ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΨΥΧΙΚΩΝ ΚΑΙ ΣΩΜΑΤΙΚΩΝ ΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΘΩΜΑΣ ΥΦΑΝΤΗΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΨΥΧΙΚΩΝ ΚΑΙ ΣΩΜΑΤΙΚΩΝ ΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΘΩΜΑΣ ΥΦΑΝΤΗΣ"

Transcript

1 ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΨΥΧΙΚΩΝ ΚΑΙ ΣΩΜΑΤΙΚΩΝ ΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΘΩΜΑΣ ΥΦΑΝΤΗΣ ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΣΤΟ ΣΤΡΟΓΓΥΛΟ ΤΡΑΠΕΖΙ ΜΕ ΘΕΜΑ «ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΕ ΣΩΜΑΤΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ» 2 Ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΤΡΙΗΜΕΡΟ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙ ΑΣ ΝΑΥΠΛΙΟ 31/10-2/11/2003 Μου πήρε πολύ χρόνο και πολλή σκέψη µέχρι να ξεκινήσω να κρατώ κάποιες σηµειώσεις για τη σηµερινή µου εισήγηση. Κάθε στιγµή που πήγαινα να ξεκινήσω ένοιωθα να δυσκολεύοµαι ιδιαίτερα. Κοιτούσα και ξανακοιτούσα τον τίτλο και κάθε φορά ένα νέο ερώτηµα ερχόταν στη σκέψη µου, σχετικά µε το θέµα που θα µιλούσα: «Συννοσηρότητα Ψυχικών και Σωµατικών ιαταραχών». Απέδωσα καταρχάς την δυσκολία µου αυτή στους πολλούς τρόπους µε τους οποίους µπορεί να εννοήσει κανείς αυτή τη «Συννοσηρότητα». Μπορεί, λοιπόν, κανείς να εννοήσει την «Συννοσηρότητα»: είτε ως συνύπαρξη δυο νόσων στον ίδιο ασθενή είτε ως συνύπαρξη δύο καταστάσεων που έχουν µεταξύ τους κάποια αιτιολογική συνάφεια µε παθοφυσιολογική βάση (όπως στην περίπτωση της επίδρασης του Stress στην λειτουργία των διαφόρων συστηµάτων), είτε ως συνύπαρξη καταστάσεων που έχουν µεταξύ τους κάποια αιτιολογική σχέση σε επίπεδο αλληλεπίδρασης (όπως όταν µιλάµε για τις ψυχολογικές και ψυχιατρικές συνέπειες που έχει µια σωµατική νόσος), είτε ως συνύπαρξη που επηρεάζει άµεσα ή έµµεσα την πορεία και την πρόγνωση της κάθε νόσου. Και πάλι, σε κάθε ανάλογη υποδιαίρεση, θα µπορούσε κανείς ακόµη παραπέρα να εννοεί διαφορετικά πράγµατα λέγοντας «Συννοσηρότητα». Για παράδειγµα, στην περίπτωση της «συνύπαρξης δύο νόσων», το θέµα δεν εξαντλείται εκεί, αλλά µπορεί να επεκταθεί στον «τρόπο» µε τον οποίο αυτές συνυπάρχουν. Μπορεί τώρα να µιλάµε για Ψυχιατρικές ιαταραχές που προϋπήρχαν της νόσου, για Ψυχιατρικές ιαταραχές που συνυπάρχουν ή ακολουθούν τη νόσο ή για Ψυχιατρικές και Ψυχολογικές καταστάσεις που µε τον ένα ή τον άλλο τρόπο παρεµβαίνουν στην εµφάνιση, την πορεία ή την πρόγνωση της νόσου. 1

2 Και πάλι, όµως, το θέµα του «τι εννοούµε όταν λέµε +Συννοσηρότητα+» δεν φαίνεται να διευκρινίζεται ικανοποιητικά. Τα διδακτικά εγχειρίδια και τα Textbooks στα οποία ανέτρεξα, λίγη βοήθεια πραγµατικά προσέφεραν. Συναντά εκεί κανείς κεφάλαια αφιερωµένα στην κλασσική έννοια της ψυχοσωµατικής ή στις σωµατοποιητικές διαταραχές, κεφάλαια σχετικά µε την επιστηµονική µελέτη της αλληλεπίδραση µεταξύ βιολογικών και ψυχοκοινωνικών µεταβλητών, κεφάλαια που διερευνούν την έννοια της κλινικής και ερευνητικής προσέγγισης της σχέσης µεταξύ ιατρικής και ψυχιατρικής ή κεφάλαια που εξετάζουν «Ψυχολογικούς Παράγοντες που Επηρεάζουν µια Ιατρική Κατάσταση». Σαν η δυσκολία που ένοιωθα στην αρχή να µην ήταν µόνον δική µου. Και τα βιβλία, φαίνεται, δεν είχαν µια ξεκάθαρη άποψη για το θέµα της συννοσηρότητας. Μιλάνε, βέβαια, πολύ σοβαρά, για όλα αυτά τα θέµατα, όµως και πάλι διαβάζοντάς τα δεν µου ήταν καθαρό για ποιο πράγµα θα µιλούσα. Σκέφτηκα να εγκαταλείψω προς το παρόν την προσπάθεια να διευκρινίσω το θέµα και να προχωρήσω µε µερικά ενδεικτικά στοιχεία από την υπάρχουσα βιβλιογραφία που µελετά την, µε οποιονδήποτε τρόπο, σύνδεση των ψυχιατρικών και σωµατικών διαταραχών. υο πολύ πρόσφατες µελέτες, που βασίστηκαν συνολικά σε δείγµα µεγαλύτερο των ασθενών που νοσηλευόταν σε κλινικές Γενικού Νοσοκοµείου για κάποιο σωµατικό πρόβληµα, έδειξαν πως πάνω από ένας στους τρείς ασθενείς παρουσίαζε κάποιο σοβαρό ψυχιατρικό πρόβληµα, για το οποίο απαιτήθηκε η συµβουλή ειδικού ψυχιάτρου. Οργανικές Ψυχικές ιαταραχές 15 % ιαταραχές λόγω Χρήσης Ψυχοτρόπων Ουσιών 14 % Σχιζοφρενικές, Σχιζότυπες και Παραληρητικές ιαταραχές 1 % ιαταραχές της ιάθεσης 9 % Νευρωτικές και Σωµατοποιητικές ιαταραχές 12 % ιαταραχές Προσωπικότητας 2 % ιανοητική Καθυστέρηση, ιαταραχές της Ανάπτυξης 2 % Σύνολο 36 % 2

3 Και µόνον αυτή η διαπίστωση, αναδεικνύει την έκταση της εµπλοκής της Ψυχιατρικής στην αντιµετώπιση των σωµατικών νόσων. Ένας στους τρείς ασθενείς που νοσηλεύεται στο Νοσοκοµείο, χρειάζεται την συµβουλή του Ψυχιάτρου. Μια άλλη διάσταση, που έµµεσα µας δίνει ένα µέτρο για την ανάγκη τουλάχι-στον του «συν-υπολογισµού» της ψυχολογικής διάστασης της σωµατικής νόσου, είναι οι δείκτες αυτοκτονίας σε σωµατικά πάσχοντες ασθενείς. Μια πολύ πρόσφατη µελέτη στην Αµερική, που µελέτησε ένα δείγµα 8000 σωµατικά ασθενών, κατέληξε στο συµπέρασµα πως ο αριθµός των σωµατικών ασθενειών από τις οποίες πάσχει κανείς είναι ευθέως ανάλογος µε τον κίνδυνο αυτοκτονίας, ενώ πολλές ασθένειες, µεταξύ αυτών οι ασθένειες των πνευµόνων και το έλκος, συνοδεύονται από κατά 2 φορές αυξηµένο κίνδυνο αυτοκτονίας, ενώ οι ασθενείς που πάσχουν από AIDS έχουν 44 φορές περισσότερες πιθανότητες να προβούν σε µια απόπειρα αυτοκτονίας. Σε ανάλογα αποτελέσµατα καταλήξαµε κι εµείς, σε µια µελέτη που κάναµε µε τη συνεργασία του Γαστρεντερολογικού Τµήµατος του Γενικού Νοσοκοµείου της Νίκαιας. Μελετήσαµε τον δείκτη αυτοκτονίας σε ένα δείγµα 600 ασθενών µε Ιδιοπαθή Φλεγµονώδη Εντερική Νόσο, και βρήκαµε πως, στο δείγµα αυτό, οι επιτυχηµένες απόπειρες αυτοκτονίας ήταν 10 φορές περισσότερες από τις αναµενόµενες για τον συγκεκριµένο πληθυσµό, εάν δεν ήταν άρρωστοι. Πολλές µελέτες έχουν προσπαθήσει να διερευνήσουν εάν κάποιες σωµατικές νόσοι θα µπορούσαν να συσχετισθούν µε κάποια συγκεκριµένη ψυχοπαθολογία, εάν δηλαδή υπάρχει κάποια αιτιολογική συνάφεια, πιθανότατα και µε κάποια παθοφυσιολογική βάση, µεταξύ σωµατικής και ψυχιατρικής διαταραχής. Το θέµα διερευνάται µε πολλούς τρόπους και συνδυασµούς, είτε σε επίπεδο της παθοφυσιολογικής µελέτης της επίδρασης του Στρές και της Κατάθλιψης στα διάφορα συστήµατα, κυρίως στο Μεταβολικό και Ανοσολογικό, είτε σε καθαρά φαινοµενολογικό επίπεδο. Κλασσικές, για παράδειγµα, είναι οι µελέτες που διερευνούν την σχέση µεταξύ ισχαιµικής καρδιοπάθειας και ψυχοπαθολογίας. 3

4 Μια πρόσφατη ανασκόπηση του 2000 δείχνει πως όλες οι µελέτες που έχουν γίνει µέχρι τώρα καταλήγουν πως τα άτοµα που πάσχουν από κατάθλιψη έχουν αυξηµένο κίνδυνο να αναπτύξουν ισχαιµική καρδιοπάθεια από 1,4 έως και 8,5 φορές περισσότερο από όσους δεν παρουσιάζουν κατάθλιψη, και αυτό, ανεξάρτητα από το αν υπάρχουν ή όχι και άλλοι προδιαθεσικοί παράγοντες. Το ίδιο ισχύει και για την περίπτωση του άγχους. Όσοι παρουσίαζαν αυξηµένες τιµές άγχους στις διάφορες µετρήσεις και εκτιµήσεις της ψυχοπαθολογίας, είχαν από 1,2 έως και 5,7 φορές περισσότερες πιθανότητες να παρουσιάσουν ισχαιµική καρδιοπάθεια. Σε καθαρά φαινοµενολογικό επίπεδο, µερικές δικές µας µελέτες έδειξαν πως οι ασθενείς µε Ιδιοπαθή Φλεγµονώδη Εντερική Νόσο παρουσιάζουν αρκετά υψηλότερες τιµές στις ψυχοπαθολογικές κλίµακες της Ψυχαναγκαστικότητας- Καταναγκαστικότητας, του Άγχους και της Εχθρότητας/Επιθετικότητας, σε σχέση µε µια οµάδα χρονίως πασχόντων από Σακχαρώδη ιαβήτη ασθενών. Άλλη, πολύ πρόσφατη πιλοτική µελέτη µας, που γίνεται µε τη συνεργασία της Ρευµατολογικής Κλινικής του Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων, έδειξε πως οι ασθενείς µε Ρευµατοειδή Αρθρίτιδα που µόλις έχει διαγνωστεί, δείχνουν να παρουσιάζουν ένα ψυχοπαθολογικό προφίλ περισσότερο οργανωµένο γύρω από την κατάθλιψη και την Ψυχαναγκαστική/Καταναγκαστική ιαταραχή. Υπήρξαν, επίσης, σαφείς ενδείξεις πως 2 µε 3 χρόνια πρίν την εκδήλωση της νόσου είχε προηγηθεί κάποιο ιδιαίτερα σοβαρό ψυχοτραυµατικό γεγονός, κυρίως του τύπου της απώλειας ή του αποχωρισµού από µια γονική µορφή, θέµα που τονίζει τον ρόλο του stress στην εκδήλωση κάποιας νόσου, ιδιαίτερα όταν µιλάµε για νόσο του Ανοσολογικού συστήµατος. Βέβαια, και η απουσία σύνδεσης µιάς νόσου µε την ψυχοπαθολογία, έχει κι αυτή τη θέση της στην έρευνα. Έτσι, µια µελέτη που κάναµε σε συνεργασία µε το Ενδοκρινολογικό Τµήµα του Πανεπιστηµίου Πατρών έδειξε απουσία οποιασδήποτε συσχέτισης της ψυχοπαθολογίας µε τον Υπογοναδισµό, όταν µελετήσαµε ασθενείς που πάσχουν από ανεπάρκεια GnRH, δηλαδή του παράγοντα έκλυσης των γοναδοτροφινών. 4

5 Φυσικά, η διερεύνηση της σχέσης µεταξύ σωµατικών και ψυχιατρικών διαταραχών, δεν σταµατά στην µελέτη της, αιτιολογικής ή όχι, συνεισφοράς της ψυχοπαθολογίας στην εκδήλωση της νόσου. Μάλιστα, πολλές φορές, η µελέτη και άλλων χαρακτηριστικών, όπως µερικά επιµέρους χαρακτηριστικά της προσωπικότητας, ίσως φωτίζουν περισσότερο την περιοχή, και, πάντως, συνεισφέρουν σίγουρα περισσότερο στην βαθύτερη κατανόηση του ασθενούς, γενικά, ως µιας ενιαίας οντότητας. Θα χρησιµοποιήσω και πάλι το παράδειγµα της ισχαιµικής καρδιοπάθειας. Είναι πολύ µεγάλος ο αριθµός των µελετών που συµπεραίνει πως ο έντονος θυµός, η εχθρότητα και η επιθετικότητα, ως εσωτερικοί συντελεστές και όχι ως επιθετική συµπεριφορά, ανεβάζει τον κίνδυνο εµφάνισης ισχαιµικής καρδιοπάθειας από 1,7 έως και 5 φορές. Το σηµαντικότερο, όµως, εδώ, είναι πως οι συγγραφείς επισηµαίνουν ότι, µέχρι την δηµοσίευση αυτής της ανασκόπησης, από όλες τις µεταβλητές που ελέγχθηκαν, µόνον η µεταβλητή «Θυµός» παρέµενε ισχυρή αναφορικά µε την επίπτωση που είχε στον κίνδυνο θανάτου από ισχαιµία, κριτήριο που δεν ίσχυε για καµία άλλη σχετική µε την ψυχοπαθολογία µεταβλητή. Στην µελέτη µας σχετικά µε την Φλεγµονώδη Εντερική Νόσο, στην οποία αναφέρθηκα πρίν, βρήκαµε πως το να καταφεύγει κανείς σε ανώριµους µηχανισµούς άµυνας, όπως είναι η Σχιζοειδής Φαντασίωση, στην προσπάθειά του να αντιµετωπίσει τις δυσκολίες της πραγµατικότητας και της νόσου, αυξάνει σηµαντικά τον κίνδυνο υποτροπής της νόσου. Επιπλέον, η υιοθέτηση ενός ώριµου προσαρµοστικού αµυντικού προφίλ, όπως η αντιµετώπιση των καταστάσεων µε κάποια δόση χιούµορ ή η δυνατότητα να προβλέπει κανείς τις συνέπειες των πράξεών του και να οργανώνει µα βάση αυτό την προσαρµογή του, φαίνεται να οδηγεί σε µειωµένη ανάγκη χειρουργικής αντιµετώπισης της νόσου, πιθανόν λόγω καλύτερης συµµόρφωσης του ασθενούς στις ιατρικές οδηγίες. Αντίθετα, η προσφυγή σε ανώριµες άµυνες του τύπου της προβολής, δηλαδή της απόδοσης των δικών µας ευθυνών στους άλλους, αυξάνει τις πιθανότητες χειρουργικής αντιµετώπισης της νόσου έως και 3 φορές, πιθανότατα λόγω της καχύποπτης στάσης και της έλλειψης εµπιστοσύνης που δείχνουν οι ασθενείς αυτοί στους θεράποντες ιατρούς τους. 5

6 ιαπιστώνει εύκολα κανείς την δυναµική σχέση που αναπτύσσεται µεταξύ χαρακτηριστικών της προσωπικότητας και διαφόρων εκφάνσεων της νόσου. Η πιλοτική µας µελέτη στην Ρευµατοειδή Αρθρίτιδα, δίνει κάποιες ενδείξεις παρουσίας ενός έντονου στοιχείου Θυµού/Εχθρότητας στους ασθενείς αυτούς, Επιθετικότητας, κυρίως Εξωστρεφόµενης και µε έντονα στοιχεία «Ετεροκριτικά», δηλαδή µε µια τάση να κριτικάρουν ευκολότερα τους άλλους από τον εαυτό τους. Επιπλέον, οι ίδιοι ασθενείς δείχνουν να έχουν ένα «Αυτοθυσιαζόµενο» αλλά, τελικά, όπως ειπώθηκε, αρκετά επιθετικό αµυντικό προφίλ, Ενώ όταν στρεσσάρονται φαίνεται να αντιδρούν µε Σωµατοποίηση, να αποσύρονται, ή να καταφεύγουν σε Ψευδο-αλτρουιστικές συµπεριφορές. Το αν αυτά τα χαρακτηριστικά παρεµβαίνουν ή σχετίζονται µε την έναρξη, την πορεία ή την πρόγνωση της Ρευµατοειδούς Αρθρίτιδας, είναι υπό διερεύνηση ερωτήµατα της έρευνας που είναι σε εξέλιξη. Επισηµαίνω, εδώ, ότι τα στοιχεία αυτά είναι ενδεικτικά, προέρχονται από πιλοτική µελέτη και θα πρέπει να είναι κανείς ιδιαίτερα επιφυλακτικός στην ερµηνεία τους. Η παράθεσή τους εδώ, σήµερα, σκοπό έχει να δείξει το εύρος και την συνθετότητα του θέµατος «Συννοσηρότητα Ψυχικών και Σωµατικών ιαταραχών». Μια άλλη σηµαντική παράµετρος η οποία σαφέστατα επηρεάζεται από τον ψυχικό παράγοντα και η οποία έχει άµεση και καθοριστική σχέση µε την πορεία και την πρόγνωση µιας νόσου, είναι η παράµετρος της Συµµόρφωσης στη Θεραπεία, ή της έσµευσης στην Θεραπεία και στις απαιτήσεις της. Μελετώντας τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας σε ένα δείγµα 72 ασθενών µε Σακχαρώδη ιαβήτη, διαπιστώσαµε πως ένα µεγάλο ποσοστό, της τάξης περίπου του 30%, άφησε να περάσει ένα πολύ µεγάλο διάστηµα από τη στιγµή που τέθηκε η διάγνωση του ιαβήτη µέχρι τη στιγµή που ξεκίνησαν µια συστηµατική ιατρική παρακολούθηση και θεραπεία. Η καθυστέρηση αυτή ήταν της τάξης από 2 έως και 23 έτη, µε µέσο όρο τα 10 χρόνια. Όλοι αντιλαµβανόµαστε τη σηµασία της παραµέλησης της θεραπείας σε έναν ιαβητικό ασθενή. 6

7 Μελετήσαµε, λοιπόν τους παράγοντες που πιθανόν σχετίζονται µε αυτήν την παραµέληση. Βρήκαµε πως η κατάθλιψη, η προβλητική/παραληρηµατική επιθετικότητα και οι µηχανισµοί άµυνας της προβολής και της σχιζοειδούς φαντασίωσης, ήταν στοιχεία που αποµάκρυναν τον διαβητικό ασθενή από τον γιατρό και από την τόσο αναγκαία για την πάθησή του στενή ιατρική παρακολούθηση. Αντίθετα, οι διαβητικοί ασθενείς που είχαν την ικανότητα να προβλέπουν τις συνέπειες των επιλογών τους, εκείνοι που κατέφευγαν στην σωµατοποίηση και εκείνοι που δεν είχαν καθόλου παρανοειδείς σκέψεις, αναλάµβαναν µε µεγαλύτερη δέσµευση την συστηµατική τους παρακολούθηση και συν-ακόλουθα την σωστή συµµόρφωση στην προτεινόµενη θεραπευτική αγωγή. Και αυτά τα συµπεράσµατα, ήταν ανεξάρτητα από το γενικότερο προφίλ προσωπικότητας των ιαβητικών του δείγµατός µας, προφίλ το οποίο φαίνεται ούτως ή άλλως να έχει και αυτό µια τάση προς τον «Ψευδοαλτρουισµό», αλλά, και κυρίως, να χρησιµοποιεί περισσότερο από ό,τι άλλοι χρονίως πάσχοντες την «Άρνηση» ως έναν από τους βασικούς του µηχανισµούς άµυνας, κάτι ιδιαίτερα επικίνδυνο για την αντιµετώπιση µιας χρόνιας και απαιτητικής σε επίπεδο αυτο-φροντίδας νόσου. Τέλος, θα ήταν ελλιπής αυτή η ενδεικτική αναφορά στις όψεις αυτές της λεγόµενης «συν-νοσηρότητας», αν δεν συµπεριλάµβανε και µια ψυχοδυναµική οπτική, σχετικά µε την ψυχική αντανάκλαση και τις διεργασίες του ψυχισµού που κινητοποιεί στον άνθρωπο κάθε σωµατική πάθηση. 1. Κάθε σωµατική νόσος αποτελεί για το άτοµο µια απειλή. Γι αυτό και η πρώτη αντίδραση είναι µια αγωνία για την έκβαση της πάθησης και την αναπηρία που πιθανόν να αφήσει. Η εικόνα του σωµατικού εγώ ανήκει στις βασικές εκείνες έννοιες που πάνω τους στηρίζεται η αυτοεκτίµηση του ατόµου. Κάθε γεγονός µειωτικό αυτής της εικόνας θεωρείται επικίνδυνο, και σαν τέτοιο γεγονός εκλαµβάνεται κάθε νόσος, µε επακόλουθο την ανάδυση έντονου άγχους, που φτάνει µερικές φορές τα όρια του πανικού ή ακόµη και ενός οξέος καταθλιπτικού ή και ψυχωτικού επεισοδίου. 7

8 2. Η παλινδρόµηση, είναι µια κατάσταση που προκαλεί η αρρώστια από τη φύση της, εφόσον µειώνει τις σωµατικές αλλά κάποτε και τις διανοητικές ικανότητες του ατόµου. Κάθε αρρώστια αφήνει ένα αίσθηµα αδυναµίας στο άτοµο να ανταπεξέλθει, κι έτσι πολλοί οπισθοδροµούν ψυχικά και συµπεριφέρονται σαν µικρά παιδιά. Ο τρόπος που κάθε ασθενής θα αντιδράσει εξαρτάται τόσο από την φύση της νόσου, την χρονιότητά της, και, κυρίως, από την προσωπικότητα του ασθενούς. 3. Ο κίνδυνος αποχωρισµού, εξ αιτίας µιάς αρρώστιας, από στηρίγµατα της ζωής, όπως η επαγγελµατική ικανοποίηση, η οικονοµική άνεση, οι φίλοι, δηµιουργεί συχνά έντονη ανασφάλεια και άγχος. 4. Ένας άλλος µεγάλος φόβος, που συνήθως συνοδεύει τα άγχη αποχωρισµού, είναι ο φόβος των ξένων. Το άτοµο αποκόβεται από το περιβάλλον του και βρίσκεται εκτεθειµένο σε ξένους ανθρώπους, γιατρούς, νοσηλευτές, άλλο προσωπικό του νοσοκοµείου, και υποβάλλεται συνήθως σε µια σειρά εξετάσεων που συχνά βιώνονται µε έναν απειλητικό τρόπο. Θα µπορούσε να πεί κανείς, τέλος, πως συχνά η επέλευση µιας νόσου, ιδιαίτερα µιάς σοβαρής νόσου, κινητοποιεί τους ψυχικούς µηχανισµούς µε τρόπους που µοιάζουν µε τους τρόπους αντίδρασης σε ένα πένθος. Έτσι, έχουµε κι εδώ µια πρώτη αντίδραση θυµού και οργής απέναντι στην µαταίωση που νοιώθει κανείς όταν αρρωσταίνει, συχνά ακολουθούν αντιδράσεις άρνησης της νόσου ή και προβολής της οργής προς τους άλλους, µε την πάροδο του χρόνου αρχίζει κανείς να διαπραγµατεύεται τη νόσο, τις συνέπειές της και τους τρόπους αντιµετώπισής της, και τέλος κάποια στιγµή επέρχεται η αποδοχή της κατάστασης και η ωριµότερη πλέον στάση της διερεύνησης του καλύτερου τρόπου αντιµετώπισής της. Κλείνοντας αυτή τη σύντοµη διαδροµή, διαπιστώνω και πάλι πως δεν έχω δώσει σαφή απάντηση στο θέµα «τι εννοούµε όταν λέµε συν-νοσηρότητα». Και καθώς ξεφυλλίζω και πάλι τα βιβλία µου, το βλέµµα µου πέφτει σε έναν τίτλο κεφαλαίου ενός από τα περισσότερο γνωστά διδακτικά εγχειρίδια: «Medical Conditions Associated with Psychiatric Disorders. «Ιατρικές Καταστάσεις που Σχετίζονται µε Ψυχιατρικές ιαταραχές». Εδώ τα πράγµατα αρχίζουν να ξεκαθαρίζουν. 8

9 Σύµφωνα, λοιπόν, µε το Textbook, οι Ψυχιατρικές ιαταραχές είναι κάτι διαφορετικό από τις Ιατρικές Καταστάσεις. Σύµφωνα µε αυτό, άλλο πράγµα η «Ιατρική Κατάσταση», άλλη η «Ψυχιατρική ιαταραχή». Τώρα, αρχίζει να µου γίνεται πιο καθαρό πως εκείνο που µε δυσκόλευε πρίν δεν ήταν άλλο από αυτόν ακριβώς τον διαχωρισµό µεταξύ Σωµατικού και Ψυχικού. Ουσιαστικά, δηλαδή η λέξη «Συν», της «Συν-νοσηρότητας». Μια λέξη που «αθροίζει» ουσιαστικά δυο διαφορετικά πράγµατα. Είδαµε, όµως, σε πόσο µεγάλη σύγχυση µας έφερε αυτή η εννόηση, ότι «Άλλο το Σώµα», «Άλλο η Ψυχή». Και είναι φυσικό, καθόσον η ανθρώπινη φύση ούτε κατακερµατίζεται ούτε και αποτελεί «ένα άθροισµα» επιµέρους πραγµάτων και καταστάσεων, αλλά µια ολότητα, ένα «ολόκληρο», «ΕΝΑ πράγµα». Είναι όµως ίδιον της σηµερινής εποχής, και συνακόλουθα της σηµερινής ιατρικής, να αντιλαµβάνεται την πραγµατικότητα ως διχασµένη, και την ενότητα των πραγµάτων ως «ένα άθροισµα αντιθέτων». «Άθροισµα» που µόνον σύγχυση και «πληθωρισµό πληροφορίας» µπορεί να φέρει. Όπως γλαφυρά το φέρνει σε λόγο ο Κωστής Παπαγιώργης σε ένα δοκίµιό του για τον Martin Heidegger: «Το στόµα είναι µπουκωµένο άπειρες λέξεις γι` αυτό δεν µπορεί να µιλήσει, η καρδιά µιµείται όλα τα συναισθήµατα αλλά δεν ξέρει το τίµηµα µιάς απλής προσήλωσης, ο νούς εκµαυλίζεται µέσα στον κοµπασµό της εύκολης γνώσης» Όµως, ο ασθενής είναι «ΕΝ». «Σώµα/Ψυχή». Όχι «Σώµα» ΚΑΙ «Ψυχή». εν νοσεί «ξεχωριστά το σώµα», «ξεχωριστά η ψυχή». Νοσεί ο άνθρωπος. εν πρόκειται απλώς για ένα άθροισµα νόσων. Αλλά για τον άνθρωπο που νοσεί. Μόνον τότε και ο Ιατρός µπορεί καθαρότερα και απελευθερωµένος από την αγωνία της «αιτιότητας» και του ελέγχου να σταθεί ως Ιατρός, βλέποντας (και όχι πλέον αντιµετωπίζοντας) τον ασθενή ως «Νοσούντα» και όχι ως «Νόσο». Βασική θέση της Ιπποκρατικής ιατρικής ήταν πως: «φύσις (δε) του σώµατος αρχή του εν ιητρική λόγου» Η ίδια η φύσις, δηλαδή, του σώµατος, είναι η αρχή του λόγου της Ιατρικής. Το κύριο ενδιαφέρον του Ιπποκράτειου ιατρού δεν ήταν στραµµένο προς τη νόσο, αλλά προς τον ίδιο τον νοσούντα. Τον ενδιέφερε ο ασθενής ως ολότητα, παρά η βλάβη του µέρους. Έτσι, η θεραπεία που εφάρµοζε ήταν συνεπής µε τη θεµελιώδη προσέγγισή του. Ήταν θεραπεία ενός ατόµου και όχι µιάς νόσου, στόχευε δε στην ίαση ολόκληρου του ασθενούς, όχι µόνον ενός µέρους του. 9

10 Κάθε πόλωση µεταξύ των διαφόρων συστηµάτων είναι τεχνητή, γιατί τουλάχιστον, όπως ο αείµνηστος Μάριος Μαρκίδης επισηµαίνει, «κάθε µοντέλο αναπτύσσεται σε διαφορετική τάξη κανονικοτήτων, που δεν αλληλο-αποκλείονται, αλλά και δεν υπερκαλύπτουν η µία την άλλη. Η εµπειρία µας βεβαιώνει πως υπάρχουν κανόνες στο παιγνίδι, πλέγµατα που συνυφαίνονται µε άλλα πλέγµατα, σχέσεις και συσχετίσεις, που µόνον η ερµηνευτική σύµβαση (και µόνον αυτή) τους δίνει τον χαρακτήρα της αιτίας και του αποτελέσµατος». Το ότι, όµως, καµία αιτία δεν είναι ξεκάθαρη και ότι ο δρόµος των «ευθύγραµµων» σχέσεων αιτίου-αποτελέσµατος είναι ολισθηρός, δεν σηµαίνει ότι παύει κάθε είδους αναζήτησης, ότι δεν υπάρχει «ένας λόγος», «µια αιτία», ή, ακόµη παραπέρα, µια «πρώτη αιτία», µια «πρώτη αρχή». Και θυµόµαστε στο σηµείο αυτό τα λόγια του Wittgenstein: «Είναι τόσο δύσκολο να βρώ την αρχή. Ή καλύτερα: Είναι δύσκολο ν`αρχίσω απ`την αρχή. Και να µην προσπαθήσω να πάω παραπίσω». Ευχαριστώ 10

11 ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΨΥΧΙΚΩΝ ΚΑΙ ΣΩΜΑΤΙΚΩΝ ΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΘΩΜΑΣ ΥΦΑΝΤΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

12 «ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ» Συνύπαρξη δυο νόσων στον ίδιο ασθενή. Αιτιολογική συνάφεια µε παθοφυσιολογική βάση. Stress και σωµατική νόσος Αιτιολογική σχέση σε επίπεδο αλληλεπίδρασης. Ψυχικές συνέπειες της Σωµατικής Νόσου Σχέση του Ψυχικού Παράγοντα µε την Πρόγνωση.

13 «Συν-νοσηρότητα / Συνύπαρξη δυο νόσων» Ψυχιατρικές ιαταραχές που προϋπήρχαν µιας νόσου Ψυχιατρικές ιαταραχές που συνυπάρχουν ή ακολουθούν µια νόσο Ψυχιατρικές και Ψυχολογικές καταστάσεις που µε τον ένα ή τον άλλο τρόπο παρεµβαίνουν στην εµφάνιση, την πορεία ή την πρόγνωση µιας νόσου

14 «Συν-νοσηρότητα» «Ψυχοσωµατική» «Σωµατοποιητικές ιαταραχές» Αλληλεπίδραση µεταξύ βιολογικών και ψυχοκοινωνικών µεταβλητών Κλινική και ερευνητική προσέγγιση της σχέσης µεταξύ ιατρικής και ψυχιατρικής «Ψυχολογικοί Παράγοντες που Επηρεάζουν µια Ιατρική Κατάσταση» (DSM-IV)

15 Συνύπαρξη δυο νόσων Οι Ψυχιατρικές ιαταραχές στο Γενικό Νοσοκοµείο ιαγνωστική Κατηγορία Οργανικές Ψυχικές ιαταραχές ιαταραχές λόγω Χρήσης Ψυχοτρόπων Ουσιών Σχιζοφρενικές, Σχιζότυπες και Παραληρητικές ιαταραχές ιαταραχές της ιάθεσης Νευρωτικές και Σωµατοποιητικές ιαταραχές ιαταραχές Προσωπικότητας ιανοητική Καθυστέρηση, ιαταραχές της Ανάπτυξης Σύνολο Συχνότητα 15 % 14 % 1 % 9 % 12 % 2 % 2 % 36 % (Huyse et al, 1996; Herzog et al, Συµβουλευτικά)

16 Περισσότεροι από ένας στους τρείς ασθενείς που νοσηλεύονται στο Γενικό Νοσοκοµείο χρειάζονται την συµβουλή του Ψυχιάτρου.

17 ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ Ασθένειες των Πνευµόνων (1.8) Έλκος (Odds ratio 1.8) AIDS (44.1) O αριθµός των σωµατικών ασθενειών συνδέεται γραµµικά µε τον κίνδυνο αυτοκτονίας (Goodwin et al, Social Science & Medicine 56 (2003) )

18 Triantafillidis JK, Hyphantis T, Cheracakis P, Antoniou K and Sklavaina M: Suicide as an outcome in patients with inflammatory bowel disease American Journal of Gastroenterology (2002), 97(4):

19 Ψυχοπαθολογία και σωµατική νόσος Κατάθλιψη Αιτιολογική συνάφεια µε παθοφυσιολογική βάση Ισχαιµική Καρδιοπάθεια OR: M.W. Ketterer et al. / Journal of Psychosomatic Research 48 (2000)

20 Ψυχοπαθολογία και σωµατική νόσος OR: Άγχος Ισχαιµική Καρδιοπάθεια M.W. Ketterer et al. / Journal of Psychosomatic Research 48 (2000)

21 Συνύπαρξη δυο νόσων στον ίδιο ασθενή Αλληλεπίδραση Σωµατικού και Ψυχικού παράγοντα O/C Άγχος Εχθρότητα

22 Συνύπαρξη δυο νόσων στον ίδιο ασθενή Αλληλεπίδραση Σωµατικού και Ψυχικού παράγοντα (Ρευµατοειδής Αρθρίτις πρόσφατης έναρξης Pilot Study)

23 Συνύπαρξη δυο νόσων στον ίδιο ασθενή Αλληλεπίδραση Σωµατικού και Ψυχικού παράγοντα

24 Χαρακτηριστικά της προσωπικότητας και σωµατική νόσος Ισχαιµική Καρδιοπάθεια Θυµός - Επιθετικότητα OR: M.W. Ketterer et al. / Journal of Psychosomatic Research 48 (2000)

25 Ιδιοπαθής Φλεγµονώδης Νόσος του Εντέρου Ενεργότητα Νόσου Αυτιστική Φαντασίωση OR: Χειρουργικές Επεµβάσεις Adaptive Style OR: Προβολή OR:

26 (Ρευµατοειδής Αρθρίτις πρόσφατης έναρξης Pilot Study)

27 «Αυτοθυσία» (Ρευµατοειδής Αρθρίτις πρόσφατης έναρξης Pilot Study)

28 Απόσυρση - Σωµατοποίηση «Ψευδο-Αλτρουισµός» (Ρευµατοειδής Αρθρίτις πρόσφατης έναρξης Pilot Study)

29 72 ασθενείς µε Σ

30

31

32

33 Νόσος = απειλή για την εικόνα του σωµατικού εγώ Παλινδρόµηση Άγχη Αποχωρισµού Φόβος των ξένων Ματαίωση/Οργή ιαπραγµάτευση Αποδοχή Θυµίζουν αντιδράσεις πένθους

34 5.3.4 «Medical Conditions Associated with Psychiatric Disorders («Ιατρικές Καταστάσεις που Σχετίζονται µε Ψυχιατρικές ιαταραχές») (New Oxford Textbook of Psychiatry, 2000 ΆΛΛΟ ΤΟ ΣΩΜΑ, ΆΛΛΟ Η ΨΥΧΗ?

35 «ΕΝ», ΣΩΜΑ/ΨΥΧΗ «Φύσις (δε) του σώµατος αρχή του εν ιητρική λόγου» Ιπποκράτης

36 «EIΝΑΙ ΤΟΣΟ ΥΣΚΟΛΟ ΝΑ ΒΡΩ ΤΗΝ ΑΡΧΗ. Ή ΚΑΛΥΤΕΡΑ: ΕΙΝΑΙ ΥΣΚΟΛΟ Ν ΑΡΧΙΣΩ ΑΠ ΤΗΝ ΑΡΧΗ. ΚΑΙ ΝΑ ΜΗΝ ΠΡΟΣΠΑΘΗΣΩ ΝΑ ΠΑΩ ΠΑΡΑΠΙΣΩ» (L. Wittgenstein)

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΚΚΑΒΑΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΚΚΑΒΑΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΚΚΑΒΑΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ «Δεν ζω με την Νόσο του Crohn. Αυτή ζει μαζί μου» Amy Tracher Psy.D Ph.d, ασθενής και συγγραφέας του «Coping with Crohn s Disease: Manage Your Physical Symptoms and Overcome

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου που αντιμετωπίζει ψυχικά προβλήματα λόγω της σωματικής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΟΣΩΡΙΣΑΤΕ ΣΤΗΝ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

ΚΑΛΟΣΩΡΙΣΑΤΕ ΣΤΗΝ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΑΛΟΣΩΡΙΣΑΤΕ ΣΤΗΝ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΘΕΜΑ Διερεύνηση ποσοτικών και ποιοτικών χαρακτηριστικών συνύπαρξης ψυχιατρικής διαταραχής με εξάρτηση από ψυχοδραστικές ουσίες. Η Περίπτωση του θεραπευτικού προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Η αυτοκτονική συµπεριφορά ορίζεται ως η συµπεριφορά, κατά την οποία το άτοµο θέλει να κάνει κακό στον εαυτό του µε σκοπό να δώσει ένα τέλος στη ζωή του. ιαχωρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια ΜΟΝΤΕΛΑ ΥΓΕΙΑΣ-ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΡΡΩΣΤΙΑΣ 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια Μοντέλα Υγείας Βιοιατρικό Μοντέλο Ολιστικό, Βιοψυχοκοινωνικό Μοντέλο Αρχαία Ελλάδα (Ιπποκράτης 400π.Χ.)

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Τροποποίηση της σχέσης του ανθρώπου με το περιβάλλον.

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΣΩΜΑΤΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ

ΨΥΧΟΣΩΜΑΤΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΨΥΧΟΣΩΜΑΤΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ (Υποχρεωτικό κατ επιλογήν μάθημα) Διδάσκων: ΜΠΟΝΩΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Διάρκεια : Ε εξάμηνο Διδασκαλία: Παραδόσεις Εξετάσεις: Σκοπός: Προφορικές Μελέτη των σχέσεων των ψυχολογικών και κοινωνικών

Διαβάστε περισσότερα

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Η καρδιακή ανεπάρκεια αποτελεί ένα σύνδροµο µε ζοφερή πρόγνωση :! ΝΥΗΑ Ι-ΙΙ: 2-5% θνητότητα ανά έτος! ΝΥΗΑ

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Κώστας Νικολάου ψυχίατρος Παρουσίαση βασισμένη στο: BPSD Educational Pack, International Psychogeriatric Association (IPA) 2002 Τα Συμπεριφορικά και Ψυχολογικά συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Γ. ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) Ημ/νίες Διεξαγωγής: 16-17/11, 30/11, 01/12, 07 08/12, 2013, 11-12/01, 25-26/01, 01-02/02, 15-16/02,

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8 Διατροφικές Διαταραχές Κεφάλαια 7 8 7. Πώς να βοηθήσουμε τα άτομα που υποφέρουν από Ψυχογενή Ανορεξία Στόχος η πάσχουσα να τρέφεται κανονικά ώστε να αποκατασταθεί το φυσιολογικό της βάρος. Ο στόχος αυτός

Διαβάστε περισσότερα

H Πορεία προσαρµογής ή Δυσπροσαρµογής των καρκινοπαθών στην Νόσο τους. Η συνεισφορά των Επαγγελµατιών Υγείας

H Πορεία προσαρµογής ή Δυσπροσαρµογής των καρκινοπαθών στην Νόσο τους. Η συνεισφορά των Επαγγελµατιών Υγείας H Πορεία προσαρµογής ή Δυσπροσαρµογής των καρκινοπαθών στην Νόσο τους. Η συνεισφορά των Επαγγελµατιών Υγείας Γιάννης Νικολής Ψυχίατρος Ψυχαναλυτής Οµάδας Η έννοια της προσαρµογής Προσαρµογή: Εφαρµογή,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΠΟ ΨΥΧΩΣΙΚΟ ΑΣΘΕΝΗ. Επιµέλεια:Τσακανίκα Μαρία Καρυπίδου Ελίνα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΠΟ ΨΥΧΩΣΙΚΟ ΑΣΘΕΝΗ. Επιµέλεια:Τσακανίκα Μαρία Καρυπίδου Ελίνα ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΠΟ ΨΥΧΩΣΙΚΟ ΑΣΘΕΝΗ Επιµέλεια:Τσακανίκα Μαρία Καρυπίδου Ελίνα ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Ψυχική Υγεία είναι η αρµονική λειτουργία της ψυχοσωµατικής ενότητας της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ Στρεσσογόνος παράγοντας Οτιδήποτε κάνει τον άνθρωπο να βιώνει στρες Είναι μια αλλαγή στην ομοιόσταση του ατόμου Παράγοντες που προκαλούν στρες Ενδογενείς Εξωγενείς Ενδογενείς

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Πανταζής Α. Ιορδανίδης Διδάκτωρ Ψυχιατρικής Α.Π.Θ Καθηγητής Ψυχολογίας & Διατροφής, ΑΤΕΙ Ιορδανίδης,, 10/3/11 1 ρ.πανταζής Ιορδανίδης, 10/3/11 2

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΑΝΘΙΑ ΣΟΥΜΠΑΣΗ ΑΠΑΡΤΙΩΜΕΝΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ

ΕΥΑΝΘΙΑ ΣΟΥΜΠΑΣΗ ΑΠΑΡΤΙΩΜΕΝΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΥΑΝΘΙΑ ΣΟΥΜΠΑΣΗ ΑΠΑΡΤΙΩΜΕΝΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ Εισαγωγή Ψυχική διαταραχή : αφορά τον τρόπο με τον οποίο το άτομο σκέπτεται, συμπεριφέρεται προς τους άλλους, και σχετίζεται με τον εαυτό

Διαβάστε περισσότερα

Επικινδυνότητακαι. και Ψυχικές ιαταραχές. Α. ουζένης Επίκουρος Καθηγητής Ψυχιατροδικαστικής Αθηνών Β Ψυχιατρική Κλινική, Αττικο Νοσοκοµείο

Επικινδυνότητακαι. και Ψυχικές ιαταραχές. Α. ουζένης Επίκουρος Καθηγητής Ψυχιατροδικαστικής Αθηνών Β Ψυχιατρική Κλινική, Αττικο Νοσοκοµείο Επικινδυνότητακαι και Ψυχικές ιαταραχές Α. ουζένης Επίκουρος Καθηγητής Ψυχιατροδικαστικής Ιατρική Σχολή Παν/µιου Αθηνών Β Ψυχιατρική Κλινική, Αττικο Νοσοκοµείο Ποιόςείναι είναιεπικίνδυνος; Κοινωνικοδηµογραφικά

Διαβάστε περισσότερα

Greek Leadership Diabetes Forum 11-April 2014

Greek Leadership Diabetes Forum 11-April 2014 Greek Leadership Diabetes Forum 11-April 2014 MΟΥΣΕΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΕΩΣ Σ.Ι.Παππάς «Το Ελληνικό Σχέδιο Δράσης για την αντιμετώπιση του ΣΔτ2. Ο Διαβήτης ως πρότυπο χρόνιων νόσων» ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΒΙΩΣIΜΟΤΗΤΑΣ Ελλάδα:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία. Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών

ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία. Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών Πορεία, Πρόγνωση Η πορεία είναι κρίσιμος παράγοντας για την εκτίμηση των κοινωνικών συνεπειών, του κόστους,

Διαβάστε περισσότερα

Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής

Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Εισαγωγή Η διάγνωση καρκίνου του μαστού αποτελεί ιδιαίτερα τραυματικό γεγονός 1,2 Στην τελευταία έκδοση του Diagnostic and Statistical

Διαβάστε περισσότερα

Ακούσια νοσηλεία: Η αναγκαιότητα για εναλλακτική προσέγγιση

Ακούσια νοσηλεία: Η αναγκαιότητα για εναλλακτική προσέγγιση PSYCHIATRIKI 14 (2), 2003 101 Ερευνητική εργασία Research paper Ακούσια νοσηλεία: Η αναγκαιότητα για εναλλακτική προσέγγιση Α.Πολίτης, Γ. Τρίκκας, Α. Πεχλιβανίδης, Π. Μουρτζούχου, Γ.Ν. Χριστοδούλου Ψυχιατρική

Διαβάστε περισσότερα

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΓΕΩΡΓΙΛΑ ΕΛΕΝΗ Απαρτιωμένη Διδασκαλία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Διάγνωση: είναι η πολύπλοκη διαδικασία αναγνώρισης και ταυτοποίησης μιας διαταραχής που γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ

ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΒΕΝΕΤΣΑΝΟΣ ΜΑΥΡΕΑΣ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2013-2014 Ακαδημαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

πρίσμα της παραγωγικότητας Ολιστική προσέγγιση" Κρικέλλα Αλκινόη-Ιατρός Εργασίας Πετροχείλου Αικατερίνη-Κλινική Ψυχολόγος

πρίσμα της παραγωγικότητας Ολιστική προσέγγιση Κρικέλλα Αλκινόη-Ιατρός Εργασίας Πετροχείλου Αικατερίνη-Κλινική Ψυχολόγος "Η χρόνια νόσος μέσα από το πρίσμα της παραγωγικότητας Ολιστική προσέγγιση" Κρικέλλα Αλκινόη-Ιατρός Εργασίας Πετροχείλου Αικατερίνη-Κλινική Ψυχολόγος ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Η ιατρική ομάδα

Διαβάστε περισσότερα

Για τους σκοπούς του Συμπληρωματικού αυτού Συμβολαίου ισχύουν οι παρακάτω ορισμοί:

Για τους σκοπούς του Συμπληρωματικού αυτού Συμβολαίου ισχύουν οι παρακάτω ορισμοί: ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ 2ης ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΓΝΩΜΑΤΕΥΣΗΣ Το παρόν Συμπληρωματικό Συμβόλαιο αποτελεί μέρος του Συμπληρωματικού Ασφαλιστηρίου Νοσοκομειακής Περίθαλψης στο οποίο προσαρτάται και ισχύει εφόσον αναγράφεται

Διαβάστε περισσότερα

της μακροχρόνιας νοσηλείας και παρακολούθησης

της μακροχρόνιας νοσηλείας και παρακολούθησης Η άποψη του ασθενή Τα προβλήματα στην διάρκεια της μακροχρόνιας νοσηλείας και παρακολούθησης Γ.Ν.Α ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ 2015 Σαλιάγα Άννα ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Ξενώνες φιλοξενίας οι δυνατές χημειοθεραπείες

Διαβάστε περισσότερα

Δήμητρα Ηλιάδου MD, MSc Ψυχίατρος

Δήμητρα Ηλιάδου MD, MSc Ψυχίατρος Δήμητρα Ηλιάδου MD, MSc Ψυχίατρος Οικονομική κρίση «Δεν πρέπει να υποτιμήσουμε την αναστάτωση και τις πιθανές συνέπειες της οικονομικής κρίσης, δεν πρέπει να ξαφνιαστούμε αν δούμε περισσότερες αυτοκτονίες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ»

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ» ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ, Γ.Ν.Π. «Π.. & Α. ΚΥΡΙΑΚΟΥ» ΟΜEΣ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΤΟΥ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Κατσάµπα, Γ.Ευσταθίου

Ε.Κατσάµπα, Γ.Ευσταθίου Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης γυναίκας µε Υποχονδρίαση και Ιδεοψυχαναγκαστική ιαταραχή και στοιχεία Ιδεοψυχαναγκαστικής ιαταραχής Προσωπικότητας 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας της Ελληνικής

Διαβάστε περισσότερα

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη,

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη, ΨΥΧΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Ο όρος ψυχική διαταραχή περιλαμβάνει ένα μεγάλο εύρος προβλημάτων που έχουν σχέση με την ψυχική κατάσταση και την συμπεριφορά ενός ατόμου. Οι διάφορες ψυχικές διαταραχές εκδηλώνονται

Διαβάστε περισσότερα

«Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας»

«Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας» «Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας» Mαρίνα Οικονόµου-Λαλιώτη Επικ. Καθηγήτρια Ψυχιατρικής Επιστηµονικά Υπεύθυνη του Προγράµµατος «αντι-στίγµα» ΕΠΙΨΥ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες ένας αριθµός εναλλακτικών µοντέλων για τον πόνο πέραν του ιατρικού ενσωµατώνουν ψυχολογικούς(αντίληψη,

Διαβάστε περισσότερα

ιαγνώσεις που ιαφεύγουν στο ΤΕΠ: Συχνότητα και Σηµασία Π. Αγγουριδάκης 1 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Επείγουσας Ιατρικής Αθήνα εκέµβριος 2007

ιαγνώσεις που ιαφεύγουν στο ΤΕΠ: Συχνότητα και Σηµασία Π. Αγγουριδάκης 1 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Επείγουσας Ιατρικής Αθήνα εκέµβριος 2007 ιαγνώσεις που ιαφεύγουν στο ΤΕΠ: Συχνότητα και Σηµασία Π. Αγγουριδάκης 1 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Επείγουσας Ιατρικής Αθήνα εκέµβριος 2007 Μια αληθινή ιστορία... Ελληνοτουρκικός πόλεµος 1920.. Στρατιωτικό

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών Ιατρική Σχολή Παιδοψυχιατρική Κλινική Νοσοκομείο Παίδων «Η Αγία Σοφία»

Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών Ιατρική Σχολή Παιδοψυχιατρική Κλινική Νοσοκομείο Παίδων «Η Αγία Σοφία» Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών Ιατρική Σχολή Παιδοψυχιατρική Κλινική Νοσοκομείο Παίδων «Η Αγία Σοφία» Από το 2009 η ελληνική κοινωνία σε κοινωνικόοικονομική και πολιτιστική κρίση Επίδραση

Διαβάστε περισσότερα

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 1 Μονάδα Αναπνευστικής Ανεπάρκειας, Α.Π.Θ., Γ.Π.Ν. «Γ.Παπανικολάου» 2 Τμήμα Ιατρικής, Δημοκρίτειο

Διαβάστε περισσότερα

Δυσκολίες στην επικοινωνία μεταξύ συγγενών και ασθενή με καρκίνο. Παναγιώτης Χατζήκος, Ψυχαναλυτικός- Ψυχοθεραπευτής

Δυσκολίες στην επικοινωνία μεταξύ συγγενών και ασθενή με καρκίνο. Παναγιώτης Χατζήκος, Ψυχαναλυτικός- Ψυχοθεραπευτής Δυσκολίες στην επικοινωνία μεταξύ συγγενών και ασθεν με καρκίνο. Παναγιώτης Χατζκος, Ψυχαναλυτικός- Ψυχοθεραπευτς ΑΝΑΜΕΝΟΜΕΝΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ ΑΣΘΕΝΗ ΚΑΙ Φόβος Άγχος Σοκ Δυσπιστία Θυμός Άρνηση Ενοχ Απόγνωση

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008

Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ - ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΑΣΤΟΥ Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008 Ο καρκίνος του µαστού είναι ο συχνότερος καρκίνος στις γυναίκες. Οι Ελληνίδες φαίνεται να ανησυχούν αρκετά για το ενδεχόµενο να νοσήσουν οι ίδιες, χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΧΗ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΒΟΗΘΕΙΑΣ ΣΕ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΠΑΡΟΧΗ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΒΟΗΘΕΙΑΣ ΣΕ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΠΑΡΟΧΗ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΒΟΗΘΕΙΑΣ ΣΕ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Αποτελέσματα από την παρέμβαση των Γιατρών Χωρίς Σύνορα στα κέντρα κράτησης μεταναστών ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ - ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2013 www.msf.gr Εισαγωγή Οι

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΙΤΙΟ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΘΗΣΗΣ; Αικατερίνη Παρασκευαΐδου Ιατρός -Επιθεωρήτρια Υγείας και Ασφάλειας της Εργασίας ΣΕΠΕ ΚΕΠΕΚ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ

Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΙΤΙΟ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΘΗΣΗΣ; Αικατερίνη Παρασκευαΐδου Ιατρός -Επιθεωρήτρια Υγείας και Ασφάλειας της Εργασίας ΣΕΠΕ ΚΕΠΕΚ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΙΤΙΟ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΘΗΣΗΣ; Αικατερίνη Παρασκευαΐδου Ιατρός -Επιθεωρήτρια Υγείας και Ασφάλειας της Εργασίας ΣΕΠΕ ΚΕΠΕΚ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ Τι είναι υγεία; Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη 3 η Πανελλήνια Συνάντηση Συλλόγων Ατόμων και Γονέων Παιδιών με Ρευματικές παθήσεις Αθήνα 3-4 Οκτωβρίου 2014 Κατερίνα Κουτσογιάννη Πρόεδρος Σ Ρ Κ Ορισμός Ως "συμμόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΠΡΩΤΟΓΕΡΟΥ ΧΡΙΣΤΙΝΑ

ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΠΡΩΤΟΓΕΡΟΥ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΠΡΩΤΟΓΕΡΟΥ ΧΡΙΣΤΙΝΑ Σωµατόµορφες διαταραχές: οµάδα ψυχικών παθήσεων που παρουσιάζονται µε τη µορφή σωµατικών συµπτωµάτων, για τα οποία δεν µπορεί να δοθεί επαρκής παθοφυσιολογική ερµηνεία. Κοινή

Διαβάστε περισσότερα

Ίντα Ελιάου BSc, MSc, PGDip, MA Συμβουλευτική Ψυχολόγος eliaouida@gmail.com

Ίντα Ελιάου BSc, MSc, PGDip, MA Συμβουλευτική Ψυχολόγος eliaouida@gmail.com ΣΥΝΕΔΡΙΟ: ΠΡΟΛΗΨΗ & ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Limneon, Καστοριά, 19.12.15 «Ενημέρωση του ασθενούς & των συνοδών του με καρκίνο του πνεύμονα. Προβλήματα στην ελληνική πραγματικότητα»

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΚΚΑ. Nευρολόγος-Ψυχίατρος, Πρόεδρος της Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών ALZHEIMER

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΚΚΑ. Nευρολόγος-Ψυχίατρος, Πρόεδρος της Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών ALZHEIMER ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΚΚΑ Nευρολόγος-Ψυχίατρος, Πρόεδρος της Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών ALZHEIMER ΤΟ ΦΟΡΤΙΟ ΤΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ ΤΟ ΦΟΡΤΙΟ ΤΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2.

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. Χαράλαμπος Ταμβάκος, Αναστάσιος Κουτσοβασίλης, Αλέξης Σωτηρόπουλος, Μαρία Παππά, Ουρανία Αποστόλου,

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Ορισμός μαθησιακών διαταραχών Η αδυναμία των μαθητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός κανονικού σχολείου. Τα μαθησιακά προβλήματα ΔΕΝ οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας Αγοράς Ανάμεσα σε με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη. Ασθενείς με. Νοσήματα του Εντέρου. Αθήνα, Μάιος 2011. Ετοιμάστηκε για την:

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας Αγοράς Ανάμεσα σε με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη. Ασθενείς με. Νοσήματα του Εντέρου. Αθήνα, Μάιος 2011. Ετοιμάστηκε για την: Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας Αγοράς Ανάμεσα σε με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη Ασθενείς με Νοσήματα του Εντέρου Ετοιμάστηκε για την: Αθήνα, Μάιος 2011 Ταυτότητα Έρευνας Μεθοδολογία: Κοινό-στόχος στόχος: 1.

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo. Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.gr Διαχείριση κρίσεων: Ψυχο-κοινωνικές «Ακόμα και οι χώρες που είναι εξοπλισμένες

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Φύλο (sex) Σεξουαλικότητα (sexuality) Σεξουαλική υγεία (sexual health) Κοινωνική ταυτότητα (γένος) (gender) Κοινωνική ταυτότητα φύλου (gender identity) Σεξουαλικός προσανατολισµός

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχολογική προσέγγιση του ασθενή 26 Σεπτεµβρίου 2009,Κέντρο Ιστορίας Θεσσαλονίκης

Ψυχολογική προσέγγιση του ασθενή 26 Σεπτεµβρίου 2009,Κέντρο Ιστορίας Θεσσαλονίκης employ ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΣΤΑΔΙΟΣΡΟΜΙΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ Ψυχολογική προσέγγιση του ασθενή 26 Σεπτεµβρίου 2009,Κέντρο Ιστορίας Θεσσαλονίκης ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Επιστηµονική Επιµέλεια:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Αθήνα 26 Απριλίου 2006 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Δυο χιλιάδες πεντακόσια έμβρυα ήταν τα θύματα(τεχνητές εκτρώσεις) στην Ελλάδα το 1986 από το πυρηνικό ατύχημα του Τσερνομπίλ, λόγω του φόβου

Διαβάστε περισσότερα

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Ευάγγελος Χ. Καραδήµας & Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Τοµέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήµιο Αθηνών Ένα οµαδικό παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Παρουσίαση στη ιηµερίδα του

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχιατρικά επείγοντα στη ιασυνδετική Ψυχιατρική της Ογκολογίας: Συγκριτική µελέτη Β. Ιακωβίδης, Γ. Καλλέργης, Φ. Αναγνωστόπουλος, Χ.

Ψυχιατρικά επείγοντα στη ιασυνδετική Ψυχιατρική της Ογκολογίας: Συγκριτική µελέτη Β. Ιακωβίδης, Γ. Καλλέργης, Φ. Αναγνωστόπουλος, Χ. Ψυχιατρικά επείγοντα στη ιασυνδετική Ψυχιατρική της Ογκολογίας: Συγκριτική µελέτη Β. Ιακωβίδης, Γ. Καλλέργης, Φ. Αναγνωστόπουλος, Χ. Μπεντενίδης Τοµέας Ψυχικής Υγείας Ειδικού Αντικαρκινικού Νοσοκοµείου

Διαβάστε περισσότερα

Νοσηλευτική Ψυχικής Υγείας

Νοσηλευτική Ψυχικής Υγείας Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Νοσηλευτική Ψυχικής Υγείας Ενότητα 3: Παθολογική και Φυσιολογική Συμπεριφορά. Ψυχική Υγεία και Ψυχική Νόσος. Κριτική Θεώρηση. Μαίρη Γκούβα 1

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ (2005)

ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ (2005) ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ (2005) Αγαπητοί Συνάδελφοι, Κυρίες και Κύριοι, Αρχίζουμε την ενδιαφέρουσα αυτή στρογγυλή τράπεζα που έχει θέμα της, την Χρόνια οσφυαλγία, ελπίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ;

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ; ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ; Με την επιστημονική συνεργασία της Αιματολογικής Μονάδας, Γ Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Με

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με ρευματοειδή αρθρίτιδα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με ρευματοειδή αρθρίτιδα Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με ρευματοειδή αρθρίτιδα Μετάφρασ η σε: Ολοκληρώθ ηκε από: Email: ΠΠ 1 Οι άνθρωποι με συμπτώματα ρευματοειδούς αρθρίτιδας (ΡΑ) θα πρέπει να έχουν έγκαιρη πρόσβαση

Διαβάστε περισσότερα

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα;

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Το λέμφωμα είναι δυνητικά ιάσιμη νόσος Με την επιστημονική συνεργασία του Αιματολογικού Τμήματος, Γ Πανεπιστημιακής Παθολογικής Κλινικής,

Διαβάστε περισσότερα

MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1

MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1 MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1 ΔΟΜΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Η ψυχοδυναμική προσέγγιση Η συμπεριφορική προσέγγιση P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 2 ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΡΕΥΜΑΤΑ ΠΟΥ ΑΝΑΠΤΥΧΘΗΚΑΝ

Διαβάστε περισσότερα

"ΑΓΧΟΣ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ"

ΑΓΧΟΣ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ "ΑΓΧΟΣ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ" Γεώργιος Σ. Γκουμάς MD, PhD, FESC Αν. Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Ευρωκλινική Αθηνών Πρόεδρος Ομάδας Εργασίας Πρόληψης και Επιδημιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ Εντάσσεται στο Μέτρο 2.3 «Ενέργειες Πρόληψης Ενίσχυσης της Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

Από τον Κώστα κουραβανα

Από τον Κώστα κουραβανα Από τον Κώστα κουραβανα Περιεχόμενα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Ορμονικοί-Γονιδιακοί-παράγοντες Επιπτώσεις στην υγεία Θεραπεία-Δίαιτα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Παχυσαρκία είναι κλινική κατάσταση στην

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνιες Ασθѳένειες και ΨѰυχολογική Υποστήριξη

Χρόνιες Ασθѳένειες και ΨѰυχολογική Υποστήριξη Βιωµατικό πρακτικό σεµινάριο: Χρόνιες Ασθѳένειες και ΨѰυχολογική Υποστήριξη 27 Νοεµβρίου 2010 - ΘѲεσσαλονίκη Προσκεκληµένη οµιλήτρια: Δ ρ. Εµµανουηλίδου Καλλιόπη MEd, MEd, MSc, Cert.Couns., PhD Δ ιοργάνωση:

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Θέματα που θα αναπτυχθούν Άσκηση και κατάθλιψη Άσκηση και σχιζοφρένεια Άσκηση και αλκοόλ Εισαγωγή Για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης και

Διαβάστε περισσότερα

Νεότερες παρεµβάσεις στην πρόληψη και θεραπεία του διαβητικού ποδιού

Νεότερες παρεµβάσεις στην πρόληψη και θεραπεία του διαβητικού ποδιού Στρογγυλό τραπέζι Νεότερες παρεµβάσεις στην πρόληψη και θεραπεία του διαβητικού ποδιού Συντονιστής: Η. Ν. Μυγδάλης Β Παθολογική Κλινική και ιαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκοµείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα Οι διαταραχές

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση Υγεία και Ποιότητα Ζωής. Εισαγωγή. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Άσκηση Υγεία και Ποιότητα Ζωής. Εισαγωγή. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Άσκηση Υγεία και Ποιότητα Ζωής Εισαγωγή Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Θέματα που θα μελετηθούν Ορισμοί σχετικοί με την ψυχολογία άσκησης, την ψυχική υγεία, κλπ. Ποια πρέπει να είναι τα χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Για χρόνια, οι καταναλωτές µαθαίνουν για τα οφέλη της µείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων µε τη λήψη ωµέγα-3 λιπαρών οξέων. Αυτή η άποψη έχει επικρατήσει,

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνική Εταιρεία Αντιρευματικού Αγώνα

Ελληνική Εταιρεία Αντιρευματικού Αγώνα Ελληνική Εταιρεία Αντιρευματικού Αγώνα Πάροχος ψυχοκοινωνικής υποστήριξης για άτομα με ρευματικές παθήσεις (παρουσίαση για το έτος 2013) με την ευγενική χορηγία της ΕΛ.Ε.ΑΝ.Α Κοινωφελής, Μη κερδοσκοπική,

Διαβάστε περισσότερα

«ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΕΛΕΧΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ»

«ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΕΛΕΧΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ» «ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΕΛΕΧΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ : Κωνσταντινίδου Εύα Επιβλέπουσα καθηγήτρια : ηµητριάδου Αλεξάνδρα ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2007 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στις µέρες µας επικρατεί µια παγκόσµια

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Β. Α. Παπαγεωργίου MD, Med, Δρ. Α.Π.Θ. Παιδοψυχίατρος - TEACCH Consultant τ. Επίκουρος Καθηγήτρια Παιδοψυχιατρικής Οι Δ.Π.Τ. Δεν είναι απλώς αποκλίνουσες διατροφικές

Διαβάστε περισσότερα

Η κλινική έκφραση των συναισθηματικών διαταραχών

Η κλινική έκφραση των συναισθηματικών διαταραχών Η κλινική έκφραση των συναισθηματικών διαταραχών Γεώργιος Ν. ΧριστοδούΛου Πρόεδρος της Ελληνικής Ψυχιατρικής Εταιρείας, Πρόεδρος του Δ.Σ. του Κέντρου Ψυχικής Υγιεινής ε τον όρο συναισθηματικές διαταραχές,

Διαβάστε περισσότερα

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης»

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» «Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Η Ιατρική Παρέμβαση (Medical Intervention -Med.In) είναι μια Ελληνική ιατρική οργάνωση αρωγής με δράσεις εντός

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ

ΨΥΧΟΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΓΕΩΡΓΙΑ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΟΡΙΣΜΟΣ: Ψυχοεκπαιδευση είναι μια μορφή εκπαίδευσης και θεραπεία επιλογής για τα άτομα με ψυχικό πρόβλημα η οποία συνδιάζει διάφορες μορφές θεραπείας όπως η συμπεριφορική και η προσωποκεντρική.

Διαβάστε περισσότερα

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα.

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Μαρία Φωτουλάκη Επίκουρη καθηγήτρια Παιδιατρικής-Παιδιατρικής Γαστρεντερολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης Προαγωγή Υγείας Προγράμματα άσκησης Σύσταση 13: Συστήνεται οι Γενικοί Ιατροί, άλλοι Ιατροί, καθώς και επαγγελματίες υγείας της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας να ενθαρρύνουν τους ασθενείς με κατάθλιψη (κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙ ΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ TA ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙ ΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ TA ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 21 Νοεµβρίου 2014 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙ ΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ TA ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ Σκοπός της έρευνας ήταν η συλλογή

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΗΛΕΙΑ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΣΕ ΠΑΙΔΙ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΟ

ΝΟΣΗΛΕΙΑ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΣΕ ΠΑΙΔΙ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΟ ΝΟΣΗΛΕΙΑ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΣΕ ΠΑΙΔΙ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΟ ΠΑΤΗΝΕΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΜΑΚΡΙΔΟΥ ΕΙΡΗΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΑΒΡΑΜΙΚΑ ΜΑΡΙΑ (ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ) ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Σκοπός της παρούσης εργασίας είναι η κατανόηση της σπουδαιότητας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ

Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ Τρόποι θετικής προσαρμογής Ελένη Τσαχαγέα Κλινική Ψυχολόγος Επιστ. Συνεργάτης Νευρολογικό Τμήμα Γ.Ν.Α «Γιώργος Γεννηματάς» Σκοπός Ομιλίας Να παρουσιάσει το

Διαβάστε περισσότερα

Μέρα Νταλαντύσε Αχµέτι Φλούτουρα

Μέρα Νταλαντύσε Αχµέτι Φλούτουρα Μέρα Νταλαντύσε Αχµέτι Φλούτουρα πολυσύνθετο εξελισσόµενο θέµα Τέλη 90 ο ιό ήταν θανατηφόρο Σύνδροµο επίκτητη ανοσολογική ανεπάρκεια (AIDS) 1998 πρώτε αποτελεσµατικέ θεραπείε Χρόνιο νόσηµα Ο φορέα συνεχίζει

Διαβάστε περισσότερα

Η υπο- αντιμετώπιση του πόνου.

Η υπο- αντιμετώπιση του πόνου. Η υπο- αντιμετώπιση του πόνου. Ο όρος ολιγοαναλγησία χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά το 1989 από τους Wilson και Pendleton σε μία εργασία σχετική με την πλημμελή αντιμετώπιση του πόνου των προσερχόμενων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΩΜΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑ Μια ψυχιατρική περίληψη

ΣΩΜΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑ Μια ψυχιατρική περίληψη ΣΩΜΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑ Μια ψυχιατρική περίληψη Prof. George Ikkos Dr. Susie Lingwood Απόδοση: Επιμέλεια: Καλλιόπη Νικολάου Ειδικ. Ψυχίατρος Στάθης Παναγούλιας Ψυχίατρος-Δ/ντής Ε.Σ.Υ. Απρίλιος 2013 Εισαγωγή Το

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις

Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις Συγγραφική ομάδα: Δίπλα Κωνσταντίνα, Ph.D., Λέκτορας, ΤΕΦΑΑ Σερρών ΑΠΘ Καρατράντου Κωνσταντίνα, MSc, Διδάσκουσα στο ΤΕΦΑΑ - ΠΘ Ιπποκράτης

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη (150 λέξεις) Ελληνικά (και Αγγλικά αν ζητείται) Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής:

Περίληψη (150 λέξεις) Ελληνικά (και Αγγλικά αν ζητείται) Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Έντυπο Συµµόρφωσης προς το Υπόδειγµα Συγγραφής Μελέτης Περίπτωσης µε Κύρια ιάγνωση στον Άξονα Ι Σηµειώστε: Τίτλος Έναρξη µε "Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης..."

Διαβάστε περισσότερα

Αυτισμός Υψηλής Λειτουργικότητας (Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος με Υψηλή Λειτουργικότητα) Χαρακτηριστικά

Αυτισμός Υψηλής Λειτουργικότητας (Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος με Υψηλή Λειτουργικότητα) Χαρακτηριστικά Αυτισμός Υψηλής Λειτουργικότητας (Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος με Υψηλή Λειτουργικότητα) Χαρακτηριστικά Ιουλιέττα Καλλή-Λαούρη, M.D., Ph.D. Παιδοψυχίατρος, Ψυχοθεραπεύτρια Παιδιών & Εφήβων 1 ο Παγκύπριο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 2007 ''ΓΙΑ ΤΑ ΕΡΓΑΤΙΚΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ''

ΕΝΟΤΗΤΑ 2007 ''ΓΙΑ ΤΑ ΕΡΓΑΤΙΚΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ'' Έντυπο ΕΕ ΕΝΟΤΗΤΑ 007 ''ΓΙΑ ΤΑ ΕΡΓΑΤΙΚΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ'' Α.Α. Ερωτηµατολογίου Α/α ΕΡΓΑΤΙΚΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΣΥΝΕΒΗΣΑΝ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΤΑ ΟΠΟΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΚΑΝ ΤΟΥΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο της συνείδησης

Επίπεδο της συνείδησης Καθηγητής ρ. Λάζαρος Ι. Τσούσκας ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ Θεσσαλονίκη 2003: 20-25 Επίπεδο της συνείδησης Η µερική ή ολική απώλεια της συνείδησης του πάσχοντος είναι µια σοβαρή κατάσταση, κατά την οποία διαταράσσεται

Διαβάστε περισσότερα

Μη μεταδοτική πάθηση η Ψωρίαση

Μη μεταδοτική πάθηση η Ψωρίαση Μη μεταδοτική πάθηση η Ψωρίαση Περιστέρι Ιδιαίτερα ενδιαφέροντα στοιχεία παρουσιάστηκαν στην ημερίδα με θέμα την Ψωρίαση, που διοργάνωσαν ο Δήμος Περιστερίου και το Εθνικό Διαδημοτικό Δίκτυο Υγείας, την

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΩΝ ΤΟΥ Ε.Σ.Υ. ΝΟΜΟΥ ΑΤΤΙΚΗΣ

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΩΝ ΤΟΥ Ε.Σ.Υ. ΝΟΜΟΥ ΑΤΤΙΚΗΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΩΝ ΤΟΥ Ε.Σ.Υ. ΝΟΜΟΥ ΑΤΤΙΚΗΣ (ΣΥ.ΝΟ.ΨΥ.ΝΟ. - Ε.Σ.Υ. Ν. ΑΤΤΙΚΗΣ) ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΣΥΝΔΙΚΑΛΙΣΤΙΚΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑΣ ΤΟΥ ΕΣΥ ΠΑ.ΣΥ.Ν.Ο.-Ε.Σ.Υ. Πληροφορίες:

Διαβάστε περισσότερα

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση )

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Συντηρητική ή Χειρουργική Αντιµετώπιση Γ. Στράντζαλης Νευροχειρουργική Κλινική, Πανεπιστήµιο Αθηνών, Θεραπευτήριο Ευαγγελισµός ΓΕΝΙΚΑ Η οσφυo-ισχιαλγία ή ο «πόνος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΣΕ ΦΟΡΕΙΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΣΕ ΦΟΡΕΙΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΣΕ ΦΟΡΕΙΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ 1 ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ 2 (2010) ΚΕΚ Κέντρου Ψυχικής Υγιεινής 3 ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος. www.rheuma,gr

Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος. www.rheuma,gr Πολλες από τις ρευματικες παθησεις των ενηλικων προσβαλουν και τα παιδια,αν και σε μικροτερη συχνοτητα. Επιπλεον καποιες παθησεις όπως είναι ο συστηματικης έναρξης ή ο ολιγοαρθρικος τυπος εναρξης της Νεανικης

Διαβάστε περισσότερα

HEKTIΜΗΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΥ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΣΑΛΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ

HEKTIΜΗΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΥ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΣΑΛΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ HEKTIΜΗΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΥ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΣΑΛΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ X.ΠΩΓΩΝΙΔΗΣ 1,Α.ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ 2,Ε.ΞΕΝΟΔΟΧΙΔΟΥ 3, Δ.ΟΥΖΟΥΝΗΣ 2, Μ.ΤΣΟΥΛΗ 3,Α.ΠΑΠΠΑ 3, Ε.ΚΑΡΑΜΠΕΛΑ 4 1.Κ.Υ ΜΑΥΡΟΘΑΛΑΣΣΑΣ, 2.Κ.Υ ΣΙΔΗΡΟΚΑΣΤΡΟΥ,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΩΝ ΣΕ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΣΥΝΕΔΡΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΩΝ ΣΕ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΣΥΝΕΔΡΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΩΝ ΣΕ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΣΥΝΕΔΡΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ 1., Παπαδόπουλος Π., Νταϊλιάνης Κ., Παναγούλιας Ευστ. Κ.Ψ.Υ. Περιστερίου: οι 6 πρώτοι μήνες 12ο Πανελλήνιο Ψυχιατρικό Συνέδριο Βόλος, 18-21 Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

Η Τεχνολογία στην Ιατρική

Η Τεχνολογία στην Ιατρική Εκπαιδευτήριο TO ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ Σχολικό Έτος 2007-2008 Συνθετικές εργασίες στο μάθημα Πληροφορική Τεχνολογία της Β Γυμνασίου: Όψεις της Τεχνολογίας Θέμα: Η Τεχνολογία στην Ιατρική Τμήμα: ΗΥ: Ομάδα: Β2 pc27

Διαβάστε περισσότερα

Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες

Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες στην επικοινωνία, κοινωνικότητα και συμπεριφορά, καθώς

Διαβάστε περισσότερα