Φαρμακευτική και μη φαρμακευτική αντιμετώπιση των

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Φαρμακευτική και μη φαρμακευτική αντιμετώπιση των"

Transcript

1 26 REVIEW ARTICLE ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ Μάγδα Τσολάκη, MD, PhD, Νευρολόγος-Ψυχίατρος, Θεολόγος, καθηγήτρια Α.Π.Θ. Πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Νόσου Alzheimer Bimonthly Publication of Hellenic Association Of Neurology Περίληψη GREECE Αν και τα ψυχολογικά και συμπεριφορικά συμπτώματα είναι πολύ συχνά στην άνοια -μέχρι και 90%-, αν και Τel η - Fax: επίδρασή τους στον ασθενή Contents και την οικογένεια είναι πολύ μεγάλη, έχει γίνει μέχρι σήμερα πολύ μικρή προσπάθεια και στην Ελλάδα αλλά και στο εξωτερικό για την ουσιαστική ανίχνευσή τους, αλλά και την αντιμετώ- πισή τους. Στην παρούσα ανασκόπηση γίνεται αναφορά στη συχνότητα και σπουδαιότητα των BPSD, στις μη EXECUTIVE BOARD φαρμακευτικές και φαρμακευτικές παρεμβάσεις, στη σύνδεση των φαρμακευτικών παρεμβάσεων με τη βιολογική βάση των κύριων REVIEW συμπτωμάτων ARTICLES BPSD και, τέλος, παρουσίαση ενός πρακτικού οδηγού που προσπαθεί Artemis να συνδυάσει τα καλύτερα στοιχεία πρόληψης, επανεκτίμησης και αντιμετώπισης των συμπεριφορικών President: N. Vice President: I. Evdokimidis προβλημάτων στην κλινική s Multiple πράξη. Sclerosis - The multidisciplinary symptomatic Secretary: K. Sitzoglou Λέξεις κλειδιά: Άνοια, BPSD, Treasurer: K. Voumvourakis treatment μη φαρμακευτική of the και disease φαρμακευτική αντιμετώπιση, βιολογική βάση των BPSD, Πρακτικός Members: E. Οδηγός. Staboulis A. Kerasnoudis 6 N. Triantafillou G. Georgakakis Φαρμακευτική και μη φαρμακευτική αντιμετώπιση των ψυχολογικών και συμπεριφορικών διαταραχών στην άνοια EDITORIAL BOARD A. Panteliadou, K. Kalokasidis, A. Patsatsi, M. Trakatelli, D. Sotiriadis 38 Magda Tsolaki, MD, PhD, Neuropsychiatrist, Professor, Aristotle University of Thessaloniki, Chair of Greek Federation of Alzheimer s Artemis Nikolaos Disease. s Factors related to demendia in parkinson s disease Potagas Kon/nos Rudolf Jobst V. Stergiou, M. Tsatali, M. Tsolaki, A. Karlovasitou Although the BPSD in dementia are very frequent up to 90%-, although the burden of them in patients but also in the family and caregivers is very high, little we know about the frequency and management OWNER of them in Greece but also in the world. In this review there will be a discussion about the frequency and importance of BPSD, a brief review about the evidence for non-pharmacological interventions, a Hellenic Association Of Neurology summary about the evidence for pharmacological treatments, a link of pharmacological treatments to GREECE what is known about the biological basis of key BPSD symptoms and finally a presentation of the Best Τel Practice - Fax: Guide which tries to combine the best elements of prevention, re assessment and treatment into a practical tool to help clinical practice. PUBLISHER Key words: Dementia, BPSD, non pharmacological and pharmacological management, biological basis of BPSD, Practice Guide Gem Communications ltd D. Hristou Nikolaou , Agios Dimitrios Εισαγωγή Τel.: , Fax: s Safe use of Neuroimaging (CT MRI DSA) in clinical practice A. Safouris, C. Karakasis, J. Rudolf, G. Deretzi, I. Tsiptsios 18 EDITORS IN CHIEF Pharmacological and non-pharmacological management of phsycological s Neurologic and complications behavioural of electrical symptoms injuries of dementia K. Yiannopoulou, E. Meidani, A. Pasioti, K. Karidakis 28 s Neurocutaneous disorders: evidence basic therapy Η νόσος Alzheimer (ΝΑ) η οποία ευθύνεται για περισσότερο από το 60% των περιπτώσεων άνοιας είναι η πιο σημαντική νευροεκφυλιστική νόσος. 1 Οι ασθενείς που πάσχουν από NA αρχικά διαπιστώνουν μια SUBSCRIPTION Members έκπτωση Free των νοητικών λειτουργιών τους (το συνηθέστερο παράδειγμα 40 είναι ότι ξεχνούν συχνά), η οποία Not members Students στη συνέχεια 15 κλιμακώνεται, μέχρι τελικώς να φτάσει σε σημείο, US#80 όπου ο ασθενής θα αδυνατεί να Companies - Libraries 50 All foreign countries διατελέσει μόνος του ακόμα και τις πιο απλές καθημερινές δραστηριότητες, όπως είναι το φαγητό, το πλύσιμο και το ντύσιμο. Ωστόσο, δεν είναι μόνο οι νοητικές ικανότητες που φθίνουν και εμποδίζουν τον ασθενή να αυτοεξυπηρετείται. Η άνοια διαταράσσει επίσης και τη συμπεριφορά του ασθενούς. 2 Συχνά, οι νευρολόγοι-ψυχίατροι χορηγούν αντικαταθλιπτικά, αντιψυχωτικά και ηρεμιστικά χάπια στους ασθενείς με άνοια και προβλήματα συμπεριφοράς. 3 Σήμερα υπάρχουν ήδη 5 φάρμακα που επιβραδύνουν την εξέλιξη της άνοιας, ενώ οι ερευνητές ελέγχουν την αποτελεσματικότητα και την ασφάλεια άλλων 400.

2 Φαρμακευτική και μη φαρμακευτική αντιμετώπιση των ψυχολογικών και συμπεριφορικών διαταραχών στην άνοια Ορισμός των ΒΡSD Οι διαταραχές συμπεριφοράς των ασθενών με άνοια απασχολεί σήμερα πολλούς επιστήμονες, γιατί οι μεταβολές που παρατηρούνται είναι τόσο σημαντικές που δυσχεραίνουν τον ρόλο των περιθαλπόντων. 4 Οι πιο σημαντικές διαταραχές συμπεριφοράς που έχουν παρατηρηθεί είναι η επιθετικότητα, η περιπλάνηση, η ανάρμοστη σεξουαλική συμπεριφορά, οι κραυγές, η Διμηνιαία κατάθλιψη, έκδοση οι διατροφικές της διαταραχές, η δυσκολία στην Ελληνικής αυτοεξυπηρέτηση, Νευρολογικής οι Εταιρείας επαναλαμβανόμενες ερωτήσεις, Αλκμάνος η παραληρηματική 10, Αθήνα σκέψη, οι παραισθήσεις, οι Τηλ Fax: ψευδαισθήσεις, η αυτo-τραυματική συμπεριφορά, η Σιτζόγλου Κων/νος Περιεχόμενα s Παράγοντες συσχέτισης της άνοιας στη νόσο του Πάρκινσον KATAΘΛΙΨΗ Β. Στεργίου, 59,8% Μ. Τσατάλη, ΑΛΛΑΓΗ Μ. ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ Τσολάκη, Α. Καρλοβασίτου 82,2% ΙΔΙΟΚΤΗΤΗΣ ΑΠΑΘΕΙΑ 54,3% ΕΛΛΕΙΨΗ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗΣ 37,8% ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΕΣ ΣΕΛΙΔΕΣ Ελληνική Νευρολογική Εταιρεία Αλκμάνος 10, Αθήνα Τηλ. ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ Fax: ,6% ΑΠΟΘΗΣΑΥΡΙΣΜΟΣ 25,2% ΑΓΧΟΣ 46,5% ΦΩΝH H ΚΡΑΥΓΗ 14,8% s Δραστηριότητες της ΕΝΕ 54 s Νευρολογικά Νέα 58 ΕΚΔΟΤΗΣ ΑΝΩΜΑΛΗ ΚΙΝΗΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Έλενα Τσολάκου Gem ΕΥΕΡΕΘΙΣΤΟΤΗΤΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Ε.Π.Ε. Δ. Χρήστου Νικολάου 49, , Άγιος Δημήτριος Τηλ.:210 ΠΑΡΑΛΗΡΗΤΙΚΕΣ , Fax: ΙΔΕΕΣ ,9% 32,3% 28,3% ΑΠΩΛΕΙΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΩΝ ΑΝΑΣΤΟΛΩΝ ΣΗΜΕΙΟ ΤΟΥ ΚΑΘΡΕΦΤΗ ΒΛΑΣΦΗΜΙΑ H ΠΡΟΣΕΥΧΗ 14,1% 10,4% 8,9% ΨΕΥΔΑΙΣΘΗΣΕΙΣ 24,4% ΣΥΝΔΡΟΜΕΣ ΑΡΣΗ ΑΝΑΣΤΟΛΩΝ 21,3% Μέλη της ΕΝΕ Δωρεάν Μη ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ μέλη ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ 40 18,9% Φοιτητές 15 Εταιρίες ΕΥΦΟΡΙΚΗ - Βιβλιοθήκες ΔΙΑΘΕΣΗ 50 16,5% Εξωτερικού US#80 ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΡΕΞΗΣ 16,5% Κωδικός Διεύθυνσης Εποπτείας ΜΜΕ:7159 ISSN απάθεια και η κοινωνική απομόνωση. 5 Το 90% των ασθενείς. Τα BPSD σχετίζονται με την κατάθλιψη των ανθρώπων με άνοια παρουσιάζουν κάποια από τις περιθαλπόντων ιδιαίτερα όταν αυτά διαρκούν πολύ. προαναφερθείσες συμπεριφορές. ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ Αλλά το 50% των περιθαλπόντων είναι χωρίς σοβαρά καταθλιπτικά συμπτώματα. Έχουν δε παρατηρη- Μια λεπτομερής ιατρική εξέταση είναι ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΕΙΣ απαραίτητη Πρόεδρος: για την ανίχνευση Νικόλαος Αρτέμης γενικών προβλημάτων υγείας θεί αυξημένα ποσοστά εισαγωγής σε Ιδρύματα των τα Αντιπρόεδρος: οποία μπορεί Ιωάννης να επιδράσουν Ευδοκιμίδης στην ποιότητα s Σκλήρυνση ζωής ασθενών κατά Πλάκας. που παρουσιάζουν Η πολυδιάστατη BPSD. 9 συμπτωματική του Γεν. ατόμου Γραμματέας: ή σε Κωνσταντίνος άλλα συμπτώματα. Σιτζόγλου Ειδικότερα, αντιμετώπιση ο πόνος Μέλη: μπορεί να Ελευθέριος πυροδοτήσει Σταμπουλής συμπτώματα Α. Οι παραληρητικές ιδέες και η διέγερση/ επιθετικότητα σχετίζονται με ταχεία εξέλιξη της άνοιας, αυξη- Κερασνούδης 6 Ταμίας: Κωνσταντίνος Βουμβουράκης της νόσου ανησυχίας και επιθετικότητας Νικόλαος και Τριανταφύλλου οι λοιμώξεις (π.χ. λοίμωξη του μένο φορτίο των περιθαλπόντων, πρώιμη ιδρυματοποίηση και αυξημένο κόστος φροντίδας. s H ασφαλής χρήση νευροαπεικονιστικών μεθόδων ουροποιητικού Γεώργιος συστήματος) Γεωργακάκης μπορεί να οδηγήσουν σε ένα ευρύ φάσμα συμπεριφορικών και ψυχολογικών (CT MRI DSA) στην κλινική πράξη ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ συμπτωμάτων. ΕΠΙΜΕΛΕΙΑΣ Άλλοι ΚΑΙ βασικοί παράγοντες περι- Α. Σαφούρης, Χ. Καρακάσης, Μη φαρμακευτικές J. Rudolf, Γ. Δερετζή, παρεμβάσεις λαμβάνουν Ι. Τσίπτσιος 18 ΣΥΝΤΑΞΗΣ (EDITORS την αφυδάτωση, IN CHIEF) τη δυσκοιλιότητα και τον Είναι σημαντικό όλο το προσωπικό φροντίδας να υποσιτισμό. Θα πρέπει, επίσης, να καταγράφεται ένα Καρλοβασίτου Άννα s Νευρολογικές γνωρίζει επιπλοκές και να κατανοεί ιστορικό για όλα τα σημαντικά κλινικά συμπτώματα των ηλεκτρικών τις ανάγκες τραυματισμών ενός ατόμου με Σιτζόγλου Κων/νος συμπεριφοράς. Η αιφνίδια εμφάνιση των συμπεριφο- Κ. Γιαννοπούλου, άνοια, Ε. Μεϊδάνη, συμπεριλαμβανομένων Α. Πασιώτη, Κ. Καρυδάκης των πτυχών της προ- 28 σωποκεντρικής φροντίδας. Η άνοια επηρεάζει τους ρικών και ψυχολογικών συμπτωμάτων οφείλεται συχνά ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ σε φυσικούς ΕΠΙΤΡΟΠΗ ανθρώπους με διαφορετικούς τρόπους, προκαλώντας έτσι παθήσεις: - σωματικούς παράγοντες. s Nευροδερματικές Η μεγαλύτερης Αρτέμης Νικόλαος διάρκειας έναρξη εμφάνισης των αντιμετώπιση συμπτωμά- ένα ευρύ φάσμα τεκμηριωμένη συμπτωμάτων. θεραπευτική Αυτό σημαίνει ότι δεν υπάρχει μια στρατηγική φροντίδας που των Καρλοβασίτου μπορεί να Άννα συνδέεται με κατάθλιψη. Α. Παντελιάδου, Κ. Καλοκασίδης, Α. Πατσατσή, Μ. Τρακατέλλη, Δ. Σωτηριάδης 38 Πάταγας Οι διαταραχές Κων/νος να ταιριάζει σε όλους. Διαφορετικοί τύποι άνοιας μπορεί, επίσης, να απαιτούν διαφορετικές συμπεριφοράς ποικίλλουν ανάλο- Ρούντολφ Γιομπστ προσεγγίσεις γα με το στάδιο της ΝΑ. Στο σοβαρό στάδιο της ΝΑ με MMSE<10, οι παραληρητικές ιδέες, η διέγερση, η κατάθλιψη και το άγχος φτάνουν το 40%, οι ψευδαισθήσεις το 60%, ενώ όλα τα ανωτέρω συμπτώματα δεν φτάνουν το 30% στο ήπιο στάδιο με MMSE>20. 7 Σε μια μελέτη που έγινε στην Ελλάδα τα ποσοστά των διαταραχών συμπεριφοράς φαίνεται ότι είναι παρόμοια με άλλων μελετών (ΠΙΝΑΚΑΣ 1). Τόμος 20, Τεύχος 1, Ιανουάριος 8 - Φεβρουάριος 2011 Το 30% των περιθαλπόντων επηρεάζεται σοβαρά από τα ψυχωσικά συμπτώματα των ασθενών με άνοια. Το φορτίο των περιθαλπόντων σχετίζεται με τη συχνότητα των συμπτωμάτων που παρουσιάζουν οι

3 28 Μ. Τσολάκη για τη θεραπεία, ανάλογα με τα συμπτώματα και τα είδη των φαρμάκων που είναι κατάλληλα για αυτόν τον τύπο άνοιας. Είναι, επίσης, σημαντικό να αναγνωρίσουμε ότι τα 23.9; p=0.01) παρατηρήθηκε στην προσωποκεντρική εκπαίδευση. Δυστυχώς, και με τις δύο παρεμβά- συμπεριφορικά και ψυχολογικά συμπτώματα δεν είναι «κακή συμπεριφορά» εκ μέρους του ασθενή. Αυτά σεις δεν ελαττώθηκαν τα αντιψυχωσικά φάρμακα. 12 τα συμπτώματα συχνά συνδέονται με χημικές αλλαγές στον εγκέφαλο ή προκαλούνται από κοινωνικούς ρέμβασης, ώστε να μειωθούν οι διαταραχές συμπερι- Υπάρχουν διάφορες μη φαρμακευτικές μέθοδοι πα- Bimonthly Publication και περιβαλλοντικούς of Hellenic παράγοντες. Η απλή προσαρμογή στις κοινωνικές αλληλεπιδράσεις και το περι- Μια πολύ σημαντική και αποτελεσματική μέθοδος φοράς του ασθενούς με άνοια. Association Of Neurology βάλλον μπορεί να κάνει τη διαφορά. είναι η σωματική άσκηση. Λαμβάνοντας ως παράδειγμα την επιθετική συμπεριφορά των ασθενών, η GREECE Προσεκτική αναμονή είναι μια ενεργητική διαδικασία διάρκειας άνω των τεσσάρων εβδομάδων που σωματική άσκηση βοηθάει στον έλεγχο των εκδηλώ- Τel Fax: Contents περιλαμβάνει τη συνεχή αξιολόγηση σχετικών παραγόντων, καθώς και απλές μη φαρμακευτικές θεραπείματικές ασκήσεις έχουν δείξει ότι βοηθούν τους ασθεσεων ανεπιθύμητων συμπεριφορών ως εξής: οι σω- EXECUTIVE BOARD ες. Αυτό δεν σημαίνει «να REVIEW μην κάνουμε ARTICLES τίποτα». Ένα νείς να ελαττώσουν τις επιθετικές συμπεριφορές τους, υψηλό ποσοστό ασθενών με άνοια, οι οποίοι έχουν διότι βοηθούν το σώμα να «ξεκουραστεί», να γεμίσει President: N. Artemis Vice President: I. Evdokimidis συμπεριφορικά και ψυχολογικά s Multiple συμπτώματα Sclerosis παρουσιάζουν Sitzoglou σημαντική βελτίωση σε διάστημα τεσσάρων αίματος και χαρίζοντας μια ευεξία στον ασθενή που - The multidisciplinary με οξυγόνο, βελτιώνοντας symptomatic τη σωστή κυκλοφορία του Secretary: K. Treasurer: K. εβδομάδων Voumvourakis χωρίς κάποια treatment συγκεκριμένη of θεραπεία. the disease Η οδηγεί σε χαλάρωση και άρα σε μείωση της επιθετικότητάς του. 13 Members: E. Staboulis A. Kerasnoudis 6 N. προσεκτική Triantafillou αναμονή είναι η ασφαλέστερη και πιο αποτελεσματική Georgakakis θεραπευτική προσέγγιση εκτός εάν υπάρ- Μια άλλη μέθοδος παρέμβασης είναι η περιβαλ- G. χει σοβαρός κίνδυνος ή s έντονη Safe δυσφορία use of Neuroimaging - ανησυχία. λοντική (CT παρέμβαση. MRI DSA) Ο in άνθρωπος clinical practice ζει και συναναστρέφεται G. Deretzi, μέσα I. Tsiptsios σε ένα περιβάλλον. Η αλληλεπίδρα- 18 Παρ όλο που δεν υπάρχουν A. Safouris, απαραίτητα C. Karakasis, ισχυρά J. Rudolf, EDITORS IN CHIEF στοιχεία που να το αποδεικνύουν, η αρωματοθεραπεία και το μασάζ, οι ζεστές s Neurologic πετσέτες, οι complications μυρωδιές πρέπει of electrical να λαμβάνεται injuries σοβαρά υπόψη. Το άτομο δέση μεταξύ του περιβάλλοντος και του ανθρώπου θα μαγειρικής, το βούρτσισμα K. Yiannopoulou, των μαλλιών E. και Meidani, το μα-aνικιούρ μπορούν να βοηθήσουν στη χαλάρωση. Η φώνεται μέσα σε αυτό. 14 Συγκεκριμένα, ο χώρος στον Pasioti, χεται πράγματα K. Karidakis από το περιβάλλον του και διαμορ- 28 μουσική μπορεί να βοηθήσει s Neurocutaneous στη βελτίωση της disorders: διάθεσης ενός ανθρώπου. Η A. μουσική Panteliadou, από το K. παρελθόν Kalokasidis, A. φωμένος, Patsatsi, M. ώστε Trakatelli, να του D. επιτρέπει Sotiriadis να ηρεμεί και να 38 απο- οποίον evidence ζει ο ασθενής basic θα therapy πρέπει να είναι ειδικά διαμορ- EDITORIAL BOARD μπορεί να επαναφέρει ευχάριστες αναμνήσεις. Το τραγούδι κι ο χορός μπορούν μακρύνει το άγχος και την κατάθλιψή του. 15 Για αυτό Artemis Nikolaos s Factors να ενεργοποιήσουν related to τους demendia τον λόγο in parkinson ο χώρος του s ασθενούς disease θα πρέπει να είναι Potagas Kon/nos ανθρώπους και να ανεβάσουν Rudolf Jobst V. Stergiou, το ηθικό. M. Tsatali, Οι θεραπείες αυτές μπορεί να βοηθήσουν αν είναι διαθέσιμες κτοποιημένα και οργανωμένα, ώστε να βοηθούν M. Tsolaki, καθαρός A. Karlovasitou και περιποιημένος, τα πράγματα να είναι τα- τον στο χώρο φροντίδας. Η σωματική άσκηση, οι περιβαλλοντικές αλλαγές, OWNER η προσωποκεντρική αντιμετώπιση, το συμπεριφοριστικό Of Neurology μοντέλο επαίνου και τιμωρίας, η πρόληψη της Hellenic Association ανάρμοστης συμπεριφοράς είναι κάποιες από τις παρεμβάσεις που έχουν δώσει σημαντικά αποτελέσματα GREECE Τel Fax: Δύο μελέτες με συγκεκριμένους στόχους υποστηρίζουν την εφαρμογή των μη φαρμακευτικών παρεμβάσεων. PUBLISHER Η Cohen-Mansfield (2007) (n=167) σε ελεγχόμενη με placebo μελέτη με εξατομικευμένη μη φαρμακευτική ltd παρέμβαση διάρκειας 4 ωρών παρατήρησε Gem Communications D. Hristou Nikolaou ελάττωση 49 της επιθετικότητας (p=0.002) , Agios DimitriosΗ Cohen-Mansfield (1997) (n=58) σε ελεγχόμενη Τel.: , Fax: με placebo μελέτη κοινωνικής αλληλεπίδρασης, μουσικής ή παρουσία ενεργοποίησης είχε ως αποτέλεσμα σημαντική ελάττωση κατά 25% των παράξενων κραυγών μετά από 6 εβδομάδες. 11 SUBSCRIPTION Members Το 2009 Freeδημοσιεύτηκε άλλη μία ενδιαφέρουσα μελέτη όπου 40 χρησιμοποιήθηκαν δύο παρεμβάσεις: προ- Not members Students σωποκεντρική 15 εκπαίδευση και χάρτης φροντίδας της Companies - Libraries 50 All foreign countries άνοιας -Dementia US#80 Care Mapping (DCM)-. Η Μελέτη ήταν διάρκειας 4 μηνών και συμμετείχαν 15 Ιδρύματα με 289 ασθενείς με άνοια. Παρατηρήθηκε σημαντική βελτίωση των 10,9 βαθμών στην κλίμακα CMAI (95% CI ; p=0.04) με τη μέθοδο DCM και βελτίωση των 13.6 βαθμών στην CMAI (95% CI 3.3- ασθενή να τα «θυμάται» ευκολότερα και να μην μπαίνει στη διαδικασία να ψάχνει τα αντικείμενα μέσα στο σπίτι- ενέργεια που πιθανόν να του δημιουργήσει δυσάρεστα συναισθήματα. Κατ επέκταση τα έπιπλα του χώρου θα πρέπει να είναι εύχρηστα και προσβάσιμα από τον ασθενή. Σε αντίθετη περίπτωση αν ο ασθενής θελήσει κάτι το οποίο δεν μπορεί να το βρει ή δε θυμάται πώς να το χρησιμοποιήσει πιθανόν να γίνει επιθετικός. 16 Συνεχίζοντας, το περιβάλλον στο οποίο ζει ο ασθενής με άνοια θα πρέπει να έχει έντονα χρώματα, τα οποία προδιαθέτουν μια ευχάριστη και αισιόδοξη διάθεση και σύμφωνα με μελέτες καταπραΰνουν τον ασθενή και άρα και τις επιθετικές συμπεριφορές. 17 Παρ όλα αυτά δεν είναι μόνο το εσωτερικό περιβάλλον του σπιτιού στο οποίο ζει ο ασθενής σημαντικό. Μια ηλιόλουστη μέρα μπορεί επίσης να συμβάλλει στη χαρούμενη διάθεση του ασθενούς, γι αυτό και είναι σημαντικό αν ο καιρός το επιτρέπει οι περιθάλποντες να βγάζουν στον κήπο ή στο γειτονικό πάρκο τον ασθενή. Έχει παρατηρηθεί ότι ο ήλιος βοηθάει στη μείωση του θυμού, της ανησυχίας, του άγχους και της κατάθλιψης και άρα μειώνει τις πιθανότητες εμφάνισης επιθετικής συμπεριφοράς. 18 Ωστόσο,

4 Φαρμακευτική και μη φαρμακευτική αντιμετώπιση των ψυχολογικών και συμπεριφορικών διαταραχών στην άνοια 91 δυστυχώς, αν και τα προαναφέρθεντα συμβάλλουν σημαντικά στην αντιμετώπιση των αρνητικών συναισθημάτων του ασθενούς, κοστίζουν αρκετά, με αποτέλεσμα να αποφεύγονται, τουλάχιστον στα λιγότερο μεγάλα και καλά εξοπλισμένα ιδρύματα. Ακόμα μια μέθοδος παρέμβασης είναι η προσωποκεντρική μέθοδος. Σύμφωνα με αυτή τη μέθοδο, στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος τίθεται ο ασθενής. Διμηνιαία Ένας τρόπος έκδοση για της να μειωθεί η κατάθλιψη, η αντικοινωνικότητα, Ελληνικής Νευρολογικής η επιθετική Εταιρείας συμπεριφορά, το άγχος, οι Αλκμάνος παραισθήσεις 10, Αθήνα και 115 οι 28παραληρηματικές ιδέες είναι η Τηλ. συνεχής δημιουργία - Fax: 210 στόχων τους οποίους ο ασθε- Κωδικός Διεύθυνσης Εποπτείας ΜΜΕ:7159 ISSN Περιεχόμενα νής θα πρέπει να εκπληρώνει. Με αυτόν τον τρόπο, μονή να ξεκινήσει τη διαδικασία από την αρχή. Έτσι, ο ασθενής «ξεχνιέται», γιατί το ενδιαφέρον του επικεντρώνεται σε δραστηριότητες, με αποτέλεσμα έτσι να νής επαινείται όταν επιτυχώς ολοκληρώνει ένα στό- σύμφωνα με το συμπεριφοριστικό μοντέλο, ο ασθε- μειώνονται ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ οι ανεπιθύμητες ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ συμπεριφορές. ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΕΙΣ 19 χο, ενώ όταν προβαίνει σε μη επιθυμητές συμπεριφορές του υποδεικνύεται υπομονετικά από τον περιθάλ- Η προσωποκεντρική προσέγγιση φροντίδας βασίζεται Αντιπρόεδρος: στην κατανόηση Ιωάννης Ευδοκιμίδης του ιστορικού και Πρόεδρος: Νικόλαος Αρτέμης s Σκλήρυνση των εμπειριών Γεν. Γραμματέας: του ατόμου Κωνσταντίνος (εργασία, Σιτζόγλου ζωή, χόμπι, οικογένεια, θα πρέπει να εκπληρώσει ο ασθενής με άνοια πρέπει ποντα κατά Πλάκας. η αρμόζουσα Η πολυδιάστατη συμπεριφορά. 25 συμπτωματική Οι στόχοι που περιβάλλον Ταμίας: και Κωνσταντίνος θρησκευτικές Βουμβουράκης πεποιθήσεις), αντιμετώπιση των συμπαθειών και αντιπαθειών να της είναι νόσου καθημερινοί στόχοι ρουτίνας, ώστε να δημιουργήσουν έτσι τα κίνητρα στον ασθενή να ασχολη- Μέλη: Ελευθέριος Σταμπουλής Α. Κερασνούδης 6 Νικόλαος Τριανταφύλλου του, και στο να λαμβάνεται υπόψη η προσωπική Γεώργιος Γεωργακάκης του άποψη. Είναι, επίσης, σημαντικό να εξασφαλίζεται η ευκαιρία του θεί ουσιαστικά και να διοχετεύσει την ενέργειά του σε s H ασθενούς ασφαλής κάτι χρήση δημιουργικό. νευροαπεικονιστικών μεθόδων να αναπτύσσει ανθρώπινες επαφές και ζεστές (CT σχέσεις MRI DSA) Σε μία στην πρόσφατη κλινική ελληνική πράξη ανασκόπηση παρουσιάζεται Καρακάσης, όλη η J. πρόσφατη Rudolf, Γ. Δερετζή, βιβλιογραφία Ι. Τσίπτσιος για τις μη φαρ- 18 ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑΣ ΚΑΙ με τους άλλους. Α. Σαφούρης, Χ. ΣΥΝΤΑΞΗΣ (EDITORS IN CHIEF) Ωστόσο, για να επιτευχθεί κάτι τέτοιο είναι απαραίτητο Καρλοβασίτου και οι μη Άννα εξειδικευμένοι περιθάλποντες s Νευρολογικές να κα- επιπλοκές των ηλεκτρικών τραυματισμών μακευτικές παρεμβάσεις. 2 τανοήσουν Σιτζόγλου Κων/νος πλήρως τους στόχους που πρέπει Κ. Γιαννοπούλου, να θέτουν στους ασθενείς, αλλά και τους ενδεδειγμένους Ε. Φαρμακευτικές Μεϊδάνη, Α. Πασιώτη, παρεμβάσεις Κ. Καρυδάκης 28 τρόπους ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ επίλυσής ΕΠΙΤΡΟΠΗ τους. 20 Στα πλαίσια της s Nευροδερματικές προσωποκεντρικής μεθόδου συναντάται, επίσης, και η εξής δι- Σήμερα χορηγούνται αντικαταθλιπτικά φάρμακα σε παθήσεις: τεκμηριωμένη θεραπευτική ασθενείς με μέτρια ή βαριά κατάθλιψη και σε όσους Αρτέμης Νικόλαος αντιμετώπιση αδικασία: Καρλοβασίτου ο περιθάλπων Άννα φροντίζει να μάθει πράγματα Πάταγας από το Κων/νος παρελθόν του ασθενούς και να του κάνει πάσχουν από έλλειψη αυθορμητισμού και παρορμητικότητας ή παρουσιάζουν διατροφικές διαταραχές και Α. Παντελιάδου, Κ. Καλοκασίδης, Α. Πατσατσή, Μ. Τρακατέλλη, Δ. Σωτηριάδης 38 ερωτήσεις Ρούντολφ Γιομπστ για την προσωπική του ζωή. Με αυτόν τον επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές. 26 Από την άλλη Σιτζόγλου Κων/νος s Παράγοντες συσχέτισης άνοιας στη νόσο του Πάρκινσον τρόπο, ο ασθενής μπαίνει στη διαδικασία να ξαναθυμηθεί πράγματα από τη ζωή του. 21 Πιθανές ερωτήσεις για τη μείωση της απάθειας, του άγχους, των ψευδαισθήσεων και των παραισθήσεων πολλοί γιατροί χο- Β. Στεργίου, Μ. Τσατάλη, Μ. Τσολάκη, Α. Καρλοβασίτου θα ΙΔΙΟΚΤΗΤΗΣ μπορούσαν να είναι η αναφορά των ονομάτων των ρηγούν αναστολείς χολινεστερασών που έχει αποδειχτεί ότι βοηθούν. 27 Παρ όλα αυτά, κάποιοι επι- παιδιών ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΕΣ ΣΕΛΙΔΕΣ Ελληνική του Νευρολογική ασθενούς, Εταιρεία των εγγονιών, του/της συζύγου, Αλκμάνος η οδός 10, Αθήνα όπου 115 διέμενε, 28 η καταγωγή του, το αγαπημένο Τηλ. 210 του φαγητό - Fax: κ.ά. 210 Με αυτόν τον τρόπο, s Δραστηριότητες ο ασθεστήμονες παραμένουν επιφυλακτικοί στην αποτελεσματικότητα της ΕΝΕ των φαρμάκων στις ψυχολογικές και συμπεριφορικές διαταραχές στην άνοια. 54 νής επικεντρώνεται στο να επαναφέρει στη s Νευρολογικά μνήμη του Νέα 28 Τα φάρμακα, 58 πράγματα από την προσωπική του ζωή και έτσι αποσπάται ΕΚΔΟΤΗΣ και μειώνει τις ανεπιθύμητες συμπεριφορές. όντως, μειώνουν την παραληρηματική σκέψη, την κατάθλιψη και την επιθετικότητα του ασθενούς, από την Για τους περιθάλποντες, από την άλλη, η κατανόηση άλλη, όμως, κάποιες μελέτες αναφέρονται στα αρνητικά αποτελέσματα της χρήσης φαρμάκων. 29 Επιπλέ- Έλενα Τσολάκου του Gem ιστορικού ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ του Ε.Π.Ε. ασθενούς και του αντίκτυπου που έχει Δ. Χρήστου στη σημερινή Νικολάου του 49, πραγματικότητα βοηθούν στο ον, κάποιοι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι από ηθικής πλευράς η χορήγηση φαρμάκων σε ασθενή με να 173 υιοθετήσει 43, Άγιος Δημήτριος ο περιθάλπων τις κατάλληλες μεθόδους παρέμβασης για τον κάθε ασθενή. 22 άνοια θα πρέπει να αποφεύγεται, καθότι ο ασθενής Τηλ.: , Fax: Σύμφωνα με μελέτες, αν ο ειδικός περιθάλπων (ψυχολόγος, νοσηλευτής) γνωρίζει το ιστορικό του ασθε- δεν έχει συνείδηση ότι λαμβάνει φάρμακα και πιθανόν, αν είχε, να μην ήθελε να του χορηγούνται τέτοιου νούς ΣΥΝΔΡΟΜΕΣ μπορεί ευκολότερα να κατανοήσει τον ασθενή. Μέλη Άλλωστε, της ΕΝΕ σύμφωνα με Δωρεάν έρευνες οι διαταραχές της είδους φάρμακα. Έτσι, λοιπόν, η λήψη φαρμάκων γίνεται εν αγνοία του ασθενούς, κάτι που για μερικούς συμπεριφοράς Μη μέλη του ασθενούς 40 αυξάνονται αν το άτομο Φοιτητές έπασχε από κάποιου 15 άλλου είδους διαταραχή, επιστήμονες αποτελεί ηθική παραβίαση. 30 Αντιψυχωσικά φάρμακα Εταιρίες - Βιβλιοθήκες 50 όπως Εξωτερικού μετωποκροταφική US#80 άνοια ή άνοια με σωμάτια Αντιψυχωσικά φάρμακα συχνά χρησιμοποιούνται του Lewy. 23 στην άνοια, αλλά η χορήγησή τους έχει συζητηθεί Επιπρόσθετα, οι συμπεριφοριστικοί ψυχολόγοι μι- πολύ με αντιφατικές απόψεις. Σε μια πρόσφατη με- λούν για εκμάθηση μιας κατάστασης μέσω του επαίνου και της τιμωρίας. 24 Λόγου χάρη, αν ο ασθενής εκπληρώσει επιτυχώς ένα στόχο, για παράδειγμα να ταξινομήσει κύβους από το μικρότερο στο μεγαλύτερο, χωρίς να εκδηλώσει κάποια από τις ανεπιθύμητες συμπεριφορές, τότε ο περιθάλπων θα πρέπει να τον επαινέσει. Αν αντίθετα, ο ασθενής κατά τη διάρκεια της δραστηριότητας αυτής φωνάζει, πετάει τα πράγματα κάτω ή γίνεται επιθετικός φραστικά ο περιθάλ- Τόμος 20, Τεύχος 1, Ιανουάριος - Φεβρουάριος 2011 πων θα πρέπει με ευγενικό τρόπο, ψυχραιμία και λογική να εξηγήσει στον ασθενή ότι αυτή η συμπεριφορά του δε γίνεται αποδεκτή και με ήρεμο τρόπο και υπο-

5 210 Μ. Τσολάκη Σε μια πρόσφατη σχετικά μελέτη βρέθηκε ότι ελαττώθηκε η επιβίωση σε αυτούς που συνέχισαν τα αντιψυχωσικά για ένα χρόνο (στο 70%) σε σχέση με εκεί- τα-ανάλυση δίνονται οδηγίες για την περιορισμένη και για μικρό χρονικό διάστημα χρήση αυτών των φαρμάκων. Η ρισπεριδόνη έδωσε στατιστικά σημαντικά αποτελέσματα σε σχέση με το εικονικό φάρμακο και στην νους που πήραν στη θέση των αντιψυχωσικών εικονικό φάρμακο (77%). 36 Τα αίτια θανάτου είναι η Πνευμο- ψύχωση και στην επιθετικότητα με 1 και 2mg την ημέρα. 31 Η κουετιαπίνη σε δόση είτε 100mg (n=114) ή νία, το ΑΕΕ, η Πνευμονική εμβολή, οι αιφνίδιες καρδιακές αρρυθμίες ενώ μεσάζοντες παράγοντες μπορεί 200mg (n=120) δεν έδωσε στατιστικά σημαντικά αποτελέσματα στην ψύχωση και στην επιθετικότητα στο να είναι: η αφυδάτωση, η υπερβολική καταστολή και Bimonthly Publication NPI-NH of και Hellenic στην κλίμακα CMAI σε σχέση με το εικονικό φάρμακο, ενώ παρατηρήθηκε αυξημένη θνησιμό- Σε άλλη μελέτη σε 12 ιδρύματα στο Λονδίνο, στην η επιμήκυνση του Q-T. Association Of Neurology τητα. 32 Πρόσφατη σχετικά μελέτη που συνέκρινε την Οξφόρδη και στο Newcastle, οι παρεμβάσεις εκπαίδευσης και υποστήριξης του προσωπικού για χρό GREECE ολανζαπίνη (5 mg), την ρισπεριδόνη (1 mg), την κουετιαπίνη (56 mg) και το εικονικό φάρμακο, δεν βρήκε νο περισσότερο των 10 μηνών προκάλεσαν ελάττω- Τel Fax: Contents διαφορές στην αποτελεσματικότητα, αλλά παρατηρήθηκε σημαντική διαφορά στις ανεπιθύμητες ενέρση με ιδρύματα ελέγχου, όπου οι ασθενείς έπαιρναν ση της χορήγησης αντιψυχωσικών στο 23% σε σχέ- EXECUTIVE BOARD γειες. Το 24% των ασθενών REVIEW που πήραν ARTICLES ολανζαπίνη, αντιψυχωσικά σε ποσοστό 42,1%. 37 Επομένως, οι μη το 16% των ασθενών που πήραν κουετιαπίνη, το 18% φαρμακευτικές παρεμβάσεις σ αυτή τη μελέτη μπόρεσαν να αντικαταστήσουν President: N. Artemis Vice President: I. Evdokimidis που πήραν ρισπεριδόνη και s Multiple το 5% που Sclerosis πήραν εικονικό Sitzoglou φάρμακο διέκοψαν το αντίστοιχο φάρμακο λόγω σικών στο 19%. (Εικ. 1). - The multidisciplinary symptomatic τη χρήση των αντιψυχω- Secretary: K. Treasurer: K. ανεπιθύμητων Voumvourakis ενεργειών (p=0.009). treatment of the disease 33 Σύμφωνα με Εδώ αξίζει να αναφερθεί ένα γράμμα που στάλθηκε Members: E. Staboulis A. Kerasnoudis 6 N. τις Triantafillou πιο πάνω μελέτες κατά 1.7 φορές αυξήθηκε ο κίνδυνος Georgakakis θνησιμότητας, κατά φορές αυξήθηκε ο που εργάζεται στις ΗΠΑ με θέμα την χρήση των αντι- στον Πλανητάρχη από τον καθηγητή Sube Bannerjee G. κίνδυνος ΑΕΕ και άλλων s αγγειοεγκεφαλικών Safe use of Neuroimaging συμβαμάτων και κατά 2 φορές αυξήθηκε A. Safouris, ο C. ρυθμός Karakasis, έκπτω- J. Rudolf, G. «Μερικοί Deretzi, I. ασθενείς Tsiptsios ωφελούνται από αυτά τα 18 φάρψυχωσικών. (CT MRI DSA) in clinical practice EDITORS IN CHIEF σης των νοητικών λειτουργιών στις τυχαιοποιημένες μακα, μπορεί να είναι ιδιαίτερα χρήσιμα όταν χρησιμοποιούνται. of electrical Υπολογίζω injuries ότι αντιμετωπίζουμε 180,000 μελέτες ελεγχόμενες με s εικονικό Neurologic φάρμακο complications των 6-12 εβδομάδων. 34 Εδώ αξίζει να K. Yiannopoulou, αναφερθεί η περίπτωση E. Meidani, A. Pasioti, ασθενείς K. με Karidakis άνοια με αντιψυχωσικά στις ΗΠΑ κάθε 28 χρόνο. Από αυτούς, μέχρι και 36,000 έχουν κάποιο όφε- μιας ηλικιωμένης 80 ετών, η οποία παρουσίασε σακχαρώδη διαβήτη και στη s Neurocutaneous συνέχεια διαβητικό κώμα disorders: λος. evidence Τα αρνητικά basic αποτελέσματα therapy που άμεσα σχετίζονται Patsatsi, με τη M. χρήση Trakatelli, των D. αντιψυχωσικών Sotiriadis σ αυτό το 38επί- EDITORIAL BOARD μετά την λήψη ολανζαπίνης. A. 35 Panteliadou, K. Kalokasidis, A. Artemis Nikolaos Potagas Kon/nos Rudolf Jobst OWNER Hellenic Association Of Neurology GREECE 30 Τel Fax: PUBLISHER Gem Communications ltd 15 D. Hristou Nikolaou , Agios Dimitrios Τel.: , Fax: SUBSCRIPTION Proportion on neuroleptics (%) 50 c Members Free Not members 40 Students 15 Companies - Libraries 50 All foreign countries US#80 Figure 1: Fossey s Factors related to demendia in parkinson s disease V. Stergiou, M. Tsatali, M. Tsolaki, A. Karlovasitou 0 July 03 Oct 03 Jan 04 April 04 July 04 control Study homes

6 Φαρμακευτική και μη φαρμακευτική αντιμετώπιση των ψυχολογικών και συμπεριφορικών διαταραχών στην άνοια 111 πεδο, ισοδυναμούν με 1,620 ΑΕΕ, τα μισά των οποίων είναι σοβαρά επιπρόσθετους 1,800 θανάτους τον χρόνο Υπολογίζω ότι μπορούμε να ελαττώσουμε τον ρυθμό της χρήσης αντιψυχωσικών φαρμάκων στο 1/3 της τωρινής κατανάλωσης σε μία περίοδο 36 μηνών». Άλλα φάρμακα για την αντιμετώπιση των BPSD Βαλπροϊκό Νάτριο (Depakine)- Καρβαμαζεπίνη (Tegretol) Οι Konovalov S και συν. σε μια συστηματική ανασκόπηση Διμηνιαία αναφέρουν έκδοση της 5 RCTs με βαλπροϊκό Νάτριο και Ελληνικής δύο με Νευρολογικής καρβαμαζεπίνη, Εταιρείας εκ των οποίων μία μόνο βρήκε Αλκμάνος σημαντικό 10, Αθήνα όφελος, ενώ οι ανεπιθύμητες ενέργειες Τηλ. 210 ήταν πολλές. - Fax: Αλκμάνος 10, Αθήνα Τηλ Fax: ΕΚΔΟΤΗΣ Περιεχόμενα Έλενα Τσολάκου NPI 10-item score - mean change from baseline (OC) Gem ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Ε.Π.Ε. Δ. Χρήστου Νικολάου 49, , Άγιος Δημήτριος0 Baseline Week 12 Week 20 Τηλ.: , Fax: ΣΥΝΔΡΟΜΕΣ Μέλη της ΕΝΕ -3-4 Δωρεάν Μη μέλη Φοιτητές Εταιρίες - Βιβλιοθήκες 50 Εξωτερικού -7 US#80 Κωδικός Διεύθυνσης Εποπτείας ΜΜΕ:7159 ISSN κε με την περφεναζίνη (Minitran). Σε μία άλλη μελέτη, η σιταλοπράμη βρέθηκε συγκρίσιμη σε αποτελεσματικότητα με τη ρισπεριδόνη με καλύτερα αποτελέσματα στη διέγερση, αλλά και λιγότερες ανεπιθύμητες ενέργειες. 42 Υπάρχει και η άποψη ότι ο σχεδιασμός αυτών των μελετών θα πρέπει να είναι καλύτερος για να έχουμε και πιο αξιόπιστα αποτελέσματα και προτείνεται ένα Τόμος 20, Τεύχος 1, Ιανουάριος - Φεβρουάριος 2011 πρότυπο για την έρευνα της σιταλοπράμης στη διέγερση των ασθενών με ΝΑ. 43 Βιολογική βάση των BPSD. Α Μέρος Δύο μικρές μελέτες (73 συμμετέχοντες συνολικά) διάρκειας 4-6 εβδομάδων RCT με επίκεντρο τη διέγερση/επιθετικότητα, και οι δύο με θετικά αποτελέ- Σε πρόσφατη σχετικά μελέτη εξετάσθηκαν σε 21 ασθενείς με άνοια με σωμάτια Lewy (LBD) -με επιβεβαιωμένη νευροπαθολογικά μετά από νεκροτοσματα ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ υπέρ της ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ καρβαμαζεπίνης (Tariot ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΕΙΣ et al , Olin et al ). Μέτα-ανάλυση έδειξε σημαντικό μή διάγνωση-, οι M1 υποδοχείς αυτοραδιογραφικά (pirenzepine binding), η χολινοακετυλοτρανσφε- Πρόεδρος: Νικόλαος Αρτέμης όφελος Αντιπρόεδρος: σε CGIC Ιωάννης και Ευδοκιμίδης BPSD. Η μελέτη Tariot s Σκλήρυνση και συν. κατά Πλάκας. Η πολυδιάστατη συμπτωματική δεν Γεν. ασχολήθηκε Γραμματέας: Κωνσταντίνος με την ψύχωση. Σιτζόγλου Η μελέτη των Olin ράση βιοχημικά (ChAT) και η ακετυλοχολινεστεράση της (AChE) νόσου ιστοχημικά σε περιοχές του εγκεφάλου και Ταμίας: συν. περιγράφει Κωνσταντίνος την παρουσία Βουμβουράκης ήπιας αντιμετώπιση ψύχωσης Μέλη: Ελευθέριος Σταμπουλής και αναφέρει σημαντική Α. Κερασνούδης 6 Νικόλαος Τριανταφύλλου βελτίωση στις ψευδαισθήσεις. Ο Hollis και Γεώργιος συν. Γεωργακάκης έδειξαν ότι δεν αυξή- που υποτίθεται σχετίζονται με την εμφάνιση της ψύχωσης. Η ChAT και τα επίπεδα της pirenzepine ήταν s θηκε η θνησιμότητα. H ασφαλής πολύ χρήση ελαττωμένα νευροαπεικονιστικών στον κροταφικό και μεθόδων βρεγματικό νεόφλοιο DSA) στην στους κλινική εγκεφάλους πράξη των ασθενών με LBD σε (CT MRI ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑΣ ΚΑΙ Α. Σαφούρης, Χ. σχέση Καρακάσης, με φυσιολογικούς J. Rudolf, Γ. Δερετζή, εγκεφάλους Ι. Τσίπτσιος της ίδιας ηλικίας. Στην περιοχή Brodmann 36, οι παραληρητικές 18 ΣΥΝΤΑΞΗΣ Τραζαντόνη (EDITORS (Trittico). IN CHIEF) Μέτα-ανάλυση με δύο κλινικές μελέτες, Καρλοβασίτου Άννα s Νευρολογικές μία παράλληλη Σιτζόγλου Κων/νος ομάδα και μία διασταυρούμενη ιδέες επιπλοκές σχετίζονταν των σημαντικά ηλεκτρικών με τα αυξημένα τραυματισμών επίπεδα Κ. Γιαννοπούλου, δεν έδωσε αποτελέσματα τέτοια για να μπορούμε να συστή- ενώ οι οπτικές ψευδαισθήσεις σχετίζονταν σημαντικά συνδεδεμένης Ε. Μεϊδάνη, Α. Πασιώτη, pirenzepine Κ. Καρυδάκης (131.0 vs 93.5, t = 2.7), 28 νουμε ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ το φάρμακο. ΕΠΙΤΡΟΠΗ με ελαττωμένα επίπεδα της ChAT (1.7 vs 2.5, t = 2.5). s Nευροδερματικές Δεν υπήρξαν παθήσεις: άλλες τεκμηριωμένη σημαντικές συσχετίσεις θεραπευτική με άλλες Αρτέμης Νικόλαος αντιμετώπιση περιοχές ή με τις χολινεστεράσες. Παρ όλο που και Καρλοβασίτου Σιταλοπράμη. Άννα Α. Παντελιάδου, Κ. Καλοκασίδης, Α. Πατσατσή, Μ. Τρακατέλλη, Δ. Σωτηριάδης 38 Πάταγας Κων/νος οι παραληρητικές ιδέες και οι οπτικές ψευδαισθήσεις Σε μία κλινική μελέτη 17 ημερών όπου συμμετείχαν Σιτζόγλου ψυχιατρικοί Κων/νος ασθενείς με σοβαρά BPSD s Παράγοντες που σχε- Ρούντολφ Γιομπστ συνδέονται με διαταραχές στη χολινεργική νευρομεταβίβαση, συσχέτισης η φύση της των άνοιας συσχετίσεων στη νόσο είναι του διαφορετική. Η απορρύθμιση Μ. Τσολάκη, Α. των Καρλοβασίτου μετασυναπτικών μουσκαρι- Πάρκινσον τίζονται με ΝΑ, οι Pollock και συν. ανέφεραν Β. Στεργίου, ότι η σι-μταλοπράμη ήταν καλύτερη από το εικονικό φάρμακο Τσατάλη, ΙΔΙΟΚΤΗΤΗΣ νικών υποδοχέων ίσως είναι σημαντική στη γένεση με τη μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΕΣ στην επιθετικότητα/διέγερση, Ελληνική Νευρολογική αποτέλεσμα Εταιρεία που δεν παρατηρήθη- των παραληρητικών ΣΕΛΙΔΕΣ ιδεών, με σημαντικές θεραπευτικές προτάσεις. 44 s Δραστηριότητες της ΕΝΕ 54 s Νευρολογικά Νέα 58 Αλλαγές στις διαταραχές συμπεριφοράς Improvement -8 (NPI) McKeith et al Lancet 1999 Rivastigmine Placebo

7 212 Μ. Τσολάκη Οι αναστολείς χολινεστερασών (Aricept, Exelon, Reminyl) και η μεμαντίνη έχουν λάβει άδεια για την ήπια προς μέτρια και μέτρια προς σοβαρή νόσο Alzheimer Μία άλλη ενδιαφέρουσα μελέτη έδειξε ότι η διακοπή της δονεπεζίλης προκάλεσε στατιστικά επιδείνω- αντίστοιχα. Υπάρχουν κάποιες ενδείξεις ότι και οι δύο κατηγορίες φαρμάκων μπορεί να καθυστερήσουν την έναρξη των συμπεριφορικών και ψυχολογικών συμπτωμά- Όλα τα ανωτέρω συνηγορούν στην άποψη ότι το ση στις διαταραχές συμπεριφοράς (εικ.4). των, παρέχοντας πρόσθετα οφέλη στην χρήση των ήδη χολινεργικό σύστημα εμπλέκεται στις διαταραχές συμπεριφοράς. Bimonthly Publication διαθέσιμων of Hellenic θεραπευτικών επιλογών. Association Of Neurology Ασθενείς με άνοια με σωμάτια LBD που πήραν ριβαστιγμίνη ήταν σημαντικά λιγότερο απαθείς και αγ- Βιολογική βάση των BPSD. Β Μέρος GREECE χώδεις και είχαν λιγότερες Τel Fax: Contents παραληρητικές ιδέες και Σύμφωνα με τη μελέτη των Farber και συν. 2000, ψευδαισθήσεις απ ότι οι ασθενείς που πήραν εικονικό φάρμακο. Σχεδόν δύο φορές περισσότεροι ασθε- θάνατο. Το 63% από αυτούς είχαν ψύχωση. Αυτοί 109 εγκέφαλοι ασθενών με ΝΑ εξετάσθηκαν μετά νείς που έπαιρναν ριβαστιγμίνη (37, 63%), από ό,τι που είχαν ψύχωση είχαν 2-3 φορές (95% confidence EXECUTIVE BOARD ασθενείς με εικονικό φάρμακο REVIEW (18, ARTICLES 30%), έδειξαν interval, ) μεγαλύτερη πυκνότητα νευροϊνιδιακών τολυπίων. Η σοβαρότητα της άνοιας σχετίζο- President: N. τουλάχιστον Artemis 30% βελτίωση από την στιγμή έναρξης Vice President: I. Evdokimidis της χορήγησης του φαρμάκου. s Multiple Σε ηλεκτρονική Sclerosis κλίμακα Sitzoglou εκτίμησης, οι ασθενείς ήταν - The multidisciplinary νταν, επίσης, με την symptomatic ψύχωση, αλλά όχι με τον αριθμό των πλακών. Secretary: K. Treasurer: K. Voumvourakis treatment ταχύτεροι of και the καλύτεροι από τους ασθενείς που disease Members: E. Staboulis A. Kerasnoudis έπαιρναν εικονικό φάρμακο, Triantafillou ιδιαίτερα στις υποκλίμακες που είχαν σχέση με των διαταραχών συμπεριφοράς μελέτες μετά θάνατο Οι υποστηρικτικές της συσχέτισης της βιολογίας και 6 N. G. την Georgakakis προσοχή. Και οι δύο πρωτογενείς στόχοι αποτελεσματικότητας διέφεραν s σημαντικά Safe use μεταξύ of Neuroimaging των δύο χωση (CT σχετίζονταν MRI σημαντικά DSA) in clinical με αυξημένη practice πυκνότητα είναι οι Zubenko και συν (n=27), όπου η ψύ- A. Safouris, C. Karakasis, J. Rudolf, G. Deretzi, I. Tsiptsios 18 EDITORS IN CHIEF ομάδων. Μετά τη διακοπή της αγωγής οι διαφορές αμυλοειδικών πλακών και νευροϊνιδιακών τολυπίων εξαφανίστηκαν. 45 (Εικ.2). στο προκύρτωμα (prosubiculum) και στον μέσο μετωπιαίο of electrical φλοιό. Επίσης, injuries η μελέτη των Tekin και συν. Μία τυχαιοποιημένη, s ελεγχόμενη Neurologic μελέτη complications με εικονικό φάρμακο διάρκειας 5 K. μηνών Yiannopoulou, με γκαλανταμίνη E. Meidani, A. Pasioti, 2001 (n=31), K. Karidakis όπου βρέθηκε σημαντική συσχέτιση 28 σε ασθενείς με ΝΑ έδωσε παρόμοια αποτελέσματα. του φορτίου των τολυπίων σε συγκεκριμένες περιοχές (κογχική-μετωπιαία, evidence basic therapy πρόσθιο προσαγώγιο) και της Στους 5 μήνες, και με τη s δόση Neurocutaneous των 16 και τη δόση disorders: των EDITORIAL BOARD 24-mg/ την ημέρα οι ασθενείς A. Panteliadou, είχαν σημαντικά K. Kalokasidis, καλύ- A. διέγερσης Patsatsi, M. ασθενών Trakatelli, με D. ΝΑ. Sotiriadis 49 Επίσης, βρέθηκε (n=27) 38 τερα αποτελέσματα στο NPI από τους ασθενείς που έπαιρναν εικονικό φάρμακο (OC και ITT αναλύσεις; p < 0.05, σε όλες τις συγκρίσεις) 46. (Εικ. 3) Artemis Nikolaos Potagas Kon/nos Rudolf Jobst OWNER Hellenic Association Of Neurology GREECE Τel Fax: PUBLISHER Gem Communications ltd D. Hristou Nikolaou , Agios Dimitrios Τel.: , Fax: Αναστολείς χολινεστερασών και BPSD s Factors related to demendia in parkinson s disease Μία τυχαιοποιημένη, ελεγχόμενη με εικονικό φάρμακο διάρκειας V. 5 Stergiou, μηνών με M. Tsatali, γκαλανταμίνη M. Tsolaki, σε A. Karlovasitou ασθενείς με ΝΑ Tariot, P. N et al Neurology 54, , 2000 SUBSCRIPTION Members Free Not members 40 Students 15 Companies - Libraries Στους 50 5 μήνες, και με τη δόση των 16 και τη δόση των24 mg/την ημέραέχουν σημαντικά US#80 καλύτερα αποτελέσματα στο NPI (OC και ITT αναλύσεις ;p < 0.05, σε όλες τις συ- All foreign countries γκρίσεις).

8 Φαρμακευτική και μη φαρμακευτική αντιμετώπιση των ψυχολογικών και συμπεριφορικών διαταραχών στην άνοια 131 Διμηνιαία έκδοση της Open-label Ελληνικής Νευρολογικής Εταιρείας Αλκμάνος 10, Αθήνα Τηλ Fax: NPI Behavior Score 10 ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ Πρόεδρος: Νικόλαος Αρτέμης Αντιπρόεδρος: Ιωάννης Ευδοκιμίδης Γεν. Γραμματέας: Κωνσταντίνος Σιτζόγλου Ταμίας: Κωνσταντίνος 20 Βουμβουράκης Μέλη: Ελευθέριος Σταμπουλής Νικόλαος Τριανταφύλλου Περιεχόμενα ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΕΙΣ Σημαντική επιδείνωση των Νευροψυχιατρικών Συμπτωμάτων για τους ασθενείς που διέκοψαν τη ονεπεζίλη Τόμος 20, Τεύχος 1, Ιανουάριος - Φεβρουάριος 2011 Double-blind s Σκλήρυνση κατά Πλάκας. Η πολυδιάστατη συμπτωματική αντιμετώπιση της νόσου Επιδέινωση Α. Κερασνούδης 6 Γεώργιος 25 Γεωργακάκης 30 s H ασφαλής χρήση νευροαπεικονιστικών μεθόδων (CT MRI DSA) στην κλινική πράξη ονεπεζίλη (5-10 mg/μέρα) s Νευρολογικές Εβδομάδα μελέτης επιπλοκές των ηλεκτρικών τραυματισμών Placebo ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΤΑΞΗΣ (EDITORS IN CHIEF) Καρλοβασίτου Άννα Σιτζόγλου Κων/νος 0 15 Α. Σαφούρης, Χ. Καρακάσης, J. Rudolf, Γ. Δερετζή, Ι. Τσίπτσιος 18 Κ. Γιαννοπούλου, Ε. Μεϊδάνη, Α. Πασιώτη, Κ. Καρυδάκης 28 Κωδικός Διεύθυνσης Εποπτείας ΜΜΕ:7159 ISSN P <.0001 P <.0001 P <.05 P <.05 Βελτίωση Holmes C et al. Neurology ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ σημαντική Αρτέμης Νικόλαος συσχέτιση της διέγερσης με την πυκνότητα Καρλοβασίτου των τολυπίων Άννα στον ιππόκαμπο, κυρίως Α. Παντελιάδου, σε ασθενείς Πάταγας σε στάδιο Κων/νος5 και 6κατά Braak. ντέλο ποντικού, όπου έγινε χημική βλάβη με στρεντικών. Κ. Καλοκασίδης, Οι Ponce-Lopez Α. Πατσατσή, και συν. Μ. Τρακατέλλη, έδειξαν σε Δ. ένα Σωτηριάδης μο- 38 Ρούντολφ Γιομπστ Σιτζόγλου Αντίθετα, Κων/νος υπάρχουν μελέτες που δεν s βρήκαν Παράγοντες συσχετίσεις. Δεν βρέθηκε συσχέτιση μεταξύ Β. των Στεργίου, τολυ-μ. Τσατάλη, της νοητικής Μ. Τσολάκη, βλάβης, Α. αλλά Καρλοβασίτου δεν ελάττωσε σημαντικά πτοζοτοσίνη, συσχέτισης ότι της η μεμαντίνη άνοιας στη προκάλεσε νόσο του αντιστροφή Πάρκινσον πίων και της ψύχωσης σε 6 περιοχές των εγκεφάλων την GSK3beta 53 ΙΔΙΟΚΤΗΤΗΣ σε 49 ασθενείς με ΝΑ (24 με ψύχωση, 25 χωρίς). Οι Godzlik και συν. (2009) σε προκαταρκτική ανοιχτή κλινική μελέτη διάρκειας 6 μηνών της μεμαντίνης ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΕΣ ΣΕΛΙΔΕΣ Επίσης, Ελληνική οι Νευρολογική Skogseth Εταιρεία και συν. σε μελέτη στο ΕΝΥ 32 ασθενών Αλκμάνος 10, βρήκαν Αθήνα ότι P-τ πρωτεΐνη σχετίζεται με απάθεια, Τηλ. 210 αλλά όχι με - διέγερση/επιθετικότητα Fax: s ή Δραστηριότητες ψύχωση. της ΕΝΕ 50 η μεμαντίνη ελάττωσε την p-τ πρωτεΐνη στους φυσιο- 54 σε 12 φυσιολογικούς και με ΝΑ ανθρώπους έδειξε ότι Επίσης, η χορήγηση των αντιψυχωσικών s Νευρολογικά επιβαρύνει τη νευροπαθολογία και κυρίως αυξάνει τα νευροϊ- Δεδομένα από έξι 24/28-εβδομάδων, τυχαιοποιηλογικούς, Νέα αλλά όχι στους ασθενείς με ΝΑ. 58 νιδιακά ΕΚΔΟΤΗΣ τολύπια. 51 Εξετάσθηκε εγκεφαλικός ιστός από μένες, με placebo ελεγχόμενες, διπλές τυφλές μελέτες 24 Έλενα ασθενείς Τσολάκου με ΝΑ και από 25 φυσιολογικούς. Καταγράφηκε Gem ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ η σύνδεση Ε.Π.Ε. της [ 3 H] Prazosin στους αδρε- μέσης βαρύτητας προς σοβαρή ΝΑ (MMSE <20) συμ- σε 2,311 ασθενείς εκ των οποίων οι 1,826 ασθενείς με νεργικούς Δ. Χρήστου υποδοχείς Νικολάου 49, α , Άγιος Δημήτριος 1 -AdR. Βρέθηκε ότι η επιθετική Τηλ.:210 συμπεριφορά σχετιζόταν 1, Fax: στατιστικά σημαντικά με Ευρώπη. Σ αυτή την υποομάδα, 959 πήραν μεμαντίμετείχαν στην ανάλυση στις μελέτες που έγιναν στην τον αριθμό των α 1 -αδρενεργικών υποδοχέων στους νη 20 mg/την ημέρα και 867 πήραν placebo. Στις 12 ασθενείς με ΝΑ (R s =0.454, N=24). Επιπλέον, ασθενείς και 24/28 εβδομάδες οι αναλύσεις έδειξαν ότι ασθενείς που συνέχιζαν να παίρνουν αντιψυχωσικά είχαν στατιστικά σημαντικά υψηλότερο B max που πήραν Μεμαντίνη ήταν στατιστικά σημαντικά καλύτερα στο ολικό αποτέλεσμα του ΝΡΙ (p=0.001 and ΣΥΝΔΡΟΜΕΣ για την [ 3 H] prazosin (21 Μέλη ± της 2, N=9) ΕΝΕ από εκείνους Δωρεάν που δεν έπαιρναν (16 ± p=0.008), αλλά και στις παραληρητικές ιδέες (p <0,05), 1, Μη N=15). μέλη στις ψευδαισθήσεις (p <0,05), στη διέγερση/ επιθετικότητα (p=0.001), στην ευερεθιστότητα (p=0.005) και Φοιτητές 15 Επίδραση της Μεμαντίνης στην νευροπαθολογία Εταιρίες - Βιβλιοθήκες 50 της Εξωτερικού ΝΑ US#80 τις διαταραχές του ύπνου (p=0.05). Από τα ανωτέρω Οι Li και συν. έδειξαν σε μελέτη vitro, ότι η μεμαντίνη ελάττωσε τη μη φυσιολογική υπερφωσφωρυ- αντιμετώπιση των διαταραχών συμπεριφοράς. 54 (Εικ. προκύπτει ότι η μεμαντίνη είναι αποτελεσματική στην 5) s Nευροδερματικές παθήσεις: τεκμηριωμένη θεραπευτική αντιμετώπιση λίωση της τ- πρωτεΐνης σε τομές ιπποκάμπου των πο-

9 214 Μ. Τσολάκη -0,2 Bimonthly Publication of Hellenic -0,1 Association Of Neurology 0, GREECE 0,1 Τel Fax: ,2 0,3 EXECUTIVE BOARD 0,4 0,5 President: N. Artemis 0,6 Vice President: I. Evdokimidis Secretary: K. Sitzoglou Treasurer: K. Voumvourakis Members: E. Staboulis N. Triantafillou G. Georgakakis EDITORS IN CHIEF Επιδράσεις της Μεμαντίνης στις διαταραχές συμπεριφοράς Pooled data from six Phase III, placebo-controlled studies (MMSE <20), NPI single items (Week 24/28, LOCF) Arithmetic mean change from baseline -0,3 *** Contents REVIEW ARTICLES s Multiple Sclerosis - The multidisciplinary symptomatic treatment of the disease A. Kerasnoudis 6 s Safe use of Neuroimaging (CT MRI DSA) in clinical practice A. Safouris, C. Karakasis, J. Rudolf, G. Deretzi, I. Tsiptsios 18 Μερικές από τις αρχές αντιμετώπισης K. Yiannopoulou, φαίνονται E. Meidani, στον A. Pasioti, μπορούσε K. Karidakis να γίνεται στα πλαίσια αυτού του οδηγού 28 Καλό Πρακτικό Οδηγό που ελπίζουμε ότι είναι χρήσιμος. με την ομπρέλα της ψυχικής ικανότητας για δράση. Έχει δημιουργηθεί s Neurocutaneous ένας πρακτικός οδηγός disorders: σε Συμπερασματικά, evidence basic τα therapy BPSD είναι συχνά και έχουν EDITORIAL BOARD συνεργασία με μια ομάδα κορυφαίων A. Panteliadou, κλινικών K. Kalokasidis, επαγγελματιών υγείας που ειδικεύονται στην Άνοια. Ο σκοριθάλποντες και κοστίζουν πολύ. Οι μη φαρμακολο- A. μεγάλη Patsatsi, επίδραση M. Trakatelli, στους D. Sotiriadis ασθενείς με άνοια, στους 38 πε- Artemis Nikolaos πός του είναι να παρέχει μια αποτελεσματική υποστήριξη, συμβουλές και πηγές σε ένα ευρύ φάσμα επαγ- απλές και επομένως πρώτης γραμμής αντιμετώπισης γικές παρεμβάσεις είναι αποτελεσματικές και συχνά s Factors related to demendia in parkinson s disease Potagas Kon/nos Rudolf Jobst γελματιών τόσο υγείας όσο V. και Stergiou, κοινωνικών M. Tsatali, λειτουργών, που φροντίζουν ασθενείς με Άνοια με συμπετικότητα σε βραχύχρονη αντιμετώπιση των BPSD M. Tsolaki, των A. Karlovasitou BPSD. Τα αντιψυχωσικά έχουν ήπια αποτελεσμα- στη ριφορικά και ψυχολογικά προβλήματα. Έχει σχεδιαστεί ΝΑ, αλλά θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν αφε- OWNER για να αποτελεί ένα πρακτικό, ενημερωτικό εργανός ως τελευταίο μέσο και αφετέρου όχι ως μακρό- λείο, με έμφαση στις εναλλακτικές θεραπείες σε σχέση με τα φάρμακα. και στη φαινομενολογία μπορεί να είναι σημαντική χρονη θεραπεία. Αυξημένη προσοχή στη βιολογία Hellenic Association Of Neurology GREECE Αυτές οι αρχές καλύτερης εφαρμογής και το υποστηρικτικό στο να καθιερωθούν πιο αποτελεσματικές φαρμακευτικές - Fax: 210 υλικό προορίζονται για να είναι εφαρμόσιμα από Τel θεραπείες για τα BPSD. s Neurologic complications of electrical injuries όλους τους επαγγελματίες υγείας, εκτός από τα επείγοντα περιστατικά που καταφθάνουν στα Νοσοκομεία. Ελ- PUBLISHER πίζουμε ότι θα είναι μεγάλη βοήθεια στους επαγγελματίες σε χώρους όπου αυτή η πλευρά της κλινικής πρά- Gem Communications ltd D. Hristou Nikolaou ξης 49 θα είναι επιτακτική ανάγκη όλο και περισσότερο , Agios Dimitrios Για τους επαγγελματίες υγείας που ενδιαφέρονται για Τel.: , Fax: επιπλέον πηγές βιβλιογραφικής ενημέρωσης παρέχονται οι συνδέσεις με αντίστοιχους ιστότοπους (links). Στην αγγλική γλώσσα SUBSCRIPTION uk/bpsdguide Στην ελληνική γλώσσα Members Free Not members Students Αρκετοί 15 ασθενείς που βιώνουν τέτοια συμπτώματα δεν έχουν 50 τη νομικά κατοχυρωμένη ικανότητα να Companies - Libraries All foreign countries US#80 *** Delusions Memantine Hallucinations Agitation/aggression Depression/dysphoria Placebo Anxiety Elation/euphoria αποφασίζουν, μετά από ενημέρωση, για τη θεραπεία που θα τους χορηγηθεί. Η φροντίδα επομένως θα Apathy/indifference Disinhibition Irritability/lability Aberrant motor behaviour Gauthier et al. Int J Geriatr Psychiatry 2008; 23: Βιβλιογραφία Night-time behaviour Appetite/eating change 1. Τσολάκη Μ. Alzheimer: Νέες διαστάσεις στην προσέγγιση της νόσου. Κοινωνία και υγεία 2007, 6: Δημητρίου Τ., Τσολάκη Μ.,. «Αντιμετώπιση των διαταραχών συμπεριφοράς μη φαρμακευτικές παρεμβάσεις στην άνοια». 2012: Klawans HL, Genovese N. Pharmacology of dementia. Neurolοgical Clinic, 1986, 4(2): Hope T, Keene J, McShane RH, Fairburn CG, Gedling K, Jacoby R. Wandering in dementia: a longitudinal study. International Psychogeriatrics 2001, 13: Improvement Worsening

10 Φαρμακευτική και μη φαρμακευτική αντιμετώπιση των ψυχολογικών και συμπεριφορικών διαταραχών στην άνοια Τσολάκη Μ, Βασιλειάδης Γ. Μη φαρμακευτικές παρεμβάσεις σε περιθάλπτονες και ασθενείς με άνοια. Εγκέφαλος 2002, 39: Ballard C, O Brein J, James I, Swann A. Dementia management of behavioural and psychological symptoms, 2001, Oxford University Press, Oxford 7. Craig D, Mirakhur A, Hart DJ, McIlroy SP, Passmore AP. A cross-sectional study of neuropsychiatric έκδοση symptoms της in 435 patients with Al- Διμηνιαία Ελληνικής zheimer s Νευρολογικής disease. Am Εταιρείας J Geriatr Psychiatry Αλκμάνος Jun;13(6): , Αθήνα Τηλ. Κάζη Ε., Τσολάκη - Fax: 210 Μ.,Βλαϊκίδης Ν., Διακογιάννης Κωδικός Διεύθυνσης Εποπτείας ΜΜΕ:7159 ISSN Περιεχόμενα Impacts of a therapeutic environment for dementia care. American Journal of Alzheimer s Disease, 1997, 12(3): Maxfield M, Lewis R, Cannon S. Training staff to prevent aggressive behaviour of cognitively impaired elderly patients during bathing and grooming. Journal of Gerontological Nursing, 1996, 22 (1): Τόμος 20, Τεύχος 1, Ιανουάριος - Φεβρουάριος Wilkinson C. An evaluation of an educational programme on the management of assaultive behaviours. Journal of Gerontological Nursing, 1999, 25(4): Ι., Αργυροπούλου Ου., Ιεροδιακόνου Ι., Καπρίνης 21. Savage T, Crawford I, Nashed Y. Decreasing assault Γ., Καρακώστας Δ. Οι συμπεριφορρικές και ψυχολογικές διαταραχές σε ασθενείς με Νόσο Alzheimer management model. Journal of Gerontological occurrence on a psychogeriatric ward: an agitation ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ και η ψυχολογική ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ επιβάρυνση των περιθαλπόντων, ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΕΙΣNursing, 2004, 30(5): (Περιοδικό). 2011;20 (4): Ο Leary D, Djiringi D, Sedler M. Childhood conduct Πρόεδρος: Νικόλαος Αρτέμης 9. Αντιπρόεδρος: Ballard C, Gray Ιωάννης A, Ευδοκιμίδης Ayre G. Psychotic symptoms, s Σκλήρυνση aggression Γραμματέας: and Κωνσταντίνος restlessness Σιτζόγλου in dementia. Rev Neurol aggresion agains caregivers. International Journal κατά disorders, Πλάκας. stages Η of πολυδιάστατη Alzheimer s disease συμπτωματική and psysical Γεν. Ταμίας: (Paris). 1999;155 Κωνσταντίνος Suppl Βουμβουράκης 4:S αντιμετώπιση της of Geriatric νόσου Psychiatry, 2005, 20: Μέλη: Ελευθέριος Σταμπουλής 10. Cohen-Mansfield Α. Κερασνούδης 6 Νικόλαος J, Τριανταφύλλου Libin A, Marx MS. Nonpharmacological Γεώργιος treatment Γεωργακάκης of agitation: a con- of science education, Kluwer Academic Publishers 23. Fraser BJ, Kenneth GT. International handbook s trolled trial of systematic individualized H ασφαλής intervention. J Gerontol A Biol Sci Med (CT Sci MRI 24. DSA) Haynes στην SN, κλινική O Brien πράξη W. Behavioral and Cognitive χρήση Great νευροαπεικονιστικών Britain, μεθόδων ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑΣ ΚΑΙ Aug;62(8): Α. Σαφούρης, Χ. Καρακάσης, Psychotherapy. J. Rudolf, Behavioral Γ. Δερετζή, and Ι. Τσίπτσιος Cognitive Psychotherapy, 2002, 30: ΣΥΝΤΑΞΗΣ (EDITORS IN CHIEF) 11. Cohen-Mansfield J, Werner P. Management of Καρλοβασίτου verbally disruptive Άννα behaviors in nursing s Νευρολογικές home 25. επιπλοκές Λύκουρας Λ, των Γουρνέλλης ηλεκτρικών Ρ. Συμπεριφορικά τραυματισμών και ψυχολογικά Μεϊδάνη, συμπτώματα Α. Πασιώτη, Κ. της Καρυδάκης άνοιας και η αντιμετώπι- 28 Σιτζόγλου residents. Κων/νοςJ Gerontol A Biol Sci Med Κ. Sci. Γιαννοπούλου, 1997 Ε. Nov;52(6):M σή τους. Ψυχιατρική, 2011, 22(1): ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ Chenoweth ΕΠΙΤΡΟΠΗ L, King MT, Jeon YH, Brodaty s Nευροδερματικές H, Stein- 26. Schneider παθήσεις: L, Pollock τεκμηριωμένη V, Lyness S. θεραπευτική A metanalysis Parbury J, Norman R, Haas M, Luscombe G. Caring for Aged Άννα Dementia Care Resident Study dementia. Journal of the American Geriatric of controlled trials of neuroleptic treatment in Αρτέμης Νικόλαος αντιμετώπιση Καρλοβασίτου Α. Παντελιάδου, Κ. Καλοκασίδης, Α. Πατσατσή, Μ. Τρακατέλλη, Δ. Σωτηριάδης 38 Πάταγας (CADRES) Κων/νος of person-centred care, dementiacare mapping, Γιομπστ and usual care in dementia: a 27. Sink K, Holden K, Yaffe K. Pharmacological Society, 1990, 38Q Ρούντολφ Σιτζόγλου Κων/νος s Παράγοντες συσχέτισης της άνοιας στη νόσο του Πάρκινσον cluster-randomised trial. Lancet Neurol treatment of the neuropsychiatric symptoms of Β. Στεργίου, Μ. Τσατάλη, Μ. Τσολάκη, Α. Καρλοβασίτου Apr;8(4): dementia: a review of the evidence. Journal of the 13. ΙΔΙΟΚΤΗΤΗΣ Kirklevold O, Sandvic L, Engedal K. Use of Americal Medical Association, 2005, 293: ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΕΣ ΣΕΛΙΔΕΣ Ελληνική constraints Νευρολογική and Εταιρεία their correlates in Norwegian 28. Pulsford D, Duxbury J. Aggressive behaviour by Αλκμάνος nursing 10, homes. Αθήνα 115 International 28 Journal of Geriatric people with dementia in residential care settings: a Τηλ. Psychiatry, , - Fax: 19: s Δραστηριότητες review. της ΕΝΕ Journal of Psychiatric and Mental Health Marschall M. Care settings and s Νευρολογικά the care Νέα Nursing, 2006, 13: environment. In: A Handbook of dementia care 29. Ballard C, Howard R. Neuroleptic drugs in dementia: benefits and harm. Nat Rev Neurosci ΕΚΔΟΤΗΣ (ed Cantley C), Open University Press, Buckingham, , Jun;7(6): Έλενα Τσολάκου 15. Gem Stokes ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ G. Challenging Ε.Π.Ε. Behaviour in Dementia. 30. Zhong KX, Tariot PN, Mintzer J, Minkwitz MC, Δ. Χρήστου Speechmark Νικολάου Publications, 49, London, Devine NA. Quetiapine to treat agitation in Samus 43, Άγιος QM, Δημήτριος Rosenblatt A, Steele C, Baker A, dementia: a randomized, double-blind, placebo-controlled study. Curr Alzheimer Res Τηλ.: , Fax: Harper M, Brandt J, Mayer L., Rabins PV, Lyketsos CG. The Association of Neuropsychiatric Feb;4(1): Symptoms and Environment with Quality of Life 31. Schneider LS, Tariot PN, Dagerman KS, Davis SM, ΣΥΝΔΡΟΜΕΣ in Assisted Living Residents with Dementia. The Hsiao JK, Ismail MS, Lebowitz BD, Lyketsos CG, Μέλη Gerontologist, της ΕΝΕ 2004, Δωρεάν 45: Ryan JM, Stroup TS, Sultzer DL, Weintraub D, Lieberman JA; CATIE-AD Study Group. Effectiveness 17. Μη Ball μέλη J, Haight BK. 40 Creating a multisensory Φοιτητές environment for dementia: 15 the goals of a Snoezelen of atypical antipsychotic drugs in patients Εταιρίες - Βιβλιοθήκες 50 Εξωτερικού room. Journal of Gerontological US#80 Nursery, 2005, with Alzheimer s disease. N Engl J Med (10): Oct 12;355(15): Kovach C, Weisman G, Chaudhury H, Calkins M. 32. Ballard C, Margallo-Lana M, Juszczak E, Douglas S,

11 216 Μ. Τσολάκη Swann A, Thomas A, O Brien J, Everratt A, Sadler S, Maddison C, Lee L, Bannister C, Elvish R, Jacoby R. Quetiapine and rivastigmine and cognitive decline in Alzheimer s disease: randomised K, Anand R, Cicin-Sain A, Ferrara R, Spiegel R. double blind placebo controlled trial. BMJ. Efficacy of rivastigmine in dementia with Lewy 2005 Apr 16;330(7496):874. bodies: a randomised, double-blind, placebocontrolled international study. Lancet Dec 33. Μ. Τσολάκη, Γ. Συμεωνίδης, Α. Κάζης. Διαβητική κετοξέωση ως ανεπιθύμητη ενέργεια θεραπείας με 16;356(92): Bimonthly Publication ολανζαπίνη. of Hellenic Ψυχιατρική 2002:13: Tariot PN, Solomon PR, Morris JC, Kershaw P, Lilienfeld S, Ding C. A 5-month, randomized, place- Association Of Neurology 34. Ballard C, Hanney ML, Theodoulou M, Douglas S, McShane R, Kossakowski K, Gill R, Juszczak E, Yu bo-controlled trial of galantamine in AD. The GREECE LM, Jacoby R; DART-AD investigators. The dementia antipsychotic withdrawal trial (DART-AD): long Jun 27;54(12): Galantamine USA-10 Study Group. Neurology. Τel Fax: Contents term follow-up of a randomised placebo-controlled trial. Lancet Neurol Feb;8(2): S, Olivieri S, Langley A, Pandita-Gunawardena ND, 45. Holmes C, Wilkinson D, Dean C, Vethanayagam EXECUTIVE BOARD 35. Fossey J, Ballard C, Juszczak REVIEW E, ARTICLES James I, Alder N, Hogg F, Clare C, Damms J. The efficacy of donepezil in the treatment of neuropsychiatric symp- Jacoby R, Howard R. Effect of enhanced psychosocial care on antipsychotic President: N. Artemis Vice President: I. Evdokimidis s Multiple Sclerosis use in nursing home residents with severe demen- 27;63(2): The multidisciplinary toms in Alzheimer symptomatic disease. Neurology Jul Secretary: K. Sitzoglou Treasurer: K. Voumvourakis tia: cluster randomised treatment trial. BMJ. of 2006 the disease Apr 46. Zubenko GS, Moossy J, Martinez AJ, Rao G, Members: E. Staboulis A. Kerasnoudis 6 N. Triantafillou 1;332(7544): Claassen D, Rosen J, Kopp U. Neuropathologic and G. 36. Georgakakis Konovalov S, Muralee S, Tampi RR. Anticonvulsants for the s treatment Safe use of Neuroimaging behavioral dementia. (CT MRI Arch DSA) Neurol. in clinical 1991 Jun;48(6): practice neurochemical correlates of psychosis in primary and psychological symptoms A. Safouris, C. of Karakasis, dementia: J. Rudolf, G. Erratum Deretzi, in: I. Tsiptsios Arch Neurol 1992 Oct;49(10): EDITORS IN CHIEF a literature review. Int Psychogeriatr Tekin S, Mega MS, Masterman DM, Chow T, Garakian electrical J, Vinters injuries HV, Cummings JL. Orbitofrontal Apr;20(2): s Neurologic complications of 37. Tariot PN, Erb R, Podgorski K. Yiannopoulou, CA, Cox C, E. Meidani, Patel S, A. Pasioti, and K. anterior Karidakis cingulate cortex neurofibrillary tangle 28 Jakimovich L, Irvine C. Efficacy and tolerability of burden is associated with agitation in Alzheimer carbamazepine for agitation s Neurocutaneous and aggression in disorders: dementia. Am J Psychiatry. A Panteliadou, Jan;155(1): K. Kalokasidis, A. 48. Patsatsi, Skogseth M. Trakatelli, R, Mulugeta D. Sotiriadis E, Jones E, Ballard 38C, 38. Olin JT, Fox LS, Pawluczyk S, Taggart NA, Schneider Rongve A, Nore S, Alves G, Aarsland D. Neuropsy- disease. evidence Ann basic Neurol. therapy 2001 Mar;49(3): EDITORIAL BOARD Artemis Nikolaos LS. A pilot randomized s Factors trial of carbamazepine related to demendia for chiatric in parkinson correlates of s cerebrospinal disease fluid biomarkers Potagas Kon/nos behavioral symptoms in Rudolf Jobst V. treatment-resistant Stergiou, M. Tsatali, M. outpatients with Alzheimer disease. Am J Geriatr Psyord. 2008;25(6): Tsolaki, A. in Karlovasitou Alzheimer s disease. Dement Geriatr Cogn Dis- chiatry Fall;9(4): Hollis J, Forrester L, Brodaty H, Touyz S, Cumming OWNER R, Grayson D. Risk of death associated with antipsychotic Neurology drug dispensing in residential aged care facili- Hellenic Association Of ties. Aust N Z J Psychiatry Sep;41(9): GREECE 40. Pollock BG, Mulsant BH, Rosen J, Mazumdar S, Τel Fax: Blakesley RE, Houck PR, Huber KA. A double-blind comparison of citalopram and risperidone for the PUBLISHER treatment of behavioral and psychotic symptoms associated with dementia. Am J Geriatr Psychiatry. Gem Communications ltd 2007 Nov;15(11): D. Hristou Nikolaou Drye LT, Ismail Z, Porsteinsson AP, Rosenberg PB, , Agios DimitriosWeintraub D, Marano C, Pelton G, Frangakis C, Τel.: , Fax: Rabins PV, Munro CA, Meinert CL, Devanand DP, Yesavage J, Mintzer JE, Schneider LS, Pollock BG, Lyketsos CG; for the CitAD Research Group. Citalopram for agitation in Alzheimer s disease: Design SUBSCRIPTION Members and methods. Free Alzheimers Dement Feb 1 Not members 42. Ballard 40 C, Piggott M, Johnson M, Cairns N, Perry Students R, McKeith 15 I, Jaros E, O Brien J, Holmes C, Perry Companies - Libraries 50 All foreign countries E. Delusions US#80 associated with elevated muscarinic binding in dementia with Lewy bodies. Ann Neurol Dec;48(6): McKeith I, Del Ser T, Spano P, Emre M, Wesnes 49. Ballard CG. Perry RH. McKeith IG. Perry EK. Neuroleptics are associated with more severe tangle pathology in dementia with Lewy bodies. International Journal of Geriatric Psychiatry. 20(9):872-5, Sharp SI, Ballard CG, Chen CP, Francis PT. Aggressive behavior and neuroleptic medication are associated with increased number of alpha1-adrenoceptors in patients with Alzheimer disease. Am J Geriatr Psychiatry May;15(5): Ponce-Lopez T, Liy-Salmeron G, Hong E, Meneses A. Lithium, phenserine, memantine and pioglitazone reverse memory deficit and restore phospho- GSK3β decreased in hippocampus in intracerebroventricular streptozotocin induced memory deficit model. Brain Res Dec 2;1426: Gauthier S, Loft H, Cummings J. Improvement in behavioural symptoms in patients with moderate to severe Alzheimer s disease by memantine: a pooled data analysis. Int J Geriatr Psychiatry May;23(5):537-45

Νευρολογία Δημητρίου Αικατερίνη, Ρέντζος Μιχαήλ, Ζούβελου Βασιλική, Ευδοκιμίδης Ιωάννης.

Νευρολογία Δημητρίου Αικατερίνη, Ρέντζος Μιχαήλ, Ζούβελου Βασιλική, Ευδοκιμίδης Ιωάννης. 224 REVIEW ARTICLE ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ απομυελινωτικής πολυριζονευρίτιδας (CIDP) Δημητρίου Αικατερίνη, Ρέντζος Μιχαήλ, Ζούβελου Βασιλική, Ευδοκιμίδης Ιωάννης. Bimonthly Publication of Hellenic Association Of Neurology

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Περιστατικού. Η σημαντική συμβολή της λειτουργικής χαρτογράφησης του εγκεφαλικού φλοιού στη χειρουργική

Παρουσίαση Περιστατικού. Η σημαντική συμβολή της λειτουργικής χαρτογράφησης του εγκεφαλικού φλοιού στη χειρουργική 242 Case Report Παρουσίαση Περιστατικού Bimonthly Publication Σ.Γκατζώνης of Hellenic 1, Α.Σιατούνη 1, Ν. Βερεντζιώτη 2, Α.Μπέκα 3, Σ.Κορφιάς 1, Ν.Γεωργακούλιας 4, Θ.Παπασιλέκας 1, Α.Ρωμανά 5, Θ.Πύλιος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΕΙΣ AΠΟΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΕΙΣ. εφήβους με σακχαρώδη διαβήτη τύπου Ι ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΕΣ ΣΕΛΙΔΕΣ. Νευρολογικά Νέα

ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΕΙΣ AΠΟΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΕΙΣ. εφήβους με σακχαρώδη διαβήτη τύπου Ι ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΕΣ ΣΕΛΙΔΕΣ. Νευρολογικά Νέα 1 Διμηνιαία Διμηνιαία έκδοση έκδοση της της Ελληνικής Ελληνικής Νευρολογικής Νευρολογικής Εταιρείας Εταιρείας Αλκµάνος Αλκμάνος 10, 10, Αθήνα Αθήνα 115 115 28 28 Τηλ. Τηλ. 210 210 72.47.056 72.47.056 -

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Κώστας Νικολάου ψυχίατρος Παρουσίαση βασισμένη στο: BPSD Educational Pack, International Psychogeriatric Association (IPA) 2002 Τα Συμπεριφορικά και Ψυχολογικά συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

Νέα δεδομένα στην Αντιμετώπιση των Διαταραχών Συμπεριφοράς και Ψυχιατρικών Συμπτωμάτων της νόσου Alzheimer. Γιάννης Παπατριανταφύλλου

Νέα δεδομένα στην Αντιμετώπιση των Διαταραχών Συμπεριφοράς και Ψυχιατρικών Συμπτωμάτων της νόσου Alzheimer. Γιάννης Παπατριανταφύλλου Νέα δεδομένα στην Αντιμετώπιση των Διαταραχών Συμπεριφοράς και Ψυχιατρικών Συμπτωμάτων της νόσου Alzheimer Γιάννης Παπατριανταφύλλου Ιατρείο Διαταραχών Μνήμης & Νοητικών Λειτουργιών Νευρολογική Κλινική,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΛΙΝΙΚΟΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ ΑΝΟΙΑ ΠΡΩΙΜΗΣ ΕΝΑΡΞΗΣ

Η ΚΛΙΝΙΚΟΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ ΑΝΟΙΑ ΠΡΩΙΜΗΣ ΕΝΑΡΞΗΣ REVIEW ARTICLE ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ 171 Η ΚΛΙΝΙΚΟΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ ΑΝΟΙΑ ΠΡΩΙΜΗΣ ΕΝΑΡΞΗΣ ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ,ΚΑΡΑΚΩΣΤΑΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ,ΑΡΤΕΜΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ. Β ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς ανοϊκών

Διαταραχές συμπεριφοράς ανοϊκών Επιστημονικό Συμπόσιο ALCOVE Αθήνα 12 & 13 Οκτωβρίου 2012 Διαταραχές συμπεριφοράς ανοϊκών ασθενών που φροντίζονται στο σπίτι Ελένη Μαργιώτη Κλινική Νευροψυχολόγος Συντονίστρια Κέντρου Ημέρας Αμαρουσίου

Διαβάστε περισσότερα

Focus Group. Επιστημονικό Συμπόσιο ALCOVE Αθήνα 12 & 13 Οκτωβρίου 2012. Παρασκευή Σακκά

Focus Group. Επιστημονικό Συμπόσιο ALCOVE Αθήνα 12 & 13 Οκτωβρίου 2012. Παρασκευή Σακκά Επιστημονικό Συμπόσιο ALCOVE Αθήνα 12 & 13 Οκτωβρίου 2012 Focus Group Παρασκευή Σακκά Νευρολόγος Ψυχίατρος Πρόεδρος της Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών Πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμία και άνοια Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Επιδημιολογία άνοιας Υπολογίζεται ότι 24,3 εκατομμύρια άτομα στον

Διαβάστε περισσότερα

Β Παιδιατρική Κλινική, Παιδονευρολογικό τμήμα, Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης ΑΧΕΠΑ. www.nevrologia.gr Περίληψη

Β Παιδιατρική Κλινική, Παιδονευρολογικό τμήμα, Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης ΑΧΕΠΑ. www.nevrologia.gr Περίληψη REVIEW ARTICLE ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ 131 Πολλαπλή Σκλήρυνση στην παιδική ηλικία Β Παιδιατρική Κλινική, Παιδονευρολογικό τμήμα, Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης ΑΧΕΠΑ Σαραβάκος Παναγιώτης, Παυλίδου Ευτέρπη,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΙΙ ΓΑΤΣΙΑ ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΙΙ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ

ΜΙΙΙ ΓΑΤΣΙΑ ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΙΙ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΜIV ΜΗΛΙΩΝΗ ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΜΙΙΙ ΓΑΤΣΙΑ ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΙΙ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Παγκόσμια Ημέρα Alzheimer Η Παγκόσμια Ημέρα Αlzheimer γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 21 Σεπτεμβρίου. Σκοπόs: ευαισθητοποίηση της

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Περιστατικού. Ανάδειξη λανθάνουσας κακοήθειας με FDG- PET σε ασθενή με παρανεοπλασματικό νευρολογικό σύνδρομο. www.nevrologia.

Παρουσίαση Περιστατικού. Ανάδειξη λανθάνουσας κακοήθειας με FDG- PET σε ασθενή με παρανεοπλασματικό νευρολογικό σύνδρομο. www.nevrologia. Case Report Παρουσίαση Περιστατικού 291 Ανάδειξη λανθάνουσας κακοήθειας με FDG- PET σε ασθενή με παρανεοπλασματικό νευρολογικό σύνδρομο Κλέαρχος Ψυχογιός 1, Ιωάννης Μαρκάκης 1, Καλλιόπη Αθανασιάδου 2,

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την απόρριψη που παρουσιάστηκαν από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων

Παράρτημα Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την απόρριψη που παρουσιάστηκαν από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων Παράρτημα Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την απόρριψη που παρουσιάστηκαν από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων Σελίδα 1/5 Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την απόρριψη που παρουσιάστηκαν από τον

Διαβάστε περισσότερα

Alcove General Objectives

Alcove General Objectives a European Joint Action on Alzheimer s disease Διημερίδα Ενημέρωσης για την Κοινή Δράση ALCOVE: Μη φαρμακευτικές θεραπείες στη διαχείριση νευροψυχιατρικών συμπτωμάτων Αρετή Ευθυμίου arefthymiou@yahoo.com

Διαβάστε περισσότερα

Έλεγχος νοητικής λειτουργίας στην τρίτη ηλικία

Έλεγχος νοητικής λειτουργίας στην τρίτη ηλικία Έλεγχος νοητικής λειτουργίας στην τρίτη ηλικία ΜΑΡΙΝΑ ΜΑΚΡΗ, MA COUNSELLING AND PSYCHOTHERAPY ΜΑΓΔΑ ΤΣΟΛΑΚΗ, ΝΕΥΡΟΛΟΓΟΣ-ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ, ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΑΠΘ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΝΟΣΟΥ ALZHEIMER ΚΑΙ ΣΥΝΑΦΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η φαρμακευτική αντιμετώπιση των ψυχολογικών και των συμπεριφορικών συμπτωμάτων της νόσου Alzheimer

Η φαρμακευτική αντιμετώπιση των ψυχολογικών και των συμπεριφορικών συμπτωμάτων της νόσου Alzheimer ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ REVIEW ÁÑ ÅÉÁ ÅËËÇÍÉÊÇÓ ÉÁÔÑÉÊÇÓ 2008, 25(6):707-719 Η φαρμακευτική αντιμετώπιση των ψυχολογικών και των συμπεριφορικών συμπτωμάτων της νόσου Alzheimer Η συχνότητα της νόσου Alzheimer (NA) αυξάνει

Διαβάστε περισσότερα

Alzheimer: Νέες διαστάσεις στην προσέγγιση της νόσου

Alzheimer: Νέες διαστάσεις στην προσέγγιση της νόσου Alzheimer: Νέες διαστάσεις στην προσέγγιση της νόσου Μαγδαληνή Τσολάκη, MD, PhD Νευρολόγος-Ψυχίατρος, Θεολόγος, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Α.Π.Θ. Πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Νόσου Alzheimer ΠΕΡΙΛΗΨΗ./"'

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΣΤΗ ΜΕΤΩΠΟΚΡΟΤΑΦΙΚΗ ΑΝΟΙΑ

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΣΤΗ ΜΕΤΩΠΟΚΡΟΤΑΦΙΚΗ ΑΝΟΙΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΣΤΗ ΜΕΤΩΠΟΚΡΟΤΑΦΙΚΗ ΑΝΟΙΑ Γιαννοπούλου Γ. Κωνσταντίνα Επιμελήτρια Α Υπεύθυνη Ιατρείου Άνοιας Γ.Ν.Α. Λαϊκό ΕΙΣΑΓΩΓΗ Tεκμηριωμένες φαρμακευτικές μέθοδοι

Διαβάστε περισσότερα

Λιάπη Δέσποινα, Ψυχολόγος Dr Κουντή Φωτεινή, Νευροψυχολόγος Λυσίτσας Κωνσταντίνος, Νευρολόγος Alzheimer Hellas

Λιάπη Δέσποινα, Ψυχολόγος Dr Κουντή Φωτεινή, Νευροψυχολόγος Λυσίτσας Κωνσταντίνος, Νευρολόγος Alzheimer Hellas Λιάπη Δέσποινα, Ψυχολόγος Dr Κουντή Φωτεινή, Νευροψυχολόγος Λυσίτσας Κωνσταντίνος, Νευρολόγος Alzheimer Hellas Άντρας 53 ετών Εκπαίδευση: 12 χρόνια Αστυνομικός Εναισθησία Περιθάλπουσα σύζυγος Παιδιά: 2

Διαβάστε περισσότερα

Φαρμακευτικές θεραπείες της νόσου Alzheimer

Φαρμακευτικές θεραπείες της νόσου Alzheimer Φαρμακευτικές θεραπείες της νόσου Alzheimer ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΟΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΝΟΣΟ ALZHEIMER Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τη νόσο Αλτσχάιμερ Παρασκευή Σακκά Νευρολόγος Ψυχίατρος Εταιρεία Νόσου Alzheimer

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2.

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. Χαράλαμπος Ταμβάκος, Αναστάσιος Κουτσοβασίλης, Αλέξης Σωτηρόπουλος, Μαρία Παππά, Ουρανία Αποστόλου,

Διαβάστε περισσότερα

H νόσος Αλτσχάιμερ. Για να τη θεραπεύσουμε, δεν υπάρχει φάρμακο. Μόνο πολλή αγάπη... Κοινωνική Οργάνωση

H νόσος Αλτσχάιμερ. Για να τη θεραπεύσουμε, δεν υπάρχει φάρμακο. Μόνο πολλή αγάπη... Κοινωνική Οργάνωση H νόσος Αλτσχάιμερ Για να τη θεραπεύσουμε, δεν υπάρχει φάρμακο. Μόνο πολλή αγάπη... Κοινωνική Οργάνωση Τι είναι η νόσος του Αλτσχάιμερ; Η νόσος του Αλτσχάιμερ είναι μια εκφυλιστική νόσος, η οποία αργά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ H ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΤΟΠΙΡΑΜΑΤΗΣ ΣΤΙΣ ΠΑΙΔΙΚΕΣ ΗΜΙΚΡΑΝΙΕΣ Σταύρος Έλληνας Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

2 ο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Άνοιας «Εκπαιδευτικά εργαστήρια για την Άνοια: πρακτικές απαντήσεις σε προβλήματα» Ξενοδοχείο CROWNE PLAZA

2 ο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Άνοιας «Εκπαιδευτικά εργαστήρια για την Άνοια: πρακτικές απαντήσεις σε προβλήματα» Ξενοδοχείο CROWNE PLAZA 2 ο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Άνοιας «Εκπαιδευτικά εργαστήρια για την Άνοια: πρακτικές απαντήσεις σε προβλήματα» Ξενοδοχείο CROWNE PLAZA ΤΕΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Παρασκευή 22 Νοεμβρίου 2013 17:00-17:15 Προσέλευση

Διαβάστε περισσότερα

9 o Πανελλήνιο Συνέδριο Νόσου A lzheimer και Συγγενών Διαταραχών

9 o Πανελλήνιο Συνέδριο Νόσου A lzheimer και Συγγενών Διαταραχών Στρογγυλό Τραπέζι Σωματική άσκηση και Άνοια. Από τη Γενική Ιατρική και την κοινότητα στο νοσοκομείο και στις εξειδικευμένες υπηρεσίες: Παρέμβαση στην Ελλάδα του σήμερα 9 o Πανελλήνιο Συνέδριο Νόσου A lzheimer

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ & ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: ΝΕΟΤΕΡΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ. Ο. Καρδακάρη, Νοσηλεύτρια M sc,κ/δ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΓΝΙ

ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ & ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: ΝΕΟΤΕΡΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ. Ο. Καρδακάρη, Νοσηλεύτρια M sc,κ/δ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΓΝΙ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ & ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: ΝΕΟΤΕΡΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ Ο. Καρδακάρη, Νοσηλεύτρια M sc,κ/δ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΓΝΙ Καρδιακή ανεπάρκεια & Κατάθλιψη θέμα μεγάλου ενδιαφέροντος: λόγω του υψηλού επιπολασμού τους & της τάσης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΗ ΜΕ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΝΕΑΝΙΚΗ ΙΔΙΟΠΑΘΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ Όνομα Φοιτήτριας: Μαρία Θωμά Αριθμός φοιτητικής ταυτότητας:2010221455

Διαβάστε περισσότερα

Ποιότητα Ζωής των ασθενών και επιβάρυνση των φροντιστών ως μέσα εκτίμησης θεραπευτικού αποτελέσματος στην άνοια

Ποιότητα Ζωής των ασθενών και επιβάρυνση των φροντιστών ως μέσα εκτίμησης θεραπευτικού αποτελέσματος στην άνοια Ποιότητα Ζωής των ασθενών και επιβάρυνση των φροντιστών ως μέσα εκτίμησης θεραπευτικού αποτελέσματος στην άνοια ΜΟΥΓΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ, ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΕΝΤΡΟΥ ALZHEIMER Βασικοί στόχοι στη θεραπεία

Διαβάστε περισσότερα

Νευρολογία Γκαμπέτα Αναστασία 1, Καλαμήτσου Σεραφεία 2, Ζαφειρίου Δημήτριος 3, Παύλου Ευάγγελος 1.

Νευρολογία Γκαμπέτα Αναστασία 1, Καλαμήτσου Σεραφεία 2, Ζαφειρίου Δημήτριος 3, Παύλου Ευάγγελος 1. 26 REVIEW ARTICLE ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ Ανασκόπηση της βιβλιογραφίας. Γκαμπέτα Αναστασία 1, Καλαμήτσου Σεραφεία 2, Ζαφειρίου Δημήτριος 3, Παύλου Ευάγγελος 1. 1: Β Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο «ΑΧΕΠΑ», Θεσσαλονίκη.

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος των εκπαιδευτικών παιχνιδιών στην ενδυνάμωση των νοητικών λειτουργιών

Ο ρόλος των εκπαιδευτικών παιχνιδιών στην ενδυνάμωση των νοητικών λειτουργιών 9ο Πανελλήνιο Συνέδριο Νόσου Alzheimer & Συγγενών Διαταραχών και 1ο Mεσογειακό Συνέδριο Ο ρόλος των εκπαιδευτικών παιχνιδιών στην ενδυνάμωση των νοητικών λειτουργιών Τουρίκα Μαρία Επισκέπτρια Υγείας Επιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

Νευροψυχολογικές Κλίμακες

Νευροψυχολογικές Κλίμακες Νευροψυχολογικές Κλίμακες Πόπτση Ελένη, Ψυχολόγος ΑΠΘ 9 t h P a n h e l l e n i c C o n f e r e n c e o n A l z h e i m e r ' s D i s e a s e a n d 1 s t M e d i t e r r a n e a n o n N e u r o d e g e

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος Alzheimer είναι μια εκφυλιστική νόσος που αργά και προοδευτικά καταστρέφει τα εγκεφαλικά κύτταρα. Δεν είναι λοιμώδη και μεταδοτική, αλλά

Η νόσος Alzheimer είναι μια εκφυλιστική νόσος που αργά και προοδευτικά καταστρέφει τα εγκεφαλικά κύτταρα. Δεν είναι λοιμώδη και μεταδοτική, αλλά Η νόσος Alzheimer είναι μια εκφυλιστική νόσος που αργά και προοδευτικά καταστρέφει τα εγκεφαλικά κύτταρα. Δεν είναι λοιμώδη και μεταδοτική, αλλά είναι η πιο κοινή αιτία άνοιας μια κατάσταση που επηρεάζει

Διαβάστε περισσότερα

Νευροχειρουργική θεραπεία της νόσου Alzheimer. Σάββας Γρηγοριάδης, MD, PhD, FICS Επ. Καθ. Νευροχειροργικής B Nευροχειρουργική Κλινική Α.Π.Θ.

Νευροχειρουργική θεραπεία της νόσου Alzheimer. Σάββας Γρηγοριάδης, MD, PhD, FICS Επ. Καθ. Νευροχειροργικής B Nευροχειρουργική Κλινική Α.Π.Θ. Νευροχειρουργική θεραπεία της νόσου Alzheimer Σάββας Γρηγοριάδης, MD, PhD, FICS Επ. Καθ. Νευροχειροργικής B Nευροχειρουργική Κλινική Α.Π.Θ. O κλασικός ρόλος της Νευροχειρουργικής είναι η διόρθωση δομικών

Διαβάστε περισσότερα

Δημογραφικοί δείκτες για την ωφέλεια προγράμματος γνωστικής εκπαίδευσης

Δημογραφικοί δείκτες για την ωφέλεια προγράμματος γνωστικής εκπαίδευσης Δημογραφικοί δείκτες για την ωφέλεια προγράμματος γνωστικής εκπαίδευσης Αγωγιάτου Χριστίνα 1, Μπάμπα Γρηγορία, Κουντή Φωτεινή 1, Τσολάκη Μάγδα 2,1 1 Alzheimer Hellas 2 Ιατρική Σχολή ΑΠΘ Αύξηση ηλικιωμένου

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΟΥΣΙΟΕΞΑΡΤΗΣΕΩΝ. (F14. Ψυχικές διαταραχές και διαταραχές της συμπεριφοράς λόγω χρήσης κοκαΐνης)

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΟΥΣΙΟΕΞΑΡΤΗΣΕΩΝ. (F14. Ψυχικές διαταραχές και διαταραχές της συμπεριφοράς λόγω χρήσης κοκαΐνης) ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΟΥΣΙΟΕΞΑΡΤΗΣΕΩΝ (F14. Ψυχικές διαταραχές και διαταραχές της συμπεριφοράς λόγω χρήσης κοκαΐνης) Ιωάννης Λιάππας, Καθηγητής Ψυχιατρικής ΕΚΠΑ Θωμάς Παπαρρηγόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

Σχιζοφρένεια. Τι Είναι η Σχιζοφρένεια; Από Τι Προκαλείται η Σχιζοφρένεια; Ποια Είναι Τα Συμπτώματα Της Σχιζοφρένειας;

Σχιζοφρένεια. Τι Είναι η Σχιζοφρένεια; Από Τι Προκαλείται η Σχιζοφρένεια; Ποια Είναι Τα Συμπτώματα Της Σχιζοφρένειας; Σχιζοφρένεια Τι Είναι η Σχιζοφρένεια; Η σχιζοφρένεια, μια πνευματική ασθένεια που προκαλεί διαταραχή στον τρόπο που σκέφτεται το άτομο, επηρεάζει περίπου το 1% του πληθυσμού. Συνήθως ξεκινά από τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ Παναγιώτου Νεοφύτα 2008969752 Επιβλέπων καθηγητής Δρ. Νίκος Μίτλεττον,

Διαβάστε περισσότερα

Ενδυνάμωση & Συνηγορία των ατόμων που πάσχουν από Άνοια και των φροντιστών τους.

Ενδυνάμωση & Συνηγορία των ατόμων που πάσχουν από Άνοια και των φροντιστών τους. Ενδυνάμωση & Συνηγορία των ατόμων που πάσχουν από Άνοια και των φροντιστών τους. Ελένη Μαργιώτη Κλινική Νευροψυχολόγος, M.Sc., PhDs Εταιρεία Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών 10th Panhellenic

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ 12&13 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2012 Πρόγραμμα ALCOVE: Η χρήση των ψυχοτρόπων στην Άνοια, ευρωπαϊκές απόψεις και οδηγίες, Focus Group για την Ελλάδα Το ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ αξιολογείται με 6 μόρια

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΟΣ ALZHEIMER. της Σταυρούλας Β. Α1

ΝΟΣΟΣ ALZHEIMER. της Σταυρούλας Β. Α1 ΝΟΣΟΣ ALZHEIMER της Σταυρούλας Β. Α1 Σε αυτήν την εργασία θα μελετήσουμε τη νόσο του Alzheimer απαντώντας στα παρακάτω ερωτήματα: Τι είναι η νόσος του Alzheimer;...3 Ποια είναι τα αίτια εμφάνισής της;...6

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Πανταζής Α. Ιορδανίδης Διδάκτωρ Ψυχιατρικής Α.Π.Θ Καθηγητής Ψυχολογίας & Διατροφής, ΑΤΕΙ Ιορδανίδης,, 10/3/11 1 ρ.πανταζής Ιορδανίδης, 10/3/11 2

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΚΚΑ. Nευρολόγος-Ψυχίατρος, Πρόεδρος της Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών ALZHEIMER

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΚΚΑ. Nευρολόγος-Ψυχίατρος, Πρόεδρος της Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών ALZHEIMER ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΚΚΑ Nευρολόγος-Ψυχίατρος, Πρόεδρος της Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών ALZHEIMER ΤΟ ΦΟΡΤΙΟ ΤΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ ΤΟ ΦΟΡΤΙΟ ΤΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ (με βάση το παράθεμα σελ.157 του σχολικού βιβλίου) Η νόσος Alzheimer

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ (με βάση το παράθεμα σελ.157 του σχολικού βιβλίου) Η νόσος Alzheimer ΕΠΩΝΥΜΟ: Κ. ΟΝΟΜΑ: ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΑΞΗ-ΤΜΗΜΑ: Α 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 26/3/2014 ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ (με βάση το παράθεμα σελ.157 του σχολικού βιβλίου) Η νόσος Alzheimer Η νόσος Alzheimer είναι η πιο συχνή μορφή άνοιας,

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας Προτεινόμενων Πτυχιακών Εργασιών

Πίνακας Προτεινόμενων Πτυχιακών Εργασιών ΕΝ4.10-1Α Έκδοση 1 η /.10.014 ΣΧΟΛΗ: ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ:ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ: ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Α/Α Τίτλος Θέματος Μέλος Ε.Π. Σύντομη Περιγραφή Προαπαιτούμενα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΜΕ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΎΠΟΥ 2.

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΜΕ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΎΠΟΥ 2. ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΜΕ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΎΠΟΥ 2. Α. Σωτηρόπουλος1, Χ. Ταμβάκος1, Α. Κουτσοβασίλης1, Α. Μπούσμπουλα2,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ Εντάσσεται στο Μέτρο 2.3 «Ενέργειες Πρόληψης Ενίσχυσης της Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

Η αποκάλυψη της διάγνωσης: ελληνικές και ευρωπαϊκές απόψεις και πρακτικές

Η αποκάλυψη της διάγνωσης: ελληνικές και ευρωπαϊκές απόψεις και πρακτικές Η αποκάλυψη της διάγνωσης: ελληνικές και ευρωπαϊκές απόψεις και πρακτικές Δρ. Παρασκευή Σακκά Νευρολόγος - Ψυχίατρος Πρόεδρος Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών Διευθύντρια Τµήµατος

Διαβάστε περισσότερα

Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας

Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Επαγγελματίες υγείας και υπηρεσίες υγείας Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Σύσταση 40: Συστήνεται να γίνεται εκτίμηση των αναγκών του ασθενή, συμβουλευτική σε προγράμματα

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Περιστατικού. Αυτοκτονικός Ιδεασμός και Κατάθλιψη στην Ήπια Νοητική Διαταραχή. Διαμαντίδου Αλεξάνδρα, Ψυχολόγος

Παρουσίαση Περιστατικού. Αυτοκτονικός Ιδεασμός και Κατάθλιψη στην Ήπια Νοητική Διαταραχή. Διαμαντίδου Αλεξάνδρα, Ψυχολόγος Παρουσίαση Περιστατικού Αυτοκτονικός Ιδεασμός και Κατάθλιψη στην Ήπια Νοητική Διαταραχή Διαμαντίδου Αλεξάνδρα, Ψυχολόγος Δημογραφικά Στοιχεία Ηλικία:65 ετών Εκπαίδευση: 6 έτη Επάγγελμα: Μοντελίστ Τόπος

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική υπόθεση. Εισαγωγή ΜΑΘΗΜΑ 11Ο 1. ΜΑΘΗΜΑ Θεραπεία Μέρος 2 ο. Κλινικές µελέτες. Σύνδεση µε το προηγούµενο µάθηµα

Ερευνητική υπόθεση. Εισαγωγή ΜΑΘΗΜΑ 11Ο 1. ΜΑΘΗΜΑ Θεραπεία Μέρος 2 ο. Κλινικές µελέτες. Σύνδεση µε το προηγούµενο µάθηµα ΜΑΘΗΜΑ Θεραπεία Μέρος 2 ο Κλινικές Μελέτες 1 Εισαγωγή Σύνδεση µε το προηγούµενο µάθηµα Ανάγκη ελέγχου και επιβεβαίωσης των προτεινόµενων θεραπειών Είδη µελετών των θεραπευτικών µεθόδων Κλινικές µελέτες

Διαβάστε περισσότερα

Χατζηκωνσταντίνου Θωμάς, ειδικευόμενος Παθολογίας Παθολογική κλινική Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης (ΨΝΘ)

Χατζηκωνσταντίνου Θωμάς, ειδικευόμενος Παθολογίας Παθολογική κλινική Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης (ΨΝΘ) ΙΑΤΡΕΙΟ-ΔΥΟ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΙ ΠΛΗΘΥΣΜΟΙ; ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Χατζηκωνσταντίνου Θωμάς, ειδικευόμενος Παθολογίας Παθολογική κλινική Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης (ΨΝΘ) ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΣΑΚΧΑΡΩΔΟΥΣ ΔΙΑΒΗΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ.

ΑΝΤΙΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΑΝΤΙΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Σταματελάτου Mαρία, Κοντολαιμάκη Καλλιόπη, Δασενάκη Μαρία. Παθολογική Κλινική Γενικού Νοσοκομείου- Κέντρου Υγείας Σητείας, Σητεία ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

BRAIN MATTERS INSTITUTE. Προγράμματα. Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015. Promoting Excellence in Mental Health through Learning

BRAIN MATTERS INSTITUTE. Προγράμματα. Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015. Promoting Excellence in Mental Health through Learning BRAIN MATTERS INSTITUTE Προγράμματα Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015 Στόχος του η Προώθηση της Ψυχικής Υγείας μέσα από την Μάθηση Promoting Excellence in Mental Health through Learning www.brainmattersinstitute.com

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΡΩΙΜΗΣ ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΕ ΒΡΕΦΗ ΥΨΗΛΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΝΕΥΡΟΚΙΝΗΤΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ

ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΡΩΙΜΗΣ ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΕ ΒΡΕΦΗ ΥΨΗΛΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΝΕΥΡΟΚΙΝΗΤΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΡΩΙΜΗΣ ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΕ ΒΡΕΦΗ ΥΨΗΛΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΝΕΥΡΟΚΙΝΗΤΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ Βασίλειος Χ. Σκουτέλης, PT, MSc, Εργ. Συνεργάτης ΤΕΙ Αθήνας Σπύρος Παπαγιαννόπουλος, PT,

Διαβάστε περισσότερα

Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής

Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Εισαγωγή Η διάγνωση καρκίνου του μαστού αποτελεί ιδιαίτερα τραυματικό γεγονός 1,2 Στην τελευταία έκδοση του Diagnostic and Statistical

Διαβάστε περισσότερα

IESEC. Increasing Employability and Standards of Elderly Caregivers through Specialized Training and Innovative Empowerment O2- ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ

IESEC. Increasing Employability and Standards of Elderly Caregivers through Specialized Training and Innovative Empowerment O2- ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ IESEC Increasing Emplyability and Standards f Elderly Caregivers thrugh Specialized Training and Innvative Empwerment O2- ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΣΤΙΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Πέτρος Γαλάνης, MPH, PhD Εργαστήριο Οργάνωσης και Αξιολόγησης Υπηρεσιών Υγείας Τμήμα Νοσηλευτικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών

Πέτρος Γαλάνης, MPH, PhD Εργαστήριο Οργάνωσης και Αξιολόγησης Υπηρεσιών Υγείας Τμήμα Νοσηλευτικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών Πέτρος Γαλάνης, MPH, PhD Εργαστήριο Οργάνωσης και Αξιολόγησης Υπηρεσιών Υγείας Τμήμα Νοσηλευτικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών Σχέση μεταξύ εμβολίων και αυτισμού Θέση ύπνου των βρεφών και συχνότητα εμφάνισης του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΙΣ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΣΤΟ ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΙΣ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΣΤΟ ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΙΣ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΣΤΟ ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ Αυτές οι μεταβολές στη ΠΧΠ και το φύλλο οδηγιών χρήσης θα είναι εν ισχύ κατά την έκδοση της Κοινοτικής

Διαβάστε περισσότερα

Οι επιδόσεις Ελλήνων στο Mini Mental State Examination με βάση την ηλικία και τη νοητική κατάσταση από την παιδική στην τρίτη ηλικία.

Οι επιδόσεις Ελλήνων στο Mini Mental State Examination με βάση την ηλικία και τη νοητική κατάσταση από την παιδική στην τρίτη ηλικία. CLINICAL TRIALS ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ 25 Οι επιδόσεις Ελλήνων στο Mini Mental State Examination με βάση την ηλικία και τη νοητική κατάσταση από την παιδική στην τρίτη ηλικία. Τσάνταλη, Ε. 1,2,3, Οικονομίδης,

Διαβάστε περισσότερα

Advanced Medical Nutrition

Advanced Medical Nutrition Advanced Medical Nutrition Γραμμή φροντίδας: 800 11 68600 Αθήνα 17 ο χλμ Εθν. Οδού Αθηνών Λαμίας, 145 64 Ν. Κηφισιά Τ: 210 6248500 F: 210 6206668 Θεσσαλονίκη Ιασ. Ζηργάνου 41 & Περικλέους, 551 34 Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

διοτι ολος ο νομος εις εναν λογο συμπληρουται εις τον θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον Γαλάτας, κεφ. Ε, εδ. 14

διοτι ολος ο νομος εις εναν λογο συμπληρουται εις τον θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον Γαλάτας, κεφ. Ε, εδ. 14 διοτι ολος ο νομος εις εναν λογο συμπληρουται εις τον θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον Γαλάτας, κεφ. Ε, εδ. 14 το όραμα φιλοδοξούμε σε ένα κόσμο που η ανθρωπότητα πλήγεται καθημερινά από ασθένειες,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΤΗ ΝΟΣΟ ALZHEIMER (AD) Δρ Βασίλειος Δ. Στεργίου Ψυχίατρος

Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΤΗ ΝΟΣΟ ALZHEIMER (AD) Δρ Βασίλειος Δ. Στεργίου Ψυχίατρος Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΤΗ ΝΟΣΟ ALZHEIMER (AD) Δρ Βασίλειος Δ. Στεργίου Ψυχίατρος ΑΜΕΣΗ ΣΧΕΣΗ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΑΝΟΙΑΣ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ «Η ασθενής κάθεται στο κρεβάτι με έκφραση απελπισμένη» Alois Alzheimer Κατάθλιψη Ήπια

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακη διάγνωση Νευροεκφυλιστικων νοσημάτων. Χρυσούλα Νικολάου

Εργαστηριακη διάγνωση Νευροεκφυλιστικων νοσημάτων. Χρυσούλα Νικολάου Εργαστηριακη διάγνωση Νευροεκφυλιστικων νοσημάτων Χρυσούλα Νικολάου Νευροεκφυλιστικά Νοσήματα Νοσολογικές οντότητες, συχνά κληρονομικής αρχής, με προσβολή συγκεκριμένων ανατομικών δομών του Ν.Σ, (επηρεάζουν

Διαβάστε περισσότερα

Antoniou, Antonis. Neapolis University. þÿ ±½µÀ¹ÃÄ ¼¹ µ À»¹Â Æ Å

Antoniou, Antonis. Neapolis University. þÿ ±½µÀ¹ÃÄ ¼¹ µ À»¹Â Æ Å Neapolis University HEPHAESTUS Repository School of Economic Sciences and Business http://hephaestus.nup.ac.cy Master Degree Thesis 2016 þÿ µà¹² ÁÅ½Ã Ä Â ¹º ³ ½µ¹±Â þÿæá ½Ä µ¹ ¼»  ¼µ Ãǹ Æ Antoniou, Antonis

Διαβάστε περισσότερα

2 ο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Άνοιας «Εκπαιδευτικά εργαστήρια για την Άνοια: πρακτικές απαντήσεις σε προβλήματα» Ξενοδοχείο CROWNE PLAZA

2 ο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Άνοιας «Εκπαιδευτικά εργαστήρια για την Άνοια: πρακτικές απαντήσεις σε προβλήματα» Ξενοδοχείο CROWNE PLAZA 2 ο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Άνοιας «Εκπαιδευτικά εργαστήρια για την Άνοια: πρακτικές απαντήσεις σε προβλήματα» Ξενοδοχείο CROWNE PLAZA ΤΕΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Παρασκευή 22 Νοεμβρίου 2013 17:00-17:15 Προσέλευση

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα για Συζήτηση. Παγίδες προς αποφυγή Τελικά.;

Θέματα για Συζήτηση. Παγίδες προς αποφυγή Τελικά.; 4/22/2016 template from www.brainybetty.com copyright 2006 2 Θέματα για Συζήτηση. Όροι και Ορολογία Συμμόρφωση Προσκόλληση Συνεργατική Θεραπεία - Αυτοδιαχείριση Παράγοντες που επιδρούν Πως εκτιμάται η

Διαβάστε περισσότερα

Αγωγιάτου Χριστίνα, Ψυχολόγος, Α.Π.Θ. Ελληνική Εταιρεία Νόσου Alzheimer

Αγωγιάτου Χριστίνα, Ψυχολόγος, Α.Π.Θ. Ελληνική Εταιρεία Νόσου Alzheimer Αγωγιάτου Χριστίνα, Ψυχολόγος, Α.Π.Θ. Ελληνική Εταιρεία Νόσου Alzheimer Νευροψυχολογία Η νευροψυχολογία είναι η επιστήμη που μελετά τη δομή και τη λειτουργία του εγκεφάλου και τη σχέση του με τη συμπεριφορά

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

Δρ Ηρακλής Κατσούλης, MD, PhD, FEBS Χειρουργός, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών, Eπιμελητής Α ΕΣΥ, Νοσοκομείο «Άγιος Σάββας»

Δρ Ηρακλής Κατσούλης, MD, PhD, FEBS Χειρουργός, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών, Eπιμελητής Α ΕΣΥ, Νοσοκομείο «Άγιος Σάββας» Δρ Ηρακλής Κατσούλης, MD, PhD, FEBS Χειρουργός, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών, Eπιμελητής Α ΕΣΥ, Νοσοκομείο «Άγιος Σάββας» Υγεία είναι «η κατάσταση της πλήρους σωματικής, ψυχικής και κοινωνικής ευεξίας

Διαβάστε περισσότερα

Προφανής κλινική διάγνωση: Ισχαιμικό έμφρακτο αριστερής Μέσης Εγκεφαλικής Αρτηρίας

Προφανής κλινική διάγνωση: Ισχαιμικό έμφρακτο αριστερής Μέσης Εγκεφαλικής Αρτηρίας Περιστατικό 4. Γυναίκα 80 ετών με Κολπική Μαρμαρυγή Ηκ. Ελένη Κ. είναι 80 ετών με Κολπική Μαρμαρυγή, μόνιμη Λαμβάνει κουμαρινικά. INR προ εβδομάδος 2.24 Ιστορικό Υπέρτασης Πλήρως αυτοεξυπηρετούμενη, χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Εισαγωγή στην Κλινική Νευροψυχολογία της Μείζωνος Κατάθλιψης & της Σχιζοφρένειας (ONLINE CLINICAL SEMINAR) Εισηγητής: Δρ. Αλεξάνδρα

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη προγράμματος κατάρτισης για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ατόμων με νόσο Alzheimer, μέσω των "Serious Games"

Ανάπτυξη προγράμματος κατάρτισης για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ατόμων με νόσο Alzheimer, μέσω των Serious Games Ανάπτυξη προγράμματος κατάρτισης για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ατόμων με νόσο Alzheimer, μέσω των "Serious Games" Μάγδα Τσολάκη, Νευρολόγος-Ψυχίατρος, Καθηγήτρια ΑΠΘ Μαρίνα Μακρή, MSc Counselling

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά Με τον Οδηγό. Professor Alistair Burns, National Clinical Director for Dementia In England, Department of Health

Σχετικά Με τον Οδηγό. Professor Alistair Burns, National Clinical Director for Dementia In England, Department of Health Σχετικά Με τον Οδηγό Έχει δημιουργηθεί ο καλύτερος πρακτικός οδηγός σε συνεργασία με μια ομάδα κορυφαίων κλινικών επαγγελματιών υγείας που ειδικεύονται στην Άνοια. Ο σκοπός του είναι να παρέχει μια αποτελεσματική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Β. Α. Παπαγεωργίου MD, Med, Δρ. Α.Π.Θ. Παιδοψυχίατρος - TEACCH Consultant τ. Επίκουρος Καθηγήτρια Παιδοψυχιατρικής Οι Δ.Π.Τ. Δεν είναι απλώς αποκλίνουσες διατροφικές

Διαβάστε περισσότερα

Νόσος Alzheimer:Διαβήτης τύπου 3; Βασίλειος Παπαλιάγκας

Νόσος Alzheimer:Διαβήτης τύπου 3; Βασίλειος Παπαλιάγκας Νόσος Alzheimer:Διαβήτης τύπου 3; Βασίλειος Παπαλιάγκας Νευρολόγος, Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Εργαστήριο Κλινικής Νευροφυσιολογίας ΑΠΘ, Πανεπιστημιακό Γ. Ν. Θεσσαλονίκης ΑΧΕΠΑ Περίγραμμα παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΔΙΣΗ «ΣΕ ΕΥΘΕΙΑ ΓΡΑΜΜΗ» ΩΣ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΣ ΔΕΙΚΤΗΣ ΤΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΟΔΗΓΗΣΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΝΟΣΟ ΠΑΡΚΙΝΣΟΝ

ΒΑΔΙΣΗ «ΣΕ ΕΥΘΕΙΑ ΓΡΑΜΜΗ» ΩΣ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΣ ΔΕΙΚΤΗΣ ΤΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΟΔΗΓΗΣΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΝΟΣΟ ΠΑΡΚΙΝΣΟΝ 27 Ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΕΛΛΗΝΩΝ ΝΕΥΡΟΛΟΓΩΝ A096 ΒΑΔΙΣΗ «ΣΕ ΕΥΘΕΙΑ ΓΡΑΜΜΗ» ΩΣ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΣ ΔΕΙΚΤΗΣ ΤΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΟΔΗΓΗΣΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΝΟΣΟ ΠΑΡΚΙΝΣΟΝ Νίκος Ανδρονάς 1, Ίων Μπεράτης 1, Διονυσία Κονταξοπούλου

Διαβάστε περισσότερα

Βασικοί άξονες του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την Άνοια νόσο Alzheimer

Βασικοί άξονες του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την Άνοια νόσο Alzheimer Βασικοί άξονες του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την Άνοια νόσο Alzheimer Παρασκευή Σακκά Νευρολόγος Ψυχίατρος Πρόεδρος Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών Διευθύντρια Τμήματος Νευροεκφυλιστικών

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Τροποποίηση της σχέσης του ανθρώπου με το περιβάλλον.

Διαβάστε περισσότερα

Άνοια στην Τρίτη ηλικία:

Άνοια στην Τρίτη ηλικία: Άνοια στην Τρίτη ηλικία: οι επιπτώσεις της νόσουστηνκαθημερινότητα της οικογένειας και οι τρόποι παρέμβασης για μια λειτουργική επικοινωνία Γκαρίπη Χριστιάνα / Κλινική ψυχολόγος Τι είναι άνοια; Μία ετερογενής

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ψυχιατρική Φίλιππος Γουρζής

Εισαγωγή στην Ψυχιατρική Φίλιππος Γουρζής Εισαγωγή στην Ψυχιατρική Φίλιππος Γουρζής Απαρτιωμένη Διδασκαλία Εισαγωγή στην Ψυχιατρική 21 ος αιώνας μεγάλη πρόοδος των συναφών επιστημών: Νευροεπιστήμες, Ψυχολογία, Κοινωνιολογία Προηγήθηκε περίοδος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΜΑΚΡΟΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΜΑΚΡΟΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΜΑΚΡΟΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ ΠΗΝΕΛΟΠΗ ΔΟΥΒΟΓΙΑΝΝΗ Κ Λ Ι Ν Ι Κ Η Δ Ι Α Ι Τ Ο Λ Ο Γ Ο Σ - Δ Ι ΑΤ Ρ Ο Φ Ο Λ Ο Γ Ο Σ M S C, R D Περίληψη

Διαβάστε περισσότερα

24 ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ 22 (1), 2011. Λ. Λύκουρας, Ρ. Γουρνέλλης. Β Ψυχιατρική Κλινική, ΓΝΑ «Αττικόν», Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Αθήνα

24 ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ 22 (1), 2011. Λ. Λύκουρας, Ρ. Γουρνέλλης. Β Ψυχιατρική Κλινική, ΓΝΑ «Αττικόν», Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Αθήνα 24 ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ 22 (1), 2011 Ανασκόπηση Review Λ. Λύκουρας, Ρ. Γουρνέλλης Β Ψυχιατρική Κλινική, ΓΝΑ «Αττικόν», Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Αθήνα Ψυχιατρική 2011, 22:24 33 Ηέκπτωση των γνωστικών

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

TEΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

TEΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ TEΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΞΟΥΘΕΝΩΣΗ ΣΤΟΥΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΕΣ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΕΡΙΒΑΛΟΝΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: MANΩΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό σύνδρομο και νόσος Alzheimer

Μεταβολικό σύνδρομο και νόσος Alzheimer Μεταβολικό σύνδρομο και νόσος Alzheimer Καλλιόπη Παζαΐτου -Παναγιώτου Ενδοκρινολόγος Τμήμα Ενδοκρινολογίας- Ενδοκρινικής Ογκολογίας ΑΝΘ «Θεαγένειο» Μεταβολικό σύνδρομο και νόσος Alzheimer Ορισμός μεταβολικού

Διαβάστε περισσότερα

Αρετή Ευθυμίου. Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών

Αρετή Ευθυμίου. Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών Αρετή Ευθυμίου Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών Ποιος είναι ο Φροντιστής Σύμφωνα με τον ορισμό που δίνει το δίκτυο EUROCARERS (www.eurocarers.org), φροντιστής

Διαβάστε περισσότερα

UroSwords I (ΚΥΠ) Μονοθεραπεία ή συνδυαστική φαρμακοθεραπεία; Η μονοθεραπεία είναι επαρκής. Χαράλαμπος Κ. Μαμουλάκης Λέκτορας Ουρολογίας

UroSwords I (ΚΥΠ) Μονοθεραπεία ή συνδυαστική φαρμακοθεραπεία; Η μονοθεραπεία είναι επαρκής. Χαράλαμπος Κ. Μαμουλάκης Λέκτορας Ουρολογίας UroSwords I (ΚΥΠ) Μονοθεραπεία ή συνδυαστική φαρμακοθεραπεία; Η μονοθεραπεία είναι επαρκής Χαράλαμπος Κ. Μαμουλάκης Λέκτορας Ουρολογίας Ουρολογική Κλινική Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Ηρακλείου Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΓΕΩΡΓΙΛΑ ΕΛΕΝΗ Απαρτιωμένη Διδασκαλία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Διάγνωση: είναι η πολύπλοκη διαδικασία αναγνώρισης και ταυτοποίησης μιας διαταραχής που γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΑΓΓΕΙΑΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΡΑΥΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΚΩΣΕΩΝ ΕΣΩ ΚΑΡΩΤΙΔΑΣ Συστηματική Ανασκόπηση

ΕΝΔΑΓΓΕΙΑΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΡΑΥΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΚΩΣΕΩΝ ΕΣΩ ΚΑΡΩΤΙΔΑΣ Συστηματική Ανασκόπηση ΤΡΑΥΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΚΩΣΕΩΝ 1 Ναυτικό Νοσοκομείο Αθηνών, 2 Α' Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική, Ιατρική Σχολή ΑΠΘ, Νοσ. ΑΧΕΠΑ, 3 Α' Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική, Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ, Ιπποκράτειο ΓΝΑ Σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

Ανοϊκά σύνδρομα. ΑΝΔΡΙΤΣΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Γαστρεντερολόγος - Ηπατολόγος

Ανοϊκά σύνδρομα. ΑΝΔΡΙΤΣΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Γαστρεντερολόγος - Ηπατολόγος Ανοϊκά σύνδρομα ΑΝΔΡΙΤΣΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Γαστρεντερολόγος - Ηπατολόγος Απώλεια μνήμης Συμπτώματα Διαταραχές λόγου Δυσπραξία Εξωπυραμιδική συνδρομή Κατάθλιψη Ψευδαισθήσεις Ταραχή Κινητική ανησυχία Βίαιη

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση της νόσου Πάρκινσον: Νευρολογική Θεραπεία. Ιωάννης Ελλούλ Επίκουρος Καθηγητής Νευρολογίας Παν/μίου Πατρών

Αντιμετώπιση της νόσου Πάρκινσον: Νευρολογική Θεραπεία. Ιωάννης Ελλούλ Επίκουρος Καθηγητής Νευρολογίας Παν/μίου Πατρών Αντιμετώπιση της νόσου Πάρκινσον: Νευρολογική Θεραπεία Ιωάννης Ελλούλ Επίκουρος Καθηγητής Νευρολογίας Παν/μίου Πατρών Φυσική ιστορία της νόσου Πάρκινσον Διάγνωση 5 έτη 10 έτη 15 έτη Εξέλιξη Δυσκαμψία Βραδυκινησία

Διαβάστε περισσότερα

Τι πρέπει να ξέρουμε για τη νόσο Alzheimer

Τι πρέπει να ξέρουμε για τη νόσο Alzheimer Τι πρέπει να ξέρουμε για τη νόσο Alzheimer Γιώργος Ανωγειανάκις καθηγητής Φυσιολογίας, Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Μαρία Καραγιαννίδου, Ψυχολόγος, B.Sc. Middlesex Univ., M.Sc. Univ. of Sheffield Βασίλειος Παπαλιάγκας,

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίο Τύπου. Για περισσότερες πληροφορίες: www.boehringer-ingelheim.com

Δελτίο Τύπου. Για περισσότερες πληροφορίες: www.boehringer-ingelheim.com Η εμπαγλιφλοζίνη είναι το μόνο φάρμακο για το σακχαρώδη διαβήτη που έχει δείξει στατιστικά σημαντική μείωση τόσο του καρδιαγγειακού κινδύνου όσο και του καρδιαγγειακού θανάτου, σε μελέτη ειδικά σχεδιασμένη

Διαβάστε περισσότερα

Β Π Μ Hρεμία. Αναστροφή. Οστεόλυση. Οστεοπαραγωγή

Β Π Μ Hρεμία. Αναστροφή. Οστεόλυση. Οστεοπαραγωγή Β Π Μ Hρεμία Αναστροφή Οστεόλυση Οστεοπαραγωγή Β Π Μ Hρεμία Αναστροφή Αύξηση αριθμού οστεοκλαστών Αύξηση Μείωση διάρκειας του δράσης χρόνου για τους ασβεστοποίηση του οστού Αύξηση ενεργοποιημένων μονάδων

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρα Υπολογισµού του Κινδύνου εκδήλωσης µιας κατάστασης

Μέτρα Υπολογισµού του Κινδύνου εκδήλωσης µιας κατάστασης 1st Workshop on Evidence Based Medicine Athens, 6-7 December 2003 Ελληνικό Ίδρυµα Καρδιολογίας & Εργ. Βιοστατιστικής, Τµήµατος Νοσηλευτικής Πανεπιστηµίου Αθηνών Μέτρα Υπολογισµού του Κινδύνου εκδήλωσης

Διαβάστε περισσότερα