προγράµµατα για την προσχολική εκπαίδευση» 1

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "προγράµµατα για την προσχολική εκπαίδευση» 1"

Transcript

1 1 «Εν αρχή ην ο λόγος : Ο προφορικός λόγος στα αναλυτικά προγράµµατα για την προσχολική εκπαίδευση» 1 Περίληψη Η γλωσσική αγωγή αποτελεί έναν από τους κεντρικούς στόχους κάθε εκπαιδευτικού συστήµατος. Αυτό οφείλεται στο διπλό χαρακτήρα της γλώσσας ως αντικειµένου µάθησης και µέσου για τη µάθηση άλλων αντικειµένων. Οι διδακτικοί στόχοι για τον προφορικό λόγο δεν εξαντλούνται στην οργάνωση και κατασκευή των εξειδικευµένων γλωσσικών δραστηριοτήτων αλλά διαπερνούν ως κατευθύνσεις το σύνολο των δραστηριοτήτων που αναπτύσσονται στο νηπιαγωγείο στο πλαίσιο της διαθεµατικής προσέγγισης της γνώσης στο εκπαιδευτικό πρόγραµµα, αλλά και ειδικότερα της ολιστικής προσέγγισης των γνωστικών αντικειµένων στο χώρο της προσχολικής εκπαίδευσης. Μια αναδροµή στα αναλυτικά προγράµµατα για την προσχολική εκπαίδευση από το 1962 έως το πρόσφατο του 1999 αποκαλύπτει ότι οι αναφορές στο γνωστικό αντικείµενο του προφορικού λόγου δεν υποστηρίζονται από ένα συγκροτηµένο θεωρητικό πλαίσιο. Πάγια τακτική στη δηµιουργία των Αναλυτικών προγραµµάτων είναι η απουσία συγκροτηµένης γλωσσολογικής θεώρησης σχετικά µε την κατάκτηση του προφορικού λόγου και τη διδακτική του προσέγγιση µε αποτέλεσµα οι στόχοι που ορίζονται να είναι γενικοί, εµπειρικοί ή γνωστικής έµπνευσης και σε κάθε περίπτωση ανοικτοί σε ποικίλες ερµηνείες, ενώ η υλοποίησή τους απαιτεί πολλαπλά επίπεδα επεξεργασίας από τους/τις εκπαιδευτικούς. Παρότι στο πρόγραµµα του 1999 για τη γλωσσική αγωγή στην προσχολική εκπαίδευση ένας ιδιαίτερα σηµαντικός ρόλος δίνεται στην εκπαίδευση των νηπίων στον προφορικό λόγο, παραµένει η απαίτηση σαφών κατευθύνσεων και περαιτέρω εξειδίκευσης των διδακτικών στόχων. Στην εργασία παρουσιάζεται µια σύντοµη αξιολόγηση των αναλυτικών προγραµµάτων αναφορικά µε τον προφορικό λόγο και προτείνεται η αναγκαιότητα εξειδίκευσης των διδακτικών στόχων. 1 Στοιχεία δηµοσίευσης (Ν. 20) Γκανά, Ε., Παπαδοπούλου, Μ., Ποιµενίδου, Μ. (2006). Εν αρχή ην ο λόγος: Ο προφορικός λόγος στα αναλυτικά προγράµµατα για την προσχολική εκπαίδευση. Στο. Κακανά, Κ. Μπότσογλου, Ν. Χανιωτάκης, Ε. Καβαλάρη (επιµ.). Η αξιολόγηση στην Εκπαίδευση: Παιδαγωγική και ιδακτική ιάσταση. Θεσσαλονίκη: Κυριακίδης,

2 2 Abstract Literacy constitutes one major target for all educational systems. This is due to the double nature of language as autonomous learning subject and means for learning all other school subjects. Therefore, the instructive objectives for oral language do not run out in organizing and constructing specialized language activities but constitute directions that go through all the activities that take place at kindergartens in the frame of an interdisciplinary and holistic approach of knowledge in preschool education. Flashback in Greek curricula for preschool education from 1962 to 2001 shows that oral language activities are not supported by any precise theoretical background. Moreover, one can easily detect the absence of a theory about language acquisition and inconsistencies in the methodology about teaching and learning oral language. Consequently, the targets for oral language remain obscure, general and overt to various interpretations, while their materialization in kindergartens demands that many levels of elaboration should be made by the educators. Although in the latest curriculum (2002) for preschool education a very important role is given to literacy, the demand for clear directions and further specialization of the oral language approach still remains. In our paper a critical presentation of Greek preschool curricula regarding oral language is exposed and a specialization of the instructive objectives is proposed. Εισαγωγή Η γλωσσική αγωγή αποτελεί έναν από τους κεντρικούς στόχους κάθε εκπαιδευτικού συστήµατος καθώς η γλώσσα συνιστά αυτόνοµο αντικείµενο µάθησης και ταυτόχρονα, µέσο για τη µάθηση άλλων µαθηµάτων. Υπό αυτήν την έννοια, ο σχεδιασµός και η υλοποίηση του γλωσσικού προγράµµατος δεν περιορίζεται στο όριο του γλωσσικού µαθήµατος αλλά διαπερνά το σύνολο των αντικειµένων του εκπαιδευτικού προγράµµατος. Στο πλαίσιο µιας αµφίδροµης και ενεργητικής σχέσης, η διδασκαλία µη-γλωσσικών µαθηµάτων, µε «όχηµα» τη γλώσσα, δηµιουργεί γνήσιες καταστάσεις επικοινωνίας όπου οι µαθητές ασκούνται στον έλεγχο της γλώσσας µέσω της προσέγγισης διαφορετικών αντικειµένων και ορολογιών (Widdowson 1981:26-31, Παπαρίζος 2004: 85). Ειδικότερα όσον αφορά το χώρο της προσχολικής εκπαίδευσης όπου µια ολιστική προσέγγιση των επιµέρους γνωστικών αντικειµένων στο πλαίσιο σχεδίων εργασίας προβάλλεται συχνά ως ο ενδεικνυόµενος τρόπος προσέγγισης της γνώσης από τα νήπια, ο σχεδιασµός της γλωσσικής αγωγής διαπερνά ως κατευθυντήριος άξονας το σύνολο των δραστηριοτήτων που αναπτύσσονται στο νηπιαγωγείο. Η παρούσα εισήγηση διερευνά τη θέση του προφορικού λόγου στα εκπαιδευτικά προγράµµατα για το νηπιαγωγείο που προτάθηκαν και εφαρµόστηκαν στην ελληνική

3 3 προσχολική εκπαίδευση από το 1962 µέχρι σήµερα. Η επικέντρωση στον προφορικό λόγο και η πρόταση για διακριτή προσέγγιση ενός ενιαίου αντικειµένου -της γλώσσαςσυνιστά µεθοδολογική επιλογή της έρευνας διότι σε αρκετά προγράµµατα η γραπτή γλώσσα δεν εµφανίζεται ως αντικείµενο του νηπιαγωγείου -άρα η δυνατότητα συγκρίσεων θα ήταν επισφαλής- και επειδή ο προφορικός λόγος αποτελεί το κύριο µέσον µετάδοσης πληροφορίας, ανακάλυψης της γνώσης και προσωπικής έκφρασης για το χώρο της προσχολικής εκπαίδευσης. Αναλυτικά προγράµµατα για τη γλωσσική αγωγή Τα αναλυτικά, εκπαιδευτικά προγράµµατα και ειδικότερα τα προγράµµατα σπουδών για τη γλώσσα, ως νοµικά και ρυθµιστικά κείµενα του κράτους, προδιαγράφουν την εκπαιδευτική πολιτική για τη γλώσσα και τη γλωσσική αγωγή των µαθητών και των µαθητριών σε µια δεδοµένη χρονική συγκυρία και σε ένα συγκεκριµένο κοινωνικοπολιτισµικό πλαίσιο. Η διαµόρφωση ενός αναλυτικού προγράµµατος εγγράφεται σε ένα ευρύτερο παιδαγωγικό πλαίσιο για τους σκοπούς και τις διαδικασίες υλοποίησης των στόχων της αγωγής και προϋποθέτει επιλογή θεωρητικού µοντέλου ανάλυσης της γλώσσας, διαπραγµάτευση διδακτικών προτάσεων για τη µάθηση/διδασκαλία της γλώσσας καθώς και αναζήτηση της κατάλληλης θεωρίας µάθησης που να υποστηρίζει τη συγκεκριµένη κάθε φορά, επιλογή. Καθώς όµως, τα προγράµµατα σπουδών συνιστούν µέσον αναπαραγωγής των νέων κατ εικόνα του πολιτισµού στον οποίο και για τον οποίο λειτουργεί ένα πρόγραµµα σπουδών (Kress 2000: 112), οι επιλογές που καθορίζουν τη δοµή και τον τρόπο σχεδιασµού ενός γλωσσικού προγράµµατος σπουδών δεν συνιστούν απλώς χώρο διαπάλης «ουδέτερων» γλωσσολογικών θεωριών και παιδαγωγικών πρακτικών, αλλά βρίσκονται σε άµεση συνάρτηση µε τις κοινωνικό-πολιτισµικές συνθήκες που παράγουν τις επικρατούσες θεωρίες (Kress 2000: 112, ενδρινού & Ξωχέλλης 1999). Οργάνωση των αναλυτικών προγραµµάτων Η δοµή ενός σύγχρονου αναλυτικού προγράµµατος για τη γλωσσική αγωγή περιλαµβάνει συνήθως, πέρα από τη διατύπωση των γενικών σκοπών της γλωσσικής αγωγής για τη συγκεκριµένη εκπαιδευτική βαθµίδα, γενικούς και ειδικούς στόχους που περιγράφονται συνήθως µε τη µορφή παρατηρήσιµης συµπεριφοράς των µαθητών. Επίσης, περιγράφονται οι συνθήκες κάτω από τις οποίες θα επιδιωχθεί η κατάκτηση της ανάλογης συµπεριφοράς καθώς και τα κριτήρια αξιολόγησης που καθορίζουν σε ποιο βαθµό επιτεύχθηκε κάθε στόχος (Mager 1985:23, Τσοπάνογλου 2000:102). Με αυτήν την έννοια, οι περιγραφές των στόχων πρέπει να είναι τέτοιες ώστε να µπορούν να

4 4 χρησιµοποιηθούν για την οργάνωση µαθησιακών εµπειριών και διδακτικών δραστηριοτήτων και για την επιλογή των κατάλληλων τύπων αξιολόγησης. Τέλος, ο σχεδιασµός ενός προγράµµατος γλωσσικής αγωγής µε επίκεντρο τους µαθητές, ο προσδιορισµός των γενικών και ειδικών στόχων και των περιεχοµένων του, προϋποθέτει καταγραφή και ανάλυση των γλωσσικών αναγκών του συγκεκριµένου κοινού. Ειδικά για την περίπτωση των προγραµµάτων γλωσσικής αγωγής στην προσχολική εκπαίδευση, αυτού του τύπου οι καταγραφές είναι ιδιαίτερα σηµαντικές καθώς οι έρευνες για το γλωσσικό προφίλ των νηπίων, τις γλωσσικές και επικοινωνιακές τους ικανότητες και, ευρύτερα το βαθµό κατάκτησης της γλώσσας είναι ιδιαίτερα περιορισµένες στην ελληνική βιβλιογραφία. Αναλυτικά προγράµµατα για τη γλωσσική αγωγή στην προσχολική εκπαίδευση Από την ίδρυση του Ελληνικού Κράτους έχουν καταρτιστεί 5 Αναλυτικά Προγράµµατα για τη λειτουργία της Προσχολικής Εκπαίδευσης τα οποία τέθηκαν σε εφαρµογή µε Π.. το 1896, 1962, 1980, 1989 ενώ το 1999 κυκλοφόρησε το «πρόγραµµα σπουδών για τη γλώσσα στην προδηµοτική εκπαίδευση» που αφορούσε αποκλειστικά τη γλωσσική αγωγή των νηπίων. Ο τύπος των αναλυτικών προγραµµάτων, που όπως θα δούµε παρακάτω εξελίσσεται από προγράµµατα ύλης σε προγράµµατα στόχων i, διατηρεί ως κοινό χαρακτηριστικό τη µεγάλη αυτονοµία της εκπαιδευτικού στην υλοποίηση του προγράµµατος, χαρακτηριστικό που θέτει βεβαίως ως προϋπόθεση για την επιτυχηµένη εφαρµογή του προγράµµατος την επαρκή εποπτεία των επιστηµονικών θέσεων που υποστηρίζουν την προσέγγιση κάθε γνωστικού αντικειµένου. Στο Π.. του 1896 περί συστάσεως νηπιαγωγείων εκτίθεται µόνο το ωρολόγιο πρόγραµµα λειτουργίας του σχολείου, στο πλαίσιο του οποίου η γλωσσική αγωγή δεν καταλαµβάνει παρά 3 ώρες σε σύνολο 55 περίπου ωρών του εβδοµαδιαίου προγράµµατος και υλοποιείται αποκλειστικά µέσω του αποστοµατισµού ποιηµάτων και διηγηµάτων ηθικοθρησκευτικού περιεχοµένου. Αντανακλώντας την ατµόσφαιρα του γλωσσικού δυϊσµού που κυριαρχεί την εποχή εκείνη, η οµιλούµενη δηµοτική των παιδιών ως µέσο έκφρασης προφανώς απαξιώνεται και τα νήπια εισάγονται στην «ανώτερη» µορφή που αντιπροσωπεύει η λογοτεχνία µέσα από την επανάληψη και αποµνηµόνευση του λόγου της, διαδικασία η οποία προτίθεται να συµβάλλει στην οικειοποίηση των «ορθών» γλωσσικών µορφών της και µε την έννοια αυτή στη βελτίωση της προφορικότητάς τους. Ενδεικτική της απόλυτης αξίας που αποδίδεται στον γραπτό λόγο ως έκφραση της γλωσσικής ορθότητας είναι επίσης η εισαγωγή της γραφής και της ανάγνωσης στη µεγαλύτερη από τις «τρεις τάξεις» του νηπιαγωγείου µε διπλάσιες ώρες εβδοµαδιαίως σε σχέση µε τον προφορικό λόγο.

5 5 Το πρόγραµµα του 1962 αποτελεί ουσιαστικά το πρώτο αναλυτικό πρόγραµµα για το Νηπιαγωγείο. Πρόγραµµα ύλης, µε ρητά εκφρασµένη την γλωσσική αγωγή ως παιδαγωγικό σκοπό, αποκαθιστά τον υποβαθµισµένο µέχρι τότε σε θεσµικό επίπεδο ρόλο της προφορικής έκφρασης. Σε συστοιχία µε την κυρίαρχη αντίληψη της εποχής που θέλει το λεξιλόγιο ως αποκλειστικό δείκτη ανάπτυξης της ικανότητας για γλωσσική επικοινωνία (Τorrance and Olson 1988: 257), για την µετ ευχερείας και ανέσεως χρήσιν της ελληνικής γλώσσης που ορίζεται ως σκοπός της γλωσσικής αγωγής, προτείνονται αφενός µεν ασκήσεις λεξιλογίου και αφετέρου η έκθεση των παιδιών στο λογοτεχνικό λόγο µέσω του κουκλοθεάτρου, του παραµυθιού και της ποίησης. Οι ασκήσεις λεξιλογίου εστιάζονται αποκλειστικά στη λεκτική κατάδειξη του άµεσου αντιληπτικού περιβάλλοντος των παιδιών και των εννοιών που υποστηρίζουν (π.χ ονοµατοδότηση των συµµαθητών, των επίπλων και της θέσης τους µέσα στην αίθουσα, των αντικειµένων ή των προσώπων που αναπαρίσταται σε εικόνες και της δράσης τους κτλ). Αντίστοιχες συνθήκες «πλαισιωµένης» γλωσσικής έκφρασης προσφέρει το κουκλοθέατρο, ενώ η ποίηση, που επίσης προτείνεται δια την γλωσσικήν καλλιέργειαν, προτίθεται να υποστηρίξει µέσω του ρυθµού και της οµοιοκαταληξίας την ορθότητα των λέξεων στο φωνολογικό επίπεδο. Τυπικό δείγµα δασκαλοκεντρικής αντίληψης, το αναλυτικό πρόγραµµα του 1962 αναθέτει στην νηπιαγωγό τον απόλυτο έλεγχο του περιεχοµένου και της ορθότητας του εκφερό- µενου λόγου ( γνωρίζει εις αυτά [τα νήπια] τα ονόµατα προσώπων, ζώων ή αντικειµένων, καθοδηγεί αυτά εις την παρατήρησιν και την απόδοσιν των ενεργειών των εικονιζοµένων ). Στο αναλυτικό πρόγραµµα του 1980, όπως και στο µεταγενέστερο πρόγραµµα του 1989, η γλώσσα αντιµετωπίζεται ρητά ως ένα από τα συστήµατα αναπαράστασης της ανθρώπινης νόησης και η αγωγή της συµπορεύεται µε την καλλιέργεια των αισθησιοκινητικών, αισθητικών και λογικοµαθηµατικών ικανοτήτων. Σε αντίστιξη όµως µε την γνωστικού τύπου λογική που διέπει το αναλυτικό πρόγραµµα ως σύνολο, οι γλωσσικές αρχές που διατυπώνονται, και µάλιστα ιδιαίτερα επιγραµµατικά στο πρόγραµµα του 1980, αντανακλούν συµπεριφοριστικές καταβολές. Ενδεικτικά, παρατηρείται ότι η οµιλία επιβάλλεται ως η µόνη αρµόζουσα γλωσσική τροπικότητα για το νηπιαγωγείο ( δεν έχει θέση στο νηπιαγωγείο η γραφή και η ανάγνωση ) και παράλληλα υιοθετείται η λογική του γλωσσικού γνώµονα ως προς τη δοµή του συστήµατος, επιδιώκεται δηλαδή το παιδί να υιοθετήσει γλωσσικά πρότυπα, να εκφραστεί σωστά, να αποκτήσει σωστή άρθρωση. Σε αυτό λοιπόν το πλαίσιο, οι ευκαιρίες για γλωσσική έκφραση, ατοµική και µέσα στην οµάδα που προστίθεται ως στόχος του προγράµµατος δεν µπορεί παρά να ερµηνευτεί ως κανονιστική στρατηγική της γλωσσικής αγωγής ή στην καλύτερη περίπτωση ως µηχανισµός ελέγχου της ευρύτερης νοητικής ανάπτυξης του παιδιού. Με περιορισµένη την αυτονοµία της -ως αυτόνοµο αντικείµενο συστηµατικής διδασκαλίας- εµφανίζεται η γλωσσική αγωγή και στο Πιαζετιανών καταβολών αναλυτικό

6 6 πρόγραµµα του Ο προφορικός λόγος νοείται αποκλειστικά ως µέσον, εργαλείο για την υλοποίηση άλλων στόχων, την άσκηση δηλαδή των µαθητών σε διάφορες περιοχές της σχολικής γνώσης (αισθησιοκινητική, αισθητική, λογικοµαθηµατική κτλ). Το πρόγραµµα του 1989 είναι το πρώτο αναλυτικό πρόγραµµα µε τη µορφή curriculum, µε αυστηρή δηλαδή ανάπτυξη των παιδαγωγικών του σκοπών και εξειδίκευση των στόχων και των διδακτικών παρεµβάσεων που απαιτεί η υλοποίησή τους. Για τον προφορικό λόγο όµως δεν προβλέπονται εξειδικευµένοι, διακριτοί στόχοι, αφού η προφορικότητα ανάγεται αποκλειστικά στη σκέψη και αντιµετωπίζεται ως έκφραση προαποφασισµένων σταδίων ανάπτυξης (Κονδύλη 1997). Μοναδική περιοχή αµιγούς γλωσσικής αγωγής αποτελούν οι προαναγνωστικές δραστηριότητες που εισάγονται στο εν λόγω πρόγραµµα και οι οποίες, όπως δηλώνεται, υλοποιούν τη σύνδεση προφορικού µε τον γραπτό λόγο. Οι αντιρρήσεις που µπορούν να διατυπωθούν ως προς την εννοιοποίηση αυτής της σχέσης είναι πολλές, όπως για παράδειγµα η αποκλειστική επικέντρωση στο σύστηµα της γλώσσας (γλωσσική επίγνωση) και η µηχανιστική δοµή των προκρινόµενων δραστηριοτήτων, η υποτίµηση της κοινωνικής, πραγµατολογικής και κατ επέκταση κειµενικής διάστασης του λόγου που συνεπάγεται η χρήση της καθεµιάς από αυτές τις δύο τροπικότητες του λόγου, όπως επίσης και άλλα συναφή ζητήµατα τα οποία δεν είναι του παρόντος. Θα πρέπει να επισηµανθεί ότι η γλωσσική αγωγή ως αντικείµενο διδασκαλίας, παρουσιάζεται για πρώτη φορά µε τόσο οργανωµένο τρόπο, µολονότι αυτή η οργάνωση δεν αφορά παρά µόνο µία από τις διαστάσεις της, τη γραπτή έκφραση. Στο ιαθεµατικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραµµάτων Σπουδών ( ΕΠΠΣ) ενσωµατώθηκε µε ορισµένες τροποποιήσεις ii το πρόγραµµα σπουδών για τη νεοελληνική γλώσσα του Ενώ ο προφορικός λόγος ξεκινά στο θεσµικό του πλαίσιο ενισχυµένος, τελικά παραγκωνίζεται από την ιδιαίτερη έµφαση που δόθηκε από το συγκεκριµένο πρόγραµµα στο γραπτό λόγο. Οι πρακτικές εφαρµογές που υποστηρίχθηκαν από την σειρά των βιβλίων Το παιδί και η γραφή καθώς και Γραφή και Ανάγνωση ασχολούνται αποκλειστικά µε το γραπτό λόγο. Η συντακτική οµάδα του προγράµµατος σπουδών για τη νεοελληνική γλώσσα αναφέρει σχετικά: παραλείψαµε τον προφορικό λόγο, όχι φυσικά επειδή θεωρούµε ότι είναι µικρότερης σηµασίας, αλλά επειδή, πρώτα η γραφή και µετά η ανάγνωση, µας πρόσφεραν ένα πεδίο αρκετά εκτενές και µε απεριόριστο εύρος για τον πειραµατισµό (Σκούρα-Βαρνάβα 1998: 30). Το πρόγραµµα του 1999 είναι στοχοκεντρικό και εµπλέκει στόχους από τρεις διαφορετικές κατηγορίες iii : α) γνωστικές και επικοινωνιακές δεξιότητες: να παροτρύνονται [τα νήπια] να δίνουν εξηγήσεις για διάφορες επιλογές και προτιµήσεις τους και να αιτιολογούν απόψεις και πράξεις τους β) διαδραστικές συµπεριφορές: να µαθαίνουν [τα νήπια] να ακούν τους συνοµιλητές τους χωρίς να τους διακόπτουν και να µιλούν την κατάλληλη στιγµή, αφού λάβουν υπόψη τους τι έχει προηγηθεί, και γ) µεταγλωσσικές

7 7 δεξιότητες που αφορούν την ανάλυση διαφόρων γλωσσικών φαινοµένων µε έµφαση στην ανάπτυξη φωνολογικής επίγνωσης iv. Στο γλωσσικό µάθηµα αναφέρονται στόχοι που επιδιώκουν την εξοικείωση των νηπίων µε διαφορετικές επικοινωνιακές µορφές του προφορικού λόγου (...) καθώς η βιωµατική χρήση των διαφοροποιήσεων της γλώσσας οδηγεί εξελικτικά στην ανάπτυξη της συνείδησης του λόγου (Σκούρα-Βαρνάβα 2001:169). Η γλωσσική αγωγή, λοιπόν -σε προγραµµατικό τουλάχιστον επίπεδοεπικεντρώνεται στη χρήση της γλώσσας για συγκεκριµένους σκοπούς: τα νήπια ενθαρρύνονται να παίρνουν το λόγο για να διηγούνται/ αφηγούνται, να περιγράφουν, να εξηγούν και να ερµηνεύουν.... Από τους στόχους όµως του προγράµµατος της γλωσσικής αγωγής v, απουσιάζει οποιαδήποτε αναφορά στο κοινωνικό πλαίσιο, το οποίο άλλωστε καθορίζει και διαµορφώνει την αποτελεσµατικότητα της γλωσσικής επικοινωνίας. Ενώ προσδιορίζονται λειτουργικές µορφές της οµιλίας (περιγραφή, αφήγηση, συζήτηση), οι οποίες αποτελούν και τους στόχους της γλωσσικής αγωγής, παραγνωρίζεται η σηµασία των περιορισµών που επιβάλλει ο χαρακτήρας της περίστασης επικοινωνίας - συµπεριλαµβανοµένης και της διδακτικής περίστασης- σε ποιον µιλούν τα νήπια, πού, πότε, σε τι αναφέρονται, τι επιδιώκουν. Οι διδακτικοί στόχοι δηλαδή παραµένουν στο επίπεδο των γενικών, αφηρηµένων κατηγοριών αναπαράστασης της φυσικής και κοινωνικής πραγµατικότητας, ο προφορικός λόγος νοείται ως ένα αδιαφοροποίητο κοινωνικά σύστηµα γλωσσικών µορφών, µε αποτέλεσµα η οµιλία των παιδιών και τα κριτήρια αξιολόγησής της να παραµένουν εξαρτηµένα από την ορθότητά τους σε σχέση µε το γλωσσικό σύστηµα. Επίσης, παραµένει και σε αυτό το αναλυτικό πρόγραµµα ένας ασαφής και µετέωρος µεγαλο-στόχος εµπλουτισµού και βελτίωσης του προφορικού λόγου που αναφέρεται ήδη από τα πρώτα αναλυτικά προγράµµατα για την προσχολική εκπαίδευση. Στόχοι αυτού του τύπου όπως: κατανόηση του προφορικού και εµπλουτισµός της γλώσσας των νηπίων είναι γενικοί και αόριστοι καθώς δεν φαίνεται καθαρά το είδος της µαθησιακής εµπειρίας που θα κατάλληλη για να τους αντιµετωπίσουν. Σε αυτό το επίπεδο της γενικότητας είναι δύσκολο έως αδύνατο να καθοριστούν τύποι αξιολογικών ενδείξεων που θα µπορούσαν να αποκαλύψουν εάν τα νήπια έχουν πραγµατικά αναπτύξει τις αναγκαίες ικανότητες. Η διαδικασία δεν αναλύεται περαιτέρω, ο γλωσσικός σχεδιασµός παραµένει µετέωρος σε επίπεδο γενικών στόχων, όσο δεν αναδεικνύεται η σύνδεση του στόχου µε τα γλωσσικά µέσα και τη γλωσσική ύλη µε την οποία αυτός θα µπορούσε να υλοποιηθεί, έτσι ώστε να διευκολυνθεί η νηπιαγωγός να παραγάγει δραστηριότητες προφορικού λόγου στο νηπιαγωγείο. Συµπεράσµατα Τα αναλυτικά προγράµµατα για τη γλωσσική αγωγή στην προσχολική εκπαίδευση, στη διάρκεια 40 χρόνων εξελίχθηκαν από προγράµµατα ύλης σε προγράµµατα στόχων.

8 8 Το πρόγραµµα του 1989 είναι το πρώτο αναλυτικό πρόγραµµα τύπου curriculum µε αυστηρά δοµηµένη παρουσίαση των παιδαγωγικών του σκοπών, εξειδίκευση των στόχων και των διδακτικών παρεµβάσεων που θα τους υλοποιήσουν. Σε όλα τα προγράµµατα -ακόµα και σε αυτό του 1896 που διέπει τη σύσταση των νηπιαγωγείων- η προσέγγιση του προφορικού λόγου αποβλέπει στη βελτίωση και τον εµπλουτισµό της γλώσσας των νηπίων, το οποίο αποτελεί σκοπό και επιµέρους στόχο των προγραµµάτων. Η γλωσσική αγωγή στο νηπιαγωγείο αποβλέπει κυρίως στην ανάπτυξη της αναφορικής ικανότητας των νηπίων και µε αυτή την έννοια, αποσκοπεί στην καλλιέργεια του σηµασιολογικού τοµέα της γλώσσας. Συγκεκριµένες, έστω επιγραµµατικά, αναφορές στο φωνητικό τοµέα συναντώνται στα Α. Π. του 1962, 1980 και του 1989, ενώ ιδιαίτερη µνεία στη φωνολογική επίγνωση δίνεται στο ΕΠΠΣ. Στο πρόγραµµα του 1980 διακρίνονται αναφορές στο µορφο-συντακτικό τοµέα, στη λογική όµως µιας µηχανιστικής αντίληψης κατάκτησης του γλωσσικού συστήµατος. Η ίδια άποψη εµφανίζεται ενισχυµένη στο πρόγραµµα του 1989 όπου προτείνονται ειδικές ασκήσεις επί του συστήµατος, ώστε να αντιληφθούν τα νήπια «τη σηµασιολογική, συντακτική και µορφοφωνολογική πλευρά της γλώσσας». ραστηριότητες επικοινωνιακής πρόθεσης συναντώνται µόνο στο πρόγραµµα του 1999 χωρίς όµως να προτείνεται µια σαφής εγγραφή τους στο πλαίσιο δεδοµένων, ποικίλων και διαφοροποιηµένων περιστάσεων προφορικής επικοινωνίας. Η πραγµατολογική διάσταση της γλώσσας µόνο µακροσκοπικά µπορεί να εννοηθεί µε αποτέλεσµα η προφορικότητα, σε αυτή την περίπτωση, να παραµένει ένα σύνολο δεξιοτήτων χωρίς συµφραζόµενα. Στα περισσότερα προγράµµατα η γλωσσική αγωγή στοχεύει στην κατάκτηση των ορθών γλωσσικών προτύπων (Α.Π. 1962, 1980, 1989) ασκεί δηλαδή, κανονιστικό, ρυθµιστικό ρόλο στην παραγωγή προφορικών εκφωνηµάτων από τα παιδιά, ενώ τον έλεγχο της ορθότητας της γλωσσικής παραγωγής των παιδιών κατέχει η νηπιαγωγός. Όπως αναλύθηκε παραπάνω, διαπιστώνεται µια σύγχυση όσον αφορά τη διάκριση ανάµεσα στους σκοπούς και τους στόχους της γλωσσικής αγωγής στην προσχολική εκπαίδευση. Η απουσία συγκεκριµένων στόχων για τον προφορικό λόγο χαρακτηρίζει τα προγράµµατα για την προσχολική εκπαίδευση µέχρι το πρόγραµµα του 1999, ενώ ακόµα και σε αυτό οι στόχοι παραµένουν γενικοί και δεν εξειδικεύονται. Οι περιγραφές των στόχων, όπως γίνονται στο σύνολο των αναλυτικών προγραµµάτων για τη γλωσσική αγωγή στο νηπιαγωγείο, είτε απουσιάζουν (Α.Π. 1962, 1980, 1989), είτε είναι τόσο γενικές και γνωστικού τύπου (Α.Π. 1999), ώστε δεν συνιστούν ένα επαρκές πλαίσιο για το σχεδιασµό διδακτικών δραστηριοτήτων. Άλλωστε στο σύνολο των προγραµµάτων, η διδακτική της γλώσσας δεν φαίνεται να αποτελεί το θεωρητικό πλαίσιο αναφοράς για το σχεδιασµό της γλωσσικής αγωγής καθώς οι θεωρητικές αναφορές ανάγονται κυρίως σε κλάδους της ψυχολογίας ή της ψυχογλωσσολογίας (Α.Π. 1980,1989, 1999 ).

9 9 Η απουσία ενός σαφούς θεωρητικού πλαισίου από το χώρο της διδακτικής της γλώσσας και η έλλειψη συγκεκριµένων γενικών και ειδικών στόχων διδασκαλίας στο σύνολο των αναλυτικών προγραµµάτων οδηγούν στην ταύτιση σκοπού και στόχων γλωσσικής αγωγής. Ταυτόχρονα, η απουσία ειδικών διδακτικών στόχων δυσχεραίνει το σχεδιασµό κατάλληλων γλωσσικών δραστηριοτήτων και δεν επιτρέπει την αξιολόγηση της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Έτσι τελικά, ο προφορικός λόγος στην προσχολική εκπαίδευση καταλήγει να µην αποτελεί αντικείµενο ιδιαίτερης διδακτικής προσέγγισης. Βιβλιογραφία Τσοπάνογλου, Α. (2000). Οι στόχοι ως πυρήνας εκπαιδευτικού προγράµµατος. Γλωσσικός Υπολογιστής (2). Mager, R. F. (1975). Preparing Instructional Objectives. Belmont: Fearon Publ. (Μτφ. (1985). ιδακτικοί στόχοι και διδασκαλία. Θεσσαλονίκη: Κυριακίδης. ενδρινού, Β. & Ξωχέλλης, Π. (1999). Προγράµµατα σπουδών στη σχολική εκπαίδευση: έννοιες και όροι. Γλωσσικός Υπολογιστής (1). Κονδύλη, Μ. (1997). Προβλήµατα της γλωσσικής διδασκαλίας στο Νηπιαγωγείο: Οι περιορισµοί του αναλυτικού προγράµµατος. Στο Κ. Χρυσαφίδης, Μ. Καλιδρυµίδου (επιµ). Αναλυτικά Προγράµµατα Προσχολικής Αγωγής. Πρακτικά 1ου Συνεδρίου Προσχολικής Αγωγής (1993), τοµ. Β, Ιωάννινα. Kress, G. (2000). Σχεδιασµός του γλωσσικού προγράµµατος σπουδών µε βάση το µέλλον. Γλωσσικός Υπολογιστής (2). Παπαρίζος, Ν. (2004). Γλωσσική πολιτική και γλωσσική παιδεία. Αθήνα:Gutenberg Σκούρα-Βαρνάβα, Τ. (επ. εκδ). (1998). Γραφή και Ανάγνωση ΙΙ, Τρόπος διδασκαλίας της γραφής και της ανάγνωσης. ΥΠΕΠΘ: Αθήνα Σκούρα-Βαρνάβα, Τ. (2001). Το πρόγραµµα σπουδών για τη νεοελληνική γλώσσα στην προδηµοτική εκπαίδευση. Στο: Χ. Τσολάκης (επ. εκδ.). Η διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας στην πρωτοβάθµια και δευτεροβάθµια εκπαίδευση. Θεσσαλονίκη: Κώδικας Τorrance, Ν.& Olson, D. (1988). Οral and literate competencies in the early school years. Ιn D. Olson, N. Torrance and A. Hildyard (eds), Literacy, Language and Learning, Cambridge University Press. Westphalen, Κ. (1982). Αναµόρφωση των Αναλυτικών Προγραµµάτων. Θεσσαλονίκη: Κυριακίδης. Widdowson, H.G. (1981). Une approche communicative de l enseignement des langues. Paris: Credif-Hatier.

10 10 i Ένα πρόγραµµα ύλης οργανώνεται µε τη µορφή ενός καταλόγου που περιέχει τα στοιχεία ύλης για κάθε τάξη, ενώ ένα στοχοκεντρικό πρόγραµµα χαρακτηρίζεται από συστηµατικά οργανωµένους στόχους που προβλέπεται να επιτευχθούν ως αποτέλεσµα της διδασκαλίας/µάθησης (Westfallen 1982, ενδρινού & Ξωχέλλης, 1999). ii Προσθήκη του στόχου της «φωνολογικής επίγνωσης» και των «θεµελιωδών εννοιών διαθεµατικών προσεγγίσεων». iii Η διάκριση των τριών κατηγοριών στόχων βασίστηκε στην κατηγοριοποίηση των ενδρινού & Ξωχέλλης iv Αυτός ο στόχος αναφέρεται µόνο στο.ε.π.π.σ.. v Θα ήταν ιδιαίτερα χρήσιµο να γνωρίζαµε τα κριτήρια ή τις αναλύσεις γλωσσικών αναγκών που καθόρισαν την επιλογή των συγκεκριµένων στόχων για τον προφορικό λόγο. «Εν αρχή ην ο λόγος : Ο προφορικός λόγος στα αναλυτικά προγράµµατα για την προσχολική εκπαίδευση» Ελένη Γκανά Λέκτορας Παιδαγωγικό Τµήµα Ειδικής Αγωγής Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Αργοναυτών & Φιλελλήνων

11 , Βόλος Μαρία Παπαδοπούλου, Επίκουρη καθηγήτρια Παιδαγωγικό Τµήµα Προσχολικής Εκπαίδευσης Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Αργοναυτών & Φιλελλήνων 38221, Βόλος Μαρία Ποιµενίδου, Νηπιαγωγός, υποψήφια διδάκτωρ Παιδαγωγικό Τµήµα Προσχολικής Εκπαίδευσης Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Σουλίου 4, 38334, Βόλος Λέξεις κλειδιά: προφορικός λόγος, γραµµατισµός, κειµενικά είδη, διδακτική της γλώσσας, αξιολόγηση, αναλυτικό πρόγραµµα Θεµατική κατηγορία: Αξιολόγηση αναλυτικών προγραµµάτων Επίπεδο εκπαίδευσης: Προσχολική

Εφαρμογές πρακτικών της παιδαγωγικής του γραμματισμού και των πολυγραμματισμών. Άννα Φτερνιάτη Επίκουρη Καθηγήτρια ΠΤΔΕ Παν/μίου Πατρών

Εφαρμογές πρακτικών της παιδαγωγικής του γραμματισμού και των πολυγραμματισμών. Άννα Φτερνιάτη Επίκουρη Καθηγήτρια ΠΤΔΕ Παν/μίου Πατρών Εφαρμογές πρακτικών της παιδαγωγικής του γραμματισμού και των πολυγραμματισμών Άννα Φτερνιάτη Επίκουρη Καθηγήτρια ΠΤΔΕ Παν/μίου Πατρών Οι σύγχρονες τάσεις που κυριαρχούν στη διδακτική του γλωσσικού μαθήματος

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ

Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ Δρ Ειρήνη Ροδοσθένους, Λειτουργός Π.Ι. ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ Επικοινωνιακή διδασκαλία της γλώσσας: η ίδια η γλώσσα συνιστά και ορίζεται ως κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδος-Προσέγγιση- Διδακτικός σχεδιασμός. A. Xατζηδάκη, Π.Τ.Δ.Ε. Παν/μιο Κρήτης

Μέθοδος-Προσέγγιση- Διδακτικός σχεδιασμός. A. Xατζηδάκη, Π.Τ.Δ.Ε. Παν/μιο Κρήτης Μέθοδος-Προσέγγιση- Διδακτικός σχεδιασμός A. Xατζηδάκη, Π.Τ.Δ.Ε. Παν/μιο Κρήτης 1. MΕΘΟΔΟΣ Ο όρος μέθοδος, έτσι όπως χρησιμοποιείται στην Εφαρμοσμένη Γλωσσολογία, έχει ποικίλες σημασίες. Διαφοροποιείται

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση.

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Γραμματισμός: έννοια-παιδαγωγικές συνέπειες Σήμερα, στην αναπτυγμένη τεχνολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307)

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) Ενότητα #4: Λειτουργικός και Κριτικός Γραμματισμός Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγικές εφαρμογές Η/Υ. Μάθημα 1 ο

Παιδαγωγικές εφαρμογές Η/Υ. Μάθημα 1 ο Παιδαγωγικές εφαρμογές Η/Υ Μάθημα 1 ο 14/3/2011 Περίγραμμα και περιεχόμενο του μαθήματος Μάθηση με την αξιοποίηση του Η/Υ ή τις ΤΠΕ Θεωρίες μάθησης Εφαρμογή των θεωριών μάθησης στον σχεδιασμό εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε επιλογή, κάθε ενέργεια ή εκδήλωση του νηπιαγωγού κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι σε άμεση συνάρτηση με τις προσδοκίες, που

Κάθε επιλογή, κάθε ενέργεια ή εκδήλωση του νηπιαγωγού κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι σε άμεση συνάρτηση με τις προσδοκίες, που ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι προσδοκίες, που καλλιεργούμε για τα παιδιά, εμείς οι εκπαιδευτικοί, αναφέρονται σε γενικά κοινωνικά χαρακτηριστικά και παράλληλα σε ατομικά ιδιοσυγκρασιακά. Τέτοια γενικά κοινωνικο-συναισθηματικά

Διαβάστε περισσότερα

Ηφιλοσοφίατων ΕΠΠΣκαιτωνΑΠΣ. Γιώργος Αλβανόπουλος Σχολικός Σύµβουλος Ειδικής Αγωγής http://amaked-thrak.pde.sch.gr/symdim-kav4/ ΑλβανόπουλοςΓ. Σχ. Σύµβουλος 1 ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ - ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η εποχή µας χαρακτηρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Α/ Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Απλή Αν κάνετε αναζήτηση µιας λέξης σε ένα αρχαιοελληνικό σώµα κειµένων, αυτό που θα λάβετε ως αποτέλεσµα θα είναι: Μια καταγραφή όλων των εµφανίσεων της λέξης στο συγκεκριµένο

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Συστηματική Παρατήρηση της Εκπαιδευτικής Παρατήρησης

Τίτλος Μαθήματος: Συστηματική Παρατήρηση της Εκπαιδευτικής Παρατήρησης Τίτλος Μαθήματος: Συστηματική Παρατήρηση της Εκπαιδευτικής Παρατήρησης Κωδικός Μαθήματος: ΠΑ0200 Διδάσκων: Δόμνα Κακανά [dkakana@uth.gr] Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο: 3 ο & 4 ο Μονάδες ECTS: 6

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ02 (78 ώρες)

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ02 (78 ώρες) ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ02 (78 ώρες) 1.α 3 ώρες Η εισαγωγή των ΤΠΕ στην εκπαίδευση και τη διδασκαλία των φιλολογικών µαθηµάτων Επισκόπηση

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

Δέσποινα Αντωνοπούλου Αναστάσιος Πέκης. Ατομικός φάκελος εργασιών παιδιού-portfolio

Δέσποινα Αντωνοπούλου Αναστάσιος Πέκης. Ατομικός φάκελος εργασιών παιδιού-portfolio Δέσποινα Αντωνοπούλου Αναστάσιος Πέκης Ατομικός φάκελος εργασιών παιδιού-portfolio 1 Σελίδα 1. Portfolio Vs Κλασικός φάκελος εργασιών.. 4 2. Βασικά χαρακτηριστικά του portfolio... 5 3. Ο ρόλος του/της

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική Εννοιών τη Φυσικής για την Προσχολική Ηλικία

Διδακτική Εννοιών τη Φυσικής για την Προσχολική Ηλικία Διδακτική Εννοιών τη Φυσικής για την Προσχολική Ηλικία Ενότητα 1η: Η Διδακτική στα πλαίσια της παραδοσιακής Παιδαγωγικής Κώστας Ραβάνης Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγικές δραστηριότητες μοντελοποίησης με χρήση ανοικτών υπολογιστικών περιβαλλόντων

Παιδαγωγικές δραστηριότητες μοντελοποίησης με χρήση ανοικτών υπολογιστικών περιβαλλόντων Παιδαγωγικές δραστηριότητες μοντελοποίησης με χρήση ανοικτών υπολογιστικών περιβαλλόντων Βασίλης Κόμης, Επίκουρος Καθηγητής Ερευνητική Ομάδα «ΤΠΕ στην Εκπαίδευση» Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΚΟΠΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΘΟΔΕΥΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΚΟΠΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΘΟΔΕΥΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΚΟΠΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΘΟΔΕΥΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ Τι είναι Αναλυτικό Πρόγραμμα; Τι είναι οι σκοποί; Τι είναι ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ; Τι είναι τα περιεχόμενα; Τι είναι η μεθόδευση; Πως συνδέονται αυτά

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Εκπαιδευτικό υλικό για τη γλώσσα στην προσχολική εκπαίδευση

Τίτλος Μαθήματος: Εκπαιδευτικό υλικό για τη γλώσσα στην προσχολική εκπαίδευση Τίτλος Μαθήματος: Εκπαιδευτικό υλικό για τη γλώσσα στην προσχολική εκπαίδευση Κωδικός Μαθήματος: ΙΠ041 Διδάσκουσα: Μαρία Παπαδοπούλου, mariapap@uth.gr Είδος Μαθήματος: Επιλογής Εξάμηνο: 6 ο & 7 ο Μονάδες

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος δεύτερης έκδοσης

Πρόλογος δεύτερης έκδοσης Πρόλογος δεύτερης έκδοσης Δέκα έτη μετά την πρώτη έκδοση και την επιτυχημένη πορεία αυτού του βιβλίου θεωρήθηκε αναγκαία η επανέκδοσή του αφενός για να προστεθούν στα ήδη υπάρχοντα κεφάλαια τα νέα ερευνητικά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

Διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας

Διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας Διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας Όλγα Μούσιου-Μυλωνά Σχολική Σύμβουλος Π.Ε. Στόχος του μαθήματος «Διδασκαλία της Νεοελληνικής γλώσσας» είναι να προσφέρει στους φοιτητές και τις φοιτήτριες τις βασικές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ενότητα: Το Παραπρόγραμμα ή κρυφό Αναλυτικό Πρόγραμμα Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση

EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση Ημερίδα για την ενσωμάτωση των ΤΠΕ στην εκπαίδευση, Λεμεσός 23/2/13

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα: Σύγχρονο εξ αποστάσεως επιμορφωτικό πρόγραμμα Προσχολικής & Πρωτοβάθμιας

Τμήμα: Σύγχρονο εξ αποστάσεως επιμορφωτικό πρόγραμμα Προσχολικής & Πρωτοβάθμιας Τμήμα: Σύγχρονο εξ αποστάσεως επιμορφωτικό πρόγραμμα Προσχολικής & Πρωτοβάθμιας Φορέας ιεξαγωγής: ΠΕΚ Λαμίας Συντονιστής: ημητρακάκης Κωνσταντίνος Τηλέφωνο: 2231081842 Τρόπος υλοποίησης: Σύγχρονα Υπεύθυνος:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Παναγάκος Ιωάννης Σχολικός Σύμβουλος Δημοτικής Εκπαίδευσης Βασικοί Στόχοι ενός Προγράμματος Σπουδών Ένα πρόγραμμα σπουδών επιδιώκει να επιτύχει δύο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Β Φάσης)

Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Β Φάσης) Πανεπιστήµιο Αιγαίου Παιδαγωγικό Τµήµα ηµοτικής Εκπαίδευσης Μιχάλης Σκουµιός Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Β Φάσης) Παρατήρηση ιδασκαλίας και Μοντέλο Συγγραφής Έκθεσης

Διαβάστε περισσότερα

Άξονες περιγραφής σεναρίου για το ανοικτό θέμα του κλάδου ΠΕ02

Άξονες περιγραφής σεναρίου για το ανοικτό θέμα του κλάδου ΠΕ02 Άξονες περιγραφής σεναρίου για το ανοικτό θέμα του κλάδου ΠΕ02 Ι. Εισαγωγή Το σενάριο είναι κατά βάση ένα σχέδιο μαθήματος, αυτό που πάντα έχει στο μυαλό του ο εκπαιδευτικός πριν μπει στην τάξη να διδάξει.

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα ως σύστημα και ως χρήση. Ασπασία Χατζηδάκη, Επίκουρη καθηγήτρια ΠΤΔΕ

Η γλώσσα ως σύστημα και ως χρήση. Ασπασία Χατζηδάκη, Επίκουρη καθηγήτρια ΠΤΔΕ Η γλώσσα ως σύστημα και ως χρήση Ασπασία Χατζηδάκη, Επίκουρη καθηγήτρια ΠΤΔΕ 2009-10 Τι είναι γλώσσα; Γλώσσα είναι το σύστημα ήχων ( φθόγγων ) και εννοιών που χρησιμοποιούν οι ανθρώπινες κοινότητες για

Διαβάστε περισσότερα

Το νέο Πρόγραμμα Σπουδών για τη Γλώσσα στην Υποχρεωτική Εκπαίδευση

Το νέο Πρόγραμμα Σπουδών για τη Γλώσσα στην Υποχρεωτική Εκπαίδευση Το νέο Πρόγραμμα Σπουδών για τη Γλώσσα στην Υποχρεωτική Εκπαίδευση Μαρία Παπαδοπούλου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα

Διαβάστε περισσότερα

Eπιμορφωτικό σεμινάριο

Eπιμορφωτικό σεμινάριο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Δράση: Επιμόρφωση εκπαιδευτικών και μελών της εκπαιδευτικής κοινότητας Επιστ. υπεύθυνη: Ζωή Παπαναούμ Υποδράση: Εξ αποστάσεως επιμόρφωση Eπιμορφωτικό σεμινάριο 31

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΑΛΙΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΑΛΙΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΑΛΙΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Κέντρο και άξονας αυτών των μεθόδων διδασκαλίας είναι ο δάσκαλος. Αυτός είναι η αυθεντία μέσα στην τάξη που καθοδηγεί και προσφέρει. Γι αυτό οι μέθοδοι αυτές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04)

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04) «Επιµόρφωση εκπαιδευτικών στη χρήση και αξιοποίηση των ΤΠΕ στην εκπαιδευτική διδακτική διαδικασία» (Γ ΚΠΣ, ΕΠΕΑΕΚ, Μέτρο 2.1, Ενέργεια 2.1.1, Κατηγορία Πράξεων 2.1.1 θ) Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών για

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µικρές τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Ο καιρός» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης. ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Α Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΙΑ ΙΚΤΥΟΥ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΙΑ ΙΚΤΥΟΥ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΙΑ ΙΚΤΥΟΥ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΕΝΤΥΠΟ Α ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ Ιώ Παπαδηµητρίου 729 Παιδαγωγικές χρήσεις του ιαδικτύου στο νηπιαγωγείο Σηµείωση: Θα πρέπει εδώ να σηµειωθεί ότι στην προσχολική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ Β, ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ -----

Διαβάστε περισσότερα

Διαφοροποιημένη διδασκαλία στο νηπιαγωγείο

Διαφοροποιημένη διδασκαλία στο νηπιαγωγείο Διαφοροποιημένη διδασκαλία στο νηπιαγωγείο Βασίλης Οικονομίδης Διαφοροποιημένη διδασκαλία είναι η διδακτική εκείνη προσέγγιση κατά την οποία ο εκπαιδευτικός λαμβάνοντας υπόψη τη μαθησιακή ετοιμότητα, τα

Διαβάστε περισσότερα

3ο Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας

3ο Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας Οι ΤΠΕ στο Α.Π. του νηπιαγωγείου και η επιμόρφωση των νηπιαγωγών στην αξιοποίηση και εφαρμογή τους στη διδακτική πράξη: Σκέψεις, προβληματισμοί και προτάσεις Συντονίστρια: Γιώτα Παναγιωτοπούλου Σχολ. Σύμβουλος

Διαβάστε περισσότερα

3. Περιγράμματα Μαθημάτων Προγράμματος Σπουδών

3. Περιγράμματα Μαθημάτων Προγράμματος Σπουδών 3. Περιγράμματα Μαθημάτων Προγράμματος Σπουδών Στην ενότητα αυτή παρουσιάζονται τα συνοπτικά περιγράμματα των μαθημάτων που διδάσκονται στο Πρόγραμμα Σπουδών, είτε αυτά προσφέρονται από το τμήμα που είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΩΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ: «ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ» Συντάκτης: Βάρδα Αλεξάνδρα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΩΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ: «ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ» Συντάκτης: Βάρδα Αλεξάνδρα ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΩΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ: «ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ» Συντάκτης: Βάρδα Αλεξάνδρα ΕΡΩΤΗΜΑ 1 ο : Σύμφωνα με το Δ.Ε.Π.Π.Σ., ο παιδαγωγικός ρόλος ανανεώνεται, αναθεωρείται, αναβαθμίζεται, προκειμένου να ανταποκριθεί

Διαβάστε περισσότερα

III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ;

III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ; III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ; Eρωτήματα ποιες επιλογές γίνονται τελικά; ποιες προκρίνονται από το Π.Σ.; ποιες προβάλλονται από το εγχειρίδιο; ποιες υποδεικνύονται από το ίδιο το αντικείμενο; με

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες διδασκαλίας για τη Νέα Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία στο Λύκειο, στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης και του εξορθολογισμού της διδακτέας ύλης

Οδηγίες διδασκαλίας για τη Νέα Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία στο Λύκειο, στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης και του εξορθολογισμού της διδακτέας ύλης Οδηγίες διδασκαλίας για τη Νέα Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία στο Λύκειο, στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης και του εξορθολογισμού της διδακτέας ύλης Βενετία Μπαλτά Σχολική Σύμβουλος Φιλολόγων Στόχοι της εισήγησης:

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο για τις ανάγκες της Πράξης «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή». Α. ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Βασικά ερωτήματα- άξονες σχεδιασμού της διδ/λίας (α)

Βασικά ερωτήματα- άξονες σχεδιασμού της διδ/λίας (α) Βασικά ερωτήματα- άξονες σχεδιασμού της διδ/λίας (α) Ποιους καλούμαι να διδάξω και ποιες παραδοχές θα πρέπει να λάβω υπόψη σε σχέση με αυτό; ποιες οι ομάδες-στόχοι ως προς την προέλευση και τα επίπεδα

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη των παιδαγωγικών και διδακτικών προσεγγίσεων που υιοθετούν οι εκπαιδευτικοί προσχολικής εκπαίδευσης στη διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών

Μελέτη των παιδαγωγικών και διδακτικών προσεγγίσεων που υιοθετούν οι εκπαιδευτικοί προσχολικής εκπαίδευσης στη διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών Μελέτη των παιδαγωγικών και διδακτικών προσεγγίσεων που υιοθετούν οι εκπαιδευτικοί προσχολικής εκπαίδευσης στη διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών Παρασκευή Καβαλάρη Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Δόμνα Μίκα Κακανά

Διαβάστε περισσότερα

Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy)

Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy) Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy) Μαρία Παπαδοπούλου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια ΠΤΠΕ, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Συνοπτική

Διαβάστε περισσότερα

Μια εισαγωγή στην έννοια της βιωματικής μάθησης Θεωρητικό πλαίσιο. Κασιμάτη Κατερίνα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια ΑΣΠΑΙΤΕ

Μια εισαγωγή στην έννοια της βιωματικής μάθησης Θεωρητικό πλαίσιο. Κασιμάτη Κατερίνα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια ΑΣΠΑΙΤΕ Μια εισαγωγή στην έννοια της βιωματικής μάθησης Θεωρητικό πλαίσιο Κασιμάτη Κατερίνα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια ΑΣΠΑΙΤΕ Τι εννοούμε με τον όρο «βιωματική μάθηση»; Πρόκειται για έναν εναλλακτικό τρόπο μάθησης,

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα: Προσχολικής & Πρωτοβάθμιας Φωκίδας. Φορέας ιεξαγωγής: ΠΕΚ Λαμίας Συντονιστής: ημητρακάκης Κωνσταντίνος Τηλέφωνο:

Τμήμα: Προσχολικής & Πρωτοβάθμιας Φωκίδας. Φορέας ιεξαγωγής: ΠΕΚ Λαμίας Συντονιστής: ημητρακάκης Κωνσταντίνος Τηλέφωνο: Τμήμα: Προσχολικής & Πρωτοβάθμιας Φωκίδας Φορέας ιεξαγωγής: ΠΕΚ Λαμίας Συντονιστής: ημητρακάκης Κωνσταντίνος Τηλέφωνο: 2231081842 Χώρος υλοποίησης: ΕΚΦΕ Φωκίδας Υπεύθυνος: Μπεμπή Ευαγγελία Τηλέφωνο επικοινωνίας:

Διαβάστε περισσότερα

Το μάθημα των Νέων Ελληνικών στα ΕΠΑΛ: Ζητήματα διδασκαλίας και αξιολόγησης. Βενετία Μπαλτά & Μαρία Νέζη Σχολικές Σύμβουλοι Φιλολόγων 5/10/2016

Το μάθημα των Νέων Ελληνικών στα ΕΠΑΛ: Ζητήματα διδασκαλίας και αξιολόγησης. Βενετία Μπαλτά & Μαρία Νέζη Σχολικές Σύμβουλοι Φιλολόγων 5/10/2016 Το μάθημα των Νέων Ελληνικών στα ΕΠΑΛ: Ζητήματα διδασκαλίας και αξιολόγησης Βενετία Μπαλτά & Μαρία Νέζη Σχολικές Σύμβουλοι Φιλολόγων 5/10/2016 Στόχοι της εισήγησης: Επισήμανση βασικών σημείων από τις οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές)

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Ενδεικτικές τεχνικές διδασκαλίας: 1. Εισήγηση ή διάλεξη ή Μονολογική Παρουσίαση 2. Συζήτηση ή διάλογος 3. Ερωταποκρίσεις 4. Χιονοστιβάδα 5. Καταιγισμός Ιδεών 6. Επίδειξη

Διαβάστε περισσότερα

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή)

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή) Πράξη: «Ανάπτυξη μεθοδολογίας και ψηφιακών διδακτικών σεναρίων για τα γνωστικά αντικείμενα της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Γενικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης» Άξονες Προτεραιότητας 1-2-3 Οριζόντια

Διαβάστε περισσότερα

Ο υπολογιστής ως γνωστικό εργαλείο. Καθηγητής Τ. Α. Μικρόπουλος

Ο υπολογιστής ως γνωστικό εργαλείο. Καθηγητής Τ. Α. Μικρόπουλος Ο υπολογιστής ως γνωστικό εργαλείο Καθηγητής Τ. Α. Μικρόπουλος Τεχνολογίες Πληροφορίας & Επικοινωνιών ΟιΤΠΕχαρακτηρίζουνόλαταμέσαπουείναιφορείς άυλων μηνυμάτων (χαρακτήρες, εικόνες, ήχοι). Η αξιοποίησή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΣΤΟΧΟΣ 1ος:

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΣΤΟΧΟΣ 1ος: ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΣΤΟΧΟΣ 1 ος : Η βελτίωση των μαθησιακών αποτελεσμάτων με έμφαση στην εφαρμογή, κατά τη διάρκεια της διδακτικής διαδικασίας (προγραμματισμός, διδασκαλία, αξιολόγηση), των Αναδομημένων Αναλυτικών

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά: Οι τάσεις στη διδακτική και τα Προγράμματα Σπουδών. Πέτρος Κλιάπης Σχολικός Σύμβουλος Π.Ε.

Μαθηματικά: Οι τάσεις στη διδακτική και τα Προγράμματα Σπουδών. Πέτρος Κλιάπης Σχολικός Σύμβουλος Π.Ε. Μαθηματικά: Οι τάσεις στη διδακτική και τα Προγράμματα Σπουδών Πέτρος Κλιάπης Σχολικός Σύμβουλος Π.Ε. Στάσεις απέναντι στα Μαθηματικά Τι σημαίνουν τα μαθηματικά για εσάς; Τι σημαίνει «κάνω μαθηματικά»;

Διαβάστε περισσότερα

Μουσική Αγωγή στην Προσχολική και Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Ζωή Διονυσίου

Μουσική Αγωγή στην Προσχολική και Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Ζωή Διονυσίου Μουσική Αγωγή στην Προσχολική και Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Ζωή Διονυσίου Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια του εκπαιδευτικού έργου του διδάσκοντα. Το έργο «Ανοικτά Ακαδημαϊκά

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα: Διδακτική της Πληροφορικής. Περιγραφή μαθήματος. Διδάσκων: Παλαιγεωργίου Γ. Διαλέξεις: Παρασκευή 17:00-20:00

Μάθημα: Διδακτική της Πληροφορικής. Περιγραφή μαθήματος. Διδάσκων: Παλαιγεωργίου Γ. Διαλέξεις: Παρασκευή 17:00-20:00 Μάθημα: Διδακτική της Πληροφορικής Διδάσκων: Παλαιγεωργίου Γ. Διαλέξεις: Παρασκευή 17:00-20:00 email: gpalegeo@gmail.com Περιγραφή μαθήματος Με τον όρο "Διδακτική της Πληροφορικής" εννοούμε τη μελέτη,

Διαβάστε περισσότερα

6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο

6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο 6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο Το εκπαιδευτικό σενάριο Η χρήση των Τ.Π.Ε. στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση θα πρέπει να γίνεται με οργανωμένο

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Π. Χρήστου

Κωνσταντίνος Π. Χρήστου 1 Κριτήρια: Διδακτική διαδικασία Μαθητοκεντρικά Δασκαλοκεντρικά Αλληλεπίδρασης διδάσκοντα διδασκόµενου Είδος δεξιοτήτων που θέλουν να αναπτύξουν Επεξεργασίας Πληροφοριών Οργάνωση-ανάλυση πληροφοριών, λύση

Διαβάστε περισσότερα

Π ρ ο α ι ρ ε τ ι κό σ ε μ ι ν ά ρ ι ο ε π ι μ ό ρ φ ω σ η ς. Νοέμβριος 2015 {επιμ. παρουσίασης: Μαρία Παπαλεοντίου, Φιλόλογος }

Π ρ ο α ι ρ ε τ ι κό σ ε μ ι ν ά ρ ι ο ε π ι μ ό ρ φ ω σ η ς. Νοέμβριος 2015 {επιμ. παρουσίασης: Μαρία Παπαλεοντίου, Φιλόλογος } Π ρ ο α ι ρ ε τ ι κό σ ε μ ι ν ά ρ ι ο ε π ι μ ό ρ φ ω σ η ς Νοέμβριος 2015 {επιμ. παρουσίασης: Μαρία Παπαλεοντίου, Φιλόλογος } Είδη αξιολόγησης: αρχική-διαγνωστική, συντρέχουσαδιαμορφωτική, τελική Μορφές

Διαβάστε περισσότερα

1ος Στόχος: «Βελτίωση των μαθησιακών αποτελεσμάτων»

1ος Στόχος: «Βελτίωση των μαθησιακών αποτελεσμάτων» Στόχοι υπό έμφαση 2015-2016 1ος Στόχος: «Βελτίωση των μαθησιακών αποτελεσμάτων» Συνέδρια Διευθυντών Επαρχιακών Γραφείων Παιδείας Νοέμβριος 2015 ΑΞΟΝΕΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ 1. Γιατί συνεχίζεται ο στόχος για 2 η

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΑ ΕΠΑ.Λ. ΔΡ ΜΑΡΙΑ ΓΝΗΣΙΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Αθήνα, 5 Οκτωβρίου 2016

Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΑ ΕΠΑ.Λ. ΔΡ ΜΑΡΙΑ ΓΝΗΣΙΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Αθήνα, 5 Οκτωβρίου 2016 1 Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΑ ΕΠΑ.Λ. ΔΡ ΜΑΡΙΑ ΓΝΗΣΙΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Αθήνα, 5 Οκτωβρίου 2016 1 2 2 ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ι. ΤΟ ΠΟΣΟΣΤΟ ΤΗΣ ΠΡΟΩΡΗΣ ΕΓΚΑΤΑΛΕΙΨΗΣ ΤΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015)

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015) Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Οκτώβριος 2014 Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015) Γλωσσική Εκπαίδευση - Εκπαίδευση στον Γραμματισμό:

Διαβάστε περισσότερα

Δίγλωσση προσχολική εκπαίδευση: Η εφαρμογή της Μεθόδου CLIL σε γαλλόφωνο περιβάλλον

Δίγλωσση προσχολική εκπαίδευση: Η εφαρμογή της Μεθόδου CLIL σε γαλλόφωνο περιβάλλον Δίγλωσση προσχολική εκπαίδευση: Η εφαρμογή της Μεθόδου CLIL σε γαλλόφωνο περιβάλλον Άλιμος, 2015 Η Μέθοδος CLIL Ολιστική Εκμάθηση Περιεχομένου και Ξένης Γλώσσας EMILE: L Enseignement d une Matière par

Διαβάστε περισσότερα

Από Θεωρίες Μάθησης σε Περιβάλλοντα Μάθησης

Από Θεωρίες Μάθησης σε Περιβάλλοντα Μάθησης Από Θεωρίες Μάθησης σε Περιβάλλοντα Μάθησης Εργαστήριο Εκπαιδευτικής & Γλωσσικής Τεχνολογίας http://hermes.di.uoa.gr/ S.C.A.L.E. Μαρία Γρηγοριάδου A.L.M.A. Οµότιµη Καθηγήτρια SemanDix Τµήµα Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

Φύλο και διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών

Φύλο και διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών Πηγή: Δημάκη, Α. Χαϊτοπούλου, Ι. Παπαπάνου, Ι. Ραβάνης, Κ. Φύλο και διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών: μια ποιοτική προσέγγιση αντιλήψεων μελλοντικών νηπιαγωγών. Στο Π. Κουμαράς & Φ. Σέρογλου (επιμ.). (2008).

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ (ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ) ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. Μαρία Νέζη Σχολική Σύμβουλος Πειραιά

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ (ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ) ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. Μαρία Νέζη Σχολική Σύμβουλος Πειραιά ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ (ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ) ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Μαρία Νέζη Σχολική Σύμβουλος Πειραιά 15-9-2016 Πώς δουλέψαμε στο γλωσσικό μάθημα; Προγράμματα Σπουδών. Στοχοκεντρικός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ. Γεώργιος Ν. Πριµεράκης Σχ. Σύµβουλος ΠΕ03

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ. Γεώργιος Ν. Πριµεράκης Σχ. Σύµβουλος ΠΕ03 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ Γεώργιος Ν. Πριµεράκης Σχ. Σύµβουλος ΠΕ03 1 Η αξιολόγηση (µπορεί να) αναφέρεται στον εκπαιδευτικό, στο µαθητή, στο Αναλυτικό Πρόγραµµα, στα διδακτικά υλικά στη σχολική µονάδα ή (και) στο θεσµό

Διαβάστε περισσότερα

Γουλή Ευαγγελία. 1. Εισαγωγή. 2. Παρουσίαση και Σχολιασµός των Εργασιών της Συνεδρίας

Γουλή Ευαγγελία. 1. Εισαγωγή. 2. Παρουσίαση και Σχολιασµός των Εργασιών της Συνεδρίας 1. Εισαγωγή Σχολιασµός των εργασιών της 16 ης παράλληλης συνεδρίας µε θέµα «Σχεδίαση Περιβαλλόντων για ιδασκαλία Προγραµµατισµού» που πραγµατοποιήθηκε στο πλαίσιο του 4 ου Πανελλήνιου Συνεδρίου «ιδακτική

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να:

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΟΛΥΤΡΟΠΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Ανταποκρίνονται στην ακρόαση του προφορικού

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα. Διαπολιτισμική Εκπαίδευση: εκπαιδευτική πολιτική, κοινωνία, σχολείο ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ

Ημερίδα. Διαπολιτισμική Εκπαίδευση: εκπαιδευτική πολιτική, κοινωνία, σχολείο ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ Έργο: Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο) Επιστημονική υπεύθυνη: Καθηγήτρια Ζωή Παπαναούμ Ημερίδα Διαπολιτισμική Εκπαίδευση: εκπαιδευτική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 19-03-2015 (5 Ο ΜΑΘΗΜΑ)

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 19-03-2015 (5 Ο ΜΑΘΗΜΑ) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 19-03-2015 (5 Ο ΜΑΘΗΜΑ) Αντιμετώπιση των ΜΔ δια των ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ Σωτηρία

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγικό Υπόβαθρο ΤΠΕ. Κυρίαρχες παιδαγωγικές θεωρίες

Παιδαγωγικό Υπόβαθρο ΤΠΕ. Κυρίαρχες παιδαγωγικές θεωρίες Παιδαγωγικό Υπόβαθρο ΤΠΕ Κυρίαρχες παιδαγωγικές θεωρίες Θεωρίες μάθησης για τις ΤΠΕ Συμπεριφορισμός (behaviorism) Γνωστικές Γνωστικής Ψυχολογίας (cognitive psychology) Εποικοδομητισμός (constructivism)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2008 ( ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 3Π /2008) ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Η φωνολογική επίγνωση. Ευφημία Τάφα

Η φωνολογική επίγνωση. Ευφημία Τάφα Η φωνολογική επίγνωση Ευφημία Τάφα Γλωσσική ανάπτυξη Κλάμα ή γέλιο (0-2 μηνών) Βαβίσματα (2-4 μηνών) Συγκεκριμένοι ήχοι (6 μηνών περίπου) Πρώτες λέξεις (1 ο έτος) Τηλεγραφικός λόγος (2 ο έτος) 1000 λέξεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙ ΦΥΣΗΣ ΚΑΙ ΜΑΘΗΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΕΝΝΟΙΩΝ. Μαρία Καλδρυμίδου

ΠΕΡΙ ΦΥΣΗΣ ΚΑΙ ΜΑΘΗΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΕΝΝΟΙΩΝ. Μαρία Καλδρυμίδου ΠΕΡΙ ΦΥΣΗΣ ΚΑΙ ΜΑΘΗΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΕΝΝΟΙΩΝ Μαρία Καλδρυμίδου μάθηση των μαθηματικών εννοιών από τις επιδόσεις των μαθητών και τον εντοπισμό και την κατηγοριοποίηση των λαθών τους στην αναζήτηση θεωρητικών

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΣΩ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Φρειδερίκη ΜΠΑΤΣΑΛΙΑ Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Ελένη ΣΕΛΛΑ Ιόνιο Πανεπιστήμιο, Κέρκυρα

Η ΜΕΣΩ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Φρειδερίκη ΜΠΑΤΣΑΛΙΑ Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Ελένη ΣΕΛΛΑ Ιόνιο Πανεπιστήμιο, Κέρκυρα 1 Η ΜΕΣΩ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Φρειδερίκη ΜΠΑΤΣΑΛΙΑ Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Ελένη ΣΕΛΛΑ Ιόνιο Πανεπιστήμιο, Κέρκυρα Στο: Γλωσσολογικές έρευνες για την Ελληνική Ι, Πρακτικά του 5 ου

Διαβάστε περισσότερα

Τα διδακτικά σενάρια

Τα διδακτικά σενάρια 2.2.4.1 Τα διδακτικά σενάρια Το ζήτηµα της διδακτικής αξιοποίησης του λογισµικού αποτελεί σηµείο προβληµατισµού ερευνητών και εκπαιδευτικών που ασχολούνται µε την ένταξη των ΤΠΕ στην εκπαιδευτική διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Τo πρόγραμμα «Διάγραμμα Ροής» και η διδακτική του αξιοποίηση στην Διδασκαλία του προγραμματισμού

Τo πρόγραμμα «Διάγραμμα Ροής» και η διδακτική του αξιοποίηση στην Διδασκαλία του προγραμματισμού Τo πρόγραμμα «Διάγραμμα Ροής» και η διδακτική του αξιοποίηση στην Διδασκαλία του προγραμματισμού Α. Βρακόπουλος 1, Θ.Καρτσιώτης 2 1 Καθηγητής Πληροφορικής Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Vraa8@sch.gr 2 Σχολικός

Διαβάστε περισσότερα

ヤ Διδασκαλία της Γλώσσας στις τάξεις Γ & Δ

ヤ Διδασκαλία της Γλώσσας στις τάξεις Γ & Δ ヤ Διδασκαλία της Γλώσσας στις τάξεις Γ & Δ Μαρία Θ. Παπαδοπούλου, PhD Σχολική Σύμβουλος 6ης Περιφέρειας Π.Ε. ν. Λάρισας Ελασσόνα, 19 Νοεμβρίου 2012 Επιμέρους τομείς στο γλωσσικό μάθημα 1. Προφορικός Λόγος

Διαβάστε περισσότερα

Επιλεγμένο εκπαιδευτικό υλικό, καθολικά σχεδιασμένο για μαθητές με αναπηρία. ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Παλλήνη,

Επιλεγμένο εκπαιδευτικό υλικό, καθολικά σχεδιασμένο για μαθητές με αναπηρία. ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Παλλήνη, Επιλεγμένο εκπαιδευτικό υλικό, καθολικά σχεδιασμένο για μαθητές με αναπηρία ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Παλλήνη, 4-6. 11. 2016 Φυσικό αντικείμενο της πράξης Προσαρμογή των σχολικών εγχειριδίων για μαθητές με:

Διαβάστε περισσότερα

160 Επιστημών Εκπαίδευσης στην Προσχολική Ηλικία Θράκης (Αλεξανδρούπολη)

160 Επιστημών Εκπαίδευσης στην Προσχολική Ηλικία Θράκης (Αλεξανδρούπολη) 160 Επιστημών Εκπαίδευσης στην Προσχολική Ηλικία Θράκης (Αλεξανδρούπολη) Σκοπός Σκοπός του Τμήματος είναι η παιδαγωγική κατάρτιση ατόμων, που θα ασχοληθούν με την εκπαίδευση και αγωγή παιδιών προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει. Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ

Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει. Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ Ορισμός αυθεντικής μάθησης Αυθεντική μάθηση είναι η μάθηση που έχει

Διαβάστε περισσότερα

«Οπτικοακουστική Παιδεία:... αδιέξοδα και διαδρομές»

«Οπτικοακουστική Παιδεία:... αδιέξοδα και διαδρομές» «Οπτικοακουστική Παιδεία:... αδιέξοδα και διαδρομές» (Πρόγραμμα Σπουδών για την Οπτικοακουστική Έκφραση) εισηγητής: Μένης Θεοδωρίδης Αγαπητοί φίλοι, Θα ήθελα να ευχαριστήσω όλους τους διοργανωτές για την

Διαβάστε περισσότερα

Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας Γενική Ενημέρωση

Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας Γενική Ενημέρωση Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας Γενική Ενημέρωση Επαρχιακά Συνέδρια Δ/ντών-ντριών & Δ/νόντων-νουσών Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Νοέμβριος 2013 Ειρήνη Χατζηλουκά-Μαυρή, ΕΔΕ Διδασκαλία της Νέας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΠΕΝΤΕ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΛΟΓΙΣΜΙΚΩΝ

ΜΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΠΕΝΤΕ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΛΟΓΙΣΜΙΚΩΝ ΜΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΠΕΝΤΕ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΛΟΓΙΣΜΙΚΩΝ ΕΝΤΥΠΟ Α ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ Ιώ Παπαδηµητρίου 757 Σηµείωση: Θα πρέπει εδώ να σηµειωθεί ότι στην προσχολική αγωγή δε συνηθίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ» ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ Β ΦΑΣΗΣ

«ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ» ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ Β ΦΑΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ «ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ» ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ Β ΦΑΣΗΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ Διδάσκουσες:

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Στόχοι Χώρος αίθουσα. Γλωσσική Διδασκαλία

Τίτλος Στόχοι Χώρος αίθουσα. Γλωσσική Διδασκαλία A/A Εισηγητής / Εισηγήτρια Ομάδα στόχος Τίτλος Στόχοι Χώρος αίθουσα Ημερομηνία - ώρα Γλωσσική Διδασκαλία 1. Λουίζα Μαλλούρη Δημοτικής και Προδημοτικής Η σχέση ανάμεσα στη λέξη και την εικόνα σε εικονογραφημένα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο Γραμματισμό Διδάσκουσα: Μαρία Παπαδοπούλου Περίγραμμα μαθήματος & Syllabus

Εισαγωγή στο Γραμματισμό Διδάσκουσα: Μαρία Παπαδοπούλου Περίγραμμα μαθήματος & Syllabus Εισαγωγή στο Γραμματισμό Διδάσκουσα: Μαρία Παπαδοπούλου Περίγραμμα μαθήματος & Syllabus Σκοπός και στόχοι: Σκοπός του μαθήματος είναι η εξοικείωση των φοιτητών/τριών με τις διαδικασίες ανάπτυξης του γραμματισμού

Διαβάστε περισσότερα

154 Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Αθήνας

154 Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Αθήνας 154 Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Αθήνας Σκοπός Σκοπός του Τμήματος είναι η παιδαγωγική κατάρτιση ατόμων, που θα ασχοληθούν με την εκπαίδευση και αγωγή παιδιών προσχολικής ηλικίας. Διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του διδακτικού έργου και του μαθητή: πρακτική προσέγγιση από την μεριά του επαγγελματία εκπαιδευτικού

Αξιολόγηση του διδακτικού έργου και του μαθητή: πρακτική προσέγγιση από την μεριά του επαγγελματία εκπαιδευτικού Σαλτερής Νίκος Δρ. Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας Σχολικός Σύμβουλος Δημοτικής Εκπαίδευσης (Π.Ε. 70) Νομαρχίας Πειραιά Αξιολόγηση του διδακτικού έργου και του μαθητή: πρακτική προσέγγιση από την μεριά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΘΕΝΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ. Κατερίνα Κασιμάτη Επίκ. Καθηγήτρια, Γενικό Τμήμα Παιδαγωγικών Μαθημάτων Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.

ΑΥΘΕΝΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ. Κατερίνα Κασιμάτη Επίκ. Καθηγήτρια, Γενικό Τμήμα Παιδαγωγικών Μαθημάτων Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. ΑΥΘΕΝΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ Κατερίνα Κασιμάτη Επίκ. Καθηγήτρια, Γενικό Τμήμα Παιδαγωγικών Μαθημάτων Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Ερωτήσεις.. Πώς το παραδοσιακό διδακτικό πλαίσιο διαμορφώνει το αξιολογικό

Διαβάστε περισσότερα

Προσχολική Παιδαγωγική Ενότητα 8: Σχεδιασμός Ημερησίων Προγραμμάτων

Προσχολική Παιδαγωγική Ενότητα 8: Σχεδιασμός Ημερησίων Προγραμμάτων Προσχολική Παιδαγωγική Ενότητα 8: Σχεδιασμός Ημερησίων Προγραμμάτων Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας Να συζητήσουν και να

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Επεξηγήσεις συμβόλων/αρχικών γραμμάτων: ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ 2009-10 Υ= Υποχρεωτικό Κ= ενότητα μαθημάτων «Κοινωνία και Εκπαίδευση» Ε= Κατ

Διαβάστε περισσότερα