Εμπλουτίζοντας το Αναλυτικό Πρόγραμμα με το έργο καλλιτεχνών με αναπηρία: Μια μελέτη περίπτωσης

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Εμπλουτίζοντας το Αναλυτικό Πρόγραμμα με το έργο καλλιτεχνών με αναπηρία: Μια μελέτη περίπτωσης"

Transcript

1 Εμπλουτίζοντας το Αναλυτικό Πρόγραμμα με το έργο καλλιτεχνών με αναπηρία: Μια μελέτη περίπτωσης Δημητρίου Νίκη Πανεπιστήμιο Κύπρου Πέτρου Χριστιάνα Πανεπιστήμιο Κύπρου Μονογιού Έλενα Πανεπιστήμιο Κύπρου Συμεωνίδου Σιμώνη Πανεπιστήμιο Κύπρου Περίληψη Tα θέματα αναπηρίας παραδοσιακά απουσιάζουν από το Αναλυτικό Πρόγραμμα, αλλά και όταν συμπεριλαμβάνονται υιοθετούν το ιατρικό και φιλανθρωπικό μοντέλο σκέψης, το οποίο παρουσιάζει τα άτομα με αναπηρία ως αξιολύπητα και δυστυχισμένα. Αναγνωρίζοντας λοιπόν τη δύναμη που έχει το Αναλυτικό Πρόγραμμα στην ανάπτυξη αντιλήψεων που σχετίζονται με την αναπηρία, επιχειρήσαμε να προσεγγίσουμε το θέμα του εμπλουτισμού των Αναλυτικών Προγραμμάτων με υλικό που προέρχεται από τα ίδια τα άτομα με αναπηρία. Για το σκοπό αυτό επιλέξαμε να μελετήσουμε εις βάθος τη ζωή και το έργο της Μαρούλλας Κατίκκη. Η Κατίκκη είναι Ελληνοκύπρια ζωγράφος, βραβευμένη από την Κυπριακή Συνομοσπονδία Οργανώσεων Αναπήρων (ΚΥΣΟΑ). Έχει διαγνωστεί με ρευματοειδή αρθρίτιδα παραμορφωτικής φύσεως πριν 34 χρόνια και έχει εμφανείς δυσκολίες στην κίνηση. Η Κατίκκη μας παραχώρησε μια συνέντευξη, και παράλληλα μας επέτρεψε να δούμε και να φωτογραφήσουμε τους πίνακες που η ίδια έχει ζωγραφίσει. Η ανάλυση της συνέντευξης και του υλικού έγινε παράλληλα και στηρίχθηκε στις θεωρητικές αρχές των Σπουδών περί Αναπηρίας. Τα αποτελέσματα καταδεικνύουν τη χρησιμότητα του συγκεκριμένου υλικού για την ανάπτυξη θετικών στάσεων προς την αναπηρία. Το άρθρο καταλήγει στη συζήτηση για την αξιοποίηση του υλικού και παρουσιάζονται συγκεκριμένα παραδείγματα τα οποία θα μπορούσαν να υιοθετηθούν από τους εκπαιδευτικούς στο πλαίσιο της εφαρμογής των Νέων Αναλυτικών Προγραμμάτων. Εισαγωγή Τα άτομα με αναπηρία ζητούν μια διαφορετική αντιμετώπιση από τα άτομα χωρίς αναπηρία, αφού πάντοτε προβάλλονται ως υπέρ ήρωες ή ως τραγικές φιγούρες, αλλά ποτέ ως άτομα με φυσιολογική ζωή (Riddell and Watson, 2003). Επιζητούν δηλαδή την καταπολέμηση του φιλανθρωπικού και του ιατρικού μοντέλου και την υιοθέτηση του κοινωνικού μοντέλου και του μοντέλου των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Σύμφωνα με το ιατρικό μοντέλο, η αναπηρία θεωρείται πρόβλημα του ατόμου (Oliver, 1990). Το άτομο θεωρείται παθητικό, εξαρτώμενο από τους ειδικούς, οι οποίοι αναμένεται να το φροντίσουν και να το θεραπεύσουν για να γίνει «κανονικό» (Oliver, 1990). Το φιλανθρωπικό μοντέλο της αναπηρίας θεωρεί ότι τα άτομα με αναπηρία είναι εξαρτώμενα αλλά και αντικείμενα οίκτου και λύπησης που χρειάζονται βοήθεια και στήριξη, καθώς δεν μπορούν να ζήσουν ανεξάρτητα (Χαραλάμπους, 2004; Phtiaka, 1999). Η αμφισβήτηση του ιατρικού μοντέλου από το αναπηρικό κίνημα γύρω στα τέλη του 1960 έθεσε τις βάσεις για τη δημιουργία του κοινωνικού μοντέλου (Oliver, 1996). Σύμφωνα με το κοινωνικό μοντέλο, το πρόβλημα βρίσκεται στην κοινωνία και όχι 219

2 στο άτομο, η οποία θέτει περιορισμούς στην ισότιμη συμμετοχή των ατόμων με αναπηρία σε όλες τις εκφάνσεις της κοινωνικής ζωής (Οliver, 1996). Όλες αυτές οι διακρίσεις εις βάρος των ατόμων με αναπηρία, ή θεσμικές διακρίσεις (institutional discriminations) όπως τις ονομάζει ο Barnes (1994), δεν τους επιτρέπουν να ενταχθούν στο κοινωνικό σύνολο, με αποτέλεσμα να είναι καταδικασμένα σε εκπαιδευτικό, κοινωνικό και επαγγελματικό αποκλεισμό (Χαραλάμπους, 2004). Επομένως, η αναπηρία (disability) είναι μια κοινωνική κατασκευή, και όχι αναπόφευκτο αποτέλεσμα της σωματικής, αισθητηριακής ή ψυχοσυναισθηματικής βλάβης (impairment) (Oliver, 1996a; Barton and Oliver, 1997; Thomas, 1999 στην Thomas, 2001). Το κοινωνικό μοντέλο, δίνει έμφαση στο κοινωνικό σύνολο και όχι στο άτομο, με αποτέλεσμα το προσωπικό πρόβλημα, να γίνεται πλέον δημόσιο ζήτημα (Oliver, 1996). Για το λόγο αυτό, το κοινωνικό μοντέλο λειτούργησε ως πολιτικό «όπλο» για τα άτομα με αναπηρία, αφού το χρησιμοποιούσαν οι ανάπηροι ακτιβιστές στους αγώνες τους για διεκδίκηση των δικαιωμάτων τους (Symeonidou, 2009). Τέλος, το μοντέλο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων δίνει έμφαση στο σεβασμό των ανθρωπίνων αξιών της αυτονομίας, της ισότητας και της αξιοπρέπειας των ατόμων με αναπηρίες και παράλληλα καταγγέλλει την άνιση μεταχείριση και τις διακρίσεις σε όλες τους τις μορφές εις βάρος τους. Σημαντική συμβολή στην ανάπτυξη της θεωρίας των Σπουδών περί Αναπηρίας (ΣΑ), είχε μεταξύ άλλων η φεμινιστική προσέγγιση, η οποία θεωρεί σημαντική την προσωπική εμπειρία της αναπηρίας, καθώς και την προσωπική εμπειρία του να ζεις με ένα συγκεκριμένο είδος αναπηρίας. Επίσης υποστηρίζει ότι κάποιοι περιορισμοί στις δραστηριότητες που μπορεί να επιτελέσει ένα άτομο με αναπηρία οφείλονται στην ίδια την αναπηρία και όχι στους κοινωνικούς φραγμούς (Thomas, 2001). Αυτή ήταν και η κριτική που έκαναν οι εκπρόσωποι της φεμινιστικής προσέγγισης στους εμπνευστές του κοινωνικού μοντέλου, ότι δηλαδή δεν συμπεριέλαβαν στο κοινωνικό μοντέλο τη σημασία της προσωπικής εμπειρίας της αναπηρίας (Morris 1991, αναφορά στην Thomas 2001). Η θέση ότι το προσωπικό είναι πολιτικό η οποία έχει αναπτυχθεί στο πλαίσιο της φεμινιστικής προσέγγισης της αναπηρίας υποστηρίζει ότι ο τρόπος με τον οποίο τα άτομα με αναπηρία βιώνουν διάφορες εμπειρίες μπορεί να επηρεάσει τον πολιτικό τους αγώνα σε πολύ μεγάλο βαθμό (Thomas, 2001). Η φεμινιστική προσέγγιση προετοίμασε το έδαφος για την μεταμοντερνιστική προσέγγιση, η οποία, αν και αναγνωρίζει την προσφορά του κοινωνικού μοντέλου στους πολιτικούς αγώνες των ατόμων με αναπηρία, θεωρεί ότι απλούστευσε τη σχέση μεταξύ των κοινωνικών φραγμών και της βιολογικής κατάστασης του σώματος. Η μεταμοντερνιστική προσέγγιση θεωρεί ότι η εμπειρία της αναπηρίας πρέπει να αποτελεί το κύριο ερευνητικό ενδιαφέρον των ΣΑ και να αναλύεται σε σχέση με τη φύση της αναπηρίας, την κουλτούρα, την ιστορία, τη ρητορική και την ταυτότητα (Corker and Shakespeare, 2002). Η προσέγγιση αυτή υποστηρίζει ότι δεν υπάρχει μια και μοναδική αλήθεια η οποία επεξηγεί τα διάφορα φαινόμενα (Thomas, 2001) και παράλληλα πιστεύει πως τόσο το ιατρικό, όσο και το κοινωνικό μοντέλο δεν είναι επαρκή για την ερμηνεία της αναπηρίας, αφού είναι απλά μοντέλα και στερούνται ισχυρής θεωρητικής βάσης. Βασιζόμενοι στις πιο πάνω προσεγγίσεις για την κατανόηση της αναπηρίας και με το πάντρεμα της Ενιαίας Εκπαίδευσης με τις Σπουδές περί Αναπηρίας αναπτύσσονται οι Σπουδές περί Αναπηρίας στην Εκπαίδευση (ΣΑΕ). Ο κύριος στόχος των ΣΑΕ είναι να συμβάλουν στην εμβάθυνση της κατανόησης των καθημερινών αναγκών και 220

3 εμπειριών των ατόμων με αναπηρία, τόσο σε σχολεία όσο και σε πανεπιστήμια, σε σχέση με τη συνεχή εξέλιξη της κοινωνίας. Η έρευνα, η πολιτική και η πρακτική των ΣΑΕ, στηρίζονται στην παραδοχή ότι η αναπηρία αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι του κοινωνικού και του πολιτικού πλαισίου. Ταυτόχρονα τα θέματα θεωρίας των ΣΑΕ κατανοούν την αναπηρία ως μια κοινωνική κατασκευή και εμπειρική διαδικασία. Συγκεκριμένα, εστιάζουν στην κατανόηση της αναπηρίας λαμβάνοντας υπόψη την σχέση της με την πολιτική, την κοινωνία, την κουλτούρα, την ιστορία και την προσωπική εμπειρία. Ενδιαφέρονται ακόμη για τον τρόπο που τα άτομα με αναπηρία αναπτύσσουν μια θεωρία για την αναπηρία τους, και αναγνωρίζουν τις διάφορες πτυχές της αισθητικής του ανάπηρου σώματος, διαφωνώντας με τη ρητορική που αναπτύσσεται σε επίπεδο σχολείου και κοινωνίας σύμφωνα με την οποία το ανάπηρο σώμα αποτελεί το σώμα του Άλλου (Connor et al., 2008 ) Η έρευνα που παρουσιάζεται εδώ έχει σκοπό να εξετάσει, μέσα από μια μελέτη περίπτωσης, με ποιο τρόπο το θεωρητικό πλαίσιο των Σπουδών περί Αναπηρίας θα μπορούσε να αξιοποιηθεί για την κατανόηση των απόψεων και του έργου ενός ατόμου με αναπηρία, οδηγώντας σε εκπαιδευτικές προσεγγίσεις που προάγουν τα θέματα της αναπηρίας με τον τρόπο που επιθυμούν τα ίδια τα άτομα με αναπηρία, όπως ορίζει το θεωρητικό πλαίσιο των Σπουδών περί Αναπηρίας στην Εκπαίδευση. Μεθοδολογία Η ζωγράφος με αναπηρία Μαρούλλα Κατίκκη αποτέλεσε το θέμα της μελέτης περίπτωσης η οποία παρουσιάζεται στο άρθρο αυτό. Η Μαρούλλα Κατίκκη είναι γνωστή στο χώρο των ατόμων με αναπηρία και η επαφή μαζί της πραγματοποιήθηκε μετά από εισήγηση της Κυπριακής Συνομοσπονδίας Οργανώσεων Αναπήρων (ΚΥΣΟΑ). Αφού επικοινωνήσαμε τηλεφωνικά μαζί της, διευθετήσαμε την πρώτη μας συνάντηση, η οποία διήρκησε δύο ώρες, εκ των οποίων η μια ώρα ήταν η ημιδομημένη συνέντευξη την οποία μαγνητοφωνήσαμε. Η συνέντευξη συνέβαλε στη συλλογή σημαντικών στοιχείων για τη ζωή της ζωγράφου και μας βοήθησε να μελετήσουμε εις βάθος το πρόσωπο υπό έμφαση, να λύσουμε προβλήματα και να συλλέξουμε δεδομένα τα οποία δεν θα μπορούσαμε να αποκτήσουμε με άλλο τρόπο (Αντωνίου, 2009). Η δεύτερη συνάντηση διήρκησε περίπου τριάντα λεπτά και πραγματοποιήθηκε στο σπίτι της κόρης της όπου πήγαμε για να φωτογραφίσουμε τους πίνακες της. Ακολούθησε και μια τρίτη συνάντηση, η οποία διήρκησε περίπου μια ώρα, κατά την οποία συζητήσαμε περαιτέρω για τη ζωή της. Ποια είναι η Μαρούλλα Κατίκκη Η Μαρούλλα Κατίκκη γεννήθηκε το 1940 στον Άγιο Δομέτιο της Λευκωσίας. Σε ηλικία 14 ετών αναγκάστηκε να σταματήσει το σχολείο, λόγω του ξαφνικού χαμού του πατέρα της. Το 1960, σε ηλικία 20 ετών, παντρεύτηκε και από το γάμο αυτό απέκτησε δύο κόρες. Αν και αρχικά το όνειρό της ήταν να σπουδάσει πολιτικός μηχανικός ή αρχιτέκτονας, το 1974 παρακολούθησε μαθήματα από την Αρχή Βιομηχανικής Κατάρτισης και πήρε το πτυχίο μοντελίστ. Στην συνέχεια άνοιξε το δικό της ατελιέ όπου έραβε και επιδιόρθωνε ρούχα. Το 1978, σε ηλικία 38 ετών, διαγνώστηκε η ρευματοειδής αρθρίτιδα. Με την πάροδο του χρόνου, περίπου το 1982, λόγω της κατάστασης της υγείας της και των πόνων που είχε στα χέρια της, εγκατέλειψε την ραπτική ρούχων και έμεινε για αρκετά χρόνια στο σπίτι φροντίζοντας τα παιδιά της και το νοικοκυριό. Κατά τη χρονική περίοδο άρχισε να εμφανίζεται η παραμόρφωση στα χέρια της. 221

4 Το 2001 έγινε μέλος του Αντιρρευματικού Συνδέσμου και άρχισε να παρακολουθεί μαθήματα ζωγραφικής στο Κέντρο Στήριξης του Συνδέσμου. Τότε συνειδητοποίησε ότι η ζωγραφική είναι για την ίδια πάθος, δημιουργία, μέσο έκφρασης συναισθημάτων και σκέψεων. Τα χρόνια που ακολούθησαν, συνέχισε να εκπαιδεύεται σε τεχνικές ζωγραφικής και σήμερα αναφέρει ότι νιώθει ευχαρίστηση όταν ζωγραφίζει, ενώ θεωρεί ότι με αυτό τον τρόπο ξεχνά τον σωματικό πόνο που της προκαλεί η ασθένεια της. Η θεματολογία των έργων της περιλαμβάνει κυρίως τα λουλούδια, το γυμνό, τη νεκρή φύση και τα τοπία, όπως φαίνεται και από τους πιο κάτω ενδεικτικούς πίνακες. 222

5 Όσον αφορά τα υλικά που χρησιμοποιεί όταν ζωγραφίζει, άρχισε με το μολύβι. Έπειτα χρησιμοποίησε το κάρβουνο, τις νερομπογιές, και τώρα φτιάχνει τους πίνακές τις με λαδομπογιά. Το 2010 βραβεύτηκε από την Κυπριακή Συνομοσπονδία Οργανώσεων Αναπήρων (ΚΥΣΟΑ) για την προσφορά της στον πολιτισμό. Αποτελέσματα Στο κείμενο που ακολουθεί, οι συνεντεύξεις και το έργο της Μαρούλλας Κατίκκη αναλύονται με βάση σημαντικές θεωρητικές ιδέες των Σπουδές περί Αναπηρίας. Η εμπειρία της επίκτητης αναπηρίας της Μαρούλλας Κατίκκη σημαδεύτηκε από την αδυναμία των γιατρών να διαγνώσουν έγκαιρα τη ρευματοειδή αρθρίτιδα, παρόλο που η ίδια υποβλήθηκε σε πολλές εξετάσεις, όπως υποβάλλει το ιατρικό μοντέλο. Είχα πάντα πόνους, τρομερούς πόνους και έπαιρνα φάρμακα. Έκανα ιατρικές εξετάσεις αλλά δεν διαγνώστηκε ότι είχα ρευματοειδή αρθρίτιδα. Έγινα τριανταοκτώ χρονών για να διαγνωστεί και δεν την προλάβαμε. Πρέπει να είχα την αρρώστια πριν τα τριάντα (30) γιατί είχα τους ίδιους πόνους αλλά δεν ήταν εξελιγμένοι οι γιατροί στην Κύπρο. Στα τριανταοκτώ (38) λοιπόν που διαγνώστηκε η αρρώστια μου, μού εξήγησε ο γιατρός πως ήταν παραμορφωτικής φύσεως. Μου μίλησε καθαρά, αλλά εγώ επειδή μπήκα στα βάσανα από πολύ μικρή έμαθα να αντιμετωπίζω πολύ καλά τα προβλήματα μου. Κατά τη συνέντευξη, η ίδια μας εξήγησε όλες τις ιατρικές λεπτομέρειες σχετικά με τη ρευματοειδή αρθρίτιδα, γεγονός που δείχνει την τριβή με τους γιατρούς, οι οποίοι ωστόσο φαίνεται να έκαναν σοβαρά λάθη που σημάδεψαν τη ζωή της. Η άσχημη παραμόρφωση όμως δημιουργήθηκε από λάθος των γιατρών. Μου χορήγησαν μεγάλη ποσότητα κορτιζόνης και την σταμάτησαν πάλι απότομα και μου κατάστρεψαν τα χέρια μου. Η κορτιζόνη χορηγείται στην αρχή σε μικρές ποσότητες και αυξάνεται σταδιακά και μετά μειώνεται σταδιακά. Στα εξήντα μου (τα χέρια μου) παραμορφώθηκαν όπως είναι σήμερα. Η Μαρούλλα Κατίκκη φαίνεται να συμφωνεί και να ενστερνίζεται τις απόψεις του κοινωνικού μοντέλου, αφού εντοπίζει αρκετά εμπόδια στην καθημερινότητα της, που πολλές φορές λειτουργούν ως περιορισμοί για την ισότιμη συμμετοχή της στην κοινωνία. Χαρακτηριστικά μας λέει: Τα λεωφορεία μας δεν μπορεί να τα χρησιμοποιήσει κάποιος ανάπηρος. Δεν μπορώ να κρατηθώ αφού έχω πρόβλημα με τα χέρια μου, οπότε ανά πάσα στιγμή μπορεί να πέσω κάτω, δεν το ρισκάρω, τα πόδια μου είναι εγχειρισμένα. Το χειρότερο είναι ότι παρκάρουν και τα αυτοκίνητα πάνω στα πεζοδρόμια και δεν μπορείς ούτε εκεί να περπατήσεις. όταν πάμε με τις κόρες μου, γιατί έχω αναπηρικό αυτοκίνητο, το οποίο δεν μπορώ να το οδηγώ εγώ, και το οδηγά η κόρη μου Δεν βρίσκεις parking 223

6 Παρά το γεγονός ότι αναγνωρίζει τους κοινωνικούς φραγμούς προς τα άτομα με αναπηρία, η ίδια φαίνεται να έχει διαμορφώσει μια θετική στάση προς τη ζωή με την αναπηρία. Γενικά φαίνεται να αντιμετωπίζει όλα τα προβλήματα που συναντά στο δρόμο της. Αυτό δείχνει τη μεγάλη της ψυχική δύναμη, γεγονός που την έχει οδηγήσει στο να αναπτύξει μια δική της θεώρηση για τη ζωή σε σχέση με την αναπηρία. Συγκεκριμένα μας είπε: Αντιμετώπιζε ο καθένας την αρρώστια, τα προβλήματα πολύ δυνατά Δηλαδή δεν αισθανόμασταν εκείνη την απογοήτευση ή γιατί σε μας Οι άλλοι είναι δεύτερης κατηγορίας δηλαδή; Όλοι είμαστε μια κατηγορία. Εγώ έτσι θεωρώ όλος ο κόσμος πρέπει έτσι να το δέχεται. Στο πλαίσιο της φεμινιστικής προσέγγισης της αναπηρίας, τοποθετούμε τα γεγονότα της ζωής της που φανερώνουν την διπλή καταπίεση που βίωσε ως ανάπηρη γυναίκα. Σύμφωνα με την Morris (1991) οι γυναίκες με αναπηρία βιώνουν διπλή καταπίεση (double oppression), γιατί πολλές φορές δεν μπορούν να ανταποκριθούν στον ρόλο που τους καθορίζει η ανδροκρατούμενη κοινωνία (Συμεωνίδου, 2005). Χαρακτηριστικά, στην περίπτωση της Μαρούλλας Κατίκκη, η διπλή καταπίεση φαίνεται από το γεγονός ότι τώρα νιώθει ότι δεν μπορεί να ανταποκριθεί στο ρόλο της ως νοικοκυρά, καθώς ενώ έχει απομακρυνθεί από τα αδέλφια της και δεν πηγαίνει σε οικογενειακές συγκεντρώσεις, γιατί σκέφτεται ότι δεν μπορεί να τους προσκαλέσει στο σπίτι της για φαγητό. Να σας πω ότι δεν με επηρέασε η αρρώστια θα ήταν ψέματα. Εγώ σε μια μέρα καθάριζα όλο το σπίτι μου, μαγείρευα, έπλενα τα ρούχα, τα σιδέρωνα και την νύχτα κεντούσα ή έπλεκα. Μετά που αρρώστησα δεν μπορούσα να κάνω πολλές από τις δραστηριότητες μου. Δεν μπορώ για παράδειγμα να κάνω τις βαριές δουλειές, όπως παράθυρα και την σκούπα των χαλιών (χούβερ), δυσκολεύομαι... Δύο σημαντικά γεγονότα προσωπικής σημασίας (Συμεωνίδου, 2005) την οδήγησαν στην ενασχόλησή της με τη ζωγραφική μετά την εμφάνιση της ασθένειας. Ένα πολύ σημαντικό γεγονός είναι ότι η εμφάνιση της ασθένειάς της, την οδήγησε στον Αντιρρευματικό Σύνδεσμο, όπου και παρακολούθησε μαθήματα ζωγραφικής, τα οποία της ξύπνησαν το ταλέντο που είχε στη ζωγραφική. Στη συνέχεια, η γνωριμία της με έναν καθηγητή ζωγραφική ο οποίος πίστεψε στις δυνατότητές της, την ώθησε στη βελτίωση των τεχνικών της, γεγονός που την έκανε να ασχοληθεί πιο σοβαρά με τη ζωγραφική. Είναι σημαντικό να αναφέρουμε ότι η Μαρούλλα Κατίκκη δεν φαίνεται να έχει αναπτύξει απόψεις που σχετίζονται με τους αγώνες του αναπηρικού κινήματος και γενικά με την κουλτούρα των ατόμων με αναπηρία. Συγκεκριμένα εστιαζόμαστε στην Προσωπική/Αισθητική κουλτούρα, η οποία περιγράφει το πώς η σκέψη και το σώμα επηρεάζουν τη διαμόρφωση της ταυτότητας των ατόμων με αναπηρία (Peters, 2000). H εμπειρία του σώματος έχει κάθε φορά διαφορετικό αντίκτυπο στη διαμόρφωση μιας κουλτούρας, διότι τα άτομα με αναπηρία που έχουν αποδεχθεί την αναπηρία τους, είναι υπερήφανα για το ανάπηρό τους σώμα και θεωρούν ότι κάθε μέλος του σώματός τους έχει τη δική του ξεχωριστή ομορφιά (Peters, 2000). Ενώ τα άτομα που επηρεάζονται από τα όσα αρνητικά γράφονται και λέγονται για το ανάπηρο σώμα, οδηγούνται στο να ντρέπονται για το σώμα τους (Seymour, 1998 στην Peters, 2000). Από τα λεγόμενα της Μαρούλλας Κατίκκη, καθώς και από κάποιους πίνακές της, 224

7 συμπεράναμε ότι δεν είναι περήφανη για το ανάπηρό της σώμα, αλλά αντίθετα φαίνεται να το θεωρεί άσχημο, αφού χαρακτηριστικά λέει: Μ: Μου αρέσει να αναδεικνύω το ωραίο σώμα... να το ζωγραφίζω. Ζωγραφίζω επίσης τοπία, βάρκες... Τα φωτογραφίζω ή τα βρίσκω από κάρτες και μετά τα ζωγραφίζω. Ε: Σκεφτήκατε ποτέ να ζωγραφίσετε ένα ανάπηρο σώμα, να το πω έτσι, μιαν ανάπηρη όμορφη κοπέλα; Μ: Όχι δεν το σκέφτηκα. Μου αρέσει να αναδεικνύω το ωραία σώμα. Παράλληλα οι πιο πάνω απόψεις της σχετικά με το «ωραίο σώμα» φαίνονται και στους πίνακές της, αφού επιλέγει να ζωγραφίζει όμορφες κοπέλες χωρίς αναπηρία, όπως πιο κάτω: ενώ για τον επόμενο πίνακα μας είπε πως: Δεν είναι τέλειος. Έχει λάθος στα χέρια. Χρειάζεται διόρθωση. Τα χέρια είναι σαν τα δικά μου. 225

8 Η επίδραση της πολιτισμικής κουλτούρας στη ζωή των ατόμων με αναπηρία εμπίπτει στη μεταμοντερνιστική προσέγγιση της αναπηρίας. Ένα χαρακτηριστικό της Ελληνοκυπριακής κουλτούρας αποτελεί το φιλανθρωπικό μοντέλο (Symeonidou and Phtiaka, 2009), σύμφωνα με το οποίο τα άτομα με αναπηρία παρουσιάζονται ως παθητικά αντικείμενα οίκτου και ελεημοσύνης (Phtiaka, 1999). Σε ερώτηση μας σχετικά με το φιλανθρωπικό μοντέλο μας απάντησε χαρακτηριστικά: Αν μου προσφέρει βοήθεια κάποιος γνωστός/γνωστή μου και καταλάβω ότι είναι από λύπηση θυμώνω πολύ. Θέλω κάποιος που μου προσφέρει κάτι να το κάνει από αγάπη και όχι από λύπηση Συνοψίζοντας, παρατηρούμε πως η εμπειρία της αναπηρίας εξαρτάται από τον τύπο της αναπηρίας, τα γεγονότα που σημάδεψαν τη ζωή του ατόμου αλλά και την προσωπικότητα του ατόμου, η οποία είναι συνυφασμένη με το φύλο, τις εμπειρίες πριν την αναπηρία και το οικείο περιβάλλον του ατόμου. Στη περίπτωση της Μαρούλλας Κατίκκη, όπου η αναπηρία ήταν επίκτητη (αποτέλεσμα μιας μακροχρόνιας ασθένειας), αν και δεν είδαμε έντονα τον φόβο για την εξέλιξη της ασθένειας, παρατηρήσαμε την συνεχή της προσπάθεια να βρει τρόπους να χειριστεί τον πόνο (φάρμακα, ασκήσεις, ζωγραφική - αφού όταν ζωγραφίζει μας είπε πως δεν πονά) (Συμεωνίδου, 2005). Συζήτηση Οι απόψεις και το έργο της Μαρούλλας Κατίκκη θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν για την ανάπτυξη θετικών στάσεων προς την αναπηρία. Αυτή η προσέγγιση μπορεί να είναι χρήσιμη για τα άτομα χωρίς αναπηρία, τα οποία επιβάλλεται να απαλλαγούν από τα αισθήματα περιφρόνησης και οίκτου προς τα άτομα με αναπηρία (Chandran- Dudley, 2003). Αφού μελετήσαμε εις βάθος τα Νέα Αναλυτικά Προγράμματα, καταλήξαμε σε μια σειρά εισηγήσεων σχετικά με τη χρήση του υλικού κατά τη διδασκαλία αρκετών γνωστικών αντικειμένων και θεματικών ενοτήτων. Όμως λόγω περιορισμένης έκτασης της συγκεκριμένης μελέτης, θα εστιάσουμε στις εισηγήσεις που αφορούν το Γλωσσικό μάθημα, τις Φυσικές Επιστήμες και τις Εικαστικές Τέχνες. Αρχή κάνουμε με το Γλωσσικό μάθημα, όπου σύμφωνα με τα Νέα Αναλυτικά Προγράμματα (Ν.Α.Π., 2011α) σκοπός είναι να καταστούν οι μαθητές κριτικά εγγράμματοι πολίτες. Κύριο στοιχείο της διδακτικής της γλώσσας αποτελούν τα κειμενικά είδη, όπως αναφέρεται και στα Ν.Α.Π. Θεωρούμε ότι η συνέντευξη που πήραμε από την Μαρούλλα Κατίκκη, μπορεί να χρησιμοποιηθεί κατά τη διδασκαλία του κειμενικού είδους της συνέντευξης, με απώτερο σκοπό την επίτευξη των στόχων που αναγράφονται σχετικά με την κατανόηση των γραπτών κειμένων. Επιπρόσθετα για τη διδασκαλία του κειμενικού είδους της περιγραφής μπορούν να χρησιμοποιηθούν οι πίνακες της Μαρούλλας Κατίκκη, ώστε να τους περιγράψουν οι μαθητές και να έρθουν σε επαφή με τα κειμενικά χαρακτηριστικά της περιγραφής. Παράλληλα η συνέντευξη μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την ανάπτυξη νέου λεξιλογίου (π.χ. σε σχέση με την αναπηρία ή την εικαστική αγωγή). Επίσης, η συνέντευξη μπορεί να χρησιμοποιηθεί κατά τη διδασκαλία του ευθύ και του πλάγιου λόγου, αφού μπορούν να γίνουν οι ανάλογες μετατροπές. Τέλος η συνέντευξη, αφού 226

9 αναλυθεί με βάση το νόημα, και γίνει αυτό που ονομάζει το Ν.Α.Π., ανάλυση του κειμένου ως κοινωνική πράξη, ώστε να εξαχθούν τα νοήματα και οι προθέσεις του κειμένου, μπορεί να αποτελέσει αφορμή για την διδασκαλία και παραγωγή ενός νέου κειμενικού είδους, όπως επίσημη επιστολή (πχ. προς τον διευθυντή του σχολείου για να υποβάλουν τις εισηγήσεις τους σχετικά με την αύξηση της προσβασιμότητας του σχολείου) ή αφίσα (ώστε να ευαισθητοποιήσουν τους συμμαθητές τους για τα θέματα της αναπηρίας). Οι πίνακες της Μαρούλλας Κατίκκη θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν σε διάφορα μαθήματα του Ν.Α.Π. Το σκεπτικό της αξιοποίησης των έργων της είναι να συμβάλουν στην καλύτερη κατανόηση του περιεχομένου των Ν.Α.Π. και η αναφορά στη ζωγράφο, ως δημιουργού των έργων. Με τον τρόπο αυτό εντάσσεται στα Ν.Α.Π. αξιόλογο υλικό, το οποίο δημιουργήθηκε από μια γυναίκα ζωγράφο με αναπηρία υλικό που μέχρι σήμερα δεν αξιοποιείται στην εκπαίδευση. Οι πίνακες της Μαρούλλας Κατίκκη με θεματολογία τα λουλούδια, θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν στο μάθημα των Φυσικών Επιστημών (ΝΑΠ, 2011β). Αρχικά στην θεματική ενότητα «Ζωντανοί Οργανισμοί», οι εκπαιδευτικοί θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν τους πίνακες ως εικόνες για ανάλυση των φυτών (μέρη του φυτού, τρόπος αναπαραγωγής, κύκλος ζωής, τρόπους προστασίας και σημασία των φυτών). Οι πίνακες αυτοί θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν και στη θεματική ενότητα για το Φυσικό Περιβάλλον, στο σημείο που αναφέρονται οι ανάγκες των φυτών. Οι πίνακες με το γυμνό μπορούν να ενταχθούν στην ενότητα «Το σώμα και η Υγεία μας», με σκοπό να ευαισθητοποιηθούν τα παιδιά απέναντι στα άτομα με αναπηρία αλλά και να γνωρίσουν τα μέρη του σώματος. Τέλος, όλοι οι πίνακες μπορούν να ενταχθούν στην Ενότητα Φως, όπου τα παιδιά μπορούν να παρατηρούν τους πίνακες και να βρίσκουν από πού πέφτει το φως. Οι πίνακες της Μαρούλλας Κατίκκη θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν στις Εικαστικές Τέχνες (ΝΑΠ, 2011γ), στην θεματική ενότητα «Τοπική και Παγκόσμια Πολιτιστική Κληρονομιά» και πιο συγκεκριμένα στην έννοια της ταυτότητας. Μέσα από την παρουσίαση και κριτική ανάλυση της θεματολογίας των πινάκων, μπορούμε να θίξουμε θέματα προσωπικής ταυτότητας της ζωγράφου (οικογένεια, προσωπικές εμπειρίες, φύλο, θρησκεία κλπ.). Κατά πόσο δηλαδή, οι πίνακες της είναι αυτοβιογραφικοί και πώς το έργο αντανακλά τα συναισθήματά της. Παράλληλα οι πίνακές της μπορούν να αποτελέσουν αφορμή ώστε να γνωρίσουν τα παιδιά τα υλικά που χρησιμοποιεί όταν ζωγραφίζει (μολύβι, κάρβουνο, νερομπογιά, λαδομπογιά), ώστε να τα συγκρίνουν μεταξύ τους και να βρουν τα προτερήματα του κάθε υλικού. Τέλος στις θεματικές έννοιες «Νεκρή Φύση», «Τοπία» και «Πορτρέτα - Φιγούρες», οι πίνακες της Μαρούλλας Κατίκκη θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως αφόρμηση. Η έννοια της αναπηρίας μπορεί να ενταχθεί στα ΝΑΠ, συμβάλλοντας στην ανάπτυξη θετικών στάσεων προς την αναπηρίας και στην ανακατασκευή της έννοιας αυτής, αρκεί οι εκπαιδευτικοί να είναι ενήμεροι για τέτοιου είδους υλικό και να μπορούν να το αξιοποιήσουν κατάλληλα. Επίλογος Η συλλογή, αξιολόγηση και αξιοποίηση υλικού που προέρχεται από τα άτομα με αναπηρία είναι μια δημιουργική διαδικασία με προστιθέμενη αξία. Η χρησιμότητα του συγκεκριμένου υλικού στα Ν.Α.Π. αποσκοπεί στην καλλιέργεια θετικών στάσεων προς την αναπηρία, αλλά και την ανακατασκευή της έννοιας της αναπηρίας, ώστε να 227

10 προάγουμε το κοινωνικό μοντέλο και το μοντέλο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, και παράλληλα να καταπολεμήσουμε το ιατρικό και το φιλανθρωπικό μοντέλο. Σκοπός μας δηλαδή, πρέπει να είναι η αντικατάσταση των προκαταλήψεων, του οίκτου και του φόβου προς τα άτομα με αναπηρία, και η ανάπτυξη του σεβασμού προς τα άτομα αυτά. Το ερώτημα όμως που προκύπτει είναι «Πως θα το καταφέρουμε αυτό;». Απάντηση σε αυτό δίνει η διαφοροποίηση του Αναλυτικού Προγράμματος, εντάσσοντας και εμπλέκοντας σε αυτό το υλικό που παράχθηκε από τα άτομα με αναπηρία. Πρέπει να αξιοποιήσουμε το υλικό που παράγεται από τα άτομα με αναπηρία, και να το συσχετίσουμε με θεματικές ενότητες του Αναλυτικού Προγράμματος, αφού σύμφωνα με την Φτιάκα (2010), το Αναλυτικό Πρόγραμμα διαδραματίζει ρόλο κλειδί, τόσο στην δόμηση και διεκπεραίωση της εκπαιδευτικής διαδικασίας, όσο και στην εκπαίδευση και τον αποκλεισμό παιδιών με κάθε είδους διαφορετικότητα. Μόνο με την εφαρμογή των πιο πάνω μπορούμε να οδηγηθούμε σε αυτό που ονομάζει η Φτιάκα (2000), «το ενιαίο σχολείο: ένα σχολείο για όλα τα παιδιά που θα τα προετοιμάσει για μια ενιαία κοινωνία, μια κοινωνία για όλους τους ανθρώπους» (Φτιάκα, 2000, αναφορά στην Φτιάκα 2007, σ. 67), και παράλληλα να δημιουργήσουμε ένα δημοκρατικό και ανθρώπινο σχολείο, όπως περιγράφεται στα πλαίσια της Έκθεσης για την Εκπαιδευτική Μεταρρύθμιση (2004), δηλαδή ένα σχολείο που να διασφαλίζει την ισότητα ευκαιριών για πρόσβαση, και να αναγνωρίζει τη διαφορετικότητα και την πολυπολιτισμικότητα του μαθητικού πληθυσμού (Έκθεση για Εκπαιδευτική Μεταρρύθμιση 2004, αναφορά στην Συμεωνίδου, 2011). Αναφορές Ελληνόφωνη Αντωνίου, Π. (2009). Μεθοδολογία της Εκπαιδευτικής Έρευνας: Σημειώσεις ΕΠΑ 204. Λευκωσία: Πανεπιστήμιο Κύπρου. Συμεωνίδου, Σ. (2005). Τι σημαίνει να είσαι ανάπηρος στην Κύπρο; Ερμηνεύοντας τις ιστορίες ζωής των ανάπηρων ακτιβιστών, στα Πρακτικά του Διεθνούς Συνεδρίου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής «Η αρχή της μη διάκρισης και τωn ίσων ευκαιριών για τα άτομα με αναπηρία: στρατηγική, προτεραιότητες και ο ρόλος των οργανώσεων ατόμων με αναπηρία». Λευκωσία: Γιαλλούρης & Co. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού, (2011). Νέα Αναλυτικά Προγράμματα, Ανακτήθηκε από στις 26 Απριλίου Φτιάκα, Ε. (2000). Κυπριακή Πολιτεία και Ειδική Εκπαίδευση, στο Κυπριωτάκη, Α., Πρακτικά Συνεδρίου Ειδικής Αγωγής: Τάσεις και Προοπτικές Αγωγής και Εκπαίδευσης των Ατόμων με Ειδικές Ανάγκες στην Ενωμένη Ευρώπη Σήμερα. Στο Φτιάκα (2007) Ειδική και ενιαία εκπαίδευση στην Κύπρο (σσ ). Αθήνα: Ταξιδευτής. Φτιάκα, Ε. (2010). Ενιαία Εκπαίδευση: Μια Εκπαίδευση για Όλους σε ένα Δημοκρατικό και Ανθρώπινο Σχολείο, στο Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού. Παιδαγωγικό Ινστιτούτο. Υπηρεσία Ανάπτυξης Προγραμμάτων. Λευκωσία. 228

11 Φτιάκα, Ε., Αντρέου, Μ. και Σοφοκλέους, Α. (2005). Η ένταξη των παιδιών με ειδικές ανάγκες στο δημοτικό σχολείο: Οι στάσεις δεκάχρονων και εντεκάχρονων παιδιών (Ε και ΣΤ τάξεων) ως προς τα παιδιά με ειδικές ανάγκες. Στην Φτιάκα (επιμ.). Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση στη Κύπρο, (σσ ) Αθήνα: Ταξιδευτής. Χαραλάμπους, Δ. (2004) «Ο Περί Αγωγής και Εκπαίδευσης Παιδιών με Ειδικές Ανάγκες Νόμος 113(Ι)/99» Υλοποίησή του στη Δημοτική Εκπαίδευση. Στους Γαγάτσης, Α., Ευαγγελίδου, Α., Φτιάκα, Ε., Κυριακίδης, Λ., Τσαγγαρίδου, Ν. και Κουτσούλης, Μ. Σύγχρονες Τάσεις στην Εκπαιδευτική Έρευνα και Πρακτική, Πρακτικά VIII Παγκυπρίου Συνεδρίου Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου, (σσ ), Πανεπιστήμιο Κύπρου. Αγγλόφωνη Barnes, C. (1994). Institutional discrimination, disabled people and interprofessional care. Journal of Interprofessional Care, 8(2): Chandran-Dudley, R. (2003). Foreword. In D. Blocksidge (Ed.), Dictionary of disability terminology. Singapore: Disabled People s Association (DPA). Connor, D., Gabel, S., Gallagher, D and Morton, M. (2008) Disability studies and inclusive education-implications for theory, research and practice, International Journal of Inclusive Education, 12 (5-6): Corker, M. and Shakespeare, T. (2002). Mapping the Terrain. In: M. Corker and T. Shakespeare (Eds) Disability Postmodernity, (pp. 1-17). London: Continum. Oliver, M. (1990). The individual and the social model of disability. Ανακτήθηκε από στις 26 Απριλίου Oliver, M. (1996). Understanding Disability: From Theory to Practice. Hampshire: Palgrave. Peters, S. (2000). Is there a disability culture? A syncretisation of three possible world views. Disability & Society, 15(4), Phtiaka, H. (1999). Disability, human rights and education in Cyprus. In F. Armstrong and L. Barton (Eds.), Disability, human rights and education Cross cultural perspectives (pp ). Buckingham: Open University Press. Riddell, S. and Watson, N. (2003). Disability, culture and identity: Introduction. In S. Riddell and N. Watson (Eds.), Disability, culture and identity, (pp. 1-18). United Kingdom: Pearson Education Limited. Symeonidou. S. (2009). The experience of disability activism through the development of the disability movement: How do disabled activists find their way in politics? Scandinavian Journal of Disability Research, 11(1):

12 Symeonidou, S. and Phtiaka, H. (2009). Using teachers prior knowledge, attitudes and beliefs to develop in-service teacher education courses for inclusion, Teaching and Teacher Education, 25(4): Thomas, C. (2001) Feminism and Disability: the theoretical and political significance of the person and the experiential. In L. Barton (Ed) Disability, Politics and the Struggle for Change, (pp.48-58). London: David Fulton Publishers. 230

«Μάθε με, άσε με να σου πω τι είναι η αναπηρία»: μια μελέτη περίπτωσης του Στέλιου Κυμπουρόπουλου. Παύλου Αριστοτέλης

«Μάθε με, άσε με να σου πω τι είναι η αναπηρία»: μια μελέτη περίπτωσης του Στέλιου Κυμπουρόπουλου. Παύλου Αριστοτέλης «Μάθε με, άσε με να σου πω τι είναι η αναπηρία»: μια μελέτη περίπτωσης του Στέλιου Κυμπουρόπουλου Χρυσοστόμου Μαριάννα Πανεπιστήμιο Κύπρου Παύλου Αριστοτέλης Πανεπιστήμιο Κύπρου Συμεωνίδου Σιμώνη Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΚΟΠΟΣ Το διδακτορικό πρόγραμμα στην Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση αποσκοπεί στην εμβάθυνση και κριτική

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Φιλοσοφία του προγράμματος MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Η Κυπριακή κοινωνία, πολυπολιτισμική εκ παραδόσεως και λόγω ιστορικών και γεωγραφικών συνθηκών

Διαβάστε περισσότερα

Τελικά τι γνωρίζουν, τι πιστεύουν και πώς νιώθουν οι εκπαιδευτικοί γενικής τάξης για την ένταξη;

Τελικά τι γνωρίζουν, τι πιστεύουν και πώς νιώθουν οι εκπαιδευτικοί γενικής τάξης για την ένταξη; Τελικά τι γνωρίζουν, τι πιστεύουν και πώς νιώθουν οι εκπαιδευτικοί γενικής τάξης για την ένταξη; Συμεωνίδου Σιμώνη Πανεπιστήμιο Κύπρου & Φτιάκα Ελένη Πανεπιστήμιο Κύπρου Περίληψη Το άρθρο αφορά στην ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

Δομή και Περιεχόμενο

Δομή και Περιεχόμενο Υπουργείο Παιδείας & Πολιτισμού Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Δομή και Περιεχόμενο Ομάδα Υποστήριξης Νέου Αναλυτικού Προγράμματος Εικαστικών Τεχνών Ιανουάριος 2013 Δομή ΝΑΠ Εικαστικών Τεχνών ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία Παρουσίαση Προγράµµατος σε Διδασκαλικό Σύλλογο Δηµοτικού Σχολείου Αγ. Αντωνίου Αξιοποίηση Λαϊκών Ιστοριών της Κύπρου για Προώθηση της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Σεπτ 2011 - Αυγ 2013 Δίκτυο συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Το μάθημα εισάγει τους μαθητές και τις μαθήτριες στην σύγχρονη οικονομική επιστήμη, τόσο σε επίπεδο μικροοικονομίας αλλά και σε επίπεδο μακροοικονομίας. Ο προσανατολισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Κων/νος Καλέμης, Άννα Κωσταρέλου, Μαρία Αγγελική Καλέμη Εισαγωγή H σύγχρονη τάση που επικρατεί

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups INTERVIEWS REPORT February / March 2012 - Partner: Vardakeios School of Hermoupolis - Target group: Immigrants, women 1 η συνέντευξη Από την Αλβανία Το 2005 Η γλώσσα. Ήταν δύσκολο να επικοινωνήσω με τους

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΙΑΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΗΡΙΚΕΣ ΣΠΟΥ ΕΣ: ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΠΙ ΡΑΣΗΣ.

ΕΝΙΑΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΗΡΙΚΕΣ ΣΠΟΥ ΕΣ: ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΠΙ ΡΑΣΗΣ. Ενιαία Εκπαίδευση και Αναπηρικές Σπουδές ΕΝΙΑΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΗΡΙΚΕΣ ΣΠΟΥ ΕΣ: ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΠΙ ΡΑΣΗΣ. Σιµώνη Συµεωνίδου Τµήµα Επιστηµών της Αγωγής, Πανεπιστήµιο Κύπρου

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Τίτλος: Ιστορίες δωματίων Βαθμίδα: 2 Τάξη: Ε Διάρκεια: 6 Χ 80 Περιγραφή Ενότητας Οι μαθητές και οι μαθήτριες μέσα από διάφορες δραστηριότητες που αφορούν στο δωμάτιό τους

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: 1. Ανάπτυξη και Ενδυνάμωση του Εαυτού 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ: 1.2 Συναισθηματική Εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1. Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1. Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1 Όνομα Εκπαιδευτικού: Θεοδοσία Βασιλείου Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής: Ανάληψη

Διαβάστε περισσότερα

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Σμαράγδα Τσιραντωνάκη, ΠΕ70 ΣΧΟΛΕΙΟ Ιδιωτικά Εκπαιδευτήρια Θεοδωρόπουλου Χανιά Μάϊος 2015 Σελίδα 1 από 10 1. Συνοπτική περιγραφή της καλής πρακτικής Η παρούσα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Λεωνίδας Κυριακίδης Αναστασία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΙ ΦΟΙΤΗΤΕΣ ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2015-2016

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΙ ΦΟΙΤΗΤΕΣ ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2015-2016 ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΙ ΦΟΙΤΗΤΕΣ ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2015-2016 Οι μεταπτυχιακοί φοιτητές του Πανεπιστημίου Κύπρου (μάστερ και διδακτορικού επιπέδου) θα εγγραφούν ηλεκτρονικά στα

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 Όνομα Εκπαιδευτικού: Νικολάου Χριστιάνα Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείο Τίμης Τάξη: Α Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής του σχολείου: Οι καταναλωτικές

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτύσσοντας Προγράμματα για την Ενιαία Εκπαίδευση: Μια προσέγγιση στην πρόκληση της διαφοροποίησης

Αναπτύσσοντας Προγράμματα για την Ενιαία Εκπαίδευση: Μια προσέγγιση στην πρόκληση της διαφοροποίησης Αναπτύσσοντας Προγράμματα για την Ενιαία Εκπαίδευση: Μια προσέγγιση στην πρόκληση της διαφοροποίησης Σταυρούλα Φιλίππου Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου & Σιμώνη Συμεωνίδου Πανεπιστήμιο Κύπρου Περίληψη Η

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Γ' Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης) ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Το μάθημα απευθύνεται σε μαθητές με ειδικό ενδιαφέρον για το ΕΛΕΥΘΕΡΟ-ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ( Εικαστική και Αρχιτεκτονική

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Μυθολογία Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική ώρα έφηβοι και

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ

ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ Νομοθεσία απασχόλησης για θέματα αναπηρίας Η εργασία είναι δικαίωμα όλων των ανθρώπων συμπεριλαμβανομένου των ανθρώπων με αναπηρία όπως αυτό ορίζεται και προστατεύεται

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Σεμιναρίων Mεταπτυχιακών Φοιτητών ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2015-16

Πρόγραμμα Σεμιναρίων Mεταπτυχιακών Φοιτητών ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2015-16 Πρόγραμμα Σεμιναρίων Mεταπτυχιακών Φοιτητών ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2015-16 Το κάθε μεταπτυχιακό πρόγραμμα έχει 3 επίπεδα που αφορούν σεμινάρια (Ι, ΙΙ, ΙΙΙ). Θα πρέπει με το τέλος των σπουδών σας η αναλυτική

Διαβάστε περισσότερα

Β. Πρόγραμμα Βοηθών Διευθυντών Σχολείων Μέσης Γενικής και Μέσης

Β. Πρόγραμμα Βοηθών Διευθυντών Σχολείων Μέσης Γενικής και Μέσης ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Διευθυντικών Στελεχών στην Εκπαίδευση Το Έργο δύναται να συγχρηματοδοτηθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (ΕΚΤ) κατά 85% και από εθνικούς πόρους

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑTΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ. ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού

ΦΙΛΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ. ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού ΦΙΛΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΕΣ: 3.2. Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων και σχέσεων 3.3 Διαπολιτισμικότητα - Αποδοχή και Διαχείριση

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα: Σχολείο 1. Σχολεία του κόσμου 2. Σχολική ζωή στο παρελθόν 3. Το σχολείο μου στο παρελθόν και σήμερα

Ενότητα: Σχολείο 1. Σχολεία του κόσμου 2. Σχολική ζωή στο παρελθόν 3. Το σχολείο μου στο παρελθόν και σήμερα Ενότητα: Σχολείο 1. Σχολεία του κόσμου 2. Σχολική ζωή στο παρελθόν 3. Το σχολείο μου στο παρελθόν και σήμερα Άντρη Σάββα Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείο Αλεθρικού Σχ. χρονιά: 2012-2013 Γενική περιγραφή Περιφερειακό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ 1. Εισαγωγή 220 Γενικός σκοπός του μαθήματος της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής είναι να προσφέρει τη δυνατότητα στους μαθητές και στις μαθήτριες να εμπλακούν σε μια δημιουργική

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Φύλο (sex) Σεξουαλικότητα (sexuality) Σεξουαλική υγεία (sexual health) Κοινωνική ταυτότητα (γένος) (gender) Κοινωνική ταυτότητα φύλου (gender identity) Σεξουαλικός προσανατολισµός

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ

ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΣΧΟΛΕΙΟ: Δημοτικό Σχολείο Παλώδιας ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2011-2012 Αρ. Μαθητών που συμμετέχουν στο πρόγραμμα: 38 Αρ. Εκπαιδευτικών που συμμετέχουν στο πρόγραμμα: 7 Εκπαιδευτικοί:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ. Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ

ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ. Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ Οι αποτελεσματικοί εκπαιδευτικοί γνωρίζουν: - Τους μαθητές - Το γνωστικό αντικείμενο - Τις θεωρίες μάθησης - Αποτελεσματικές πρακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Τίτλος μαθήματος ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΥΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Επιλογής / Ενότητα Τεχνών (ΤΕ) ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΕΙΡΗΝΗ ΝΑΚΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΚΤ1121 ΜΟΝΑΔΕΣ ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς;

Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς; Ζωγραφιά: Β. Χατζηβαρσάνης 2014, ΚΠΕ Ελευθερίου Κορδελιού & Βερτίσκου Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς; 95 Οδηγίες για τις δραστηριότητες της Γ φάσης Έχοντας συζητήσει για την κατάσταση της γειτονιάς μας

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ Λεωνίδας Κυριακίδης Τμήμα Επιστημών της Αγωγής, Πανεπιστήμιο Κύπρου ΕΙΣΑΓΩΓΗ H δημιουργία εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 Όνομα Εκπαιδευτικού: Νικολάου Χριστιάνα Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείο Τίμης Τάξη: Α Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής του σχολείου: Οι καταναλωτικές

Διαβάστε περισσότερα

Σαφής διάκριση της διαμορφωτικής από τη συγκριτική / τελική αξιολόγηση

Σαφής διάκριση της διαμορφωτικής από τη συγκριτική / τελική αξιολόγηση I Διευθυντική Περίληψη Τo Προτεινόμενο Σύστημα Αξιολόγησης (ΠΣΑ) στηρίζεται σε ένα σύνολο αρχών οι οποίες διαμορφώνουν το θεωρητικό πλαίσιο της ανάπτυξης και της λειτουργίας του. Οι βασικές του αρχές έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Διαφοροποίηση στη σχολική τάξη στα πλαίσια της ένταξης των παιδιών με αναπηρία στο γενικό σχολείο. Πέτρου Χριστιάνα

Διαφοροποίηση στη σχολική τάξη στα πλαίσια της ένταξης των παιδιών με αναπηρία στο γενικό σχολείο. Πέτρου Χριστιάνα Διαφοροποίηση στη σχολική τάξη στα πλαίσια της ένταξης των παιδιών με αναπηρία στο γενικό σχολείο Μονογιού Έλενα Πανεπιστήμιο Κύπρου Πέτρου Χριστιάνα Πανεπιστήμιο Κύπρου Φτιάκα Ελένη Πανεπιστήμιο Κύπρου

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ. Γνωστικό αντικείμενο. Ταυτότητα. Α Λυκείου. Επίπεδο. Στόχος. Σχεδιασμός. Διδασκαλία. Πηγές και πόροι

ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ. Γνωστικό αντικείμενο. Ταυτότητα. Α Λυκείου. Επίπεδο. Στόχος. Σχεδιασμός. Διδασκαλία. Πηγές και πόροι ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ Γνωστικό αντικείμενο Επίπεδο ΦΥΣΙΚΗ Α Λυκείου Ταυτότητα Στόχος Περιγραφή Προτεινόμενο ή υλοποιημένο Λογισμικό Λέξεις κλειδιά Δημιουργοί α) Γνώσεις για τον κόσμο: Οι δυνάμεις εμφανίζονται

Διαβάστε περισσότερα

Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο. 1 φωτοτυπία ανά μαθητή με τον έλεγχο παραγωγή προφορικού λόγου, παραγωγή γραπτού λόγου

Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο. 1 φωτοτυπία ανά μαθητή με τον έλεγχο παραγωγή προφορικού λόγου, παραγωγή γραπτού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο B Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΟΥ 1 ΟΥ ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ» ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014 2015

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΟΥ 1 ΟΥ ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ» ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014 2015 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΟΥ 1 ΟΥ ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ» ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014 2015 Οι εισηγήσεις, που παρουσιάζονται πιο κάτω είναι ενδεικτικές και δεν

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες και υλικό του μαθήματος είναι διαθέσιμα ηλεκτρονικά στην πλατφόρμα eclass.uth.gr

Πληροφορίες και υλικό του μαθήματος είναι διαθέσιμα ηλεκτρονικά στην πλατφόρμα eclass.uth.gr Τίτλος Μαθήματος: Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κωδικός μαθήματος: SEAB109 (3Ω/Υ) Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο σπουδών: 3o και 4 ο Μονάδες ECTS: 6 Διδάσκων: Γιάννης Πεχτελίδης e mail: pechtelidis@uth.gr

Διαβάστε περισσότερα

Είμαστε όλοι διαφορετικοί μεταξύ μας. είμαστε όμως ίσοι. και άξιοι να μας σέβονται. Στέφανος Τόκα Δ τάξη

Είμαστε όλοι διαφορετικοί μεταξύ μας. είμαστε όμως ίσοι. και άξιοι να μας σέβονται. Στέφανος Τόκα Δ τάξη Είμαστε όλοι διαφορετικοί μεταξύ μας είμαστε όμως ίσοι Στέφανος Τόκα Δ τάξη και άξιοι να μας σέβονται Ζήτημα: Διαφορετικότητα Μάθημα: Εικαστική Αγωγή Θεματικές Περιοχές: -Tαυτότητα -Πολιτισμός της Εικόνας

Διαβάστε περισσότερα

[Πώς παρουσιάζουν τα ΜΜΕ τα άτομα με αναπηρία]

[Πώς παρουσιάζουν τα ΜΜΕ τα άτομα με αναπηρία] ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 16536 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 04/12/2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΒΙΤΣΟΥ ΛΙΛΙΑΝΝΑ [Πώς παρουσιάζουν τα ΜΜΕ τα άτομα με αναπηρία] Α. Η συγγραφέας αναφέρεται

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ 1 ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ Α. ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Το πρόγραμμα ειδίκευσης στη συστημική διάγνωση που προσφέρει το Λόγω Ψυχής Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

Η Σύγχρονη Εκπαιδευτική Έρευνα στην Κύπρο: Προτεραιότητες και Προοπτικές. Πρακτικά ΙX Παγκύπριου Συνεδρίου Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου

Η Σύγχρονη Εκπαιδευτική Έρευνα στην Κύπρο: Προτεραιότητες και Προοπτικές. Πρακτικά ΙX Παγκύπριου Συνεδρίου Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου Ελένη Φτιάκα, Αθανάσιος Γαγάτσης, Ιλιάδα Ηλία, Μοδεστίνα Μοδέστου Η Σύγχρονη Εκπαιδευτική Έρευνα στην Κύπρο: Προτεραιότητες και Προοπτικές Πρακτικά ΙX Παγκύπριου Συνεδρίου Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης Δρ Δημήτρης Δημητρίου Δρ Παναγιώτης Αντωνίου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Νεοπροαχθέντων. Διευθυντών Σχολείων Δημοτικής Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Προσδοκώμενα αποτελέσματα: Στη διάρκεια του μαθήματος οι φοιτητές/τριες

Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Προσδοκώμενα αποτελέσματα: Στη διάρκεια του μαθήματος οι φοιτητές/τριες Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Περιγραφή του μαθήματος - στόχοι: Το μάθημα εξετάζει τις κοινωνικές, πολιτισμικές και ιστορικές διαστάσεις της ανάπτυξης του θεσμού του μουσείου και η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Δομή παρουσίασης Εισαγωγή Έννοια της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Γιατί διαφοροποίηση διδασκαλίας; Θετικά αποτελέσματα από την εφαρμογή της διαφοροποιημένης

Διαβάστε περισσότερα

Εξατομικευμένα Προγράμματα Σπουδών στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση: Σεβασμός στη διαφορετικότητα και στις προτιμήσεις των μαθητών ή εμπόδιο στην ένταξη;

Εξατομικευμένα Προγράμματα Σπουδών στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση: Σεβασμός στη διαφορετικότητα και στις προτιμήσεις των μαθητών ή εμπόδιο στην ένταξη; Εξατομικευμένα Προγράμματα Σπουδών στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση: Σεβασμός στη διαφορετικότητα και στις προτιμήσεις των μαθητών ή εμπόδιο στην ένταξη; Ιακώβου Χαραλάμπους Μαρία Πανεπιστήμιο Κύπρου & Φτιάκα

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάριο στην Πύλο με θέμα: «ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ»

Σεμινάριο στην Πύλο με θέμα: «ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ» Σεμινάριο στην Πύλο με θέμα: «ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ» Την Παρασκευή 5 Δεκεμβρίου πραγματοποιήθηκε στην Πύλο σεμινάριο με θέμα «Αειφόρο Σχολείο-Βιωματικές Δράσεις» το οποίο οργάνωσε η Σχολική

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η )

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) 1 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ JACKSON POLLOCK ΣΤΟΝ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ WILLIAM WRIGHT ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΤΟΥ 1950. Το καλοκαίρι του 1950 o δημοσιογράφος William Wright πήρε μια πολύ ενδιαφέρουσα ηχογραφημένη

Διαβάστε περισσότερα

11 ο Νηπιαγωγείο Ασπροπύργου Ελένη Κουντουρά Ελισάβετ Ταουφίκ

11 ο Νηπιαγωγείο Ασπροπύργου Ελένη Κουντουρά Ελισάβετ Ταουφίκ 11 ο Νηπιαγωγείο Ασπροπύργου Ελένη Κουντουρά Ελισάβετ Ταουφίκ Παιδαγωγικοί στόχοι του προγράμματος: Ευαισθητοποίηση των νηπίων απέναντι στα αδέσποτα Κατανόηση των δικαιωμάτων/αναγκών/συναισθημάτων των

Διαβάστε περισσότερα

«Κοινωνικές σχέσεις μαθητών με πολιτισμικές ιδιαιτερότητες σε ελληνικές τάξεις»

«Κοινωνικές σχέσεις μαθητών με πολιτισμικές ιδιαιτερότητες σε ελληνικές τάξεις» Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο «Κοινωνικές σχέσεις μαθητών με πολιτισμικές ιδιαιτερότητες σε ελληνικές

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Μ. Χρήστου Στο Δημοτικό Σχολείο, τα σχολικά εγχειρίδια που χρησιμοποιούνται τα τελευταία χρόνια είναι εμπλουτισμένα με

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Νικόλαος Χ. Μπέκας Greek classroom of Masterστην "Κοινωνική Παιδαγωγική και μάχη ενάντια στη νεανική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ Η έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων συνοδεύει σχεδόν πάντα την αίτηση για την είσοδο σε οποιοδήποτε πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών. Την έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

Γνώσεις για την εγκεφαλική παράλυση

Γνώσεις για την εγκεφαλική παράλυση Οδηγός Εκπαιδευτή Ενότητα κατάρτισης Γνώσεις για την εγκεφαλική παράλυση Επιμέλεια Miguel Santos Συγγραφείς Karina Riiskjaer Raun Mette Kliim-Due Betina Rasmussen Peder Esben Bilde Kirsten Caesar Petersen

Διαβάστε περισσότερα

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα;

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Το λέμφωμα είναι δυνητικά ιάσιμη νόσος Με την επιστημονική συνεργασία του Αιματολογικού Τμήματος, Γ Πανεπιστημιακής Παθολογικής Κλινικής,

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία

Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία Στόχοι του Προγράμματος Ο γενικός στόχος του προγράμματος είναι η ανάπτυξη επιστημονικής γνώσης στη θεωρία και στην εφαρμογή των ψυχολογικών και κοινωνικών

Διαβάστε περισσότερα

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Χριστίνα Παπασολομώντος Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Μέλος Ομάδας Συντονισμού για Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ

ΣΧΟΛΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΣΧΟΛΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ 1449 ΛΕΥΚΩΣΙΑ ΔΙΑΛΕΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΟΥ ΕΦΑΡΜΟΖΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΣΧΟΛΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 1η Εισαγωγή Στην Ειδική Φυσική Αγωγή: Ορισμοί, Έννοιες

Διάλεξη 1η Εισαγωγή Στην Ειδική Φυσική Αγωγή: Ορισμοί, Έννοιες ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Διάλεξη 1η Εισαγωγή Στην Ειδική Φυσική Αγωγή: Ορισμοί, Έννοιες Κοκαρίδας Δημήτριος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Ορισμός Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

Η καμπάνια του ΟΗΕ HeforShe - Ένα κίνημα αλληλεγγύης ανδρών και γυναικών για την ισότητα των φύλων

Η καμπάνια του ΟΗΕ HeforShe - Ένα κίνημα αλληλεγγύης ανδρών και γυναικών για την ισότητα των φύλων Η καμπάνια του ΟΗΕ HeforShe - Ένα κίνημα αλληλεγγύης ανδρών και γυναικών για την ισότητα των φύλων Μελίνα Δασκαλάκη, Δικηγόρος, Δημοτική σύμβουλος στο Δήμο Αθηναίων. Καλημέρα σας, Καλοσωρίζω όλους και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ H Ενσωμάτωση ή η Ένταξη των θεμάτων Ασφάλειας και Υγείας στον τομέα της εκπαίδευσης αποτελεί ζωτικό μέρος της δημιουργίας

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου»

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΜΠΙΛΙΟΥΡΗ ΑΡΓΥΡΗ 2011 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ «ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΕΝΟΣ ΑΓΓΕΙΟΥ» ΘΕΜΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Η παρούσα εργασία αποτελεί το θεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

εργαλείο αξιολόγησης για τη μέτρηση της επιβάρυνσης των μυοσκελετικών παθήσεων πρότυπα περίθαλψης που θα πρέπει να αναμένουν οι πολίτες

εργαλείο αξιολόγησης για τη μέτρηση της επιβάρυνσης των μυοσκελετικών παθήσεων πρότυπα περίθαλψης που θα πρέπει να αναμένουν οι πολίτες Πώς μπορεί να διασφαλιστεί ότι οι άνθρωποι με οστεοαρθρίτιδα και ρευματοειδή αρθρίτιδα λαμβάνουν τη βέλτιστη δυνατή περίθαλψη σε ολόκληρη την Ευρώπη: συστάσεις του EUMUSC.NET Σε συνεργασία με τον EULAR

Διαβάστε περισσότερα

Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας. Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013

Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας. Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013 Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013 Σκοπός τη σημερινής παρουσίασης: αναγνώριση της παρατήρησης ως πολύτιμη

Διαβάστε περισσότερα

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Γιατί ακόμα και όταν η αγάπη είναι δεδομένη, η επικοινωνία είναι κάτι που μαθαίνεται* *Προγράμματα βασισμένα στην «Επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική κρίση και άτομα με αναπηρία στην Κύπρο. Χρίστου Ελπίδα

Οικονομική κρίση και άτομα με αναπηρία στην Κύπρο. Χρίστου Ελπίδα Οικονομική κρίση και άτομα με αναπηρία στην Κύπρο. Πογιατζή Αθανασία Πανεπιστήμιο Κύπρου Χρίστου Ελπίδα Πανεπιστήμιο Κύπρου Φτιάκα Ελένη Πανεπιστήμιο Κύπρου Περίληψη Μέσα στα πλαίσια του ευρύτερου και

Διαβάστε περισσότερα

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά.

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. Γ. Οι μαθητές και τα Μαθηματικά. Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. ΠΙΝΑΚΑΣ 55 Στάση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα;

ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα; ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα; Σύντομη περιγραφή διερεύνησης: Σκοπός αυτής της διερεύνησης ήταν να κάνουν κάποιες υποθέσεις

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα ΔΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Τίτλος: Κατοικίδια ζώα Βαθμίδα: 2 Τάξη: Ε Διάρκεια: 6 Χ 80 Περιγραφή Ενότητας Οι μαθητές/τριες εκφράζουν συναισθήματα και προβληματίζονται για θέματα που αφορούν τα κατοικίδια

Διαβάστε περισσότερα

ρόλο στην προετοιμασία του θέματός μας αποτέλεσε το ιστόγραμμα που φτιάξαμε με τα παιδιά με πράγματα που ήθελαν να μάθουν για τους ζωγράφους.

ρόλο στην προετοιμασία του θέματός μας αποτέλεσε το ιστόγραμμα που φτιάξαμε με τα παιδιά με πράγματα που ήθελαν να μάθουν για τους ζωγράφους. Προπρονήπια Α 2015 ΠΙΝΑΚΕΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗΣ Το δίμηνο Οκτωβρίου-Νοεμβρίου ασχοληθήκαμε με το θέμα «Πίνακες Ζωγραφικής». Αφορμή στάθηκε μια συζήτηση που κάναμε με τα παιδιά για το φθινόπωρο και τις αλλαγές του

Διαβάστε περισσότερα

«Μύθοι μέσα από Ψηφιδωτά»

«Μύθοι μέσα από Ψηφιδωτά» «Μύθοι μέσα από Ψηφιδωτά» ΕΝΟΤΗΤΑ ΣΤΙΣ ΕΙΚΑΣΤΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ ΤΑΞΕΙΣ: Δ - Στ ΟΜΑΔΑ ΕΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΜΑΡΤΙΟΣ 2014 Τάξεις: Δ - Στ ΕΝΟΤΗΤΑ: Μύθοι μέσα από Ψηφιδωτά Διάρκεια: 8 12 Μαθήματα Χ 40 λεπτά (ανάλογα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ τεύχος Β

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ τεύχος Β ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ τεύχος Β Ελένη ΚΑΜΠΕΡΗ - ΤΖΟΥΡΙΑΔΟΥ Σχολική Σύμβουλος Προσχολικής Αγωγής Σταυρούλα ΠΑΝΤΑΖΗ Νηπιαγωγός ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2004 1 λίγα λόγια για τις δραστηριότητες Στο τεύχος αυτό περιλαμβάνονται:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Σχολείο: ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΗ, ΛΕΜΕΣΟΣ Τάξη: Α ΛΥΚΕΙΟΥ Μάθημα: ΙΣΤΟΡΙΑ Θέμα: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ, ενότητα

Διαβάστε περισσότερα

Ο Μ Α Δ Α Ε Ι Κ Α Σ Τ Ι Κ Η Σ Α Γ Ω Γ Η Σ Μ Α Ρ Τ Ι Ο Σ 2014

Ο Μ Α Δ Α Ε Ι Κ Α Σ Τ Ι Κ Η Σ Α Γ Ω Γ Η Σ Μ Α Ρ Τ Ι Ο Σ 2014 Ο Μ Α Δ Α Ε Ι Κ Α Σ Τ Ι Κ Η Σ Α Γ Ω Γ Η Σ Μ Α Ρ Τ Ι Ο Σ 2014 Σ Υ Ν Ε Ρ Γ Α Τ Ι Κ Ε Σ Ε Ι Κ Α Σ Τ Ι Κ Ε Σ Δ Ρ Α Σ Ε Ι Σ Σύντομη Περιγραφή Ενότητας Η ενότητα φέρει τον τίτλο «Εγώ, εσύ, εμείς Συνεργατικές

Διαβάστε περισσότερα

Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ

Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ Συντονισμός χεριού-ματιού Βοηθούν στην ανάπτυξη των κινητικών δεξιοτήτων του παιδιού. Παίζω με τους κύβους

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ Το σχολείο, ως ένας κατεξοχήν κοινωνικός θεσμός, δεν μπορεί να παραμείνει αναλλοίωτο μπροστά στις ραγδαίες

Διαβάστε περισσότερα