Jean Louis André Théodore Géricault. The Madwoman. c

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Jean Louis André Théodore Géricault. The Madwoman. c.1822-23"

Transcript

1 Jean Louis André Théodore Géricault. The Madwoman. c ΠΕΡΙ ΣΧΙΖΟΦΡΕΝΕΙΑΣ Δρ Aντωνάτος Σπύρος Η σχιζοφρένεια αποτελεί μία χρόνια σοβαρή ψυχική πάθηση, η οποία προσβάλλει τον άνθρωπο από αρχαιοτάτων χρόνων. Αποτελεί μια δύσκολα κατανοητή νοσολογική οντότητα για το γενικό πληθυσμό, διότι υπάρχουν μεγάλη παραπληροφόρηση και στίγμα που συνδέονται με αυτή. Τα άτομα που πάσχουν από σχιζοφρένεια θεωρούνται λανθασμένα πως είναι επικίνδυνα, βίαια, διχασμένες προσωπικότητες, χαμηλής νοημοσύνης, τεμπέληδες, αδύναμοι χαρακτήρες. Λόγω της έλλειψης πληροφόρησης και κατανόησης από τους γύρω τους, οι σχιζοφρενείς συχνά νοιώθουν αλλά και είναι απομονωμένοι, χωρίς ευκαιρίες μέσα στη ζωή, κάποιες φορές θύματα βίας ίσως. Ο οποιοσδήποτε άνθρωπος μπορεί να προσβληθεί. Έχει επίπτωση περίπου στο 1% του γενικού πληθυσμού, ασχέτως χώρας, κοινωοικονομικής τάξης και πνευματικής καλλιέργειας (οικουμενική νόσος). Η σχιζοφρένεια συνήθως ξεκινά σε ηλικία μεταξύ 15 και 25 ετών, ενώ μπορεί να εμφανισθεί και αργότερα στη ζωή ενός ατόμου. Οι άντρες φαίνεται πως υπερέχουν ελαφρά στη συχνότητα εμφάνισης της νόσου και τείνουν να προσβάλλονται νωρίτερα σε σχέση με τις γυναίκες. Η σχιζοφρένεια είναι μία από την ομάδα των ψυχικών διαταραχών που είναι γνωστές ως ψυχώσεις. Τα άτομα με τη διαταραχή αυτή μπορεί να ακούνε φωνές τις οποίες άλλοι άνθρωποι γύρω τους δεν αντιλαμβάνονται. Μπορεί να πιστεύουν πως οι άλλοι διαβάζουν το μυαλό τους, ελέγχουν τις σκέψεις τους, ή συνομωτούν για να τους βλάψουν. Κάτι τέτοιο προκαλεί μεγάλο τρόμο στα 1

2 άτομα με τη νόσο και τους ωθεί να αποσυρθούν ή να γίνουν ιδιαίτερα ανήσυχοι και νευρικοί. Οι σχιζοφρενείς μπορεί να μην γίνονται κατανοητοί όταν μιλούν. Μπορεί να κάθονται για ώρες χωρίς να κινούνται ή να μιλούν. Μερικές φορές τα άτομα αυτά εξωτερικά δείχνουν καλά, μέχρι να αρχίσουν να μιλούν για ό,τι πραγματικά σκέφτονται. Τόσο οι οικογένειες όσο και η κοινωνία επηρεάζονται από τη σχιζοφρένεια, επίσης. Πολλοί σχιζοφρενείς αντιμετωπίζουν δυσκολίες στο να κρατήσουν μια εργασία ή να φροντίσουν τους εαυτούς τους, με αποτέλεσμα να εξαρτώνται από τους άλλους και να χρειάζονται συνεχώς βοήθεια και επίβλεψη. Η θεραπεία βοηθά να ανακουφιστούν πολλά από τα συμπτώματα της νόσου, αν και οι περισσότεροι ασθενείς ζουν με αυτά σε όλη τη διάρκεια της ζωής τους (χρόνια νόσος). Όμως πολλά άτομα με σχιζοφρένεια μπορούν να ζήσουν μια ζωή χαρούμενη και σημαντική μέσα στο δικό τους περιβάλλον. Στο πέρασμα των χρόνων έχουν αναπτυχθεί πιο αποτελεσματικές θεραπείες και έχουν εφαρμοστεί πιο εξελιγμένες μέθοδοι κατανόησης των αιτίων της σχιζοφρένειας. Τα πρώτα σημεία της σχιζοφρένειας Οι περισσότεροι άνθρωποι βιώνουν αλλαγές στην αντίληψη και στη συμπεριφορά τους. Όταν αυτά συμβαίνουν μαζί σε πρώιμα στάδια αποκαλούνται πρόδρομη φάση. Αναμέσα στα συμπτώματα που χαρακτηρίζουν την πρόδρομη φάση, συμπεριλαμβάνονται και τα παρακάτω: Αλλαγές από τη φυσιολογική συμπεριφορά, όπως επιδείνωση της εργασιακής απόδοσης ή σοβαρή πτώση της σχολικής επίδοσης Κοινωνική απομόνωση Εμφάνιση ασυνήθιστων πεποιθήσεων Αλλαγές στην αντίληψη του ατόμου, όπως για παράδειγμα η εμπειρία να ακούει στιγμαία θορύβους ή άλλους ήχους που οι γύρω του δεν ακούνε. Η πρόδρομη φάση διαρκεί σχεδόν δύο χρόνια κατά μέσο όρο. Στη συνέχεια, εμφανίζονται τα έκδηλα και καθαρά συμπτώματα της νόσου. Η πρόδρομη φάση νοείται καλύτερα ως μία προειδοποίηση: ένα άτομο που βιώνει την πρόδρομη φάση δεν είναι απαραίτητα σίγουρο πως θα αναπτύξει τη νόσο. 2

3 Τα συμπτώματα της σχιζοφρένειας Τα συμπτώματα της σχιζοφρένειας διαιρούνται σε τρεις μεγάλες κατηγορίες: θετικά συμπτώματα, αρνητικά συμπτώματα καθώς και συμπτώματα από τις ανώτερες γνωστικές λειτουργίες. Θετικά συμπτώματα Ως θετικά συμπτώματα θεωρούνται ψυχωτικές συμπεριφορές που δεν συναντώνται σε υγιή άτομα. Οι άνθρωποι με θετική συμπτωματολογία συχνά "χάνουν την επαφή" με την πραγματικότητα. Τα συγκεκριμένα συμπτώματα έρχονται και φεύγουν. Κάποιες φορές είναι τόσο σοβαρά και άλλοτε ανιχνεύονται δύσκολα, καταστάσεις που εξαρτώνται από το εάν το άτομο λαμβάνει ή όχι φαρμακευτική αγωγή. Στα θετικά συμπτώματα ανήκουν τα εξής: Ψευδαισθήσεις είναι πράγματα που ένα άτομο βλέπει, ακούει, μυρίζει ή αισθάνεται στο σώμα του και τα οποία κανείς άλλος δεν αντιλαμβάνεται. Οι "φωνές" είναι ο πιο συνηθισμένος τύπος ψευδαίσθησης που συναντάται στη σχιζοφρένεια. Πολλοί άνθρωποι με τη διαταραχή αυτή ακούνε φωνές. Οι φωνές μπορεί να μιλούν απευθείας στο άτομο για τη συμπεριφορά του, να του δίνουν διαταγές για να τις εκτελέσει, ή να το προειδοποιούν για τυχόν κινδύνους. Κάποιες φορές οι φωνές συνομιλούν μεταξύ τους σχολιάζοντας το άτομο που νοσεί. Οι άνθρωποι που πάσχουν από σχιζοφρένεια μπορεί να ακούνε φωνές για μεγάλο χρονικό διάστημα, πριν ακόμα τους ανακαλύψουν η οικογένεια και οι φίλοι τους. Άλλοι τύποι ψευδαισθήσεων συμπεριλαμβάνουν τα βιώματα να βλέπουν ανθρώπους ή αντικείμενα που δεν υπάρχουν, να μυρίζουν μυρωδιές που κανείς άλλος δεν αντιλαμβάνεται, καθώς και να αισθάνονται πράγματα όπως αόρατα δάκτυλα να αγγίζουν το σώμα τους όταν δεν υπάρχει κανείς δίπλα τους ή σκουλήκια να περπατούν πάνω τους ή μέσα τους χωρίς να υφίστανται στην πραγματικότητα. Παραληρήματα είναι εσφαλμένες πεποιθήσεις που δεν αποτελούν μέρος της κουλτούρας του ατόμου και παραμένουν ακλόνητες μέσα του. Το άτομο πιστεύει στο παραλήρημά του ακόμη και όταν άλλοι άνθρωποι του αποδεικνύουν με επιχειρήματα πως δεν είναι αληθές ή λογικό. Οι άνθρωποι με σχιζοφρένεια μπορεί να έχουν παραληρήματα που μοιάζουν αλλόκοτα, όπως ότι οι γείτονές τους για παράδειγμα- μπορούν και ελέγχουν τη συμπεριφορά τους με μαγνητικά κύματα. Μπορεί επίσης να πιστεύουν πως οι άνθρωποι στην τηλεόραση απευθύνουν αποκλειστικά σε αυτούς κρυφά μηνύματα, ή πως οι ραδιοφωνικοί σταθμοί αναμεταδίδουν τις σκέψεις τους δυνατά στους άλλους. Κάποιες φορές 3

4 πιστεύουν πως είναι κάποιοι άλλοι, όπως ένα διάσημο ιστορικό πρόσωπο. Μπορεί να έχουν παρανοϊκές παραληρητικές ιδέες και έτσι να πιστεύουν πως οι άλλοι προσπαθούν να τους βλάψουν, να τους εξαπατήσουν, να τους βασανίσουν, να τους δηλητηριάσουν, να τους κατασκοπεύουν, ή να απεργάζονται την δική τους εξόντωση ή των δικών τους ανθρώπων. Αυτές οι τελευταίες πεποιθήσεις ονομάζονται "διωκτικό παραλήρημα". Διαταραχές της σκέψης είναι ασυνήθεις ή δυσλειτουργικοί τρόποι σκέψης. Ένας τύπος διαταραχής της σκέψης αποκαλείται "αποδιοργάνωση του τρόπου σκέψης". Κάτι τέτοιο συμβαίνει όταν ένα άτομο έχει πρόβλημα να οργανώσει τις σκέψεις του ή να τις συνδέσει με λογικό τρόπο. Οι σχιζοφρενείς μπορεί να μιλούν με διαστρεβλωμένο τρόπο που δύσκολα είναι κατανοητός από τρίτους. Ένας άλλος τύπος ονομάζεται "εμποδισμός της σκέψης". Αυτό συμβαίνει όταν το άτομο σταματά απότομα να μιλάει στη μέση μιας σκέψης. Όταν ερωτηθεί γιατί σταμάτησε να μιλάει, το άτομο μπορεί να πει πως ένοιωσε ως εάν οι σκέψεις του να δραπέτευσαν από το κεφάλι του. Τέλος, ένας σχιζοφρενής με διαταραχή στη σκέψη μπορεί να επινοεί λέξεις χωρίς σημασία, ή αλλιώς "νεολογισμούς". Διαταραχές κινητικότητας μπορεί να εμφανίζονται ως σωματική διέγερση. Ένα άτομο με διαταραχή κινητικότητας μπορεί να επαναλαμβάνει ορισμένες κινήσεις ξανά και ξανά (στερεοτυπίες). Στο άλλο άκρο, ένα άτομο μπορεί να περιπέσει σε κατατονία. Ως κατατονία θεωρείται η κατάσταση όπου το άτομο δεν κινείται καθόλου ούτε ανταποκρίνεται στους άλλους. Στις μέρες μας είναι σπάνια, όμως ήταν πιο συχνή όταν δεν υπήρχε αποτελεσματική θεραπεία για τη σχιζοφρένεια. Αρνητικά συμπτώματα Τα αρνητικά συμπτώματα συνδέονται με τη διαταραχή των φυσιολογικών συναισθημάτων και συμπεριφορών. Τα συγκεκριμένα συμπτώματα είναι δύσκολο να αναγνωρισθούν ως μέρος μιας διαταραχής και μπορούν λανθασμένα να θεωρηθούν ως κατάθλιψη ή ως άλλες ψυχικές αποδιοργανώσεις. Σε αυτά συμπεριλαμβάνονται: Συναισθηματική άμβλυνση (το άτομο έχει ανέκφραστο πρόσωπο ή μιλάει με μονότονο ή ανιαρό τρόπο) Έλλειψη ευχαρίστησης (ανηδονία) στην καθημερινή ζωή Ανικανότητα να ξεκινήσει και να υποστηρίξει προγραμματισμένες 4

5 δραστηριότητες Μιλάει λίγο, ακόμα και όταν αναγκασθεί να δράσει αμοιβαία με τον άλλο. Οι ασθενείς με αρνητική συμπτωματολογία χρειάζονται βοήθεια στις καθημερινές τους λειτουργίες. Μπορεί συχνά να αμελούν τη βασική υγιεινή τους. Κάτι τέτοιο τους κάνει να φαίνονται τεμπέληδες ή απρόθυμοι να βοηθήσουν τους εαυτούς τους, αλλά τα προβλήματα είναι συμπτώματα που προκαλούνται από τη σχιζοφρένεια. Γνωστικά συμπτώματα Είναι μάλλον άδηλα. Όπως και τα αρνητικά, τα γνωστικά συμπτώματα μπορεί να είναι δύσκολο να αναγνωρισθούν ως μέρος της διαταραχής. Συχνά, ανιχνεύονται μόνον όταν γίνουν κάποιες δοκιμασίες (τεστ). Σε αυτά συμπεριλαμβάνονται: Φτωχή "εκτελεστική λειτουργικότητα" (η ικανότητα να καταλαβαίνει κάποιος τις πληροφορίες και να τις χρησιμοποιεί κατάλληλα για να αποφασίζει στη ζωή του) Δυσκολία στην προσοχή ή στη συγκέντρωση Προβλήματα με την "εργαζόμενη μνήμη" (η ικανότητα να χρησιμοποιεί κάποιος την πληροφορία αμέσως μόλις τη μαθαίνει- αφορά την επεξεργασία των πληροφοριών). Τα συμπτώματα από τις ανώτερες γνωστικές λειτουργίες συχνά δυσκολεύουν την κανονική ζωή και τον βιοπορισμό του ατόμου. Μπορεί να επιφέρουν μεγάλη συναισθηματική δυστυχία και θλίψη. Πότε αρχίζει η σχιζοφρένεια και ποιος προσβάλλεται Η σχιζοφρένεια προσβάλλει άντρες και γυναίκες, με ελαφρά επικράτηση των αντρών. Είναι όπως προαναφέρθηκε οικουμενική νόσος. Συμπτώματα όπως ψευδαισθήσεις και παραλήρημα συνήθως ξεκινούν ανάμεσα στην ηλικία των 15 με 25 ετών της ζωής ενός ανθρώπου. Οι άντρες τείνουν να εμφανίζουν συμπτώματα λίγο νωρίτερα σε σχέση με τις γυναίκες. Στην πλειονότητα των περιπτώσεων οι άνθρωποι δύσκολα προσβάλλονται από σχιζοφρένεια μετά την ηλικία των 45, αν και μπορεί να εμφανισθεί ακόμα και στην ηλικία των 85 ή και 90 ετών. Σπάνια συμβαίνει στα παιδιά με τον καιρό όμως, αυξάνει η γνώση μας ότι μπορεί να εμφανισθεί σχιζοφρένεια σε παιδική ηλικία. 5

6 Είναι δύσκολο να διαγνωσθεί η σχιζοφρένεια στην εφηβεία. Τα πρώτα σημεία της μπορεί να περιλαμβάνουν μια αλλαγή στην επιλογή των φίλων, μια πτώση στις σχολικές επιδόσεις, προβλήματα στον ύπνο, και ευερεθιστότητα - συμπεριφορές πολύ συνηθισμένες ανάμεσα στους έφηβους. Ένας συνδυασμός παραγόντων μπορεί να βοηθήσει στην πρόβλεψη της νόσου σε πάνω από 80% των νέων οι οποίοι βρίσκονται σε αυξημένο κίνδυνο να αναπτύξουν σχιζοφρένεια. Αυτοί οι παράγοντες αναφέρονται στην απομόνωση κάποιου και στην απόσυρση από τους άλλους, σε μια αύξηση σε ασυνήθιστες σκέψεις και σε καχυποψία, καθώς και σε ένα θετικό οικογενειακό ιστορικό ψύχωσης. Σε νέους ανθρώπους που αναπτύσσουν τη νόσο, το στάδιο της αυτό της ψύχωσης ονομάζεται ως η "πρόδρομη περίοδος". Σχιζοφρένεια και βία Οι άνθρωποι με σχιζοφρένεια δεν είναι συνήθως βίαιοι. Όντως, τα περισσότερα βίαια εγκλήματα δεν διαπράττονται από σχιζοφρενείς παρά το μύθο που επικρατεί περί του αντιθέτου. Παρόλα αυτά, κάποια συμπτώματα συνδέονται με βία, όπως το διωκτικό παραλήρημα ή οι επιτακτικές ακουστικές ψευδαισθήσεις. Η χρήση ψυχοτρόπων ουσιών μπορεί να αυξάνει την πιθανότητα να γίνει βίαιο το άτομο. Εάν ένα άτομο με σχιζοφρένεια γίνει βίαιο, η βία συνήθως κατευθύνεται σε μέλη της οικογένειάς του και τείνει να συμβαίνει μέσα στο σπίτι του. Ο κίνδυνος της βίας από τους σχιζοφρενείς προς τον άλλο είναι μικρός. Όμως, τα άτομα αυτά βλάπτουν τον εαυτό τους επιχειρώντας απόπειρα αυτοκτονίας πολύ πιο συχνά από άλλους. Σχεδόν 10% (ειδικά νέοι ενήλικες) πεθαίνουν αυτοκτονώντας. Είναι δύσκολο να προβλεφθεί ποιος σχιζοφρενής είναι επιρρεπής στην αυτοκτονία. Εάν κάποιος γνωρίζει ασθενή που συζητά γύρω από την αυτοκτονία του ή επιχειρεί κάτι τέτοιο, οφείλει να τον βοηθήσει να αναζητήσει άμεσα βοήθεια από ψυχίατρο. Σχιζοφρένεια και κατάχρηση ψυχοτρόπων ουσιών Κάποιοι άνθρωποι που κάνουν χρήση ψυχοτρόπων ουσιών (πχ, ηρωίνη, κοκαΐνη, χασίς, LSD, crack, αλκοόλ κλπ) εμφανίζουν παρόμοια συμπτώματα με αυτά της σχιζοφρένειας. Για το λόγο αυτό λοιπόν, άτομα που πάσχουν από σχιζοφρένεια μπορεί λανθασμένα να θεωρηθούν ως χρήστες τοξικών ουσιών. Οι περισσότεροι ερευνητές δεν πιστεύουν πως η κατάχρηση ψυχοτρόπων ουσιών προκαλεί σχιζοφρένεια. Όμως, άτομα που νοσούν από τη συγκεκριμένη πάθηση είναι πιο πιθανό να έχουν στο ιστορικό τους κατάχρηση ψυχοτρόπων ουσιών (ακόμα του κοινωνικά αποδεκτού αλκοόλ) σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό. 6

7 Η κατάχρηση ψυχοτρόπων ουσιών καθιστά την όποια θεραπευτική αντιμετώπιση της σχιζοφρένειας λιγότερο αποτελεσματική. Κάποιες τέτοιες ουσίες, όπως το χασίς ή τα ψυχοδιεγερτικά όπως οι αμφεταμίνες και η κοκαΐνη, μπορεί μάλιστα να χειροτερέψουν τα συμπτώματά της. Όντως, η έρευνα έχει καταδείξει πως υπάρχει σημαντική σχέση ανάμεσα στο χασίς και τα σχιζοφρενικά συμπτώματα. Επιπρόσθετα, τα εξαρτημένα από τοξικές ουσίες ψυχωτικά άτομα είναι λιγότερο πιθανό να ακολουθήσουν ένα θεραπευτικό σχεδιασμό. Σχιζοφρένεια και κάπνισμα Η εξάρτηση από τη νικοτίνη αποτελεί την πιο κοινή μορφή κατάχρησης ψυχοτρόπων ουσιών ανάμεσα στους σχιζοφρενείς. Εμφανίζουν τρεις φορές μεγαλύτερη αναλογία σε σχέση με το γενικό πληθυσμό ( 75 έως 90% έναντι 25 έως 30%, αντίστοιχα). Η διακοπή του καπνίσματος μπορεί να είναι ιδιαίτερα δύσκολη για τους σχιζοφρενείς, καθότι η απόσυρση της νικοτίνης μπορεί να χειροτερέψει την ψυχωτική συμπτωματολογία τους για κάποιο χρονικό διάστημα. Στρατηγικές διακοπής που εμπεριέχουν και την αντικατάσταση της νικοτίνης από άλλη ουσία μπορεί και κάνουν πιο εύκολη την υπόθεση διακοπής του καπνίσματος για τους ασθενείς. Οι γιατροί που ασχολούνται με τη σχιζοφρένεια οφείλουν να παρακολουθούν με μεγάλη προσοχή την ανταπόκριση των ασθενών τους στην αντιψυχωτική αγωγή που λαμβάνουν, εάν ο ασθενής αποφασίσει να αρχίσει ή να διακόψει το κάπνισμα. Παράγοντες που προκαλούν τη σχιζοφρένεια Οι ειδικοί πιστεύουν πως η σχιζοφρενική νόσος προκαλείται από ποικίλους παράγοντες. Γονίδια και περιβάλλον. Οι επιστήμονες γνωρίζουν από παλιά πως η σχιζοφρένεια διατρέχει μέσα στις οικογένειες. Η νόσος εμφανίζει επίπτωση περίπου 1% στο γενικό πληθυσμό, όμως συμβαίνει κατά μέσο όρο γύρω στο 10% των ατο μων που ε χουν συγγενη α βαθμου που πα σχει απο αυτη, ο πως πατέρα ή μητέρα, αδελφό ή αδελφή. Άτομα με σχιζοφρενει ς συγγενει ς β βαθμού (θείες, θείοι, παππούς, γιαγιά, ή εξαδέλφια) επίσης αναπτύσσουν τη νόσο πιο συχνά σε σχέση με το γενικό πληθυσμό. Ο σχετικός κίνδυνος είναι υψηλότερος για τον ομοζυγωτικό δίδυμο ενός ατόμου με σχιζοφρένεια, ο οποίος έχει πιθανότητα 40-65% για να εμφανίσει τη νόσο. 7

8 Κληρονομούμε τα γονίδια μας και από τους δύο γονείς. Οι επιστήμονες πιστεύουν πως αρκετά γονίδια συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο σχιζοφρένειας, αλλά κανένα γονίδιο δεν προκαλεί από μόνο τη νόσο. Πράγματι, πρόσφατες μελέτες έχουν καταδείξει πως άτομα με σχιζοφρένεια τείνουν να εμφανίζουν υψηλότερες αναλογίες σπάνιων γενετικών μεταλλάξεων. Αυτές οι γενετικές διαφορές περιλαμβάνουν εκατοντάδες διαφορετικά γονίδια και πιθανόν διαταράσσουν την εγκεφαλική ανάπτυξη. Κάποιες άλλες πρόσφατες μελέτες προτείνουν πως η σχιζοφρένεια μπορεί να είναι η μερική κατάληξη όταν ένα σημαντικό γονιδίωμα που αποτελεί το κλειδί επιφέρει σοβαρές εγκεφαλικές χημικές δυσλειτουργίες. Το πρόβλημα αυτό μπορεί να επηρεάζει το τμήμα εκείνο του εγκεφάλου που αφορά την ανάπτυξη ανώτερων λειτουργικών δεξιοτήτων. Η έρευνα στο συγκεκριμένο γονιδίωμα συνεχίζεται, και επομένως δεν μπορούμε ακόμα να χρησιμοποιήσουμε τις γενετικές πληροφορίες για την πρόβλεψη του ποιος θα εμφανίσει τη νόσο τελικά. Στο εξωτερικό (ΗΠΑ) όμως, κάποιες δοκιμασίες που ελέγχουν το γονιδίωμα κάποιου ατόμου όπως εκείνη με δείγμα σιέλου μπορούν να αποφανθούν εάν ένα άτομο βρίσκεται σε σχετικό κίνδυνο να εμφανίσει ειδικές παθήσεις, πχ σχιζοφρένεια. Παρόλα αυτά, οι επιστήμονες δεν γνωρίζουν ακόμα επακριβώς τα πάντα γύρω από το γονιδίωμα και τις παραλλαγές του που τυχόν συμβάλλουν στη σχιζοφρένεια. Όσα γνωρίζουμε αυξάνουν τον κίνδυνο μόνο σε μικρό ποσοστό. Ως εκ τούτου, αυτές οι δοκιμασίες που ελέγχουν το γονιδίωμα είναι μάλλον απίθανο να μας δώσουν μία πλήρη εικόνα του σχετικού κινδύνου για την εμφάνιση ψυχικών διαταραχών, όπως η σχιζοφρένεια. Επιπρόσθετα, απαιτούνται πιο πολλά από το γονιδίωμα προκειμένου να προκληθεί η διαταραχή. Οι επιστήμονες θεωρούν πως οι αλληλεπιδράσεις ανάμεσα στα γονίδια και στο περιβάλλον είναι απαραίτητες προκειμένου να εμφανιστεί η νόσος. Πολλοί περιβαλλοντικοί παράγοντες ενδέχεται να εμπλέκονται, όπως έκθεση σε ιούς ή κακή διατροφή πριν τη γέννηση, προβλήματα περιγενετικά, και άλλοι άγνωστοι ακόμα ψυχοκοινωνικοί παράγοντες (πχ το stress). Πάντως η σχιζοφρένεια δεν θεωρείται ως μία απόλυτα κληρονομική νόσος. Οι επιστήμονες μαθαίνουν συνεχώς όλο και περισσότερα για τη βιοχημεία του εγκεφάλου και τη συσχέτισή της με τη σχιζοφρένεια. Διαφορετική εγκεφαλική βιοχημεία και δομή. Οι επιστήμονες πιστεύουν πως συμβαίνει κάποια ανισορροπία στις πολύπλοκες, αλληλένδετες χημικές αντιδράσεις του εγκεφάλου στις οποίες εμπλέκονται οι νευρομεταβιβαστές ντοπαμίνη και γλουταμινικό οξύ -ίσως κάποιοι άλλοι- και πως αυτό παίζει ρόλο 8

9 στη σχιζοφρένεια. Ως νευρομεταβιβαστές θεωρούνται ουσίες που επιτρέπουν στα εγκεφαλικά κύτταρα να επικοινωνούν μεταξύ τους. Οι γνώσεις μας πάνω σε αυτά εμπλουτίζονται συνεχώς. Φαίνεται επίσης πως υφίστανται κάποιες μικρές διαφορές στον εγκέφαλο ατόμων με σχιζοφρένεια σε σχέση με των υγιών. Για παράδειγμα, οι κοιλίες του εγκεφάλου κοιλότητες στο κέντρο του εγκεφάλου γεμάτες με υγρόανευρίσκονται να είναι μεγαλύτερες σε κάποιους ασθενείς. Τα άτομα με τη νόσο εμφανίζουν επιπλέον την τάση να έχουν λιγότερη φαιά εγκεφαλική ουσία, ενώ κάποιες περιοχές του εγκεφάλου μπορεί να έχουν μεγαλύτερη ή μικρότερη δραστηριότητα. Μελέτες εγκεφάλων μετά θάνατον έχουν αναδείξει διαφορές σε εγκεφάλους ασθενών με σχιζοφρένεια. Οι επιστήμονες βρήκαν μικρές αλλαγές στην κατανομή ή στα χαρακτηριστικά των εγκεφαλικών κυττάρων, οι οποίες πιθανόν να συνέβησαν πριν τη γέννηση. Κάποιοι ειδικοί πιστεύουν πως προβλήματα στην εγκεφαλική ανάπτυξη κατά την εγκυμοσύνη μπορούν να οδηγήσουν σε λανθασμένες επικοινωνίες. Το πρόβλημα μπορεί να μην εμφανιστεί μέχρι την εφηβεία του ατόμου. Ο εγκέφαλος υπόκειται μεγάλες αλλαγές κατά την εφηβεία, και αυτές οι αλλαγές μπορεί να πυροδοτήσουν ψυχωτικά συμπτώματα. Οι επιστήμονες έχουν μάθει παρά πολλά για τη σχιζοφρένεια, όμως χρειάζεται περισσότερη έρευνα προκειμένου να εξηγηθεί πως αυτή αναπτύσσεται. Ευαλωτότητα και stress Η ψυχική ευαλωτότητα του ατόμου απέναντι στη σχιζοφρένεια αποκτάται μέσα από μια γενετική προδιάθεση, ή ως αποτέλεσμα κάποιας περιβαλλοντικής επίδρασης στον εγκέφαλο (εγκεφαλική βλάβη). Σε ένα ευάλωτο ψυχολογικό υπόστρωμα μπορεί να επιδράσουν πρώιμες τραυματικές εμπειρίες ( πχ, ένα ιστορικό ψυχωτικής διαταραχής της μητέρας ή του πατέρα), κάποια τυχόν περιγενετική επιπλοκή (π.χ. ανοξία του νεογνού) ή ένας εγκεφαλικός τραυματισμός. Ως stress μπορούμε να θεωρήσουμε σημαντικά γεγονότα ζωής (π.χ. ο θάνατος προσφιλούς προσώπου, η μετακίνηση σε άλλη πόλη, κλπ), την κατάχρηση αλκοόλ και άλλων ψυχοτρόπων ουσιών ή κάποιες στρεσογόνες συνθήκες ζωής (π.χ. μεγάλα οικονομικά προβλήματα ή έντονες οικογενειακές διαμάχες). Ο βαθμός της ευαλωτότητας κυμαίνεται από άτομο σε άτομο. Παρομοίως, το επίπεδο του stress που μπορεί να πυροδοτήσει την ψύχωση πολύ πιθανό να διαφέρει για κάθε άτομο. Για παράδειγμα, ένας άνθρωπος με χαμηλή ευαισθησία μπορεί να αντέξει ένα υψηλό επίπεδο stress χωρίς να βιώσει ψύχωση, ενώ ένα άτομο με υψηλή ευαλωτότητα μπορεί να αντέξει μόνο ένα χαμηλό επίπεδο 9

10 stress χωρίς να εμφανίσει ψύχωση. Τρόποι αντιμετώπισης της σχιζοφρένειας Εξαιτίας του ότι παραμένουν ακόμη άγνωστα τα αίτια που προκαλούν τη σχιζοφρένεια, οι διάφορες προτεινόμενες θεραπείες εστιάζουν στο να εξαλείψουν ή τέλος πάντων να απαλύνουν τα συμπτώματα της νόσου. Οι θεραπείες συμπεριλαμβάνουν τα αντιψυχωτικά φάρμακα καθώς και ποικίλες ψυχοκοινωνικές και ψυχοθεραπευτικές παρεμβάσεις. Αντιψυχωτικά φάρμακα Τα αντιψυχωτικά φάρμακα για πρώτη φορά διατέθηκαν για την αντιμετώπιση της νόσου στα μέσα της δεκαετίας του Τα πρώτα ονομάσθηκαν κλασσικά ή τυπικά αντιψυχωτικά. Μερικά από τα πιο συχνά χρησιμοποιούμενα κλασσικά φάρμακα είναι τα εξής: Χλωροπρομαζίνη (Largactil) Αλοπεριδόλη(Aloperidin) Τριφθοριοπεραζίνη (Stelazine) Πενφλουριδόλη (Flupidol) Πιμοζίδη (Pirium) Λεβοπρομαζίνη (Nozinan) Ζουκλοπενθιξόλη (Clopixol) Σουλπιρίδη(Dogmatyl) Πιπαμπερόνη (Dipiperon) Αμισουλπρίδη (Solian). Στη δεκαετία του 1990, νέα αντιψυχωτικά σκευάσματα βγήκαν στην αγορά. Ονομάσθηκαν δεύτερης γενιάς ή άτυπα αντιψυχωτικά. Ένα από αυτά, η κλοζαπίνη (Leponex) θεωρείται ως αποτελεσματικό καθώς αντιμετωπίζει ψυχωτικής τάξης συμπτώματα, δηλαδή ψευδαισθήσεις, παραλογισμούς, επιθετική συμπεριφορά. Μερικές φορές όμως η κλοζαπίνη προκαλεί ένα σοβαρό πρόβλημα που ονομάζεται ακοκκιοκυτταραιμία (σοβαρή πτώση των λευκών αιμοσφαιρίων του αίματος όπου το άτομο δεν 10

11 μπορεί να αντιμετωπίσει τυχόν λοιμώξεις). Οι ασθενείς που λαμβάνουν κλοζαπίνη πρέπει να υποβάλλονται σε μέτρηση των λευκών αιμοσφαιρίων σε εβδομαδιαία βάση στην έναρξη της θεραπείας, κάτι που δυσκολεύει τη συμμόρφωση τους. Παρόλα αυτά η κλοζαπίνη είναι ένα δυνητικά αποτελεσματικό φάρμακο σε όσους σχιζοφρενείς δεν ανταποκρίνονται σε άλλα αντιψυχωτικά φάρμακα. Μπορείτε για του λόγου το αληθές να αναζητήσετε δημοσιεύσεις μου σχετικές με την κλοζαπίνη στα Ένθετα "Ψυχιατρική" ή "Ψυχοφαρμακολογία" στην ιστοσελίδα που τώρα βρίσκεσθε. Κάποια άλλα άτυπα αντιψυχωτικά φάρμακα, και για τα οποία ο κίνδυνος πρόκλησης ακοκκυτταραιμίας στους ασθενείς είναι ελάχιστος έως μηδαμινός, είναι τα εξής: Ρισπεριδόνη (Risperdal) Ολανζαπίνη (Zyprexa) Κουετιαπίνη (Seroquel) Ζιπρασιδόνη (Geodon) Αριπιπραζόλη(Abilify) Παλιμπεριδόνη (Invega). Όταν ο ψυχίατρος συμφωνεί πως η θεραπεία μπορεί να σταματήσει, θα πρέπει να μειώνεται σταδιακά το φάρμακο και ποτέ να μη διακόπτεται απότομα. Ανεπιθύμητες ενέργειες των αντιψυχωτικών Κάποιοι ασθενείς αναφέρουν ανεπιθύμητες ενέργειες μόλις αρχίσουν να λαμβάνουν τα συγκεκριμένα φάρμακα. Οι περισσότερες από αυτές περνούν μέσα σε λίγες ημέρες, ενώ συχνά μπορούν να αντιμετωπισθούν επιτυχώς. Κατά τη γνώμη μου, άτομα που λαμβάνουν την όποια αντιψυχωτική αγωγή είναι σοφότερο να μην οδηγούν μέχρι τουλάχιστον να προσαρμοστούν στη νέα συνθήκη. Τα αντιψυχωτικά φάρμακα ελαττώνουν τα αντανακλαστικά αντίδρασης στους ασθενείς και μπορεί σε απειροελάχιστο χρόνο να προκληθεί ατύχημα με δυσάρεστες συνέπειες για όλους ασθενείς, θύματα, γιατρούς. Στις συνήθεις ανεπιθύμητες ενέργειες των αντιψυχωτικών συμπεριλαμβάνονται και οι εξής: Υπνηλία ή λήθαργος Ζάλη (ιδίως όταν αλλάζει το άτομο θέσεις) Θόλωση στην όραση 11

12 Ορθοστατική υπόταση, ταχυκαρδία ή άλλη αρρυθμία Ευαισθησία στην έκθεση στον ήλιο Δερματικό εξάνθημα Διαταραχές εμμηνορρυσίας στις γυναίκες ή επιβράδυνση στην εκσπερμάτωση στους άνδρες Μεταβολές στη libido. Τα άτυπα αντιψυχωτικά φάρμακα μπορούν να προκαλέσουν κάποια αύξηση στο σωματικό βάρος των ασθενών όσο και αλλαγή στο μεταβολισμό τους, άλλοτε σε άλλο βαθμό.κάτι τέτοιο συνεπάγεται αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης σακχαρώδους διαβήτη και υπερχοληστεριναιμίας. Οι ασθενείς οφείλουν λοιπόν να ελέγχουν το σωματικό τους βάρος, καθώς και τα επίπεδα σακχάρου και λιπιδίων σε τακτική βάση και να ενημερώνουν τον ψυχίατρο σχετικά με την κατάστασή τους. Πιο συχνά τα τυπικά αντιψυχωτικά - ίσως και κάποια άτυπα σε μεγάλες δόσειςείναι δυνατό να επιφέρουν ανεπιθύμητες ενέργειες που σχετίζονται με τις σωματικές κινήσεις του ατόμου - τα λεγόμενα εξωπυραμιδικά συμπτώματαόπως: Δυσκαμψία Δυστονία (επίμονοι μυϊκοί σπασμοί, τινάγματα) Παρκινσονικός τρόμος Σωματική ανησυχία, ακαθησία. Η μακροχρόνια χρήση των κλασσικών νευροληπτικών μπορεί να οδηγήσει σε μία κατάσταση που ονομάζεται όψιμη δυσκινησία. Παλαιότερα ήταν πιο συχνή καθότι τα τυπικά αντιψυχωτικά είχαν την πρωτοκαθεδρία στην αντιμετώπιση της σχιζοφρένειας. Η όψιμη δυσκινησία μπορεί να εκδηλωθεί κατά τη διάρκεια ή μετά τη διακοπή της θεραπείας. Προκαλούνται ανώμαλες κινήσεις που το άτομο δεν μπορεί να ελέγξει. Συνήθως αφορούν τους περιστοματικούς μυς, τους μυς της παρειάς και της γλώσσας. Κυμαίνεται από ελαφριά έως σοβαρού βαθμού, ενώ σε κάποιους ανθρώπους αφήνει μόνιμη αναπηρία. Μερικές φορές τα άτομα με όψιμη δυσκινησία επανέρχονται μερικώς ή πλήρως μετά την διακοπή της αγωγής. Η κατάσταση αυτή συμβαίνει πιο σπάνια σε ασθενείς που βρίσκονται σε θεραπεία με άτυπα αντιψυχωτικά. Χρειάζεται η στενή συνεργασία με τον ψυχίατρο εάν εμφανιστεί κάτι τέτοιο πριν αποφασιστεί η διακοπή λήψης του φαρμάκου. 12

13 Ο τρόπος λήψης των αντιψυχωτικών και η ανταπόκριση των ασθενών σε αυτά Τα αντιψυχωτικά συνήθως λαμβάνονται είτε σε χάπι είτε σε υγρό. Ορισμένα είναι σε ενέσιμη μορφή και χορηγούνται μία ή δύο φορές το μήνα. Κάποια από τα συμπτώματα πρώτης γραμμής που αφορούν τη σχιζοφρένεια, όπως η ανησυχία ή διέγερση που βιώνουν οι ασθενείς και οι ψευδαισθήσεις, συνήθως παρέρχονται μέσα σε λίγες ημέρες. Κάποια άλλα, όπως οι παραληρητικές ιδέες, υποχωρούν σε λίγες εβδομάδες. Κατά μέσο όρο γύρω στις έξι εβδομάδες, οι περισσότεροι ψυχωτικοί ασθενείς θα εμφανίσουν σημαντική βελτίωση στα συμπτώματα της νόσου. Όμως, οι ασθενείς ανταποκρίνονται με διαφορετικό τρόπο στις αντιψυχωτικές αγωγές που λαμβάνουν, ενώ κανείς δεν μπορεί να πει εκ των προτέρων πώς ένα άτομο θα ανταποκριθεί θετικά, μερικώς ή καθόλου, είτε με πολλαπλές ανεπιθύμητες ενέργειες. Μερικές φορές ένα άτομο χρειάζεται να δοκιμάσει κάμποσες αγωγές μέχρι να βρεθεί η σωστή για αυτό. Ψυχίατρος και ασθενής πρέπει να συνεργαστούν οπωσδήποτε προκειμένου να βρεθεί η καλύτερη αγωγή ή ο κατάλληλος συνδυασμός φαρμάκων, καθώς και η ιδανική δοσολογία. Ορισμένοι άνθρωποι μπορεί να εμφανίσουν υποτροπή στη νόσο τους, δηλαδή τα συμπτώματά τους να επανέλθουν, ή έξαρση της ψυχοπαθολογίας τους, δηλαδή τα συμπτώματά τους να χειροτερέψουν. Συνήθως, οι υποτροπές συμβαίνουν όταν οι άνθρωποι σταματούν να λαμβάνουν την αγωγή τους, ή όταν τη λαμβάνουν περιστασιακά. Κάποιοι ασθενείς σταματούν την αγωγή τους διότι αισθάνονται καλύτερα ή πιστεύουν πως δεν χρειάζεται να τη συνεχίσουν άλλο. Όμως οι ασθενείς δεν πρέπει να σταματούν να λαμβάνουν την αντιψυχωτική αγωγή χωρίς να συμβουλευτούν πρώτα τον ψυχίατρο. Όταν ο ψυχίατρος συμφωνήσει να σταματήσουν την αγωγή, θα πρέπει να βαθμιαία να τη διακόπτουν και όχι απότομα. Ο τρόπος που τα αντιψυχωτικά αλληλεπιδρούν με άλλες φαρμακευτικές αγωγές Τα αντιψυχωτικά μπορεί να επιφέρουν δυσάρεστες ή επικίνδυνες ανεπιθύμητες ενέργειες όταν λαμβάνονται μαζί με άλλες σοβαρές αγωγές. Για το λόγο αυτό, ο ψυχίατρος οφείλει να γνωρίζει το ιστορικό των φαρμάκων που χορηγούνται στους ασθενείς του και μάλιστα με κάθε λεπτομέρεια. Οι ψυχίατροι χρειάζεται 13

14 να γνωρίζουν όχι μόνο τα αντιψυχωτικά που χορηγούν αλλά και τα φάρμακα που λαμβάνονται από τους ασθενείς χωρίς συνταγή, τα συμπληρώματα διατροφής, τις βιταμίνες ή τα όποια φυτικά σκευάσματα. Οι ασθενείς επίσης είναι απαραίτητο να συζητήσουν την όποια λήψη αλκοόλ ή άλλων ψυχοτρόπων ουσιών με τον ψυχίατρό τους. Ψυχοκοινωνικές θεραπείες Οι θεραπείες αυτές μπορούν να βοηθήσουν όσα άτομα πάσχουν από σχιζοφρένεια και τα οποία είναι ήδη σταθεροποιημένα με αντιψυχωτική αγωγή. Οι ψυχοκοινωνικές θεραπείες βοηθούν τους συγκεκριμένους ασθενείς για να συνδιαλλαγούν με τις καθημερινές προκλήσεις της νόσου, όπως η δυσκολία επικοινωνίας, η αυτοφροντίδα, η εργασία, καθώς και η δημιουργία και η διατήρηση αμοιβαίων σχέσεων. Μηχανισμοί μάθησης και αντιμετώπισης προβλημάτων επιτρέπουν στους ανθρώπους που νοσούν από σχιζοφρένεια να κοινωνικοποιηθούν και να παρακολουθήσουν το σχολείο τους ή να εργασθούν. Οι ασθενείς που δέχονται ψυχοκοινωνική θεραπεία είναι περισσότερο πιθανό να συνεχίσουν να λαμβάνουν την αγωγή τους, και είναι λιγότερο πιθανό να υποτροπιάσουν ή να χρειασθεί να νοσηλευτούν. Ο θεραπευτής μπορεί να βοηθήσει τους ασθενείς να κατανοήσουν καλύτερα την κατάστασή τους και να προσαρμοστούν ζώντας με τη σχιζοφρένεια. Επίσης μπορεί να παρέχει εκπαίδευση σχετικά με τη διαταραχή, τα συνήθη συμπτώματα ή προβλήματα που τυχόν βιώνουν οι ασθενείς, καθώς και τη σημασία και σοβαρότητα του να παραμένουν στην αντιψυχωτική αγωγή τους. Εκπαίδευση και απόκτηση δεξιοτήτων για την αντιμετώπιση της νόσου. Τα άτομα με σχιζοφρένεια μπορεί να διαδραματίσουν ενεργό ρόλο στη διαχείριση της αρρώστιας τους. Αφότου οι ασθενείς μάθουν βασικά δεδομένα σχετικά με τη σχιζοφρένεια και τη θεραπεία της, μπορούν να αποφασίζουν όντας ενήμεροι σχετικά με τη φροντίδα τους. Εάν γνωρίζουν πώς να ανιχνεύουν τα πρώιμα σημάδια της υποτροπής και να σχεδιάζουν πως θα ζητήσουν βοήθεια, οι ασθενείς μπορεί να επιτύχουν να προλαμβάνουν τις υποτροπές. Επίσης μπορεί να χρησιμοποιούν κάποιες δεξιότητες προκειμένου να αντιμετωπίσουν επίμονα συμπτώματα της νόσου τους. Ολοκληρωμένη θεραπεία σε τυχόν ταυτόχρονη κατάχρηση ψυχοτρόπων ουσιών. Η κατάχρηση ψυχοτρόπων αποτελεί την πιο κοινή συντρέχουσα διαταραχή σε άτομα με σχιζοφρένεια. Προγράμματα σχιζοφρένειας σε συνδυασμό με προγράμματα απεξάρτησης βοηθούν τα μέγιστα τους ασθενείς αυτούς. 14

15 Απόκτηση κοινωνικών δεξιοτήτων και αποκατάσταση. Η αποκατάσταση δίνει έμφαση σε κοινωνική και επαγγελματική εκπαίδευση στα άτομα με σχιζοφρένεια με σκοπό να λειτουργήσουν μέσα στην κοινότητα που ζουν. Καθότι η νόσος συνήθως εμφανίζεται σε νέα άτομα και στη διάρκεια των κρίσιμων για την επαγγελματική τους αποκατάσταση ετών (ηλικίες 18 έως 35), και επειδή η ίδια η νόσος δυσχεραίνει τη φυσιολογική σκέψη και λειτουργία, οι περισσότεροι ασθενείς δεν έχουν τη δυνατότητα εκπαίδευσης στις δεξιότητες που απαιτούνται σε μια εργασία. Τα προγράμματα αποκατάστασης μπορεί να συμπεριλαμβάνουν εκπαίδευση και συμβουλευτική πάνω στην εργασία, διαχείριση χρημάτων, βοήθεια στην εκμάθηση να χρησιμοποιούνται τα μέσα μαζικής μεταφοράς, καθώς και ευκαιρίες για άσκηση πάνω στην ικανότητα επικοινωνίας. Τα προγράμματα αποκατάστασης δουλεύουν ικανοποιητικά όταν περικλείουν τόσο εκπαίδευση πάνω στην εργασία όσο και ειδική θεραπεία σχεδιασμένη για να βελτιώνονται οι γνωστικές δεξιότητες του ατόμου που πάσχει. Τα προγράμματα αυτά βοηθούν τους ασθενείς να κρατήσουν την εργασία τους, να θυμούνται σημαντικές λεπτομέρειες και να βελτιώσουν τη λειτουργικότητά τους. Εκπαίδευση της οικογένειας. Οι παρεμβάσεις στην οικογένεια και οι οικογενειακές θεραπείες παίζουν κρίσιμο ρόλο στην υποβοήθηση της θεραπείας και της ανάρρωσης επειδή οι περισσότεροι ασθενείς εξακολουθούν να ζουν με τις οικογένειές τους ή μετά από μια κρίση ή νοσηλεία έχουν επιστρέψει στην οικογενειακή στέγη. Ελλείψει άλλου μέσου, τα μέλη της οικογένειας γίνονται το εξ ορισμού σύστημα θεραπείας για πολλούς ασθενείς. Όπως ακριβώς δεν πρέπει κανείς να περιμένει από τους ασθενείς να γνωρίζουν για τη σχιζοφρένεια όταν αρρωσταίνουν για πρώτη φορά, έτσι δεν πρέπει να περιμένουμε και από τα μέλη των οικογενειών τους να κατανοούν τη νόσο ή με ποιο τρόπο μπορούν να βοηθήσουν αποτελεσματικότερα τους αγαπημένους τους που νοσούν. Επομένως είναι σημαντικό για τα μέλη μιας οικογένειας να γνωρίζουν όσο περισσότερα σχετικά με τη συγκεκριμένη νόσο- συμπτωματολογία, αποτελεσματικές θεραπείες, πρόγνωση. Με τη βοήθεια του θεραπευτή, τα μέλη της οικογένειας μπορεί να εκπαιδευτούν σε στρατηγικές αντιμετώπισης των πολλών αγχογόνων καταστάσεων που συνδέονται με τη φροντίδα του αγαπημένου τους προσώπου που πάσχει και σε δεξιότητες για την επίλυση προβλημάτων. Με αυτό τον τρόπο η οικογένεια με τη σειρά της μπορεί να βοηθήσει το αγαπημένο της πρόσωπο να ακολουθήσει την αγωγή του αλλά και να παραμείνει σε αυτή όσο χρονικό διάστημα χρειάζεται. Οι οικογένειες επίσης πρέπει να μάθουν τις δομές όπου παρέχεται τακτική παρακολούθηση για τους ασθενείς. Οι συγγενείς τείνουν να βιώνουν τη μεγαλύτερη ψυχική δυσφορία μέσα στα δύο-τρία πρώτα έτη της νόσου. Εκείνο που φαίνεται να συνδέεται με τη 15

16 δυσφορία αυτή είναι, κατά κύριο λόγο, το πώς οι ίδιοι εκτιμούν ότι η νόσος του αγαπημένου τους επιδρά μέσα στους εαυτούς τους. Επίσης, εξαιτίας της πρώιμη εμπλοκής των μελών της οικογένειας, είναι απαραίτητη η πρόληψη της ψυχικής τους εξουθένωσης (burn out) μέσω της μείωσης της επιβάρυνσης των ατόμων που φροντίζουν τον ασθενή. Γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία. Το είδος αυτό της ψυχοθεραπείας εστιάζει στον τρόπο σκέψης και συμπεριφοράς των ασθενών. Βοηθά τους ασθενείς που υποφέρουν από ανθεκτικά συμπτώματα ακόμα και εάν λαμβάνουν αγωγή. Ο θεραπευτής διδάσκει τα άτομα με σχιζοφρένεια πώς να δοκιμάζουν στην πράξη την ισχύ των σκέψεών τους και των αντιλήψεών τους, πώς να μην ακούνε φωνές, και πώς να διαχειρίζονται τα συμπτώματά τους ολοκληρωτικά. Η θεραπεία μπορεί να βοηθήσει να μειωθεί η σοβαρότητα των συμπτωμάτων και να μειωθεί ο κίνδυνος της υποτροπής. Ατομική ψυχοθεραπεία. Περιλαμβάνει τακτικές προγραμματισμένες συνεδρίες ανάμεσα στον ασθενή και έναν ψυχίατρο ή κάποιον άλλο ειδικό ψυχικής υγείας. Οι συνεδρίες μπορεί να εστιάζουν σε τρέχοντα ή παρελθόντα προβλήματα, εμπειρίες, σκέψεις, συναισθήματα ή σκέψεις. Το να μοιράζονται οι ασθενείς τα βιώματά τους με έναν κατάλληλα εκπαιδευμένο άτομο αλλά και με ικανότητα να τους κατανοεί ("να μπαίνει στα παπούτσια τους, όσο χρειάζεται", όπως λέγω σχετικά) να συζητάει για τον κόσμο τους με κάποιον έξω από αυτόν- τα άτομα που πάσχουν από σχιζοφρένεια μπορεί να καταλάβουν σιγά σιγά περισσότερα για τα προβλήματα σχετικά με τους εαυτούς τους και τα προβλήματά τους. Μπορούν επίσης να μάθουν να ξεχωρίζουν το λογικό από το παράλογο και το διαταραγμένο. Πρόσφατες μελέτες αποδεικνύουν πως υποστηρικτική, προσανατολισμένη προς την πραγματικότητα, ατομική ψυχοθεραπεία, καθώς και γνωσιακές-συμπεριφορικές προσεγγίσεις που διδάσκουν δεξιότητες αντιμετώπισης και επίλυσης προβλημάτων, μπορούν να είναι ευεργετικές για τους ασθενείς με σχιζοφρένεια. Όμως,η ψυχοθεραπεία δεν πρέπει να υποκαθιστά την αντιψυχωτική φαρμακευτική αγωγή, ενώ είναι πιο βοηθητική εφόσον οι ασθενείς έχουν λάβει αγωγή καταρχάς και τα συμπτώματά τους έχουν περιοριστεί. Προσωπικά πιστεύω και υπηρετώ την ψυχαναλυτικού τύπου υποστηρικτική ψυχοθεραπεία για την αντιμετώπιση των ψυχώσεων, πάντοτε σε συνδυασμό με τη φαρμακοθεραπεία. Μπορεί κάποιος/α που ενδιαφέρεται σχετικά, να ανατρέξει στις ένθετες σχετικές σελίδες του ιστότοπου αυτού που βρισκόμαστε για του λόγου το αληθές (π.χ., "Ψυχιατρική", "Ψυχοφαρμακολογία", "Ψυχανάλυση", " Αρθρα-Δημοσιεύσεις-Ομιλίες" κλπ). Ομάδες αυτοβοήθειας. Οι συγκεκριμένες ομάδες για ανθρώπους με σχιζοφρένεια και τις οικογένειές τους έχουν πληθύνει τώρα τελευταία. Δεν εμπλέκονται συνήθως σε αυτές οι επαγγελματίες θεραπευτές, αλλά μέλη της 16

17 ομάδας υποστηρίζουν και ανακουφίζουν κάθε άλλον/η που συμμετέχει. Τα μέλη της ομάδας αυτοβοήθειας γνωρίζουν πως και οι άλλοι αντιμετωπίζουν τα ίδια προβλήματα, γεγονός που μπορεί να βοηθήσει τον οποιοδήποτε να αισθανθεί λιγότερο απομονωμένος. Το δίκτυο αλληλεγγύης που αναπτύσσεται μέσα στις ομάδες αυτοβοήθειας μπορεί επίσης να ωθήσει τις οικογένειες να εργαστούν μαζί προκειμένου να διεκδικήσουν περισσότερη επιστημονική έρευνα, περισσότερα νοσοκομειακά και κοινωνικά προγράμματα θεραπείας. Επίσης, οι ομάδες μπορούν να προσελκύσουν τη δημόσια προσοχή σχετικά με τις διακρίσεις που υφίστανται όσοι/όσες πάσχουν από τη νόσο. Αφότου οι ασθενείς μάθουν σημαντικά δεδομένα σχετικά με τη σχιζοφρένεια και την αντιμετώπισή της, είναι σε θέση πια να λαμβάνουν τεκμηριωμένες αποφάσεις σχετικά με τη φροντίδα τους. Πώς μπορούμε να βοηθήσουμε ένα άτομο με σχιζοφρένεια Οι άνθρωποι με σχιζοφρένεια μπορούν να βοηθηθούν από επαγγελματίες τόσο με προγράμματα στο σπίτι όσο και στα κέντρα ημέρας. Όμως, οι οικογένειες συνήθως αποτελούν τους πρωταρχικούς φροντιστές των ασθενών. Οι ασθενείς συχνά αντιστέκονται στη θεραπεία τους. Ίσως δεν πιστεύουν πως χρειάζονται βοήθεια, διότι θεωρούν πως το παραλήρημά τους ή οι ψευδαισθήσεις τους συμβαίνουν στην πραγματικότητα. Σε αυτές τις περιπτώσεις, οικογένεια και φίλοι οφείλουν να αναλάβουν δράση για προστατέψουν τους αγαπημένους τους. Η νομοθεσία ποικίλει από χώρα σε χώρα, και μπορεί να είναι δύσκολο να αναγκάσεις ένα άτομο με ψυχική νόσο να δεχθεί θεραπεία ή να νοσηλευτεί. Όμως όταν το άτομο γίνει επικίνδυνο είτε προς τον εαυτό του είτε προς άλλους, η οικογένεια ή οι φίλοι μπορούν να καλέσουν την αστυνομία για να οδηγήσει τον αγαπημένο τους που υποφέρει στο νοσοκομείο. Νοσηλεία και θεραπεία στο νοσοκομείο. Στο δωμάτιο των επειγόντων, ο ψυχίατρος θα προσεγγίσει τον ασθενή και θα εκτιμήσει εάν χρειάζεται νοσηλεία, ακούσια ή εκούσια. Στην πρώτη περίπτωση έχει αρωγό το νόμο για να πράξει κάτι τέτοιο, αρκεί να βεβαιώσει πως ο ασθενής εμφανίζει ψυχωτική συμπεριφορά και ότι παραληρεί. Η οικογένεια και οι φίλοι δίνουν τις απαραίτητες πληροφορίες για να βοηθήσουν τον ψυχίατρο προκειμένου να πάρει τη σωστή απόφαση. Μετά το εξιτήριο από το νοσοκομείο. Η οικογένεια και οι φίλοι μπορούν να βοηθήσουν τους αγαπημένους τους να ακολουθήσουν την κατάλληλη θεραπεία. Εάν οι ασθενείς σταματήσουν να λαμβάνουν την αγωγή τους ή σταματήσουν να πηγαίνουν στα προγραμματισμένα ραντεβού παρακολούθησης, τα συμπτώματα πιθανόν θα επανέλθουν. Κάποιες φορές τα συμπτώματα γίνονται πολύ σοβαρά 17

18 σε όσους διακόπτουν την αγωγή τους. Αυτό είναι επικίνδυνο, καθότι δεν έχουν τη δύναμη να φροντίσουν τους εατούς τους. Κάποιοι ευτυχώς, πιστεύω, λίγοικαταλήγουν είτε στους δρόμους είτε στη φυλακή, όπου σπάνια λαμβάνουν την κατάλληλη βοήθεια που χρειάζονται. Οικογένεια και φίλοι μπορούν επίσης να βοηθήσουν ώστε οι ασθενείς να θέσουν ρεαλιστικούς στόχους και να μάθουν να λειτουργούν μέσα στον κόσμο. Κάθε βήμα προς αυτούς τους στόχους θα πρέπει να είναι μικρό και ένα κάθε φορά. Ο/Η ασθενής θα χρειαστεί στήριξη στη φάση αυτή. Όταν οι άνθρωποι με ψυχικό νόσημα πιέζονται και κριτικάρονται, συνήθως δεν πηγαίνουν καλά. Συχνά, τα συμπτώματά τους χειροτερεύουν. Το να τους επιβραβεύουμε όταν κάτι το κάνουν σωστά, είναι ο καλύτερος τρόπος για να τους βοηθήσουμε να προχωρήσουν. Μπορεί να είναι δύσκολο για να κατανοήσουμε πως να σταθούμε απέναντι στους ασθενείς με σχιζοφρένεια όταν κάνουν παράξενα πράγματα ή μιλούν παράλογα. Πρέπει να θυμάται κανείς πως αυτές οι πεποιθήσεις ή οι ψευδαισθήσεις φαίνονται πραγματικές σε κάποιους. Δεν βοηθάει να πούμε πως τα άτομα κάνουν λάθος ή πως είναι φαντασιόπληκτα. Ούτε πάλι, το να αποδεχόμαστε το παραλήρημα είναι βοηθητικό. Είναι προτιμότερο να πούμε με ηρεμία πως βλέπουμε τα πράγματα διαφορετικά. Επίσης, να τους διαβεβαιώσουμε πως έχουν το δικαίωμα να τα βλέπουν με τον δικό τους προσωπικό τρόπο. Επιπρόσθετα, είναι σημαντικό να καταλάβουν πως η σχιζοφρένεια είναι πρωτίστως βιολογική νόσος. Όντας αξιόπιστοι, υποστηρικτικοί, και ευγενικοί χωρίς να ανεχόμαστε επικίνδυνες ή ακατάλληλες συμπεριφορές είναι ο καλύτερος τρόπος για να προσεγγίσουμε αυτά τα άτομα που πάσχουν. Πρόγνωση της σχιζοφρένειας Με την κατάλληλη και μάλιστα συνδυαστική αγωγή, η πλειονότητα των ατόμων συνέρχεται σε ικανοποιητικό βαθμό από την αρχική εμφάνιση της ψύχωσης. Βέβαια η ανάρρωση από την ψύχωση κυμαίνεται από άτομο σε άτομο. Κάποιοι άνθρωποι επανέρχονται αμέσως, σχεδόν με μικρή μάλιστα παρέμβαση. Κάποιοι άλλοι μπορεί να ωφελούνται από τη θεραπεία για μεγάλο χρονικό διάστημα στη ζωή τους. Η βέλτιστη ύφεση των συμπτωμάτων, η πληρέστερη ανάκτηση της λειτουργικότητας χωρίς υποτροπές και η αποκατάσταση της ελπίδας, αποτελούν, κατά τη γνώμη μου, τους κύριους στόχους της θεραπείας των ασθενών με σχιζοφρένεια. Ακόμα και εάν οι στόχοι αυτοί εξακολουθεί να είναι δύσκολο να επιτευχθούν για μερικούς ασθενείς, συνηθίζω να λέω πως δεν 18

19 πρέπει να ξεχνάμε ότι "ανίατη" νόσος δεν σημαίνει απαραίτητα και "μη αντιμετωπίσιμη" ή αλλιώς "μη θεραπεύσιμη" νόσος. Βιβλιογραφικές αναφορές 1. Tasman-Kay-Lieberman Psychiatry Second Edition (2003). John Wiley & Sons,LTD England. Schizophrenia and other Psychoses, chapter 62,vol. 2, pp Νίκου Μάνου Βασικά στοιχεία Κλινικής Ψυχιατρικής (Αναθεωρημένη έκδοση) (1997). University Studio Press Θεσσαλονίκη. Σχιζοφρένεια και άλλες Ψυχωτικές Διαταραχές, κεφ. 8, σελ Kaplan and Sadock s Synopsis of Psychiatry 8 th edition (1997). Williams and Wilkins Baltimore, Maryland, USA. Schizophrenia, chapter 13, pp Gelder, Gath, Mayou, Cowen Oxford Textbook of Psychiatry 3 rd edition (1996). Oxford University Press Inc., NY, USA. Schizophrenia and schizophrenia-like disorders, chapter 9, pp World Health Organization (WHO). Catatonic Schizophrenia. The ICD-10 Classification of Mental and Behavioural Disorders: Clinical descriptions and guidelines.1992.geneva, Switzerland: World Health Organization. ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΚΑΥΚΙΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ 1 ο Μάθημα Προγραμματισμένα μαθήματα 2/10, 9/10, 16/10, 23/10, 30/10, 6/11, 13/11, 20/11, 27/11, 4/12, 11/12,

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Κώστας Νικολάου ψυχίατρος Παρουσίαση βασισμένη στο: BPSD Educational Pack, International Psychogeriatric Association (IPA) 2002 Τα Συμπεριφορικά και Ψυχολογικά συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ. Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς

Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ. Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς Κατανάλωση οινοπνευματωδών στους Έλληνες μαθητές (2011) Στην Ελλάδα, τα αγόρια

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Β. Α. Παπαγεωργίου MD, Med, Δρ. Α.Π.Θ. Παιδοψυχίατρος - TEACCH Consultant τ. Επίκουρος Καθηγήτρια Παιδοψυχιατρικής Οι Δ.Π.Τ. Δεν είναι απλώς αποκλίνουσες διατροφικές

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Η αυτοκτονική συµπεριφορά ορίζεται ως η συµπεριφορά, κατά την οποία το άτοµο θέλει να κάνει κακό στον εαυτό του µε σκοπό να δώσει ένα τέλος στη ζωή του. ιαχωρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία. Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών

ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία. Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών Πορεία, Πρόγνωση Η πορεία είναι κρίσιμος παράγοντας για την εκτίμηση των κοινωνικών συνεπειών, του κόστους,

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

Αλκοολισμός και Προβληματική Κατανάλωση Προβλήματα με την κατανάλωση αλκοόλ Κοινωνική κατανάλωση οινοπνεύματος

Αλκοολισμός και Προβληματική Κατανάλωση Προβλήματα με την κατανάλωση αλκοόλ Κοινωνική κατανάλωση οινοπνεύματος Αλκοολισμός και Προβληματική Κατανάλωση (Πηγή: http://www.patient.co.uk/health/alcoholism-and-problem-drinking) Απόδοση στα ελληνικά: Αθανάσιος Μπάκας (υπεύθυνος του προγράμματος) Αλκοολισμός είναι η λέξη

Διαβάστε περισσότερα

Β Α Σ Ι Κ Ε Σ Ε Ν Ν Ο Ι Ε Σ

Β Α Σ Ι Κ Ε Σ Ε Ν Ν Ο Ι Ε Σ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Εξαρτησιογόνες ουσίες ονοµάζονται όλες οι ουσίες που προκαλούν εξάρτηση ψυχική ή σωµατική και που η χρήση τους δηµιουργεί µεταβολές στον εγκέφαλο (γνωστικές λειτουργίες και συναισθήµατα)

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ Εντάσσεται στο Μέτρο 2.3 «Ενέργειες Πρόληψης Ενίσχυσης της Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

Αισθήσεις Ψευδαισθήσεις Παραισθήσεις. Είναι ο κόσμος μας όπως τον αντιλαμβανόμαστε;

Αισθήσεις Ψευδαισθήσεις Παραισθήσεις. Είναι ο κόσμος μας όπως τον αντιλαμβανόμαστε; Αισθήσεις Ψευδαισθήσεις Παραισθήσεις Είναι ο κόσμος μας όπως τον αντιλαμβανόμαστε; Οι Αισθήσεις Οι αισθήσεις είναι η πηγή όλων των γνώσεων μας για την υλική εξωτερική πραγματικότητα. Οι αισθήσεις (του

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι φόβος και τι φοβια;

Τι είναι φόβος και τι φοβια; ΦΟΒΟΙ - ΦΟΒΙΕΣ Τι είναι φόβος και τι φοβια; Φόβος: η δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση που δημιουργείται απέναντι σε πραγματικό κίνδυνο, ή απειλή. Φοβία: ο επίμονος φόβος που παγιδεύει το άτομο περιορίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ;

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ; ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ; Με την επιστημονική συνεργασία της Αιματολογικής Μονάδας, Γ Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Με

Διαβάστε περισσότερα

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Τι είναι το FoundationOne ; Το FoundationOne είναι μια εξέταση που ανιχνεύει γενωμικές μεταβολές (π.χ. μεταλλάξεις) που είναι γνωστό ότι σχετίζονται με

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό Φυλλάδιο για την. Κατάθλιψη. Απόδοση: Αγγελίνα Δροσίτη, κλινικός ψυχολόγος Επιμέλεια: Στάθης Παναγούλιας, ψυχίατρος-δ/ντής Ε.Σ.Υ.

Ενημερωτικό Φυλλάδιο για την. Κατάθλιψη. Απόδοση: Αγγελίνα Δροσίτη, κλινικός ψυχολόγος Επιμέλεια: Στάθης Παναγούλιας, ψυχίατρος-δ/ντής Ε.Σ.Υ. Ενημερωτικό Φυλλάδιο για την Κατάθλιψη Απόδοση: Αγγελίνα Δροσίτη, κλινικός ψυχολόγος Επιμέλεια: Στάθης Παναγούλιας, ψυχίατρος-δ/ντής Ε.Σ.Υ. ΚΕΝΤΡΟ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΓΕΙΑΣ Εκδότης:

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo. Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.gr Διαχείριση κρίσεων: Ψυχο-κοινωνικές «Ακόμα και οι χώρες που είναι εξοπλισμένες

Διαβάστε περισσότερα

Εάν απαντήσατε "ναι" σε 3 ή περισσότερες ερωτήσεις, συμβουλευτείτε το έντυπο αυτό, το οποίο περιέχει πληροφορίες που μπορούν να σας βοηθήσουν.

Εάν απαντήσατε ναι σε 3 ή περισσότερες ερωτήσεις, συμβουλευτείτε το έντυπο αυτό, το οποίο περιέχει πληροφορίες που μπορούν να σας βοηθήσουν. Βήχετε μερικές φορές τις περισσότερες μέρες; Έχετε συχνά πτύελα (φλέματα) όταν βήχετε; Είστε άνω των 40 ετών; Αναπνέετε με δυσκολία σε σύγκριση με τους συνομήλικους σας; Καπνίζετε ή είστε πρώην καπνιστής/καπνίστρια;

Διαβάστε περισσότερα

Αρετή Ευθυμίου. Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών

Αρετή Ευθυμίου. Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών Αρετή Ευθυμίου Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών Ποιος είναι ο Φροντιστής Σύμφωνα με τον ορισμό που δίνει το δίκτυο EUROCARERS (www.eurocarers.org), φροντιστής

Διαβάστε περισσότερα

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα;

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Το λέμφωμα είναι δυνητικά ιάσιμη νόσος Με την επιστημονική συνεργασία του Αιματολογικού Τμήματος, Γ Πανεπιστημιακής Παθολογικής Κλινικής,

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση ναρκωτικών έχει τεράστιες κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις, ωστόσο ο εθισμός στα ναρκωτικά είναι πάθηση που μπορεί να θεραπευτεί.

Η χρήση ναρκωτικών έχει τεράστιες κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις, ωστόσο ο εθισμός στα ναρκωτικά είναι πάθηση που μπορεί να θεραπευτεί. 1 Η χρήση ναρκωτικών έχει τεράστιες κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις, ωστόσο ο εθισμός στα ναρκωτικά είναι πάθηση που μπορεί να θεραπευτεί. Η θεραπεία απεξάρτησης μπορεί να προσφέρει τα μέγιστα στο

Διαβάστε περισσότερα

Στίγμα. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί το στίγμα σχετικά με την ψυχική ασθένεια.

Στίγμα. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί το στίγμα σχετικά με την ψυχική ασθένεια. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί το στίγμα σχετικά με την ψυχική ασθένεια. Στίγμα Τρελός. Ψυχοπαθής. Σχιζοφρενής. Παρανοϊκός. Όχι καλά. Αυτοί οι όροι χρησιμοποιούνται συχνά με ένα υποτιμητικό τρόπο για να περιγράφουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009 EUFAMI ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009 Επιμέλεια Πανελ. Συλ. Οικογ. για την Ψυχική Ύγεία ΣΟΨΥ 1 1 Σκοποί της έρευνας To 2008, η EUFAMI έκανε μια έρευνα σε 11 Ευρωπαϊκές χώρες, για να αξιολογήσει:

Διαβάστε περισσότερα

Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας. Β Μέρος

Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας. Β Μέρος Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας Β Μέρος Κατάθλιψη Αξιολόγηση Χρήση ψυχομετρικών εργαλείων Ερωτήσειςγια: Συναίσθημα Ύπνο Ενδιαφέροντα Ενοχή Ενέργεια Συγκέντρωση Όρεξη Ψυχοκοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΕΝΤΥΠΟ Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α 1. Πρόλογος 2. Τι είναι η Κατά Πλάκας Σκλήρυνση/Πολλαπλή Σκλήρυνση 3. Λίγα λόγια για τον Παγκύπριο Σύνδεσμο Πολλαπλής Σκλήρυνσης Π ρ ό λ ο γ ο ς Ο λόγος της σύνταξης

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του!

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Όλοι οι γονείς, αλλά ιδιαίτερα οι μονογονείς, έχουν ένα άγχος παραπάνω σε ό,τι αφορά την ασφάλεια του παιδιού τους. Μία φίλη διαζευγμένη με ένα κοριτσάκι

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών είναι από τα σημαντικότερα κοινωνικά προβλήματα.

Η χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών είναι από τα σημαντικότερα κοινωνικά προβλήματα. Η χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών είναι από τα σημαντικότερα κοινωνικά προβλήματα. Το ΚΕΣΑΝ - Κέντρο Πρόληψη Ηρακλείου, σε συνεργασία με τον ΟΚΑΝΑ, λειτουργεί με σκοπό την πρόληψη της χρήσης ψυχοδραστικών

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι.

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι. Μελαγχολία Το φυλλάδιο θα σου φανεί χρήσιμο στην περίπτωση που νιώθεις θλίψη ή μελαγχολία. Θα σε βοηθήσει να καταλάβεις αν έχεις συμπτώματα κατάθλιψης και πώς μπορείς να βοηθήσεις τον εαυτό σου ή κάποιον

Διαβάστε περισσότερα

Επικινδυνότητακαι. και Ψυχικές ιαταραχές. Α. ουζένης Επίκουρος Καθηγητής Ψυχιατροδικαστικής Αθηνών Β Ψυχιατρική Κλινική, Αττικο Νοσοκοµείο

Επικινδυνότητακαι. και Ψυχικές ιαταραχές. Α. ουζένης Επίκουρος Καθηγητής Ψυχιατροδικαστικής Αθηνών Β Ψυχιατρική Κλινική, Αττικο Νοσοκοµείο Επικινδυνότητακαι και Ψυχικές ιαταραχές Α. ουζένης Επίκουρος Καθηγητής Ψυχιατροδικαστικής Ιατρική Σχολή Παν/µιου Αθηνών Β Ψυχιατρική Κλινική, Αττικο Νοσοκοµείο Ποιόςείναι είναιεπικίνδυνος; Κοινωνικοδηµογραφικά

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Ορισμός μαθησιακών διαταραχών Η αδυναμία των μαθητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός κανονικού σχολείου. Τα μαθησιακά προβλήματα ΔΕΝ οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

«Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς

«Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς «Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς Ξενοδοχείο President 18 Νοεμβρίου 2015 1 η Συνάντηση Άρτεμις Κ. Τσίτσικα Επικ. Καθηγήτρια Παιδιατρικής-Εφηβικής Ιατρικής Επιστ. Υπεύθυνος Μονάδας Εφηβικής

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας.

Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας. ΤΟ ΠΑΙΔΙΚΟ ΑΣΘΜΑ Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας. Αν από το τρέξιμο, τη γυμναστική ή άλλη εργασία, δυσκολεύεται η αναπνοή, αυτό λέγεται άσθμα. Αρεταίος Καππαδόκης, 100 μχ Οι γυναίκες ήταν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣ/ΚΗ ΙΙ ΥΠ. ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ : ΚΥΠΑΡΙΣΗ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΛΑΡΙΣΑ 2010 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής- Υπερκινητικότητας ή Υπερκινητική Διαταραχή

Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής- Υπερκινητικότητας ή Υπερκινητική Διαταραχή Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής- Υπερκινητικότητας ή Υπερκινητική Διαταραχή Δρ. Αναστασία Κουμούλα Παιδοψυχίατρος Συντ. Διευθύντρια Τμ. Ψυχιατρικής Παιδιών & Εφήβων Διευθύντρια ψυχιατρικού Τομέα Σισμανόγλειο

Διαβάστε περισσότερα

Εξαρτησιογόνες ουσίες

Εξαρτησιογόνες ουσίες Ναρκωτικά Ναρκωτικά-Εξάρτηση Ο όρος ναρκωτικά χρησιµοποιείται για να χαρακτηρίσει όλες τις τοξικές ψυχοτρόπες ουσίες που διακινούνται παρανόµως και προκαλούν σοβαρή διαστρέβλωση της προσωπικότητας του

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Κινδυνεύει κάποιο από τα αγαπημένα σας πρόσωπα;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Κινδυνεύει κάποιο από τα αγαπημένα σας πρόσωπα; www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

02/06/15. Όταν αισθανθούμε ότι κάτι μας απειλεί ο οργανισμός μας ετοιμάζεται για το σύνδρομο Fight or Flight, δηλαδή παλεύω ή φεύγω.

02/06/15. Όταν αισθανθούμε ότι κάτι μας απειλεί ο οργανισμός μας ετοιμάζεται για το σύνδρομο Fight or Flight, δηλαδή παλεύω ή φεύγω. Αντιμετωπίζοντας το στρες για μια χαρούμενη και δημιουργική ζωή Το στρες μπορεί από εχθρός μας να γίνει σύμμαχος Ένα ποσοστό άγχους είναι αναγκαίο στη ζωή μας γιατί μας βοηθάει να ενεργοποιηθούμε και να

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ. Σωρανού του Εφεσίου 2, 115 27 Αθήνα, www.epipsi.gr

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ. Σωρανού του Εφεσίου 2, 115 27 Αθήνα, www.epipsi.gr ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ Σωρανού του Εφεσίου 2, 115 27 Αθήνα, www.epipsi.gr ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Οι νέες θεραπευτικές, γενετικές και ψυχοπαθολογικές προσεγγίσεις για τη σχιζοφρένεια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ΥΠΕΡΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΒΛΑΠΤΕΙ!

ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ΥΠΕΡΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΒΛΑΠΤΕΙ! ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ΥΠΕΡΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΒΛΑΠΤΕΙ! Είναι αλήθεια ότι η άσκηση βοηθά σημαντικά στην διατήρηση της υγείας. Μπορεί όμως να γίνει επικίνδυνη όταν δεν γίνεται με τον σωστό τρόπο!

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Θα πρέπει να μιλήσετε με το γιατρό σας και να τον ρωτήσετε εάν θα πρέπει να εξεταστείτε για Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια

Θα πρέπει να μιλήσετε με το γιατρό σας και να τον ρωτήσετε εάν θα πρέπει να εξεταστείτε για Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια Έχετε δυσκολία στην αναπνοή πιο συχνά από άτομα της ηλικίας σας; Βήχετε τις πιο πολλές ημέρες; Όταν βήχετε έχετε βλέννα ή φλέμα; Είστε τουλάχιστον 40 ετών; Είστε νυν ή πρώην καπνιστής; Εάν απαντήσετε ΝΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

1η συνάντηση: Γνωριμία, σπάσιμο πάγου, αυτοπαρουσίαση μελών ομάδας, κανόνες λειτουργίας ομάδας, ονοματοδοσία ομάδας.

1η συνάντηση: Γνωριμία, σπάσιμο πάγου, αυτοπαρουσίαση μελών ομάδας, κανόνες λειτουργίας ομάδας, ονοματοδοσία ομάδας. Από τον Σεπτέμβριο του 2011 συγκροτούνται ομάδες αυτοβοήθειας ψυχικά ασθενών (πχ πάσχοντες από κατάθλιψη, διάφορα είδη σχιζοφρένειας, σχιζοσυναισθηματική διαταραχή, διάφορα είδη διπολικής διαταραχής ή

Διαβάστε περισσότερα

Φόβος απώλειας του ελέγχου ή φόβος του θανάτου

Φόβος απώλειας του ελέγχου ή φόβος του θανάτου Φόβος απώλειας του ελέγχου ή φόβος του θανάτου Ταχυκαρδία Ιδρώτας Τρεμούλα Κοντανάσαιμα Υπέρπνοια Ρίγη Εξάψεις Ναυτία Κράμπες στην κοιλιά Πόνος στο στήθος Πονοκέφαλος Ζάλη Τάση για λιποθυμία Σφίξιμο στον

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ;

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; Αλλεργία, όπως ορίζει και η λέξη, σημαίνει άλλο έργο. Είναι η μη αναμενόμενη αντίδραση του ανοσιακού συστήματος του οργανισμού εναντίον ακίνδυνων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΧΟΣ ΣΤΡΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ: ΑΜΑΞΟΠΟΥΛΟΥ ΘΕΟΔΩΡΑ ΑΝΕΒΛΑΒΗ ΣΟΦΙΑ

ΑΓΧΟΣ ΣΤΡΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ: ΑΜΑΞΟΠΟΥΛΟΥ ΘΕΟΔΩΡΑ ΑΝΕΒΛΑΒΗ ΣΟΦΙΑ ΑΓΧΟΣ ΣΤΡΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ: ΑΜΑΞΟΠΟΥΛΟΥ ΘΕΟΔΩΡΑ ΑΝΕΒΛΑΒΗ ΣΟΦΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ Το άγχος είναι μια επώδυνη συναισθηματική εμπειρία εσωτερικής δυσφορίας, απροσδιόριστης προέλευσης όπου κυριαρχεί

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ Τι είναι η φυματίωση; Η φυματίωση είναι νόσημα που προκαλείται από ένα μικρόβιο που λέγεται μυκοβακτηρίδιο της

Διαβάστε περισσότερα

Αυτισμός - Νοητική υστέρηση

Αυτισμός - Νοητική υστέρηση Αυτισμός - Νοητική υστέρηση Τζένη Σουμάκη Παιδοψυχίατρος Ψυχαναλύτρια Επιστημονικά Υπεύθυνη Κέντρου Διατροφικών Διαταραχών ΑΝΑΣΑ Γρ. Ελληνικής Εταιρίας Ψυχαναλυτικής Ψυχοθεραπείας Μέλος Δ.Σ. Ελληνικής

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε χρόνο ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών, ακόµα και της πιο τρυφερής βρεφικής ηλικίας, παραπέµπονται σε παιδιατρικά νοσοκοµεία µε ανεξήγητους

Κάθε χρόνο ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών, ακόµα και της πιο τρυφερής βρεφικής ηλικίας, παραπέµπονται σε παιδιατρικά νοσοκοµεία µε ανεξήγητους ΠΑΙ ΙΚΗ ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ Κάθε χρόνο ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών, ακόµα και της πιο τρυφερής βρεφικής ηλικίας, παραπέµπονται σε παιδιατρικά νοσοκοµεία µε ανεξήγητους σωµατικούς τραυµατισµούς που

Διαβάστε περισσότερα

Τα ναρκωτικά μπορούν να διακριθούν σε ομάδες με διάφορους τρόπους: για παράδειγμα νόμιμες (νομικά αποδεκτές) και παράνομες (απαγορευμένες) ουσίες.

Τα ναρκωτικά μπορούν να διακριθούν σε ομάδες με διάφορους τρόπους: για παράδειγμα νόμιμες (νομικά αποδεκτές) και παράνομες (απαγορευμένες) ουσίες. Τι είναι ναρκωτικά; Τα ναρκωτικά είναι ουσίες που επιδρούν στον εγκέφαλο και γι' αυτό προκαλούν εθισμό. Οι άνθρωποι που τα χρησιμοποιούν θέλουν να βιώσουν τις συνέπειες των ναρκωτικών. Ορισμένα φάρμακα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΚΟΟΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΠΑΙΞΙΑ ΜΑΣΤΙΓΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΜΑΣ

ΑΛΚΟΟΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΠΑΙΞΙΑ ΜΑΣΤΙΓΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΜΑΣ ΑΛΚΟΟΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΠΑΙΞΙΑ ΜΑΣΤΙΓΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΜΑΣ Ορισμός αλκοολισμού Αλκοολούχα ποτά ονομάζονται όλα τα ποτά που περιέχουν αιθυλική αλκοόλη (οινόπνευμα) γεωργικής προέλευσης, σε οποιοδήποτε ποσοστό το

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ (με βάση το παράθεμα σελ.157 του σχολικού βιβλίου) Η νόσος Alzheimer

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ (με βάση το παράθεμα σελ.157 του σχολικού βιβλίου) Η νόσος Alzheimer ΕΠΩΝΥΜΟ: Κ. ΟΝΟΜΑ: ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΑΞΗ-ΤΜΗΜΑ: Α 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 26/3/2014 ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ (με βάση το παράθεμα σελ.157 του σχολικού βιβλίου) Η νόσος Alzheimer Η νόσος Alzheimer είναι η πιο συχνή μορφή άνοιας,

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8 Διατροφικές Διαταραχές Κεφάλαια 7 8 7. Πώς να βοηθήσουμε τα άτομα που υποφέρουν από Ψυχογενή Ανορεξία Στόχος η πάσχουσα να τρέφεται κανονικά ώστε να αποκατασταθεί το φυσιολογικό της βάρος. Ο στόχος αυτός

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ 5ο μάθημα Διδάσκουσα Δήμητρα Ιορδάνογλου ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΡΕΣ Διεθνές Εθνικό Οργανισμού Πανεπιστημίου Διαπροσωπικό Ατομικό ΜΕΡΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΑΓΧΟΣ: Ένας "μη

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία Β Λυκείου Από την αρχαία Ελλάδα στη σύγχρονη εποχή, ο αθλητισμός και τα φαινόμενα της βίας και του ντόπινγκ ΔΙΑΤΡΟΦΗ

Ερευνητική Εργασία Β Λυκείου Από την αρχαία Ελλάδα στη σύγχρονη εποχή, ο αθλητισμός και τα φαινόμενα της βίας και του ντόπινγκ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία Αρσάκειο Γενικό Λύκειο Ψυχικού Ερευνητική Εργασία Β Λυκείου Σχολικό έτος: 2013-2014 Από την αρχαία Ελλάδα στη σύγχρονη εποχή, ο αθλητισμός και τα φαινόμενα της βίας και του ντόπινγκ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΑΤΗΣΤΕ ΤΟ ΜΥΑΛΟ ΣΑΣ ΣΕ ΦΟΡΜΑ!

ΚΡΑΤΗΣΤΕ ΤΟ ΜΥΑΛΟ ΣΑΣ ΣΕ ΦΟΡΜΑ! > της Νεκταρίας Καρακώστα ΟΛΓΑ ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΥ ΚΡΑΤΗΣΤΕ ΤΟ ΜΥΑΛΟ ΣΑΣ ΣΕ ΦΟΡΜΑ! 16 Άνοια/Alzheimer: Γιατί λαμβάνουν επιδημικές διαστάσεις; Η άνοια και το Alzheimer είναι δύο όροι αλληλένδετοι, αλλά όχι ταυτόσημοι,

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης διαβήτης και οικογένεια Δημ. Θ. Καραμήτσος

Σακχαρώδης διαβήτης και οικογένεια Δημ. Θ. Καραμήτσος Σακχαρώδης διαβήτης και οικογένεια Δημ. Θ. Καραμήτσος Ομ. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διάγνωση διαβήτη Σε μεσήλικα Σε ηλικιωμένο Σε παιδί ή έφηβο Διαβήτης σε ενήλικες και υπερήλικες Ενήλικας ή Ηλικιωμένος

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΙΤΙΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ

ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΙΤΙΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ: Βοηθός Φαρμακείου Ημ/νια: 26/11/2013 ΕΞΑΜΗΝΟ: Α Χειμερινό Εισηγητής : Εμμανουήλ Ε. Νικόλαος Μάθημα: Ασφάλεια και Υγιεινή Ενότητα: Κεφάλαιο 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΙΤΙΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Σχιζοφρένεια 1 Ευγενία Γεωργάκα

Σχιζοφρένεια 1 Ευγενία Γεωργάκα Σχιζοφρένεια 1 Ευγενία Γεωργάκα Η σχιζοφρένεια είναι ίσως η πιο πολυσυζητημένη διαγνωστική κατηγορία μεταξύ των λεγόμενων ψυχικών διαταραχών. Ως το σήμα κατατεθέν της ψυχιατρικής διάγνωσης υποστηρίχθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ.

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 22-3-2011 ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 1. Εισαγωγή 2. Η Πρώτη Συνάντηση της Ομάδας Μαθητών. 3. Η Δεύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; MegalakriaBroshure.indd 1 17/11/2010 1:27:39 μμ Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Εισαγωγή στην Κλινική Νευροψυχολογία της Μείζωνος Κατάθλιψης & της Σχιζοφρένειας (ONLINE CLINICAL SEMINAR) Εισηγητής: Δρ. Αλεξάνδρα

Διαβάστε περισσότερα

κληρονοµικότητα Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες

κληρονοµικότητα Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες 12 Φυλοσύνδετη στο Χ Ή την τοπική σας κλινική γενετικής διάγνωσης: κληρονοµικότητα Εργαστήριο Ιατρικής Γενετικής Πανεπιστήµιο Αθηνών Νοσοκοµείο Παίδων " Αγία Σοφία" Αθήνα Τηλ: +210 7795553 http://iatriki-genetiki.med.uoa.gr

Διαβάστε περισσότερα

ANTIKOIΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ KAI TΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ

ANTIKOIΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ KAI TΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ANTIKOIΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ KAI TΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΔΙΑΓΩΓΗΣ ΟΡΙΣΜΟΣ: Σύμφωνα με το Διαγνωστικό και στατιστικό εγχειρίδιο για τις ψυχικές νόσους DSM-IV,το κύριο

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΘΙΣΜΟΣ. ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ.

«ΕΘΙΣΜΟΣ. ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ. «ΕΘΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ. Άρτεμις Τσίτσικα - Λέκτορας Εφηβικής Παιδιατρικής Επιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Η απώλεια του «ονειρεμένου παιδιού» Οι γονείς βιώνουν μιαν απώλεια. Βιώνουν την απώλεια του παιδιού που έκτισαν μέσα στο

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Θέματα που θα αναπτυχθούν Άσκηση και κατάθλιψη Άσκηση και σχιζοφρένεια Άσκηση και αλκοόλ Εισαγωγή Για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης και

Διαβάστε περισσότερα

της μακροχρόνιας νοσηλείας και παρακολούθησης

της μακροχρόνιας νοσηλείας και παρακολούθησης Η άποψη του ασθενή Τα προβλήματα στην διάρκεια της μακροχρόνιας νοσηλείας και παρακολούθησης Γ.Ν.Α ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ 2015 Σαλιάγα Άννα ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Ξενώνες φιλοξενίας οι δυνατές χημειοθεραπείες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ. Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ. Τμήμα Νοσηλευτικής

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ. Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ. Τμήμα Νοσηλευτικής ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ Τμήμα Νοσηλευτικής ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Το παιδί από τη γέννησή του μέχρι την ηλικία των 19 έως 20 ετών παρουσιάζει μία αύξηση του βάρους αλλά και του ύψους. Αν

Διαβάστε περισσότερα

Επείγοντα Ψυχιατρικά Προβλήματα

Επείγοντα Ψυχιατρικά Προβλήματα 166 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΓΑτJΚΗΣ ΙΑΊΊ'ΙΚΗΣ Επείγοντα Ψυχιατρικά Προβλήματα ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΚΩΝΣΤΑ Τα επείγοντα ψυχιατρικά προβλήματα περιλαμβάνουν διαταραχές στη σκέψη, στο συναίσθημα και στη συμπεριφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΘΥΜΙΑ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΤΟΞΙΝΩΣΗ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΛΗΨΗ ΝΑΛΤΡΕΞΟΝΗΣ

ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΘΥΜΙΑ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΤΟΞΙΝΩΣΗ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΛΗΨΗ ΝΑΛΤΡΕΞΟΝΗΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΘΥΜΙΑ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΤΟΞΙΝΩΣΗ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΛΗΨΗ ΝΑΛΤΡΕΞΟΝΗΣ ΠΡΩΤΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ(Διαφ.1) Στη 10χρονη εμπειρία μου με χρήστες ηρωίνης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΚΚΑΒΑΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΚΚΑΒΑΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΚΚΑΒΑΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ «Δεν ζω με την Νόσο του Crohn. Αυτή ζει μαζί μου» Amy Tracher Psy.D Ph.d, ασθενής και συγγραφέας του «Coping with Crohn s Disease: Manage Your Physical Symptoms and Overcome

Διαβάστε περισσότερα

Νοσηλευτική Ψυχικής Υγείας

Νοσηλευτική Ψυχικής Υγείας Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Νοσηλευτική Ψυχικής Υγείας Ενότητα 6:Κατάθλιψη: Συναισθηματικά, Σωματικά, Γνωσιακά, Συμπεριφορικά Συμπτώματα Μαίρη Γκούβα 1 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά

Διαβάστε περισσότερα

BRAIN MATTERS INSTITUTE. Προγράμματα. Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015. Promoting Excellence in Mental Health through Learning

BRAIN MATTERS INSTITUTE. Προγράμματα. Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015. Promoting Excellence in Mental Health through Learning BRAIN MATTERS INSTITUTE Προγράμματα Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015 Στόχος του η Προώθηση της Ψυχικής Υγείας μέσα από την Μάθηση Promoting Excellence in Mental Health through Learning www.brainmattersinstitute.com

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΚΤΗΣ ΑΙΤΗΣΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ THE TREATMENT DEMAND INDICATOR ΓΙΑ ΤΟ ΕΤΟΣ 2013

ΔΕΙΚΤΗΣ ΑΙΤΗΣΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ THE TREATMENT DEMAND INDICATOR ΓΙΑ ΤΟ ΕΤΟΣ 2013 ΔΕΙΚΤΗΣ ΑΙΤΗΣΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ THE TREATMENT DEMAND INDICATOR ΓΙΑ ΤΟ ΕΤΟΣ 2013 ΤΟΜΕΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ 18 ΑΝΩ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΤΤΙΚΗΣ ΑΘΗΝΑ, ΙΟΥΝΙΟΣ 2014 Επεξεργασία και ανάλυση ερωτηματολογίου TDI

Διαβάστε περισσότερα

Personal resuscitation plans and end of life planning for children with disability and life-limiting/life-threatening conditions

Personal resuscitation plans and end of life planning for children with disability and life-limiting/life-threatening conditions Personal resuscitation plans and end of life planning for children with disability and life-limiting/life-threatening conditions A Wolff, 1 J Browne, 1 W P Whitehouse 1,2 1 Family Health Division, Nottingham

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας Α' Λυκείου με θέμα: Μάριος Μ., Α'2. Νόσος του Πάρκινσον

Εργασία Βιολογίας Α' Λυκείου με θέμα: Μάριος Μ., Α'2. Νόσος του Πάρκινσον Εργασία Βιολογίας Α' Λυκείου με θέμα: Μάριος Μ., Α'2 Νόσος του Πάρκινσον Τρόπος αντιμετώπισης νόσου Πάρκινσον. Η νόσος του Πάρκινσον (Parkinson) είναι νευροεκφυλιστική ασθένεια της μέλαινας ουσίας με συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική Διευθυντής: Καθηγητής Φ. Γουρζής ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Ακ. Έτος 2014-2015 Πάτρα, 2014 Επιστημονικό Προσωπικό Ψυχιατρικής Κλινικής Διευθυντής: Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΟ ΓΥΝΑΙΚΕΙΟ ΦΥΛΟ ΣΤΟΝ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟ Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΜΑΤΑ ΦΥΛΟΥ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Πώς γίνεται ένα παιδί να έχει ιδιαίτερη κλίση στα μαθηματικά, στη μουσική, στις ξένες γλώσσες, στη μετεωρολογία, να έχει ξεχωριστές ικανότητες και ενδιαφέροντα,

Διαβάστε περισσότερα

Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας

Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Επαγγελματίες υγείας και υπηρεσίες υγείας Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Σύσταση 40: Συστήνεται να γίνεται εκτίμηση των αναγκών του ασθενή, συμβουλευτική σε προγράμματα

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνιες Ασθένειες. Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων

Χρόνιες Ασθένειες. Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων Χρόνιες Ασθένειες Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων Χρόνιες Ασθένειες Όπως συμβαίνει με κάθε ετησίως ανανεούμενο ασφαλιστήριο συμβόλαιο, έτσι και το ασφαλιστήριο υγείας είναι σχεδιασμένο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Όλα όσα θέλετε να ξέρετε αν κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο είναι ασθενής

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Όλα όσα θέλετε να ξέρετε αν κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο είναι ασθενής www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Πανταζής Α. Ιορδανίδης Διδάκτωρ Ψυχιατρικής Α.Π.Θ Καθηγητής Ψυχολογίας & Διατροφής, ΑΤΕΙ Ιορδανίδης,, 10/3/11 1 ρ.πανταζής Ιορδανίδης, 10/3/11 2

Διαβάστε περισσότερα

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 9 ο ΓΕΛ Πατρών ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΑΚΙΤΣΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΟΛΙΑΒΡΑ ΦΩΤΕΙΝΗ ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΦΩΤΕΙΝΗ ΣΥΛΑΙΔΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΟΜΑΔΑ: Tom&Jerry Υπεύθυνοι καθηγητές:

Διαβάστε περισσότερα

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη,

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη, ΨΥΧΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Ο όρος ψυχική διαταραχή περιλαμβάνει ένα μεγάλο εύρος προβλημάτων που έχουν σχέση με την ψυχική κατάσταση και την συμπεριφορά ενός ατόμου. Οι διάφορες ψυχικές διαταραχές εκδηλώνονται

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση ανθρωπίνων Πόρων. Ενότητα 10: Ασφάλεια εργαζομένων Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής

Διοίκηση ανθρωπίνων Πόρων. Ενότητα 10: Ασφάλεια εργαζομένων Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Διοίκηση ανθρωπίνων Πόρων Ενότητα 10: Ασφάλεια εργαζομένων Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΚΥΣΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Αγγελική Πρεφτίτση

ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΚΥΣΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Αγγελική Πρεφτίτση ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΚΥΣΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Αγγελική Πρεφτίτση Όταν, σε ηλικία 11 ετών, µου ανακοίνωσαν ότι πάσχω από Κυστική Ίνωση, µια ασθένεια παντελώς άγνωστη σε µένα µέχρι τότε, είναι αλήθεια πως δεν θορυβήθηκα

Διαβάστε περισσότερα

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης»

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» «Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Η Ιατρική Παρέμβαση (Medical Intervention -Med.In) είναι μια Ελληνική ιατρική οργάνωση αρωγής με δράσεις εντός

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 1η Εισαγωγή Στην Ειδική Φυσική Αγωγή: Ορισμοί, Έννοιες

Διάλεξη 1η Εισαγωγή Στην Ειδική Φυσική Αγωγή: Ορισμοί, Έννοιες ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Διάλεξη 1η Εισαγωγή Στην Ειδική Φυσική Αγωγή: Ορισμοί, Έννοιες Κοκαρίδας Δημήτριος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Ορισμός Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ:

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ 2 Ιουνίου 2014 / 14 O Δημοτικό Σχολείο Ιλίου ΒΡΟΧΙΚΟ ΑΣΜΑ & ΠΑΙΔΙΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Π. ΚΩΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Οστεοπόρωση Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Η οστεοπόρωση είναι πιο συχνή από τις παθήσεις της καρδιάς και των πνευμόνων Οστεοπόρωση: Η σιωπηλή επιδημία

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα