ΚΙΡΣΟΚΗΛΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΠΕΡΣΕΦΟΝΗ-ΔΗΜΗΤΡΑ ΚΑΝΤΑΡΤΖΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΙΩΑΝΝΗΣ ΠΑΠΑΔΗΜΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2006

2

3 ΜΕΛΗ ΤΡΙΜΕΛΟΥΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΠΑΠΑΔΗΜΑΣ Καθηγητής Ενδοκρινολογίας - Ενδοκρινολογίας Αναπαραγωγής ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΚΑΤΣΙΚΑΣ Αναπληρωτής Καθηγητής Ουρολογίας ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Γ. ΓΟΥΛΗΣ Λέκτορας Ενδοκρινολογίας Αναπαραγωγής

4

5 i Περιεχόμενα Πρόλογος Συντομογραφίες σελίδα iii v ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ 1 1. Εισαγωγή 3 2. Αιτιολογία - Μηχανισμός εμφάνισης της κιρσοκήλης 7 3. Παθολογική φυσιολογία της κιρσοκήλης 9 4. Κιρσοκήλη και ανδρική υπογονιμότητα Κιρσοκήλη και παράμετροι του σπερμοδιαγράμματος Κιρσοκήλη και προοδευτική επιδείνωση της γονιμότητας Επίδραση της διόρθωσης της κιρσοκήλης στη γονιμότητα Υποκλινική κιρσοκήλη Εγχειρητική διόρθωση της κιρσοκήλης ή ICSI; 27 ΕΙΔΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Σκοπός της μελέτης Ασθενείς και μέθοδοι Ασθενείς Μέθοδοι Στατιστική ανάλυση Αποτελέσματα Χαρακτηριστικά του συνόλου των ανδρών με κιρσοκήλη Χαρακτηριστικά των ανδρών με κιρσοκήλη ανάλογα με 47 τα συνυπάρχοντα αίτια υπογονιμότητας Χαρακτηριστικά των ανδρών με μοναδική 48 διάγνωση την κιρσοκήλη Χαρακτηριστικά των ανδρών με τη διάγνωση 51 κιρσοκήλη και συνυπάρχουσα λοίμωξη των επικουρικών γεννητικών αδένων

6 ii Χαρακτηριστικά των ανδρών με τη διάγνωση 54 ΙΝΟΑ και συνυπάρχουσα κιρσοκήλη 4.3. Σύγκριση των κλινικών, των ορμονικών ευρημάτων και 57 των παραμέτρων του σπερμοδιαγράμματος των ανδρών με διάφορα αίτια υπογονιμότητας Σύγκριση των κλινικών, των ορμονικών 57 ευρημάτων και των παραμέτρων του σπερμοδιαγράμματος των ανδρών με μοναδική διάγνωση την κιρσοκήλη και των ανδρών με τη διάγνωση κιρσοκήλη με συνυπάρχουσα λοίμωξη των επικουρικών γεννητικών αδένων Σύγκριση των κλινικών, των ορμονικών 58 ευρημάτων και των παραμέτρων του σπερμοδιαγράμματος των ανδρών με μοναδική διάγνωση την κιρσοκήλη και των ανδρών με τη διάγνωση ΙΝΟΑ με συνυπάρχουσα κιρσοκήλη Σύγκριση των κατηγοριών της εικόνας του 60 σπερμοδιαγράμματος μεταξύ των διαφόρων διαγνώσεων 4.4. Σύγκριση των παραμέτρων του σπερμοδιαγράμματος 61 πριν και μετά την επέμβαση σε άνδρες οι οποίοι υποβλήθηκαν σε διόρθωση της κιρσοκήλης 4.5. Σύγκριση των ορμονικών τιμών πριν και μετά την 71 επέμβαση σε άνδρες οι οποίοι υποβλήθηκαν σε διόρθωση της κιρσοκήλης 5. Συζήτηση Περίληψη Summary Βιβλιογραφία 97

7 iii ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η παρούσα διπλωματική εργασία με τίτλο «Σύγχρονη αντίληψη για το ρόλο της κιρσοκήλης στην ανδρική υπογονιμότητα» εκπονήθηκε στα πλαίσια του προγράμματος μεταπτυχιακών σπουδών «Ιατρική Ερευνητική Μεθοδολογία» της Ιατρικής Σχολής του ΑΠΘ. Η κιρσοκήλη αποτελεί μία από τις συχνότερες καταστάσεις που μας απασχολούν σε καθημερινή βάση στο ιατρείο ανδρικής υπογονιμότητας της Α Μαιευτικής - Γυναικολογικής Κλινικής και η ενασχόλησή μου με αυτήν προέκυψε κατόπιν προτροπής του δασκάλου μου, καθηγητή κ. Ιωάννη Παπαδήμα. Ήδη από την εποχή των φοιτητικών μου χρόνων διαπίστωσα ότι, ενώ η κιρσοκήλη αποτελεί πολύ συχνή οντότητα στον πληθυσμό των ανδρών, εντούτοις στα πανεπιστημιακά συγγράμματα αναφέρεται επιγραμματικά ως ένα από τα κυριότερα αίτια υπογονιμότητας, χωρίς να διευκρινίζεται ο βαθμός στον οποίο επηρεάζει τη γονιμότητα και ο μηχανισμός με τον οποίο συμβαίνει αυτό. Από την προοδευτική εμβάθυνσή μου στο ζήτημα της κιρσοκήλης προέκυψε ότι, παρά την πληθώρα των μελετών και των προσεγγίσεων επιστημόνων διαφορετικών ειδικοτήτων τουλάχιστον την τελευταία πεντηκονταετία, υπάρχουν ακόμη πολλά ερωτηματικά αναφορικά με την αιτιολογία, την παθογένεια, την παθοφυσιολογία και την επιλογή του βέλτιστου τρόπου αντιμετώπισής της, γεγονός που την καθιστά πολύ θελκτικό αντικείμενο προς έρευνα, ιδιαίτερα στη σημερινή εποχή που χαρακτηρίζεται από τη θεαματική ανάπτυξη των μεθόδων της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής. Η παρούσα μελέτη φιλοδοξεί να παράσχει μία συνολική εκτίμηση της εμπειρίας του ιατρείου ανδρικής υπογονιμότητας της Α Μαιευτικής - Γυναικολογικής Κλινικής στο δυσεπίλυτο ζήτημα της κιρσοκήλης. Θα ήθελα να ευχαριστήσω θερμά τον καθηγητή κύριο Ιωάννη Παπαδήμα για την εμπιστοσύνη που έδειξε στο πρόσωπό μου, για την καθοδήγηση σύμφωνα με τις αρχές της σύγχρονης επιστημονικής έρευνας και για το γεγονός ότι με την επιστημονική του θέση αποτελεί έμπνευση και πρότυπο προς μίμηση για τους νεώτερους ερευνητές. Επίσης ευχαριστώ θερμά το λέκτορα κύριο Δημήτριο Γ. Γουλή, ο οποίος υπήρξε πολύτιμος αρωγός και

8 iv ακούραστος συμπαραστάτης σε κάθε βήμα αυτής της προσπάθειας. Τέλος, ευχαριστώ τον αναπληρωτή καθηγητή κύριο Βασίλειο Κατσίκα για την υποστήριξη που μου παρείχε στην εκπόνηση της παρούσας διπλωματικής εργασίας.

9 v ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ Ξενόγλωσσοι όροι FNA FSH ICSI INOA IQR IVF LH PRL SCOS SD TESE Fine Needle Aspiration (αναρροφητική βιοψία δια λεπτής βελόνης) Follicle Stimulating Hormone (θυλακιοτρόπος ορμόνη) Ιntracytoplasmic Sperm Injection (ενδοωαριακή έγχυση σπερματοζωαρίων) Ιdiopathic Non-Obstructive Azoospermia (ιδιοπαθής μη αποφρακτική αζωοσπερμία) Interquartile Range (ενδοτεταρτημοριακό διάστημα) In-Vitro Fertilization (εξωσωματική γονιμοποίηση) Luitenizing Hormone (ωχρινοτρόπος ορμόνη) Prolactin (προλακτίνη) Sertoli Cell-Only Syndrome (σύνδρομο πλήρους απλασίας του σπερματικού επιθηλίου) Standard Deviation (τυπική απόκλιση) Testicular Sperm Extraction (ανοιχτή βιοψία των όρχεων) Ελληνικοί όροι ΑΠΘ ΑΡ ΔΕ ΟΛΚ ΟΤΑ ΠΟΥ Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Αριστερός Δεξιός Ολικό Λειτουργικό Κλάσμα Ολιγο-τερατο-ασθενοσπερμία Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας

10

11 ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ 1

12

13 3 1. Εισαγωγή Η υπογονιμότητα αποτελεί ένα πρόβλημα με μεγάλες διαστάσεις στη σημερινή εποχή, αφού αφορά στο 15% περίπου των ζευγαριών αναπαραγωγικής ηλικίας. Στο 40% έως 50% των περιπτώσεων η υπογονιμότητα οφείλεται εν μέρει ή αποκλειστικά σε ανδρικό παράγοντα (1). Η πιο συχνή μορφή ανδρικής υπογονιμότητας είναι η ιδιοπαθής υπογονιμότητα, δηλαδή η παρουσία μίας ή περισσότερων διαταραχών των παραμέτρων του σπερμoδιαγράμματος χωρίς να ανευρίσκεται το αίτιο που τις προκαλεί (2). Δεύτερο σε συχνότητα αίτιο αποτελεί η κιρσοκήλη: σε μια ευρωπαϊκή μελέτη υπογόνιμων ανδρών (3), το ποσοστό της κιρσοκήλης βρέθηκε στο 16,6% (Πίνακας 1), ενώ σε αντίστοιχη μελέτη στον ελληνικό χώρο, η οποία πραγματοποιήθηκε στα πλαίσια του ιατρείου ανδρικής υπογονιμότητας της Α Μαιευτικής - Γυναικολογικής Κλινικής του ΑΠΘ το ποσοστό αυτό υπολογίστηκε στο 21% (4). Πίνακας 1. Αίτια ανδρικής υπογονιμότητας. Πηγή: (3). Ιδιοπαθής 31,7% Κιρσοκήλη 16,6% Λοιμώξεις των επικουρικών γεννητικών αδένων 9,0% Υπογοναδισμός 8,9% Κρυψορχία 8,5% Διαταραχές εναπόθεσης σπέρματος 5,8% (υποσπαδίας, διαταραχές στύσης) Συστηματικές νόσοι 5,0% Ανοσολογικός παράγοντας 4,2% Απόφραξη των εκφορητικών οδών του σπέρματος 1,5% Λοιπά αίτια 8,8% Σύνολο 100,0%

14 4 Η συσχέτιση της κιρσοκήλης με την παρουσία παθολογικών ευρημάτων από τους όρχεις χρονολογείται ήδη από τον 1 ο αιώνα μ.χ. Πρώτος ο Έλληνας ιατρός Κέλσος περιέγραψε: «[σε μερικές περιπτώσεις] οι φλέβες είναι διογκωμένες και συστρέφονται γύρω από τον όρχι, ο οποίος γίνεται μικρότερος από τον άλλο, καθώς η θρέψη του είναι μειωμένη» (5). Στο τέλος του 19 ου και στις αρχές του 20 ου αιώνα διατυπώθηκαν οι πρώτες παρατηρήσεις για την πιθανή σχέση της κιρσοκήλης με την ανδρική γονιμότητα και υποστηρίχθηκε ότι η χειρουργική διόρθωση της πρώτης οδηγούσε σε βελτίωση της ποιότητας του σπέρματος. Το 1952 ο Tulloch περιέγραψε την περίπτωση ενός άνδρα με αμφοτερόπλευρη κιρσοκήλη και αζωοσπερμία, στον οποίο ο αριθμός των σπερματοζωαρίων αυξήθηκε στα / ml μετά την επέμβαση με αποτέλεσμα την επίτευξη κύησης με απλές επαφές (6). Έκτοτε έχουν δημοσιευθεί πολυάριθμες μελέτες με θέμα τη διάγνωση, τη θεραπεία και την επίδραση της κιρσοκήλης στη γονιμότητα, χωρίς ωστόσο να έχουν δοθεί επαρκείς απαντήσεις όσον αφορά στην αιτιολογική σχέση μεταξύ των δύο οντοτήτων. Ασφαλώς, η κιρσοκήλη αποτελεί εξαιρετικά συχνό εύρημα μεταξύ των υπογόνιμων ανδρών, αμφισβητείται όμως το κατά πόσο αποτελεί την αιτία της υπογονιμότητας. Σε ποσοστό 78% έως 93% η κιρσοκήλη εντοπίζεται στην αριστερή πλευρά (7). Το ποσοστό αμφοτερόπλευρης εντόπισης αναφέρεται έως 20%, ενώ το ποσοστό μονόπλευρης δεξιάς εντόπισης δεν ξεπερνά το 2%. Η αυξημένη συχνότητα αμφοτερόπλευρης εντόπισης που καταγράφεται σε πιο πρόσφατες μελέτες (8-10) πιθανόν να οφείλεται στη διαδεδομένη κατά το τελευταίο διάστημα χρήση διαγνωστικών μέσων, όπως το απλό και το doppler υπερηχογράφημα του οσχέου. Αναφορικά με το μέγεθος της κιρσοκήλης, όταν αυτή είναι ορατή χαρακτηρίζεται ως τρίτου βαθμού, όταν η διάταση του φλεβικού πλέγματος του σπερματικού τόνου εντοπίζεται μόνο ψηλαφητικά στην όρθια θέση χαρακτηρίζεται ως δεύτερου βαθμού, ενώ όταν η διάταση εντοπίζεται μόνο ψηλαφητικά κατά τη δοκιμασία Valsalva χαρακτηρίζεται ως πρώτου βαθμού κιρσοκήλη (11). Μη ψηλαφητή παλινδρόμηση στην έσω σπερματική φλέβα

15 5 που διαγιγνώσκεται με το υπερηχογράφημα, την αγγειογραφία ή άλλη διαγνωστική μέθοδο χαρακτηρίζεται ως υποκλινική κιρσοκήλη (12).

16

17 7 2. Αιτιολογία Μηχανισμός εμφάνισης της κιρσοκήλης Ο μηχανισμός δημιουργίας της κιρσοκήλης δεν έχει διευκρινιστεί πλήρως με τις διάφορες θεωρίες να μιλούν για ανατομικές παραλλαγές, για παλινδρόμηση φλεβικού αίματος λόγω συγγενούς ή επίκτητης βλάβης του βαλβιδικού μηχανισμού και για φλεβική απόφραξη. Τρεις θεωρίες είναι οι επικρατέστερες (13). Σύμφωνα με την πρώτη, υπάρχουν ανατομικές διαφορές μεταξύ της αριστερής και της δεξιάς σπερματικής φλέβας. Συγκεκριμένα, η δεξιά έσω σπερματική φλέβα εκβάλλει απευθείας στην κάτω κοίλη φλέβα υπό οξεία γωνία, ενώ η αριστερή έσω σπερματική φλέβα εκβάλλει στην αριστερή νεφρική φλέβα σχηματίζοντας ορθή γωνία. Αυτή η διαφορά πιστεύεται ότι οδηγεί σε αύξηση της υδροστατικής πίεσης της αριστερής σπερματικής φλέβας, που μεταδίδεται στο πλέγμα του σπερματικού τόνου και προκαλεί τη διάτασή του. Με τον τρόπο αυτό εξηγείται η συχνότερη αριστερή εντόπιση της κιρσοκήλης. Σύμφωνα με τη δεύτερη θεωρία, παρατηρείται απουσία λειτουργικών φλεβικών βαλβίδων, που οδηγεί σε παλινδρόμηση του αίματος, ενώ τέλος σύμφωνα με την τρίτη θεωρία, υπάρχει μερική απόφραξη της αριστερής σπερματικής φλέβας, που προκαλείται από τη συμπίεση της αριστερής νεφρικής φλέβας μεταξύ της αορτής και της άνω μεσεντερίου αρτηρίας («φαινόμενο καρυοθραύστη»). Σε κάθε περίπτωση, οι θεωρίες αυτές υποδηλώνουν ότι η αιτιολογία της δημιουργίας της κιρσοκήλης είναι κατά πάσα πιθανότητα πολυπαραγοντική.

18

19 9 3. Παθολογική Φυσιολογία της κιρσοκήλης Η δυσμενής επίδραση της κιρσοκήλης στη σπερματογένεση αποδίδεται σε πολλούς παράγοντες, όπως η αυξημένη θερμοκρασία των όρχεων, η αυξημένη ενδοορχική πίεση, η υποξία λόγω της στάσης του αίματος, η παλινδρόμηση τοξικών μεταβολιτών από τους νεφρούς ή τα επινεφρίδια και η διαταραχή του ορμονικού profile (14-17) Η κιρσοκήλη προκαλεί αύξηση της θερμοκρασίας του οσχέου μέσω παλινδρόμησης θερμού αίματος που προέρχεται από την κοιλιακή κοιλότητα, εξαιτίας της ανεπάρκειας του βαλβιδικού μηχανισμού κυρίως των έσω σπερματικών φλεβών (18) και δευτερευόντως των έξω σπερματικών και των κρεμαστήριων φλεβών (19). H διόρθωση της κιρσοκήλης επαναφέρει τα επίπεδα της θερμοκρασίας τόσο σε πειραματικά μοντέλα, όσο και στον άνθρωπο. Ο μηχανισμός με τον οποίο η υψηλή θερμοκρασία επηρεάζει τη σπερματογένεση δεν είναι σαφής. Ίσως προκαλείται απευθείας θερμική βλάβη στις πυρηνικές πρωτεΐνες και στο DNA των κυττάρων των σπερματικών σωληναρίων ή / και των κυττάρων Leydig (13, 14). Η αυξημένη φλεβική πίεση μπορεί να επηρεάσει την αιματική ροή και τη μικροαγγείωση των όρχεων μέσω της αντισταθμιστικής ελάττωσης της αρτηριακής ροής που απαιτείται ώστε να διατηρείται η ομοιοστασία της ενδοορχικής πίεσης (16). Μελέτη έδειξε ότι οι άνδρες με κιρσοκήλη παρουσίαζαν ομόπλευρα μέση αύξηση της φλεβικής πίεσης στο πλέγμα του σπερματικού τόνου κατά 19,7 mm Hg σε σχέση με την ομάδα ελέγχου (20). Υποστηρίζεται επίσης ότι η παλινδρόμηση μεταβολικών προϊόντων από το νεφρό ή / και τα επινεφρίδια (π.χ. κατεχολαμινών), που είναι δυνατό να παρατηρηθεί σε περιπτώσεις κιρσοκήλης, οδηγεί σε αυξημένη συγκέντρωσή τους στους όρχεις με επακόλουθο την πρόκληση χρόνιας αγγειοσύσπασης και τελικά τη δυσλειτουργία του σπερματικού επιθηλίου (13).

20 10 Πολυκεντρική έρευνα του ΠΟΥ έδειξε ότι σε άνδρες άνω των 30 ετών με κιρσοκήλη η μέση συγκέντρωση της τεστοστερόνης ήταν σημαντικά χαμηλότερη σε σχέση με αυτή των νεότερων ανδρών με κιρσοκήλη, ενώ κάτι ανάλογο δεν παρατηρήθηκε στους άνδρες χωρίς κιρσοκήλη (11). Τα χαμηλότερα επίπεδα τεστοστερόνης που παρατηρήθηκαν στον ορό των υπογόνιμων ανδρών με κιρσοκήλη οδήγησαν στην υπόθεση ότι προκαλείται δυσλειτουργία των κυττάρων Leydig και επακόλουθη ελάττωση της παραγωγής τεστοστερόνης. Βέβαια, οι συγγραφείς της μελέτης δε διευκρινίζουν αν η ελάττωση της τεστοστερόνης έχει αιτιολογική σχέση με την κιρσοκήλη ή οφείλεται σε συνυπάρχουσα πρωτοπαθή ορχική βλάβη. Άλλωστε, ορμονικός έλεγχος υπογόνιμων ανδρών με κιρσοκήλη χωρίς όμως συνυπάρχουσα πρωτοπαθή ορχική βλάβη επέδειξε φυσιολογικά επίπεδα τεστοστερόνης (21). Ο τρόπος με τον οποίο οι παραπάνω παράγοντες συμβάλλουν στη δυσμενή επίδραση της κιρσοκήλης στη σπερματογένεση και στη λειτουργικότητα των σπερματοζωαρίων οδηγώντας σε υπογονιμότητα δεν είναι γνωστός. Υποστηρίζεται ότι κεντρική θέση μπορεί να κατέχει η βλάβη του DNA των σπερματοζωαρίων που προκαλείται από το οξειδωτικό stress. Μία πρόσφατη μελέτη έδειξε υψηλά επίπεδα οξειδωτικού stress στο σπέρμα, ως αποτέλεσμα αυξημένων επιπέδων ελεύθερων ριζών οξυγόνου και μειωμένης ολικής αντιοξειδωτικής ικανότητας τόσο σε γόνιμους, όσο και σε υπογόνιμους άνδρες με κιρσοκήλη (22). Φαίνεται δηλαδή ότι το οξειδωτικό stress σχετίζεται με την κιρσοκήλη, αλλά δε διαχωρίζει τους γόνιμους από τους υπογόνιμους άνδρες. Τα υψηλά επίπεδα οξειδωτικού stress έχουν συσχετισθεί με δυσλειτουργία των σπερματοζωαρίων μέσω ποικίλων μηχανισμών, όπως είναι οι μεταβολές των λιπιδίων της μεμβράνης και οι διαταραχές του μεταβολισμού, της κινητικότητας και της ικανότητας γονιμοποίησης (23). Επιπρόσθετα, το οξειδωτικό stress φαίνεται ότι επιδρά αρνητικά στην ακεραιότητα της χρωματίνης και προκαλεί θραύσεις στην αλυσίδα του DNA (24). Πρόσφατα στοιχεία δείχνουν ότι η αυξημένη συχνότητα βλάβης του DNA των σπερματοζωαρίων επιδρά δυσμενώς τόσο στη φυσική, όσο και στην υποβοηθούμενη αναπαραγωγή. Ως εκ τούτου, το DNA των σπερματοζωαρίων έχει προταθεί ως ανεξάρτητος παράγοντας

21 11 εκτίμησης της ποιότητας των σπερματοζωαρίων, με καλύτερη διαγνωστική και προγνωστική ικανότητα από τις κλασικές παραμέτρους του σπερμοδιαγράμματος (25). Σε μερικές μελέτες αναφέρεται ότι σε άνδρες με κιρσοκήλη παρατηρείται αυξημένη απόπτωση των γεννητικών κυττάρων (26). Μάλιστα, μία ομάδα ερευνητών προτείνει τρεις παράγοντες που μπορούν να οδηγήσουν σε αυξημένη απόπτωση και επακόλουθη ολιγοζωοσπερμία: την αυξημένη θερμοκρασία στο όσχεο, την αυξημένη ενδοορχική συγκέντρωση καδμίου και την έλλειψη ανδρογόνων (27). Λαμβάνοντας υπόψη ότι τόσο η παθολογική φυσιολογία της κιρσοκήλης, όσο και η σχέση της με τη γονιμότητα παραμένει ασαφής, μπορεί να υποστηριχθεί ότι η κιρσοκήλη ίσως αποτελεί την προσπάθεια του οργανισμού να αντιμετωπίσει μία υποκείμενη ορχική δυσλειτουργία και όχι ότι η ίδια επιδρά αρνητικά σε έναν υγιή ιστό (28). Η θεώρηση αυτή υποστηρίζεται από τα γεγονότα ότι σχεδόν τα 2/3 των ανδρών με κιρσοκήλη παραμένουν γόνιμα και ότι πολλοί υπογόνιμοι άνδρες με κιρσοκήλη δε βελτιώνονται μετά την αποκατάστασή της. Από την άλλη πλευρά, ο ισχυρισμός ότι η κιρσοκήλη αποτελεί αίτιο ανδρικής υπογονιμότητας στηρίζεται κυρίως στον αυξημένο επιπολασμό της κιρσοκήλης μεταξύ των υπογόνιμων ανδρών, στη συσχέτιση της κιρσοκήλης με παθολογικές παραμέτρους του σπερμοδιαγράμματος και μείωση του μεγέθους του συστοίχου όρχεως, στην προοδευτική επιδείνωση της γονιμότητας των ανδρών με κιρσοκήλη και στη βελτίωση σε ορισμένες περιπτώσεις των παραμέτρων του σπερμοδιαγράμματος ή / και του ποσοστού κύησης μετά τη διόρθωση της κιρσοκήλης.

22

23 13 4. Κιρσοκήλη και ανδρική υπογονιμότητα Ένα από τα επιχειρήματα υπέρ της δυσμενούς επίδρασης της κιρσοκήλης στη γονιμότητα αποτελεί η παρατήρηση ότι παρουσιάζεται 2-3 φορές συχνότερα σε άνδρες που επισκέπτονται ιατρεία υπογονιμότητας σε σχέση με άνδρες αποδεδειγμένης γονιμότητας ή άνδρες του γενικού πληθυσμού. Ωστόσο, υπάρχει μεγάλη απόκλιση μεταξύ των αποτελεσμάτων των διαφόρων μελετών. Ο επιπολασμός της κλινικής κιρσοκήλης στο γενικό πληθυσμό αναφέρεται συνήθως στο 15%, αλλά διάφορες μελέτες αναφέρουν ποσοστά από 4% έως 30% (5, 29). Ο επιπολασμός στους υπογόνιμους άνδρες επίσης ποικίλλει μεταξύ των μελετών από 17% έως 41% (3, 30), γεγονός που υποδηλώνει είτε ότι η κιρσοκήλη παρουσιάζεται με διαφορετική συχνότητα στους διάφορους πληθυσμούς, είτε ότι η διάγνωση της κιρσοκήλης είναι πολύ υποκειμενική και εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον ερευνητή. Στην πολυκεντρική μελέτη του ΠΟΥ η οποία δημοσιεύτηκε το 1992, η συχνότητα της κιρσοκήλης σε άνδρες υπογόνιμων ζευγαριών σε διάφορες γεωγραφικές περιοχές κυμαινόταν από 6% έως 47% (11). Η σημαντική αυτή αλληλοεπικάλυψη των ποσοστών της κιρσοκήλης μεταξύ γόνιμων και υπογόνιμων ανδρών θέτει σε αμφισβήτηση την πεποίθηση ότι παρουσιάζεται συχνότερα στους υπογόνιμους άνδρες. Εξάλλου η μεγάλη διακύμανση του ποσοστού παρουσίας κιρσοκήλης στους πληθυσμούς των υπογόνιμων ανδρών εγείρει το ζήτημα της υποκειμενικότητας του εξεταστή. Είναι χαρακτηριστικό το παράδειγμα της μελέτης των Hargreave και Liakatas, όπου οι δύο ερευνητές εξέτασαν ο καθένας ανεξάρτητα τους άνδρες 138 υπογόνιμων ζευγαριών. Το ποσοστό της κιρσοκήλης σύμφωνα με τον έναν ερευνητή ήταν 31%, ενώ σύμφωνα με τον άλλο μόλις 19%. Επίσης από τους 18 άνδρες που είτε κατά τον ένα, είτε κατά τον άλλο ερευνητή είχαν μεγάλου βαθμού κιρσοκήλη μόνο για τους 10 (ποσοστό 56%) υπήρχε ομοφωνία (31). Φαίνεται ότι το υψηλότερο ποσοστό παρουσίας κιρσοκήλης στους υπογόνιμους άνδρες σε σχέση με το γενικό πληθυσμό μπορεί να οφείλεται σε σφάλμα του εξεταστή (examiner bias). Οι άνδρες που εξετάζονται σε ιατρεία υπογονιμότητας υφίστανται πολύ

24 14 προσεκτική εξέταση ακόμη και για παρουσία μικρής κιρσοκήλης, ενώ αντίθετα μία μικρή ή μέτρια κιρσοκήλη είναι δυνατό να διαλάθει της προσοχής κατά την εξέταση τμήματος του γενικού πληθυσμού, όπως για παράδειγμα μια στρατιωτική μονάδα ή ένα σχολείο, πληθυσμοί που έχουν χρησιμοποιηθεί στο παρελθόν για τον προσδιορισμό του ποσοστού στο γενικό πληθυσμό. Επιπρόσθετα, οι άνδρες που απευθύνονται σε ένα ιατρείο υπογονιμότητας, προσέρχονται με ένα ή περισσότερα παθολογικά σπερμοδιαγράμματα και στην πλειονότητα των περιπτώσεων δεν ανευρίσκεται από το ιστορικό και την κλινική εξέταση κάποια προφανής αιτία που να εξηγεί την υπογονιμότητα. Έτσι ο εξεταστής στην προσπάθεια του να αποδώσει σε κάποιο αίτιο την υπογονιμότητα είναι δυνατό υποσυνείδητα να υπερδιαγιγνώσκει την κιρσοκήλη (29).

25 15 5. Κιρσοκήλη και παράμετροι του σπερμοδιαγράμματος Δεν υπάρχει ομοφωνία μεταξύ των ερευνητών σχετικά με το εάν και σε ποιο βαθμό η κιρσοκήλη επηρεάζει τις παραμέτρους του σπερμοδιαγράμματος αλλά και με ποιες ιδιαίτερες παθολογικές μεταβολές σχετίζεται. Πολλοί άνδρες με κιρσοκήλη έχουν φυσιολογικές παραμέτρους σπερμοδιαγράμματος και είναι γόνιμοι (29). Από την άλλη πλευρά συχνά ανευρίσκεται ελαφρά έως μέτρια ασθενοσπερμία, τερατοσπερμία ή ασθενοτερατοσπερμία. Ο αριθμός των σπερματοζωαρίων επηρεάζεται λιγότερο και σε μεταγενέστερο στάδιο και σπάνια φθάνει στην αζωοσπερμία (21). Σε μια σχετικά πρόσφατη μελέτη όλες οι παράμετροι του σπερμοδιαγράμματος βρέθηκαν σημαντικά χαμηλότερες σε 40 υπογόνιμους άνδρες με κιρσοκήλη σε σχέση με 40 γόνιμους άνδρες, αλλά δε βρέθηκε συσχέτιση με το βαθμό της κιρσοκήλης (32). Σημαντικό μειονέκτημα της παραπάνω έρευνας αποτελεί ο μικρός αριθμός των συμμετεχόντων ανδρών, που περιορίζει την αξία των συμπερασμάτων. Ο χαμηλός αριθμός σπερματοζωαρίων στους άνδρες με κιρσοκήλη υποστηρίζεται ότι μπορεί να οφείλεται στην αυξημένη απόπτωση των γεννητικών κυττάρων, ενώ η χαμηλή κινητικότητα μπορεί να αποδοθεί στην αυξημένη συγκέντρωση ελεύθερων ριζών οξυγόνου, στην παρουσία αντισπερματικών αντισωμάτων ή σε δυσλειτουργία των μιτοχονδρίων των σπερματοζωαρίων (33). Επιπλέον αναφέρονται υψηλότερα επίπεδα FSH ορού σε υπογόνιμους άνδρες με κιρσοκήλη σε σχέση με γόνιμους άνδρες με ή χωρίς κιρσοκήλη (21, 34). Ωστόσο, αρκετές μελέτες δείχνουν ότι οι παράμετροι του σπερμοδιαγράμματος ανδρών του γενικού πληθυσμού με και χωρίς κιρσοκήλη δεν παρουσιάζουν στατιστικά ή κλινικά σημαντική διαφορά (29). Επιπρόσθετα, από τη σύγκριση των παραμέτρων του σπερμοδιαγράμματος υπογόνιμων ανδρών με και χωρίς κιρσοκήλη δεν προέκυψαν σαφείς και σταθερές διαφορές συγκεκριμένων παραμέτρων (29). Βέβαια, η μελέτη του ΠΟΥ, η οποία περιελάμβανε το μεγαλύτερο αριθμό ατόμων (11) έδειξε στατιστικά σημαντικά ελαττωμένο αριθμό σπερματοζωαρίων στην ομάδα των υπογόνιμων ανδρών με κιρσοκήλη σε σχέση με την ομάδα της ιδιοπαθούς υπογονιμότητας, ενώ δεν υπήρχαν στοιχεία για την κινητικότητα και τη μορφολογία.

26 16 Στη βιβλιογραφία δε φαίνεται να υπάρχει σταθερή συσχέτιση μεταξύ του μεγέθους της κιρσοκήλης και της επίπτωσης στις παραμέτρους του σπερμοδιαγράμματος και στη γονιμότητα. Παρόλο που ορισμένες μελέτες έχουν δείξει την ύπαρξη συσχέτισης, ιδιαίτερα με τον αριθμό των σπερματοζωαρίων, η πλειοψηφία των μελετών δεν επιβεβαίωσε τα παραπάνω αποτελέσματα (29). Φαίνεται ότι γόνιμοι και υπογόνιμοι άνδρες με κιρσοκήλη έχουν παρόμοιες παραμέτρους του σπερμοδιαγράμματος με γόνιμους και υπογόνιμους άνδρες χωρίς κιρσοκήλη αντίστοιχα. Επομένως, μπορεί να εξαχθεί το συμπέρασμα ότι η κιρσοκήλη μπορεί να οδηγήσει σε κακή ποιότητα σπέρματος και υπογονιμότητα σε κάποιους, αλλά όχι σε όλους τους άνδρες. Μία άλλη πιθανή εξήγηση είναι ότι η κιρσοκήλη δεν επηρεάζει η ίδια την ποιότητα του σπέρματος, αλλά ότι απλά συνυπάρχει σε ορισμένους άνδρες με ιδιοπαθή υπογονιμότητα και παθολογικές παραμέτρους του σπερμοδιαγράμματος. Η πεποίθηση ότι η κιρσοκήλη είναι δυνατό να προκαλέσει ορχική βλάβη στηρίζεται κυρίως σε μελέτες που έγιναν σε εφήβους με κιρσοκήλη και έδειξαν μικρή ελάττωση του μεγέθους του συστοίχου όρχεως, η οποία αποκαταστάθηκε μετά τη χειρουργική διόρθωση της κιρσοκήλης (35). Όμως, πρέπει να σημειωθεί ότι η ελάττωση αυτή στο σύστοιχο όρχι διαφέρει πολύ από την αμφοτερόπλευρη σημαντική ελάττωση του μεγέθους των όρχεων (< 10 cm 3 ), ιδιαίτερα όταν η τελευταία συνδυάζεται με πολύ υψηλά επίπεδα FSH ορού. Στην πρώτη περίπτωση συνιστάται εγχειρητική αντιμετώπιση της κιρσοκήλης, ενώ στη δεύτερη περίπτωση τίθεται η διάγνωση πρωτοπαθούς ορχικής βλάβης με συνυπάρχουσα κιρσοκήλη η οποία δεν συνιστάται να αφαιρείται.

27 17 6. Κιρσοκήλη και προοδευτική επιδείνωση της γονιμότητας Στους ενήλικες η πεποίθηση ότι η κιρσοκήλη επιδρά δυσμενώς με την πάροδο του χρόνου στην ορχική λειτουργία στηρίζεται στην υψηλότερη συχνότητα της στους άνδρες μεγαλύτερης ηλικίας, ιδιαίτερα σε αυτούς με δευτεροπαθή υπογονιμότητα. Μία ομάδα ερευνητών έδειξε ότι η κιρσοκήλη ανευρίσκεται στο 35% των ανδρών με πρωτοπαθή και στο 81% των ανδρών με δευτεροπαθή υπογονιμότητα, θεωρώντας ότι η δευτεροπαθής υπογονιμότητα οφείλεται στην επιδείνωση των παραμέτρων του σπερμοδιαγράμματος που προκαλείται από τη μακροχρόνια επίδραση της κιρσοκήλης (36). Κατά παρόμοιο τρόπο, σε άλλη μελέτη αναφέρεται ότι η κιρσοκήλη παρατηρείται στο 50% των ζευγαριών με πρωτοπαθή και στο 69% των ζευγαριών με δευτεροπαθή υπογονιμότητα (37). Με βάση τα ευρήματα αυτά υποστηρίζεται από κάποιους συγγραφείς ότι θα έπρεπε να εφαρμόζεται χειρουργική διόρθωση σε όλους τους νέους άνδρες στους οποίους ανιχνεύεται κιρσοκήλη με σκοπό την πρόληψη της προοδευτικά επιδεινούμενης ορχικής λειτουργίας. Ωστόσο, οι έρευνες αυτές παρουσιάζουν σημαντικά μειονεκτήματα καθώς δεν καταγράφουν την τυχόν επιδείνωση των παραμέτρων του σπερμοδιαγράμματος, αλλά απλώς την αυξημένη συχνότητα παρουσίας κιρσοκήλης στα μεγαλύτερα ηλικιακά ζευγάρια. Υπάρχει μόνο μία έρευνα που δείχνει ελάττωση της συγκέντρωσης των σπερματοζωαρίων με την πάροδο του χρόνου στους άνδρες με κιρσοκήλη (38). Επίσης, δεν πρέπει να λησμονείται ότι πολύ σημαντικό ρόλο παίζει και η ηλικία της συζύγου, στην οποία με την πάροδο του χρόνου παρατηρείται σαφής ελάττωση της γονιμότητας. Από την άλλη πλευρά βέβαια, υπάρχουν και μελέτες που δεν επιβεβαιώνουν την αυξημένη συχνότητα της κιρσοκήλης στους άνδρες με δευτεροπαθή υπογονιμότητα (39).

28

29 19 7. Επίδραση της διόρθωσης της κιρσοκήλης στη γονιμότητα Η διόρθωση της κιρσοκήλης επιτυγχάνεται είτε με χειρουργικές μεθόδους, είτε με διαδερμικό εμβολισμό. Οι κλασικές χειρουργικές μέθοδοι περιλαμβάνουν την οπισθοπεριτοναϊκή, τη βουβωνική και την υποβουβωνική προσέγγιση, ενώ εναλλακτικά μπορεί να χρησιμοποιηθεί και η λαπαροσκοπική μέθοδος. Οι σημαντικότερες επιπλοκές είναι η επιμόλυνση του τραύματος, ο σχηματισμός υδροκήλης, η επιμονή ή η υποτροπή της κιρσοκήλης και σπάνια η ατροφία του συστοίχου όρχεως. Η μέθοδος του διαδερμικού εμβολισμού είναι τεχνικά δύσκολη και απαιτεί σημαντική εμπειρία. Τα τελευταία χρόνια όλο και περισσότερο επιλέγονται μέθοδοι μικροχειρουργικής διόρθωσης της κιρσοκήλης, οι οποίες συνδέονται με λιγότερες επιπλοκές. Η κεντρική θέση της κιρσοκήλης στην αιτιολογία της ανδρικής υπογονιμότητας υποστηρίχθηκε επί πολλά έτη από σειρά μελετών, οι οποίες κατέγραφαν βελτίωση των παραμέτρων του σπερμοδιαγράμματος μετά τη χειρουργική διόρθωση της κιρσοκήλης σε ποσοστά που κυμαίνονταν από 30% έως 60% (30, 40). Ωστόσο οι μελέτες αυτές παρουσιάζουν σοβαρότατα μεθοδολογικά μειονεκτήματα, όπως το γεγονός ότι έχουν ως κύριο καταληκτικό σημείο τη βελτίωση των παραμέτρων του σπερμοδιαγράμματος και όχι την επίτευξη κύησης. Το σημαντικότερο όμως μειονέκτημα των μελετών, ανεξάρτητα από το αν μελετούν τη βελτίωση των παραμέτρων του σπερμοδιαγράμματος ή την επίτευξη κύησης, αποτελεί η έλλειψη ομάδας ελέγχου, καθώς τα θετικά αποτελέσματα που καταγράφονται μετά την επέμβαση μπορούν να αποδοθούν σε παράγοντες, όπως η μη ειδική επίδραση της παρέμβασης και η σύγκλιση προς το μέσο όρο των παραμέτρων του σπερμοδιαγράμματος σε επανειλημμένες μετρήσεις. Έχει παρατηρηθεί ότι ακόμη και ζευγάρια με αριθμό σπερματοζωαρίων / ml στο σύζυγο και διάρκεια υπογονιμότητας ενός έτους είναι δυνατό να παρουσιάσουν αυτόματη σύλληψη σε ποσοστό 36% χωρίς θεραπεία (41). Η παρατήρηση αυτή δείχνει πόσο σημαντική είναι η παρουσία ομάδας ελέγχου,

30 20 αφού, αν κάποιος είχε προβεί σε χειρουργική διόρθωση της κιρσοκήλης πριν τη σύλληψη, αυτή θα είχε αποδοθεί στην επέμβαση. Εξάλλου, ήδη από το 1951 είχε παρατηρηθεί ότι τόσο ο αριθμός, όσο και η κινητικότητα των σπερματοζωαρίων ανδρών που παρουσιάζουν ολιγο-ασθενοσπερμία τείνουν να αυξηθούν σε επανειλημμένες μετρήσεις χωρίς καμιά θεραπευτική παρέμβαση (42). Οι Baker και συν. ήσαν οι πρώτοι που εξήγησαν με μαθηματικό τρόπο το φαινόμενο αυτό, που ονομάζεται «σύγκλιση στο μέσο όρο» ( regression towards the mean ) και αφορά σε όλες τις κλινικές μελέτες (43). Όταν οι ασθενείς υπόκεινται σε μια περίοδο παρακολούθησης που ακολουθείται από κάποια παρέμβαση και μετράται μία παράμετρος υψηλής μεταβλητότητας, τότε είναι δυνατό να παρατηρηθεί σημαντική βελτίωση ακόμη και αν η παρέμβαση είναι αναποτελεσματική. Ανεξάρτητα δηλαδή από τη θεραπευτική παρέμβαση ένας αρχικά χαμηλός αριθμός σπερματοζωαρίων τείνει να αυξηθεί και αυτό χαρακτηρίζεται σύγκλιση προς το μέσο όρο. Ισχύει βέβαια και το αντίστροφο, δηλαδή ένας υψηλός αριθμός σπερματοζωαρίων τείνει σε επανειλημμένες μετρήσεις να μειωθεί, συγκλίνοντας προς το μέσο όρο, με ή χωρίς παρέμβαση. Επομένως, οι μελέτες σχετικά με την αποτελεσματικότητα της χειρουργικής διόρθωσης της κιρσοκήλης στις οποίες δεν υπάρχει ομάδα ελέγχου και οι οποίες αναφέρουν βελτίωση στον αριθμό και την κινητικότητα των σπερματοζωαρίων πρέπει να αντιμετωπίζονται με επιφύλαξη (43). Υπάρχουν μόνο λίγες μελέτες προοπτικές και με ομάδα ελέγχου με κύριο καταληκτικό σημείο την επίτευξη κύησης, τα αποτελέσματα των οποίων είναι αντικρουόμενα (28, 44-51). Η μεγαλύτερη και πιο καλά σχεδιασμένη μελέτη για την αποτελεσματικότητα της αποκατάστασης της κιρσοκήλης είναι αυτή των Nieschlag και συν (28). Πρόκειται για μια προοπτική τυχαιοποιημένη μελέτη με ομάδα ελέγχου κατά την οποία σε 62 ζευγάρια με πρόβλημα υπογονιμότητας εφαρμόσθηκε διόρθωση της κιρσοκήλης (σε 30 εφαρμόσθηκε χειρουργική απολίνωση και σε 32 αγγειογραφικός εμβολισμός), ενώ σε 63 ζευγάρια χρησιμοποιήθηκε συμβουλευτική παρακολούθηση. Δεν παρατηρήθηκε στατιστικώς σημαντική διαφορά στο ποσοστό επίτευξης κύησης μεταξύ των δύο ομάδων στους 12 μήνες που διήρκησε η παρακολούθηση. Στην προσπάθεια να βρεθούν προγνωστικοί

31 21 παράγοντες, η επίτευξη κύησης δε φάνηκε να σχετίζεται με τις παραμέτρους του σπερμοδιαγράμματος, τις ορμονικές τιμές, το βαθμό της κιρσοκήλης και την ηλικία του άνδρα. Αντίθετα, ο μόνος προγνωστικός παράγοντας ήταν η ηλικία της γυναίκας. Όσον αφορά στην ποιότητα του σπέρματος, ο αριθμός των σπερματοζωαρίων παρουσίασε αυξητικές τάσεις και στις δύο ομάδες, αλλά η αύξηση αυτή ήταν στατιστικώς σημαντική μόνο στην ομάδα της παρέμβασης. Οι υπόλοιπες παράμετροι του σπερμοδιαγράμματος, καθώς και οι ορμονικές τιμές (FSH, LΗ, τεστοστερόνη) δεν παρουσίασαν σημαντική διαφορά μεταξύ των δύο ομάδων. Σημαντική προσπάθεια στη διερεύνηση του ρόλου της κιρσοκήλης αποτελεί η συστηματική ανασκόπηση (μετα-ανάλυση) που διενήργησαν οι Evers και Collins (52). Σκοπός της ήταν να βρεθεί αν η θεραπευτική αποκατάσταση της κιρσοκήλης βελτιώνει το ποσοστό κύησης σε ζευγάρια που αντιμετωπίζουν πρόβλημα ανδρικής ή ανεξήγητης υπογονιμότητας. Για το σκοπό αυτό έγινε συστηματική ανασκόπηση όλων των δημοσιευμένων προοπτικών μελετών με ομάδα ελέγχου, εννέα από τις οποίες πληρούσαν τα κριτήρια συμμετοχής στην μετα-ανάλυση (28, 44-51). Όλες περιελάμβαναν μόνο ζευγάρια με πρόβλημα υπογονιμότητας. Ωστόσο, υπήρχαν διαφορές μεταξύ των μελετών τόσο ως προς τα κριτήρια επιλογής των ανδρών [π.χ. άνδρες με κλινική κιρσοκήλη και φυσιολογικό σπέρμα (44, 45), άνδρες με υποκλινική κιρσοκήλη (48-50)], όσο και ως προς τις θεραπευτικές παρεμβάσεις που εφαρμόσθηκαν [χειρουργική απολίνωση (44, 46, 48-50), εμβολισμός / σκληροθεραπεία (28, 45, 47, 51), συμβουλευτική του ζευγαριού (28, 47)]. Το σχετικό όφελος στην ομάδα της θεραπευτικής παρέμβασης βρέθηκε 1,10 (95% διάστημα εμπιστοσύνης 0,73-1,68), που δείχνει ότι δεν υπάρχει όφελος από την αποκατάσταση της κιρσοκήλης σε υπογόνιμα ζευγάρια, στα οποία η κιρσοκήλη στον άνδρα αποτελεί το μόνο παθολογικό εύρημα. Επιπρόσθετα, κατά την ανάλυση των υποομάδων φάνηκε ότι η διόρθωση δεν είναι αποτελεσματική ούτε στην υποομάδα των ανδρών με κλινική, ούτε στην υποομάδα των ανδρών με υποκλινική κιρσοκήλη, ούτε στην υποομάδα με φυσιολογικές παραμέτρους σπερμοδιαγράμματος. Έξι φορές υψηλότερο

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΥΔΡΟΚΗΛΗ Είναι η συλλογή υγρού μεταξύ των πετάλων του ιδίως ελυτροειδούς χιτώνα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ

ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ Μεσογείων 6, Αμπελόκηποι 115 27 ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ [1]/[6] ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ Εισαγωγή Περίπου το 15% των ζευγαριών δεν είναι σε θέση να συλλάβουν μετά από ένα χρόνο ελεύθερων σεξουαλικών επαφών.

Διαβάστε περισσότερα

Η αναρροφητική βιοψία των όρχεων (FNA) στην ανδρική υπογονιμότητα. Νεώτερα δεδομένα

Η αναρροφητική βιοψία των όρχεων (FNA) στην ανδρική υπογονιμότητα. Νεώτερα δεδομένα Η αναρροφητική βιοψία των όρχεων (FNA) στην ανδρική υπογονιμότητα. Νεώτερα δεδομένα Παπανικολάου Αθανάσιος Αναπληρωτής Διευθυντής ΕΣΥ Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Η αναρροφητική βιοψία των όρχεων

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη με τον Μαιευτήρα, Χειρουργό Γυναικολόγο αναπαραγωγής, Μιχάλη Κλ. Φραγκουλίδη

Συνέντευξη με τον Μαιευτήρα, Χειρουργό Γυναικολόγο αναπαραγωγής, Μιχάλη Κλ. Φραγκουλίδη Συνέντευξη με τον Μαιευτήρα, Χειρουργό Γυναικολόγο αναπαραγωγής, Μιχάλη Κλ. Φραγκουλίδη Η ανδρική υπογονιμότητα είναι ένα θέμα που απασχολεί ιδιαίτερα τον επιστημονικό κόσμο με δεδομένο ότι τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Λήψη σπερματοζωαρίων για εξωσωματική/ βιοψία όρχεως. Σωτήρης Κ. Ανδρεαδάκης Χειρουργός Ουρολόγος Fellow of the European Board of Urology

Λήψη σπερματοζωαρίων για εξωσωματική/ βιοψία όρχεως. Σωτήρης Κ. Ανδρεαδάκης Χειρουργός Ουρολόγος Fellow of the European Board of Urology Λήψη σπερματοζωαρίων για εξωσωματική/ βιοψία όρχεως Σωτήρης Κ. Ανδρεαδάκης Χειρουργός Ουρολόγος Fellow of the European Board of Urology Πότε; - Πολύ σοβαρή ΟΑΤ - Αζωοσπερµία ( AA, MAA ) - onco TESE ( ONCO

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση του ζευγαριού που θέλει να τεκνοποιήσει

Διαχείριση του ζευγαριού που θέλει να τεκνοποιήσει Διαχείριση του ζευγαριού που θέλει να τεκνοποιήσει Υπογονιµότητα: αδυναµία σύλληψης µετά από 1 χρόνο ελεύθερων σεξουαλικών επαφών Ικανότητα σύλληψης/µήνα: ~20% 10-15% των ζευγαριών: πρόβληµα υπογονιµότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α.

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α. ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α. ΑΝΤΣΑΚΛΗΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ Η ανικανότητα σύλληψης μετά από ένα χρόνο σεξουαλικών

Διαβάστε περισσότερα

Πρόκληση ωορρηξίας. Νεοκλής Α. Γεωργόπουλος. Επίκουρος Καθηγητής Ενδοκρινολογίας. Μαιευτικής-Γυναικολογικής Κλινικής Πανεπιστημίου Πατρών

Πρόκληση ωορρηξίας. Νεοκλής Α. Γεωργόπουλος. Επίκουρος Καθηγητής Ενδοκρινολογίας. Μαιευτικής-Γυναικολογικής Κλινικής Πανεπιστημίου Πατρών Πρόκληση ωορρηξίας Κριτήρια επιλογής ασθενών Νεοκλής Α. Γεωργόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Ενδοκρινολογίας Αναπαραγωγής Μαιευτικής-Γυναικολογικής Κλινικής Πανεπιστημίου Πατρών Ερωτηματολόγιο πρόκλησης ωορρηξίας

Διαβάστε περισσότερα

Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα ζευγάρια είναι η αδυναμία τεκνοποίησης.

Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα ζευγάρια είναι η αδυναμία τεκνοποίησης. Ελληνική Εταιρεία Ομοιοπαθητικής Ιατρικής ΜΙΑ ΑΛΛΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ ΠΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα ζευγάρια είναι η αδυναμία τεκνοποίησης. Είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Γενική Ιατρική Διερεύνηση υπογονιμότητας Υπεύθυνη μαθήματος: Επίκ. Καθηγήτρια Α. Τατσιώνη Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονη αντίληψη για το ρόλο της κιρσοκήλης στην ανδρική υπογονιμότητα

Σύγχρονη αντίληψη για το ρόλο της κιρσοκήλης στην ανδρική υπογονιμότητα ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑΣ & MΑΙΕΥΤΙΚΗΣ TΟΜ. 6, TΕΥΧ. 4, ΣΕΛ. 327-338, 2008 ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ Σύγχρονη αντίληψη για το ρόλο της κιρσοκήλης στην ανδρική υπογονιμότητα Περσεφόνη - Δήμητρα Κανταρτζή,

Διαβάστε περισσότερα

Αζωοσπερµία: Η σύγχρονη πρόκληση

Αζωοσπερµία: Η σύγχρονη πρόκληση Μονάδα Ενδοκρινολογίας Αναπαραγωγής, Α Μαιευτική - Γυναικολογική Κλινική ΑΠΘ Αζωοσπερµία: Η σύγχρονη πρόκληση ηµήτριος Γ. Γουλής Επίκουρος καθηγητής Ενδοκρινολογίας Αναπαραγωγής ΑΠΘ Προσέγγιση Tιµές αναφοράς

Διαβάστε περισσότερα

BΙΟΨΙΑ ΟΡΧΕΩΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΣΠΕΡΜΑΤΟΓΕΝΕΣΗΣ. Θεόδ. Φιλιππίδης Παθολογοανατόμος Επιστημονικός Δ/ντής ΜΙCROMEDICA

BΙΟΨΙΑ ΟΡΧΕΩΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΣΠΕΡΜΑΤΟΓΕΝΕΣΗΣ. Θεόδ. Φιλιππίδης Παθολογοανατόμος Επιστημονικός Δ/ντής ΜΙCROMEDICA To περί ού ο λόγος BΙΟΨΙΑ ΟΡΧΕΩΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΣΠΕΡΜΑΤΟΓΕΝΕΣΗΣ Θεόδ. Φιλιππίδης Παθολογοανατόμος Επιστημονικός Δ/ντής ΜΙCROMEDICA ΒΙΟΨΙΑ ΟΡΧΕΩΣ Συνήθως ζητείται επί περιπτώσεων - Αζωοσπερμίας - Ολιγοσπερμίας

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτική και ποσοτική ανάλυση ιατρικών δεδομένων

Ποιοτική και ποσοτική ανάλυση ιατρικών δεδομένων Ποιοτική και ποσοτική ανάλυση ιατρικών δεδομένων Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ 1 ο βήμα : καταγραφή δεδομένων Το πιο πρακτικό

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία. Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής

Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία. Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής Ενήβωση - Εφηβεία Puberty - Adolescence Puberty vs. Adolescence Ενήβωση vs. Εφηβεία 12-15 y 12- >>15

Διαβάστε περισσότερα

Dr. Αριστοµένης Γκέκας. Χειρουργός Ουρολόγος Ανδρολόγος Υπεύθυνος Ανδρολογικού τµήµατος Ουρολογικής Κλινικής Γ.Ν. Πάτρας Ο Άγιος Ανδρέας

Dr. Αριστοµένης Γκέκας. Χειρουργός Ουρολόγος Ανδρολόγος Υπεύθυνος Ανδρολογικού τµήµατος Ουρολογικής Κλινικής Γ.Ν. Πάτρας Ο Άγιος Ανδρέας 1 Αγαπητοί Συνάδελφοι Στα πλαίσια της πραγµατοποίησης του 5 ου Ανδρολογικού Συµποσίου µε διεθνή συµµετοχή και κλινικό φροντιστήριο, σας παρουσιάζουµε το ακόλουθο ερωτηµατολόγιο µε θέµα: Η κιρσοκήλη στους

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΣΤΟΝ ΑΝΔΡΑ

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΣΤΟΝ ΑΝΔΡΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΣΤΟΝ ΑΝΔΡΑ Όταν ένα ζευγάρι προσπαθεί χωρίς αποτέλεσμα να τεκνοποιήσει, επί τουλάχιστον 1 χρόνο τακτικής σεξουαλικής επαφής χωρίς προφυλάξεις, τότε θεωρείται ότι το ζευγάρι αυτό αντιμετωπίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΠΕΡΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ Γ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΠΕΡΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ Γ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΠΕΡΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ Γ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ Εφαρμογή σύγχρονων μεθόδων διάγνωσης των προβλημάτων στον τομέα της ανδρικής γονιμότητας Λεωφ. Κηφισίας 46 115 26 Αθήνα (2ος όροφος) Τηλ: 210 6452 172, 210 6400

Διαβάστε περισσότερα

«ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΕΝΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΜΗΤΕΡΑ «ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» ΤΖΕΦΕΡΑΚΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ

«ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΕΝΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΜΗΤΕΡΑ «ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» ΤΖΕΦΕΡΑΚΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ «ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΕ ΕΝΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΔΙΕΓΕΡΣΗ ΤΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ» ΤΖΕΦΕΡΑΚΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ «ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» ΜΗΤΕΡΑ Η εξέλιξη στην υπερηχογραφική τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Οι όρχεις αποτελούν κομμάτι του αναπαραγωγικού συστήματος (παραγωγή σπερματοζωάριων) του άνδρα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Στο Εργαστήριο Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής προσφέρονται διαγνωστικές εξετάσεις που σχετίζονται με την ανδρική υπογονιμυπογονημότηταότητα όπως:

Στο Εργαστήριο Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής προσφέρονται διαγνωστικές εξετάσεις που σχετίζονται με την ανδρική υπογονιμυπογονημότηταότητα όπως: Σ. Κονιδάρης Αν. Καθηγητής Μαιευτικής Γυναικολογίας Στ. Μπάκα Επ. Καθηγήτρια Βιοπαθολογίας Π. Βάκας Επ. Καθηγητής Μαιευτικής Γυναικολογίας Δ. Τζανακάκη Κλινική Εμβρυολόγος Στο Τμήμα Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

KATEYΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΑΝΔΡΙΚΗΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ

KATEYΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΑΝΔΡΙΚΗΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ KATEYΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΑΝΔΡΙΚΗΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ (Eνημέρωση κειμένου Απρίλιος 2010) A. Jungwirth, T. Diemer, A. Giwercman, Z. Kopa, C. Krausz, H. Tournaye, G.R. Dohle Ορισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ Μικροβιολογικό & Ερευνητικό Εργαστήριο Καθ έξιν Αποβολές Οι καθ 'έξιν αποβολές είναι μια ασθένεια σαφώς διακριτή από τη στειρότητα, και που ορίζεται ως δύο ή περισσότερες αποτυχημένες

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων Φ.Ν. Σκοπούλη Καθηγήτρια τον Χαροκόπειου Πανεπιστημίου Αθηνών συστηματικός ερυθηματώδης λύκος θεωρείται η κορωνίδα των αυτοάνοσων

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Καθ' έξιν Αποβολών

Τμήμα Καθ' έξιν Αποβολών Τμήμα Καθ' έξιν Αποβολών Αν. Καθηγητής Σ. Δενδρινός 1 / 7 Το Τμήμα Επανειλημμένων Αποβολών αποτελεί ειδικό Τμήμα της Β Μαιευτικής και Γυναικολογικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Αθηνών με αντικείμενο τη

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος

Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος του Θήλεος ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Προσοχή: Οι παρουσιάσεις μαθημάτων αποτελούν βοήθημα παρακολούθησης των παραδόσεων

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές της έμμηνης ρύσης Από το σύμπτωμα στην αιτιολογία και την αντιμετώπιση

Διαταραχές της έμμηνης ρύσης Από το σύμπτωμα στην αιτιολογία και την αντιμετώπιση Α Μαιευτική - Γυναικολογική Κλινική ΑΠΘ Ιατρική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Διαταραχές της έμμηνης ρύσης Από το σύμπτωμα στην αιτιολογία και την αντιμετώπιση Δημήτριος Γ. Γουλής Ενδοκρινολόγος

Διαβάστε περισσότερα

Καλοήθεις Παθήσεις Γεννητικού Συστήματος

Καλοήθεις Παθήσεις Γεννητικού Συστήματος Καλοήθεις Παθήσεις Γεννητικού Συστήματος 1. Επίκτητες παθήσεις πέους και ανδρικής ουρήθρας 2. Παθήσεις του σπερματικού τόνου όρχεως 3. Παθήσεις οσχέου ΕΠΙΚΤΗΤΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΠΕΟΥΣ ΚΑΙ ΑΝΔΡΙΚΗΣ ΟΥΡΗΘΡΑΣ επίκτητες

Διαβάστε περισσότερα

Τα αναπαραγωγικά όργανα του άνδρα. Όρχεις

Τα αναπαραγωγικά όργανα του άνδρα. Όρχεις Τα αναπαραγωγικά όργανα του άνδρα Όρχεις Οι όρχεις είναι οι γεννητικοί αδένες του άνδρα. Είναι όργανα µε διπλή λειτουργία: η εξωκρινής λειτουργία είναι η παραγωγή σπερµατοζωαρίων και η ενδοκρινής είναι

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση της ανδρικής υπογονιµότητας

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση της ανδρικής υπογονιµότητας Μονάδα Ενδοκρινολογίας Αναπαραγωγής Α Μαιευτική Γυναικολογική Κλινική Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση της ανδρικής υπογονιµότητας Δηµήτριος Γ. Γουλής Επίκουρος

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ Κλινικές εφαρμογές 4 Αιμοδυναμική μελέτη Doppler 1. Αγγεία κοιλιάς 2. Περιφερικά αγγεία Κ. Χατζημιχαήλ Υπερηχοτομογραφία Μορφολογική μελέτη Αιμοδυναμική μελέτη Doppler

Διαβάστε περισσότερα

Στην κεντρική σελίδα του δικτυακού τόπου www.embio.com.gr. μπορείτε να δείτε video της μονάδας embio

Στην κεντρική σελίδα του δικτυακού τόπου www.embio.com.gr. μπορείτε να δείτε video της μονάδας embio Στην κεντρική σελίδα του δικτυακού τόπου www.embio.com.gr μπορείτε να δείτε video της μονάδας embio 2 3 Ηλίας Θ. Γάτος MD Χειρουργός Γυναικολόγος - Μαιευτήρας Eιδικός στην εξωσωματική γονιμοποίηση και

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ. Ιωάννης Βακαλόπουλος Χειρουργός Ουρολόγος Λέκτορας Αριστοτελείου Παν/µιου Θεσσαλονίκης

ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ. Ιωάννης Βακαλόπουλος Χειρουργός Ουρολόγος Λέκτορας Αριστοτελείου Παν/µιου Θεσσαλονίκης ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ Ιωάννης Βακαλόπουλος Χειρουργός Ουρολόγος Λέκτορας Αριστοτελείου Παν/µιου Θεσσαλονίκης Καρκίνος Προστάτη Ο συχνότερος καρκίνος στον άνδρα Ηλικία > 65, αλλά εµφανίζεται και σε νεώτερους

Διαβάστε περισσότερα

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τελικό κείμενο της Μελέτης Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τα τελικά προϊόντα προχωρημένης γλυκοζυλίωσης (Advanced Glycation End products, ) είναι μόρια υψηλής δραστικότητας, τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

«ΜΑΙΕΥΤΙΚΑ» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΗ ΘΗΛΥΚΗ ΓΑΤΑ. Μαρία Μαλιδάκη, Χαράλαμπος Ν. Βερβερίδης Κτηνιατρική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

«ΜΑΙΕΥΤΙΚΑ» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΗ ΘΗΛΥΚΗ ΓΑΤΑ. Μαρία Μαλιδάκη, Χαράλαμπος Ν. Βερβερίδης Κτηνιατρική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης «ΜΑΙΕΥΤΙΚΑ» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΗ ΘΗΛΥΚΗ ΓΑΤΑ Μαρία Μαλιδάκη, Χαράλαμπος Ν. Βερβερίδης Κτηνιατρική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης «ΜΑΙΕΥΤΙΚΑ» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΗ ΘΗΛΥΚΗ ΓΑΤΑ Ο ωοθηκικός κύκλος και

Διαβάστε περισσότερα

ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ Θ. ΜΠΙΛΛΑ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΟΣ

ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ Θ. ΜΠΙΛΛΑ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΟΣ ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ Θ. ΜΠΙΛΛΑ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΟΣ Ορισμός Η κιρσοειδής διάταση και ελικοειδής διαµόρφωση των κλάδων του φλεβικού πλέγµατος (pamponiform plexus) των σπερµατικών φλεβών που είναι υπεύθυνες για

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ Πως να προλάβετε τον ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ με ΤΗΝ ΕΥΓΕΝΙΚΗ Χορηγία Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία με ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ «Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Δ/ΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Α.Ν. ΚΑΤΣΑΜΟΥΡΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Δ/ΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Α.Ν. ΚΑΤΣΑΜΟΥΡΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Δ/ΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Α.Ν. ΚΑΤΣΑΜΟΥΡΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΕΞΕΛΙΞΗΣ ΤΗΣ ΑΙΜΟΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΤΩΝ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «ιευκρινίσεις που αφορούν στις διαδικασίες υποβοηθούµενης αναπαραγωγής και χορήγησης γοναδοτροπινών σε άνδρες»

ΘΕΜΑ: «ιευκρινίσεις που αφορούν στις διαδικασίες υποβοηθούµενης αναπαραγωγής και χορήγησης γοναδοτροπινών σε άνδρες» Μαρούσι, 05 Οκτωβρίου 2016 Αρ. Πρωτ.: Β4Α/οικ. 38155 Γενική /νση: Σχεδιασµού & Ανάπτυξης Υπηρεσιών Υγείας /νση: Φαρµάκου Τµήµα σχεδιασµού και παρακολούθησης χορήγησης φαρµάκων Πληροφορίες: Ε. Αλεξοπούλου

Διαβάστε περισσότερα

Τµήµα Υπερήχων & Εµβρυοµητρικής Ιατρικής. Το θαύµα... της ζωής!

Τµήµα Υπερήχων & Εµβρυοµητρικής Ιατρικής. Το θαύµα... της ζωής! Τµήµα Υπερήχων & Εµβρυοµητρικής Ιατρικής Το θαύµα... της ζωής! Οι Υπέρηχοι Εγκυμοσύνης... Τμήμα Υπερήχων & Εμβρυομητρικής Ιατρικής Στο Τμήμα Υπερήχων & Εμβρυομητρικής Ιατρικής της ΡΕΑ Μαιευτικής Γυναικολογικής

Διαβάστε περισσότερα

Το σπερμοδιάγραμμα αποτελεί βασική εξέταση κατά την διερεύνηση της ανδρικής

Το σπερμοδιάγραμμα αποτελεί βασική εξέταση κατά την διερεύνηση της ανδρικής 29 Κλινική αξιολόγηση του σπερµατοδιαγράµµατος και διερεύνηση της δυσπερµίας Ε.Γ. ΚΟΥΚΚΟΥ Ενδοκρινολόγος, Νοσοκομείο/Μαιευτήριο «Έλενα Βενιζέλου», Αθήνα Το σπερμοδιάγραμμα αποτελεί βασική εξέταση κατά

Διαβάστε περισσότερα

Σ ΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

Σ ΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Σ ΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Μ ΑΪΟΥ 2002 2004 Δ ΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ Π ΕΡΙΛΗΨΗ: Η μελέτη αυτή έχει σκοπό να παρουσιάσει και να ερμηνεύσει τα ευρήματα που προέκυψαν από τη στατιστική

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΘΙΑΣΗ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ - ΝΕΦΡΩΝ - ΟΥΡΗΤΗΡΑ - ΚΥΣΤΕΩΣ - ΟΥΡΗΘΡΑΣ

ΛΙΘΙΑΣΗ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ - ΝΕΦΡΩΝ - ΟΥΡΗΤΗΡΑ - ΚΥΣΤΕΩΣ - ΟΥΡΗΘΡΑΣ ΛΙΘΙΑΣΗ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ - ΝΕΦΡΩΝ - ΟΥΡΗΤΗΡΑ - ΚΥΣΤΕΩΣ - ΟΥΡΗΘΡΑΣ Τι είναι η "λιθίαση του ουροποιητικού" Λιθίαση ουροποιητικού είναι η δημιουργία λίθου ή λίθων μέσα στην αποχετευτική μοίρα του

Διαβάστε περισσότερα

ΥΝΑΜΙΚΟ ΕΓΧΡΩΜΟ TRIPLEX ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ ΤΟΥ ΠΕΟΥΣ

ΥΝΑΜΙΚΟ ΕΓΧΡΩΜΟ TRIPLEX ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ ΤΟΥ ΠΕΟΥΣ ηµήτρης Γ. Χατζηχρήστου Καθηγητής Ουρολογίας Ανδρολογίας Αριστοτελείου Πανεπιστηµίου Θεσσαλονίκης 01 ΥΝΑΜΙΚΟ ΕΓΧΡΩΜΟ TRIPLEX ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ ΤΟΥ ΠΕΟΥΣ Ποια είναι τα αγγειακά προβλήµατα της στύσης; Τα αγγειακά

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας, 32 χρονών. Άρτεμις, 30 χρονών

Κώστας, 32 χρονών. Άρτεμις, 30 χρονών Να προχωρήσουν η Άρτεμις και ο Κώστας σε υποβοηθούμενη αναπαραγωγή; Ο Κώστας και η Άρτεμις είναι ένα ζευγάρι που δυσκολεύονται να αποκτήσουν παιδί. Επισκέφθηκαν τον γιατρό τους και ανέφεραν τα πιο κάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΕΡΜΑ σε ελεύθερη πτώση!

ΣΠΕΡΜΑ σε ελεύθερη πτώση! ΣΠΕΡΜΑ σε ελεύθερη πτώση! Σοβαρό πρόβλημα υπογονιμότητας αντιμετωπίζει η Γηραιά Ηπειρος και δύο από τις κύριες αιτίες είναι η ποσότητα και η ποιότητα του σπέρματος, που φθίνουν συνεχώς... Νέες μελέτες

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΑΝΔΡΙΚΗΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΑΝΔΡΙΚΗΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ EAA TRAINING CENTER THESSALONIKI ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ 2014-2015 ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΑΝΔΡΙΚΗΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ Κουτσογιάννης Ιωάννης MSc ΟΥΡΟΛΟΓΟΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΣ ΑΝΔΡΑΣ 10-15 % των ζευγαριών 60% παράγοντας άνδρας Nieschlag

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΕΛΑΦΡΩΝ ΑΛΥΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΟΡΟ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΥΡΑ. Χρυσούλα Νικολάου

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΕΛΑΦΡΩΝ ΑΛΥΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΟΡΟ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΥΡΑ. Χρυσούλα Νικολάου ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΕΛΑΦΡΩΝ ΑΛΥΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΟΡΟ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΥΡΑ Χρυσούλα Νικολάου Μονοκλωνικές ελεύθερες ελαφρές αλύσεις Οι μονοκλωνικές ελεύθερες ελαφρές αλύσεις οι οποίες είναι γνωστές ως πρωτεΐνη Bence

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: ΒΛΛ3ΟΞ7Μ-ΒΞΥ. Αθήνα, 24 Οκτωβρίου 2013. Αρ. Πρωτ.: οικ. 34265. ΠΡΟΣ 1.Μονάδες Υγείας ΕΟΠΥΥ 2. Περιφερειακές Διευθύνσεις ΕΟΠΥΥ

ΑΔΑ: ΒΛΛ3ΟΞ7Μ-ΒΞΥ. Αθήνα, 24 Οκτωβρίου 2013. Αρ. Πρωτ.: οικ. 34265. ΠΡΟΣ 1.Μονάδες Υγείας ΕΟΠΥΥ 2. Περιφερειακές Διευθύνσεις ΕΟΠΥΥ Αρ. Πρωτ.: οικ. 34265 Αθήνα, 24 Οκτωβρίου 2013 Γενική Δ/νση: Σχεδιασμού & Ανάπτυξης Υπηρεσιών Υγείας Δ/νση: Φαρμάκου Τμήμα: Φαρμακευτικής Πολιτικής Πληροφορίες: Ε. Αλεξοπούλου Τηλ.:210-8110674 Fax: 210-8110694

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙ ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ. Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών 2009

ΚΑΙ ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ. Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών 2009 ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ Οδυσσέας Β. Γρηγορίου Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών 2009 Γενικά Στοιχεία 1. Η ανδρική υπογονιμότητα αποτελεί λίένα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΕΝΩΣΗ ΠΥΕΛΟΟΥΡΗΤΗΡΙΚΗΣ

ΣΤΕΝΩΣΗ ΠΥΕΛΟΟΥΡΗΤΗΡΙΚΗΣ ΣΤΕΝΩΣΗ ΠΥΕΛΟΟΥΡΗΤΗΡΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΛΗΣ: από το Α ως το Ω 5 ο Διαδραστικό Σχολείο Ουρολογίας Πορταριά 2012 Στυλιανός Θ. Γιαννακόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Ουρολογίας Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης Ποια τα

Διαβάστε περισσότερα

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος Ερωτήσεις Αξιολόγησης Εργαστηριακού Μαθήματος Θέμα: «Κεντρική Φλεβική Πίεση» 1. Τι είναι η Κεντρική Φλεβική Πίεση (ΚΦΠ); Είναι η υδροστατική πίεση των μεγάλων φλεβών που είναι πλησιέστερα στην καρδιά,

Διαβάστε περισσότερα

Πέτρος Γαλάνης, MPH, PhD Εργαστήριο Οργάνωσης και Αξιολόγησης Υπηρεσιών Υγείας Τμήμα Νοσηλευτικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών

Πέτρος Γαλάνης, MPH, PhD Εργαστήριο Οργάνωσης και Αξιολόγησης Υπηρεσιών Υγείας Τμήμα Νοσηλευτικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών Πέτρος Γαλάνης, MPH, PhD Εργαστήριο Οργάνωσης και Αξιολόγησης Υπηρεσιών Υγείας Τμήμα Νοσηλευτικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών Σχέση μεταξύ εμβολίων και αυτισμού Θέση ύπνου των βρεφών και συχνότητα εμφάνισης του

Διαβάστε περισσότερα

Τεκμηριωμένη Ιατρική Evidence-Based Medicine

Τεκμηριωμένη Ιατρική Evidence-Based Medicine Τεκμηριωμένη Ιατρική Evidence-Based Medicine Δημήτριος Γ. Γουλής Επίκουρος καθηγητής Ενδοκρινολογίας Αναπαραγωγής Μονάδα Ενδοκρινολογίας Αναπαραγωγής Α Μαιευτική & Γυναικολογική Κλινική ΑΠΘ Περιστατικό

Διαβάστε περισσότερα

Kruskal-Wallis H... 176

Kruskal-Wallis H... 176 Περιεχόμενα KΕΦΑΛΑΙΟ 1: Περιγραφή, παρουσίαση και σύνοψη δεδομένων................. 15 1.1 Τύποι μεταβλητών..................................................... 16 1.2 Κλίμακες μέτρησης....................................................

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης 1. Ο κλάδος της περιγραφικής Στατιστικής: α. Ασχολείται με την επεξεργασία των δεδομένων και την ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ. Συμπτώματα

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ. Συμπτώματα ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ Περίπου το 15% των ζευγαριών έχουν προβλήματα γονιμότητας. Αυτό σημαίνει ότι δεν μπόρεσαν να συλλάβουν παιδί, αν και είχαν συχνές σεξουαλικές επαφές χωρίς προφυλάξεις για ένα χρόνο ή περισσότερο.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΥ ΖΕΥΓΑΡΙΟΥ. Γεώργιος Λ. Αντωνάκης Αν. Καθηγητής Μαιευτικής-Γυναικολογίας

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΥ ΖΕΥΓΑΡΙΟΥ. Γεώργιος Λ. Αντωνάκης Αν. Καθηγητής Μαιευτικής-Γυναικολογίας ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΥ ΖΕΥΓΑΡΙΟΥ Γεώργιος Λ. Αντωνάκης Αν. Καθηγητής Μαιευτικής-Γυναικολογίας Εισαγωγή-Ορισμός Υπογονιμότητα: Η μη επίτευξη κύησης μετά από 1 έτος ελεύθερων, τακτικών σεξουαλικών επαφών.

Διαβάστε περισσότερα

Γεννητικό Σύστημα. Ioannis Lazarettos. MD PhD Orthopaedic Surgeon

Γεννητικό Σύστημα. Ioannis Lazarettos. MD PhD Orthopaedic Surgeon Γεννητικό Σύστημα Ioannis Lazarettos MD PhD Γεννητικό Σύστημα Άνδρα 2 Γεννητικό Σύστημα Άνδρα Όρχεις (Γεννητικοί Αδένες) Εκφορητική Οδός Σπέρματος Επιδιδυμίδα Σπερματικός Πόρος Σπερματοδόχος Κύστη Εκσπερματικός

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Στατιστική

Εισαγωγή στη Στατιστική Εισαγωγή στη Στατιστική Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο στην ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ Δημήτρης Φουσκάκης, Επίκουρος Καθηγητής, Τομέας Μαθηματικών, Σχολή Εφαρμοσμένων

Διαβάστε περισσότερα

Όρχεις -Χειρισμός παρασκευάσματος -Εισαγωγή στους όγκους. Α.. Κιζιρίδου, Αναπ. Διευθύντρια Παθολογοανατομικού Τμήματος A.Ν.Θ.

Όρχεις -Χειρισμός παρασκευάσματος -Εισαγωγή στους όγκους. Α.. Κιζιρίδου, Αναπ. Διευθύντρια Παθολογοανατομικού Τμήματος A.Ν.Θ. Όρχεις -Χειρισμός παρασκευάσματος -Εισαγωγή στους όγκους Α.. Κιζιρίδου, Αναπ. Διευθύντρια Παθολογοανατομικού Τμήματος A.Ν.Θ.Θεαγένειο Περιγραφική Ανατομική 2 αδένες με σχήμα δαμάσκηνου διαστ.5χ3χ2.5 Κρέμονται

Διαβάστε περισσότερα

gr

gr ΟΡΙΣΜΟΣ - ΕΠΙ ΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Αδυναµία σύλληψης µετά από ένα έτος ελεύθερων επαφών. Αφορά το 10 15% όλων των ζευγαριών αναπαραγωγικής ηλικίας. Η συχνότητα της υπογονιµότητας εξαρτάται από την ηλικία της γυναίκας.

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Εισαγωγή Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΜΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΑΝ Α Π Λ Η Ρ Ω Τ Ρ Ι Α Π Ρ Ο Ϊ Σ ΤΑΜ Ε Ν Η ΟΥ Ρ ΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ- Ο Γ ΚΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ Τ Μ Η Μ ΑΤΟ Σ ΑΝ Θ «Θ Ε ΑΓ Ε Ν Ε Ι Ο» ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ Βασική

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Η σημασία της CPET στην παρακολούθηση ασθενούς με πυλαιοπνευμονική υπέρταση

Η σημασία της CPET στην παρακολούθηση ασθενούς με πυλαιοπνευμονική υπέρταση Η σημασία της CPET στην παρακολούθηση ασθενούς με πυλαιοπνευμονική υπέρταση Ιωσήφ Ξενογιάννης, Ελένη Τριανταφυλλίδη Β Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική ΠΓΝ Άντρας ηλικίας 27 ετών με γνωστό

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI)

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Τι είναι το σύνδροµο µηροκοτυλιαίας πρόσκρουσης; Φυσιολογικά, η κεφαλή του ισχίου δεν προσκρούει στο χείλος της κοτύλης κατά

Διαβάστε περισσότερα

Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ

Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ Έκδοση από 2016 2. ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ 2.1 Πως μπαίνει η διάγνωση; Γενικά ακολουθείται η παρακάτω προσέγγιση: Κλινική υποψία:

Διαβάστε περισσότερα

Κανένα για αυτήν την παρουσίαση. Εκπαιδευτικές-ερευνητικές-συμβουλευτικές επιχορηγήσεις την τελευταία διετία: Abbvie,Novartis, MSD, Angelini,

Κανένα για αυτήν την παρουσίαση. Εκπαιδευτικές-ερευνητικές-συμβουλευτικές επιχορηγήσεις την τελευταία διετία: Abbvie,Novartis, MSD, Angelini, Κανένα για αυτήν την παρουσίαση Εκπαιδευτικές-ερευνητικές-συμβουλευτικές επιχορηγήσεις την τελευταία διετία: Abbvie,Novartis, MSD, Angelini, 2 Κυκλοσπορίνη-θεραπευτικές ενδείξεις 3 Θεραπεία σοβαρών μορφών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ.

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. Η στυτική δυσλειτουργία είναι ένα από τα συχνότερα νοσήματα των ανδρών στην σημερινή εποχή.σε νεαρότερες ηλικίες το 30% οφείλεται σε οργανικές αιτίες και το 70 % σε ψυχολογικά αίτια

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Πολιτική Επιστήμη 1 Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΘΥΡΕΟΕΙΔΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ

ΘΥΡΕΟΕΙΔΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ 8o Πανελλήνιο Συνέδριο Ιατρικής Βιοπαθολογίας Αθήνα 29-31 Μαΐου2014 ΘΥΡΕΟΕΙΔΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ Β. Ζουρνατζή-Κόϊου Ομότιμη Καθηγήτρια ΑΠΘ Κόϊος Γεώργιος Δρ Ενδοκρινολόγος Θυρεοειδική λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

ΆΣΚΗΣΗ 1 Η διάμεσος τιμή της ηλικίας των Ελλήνων το 1990 ήταν 30 έτη. Το 2001, η διάμεσος τιμή ήταν 33,1 (Πηγή:Ε.Σ.Υ.Ε.).

ΆΣΚΗΣΗ 1 Η διάμεσος τιμή της ηλικίας των Ελλήνων το 1990 ήταν 30 έτη. Το 2001, η διάμεσος τιμή ήταν 33,1 (Πηγή:Ε.Σ.Υ.Ε.). ΛΥΜΕΝΕΣ ΣΚΗΣΕΙΣ ΆΣΚΗΣΗ 1 Η διάμεσος τιμή της ηλικίας των Ελλήνων το 1990 ήταν 30 έτη. Το 2001, η διάμεσος τιμή ήταν 33,1 (Πηγή:Ε.Σ.Υ.Ε.). a. Τι μπορεί να συνέβη όταν η διάμεσος αυξήθηκε; Το γεγονός ότι

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ Α. ΠΟΤΕ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΣΕ ΜΕΤΡΗΣΗ ΟΣΤΙΚΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ (ΑΝΔΡΕΣ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ): ΗΛΙΚΙΑ < 50 ΕΤΩΝ: Κατάγματα χαμηλής βίας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΟΥ ΚΑΤΑΚΕΡΜΑΤΙΣΜΟΥ ΤΟΥ DNA ΤΩΝ ΣΠΕΡΜΑΤΟΖΩΑΡΙΩΝ ΣΤΟΥΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΥΣ ΑΝΔΡΕΣ ΠΕΡΣΕΦΟΝΗΣ ΔΗΜΗΤΡΑΣ ΚΑΝΤΑΡΤΖΗ ΙΑΤΡΟΥ

Η ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΟΥ ΚΑΤΑΚΕΡΜΑΤΙΣΜΟΥ ΤΟΥ DNA ΤΩΝ ΣΠΕΡΜΑΤΟΖΩΑΡΙΩΝ ΣΤΟΥΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΥΣ ΑΝΔΡΕΣ ΠΕΡΣΕΦΟΝΗΣ ΔΗΜΗΤΡΑΣ ΚΑΝΤΑΡΤΖΗ ΙΑΤΡΟΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΜΕΑΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΤΑΡΛΑΤΖΗΣ ΠΑΝΕΠ. ΕΤΟΣ 2011 2012 ΑΡΙΘΜ. 3070 Η ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΕΝΩΣΗ ΙΣΘΜΟΥ ΑΟΡΤΗΣ

ΣΤΕΝΩΣΗ ΙΣΘΜΟΥ ΑΟΡΤΗΣ ΣΤΕΝΩΣΗ ΙΣΘΜΟΥ ΑΟΡΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΟΓΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΠΩΤΕΡΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ Κωνσταντίνος Θωμαϊδης Καρδιολογική Κλινική Γ.Ν «Γ.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ» Συνηθισμένη συγγενής ανωμαλία (6-8% των Σ.Κ.) Συχνότητα:

Διαβάστε περισσότερα

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα.

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Μαρία Φωτουλάκη Επίκουρη καθηγήτρια Παιδιατρικής-Παιδιατρικής Γαστρεντερολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Είδη Μεταβλητών Κλίμακα Μέτρησης Οι τεχνικές της Περιγραφικής στατιστικής ανάλογα με την κλίμακα μέτρησης Οι τελεστές Π και Σ

Είδη Μεταβλητών Κλίμακα Μέτρησης Οι τεχνικές της Περιγραφικής στατιστικής ανάλογα με την κλίμακα μέτρησης Οι τελεστές Π και Σ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Εισαγωγικές Έννοιες 19 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7 Η Μεταβλητότητα Η Στατιστική Ανάλυση Η Στατιστική και οι Εφαρμοσμένες Επιστήμες Στατιστικός Πληθυσμός και Δείγμα Το στατιστικό

Διαβάστε περισσότερα

Μια συνηθισμένη, αλλά πολύ συχνά αδιάγνωστη αιτία, χρόνιου πυελικού πόνου στις γυναίκες

Μια συνηθισμένη, αλλά πολύ συχνά αδιάγνωστη αιτία, χρόνιου πυελικού πόνου στις γυναίκες Γράφει: Αθανάσιος Σιαφάκας, Αγγειοχειρουργός Μια συνηθισμένη, αλλά πολύ συχνά αδιάγνωστη αιτία, χρόνιου πυελικού πόνου στις γυναίκες Υπολογίζεται πως το 1/3 σχεδόν των γυναικών θα παρουσιάσουν κάποια στιγμή

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Θετικών Επιστημών 1 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.: Νόρμα Βαβάτση - Χριστάκη, καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Ερευνητής:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ Ι

ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ Ι Χειμερινό εξάμηνο 2010-2011 ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ Ι Κ.Μ. 436 Περιγραφική Στατιστική Ι users.sch.gr/abouras abouras@sch.gr sch.gr abouras@uth.gr Μέτρα θέσης Η θέση αντιπροσωπεύει τη θέση της κατανομής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΑΙΔΟΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΑΙΔΟΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΑΙΔΟΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ (Eνημέρωση κειμένου Μάρτιος 2011) S. Tekgu l(co-chairman), H. Riedmiller (co-chairman), E. Gerharz, P. Hoebeke, R. Kocvara, J.M. Nijman, Chr. Radmayr, R. Stein Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ Κ. ΣΥΚΙΩΤΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Γ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ-ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ - ΟΓΚΟΛΟΓΟΣ Η ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ του καρκίνου του

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Ψυχολογία 1 Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Γνώσεις, στάσεις και ποιότητα ζωής σε ασθενείς με λέμφωμα Οι ασθενείς που πάσχουν από λέμφωμα στην Ελλάδα εμφανίζονται ελλιπώς ενημερωμένοι σχετικά με ζητήματα που αφορούν στην

Διαβάστε περισσότερα

, MD, Δρόσος Ε. Καραγεωργόπουλος 1

, MD, Δρόσος Ε. Καραγεωργόπουλος 1 Επίδραση μετεωρολογικών μεταβλητών στην συχνότητα λοιμώξεων του κατώτερου ουροποιητικ Ματθαίος Φαλάγγας 123, MD, MSc, DSc, Γεώργιος Πέππας 14, MD, PhD, Δημήτριος Ματθαίου 1, MD, Δρόσος Ε. Καραγεωργόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ. Παρουσίαση περιστατικού. ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου»

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ. Παρουσίαση περιστατικού. ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ ARDS - ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΜΕ ΝΟ Παρουσίαση περιστατικού ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» Παρουσίαση περιστατικού Από τον απεικονιστικό έλεγχο διαπιστώθηκαν: κατάγµατα λεκάνης και δεξιού άνω

Διαβάστε περισσότερα

28 Βιολόγος. Το ζευγάρι που προσπαθεί να κάνει παιδί θα ξεκινήσει την διερεύνηση με κάποιες Θ. ΖΕΓΚΙΝΙΑΔΟΥ

28 Βιολόγος. Το ζευγάρι που προσπαθεί να κάνει παιδί θα ξεκινήσει την διερεύνηση με κάποιες Θ. ΖΕΓΚΙΝΙΑΔΟΥ Παράµετροι φυσιολογικού σπερµοδιαγράµµατος: καινούργια δεδοµένα Θ. ΖΕΓΚΙΝΙΑΔΟΥ 28 Βιολόγος Το ζευγάρι που προσπαθεί να κάνει παιδί θα ξεκινήσει την διερεύνηση με κάποιες εργαστηριακές εξετάσεις. Ο άνδρας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΓΕΝΗΣ ΑΤΡΗΣΙΑ ΤΟΥ ΣΤΕΛΕΧΟΥΣ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΗΣ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑΣ ΑΡΤΗΡΙΑΣ ΣΕ ΕΝΗΛΙΚΑ ΑΣΘΕΝΗ: ΜΙΑ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΣΠΑΝΙΑ ΑΝΩΜΑΛΙΑ

ΣΥΓΓΕΝΗΣ ΑΤΡΗΣΙΑ ΤΟΥ ΣΤΕΛΕΧΟΥΣ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΗΣ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑΣ ΑΡΤΗΡΙΑΣ ΣΕ ΕΝΗΛΙΚΑ ΑΣΘΕΝΗ: ΜΙΑ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΣΠΑΝΙΑ ΑΝΩΜΑΛΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗΣ ΑΤΡΗΣΙΑ ΤΟΥ ΣΤΕΛΕΧΟΥΣ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΗΣ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑΣ ΑΡΤΗΡΙΑΣ ΣΕ ΕΝΗΛΙΚΑ ΑΣΘΕΝΗ: ΜΙΑ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΣΠΑΝΙΑ ΑΝΩΜΑΛΙΑ X. ΓΡΑΪΔΗΣ, Δ. ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ, Β. ΚΑΡΑΣΑΒΙΔΗΣ, Ε. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΥ, Γ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ, Θ. ΜΠΙΤΣΗΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Για το δείγμα από την παραγωγή της εταιρείας τροφίμων δίνεται επίσης ότι, = 1.3 και για το δείγμα από το συνεταιρισμό ότι, x

Για το δείγμα από την παραγωγή της εταιρείας τροφίμων δίνεται επίσης ότι, = 1.3 και για το δείγμα από το συνεταιρισμό ότι, x Εργαστήριο Μαθηματικών & Στατιστικής η Πρόοδος στο Μάθημα Στατιστική // (Για τα Τμήματα Ε.Τ.Τ. και Γ.Β.) ο Θέμα [] Επιλέξαμε φακελάκια (της μισής ουγκιάς) που περιέχουν σταφίδες από την παραγωγή μιας εταιρείας

Διαβάστε περισσότερα

1. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΥ ΖΕΥΓΟΥΣ

1. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΥ ΖΕΥΓΟΥΣ 1. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΥ ΖΕΥΓΟΥΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ - ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Η υπογονιμότητα στις μέρες μας είναι ένα συχνό κλινικό πρόβλημα. Αφορά το 13-15% των ζευγαριών διεθνώς. Η επίπτωσή της ποικίλει, με το μεγαλύτερο

Διαβάστε περισσότερα

Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ

Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΟΙΚΟΓΕΝΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΣ ΠΥΡΕΤΟΣ 1.1 Τι είναι; Ο Οικογενής Μεσογειακός Πυρετός (ΟΜΠ) είναι ένα γενετικά

Διαβάστε περισσότερα

Πριν επισκεφτείτε τον/την ιατρό σας, συμπληρώστε τα ελλιπή στοιχεία και τυπώστε μια περίληψη για να την πάρετε μαζί σας στο ραντεβού.

Πριν επισκεφτείτε τον/την ιατρό σας, συμπληρώστε τα ελλιπή στοιχεία και τυπώστε μια περίληψη για να την πάρετε μαζί σας στο ραντεβού. Προετοιμασία για την επίσκεψη σε έναν ιατρό Κάντε τις απαραίτητες ρυθμίσεις μαζί Το να κανονίσετε ένα ραντεβού για να επισκεφτείτε έναν ιατρό, είναι ένα από τα πρώτα θετικά βήματα που μπορείτε να κάνετε

Διαβάστε περισσότερα

Παρακαλώ δώστε τις ημερομηνίες των τελευταίων σας τεσσάρων περιόδων, συμπεριλαμβανομένων των ημερομηνιών έναρξης και λήξης.

Παρακαλώ δώστε τις ημερομηνίες των τελευταίων σας τεσσάρων περιόδων, συμπεριλαμβανομένων των ημερομηνιών έναρξης και λήξης. Προετοιμασία για την επίσκεψη σε έναν ειδικό σε θέματα γονιμότητας Κάντε άλλο ένα βήμα μπροστά Απαιτείται μεγάλη ικανότητα ώστε να προσδιοριστεί η πηγή των προβλημάτων γονιμότητας και να συστηθεί η κατάλληλη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ 2016-2017 Σάββατο, 10/09/2016 09:00-13:00 Παρουσίαση μεταπτυχιακών εργασιών από ΜΦ ακαδημαϊκού έτους 2015-16 13:00-14:00 Διάλειμμα Ελαφρύ γεύμα 14:00-16:00 Εισαγωγή νέων ΜΦ ακαδημαϊκού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΔΡΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ

ΑΝΔΡΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ ΑΝΔΡΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ Μπακαλιάνου Κωνσταντία Μαιευτήρας Γυναικολόγος Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών Επιστημονικός Συνεργάτης Β Πανεπιστημιακής Γυναικολογικής Μαιευτικής Κλινικής «Αρεταίειο»

Διαβάστε περισσότερα

Οδός Ξενίας 1, 115 27 Αθήνα, T ηλ.: 210 7775444 Fax: 210 7775420 e-mail: info@diamedica.gr http://www.diamedica.gr. Πίνακας 1.

Οδός Ξενίας 1, 115 27 Αθήνα, T ηλ.: 210 7775444 Fax: 210 7775420 e-mail: info@diamedica.gr http://www.diamedica.gr. Πίνακας 1. Ενημερωτικό Δελτίο Τεύχος 1 Δεκέμβριος 2007 Εργαστήριο Κλινικής Βιοχημείας και Εργαστηριακής Ιατρικής Οδός Ξενίας 1, 115 27 Αθήνα, T ηλ.: 210 7775444 Fax: 210 7775420 e-mail: info@diamedica.gr http://www.diamedica.gr

Διαβάστε περισσότερα