The Lilly Suicides. Ρεσάλτο

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "The Lilly Suicides. Ρεσάλτο"

Transcript

1 The Lilly Suicides Ρεσάλτο

2 oι αυτοκτονίες της lilly από τον Richard DeGrandpre 1 Ο William Forsyth γνώρισε και παντρεύτηκε τη γυναίκα του, τη June, το Μετά από δύο χρόνια στρατιωτικής θητείας στη Δυτική Γερμανία, ο Bill έφυγε με τη June για το Los Angeles, όπου είχε μεγαλώσει ο Bill. Σύντομα αφού φτάσανε, ο Bill αγόρασε μερικά Volkswagen και ξεκίνησε μία επιχείρηση ενοικίασης αυτοκινήτων, κοντά στο αεροδρόμιο του Los Angeles. Στην αρχή τα πράγματα ήταν δύσκολα, αλλά σταδιακά η επιχείρηση έπιασε. Σύντομα, ο Bill και η June έκαναν δύο παιδιά, τη Susan και τον Bill Jr., και η επιχείρηση και οι υπόλοιπες περιουσιακές επενδύσεις συνέχιζαν να αναπτύσσονται. Τότε το 1986, τις ρευστοποίησαν. Τέσσερα χρόνια αργότερα, μετά από περισσότερα από τριάντα χρόνια στην California, ο Bill και η June αποσύρθηκαν στο Miami, όπου ζούσε ο Bill Jr. Ο Bill Forsyth ήταν 61 χρόνων εκείνη την εποχή. Η June ήταν 54. Όπως συχνά συμβαίνει με νέους συνταξιούχους, οι οποίοι ξαφνικά αφήνουν το σπίτι τους για τη ρομαντική περιπέτεια μιας καινούριας ζωής, η αλλαγή ήταν δύσκολη για τον Bill Forsyth. Η μετακόμιση στη Hawaii δεν του έκατσε καλά, παρόλο που η γυναίκα του ήταν ευχαριστημένη, και μάλιστα ακμάζουσα. Οι προσωπικές δυσκολίες οδήγησαν σε συζυγικές δυσκολίες. Αλλά, ο σύμβουλος γάμου φάνηκε να βοηθάει, και υπήρχε μια γενική αίσθηση στην οικογένεια ότι ο Bill θα ξεπερνούσε τις δυσκολίες του. Τρία χρόνια μετά τη μετακόμιση στο Maui, με τον Bill να νοιώθει ακόμα ανήσυχος, ένας τοπικός ψυχίατρος του χορήγησε Prozac. Πέρα από το ότι είχε διαγνωστεί ως καταθλιπτικός, ο ψυχίατρος, ο οποίος εξέταζε τον Bill από την προηγούμενη χρονιά, δεν πίστεψε ότι ήταν σοβαρά καταθλιπτικός ή αυτοκτονικός. Μάλιστα, ο Bill Forsyth ποτέ δεν μίλησε ή αποπειράθηκε για αυτοκτονία ούτε είχε κανένα ιστορικό βιαιότητας, οικιακής ή διαφορετικής. Μετά την πρώτη του ημέρα παίρνοντας Prozac, ο Bill ένοιωθε όπως θα περιμένεις, εάν έχεις διαβάσει το Listening to Prozac, του Peter Kramer. Ήταν «καλύτερα κι από καλά». Όμως, την επόμενη μέρα, ένοιωθε απαίσια, και πρώτη φορά έθεσε τον εαυτό του υπό νοσοκομειακή φροντίδα. Δέκα μέρες μετά, ο Bill ένοιωθε αρκετά καλά για να φύγει από το νοσοκομείο. Ακόμα έπαιρνε Prozac. Όλοι έμοιαζαν να συμφωνούν ότι τα πήγαινε καλύτερα, και η οικογένεια προγραμμάτισε ένα ταξίδι με πλοίο, για την επόμενη ημέρα. Όταν οι γονείς του δεν κατάφεραν να εμφανιστούν εκείνο το απόγευμα, ο Bill Jr., πήγε στο σπίτι τους, όπου βρήκε τους γονείς του να κείτονται νεκροί, μέσα σε μία λίμνη αίματος. Έντεκα μέρες αφού έπαιρνε Prozac, ο Bill Forsyth είχε πάρει ένα οδοντωτό μαχαίρι από την κουζίνα και μαχαίρωσε τη γυναίκα του δεκαπέντε φορές. Έπειτα πήρε το μαχαίρι, το σταθεροποίησε σε μία καρέκλα, και ανασκολόπισε τον εαυτό του. Οι καταθλιπτικοί άνθρωποι μερικές φορές κάνουν απελπισμένες πράξεις. Όμως, αυτές ήταν παράλογες πράξεις που, τουλάχιστον για όσους γνώριζαν τον Bill Forsyth, ήταν απλώς αφάνταστες. Για τα δύο μεγάλα του παιδιά, η μόνη πιθανή εξήγηση ήταν το φάρμακο. Κι έτσι ο Bill Jr, και η Susan αποφάσισαν να κάνουν μήνυση. Οι δικηγόροι τους θα ισχυρίζονταν αργότερα ότι το Prozac μπορεί να προκαλέσει ένα είδος ψυχολογικής διαταραχής ένα παράξενο και εφιαλτικό σύνδρομο, μοναδικό στην οικογένεια φαρμάκων του Prozac, στιγματισμένο από σκέψεις αυτοκτονίας, ακραίας ταραχής, συναισθηματική εξασθένιση, και ακατάσχετη επιθυμία θανάτου. Θα υποστήριζαν επίσης ότι ή εταιρεία γνώριζε τους κινδύνους αυτούς και, αντί να προειδοποιήσει τους ιατρούς να προσέχουν για τους κινδύνους αυτούς, δούλεψε προσεκτικά ώστε να τους κρύψει κάτω από το χαλί. Η υπόθεση Forsyth δεν ήταν η πρώτη μήνυση αδικαιολόγητου θανάτου, που υποβλήθηκε κατά της Eli Lilly, ούτε η πρώτη που έφτασε στα δικαστήρια. Η πρώτη, γνωστή ως υπόθεση Fentress, αφορούσε τα γεγονότα ενός πρωινού των αρχών Σεπτεμβρίου του 1989, όταν ο Joseph Wesbecker βάδισε μέσα στο εργοστάσιο 2

3 τυπογραφικών Louisville, όπου δούλευε, οπλισμένος με ένα AK-47 και μερικά πιστόλια, και άρχισε να πυροβολεί. 2 «Λυπάμαι, Dickie», είπε σε έναν συνάδελφό του πριν τον πυροβολήσει πέντε φορές. Όταν όλα τελείωσαν, ο Wesbecker είχε πυροβολήσει είκοσι ανθρώπους, σκοτώνοντας οκτώ, και μετά πυροβόλησε και σκότωσε τον εαυτό του. Ένα μήνα πριν τους πυροβολισμούς, ο Wesbecker είχε τεθεί σε αγωγή Prozac. Κατά πόσο το Prozac τον έκανε να το κάνει, δε θα μάθουμε ποτέ. Ένα πράγμα που ξέρουμε όμως, είναι ότι δεν τον έκανε να νοιώσει καλύτερα κι από καλά. Η υπόθεση Fentress, υπό τη Joyce Fentress, χήρα τώρα, και μία από τους αρκετούς μηνυτές που άσκησαν μηνύσεις μετά το μακελειό του Wesbecker, ήταν η πρώτη από τις 160 υποθέσεις που κρέμονταν κατά του Prozac, το φθινόπωρο του Έως τότε, το Prozac αντιπροσώπευε κιόλας περίπου το ένα τρίτο των εσόδων της Lilly, κάπου στα δύο δισεκατομμύρια δολάρια. Μηνύσεις ασκήθηκαν από οικογένειες ανθρώπων που είχαν αυτοκτονήσει ενώ έπαιρναν Prozac, οικογένειες εκείνων που είχαν δολοφονηθεί από ανθρώπους που το έπαιρναν, και άτομα τα οποία είχαν τα ίδια βλάβες ενώ έπαιρναν Prozac, συμπεριλαμβανομένης μιας γυναίκας που δούλευε στην Eli Lilly σαν εκπρόσωπος πωλήσεων. Πολλές από αυτές τις υποθέσεις απορρίφθηκαν. Άλλες ρυθμίστηκαν, μερικές με μεγάλα ποσά. Αλλά η Lilly δεν μπορούσε να κανονίσει την υπόθεση Fentress. Ο Wesbecker ήταν τρελός, πίστευαν, και η περίπτωσή του θα έστελνε το σωστό μήνυμα: μην πάτε τη Lilly και τοprozac στα δικαστήρια γιατί θα χάσετε. Και είχαν ένα δίκιο. Τουλάχιστον ένα χρόνο προτού ξεκινήσει το Prozac, ο Wesbecker άρχισε να αγοράζει όπλα και πυρομαχικά και άσκουσε απειλές. Επίσης, είχε ένα ιστορικό ψυχολογικών προβλημάτων, τα οποία τον οδήγησαν να λάβει διάφορα ψυχιατρικά φάρμακα πριν τεθεί στο Prozac. Άλλες πτυχές της υπόθεσης, όμως, ήταν περίεργες, αν όχι επιβλητικές. Ένα μήνα αφού ξεκίνησε το Prozac, ο Wesbecker επέστρεψε στον ψυχίατρό του, ο οποίος τον βρήκε αλλαγμένο. Ήταν ταραγμένος, η διάθεσή του ήταν ακανόνιστη, και η συμπεριφορά του ακόμα πιο παράξενη απ ότι συνήθιζε. Ο Coleman, ο ψυχίατρος, προσπάθησε να πείσει τον Wesbecker να σταματήσει το φάρμακο, το οποίο θεώρησε υπεύθυνο για την ταραχή του, και γύρισε στο νοσοκομείο για επιπλέον αξιολόγηση. Ο Wesbecker, αντί αυτού, πήγε στη δουλειά του. Μετά το μακελειό του Wesbecker, η Eli Lilly επίσης έπιασε δουλειά, χτίζοντας μια υπόθεση κατά του Wesbecker, η οποία εμπεριείχε περίπου 400 καταθέσεις ανθρώπων που των γνώριζαν. Οι δικηγόροι της Lilly ήταν αποφασισμένοι να δείξουν ότι η τρέλα του Wesbecker, ήταν προϊόν του ταπεινού περιβάλλοντος της παιδικής του ηλικίας και της ασυνήθιστης ψυχολογικής του ανάπτυξης. Με άλλα λόγια, η ίδια εταιρεία που βασίζεται στο να πουλήσει στην αγορά την ιδέα ότι, η κατάθλιψη είναι ένα εσώτερο πρόβλημα βιοχημείας, αποστρεφόταν των βιοχημικών θεωριών της, κατηγορώντας αντίθετα το εξωτερικό περιβάλλον. Βοηθούμενοι, κατά κάποιο τρόπο, από τον ειδικό τους μάρτυρα, τον διαμαρτυρόμενο αντί-ψυχίατρο Peter Breggin, οι δικηγόροι των μηνυτών πρόσεξαν την αντίφαση: εάν το φάρμακο της Lilly λειτουργούσε μεταβάλλοντας με χημικό τρόπο τη διάθεση και τη συμπεριφορά, γιατί δε μπορούσε να είναι δυνατό ότι το φάρμακό της ήταν η αιτία για την καταστροφική διάθεση και συμπεριφορά που παρατηρήθηκε από τον ψυχίατρο του Wesbecker ακριβώς πριν το μακελειό; Οι δικηγόροι των μηνυτών ήθελαν επίσης να δείξουν στο δικαστήριο ότι η Lilly είχε ένα ιστορικό στην απόκρυψη άσχημων νέων σχετικά με τα φάρμακά της, ένα ιστορικό που έδειχνε ένα πρότυπο που τοποθετούσε τα κέρδη της εταιρείας πάνω από τη δημόσια ασφάλεια. Το 1985, η Lilly και ένας διευθυντής της, είχαν κριθεί ένοχοι σε 25 εγκληματικές κατηγορίες για την έλλειψη της αναφοράς εχθρικών αντιδράσεων για το αντιφλεγμονώδες Oraflex, με τέσσερις θανάτους, στην FDA (τελικά η FDA συνέδεσε το φάρμακο με αρκετές ντουζίνες θανάτων στις ΗΠΑ και αρκετές εκατοντάδες στο εξωτερικό). Αλλά ο δικαστής στην υπόθεση Fentress/ Wesbecker, ο John Potter, είπε όχι. Το υλικό ήταν αδίκως προκατειλημμένο και δεν θα επιτρεπόταν στη δίκη. Αλλά τότε, οι δικηγόροι της Lilly έκαναν γκάφα με το να καταθέτουν επανειλλημένα ότι ανέκαθεν η εταιρεία έπαιρνε στα σοβαρά τις αναφορές για εχθρικές φαρμακευτικές επιδράσεις. Αυτό 3

4 άνοιξε την πόρτα για αντίκρουση, ισχυρίστηκαν οι δικηγόροι των μηνυτών, και ο Δικαστής Potter τελικώς συμφώνησε. Αλλά το δικαστήριο ποτέ δεν άκουσε τους δικηγόρους των μηνυτών να παρουσιάζουν τα στοιχεία. Κατά τη διακοπή που ακολούθησε την μεταστροφή του Potter, οι δικηγόροι της Lilly ενώθηκαν με τους δικηγόρους των μηνυτών και έκαναν μία μυστική συμφωνία. Οι ενάγοντες θα άφηναν την υπόθεση να συνεχιστεί χωρίς να παρουσιάσουν τα καταστροφικά στοιχεία του Oraflex, και η Lilly με τη σειρά της, θα πλήρωναν τους δικηγόρους, στην υπόθεση που από τότε έχει χαρακτηρισθεί σαν ένα άθροισμα που «μπερδεύει το μυαλό». Και αυτό είναι ότι ακριβώς συνέβη. Τα στοιχεία δεν παρουσιάστηκαν, οι ένορκοι έβγαλαν μία ετυμηγορία υπέρ της Lilly, ο Δικαστής Potter έληξε την υπόθεση, και η Lilly και οι δικηγόροι της ισχυρίστηκαν μία καθολική νίκη. «Είμαστε ευχαριστημένοι όχι όμως έκπληκτοι με την απόφαση», δήλωσε στους New York Time, ο Randall L. Tobias, o μετέπειτα πρόεδρος και υποδιευθυντής της Lilly. «Έχουμε αποδείξει σε ένα νόμιμο δικαστήριο, ακριβώς όπως το έχουμε αποδείξει σε περισσότερα από 70 επιστημονικά και ρυθμιστικά σώματα σε όλο τον κόσμο, ότι το Prozac είναι ασφαλές και αποτελεσματικό. Οι καρδιές μας βρίσκονται στα θύματα της τρομερής τραγωδίας Αλλά τα μέλη του δικαστηρίου έβγαλαν το μόνο λογικό συμπέρασμα ότι το Prozac δεν είχε καμία σχέση με τις πράξεις του Joseph Wesbecker». 3 Εν τούτοις, ο δικαστής Potter υποπτευόταν ότι κάτι δεν πήγαινε καλά. Ενώ το σώμα των ενόρκων συσκεπτόταν πάνω στην υπόθεση, μία ένορκος προσήλθε για να δηλώσει ότι είχε κρυφακούσει συμβιβαστικές διαπραγματεύσεις, να λαμβάνουν χώρα στον προθάλαμο. Κατόπιν, μερικούς μήνες αργότερα, κατά τη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας ενός διαζυγίου, στην οποία εμπλεκόταν ένας από τους ενάγοντες της υπόθεσης, αποκαλύφθηκε ότι, ο τελευταίος, ανέμενε μία πλούσια αμοιβή από την Eli Lilly. Ο δικαστής Potter έβγαλε το δικό του συμπέρασμα και τον Απρίλιο του 1995, υπέβαλε αίτηση αναίρεσης της πρωτόδικης απόφασης, δηλώνοντας ότι η υπόθεση δεν είχε κερδισθεί από τη Lilly, αλλά διευθετηθεί. Οι δικηγόροι και των δύο πλευρών κατέθεσαν τις ενστάσεις τους στο εφετείο του Kentucky. Δύο μήνες αργότερα, το εφετείο αποφάνηκε κατά του Potter, ισχυριζόμενο ότι δεν είχε πια εκείνος καμία δικαιοδοσία. Η υπόθεση τότε προσέφυγε στο Ανώτατο Δικαστήριο του Kentucky. Στο σημείο αυτό, οι διακυβεύσεις έγιναν προφανώς πολύ σοβαρές, καθώς οι δικηγόροι και των δύο πλευρών τελικώς υποχώρησαν. Παραδέχτηκαν ότι είχαν συνωμοτήσει ώστε να συμβιβαστούν παρασκηνιακά, και στις 23 Μαΐου του 1996, το Ανώτατο Δικαστήριο του Kentucky αποφάνηκε ανώνυμα υπέρ του δικαστή Potter. Η Lilly δεν είχε κερδίσει την υπόθεση, την είχε ρυθμίσει. Η υπόθεση Fentress/Wesbecker αποκάλυψε πολλά σχετικά με τις υπόγειες τακτικές της Eli Lilly. «Η ιστορία του δικαστικού αγώνα του Prozac μοιάζει με θρίλερ μυστηρίου», γράφει ο Michael Grinfield στο περιοδικό California Lawyer, «γεμάτη με κατηγορίες για παρασκηνιακές συμφωνίες, κρυμμένες ατζέντες, και ανήθικες συμπεριφορές.». Αυτό που δεν έκανε, όμως, η δίκη ήταν να απαντήσει στα κεντρικά ζητήματα της υπόθεσης: θα είχε διαπράξει ο Wesbecker το μακελειό του αν δεν είχε μπει ποτέ σε αγωγή με Prozac, και θα μπορούσε να είχε αποφθεχθεί εντελώς το μακελειό, εάν η φαρμακευτική εταιρία είχε προειδοποιήσει τους γιατρούς, σαν του Wesbecker, να βρίσκονται σε επιφυλακή για ενδείξεις διαταραχής της συμπεριφοράς λόγω της παροχής του φαρμάκου; Η υπόθεση ενάντια στην οικογένεια των αντικαταθλιπτικών του Prozac, γνωστών ως SSRI, δεν λάμβανε τέλος. Ήταν μόνο η αρχή. II Το Μάρτιο του 1999, η υπόθεση Lilly πάνω στην αυτοκτονία-ανθρωποκτονία του Forsyth έφτασε σε δίκη, στο Περιφερειακό Δικαστήριο των Ηνωμένων Πολιτειών στη Honolulu. «Γνωρίζω ότι με όλη τους τη δύναμη και τα λεφτά τους, δεν έχω και πολλές ελπίδες», δήλωσε η κόρη, η Susan Forsyth, «αλλά νοιώθω ότι πρέπει να προσπαθήσω.» 4 Παρόλα αυτά, υπήρχε λίγη ελπίδα, καθώς η κατασκευάστρια εταιρία του Prozac μια διαφορετική νομική ομάδα από αυτήν της υπόθεσης Fentress, κι ένα νέο ειδικό μάρτυρα: τον David Healy. 4

5 Η στρατολόγηση του Healy στην υπόθεση ήταν σημαντική. 5 Ο David Healy είναι ένας διεθνώς φημισμένος ψυχίατρος όπως επίσης και ιστορικός της ψυχιατρικής φαρμακολογίας. Συγγραφέας διαφόρων βιβλίων, συμπεριλαμβανομένων των «Η αντικαταθλιπτική εποχή» και «Η δημιουργία της Ψυχοφαρμακολογίας» (και τα δύο εκδόσεις του Harvard University Press), ο Healy κατέχει το αμερικάνικο ισοδύναμο του MD(Doctor of Medicine) και του PhD(Doctor of Philosophy). Πριν την εμπλοκή του σε οποιονδήποτε δικαστικό αγώνα που να περιλαμβάνει τη φαρμακοβιομηχανία, ο Healy είχε κιόλας θέσει πλήθος ερωτημάτων σχετικά με τους Εκλεκτικούς Αναστολείς (υποδοχέων) της Σορονίνης, δηλαδή τα SSRI (Selective Soronine Re-uptake Inhibitors). Είχε ρωτήσει εάν ήταν καλύτερα καταταγμένα σαν αντικαταθλιπτικά από ότι σαν αγχολυτικά φάρμακα, και είχε ρωτήσει σε ένα άρθρο κατά πόσο θα μπορούσαν τα SSRI να προκαλέσουν διαταραχές και άλλα προβλήματα σε ασυνήθιστη συχνότητα. Πιο σημαντικά, ο Healy δεν ήταν ένας ριζοσπάστης ούτε ήταν ένας παρείσακτος του φαρμακευτικού ή του ψυχιατρικού κατεστημένου. Ο Healy είχε ένα ιστορικό ως ερευνητής και σύμβουλος για διάφορες φαρμακευτικές εταιρίες, και δεν ήταν ενάντια στην έκδοση ιατρικών συνταγών με Prozac, ή άλλων ψυχιατρικών φαρμάκων. Αντίθετα με την περίπτωση της καπνοβιομηχανίας, οι φαρμακευτικές εταιρίες δεν έδωσαν μεγάλη σημασία στο να παραμένουν οι διοικητικοί υπάλληλοι και οι επιστήμονες στο χώρο, και πολλά ανώτερα διοικητικά στελέχη προέρχονται εκτός της συγκεκριμένης βιομηχανίας. Αυτό σημαίνει ότι υπάρχει ένας υψηλός ρυθμός μετακίνησης του στελεχών, και μια συνεχής απώλεια ιδρυματικής γνώσης στη βιομηχανία. Επίσης, σημαίνει ότι με την ανακάλυψη νομοθετικών παραθύρων που αναγκάζουν τη Lilly και μετέπειτα τη Pfizer και τη Smith Kline να επιτρέψει στον Healy την πρόσβαση στα αρχεία της, τόσο εκείνος όσο και ο κόσμος, θα πλησίαζε όσο και ένας γνώστης της βιομηχανίας. Και αυτός είχε πολλά να πει. Καταδεικνύοντας τα εσωτερικά έγγραφα της ίδιας της Lilly, ο Healy έδειξε ότι η εταιρεία ήταν καλά ενήμερη ότι το φάρμακό της, σε μια μειονότητα των περιπτώσεων, θα προκαλούσε μια ψυχολογική κατάσταση όπως αυτή που κατέκλυσε τον William Forsyth, της οποίας ένα στοιχείο κλειδί είναι μία παράξενη κατάσταση εσωτερικού βασανισμού, γνωστή ως ακαθισία. Επιπρόσθετα, ο Healy υποστήριξε ότι η εταιρία γνώριζε αυτήν τη δυναμική καταστροφική αντίδραση προτού ζητήσει έγκριση από την FDA (Food and Drug Administration), και υπέδειξε ότι είχαν κάνει μεγάλες προσπάθειες να την αποκρύψει. Το 1978, δέκα χρόνια προτού το fluoxetine μετονομαστεί ως Prozac και περάσει στην αγορά στις Η.Π.Α., ξεκίνησαν οι αρχικές κλινικές δοκιμές. Τον Ιούλιο και τον Αύγουστο της ίδιας χρονιάς, υπομνήματα από συνελεύσεις της ομάδας εργασίας για το Prozac της Lilly, σημείωναν ότι «Κάποιοι ασθενείς έχουν μεταβεί από ισχυρή κατάθλιψη σε ταραχές μέσα σε λίγες μέρες σε μία περίπτωση η ταραχή ήταν έντονη και ο ασθενής έπρεπε να διακόψει τη λήψη του φαρμάκου Έχει υπάρξει ένας αρκετά μεγάλος αριθμός αναφορών για επιθετικές αντιδράσεις Ένας άλλος θλιμμένος ασθενής ανέπτυξε ψύχωση Ακαθισία και νευρικότητα αναφέρθηκαν για κάποιους ασθενείς Σε μελλοντικές έρευνες θα επιτραπεί η χρήση βενζοδιαζεπίνης (valium) για να ελέγχεται η ταραχή. Και ήταν η χρήση της βενζοδιαζεπίνης αγχολυτικά φάρμακα όπως τα Librium, Valium και Xanax που άνοιξε το δρόμο για την τελική έγκριση του Prozac. Η FDA βασίστηκε μόνο σε μια χούφτα ερευνών που κατέθεσε η Lilly, τις οποίες η FDA έχει από τότε περιγράψει ως «επαρκείς και σωστά ελεγμένες δοκιμές, οι οποίες παρείχαν απόδειξη της αποτελεσματικότητας του Prozac» 6. Από αυτές τις μελέτες, οι περισσότερες επέτρεπαν την ταυτόχρονη χρήση βενζοδιαζεπινών και παρόμοιων ουσιών, και περίπου το ένα τέταρτο των ασθενών τα πήρε. Όπως έχουν, από τότε, ανακαλύψει οι κλινικοί ιατροί, οι βενζοδιαζεπίνες είναι δραστικές στη μείωση της ταραχής που προκαλείται από το Prozac, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε βία. 7 Αυτές οι μελέτες δε θα μπορούσαν ποτέ να αποκαλύψουν εάν το Prozac θα μπορούσε να προκαλέσει αυτό-ακρωτηριασμό, αυτοκτονία, ή ακόμη και ανθρωποκτονία σε κάποιους χρήστες. Αλλά φυσικά, άλλες θα μπορούσαν. Εσωτερικά αρχεία της ίδιας της Lilly δείχνουν ένα γράμμα σταλμένο σε αυτούς, από τη Βρετανική Επιτροπή Ασφάλειας Φαρμάκων (ισοδύναμη της αμερικάνικης FDA) το Μάη του 1984, εκφράζοντας ανησυχίες πάνω στις πληροφορίες των κλινικών δοκιμών που είχαν δει: «Κατά τη διάρκεια της αγωγής με το 5

6 φαρμακευτικό δείγμα (Prozac), έγιναν 16 απόπειρες αυτοκτονίας, δύο εκ των οποίων με επιτυχία. Καθώς ασθενείς με ρίσκο αυτοκτονίας αποκλείστηκαν των ερευνών, είναι πιθανόν αυτή η υψηλή ποσόστωση μπορεί να αποδοθεί σε κάποια δράση του φαρμακευτικού δείγματος (Prozac).» Παρόμοια ανησυχία είχε εκφραστεί από τη Bundes Gesundheit Amt (η γερμανική ισοδύναμη της FDA), το Μέχρι τη στιγμή εκείνη, η Lilly είχε επίγνωση ότι είχε πρόβλημα, καλά συνοψισμένο από τον Martin Brecher, επιστήμονα της FDA, ο οποίος αφού παρατήρησε τη προσπάθεια της Lilly να συγκαλύψει το πρόβλημα, έγραψε στη Lilly λέγοντας: «Είμαι σκεπτικός στο κατά πόσο μία διχοτόμηση στη βάση της παρουσίας ή της απουσίας της φαρμακευτικής χρήσης ενός αντικαταθλιπτικού, θα παρέχει καθόλου διορατικότητα Οι περισσότερες από τις αυτοκτονίες του Prozac δεν έχουν συμβεί από υπερβολική δόση, αλλά περισσότερο από πυροβολισμό, πέσιμο στο κενό, κρέμασμα ή πνιγμό.» Έως το 1986, η μελέτες κλινικών δοκιμών που συγκρίνανε το Prozac με άλλα αντικαταθλιπτικά, έδειξαν ένα εύρος των 12,5 αυτοκτονιών ανά χρήστες, συγκριτικά με μόνο 3,8 σε παλαιότερα όχι-ssri αντικαταθλιπτικά, και 2,5 σε ψευτοφάρμακο (placebo). 8 Ένα εσωτερικό αρχείο της Lilly, με ημερομηνία 29 Μαρτίου του 1985, επίσης προσδιόρισε ποσοτικά το πρόβλημα: «Συνεπώς, ο ρυθμός των συμβάντων (αυτοκτονιών) υπό την επίδραση του fluoxetine (Prozac) είναι με καθαρά μαθηματικά 5,6 φορές υψηλότερος απ ότι υπό την επίδραση άλλων ενεργών αντικαταθλιπτικών. Οι παράγοντες οφελών έναντι ρίσκου για το fluoxetine επί του παρόντος δε γέρνουν προς χάριν των οφελών. Συνεπώς, ο καθορισμός του κατά πόσο υπάρχει μία συγκεκριμένη υποομάδα ασθενών που αντιδρούν καλύτερα στο fluoxetine από ότι στα όχι-ssri αντικαταθλιπτικά, έτσι ώστε η υψηλότερη συχνότητα εμφάνισης αποπειρών αυτοκτονίας να μπορεί να είναι σε ανεκτά πλαίσια, είναι της υψίστης σημασίας.» Μετά την εισαγωγή του Prozac στην αγορά, το 1988, αναδύθηκαν γρήγορα αναφορές, που επιβεβαίωναν ότι το τέρας που η Lilly διαμόρφωσε στο εργαστήριο, είχε τώρα χωρίς προειδοποίηση, αμοληθεί στην κοινωνία.. Το 1990, τρία χρόνια προτού σκοτώσει ο Bill Forsyth τη γυναίκα του και τον εαυτό του, εμφανίστηκε μία αναφορά στο American Journal of Psychiatry με θέμα την «Εμφάνιση Έντονων Σκέψεων Αυτοκτονίας κατά τη διάρκεια Αγωγής Fluoxetine (Prozac)». Δύο ψυχίατροι του Harvard, ο Martin Teicher και ο Jonathan Cole, και μία νοσοκόμα κρατικού πτυχίου, η Carol Gold, περιγράψανε περιπτώσεις στις οποίες ασθενείς ανέπτυξαν σοβαρές σκέψεις αυτοκτονίας πολύ σύντομα αφού τους δόθηκε Prozac. 9 Και κατέληξαν: «Μείναμε ιδιαιτέρως έκπληκτοι καθώς μαρτυρήσαμε την εμφάνιση έντονων, έμμονων και βίαιων σκέψεων αυτοκτονίας στους ασθενείς αυτούς Κανένας τους δεν ήταν δραστήρια αυτοκτονικός τη στιγμή που ξεκίνησε η αγωγή του fluoxetine. Αντιθέτως, ήταν γεμάτοι ελπίδα και αισιόδοξοι. Οι αυτοκτονικές τους τάσεις έμοιαζαν έμμονες, καθώς ήταν επαναλαμβανόμενες, συνεχείς, και παρεισφρητικές Επίσης, ήταν αξιοσημείωτο το πόσο βίαιες ήταν αυτές οι σκέψεις. Δύο ασθενείς φαντασιώθηκαν για πρώτη τους φορά, να σκοτώνουν τους εαυτούς τους με όπλο (περιπτώσεις 4 και 5), και μία ασθενής (περίπτωση 6) στην πράξη τοποθέτησε ένα γεμισμένο όπλο στο κεφάλι της. Ένας ασθενής (περίπτωση 3) χρειάστηκε να κατασταλεί σωματικά ώστε να αποτραπεί ο αυτό-ακρωτηριασμός. Ο ασθενής 2, ο οποίος δεν είχε σκέψεις αυτοκτονίας, φαντασιώθηκε να σκοτώνει τον εαυτό του σε μια έκρηξη αερίων ή σε μία συντριβή αυτοκινήτου.» Η αναφορά των ψυχιάτρων του Harvard, παρότρυνε ανταποκρίσεις από κλινικούς ιατρούς, που περιγράφανε παρόμοια περιστατικά. Το ότι ο Teicher κι οι συνάδελφοί του ανακάλυψαν κάτι δεν ήρθε σαν έκπληξη, εξάλλου, δεν επρόκειτο για ευρήματα ερασιτεχνών. Ο δεύτερος συγγραφέας της αναφοράς, ο Jonathan Cole, είχε μία καριέρα που χρονολογείται από το τη δεκαετία του 1950, και είχε χαρακτηριστεί από την Pfizer, την κατακευάστρια του SSRI Zoloft, ως ένας «πρωτοπόρος» στο πεδίο της ψυχοφαρμακολογίας. Αναφορικά με την αναφορά Teicher/Harvard στη διάρκεια της δίκης Forsyth, ο David Healy είπε στο δικαστήριο ότι ο Jonathan Cole, «είναι ένας άνθρωπος που έχει δει τον ιδεασμό της αυτοκτονίας, και παρόλα αυτά αυτός κι οι συνάδελφοί του έλεγαν 6

7 ότι αυτό που μαρτύρησαν σε αυτήν την περίπτωση ήταν κάτι διαφορετικό. Αυτοί, δεν αποτελούσαν ερευνητές οι οποίοι θα μπορούσαν εύκολα να εξαπατηθούν από τη συνηθισμένη κατηγορία αυτοκτονικού ιδεασμού που λαμβάνει χώρα στην κατάθλιψη». 10 Τον Ιούλιο του 1992, εμφανίστηκε ένα άλλο άρθρο, αυτήν τη φορά στο Archive of General Psychiatry. Όπως στην αναφορά του Harvard, μεταξύ των συγγραφέων υπήρχαν δύο πεπειραμένοι ερευνητές, ο William Wirshing κι ο Theodore Van Putten. Ο δεύτερος είναι κορυφαίος ειδικός στην ακαθησία. Στην αναφορά τους υπογράμμισαν ότι, προτού ξεκινήσουν το Prozac, κανείς εκ των ασθενών «δεν είχε ιστορικό ενδεικτικής αυτοκτονικής συμπεριφοράς όλοι περιγράψανε την απελπισία τους (στη διάρκεια της χρήσης του Prozac) ως μία έντονη και ασυνήθη σωματική και συναισθηματική κατάσταση όλοι ανέφεραν μία ακατανίκητη τάση να βαδίζουν πάνω-κάτω, η οποία παραλλήλιζε την ένταση της απελπισίας όλοι βίωσαν σκέψεις αυτοκτονίας στο αποκορύφωμα της νευρικής αναταραχής τους και όλοι βίωσαν μία υποχώρηση της αναταραχής, της νευρικότητας, της έντονης τάσης για βηματισμό, και της αυτοκτονικής κατάστασής τους, αφού διακόπηκε το fluoxetine (Prozac).» Ο David Healy κατέληξε στο να θεωρήσει ότι η ανακάλυψη, ότι αυτά τα προβλήματα εμφανίζονται μετά τη λήψη ενός SSRI φαρμάκου, και μετά τη διακοπή της λήψης αυτά αμέσως εξαφανίζονται, δίνει ακαταμάχητη απόδειξη, ότι το πρόβλημα συχνά είναι το φάρμακο και όχι η υποτιθέμενη νόσος. Ο Anthony Rothschild και η Carol Locke, επίσης της Ιατρικής Σχολής του Harvard και του νοσοκομείου McLean, ανέφεραν τρεις τέτοιες περιπτώσεις στο Journal of Clinical Psychiatry το Δεκέμβριο του Και οι τρεις ασθενείς, επεσήμαναν οι συγγραφείς, «εκτέθηκαν ξανά στο fluoxetine(prozac) αφού είχαν πριν κάνει μία σοβαρή απόπειρα αυτοκτονίας κατά τη διάρκεια χορήγησης fluoxetine.» Η πρώτη περίπτωση περιλάμβανε μία 25χρονη γυναίκα με ένα ιστορικό κατάθλιψης τριών χρόνων. Δύο εβδομάδες αφού ξεκίνησε το Prozac και τρεις ημέρες αφού της αυξήθηκε η δόση από το 20 στα 40mg, το έσκασε από το νοσοκομείο και έπεσε από την οροφή ενός κτηρίου. Μετά την πτώση, προσέκρουσε στη γη, με αποτέλεσμα πολλαπλά κατάγματα σε όλα τα άνω και κάτω άκρα της. Με την ασθενή τώρα σε αναπηρικό καρότσι, οι ψυχίατροι δοκίμασαν τη χορήγηση Prozac για δεύτερη φορά. Έντεκα μέρες μετά, ανέφερε ότι διακατείχε τα ίδια εχθρικά συναισθήματα όπως την προηγούμενη φορά που πήρε Prozac, δηλώνοντας ότι «προσπάθησα να αυτοκτονήσω εξαιτίας αυτών των αγχωτικών συμπτωμάτων. Δεν έφταιγε και τόσο η κατάθλιψη.» Όλες οι εχθρικές αντιδράσεις εξαφανίστηκαν μέσα σε τρεις μέρες αφού το φάρμακο διακόπηκε δεύτερη φορά. Η δεύτερη περίπτωση περιλάμβανε έναν 47χρονο άντρα με ένα ιστορικό κατάθλιψης οχτώ χρόνων. Ξεκίνησε να βιώνει ισχυρή νευρικότητα και άγχος μέσα σε δύο εβδομάδες αφού ξεκίνησε το Prozac, από τα οποία ανέφερε ότι ο θάνατος θα ήταν μία καλοδεχούμενη ανακούφιση. Έπειτα, έπεσα από έναν γκρεμό, αλλά η πτώση του διακόπηκε από ένα δέντρο. Τοποθετημένος υπό ψυχιατρική μέριμνα, του χορηγήθηκε Prozac για δεύτερη φορά. Κι όταν η δόση του αυξήθηκε από τα 20 στα 40mg, η εχθρική αντίδραση επέστρεψε, υποβάλλοντας το σχόλιο ότι «αυτό είναι ακριβώς ότι συνέβη την τελευταία φορά που έπαιρνα fluoxotine (Prozac), και έχω τη διάθεση να πηδήξω από έναν γκρεμό πάλι.» Όλες οι εχθρικές αντιδράσεις εξαφανίστηκαν 24 ώρες αφού τέθηκε στη χρήση ενός επιπρόσθετου φαρμάκου. Τέλος, η τρίτη περίπτωση, ήταν μία 34χρονη γυναίκα με ένα ιστορικό κατάθλιψης 14 χρόνων. Περίπου μία εβδομάδα μετά την αύξηση της δόσης του Prozac από τα 40 στα 60mg, πήδηξε από την οροφή ενός ψηλού κτηρίου, πέφτοντας σε ένα μπαλκόνι και υποφέροντας ένα κάταγμα του μηρού. Υπό ψυχιατρική φροντίδα, τέθηκε στη λήψη Prozac ξανά, και αφού αυξήθηκε η δόση της, αυτήν τη φορά από τα 20 στα 40 mg, δήλωσε ότι η νευρικότητα που προκαλείται από το φάρμακο την έκανε να νοιώθει «τρελή», κι ότι ένοιωθε ακριβώς το ίδιο όπως πριν την τελευταία της απόπειρα αυτοκτονίας. Στο συλλογισμό αυτών των περιπτώσεων, ο Rothschild και η Locke επεσήμαναν ότι «Οι ασθενείς να πρέπει να καθυσηχασθούν, καθώς τα ανυπόφορα συμπτώματα που βίωσαν είναι οι παρενέργειες της αγωγής και είναι δυνατόν να διαχειριστούν Οι ασθενείς μας κατέληξαν στο ότι η πάθησή τους πήρε μία τόσο δραματική τροπή προς το χειρότερο, που 7

8 η ζωή δεν άξιζε πια.» Έτσι, φαίνεται ότι οι αυτοκτονίες κι οι ανθρωποκτονίες του Prozac όχι μόνο αποτελούν μια κρυφή αλήθεια, αλλά η αναταραχή και οι βίαιες σκέψεις που προηγούνται μοιάζουν να παρερμηνευθούν σαν ένα σημάδι των πολλών προβλημάτων που υποτίθεται ότι το φάρμακο αυτό θεραπεύει. Αυτό αποτελεί μία τρομερή ειρωνεία, την οποία η Lilly είχε μάθει να εκμεταλλευτεί με προηγούμενα φάρμακα, επαναλαμβάνοντας τον ισχυρισμό ξανά και ξανά ότι δε φταίει το φάρμακο αλλά η νόσος. «Το Prozac συνήθως χρησιμοποιείται από ανθρώπους με ψυχιατρικά προβλήματα», σχολίασε ένας διοικητικός της Lilly. «Κάποιοι άνθρωποι με ψυχιατρικά προβλήματα συμβαίνει να είναι βίαιοι.» Το να γίνει αυτό που η Lilly και οι άλλοι κατασκευαστές των SSRI ανέκαθεν απέτυχαν να κάνουν, το οποίο είναι να προειδοποιήσουν τους ιατρούς να επιβλέπουν για ταραχές και αυξημένες τάσεις αυτοκτονίας αμέσως μόλις ξεκινούν τη χορήγηση SSRI στους ασθενείς (ή όταν αυξάνουν τη δόση τους), είναι αποφασιστικό, καθώς οι ιατροί δεν είναι διαφορετικά πιθανό να επιβλέπουν τους ασθενείς τους τις πρώτες εβδομάδες της λήψης του φαρμάκου μία χαρακτηριστική περίπτωση είναι ο Joseph Wesbecker. Φυσικά, εν μέρει αυτό είναι το γιατί η Lilly δούλεψε τόσο επίμονα στο να αποφύγει να χρειαστεί να αναφέρει μία προειδοποίηση, φοβούμενη ότι ένα επιπλέον εμπόδιο θα μείωνε τους ιατρική προθυμία στο να συνταγογραφήσει το φάρμακο. Στο κάτω-κάτω, μείζων παράγοντας της άμεσης επιτυχίας του Prozac ήταν το ότι χορηγείται μόνο μία φορά ημερησίως «το ασφαλές και αποτελεσματικό φάρμακο, εύκολο και για τον υποδεικνύων και για τον ασθενή.» Αντί να το κάνει αυτό, κι αντί να παραμείνει σιωπηλή στο θέμα, η Lilly στην πράξη πάλεψε στην άλλη κατεύθυνση, δηλώνοντας ότι αυτές οι παρενέργειες είναι στην ουσία απόδειξη της ύπαρξης της ασθένειας. Αυτό που έχει εξέλθει ως αποτέλεσμα εικονογραφείται σε μία υπόθεση που περιγράφεται στην αναφορά Teicher/Harvard. Μία 19χρονη φοιτήτρια είχε αναπτύξει «ενοχλητικές και αυτοκαταστροφικές σκέψεις» δύο εβδομάδες αφού ξεκίνησε το Prozac. Όταν η δόση αυξήθηκε από τα 20 στα 40mg, τα προβλήματά της χειροτέρεψαν, και ξανά-χειροτέρεψαν όταν η δόση της αυξήθηκε από τα 40 στα 60mg. Οι γιατροί, πεπεισμένοι ακόμη ότι «δε φταίει το φάρμακο αλλά η νόσος», αύξησαν ακόμη μια φορά τη δόση της νεαρής γυναίκας, από τα 60 στα 80mg. Σε αυτό το σημείο, ξεκίνησε να χτυπάει βίαια το κεφάλι της και να αυτό-ακρωτηριάζεται. Αναπτυσσόμενες μελέτες που υποδήλωναν ότι το Prozac μπορούσε να είναι επισφαλές σε οποιαδήποτε δόση, είχαν κάνει τη Lilly να κινείται φοβισμένη. Ένας διοικητικός δήλωσε σε ένα εσωτερικό υπόμνημα το 1990, ότι αν το Prozac αποσυρόταν από την αγορά, η εταιρία θα μπορούσε να καταρρεύσει. 11 Απαντώντας σε ανησυχίες που εξέφρασε η FDA, η Lilly συμφώνησε να συντάξει μία έρευνα που να εξετάζει το ζήτημα του κατά πόσο το Prozac προκαλούσε επιθετικότητα και τάσεις αυτοκτονίας. Το αποτέλεσμα, γνωστό ως η μελέτη Beasley, εμφανίστηκε στις 21 Σεπτεμβρίου του 1991, σε θέμα του British Medical Journal. 12 Η μελέτη, γραμμένη από υπαλλήλους της Lilly, συμπεριλαμβανομένου του ψυχίατρου Charles Beasley, έμοιαζε και ακουγότανε επιστημονικά ορθή. Στην επιφάνεια, παρουσίαζε τα έως τότε στοιχεία που συγκρίνανε το Prozac με άλλα παλαιότερα όχι-ssri αντικαταθλιπτικά ή ψευτοφάρμακα. Στην πραγματικότητα, τα δεδομένα είχαν δια χειρός επιλεχθεί για να μεροληπτήσουν υπέρ της εταιρίας. 13 Η ανάλυση είχε να κάνει με ασθενείς, λιγότερο από το 12% του συνολικού αριθμού των κλινικών ερευνών μέχρι τότε. Μεταξύ αυτών που έμειναν απ έξω, ήταν ο ιδιαίτερος πληθυσμός που πιθανότερα θα γινόταν αυτοκτονικός το περίπου 5% των ασθενών οι οποίοι παραιτήθηκαν της κλινικής δοκιμής επειδή είχαν βιώσει δυσάρεστες παρενέργειες αφού έλαβαν Prozac. Η έκθεση, επίσης, δεν έκανε καμία αναφορά στη δωδεκάδα πάνω-κάτω των αυτοκτονιών που είχαν ήδη συμβεί στης κλινικές δοκιμές του Prozac, ένας αριθμός ο οποίος, δεδομένου του πληθυσμού που μελετήθηκε πρωτοπαθείς δίχως φροντίδα ασθενείς παρά σοβαροί καταθλιπτικοί θα περίμενε κανείς να ήταν κοντά στο μηδέν. Η μελέτη Beasley υποβλήθηκε πρώτα στο the New England Journal of Medicine, αλλά απορρίφθηκε. Η δημοσίευση στο British Medical Journal δεν ήταν τόσο υψηλού προφίλ III 8

9 αλλά θα έπρεπε να γίνει. Και έγινε. Αφού ανάγνωσε την έκθεση και αφού έλαβε συνεχόμενες διαβεβαιώσεις από τη Lilly ότι το φάρμακό της δεν οδηγεί σε ακραίες πράξεις βίας, η Συμβουλευτική Επιτροπή Ψυχοφαρμάκων της FDA έδωσε στο φάρμακο μία παράταση ζωής, το Σεπτέμβριο του Προς ένα μεγάλο αναστεναγμό ανακούφισης στη Lilly, η αναφορά της Επιτροπής δήλωνε ότι δεν υπήρχαν «αξιόπιστα στοιχεία μιας αιτιολογικής σύνδεσης μεταξύ της χρήσης αντικαταθλιπτικών φαρμάκων, συμπεριλαμβανομένου του Prozac, και αυτοκτονικής ή βίαιης συμπεριφοράς». Από εκείνη τη στιγμή κι έπειτα, αντί να υπερασπιστεί την ασφάλεια του αντικαταθλιπτικού της, η Lilly μπορούσε απλά να κρυφτεί πίσω από τα «ανεξάρτητα» συμπεράσματα της FDA. «Η εμπειρία μας πάνω στο άνω στο Prozac δε μας δείχνει κάποια σχέση αιτίας-αποτελέσματος μεταξύ του και τάσεων ή πράξεων αυτοκτονίας. Το αρχείο των επιτυχιών μας πάνω στην ασφάλεια έχει καθιερωθεί γερά», σημειώνει ένας εκπρόσωπος της Lilly. Το Prozac είχε σωθεί. Δεν ήταν παρά μόνο μέχρι τις δίκες των Fentress και Forsyth όπου ήρθαν στην επιφάνεια τα εσωτερικά αρχεία της Lilly, φανερώνοντας το βάθος της εξαπάτησης. Συμπεριλαμβανομένων των εκθέσεων της ερευνητικής ομάδας του Prozac, το 1978, που αναγνώριζαν προβλήματα με ακαθησία και ψύχωση λόγω του φαρμάκου. 14 Επίσης, μεταξύ των εγγράφων υπήρχαν αποδείξεις ότι η εταιρεία είχε προσχεδιάσει τη διατύπωση ενός ενθέτου στη συσκευασία για το Prozac, αναφέροντας ότι «Μπορεί να προκαλέσει μανία και ψύχωση σε ευαίσθητους ασθενείς υπό αντικαταθλιπτική θεραπεία». Αυτή η προειδοποίηση ποτέ δεν τα κατάφερε να μπει στο τελικό ένθετο της συσκευασίας, φυσικά, αλλά παρόμοια διατύπωση κατέληξε να απαιτηθεί προτού στείλει η Lilly, το Prozac στη Γερμανία, όπως το Fluctin. Και υπήρξε ένα υπόμνημα στις 2 Οκτωβρίου του 1990, το οποίο ανέφερε ένα επερχόμενο συμπόσιο του Prozac στο οποίο θα συζητιόταν το θέμα των αυτοκτονιών. Ένας υπάλληλος της Lilly έθεσε το εξής σε έναν άλλο: «Τότε το θέμα είναι τι κάνουμε με τα «μεγάλα» νούμερα των αυτοκτονιών. Εάν οι αριθμοί της αναφοράς δειχθούν δίπλα σε αυτούς για τη ναυτία, θα δείχνουν μικροί.» Υπήρξε επίσης μία σειρά υπομνημάτων σχετικά με δύο ιατρούς από την Ταϊβάν, οι οποίοι είχαν ολοκληρώσει μία έρευνα με τίτλο: «Απόπειρες αυτοκτονίας και αγωγή με fluoxetine(prozac). Σε ένα υπόμνημα της 8 ης Απριλίου του 1992, ένας υπάλληλος της Lilly αναφέρει: «Αποστολή εξετελέσθη. Ο Καθηγητής Lu δε θα παρουσιάσει ή δημοσιεύσει τα στοιχεία του περί αυτοκτονιών, για το fluoxetine(prozac) έναντι του maprotiline.» Μία παρόμοια υπόθεση ήταν αυτή του Robert Bourguignon, ενός Βέλγου ιατρού, ο οποίος αφού ζήτησε τις εμπειρίες των συναδέλφων του σχετικά με τις αυτοκτονίες και άλλες παρενέργειες αναφορικά με το Prozac, μηνύθηκε από τη Lilly. Εκδόθηκε μία διαταγή παύσης και απαγόρευσης, αλλά τελικά ο Bourguignon επικράτησε. Το αποτέλεσμα της έρευνας «Κίνδυνοι του Fluoxetine», εμφανίστηκε στο The Lancet το Ο Bourguignon παρέθεσε 11 αναφορές σοβαρών συμβάντων στην έρευνα, παραδείγματα από τα οποία συμπεραίνονταν σοβαρές νευρικότητες, τάσεις αυτοκτονίας, και «παρανοϊκή ψύχωση». 15 Επίσης, η Lilly είχε ακυρώσει μία κλινική δοκιμή που διεξαγόταν σε ένα νοσοκομείο της Indianapolis, της έδρας της Lilly. Ενώ οι ερευνητές που διεξήγαγαν δοκιμές για τη Lilly συχνά επισκίαζαν προβλήματα με ακαθησία, με τα να τα παρουσιάζουν ως απλή νευρικότητα ή άγχος, η διευθύνουσα ερευνήτρια της δοκιμής, Joyce Small, παρουσίαζε στην πραγματικότητα την ακαθησία ως ακαθησία. Χωρίς αμφιβολία η Lilly βρέθηκε σε δυσάρεστη θέση όταν ανακάλυψε ότι εκείνη έβρισκε το ίδιο πρόβλημα σε περίπου έναν στους δέκα ασθενείς που λάμβαναν Prozac. 16 Μια ακόμη ανακάλυψη, που δεν είχε να κάνει με μελέτες περιστατικών, επίσης γεννά ερωτήματα σχετικά με τη βία και με τα SSRI. Παρόλο που οι ρυθμοί των αυτοκτονιών ήταν τέσσερεις φορές υψηλότεροι για τους άντρες από ότι για τις γυναίκες, καθ όλη τη διάρκεια του δεύτερου μισού του εικοστού αιώνα, οι γυναίκες που λάμβαναν SSRI, απροσδόκητα και μυστηριωδώς παρουσιάζουν τους ίδιους ρυθμούς αυτοκτονίας με τους άντρας που λάμβαναν SSRI. Το κατά πόσο το Prozac ή άλλα SSRI προκαλούν συχνότερα ταραχές και έμμονες τάσεις αυτοκτονίας στις γυναίκες, δεν είναι ξεκάθαρο, καθώς οι γυναίκες που λαμβάνουν SSRI πιθανολογούνται πάνω από το διπλάσιο (σε σχέση με τους άντρες). Αυτό είναι ξεκάθαρο, είναι ότι παρόλο τον υψηλό ρυθμό χρήσης 9

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία Εισαγωγή «Όποιος έχει υγεία, έχει ελπίδα. Και όποιος έχει ελπίδα, έχει τα πάντα.» Τόμας Κάρλαϊλ Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο Ο πατέρας μου είναι γιατρός, ένας από τους καλύτερους παθολόγους που

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Η αυτοκτονική συµπεριφορά ορίζεται ως η συµπεριφορά, κατά την οποία το άτοµο θέλει να κάνει κακό στον εαυτό του µε σκοπό να δώσει ένα τέλος στη ζωή του. ιαχωρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

Συμπτώματα συνεξάρτησης

Συμπτώματα συνεξάρτησης Συμπτώματα συνεξάρτησης Οι συνεξαρτητικές συμπεριφορές είναι αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές. Το συνεξαρτητικό άτομο προσπαθεί να βοηθήσει τους άλλους καταστρέφοντας τον εαυτό του. Τέτοιου είδους συμπεριφορές

Διαβάστε περισσότερα

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι.

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι. Μελαγχολία Το φυλλάδιο θα σου φανεί χρήσιμο στην περίπτωση που νιώθεις θλίψη ή μελαγχολία. Θα σε βοηθήσει να καταλάβεις αν έχεις συμπτώματα κατάθλιψης και πώς μπορείς να βοηθήσεις τον εαυτό σου ή κάποιον

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Όλα όσα θέλετε να ξέρετε αν κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο είναι ασθενής

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Όλα όσα θέλετε να ξέρετε αν κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο είναι ασθενής www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί; www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013 Εμπειρίες που αποκόμισα από το Διήμερο Σεμινάριο που αφορά στην ένταξη Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Γενική και Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση Είχα την τύχη να συμμετάσχω στο διήμερο σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Αλκοολισμός και Προβληματική Κατανάλωση Προβλήματα με την κατανάλωση αλκοόλ Κοινωνική κατανάλωση οινοπνεύματος

Αλκοολισμός και Προβληματική Κατανάλωση Προβλήματα με την κατανάλωση αλκοόλ Κοινωνική κατανάλωση οινοπνεύματος Αλκοολισμός και Προβληματική Κατανάλωση (Πηγή: http://www.patient.co.uk/health/alcoholism-and-problem-drinking) Απόδοση στα ελληνικά: Αθανάσιος Μπάκας (υπεύθυνος του προγράμματος) Αλκοολισμός είναι η λέξη

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση ναρκωτικών έχει τεράστιες κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις, ωστόσο ο εθισμός στα ναρκωτικά είναι πάθηση που μπορεί να θεραπευτεί.

Η χρήση ναρκωτικών έχει τεράστιες κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις, ωστόσο ο εθισμός στα ναρκωτικά είναι πάθηση που μπορεί να θεραπευτεί. 1 Η χρήση ναρκωτικών έχει τεράστιες κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις, ωστόσο ο εθισμός στα ναρκωτικά είναι πάθηση που μπορεί να θεραπευτεί. Η θεραπεία απεξάρτησης μπορεί να προσφέρει τα μέγιστα στο

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

Το κυνηγί της φώκιας νέο index Το κυνήγι της φώκιας...2 Λεξιλόγιο...2 Ερωτήσεις...4 Κείμενο...5 Το κυνήγι της φώκιας...5

Το κυνηγί της φώκιας νέο index Το κυνήγι της φώκιας...2 Λεξιλόγιο...2 Ερωτήσεις...4 Κείμενο...5 Το κυνήγι της φώκιας...5 Το κυνηγί της φώκιας νέο index Το κυνήγι της φώκιας...2 Λεξιλόγιο...2 Ερωτήσεις...4 Κείμενο...5 Το κυνήγι της φώκιας....5 Page 1Τ Το κυνήγι της φώκιας Λεξιλόγιο Καταλαβαίνεις τις λέξεις; 1. Ολοκληρώνομαι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ Αγγελική Γουδέλη, 2011 Κοινωνικό Άγχος Αμηχανία Φόβος Το κοινωνικό άγχος, ή αλλιώς κοινωνική φοβία, θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009 EUFAMI ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009 Επιμέλεια Πανελ. Συλ. Οικογ. για την Ψυχική Ύγεία ΣΟΨΥ 1 1 Σκοποί της έρευνας To 2008, η EUFAMI έκανε μια έρευνα σε 11 Ευρωπαϊκές χώρες, για να αξιολογήσει:

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΠΟΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΠΡΟΛΗΨΗ = ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ

ΕΜΠΟΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΠΡΟΛΗΨΗ = ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΕΜΠΟΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΠΡΟΛΗΨΗ = ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ 27 Φεβρουαρίου, 2014 Παναγιώτα Χριστοδούλου Κοινωνική Λειτουργός ΜΑ, Υπ. Διδάκτορας Ορισμός Εμπορίας Προσώπων Σύμφωνα με τον περί Καταπολέμησης της Εμπορίας και

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ 5ο μάθημα Διδάσκουσα Δήμητρα Ιορδάνογλου ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΡΕΣ Διεθνές Εθνικό Οργανισμού Πανεπιστημίου Διαπροσωπικό Ατομικό ΜΕΡΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΑΓΧΟΣ: Ένας "μη

Διαβάστε περισσότερα

Η υπο- αντιμετώπιση του πόνου.

Η υπο- αντιμετώπιση του πόνου. Η υπο- αντιμετώπιση του πόνου. Ο όρος ολιγοαναλγησία χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά το 1989 από τους Wilson και Pendleton σε μία εργασία σχετική με την πλημμελή αντιμετώπιση του πόνου των προσερχόμενων

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση και διαχείριση άγχους για τα παιδιά

Αντιμετώπιση και διαχείριση άγχους για τα παιδιά Αντιμετώπιση και διαχείριση άγχους για τα παιδιά Άρτεμις Τσίτσικα Επίκ. Καθηγήτρια Παιδιατρικής-Εφηβικής Ιατρικής Παν/μιου Αθηνών Επιστ. Υπεύθυνος Μονάδας Εφηβικής Υγείας (ΜΕΥ) Β Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Antoine de Saint-Exupéry. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση από τα Γαλλικά Ηρακλής Λαμπαδαρίου

Antoine de Saint-Exupéry. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση από τα Γαλλικά Ηρακλής Λαμπαδαρίου Antoine de Saint-Exupéry Ο Μικρός Πρίγκιπας Μετάφραση από τα Γαλλικά Ηρακλής Λαμπαδαρίου 1 13 Ο τέταρτος πλανήτης ήταν αυτός του επιχειρηματία. Αυτός ο άνθρωπος ήταν τόσο πολύ απασχολημένος που δεν σήκωσε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Ημερομηνία 25/2/2015 Μέσο Συντάκτης Link diastixo.gr Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης http://diastixo.gr/sinentefxeis/xenoi/3524-william-landay ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Δημοσιεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Πανταζής Α. Ιορδανίδης Διδάκτωρ Ψυχιατρικής Α.Π.Θ Καθηγητής Ψυχολογίας & Διατροφής, ΑΤΕΙ Ιορδανίδης,, 10/3/11 1 ρ.πανταζής Ιορδανίδης, 10/3/11 2

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ

Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ Τρόποι θετικής προσαρμογής Ελένη Τσαχαγέα Κλινική Ψυχολόγος Επιστ. Συνεργάτης Νευρολογικό Τμήμα Γ.Ν.Α «Γιώργος Γεννηματάς» Σκοπός Ομιλίας Να παρουσιάσει το

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι φόβος και τι φοβια;

Τι είναι φόβος και τι φοβια; ΦΟΒΟΙ - ΦΟΒΙΕΣ Τι είναι φόβος και τι φοβια; Φόβος: η δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση που δημιουργείται απέναντι σε πραγματικό κίνδυνο, ή απειλή. Φοβία: ο επίμονος φόβος που παγιδεύει το άτομο περιορίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα;

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Το λέμφωμα είναι δυνητικά ιάσιμη νόσος Με την επιστημονική συνεργασία του Αιματολογικού Τμήματος, Γ Πανεπιστημιακής Παθολογικής Κλινικής,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ

Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ EURO RUN www.nea-trapezogrammatia-euro.eu Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ - 2 - Η Άννα και ο Αλέξης είναι συμμαθητές και πολύ καλοί φίλοι. Μπλέκουν πάντοτε σε φοβερές καταστάσεις.

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Κώστας Νικολάου ψυχίατρος Παρουσίαση βασισμένη στο: BPSD Educational Pack, International Psychogeriatric Association (IPA) 2002 Τα Συμπεριφορικά και Ψυχολογικά συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι;

Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι; ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι; Κανένα από αυτά τα ζώα. Στο απόλυτο σκοτάδι είναι αδύνατο να δει κανείς ο,τιδήποτε. Ποια δουλειά

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΗΓΙΕΣ. Στους οικογενειακούς λόγους περιλαµβάνεται και η φροντίδα παιδιών ή άλλων εξαρτώµενων µελών της οικογένειας.

Ο ΗΓΙΕΣ. Στους οικογενειακούς λόγους περιλαµβάνεται και η φροντίδα παιδιών ή άλλων εξαρτώµενων µελών της οικογένειας. Ο ΗΓΙΕΣ Το πρώτο ερώτηµα (Ερώτηµα 83) λειτουργεί σαν «φίλτρο» για να ξεχωρίσουµε τους εργαζόµενους και µπορούµε να το συµπληρώσουµε βάσει των απαντήσεων στο κυρίως ερωτηµατολόγιο. Αν ο ερευνόµενος είναι

Διαβάστε περισσότερα

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική Πόλεμος για το νερό Συγγραφική ομάδα Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική 3 ο Δημοτικό Σχολείο Ωραιοκάστρου Τάξη ΣΤ1 Θεσσαλονίκη 2006 ΠΟΛΕΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΡΟ Άκουγα

Διαβάστε περισσότερα

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups INTERVIEWS REPORT February / March 2012 - Partner: Vardakeios School of Hermoupolis - Target group: Immigrants, women 1 η συνέντευξη Από την Αλβανία Το 2005 Η γλώσσα. Ήταν δύσκολο να επικοινωνήσω με τους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ;

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ; ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ; Με την επιστημονική συνεργασία της Αιματολογικής Μονάδας, Γ Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Με

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων.

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. 1. Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. Υπολογίζεται ότι περίπου ένα στα πέντε παιδιά πέφτει θύμα σεξουαλικής βίας, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής κακοποίησης. Μπορείτε να βοηθήσετε να μη

Διαβάστε περισσότερα

02/06/15. Όταν αισθανθούμε ότι κάτι μας απειλεί ο οργανισμός μας ετοιμάζεται για το σύνδρομο Fight or Flight, δηλαδή παλεύω ή φεύγω.

02/06/15. Όταν αισθανθούμε ότι κάτι μας απειλεί ο οργανισμός μας ετοιμάζεται για το σύνδρομο Fight or Flight, δηλαδή παλεύω ή φεύγω. Αντιμετωπίζοντας το στρες για μια χαρούμενη και δημιουργική ζωή Το στρες μπορεί από εχθρός μας να γίνει σύμμαχος Ένα ποσοστό άγχους είναι αναγκαίο στη ζωή μας γιατί μας βοηθάει να ενεργοποιηθούμε και να

Διαβάστε περισσότερα

Ίντα Ελιάου BSc, MSc, PGDip, MA Συμβουλευτική Ψυχολόγος eliaouida@gmail.com

Ίντα Ελιάου BSc, MSc, PGDip, MA Συμβουλευτική Ψυχολόγος eliaouida@gmail.com ΣΥΝΕΔΡΙΟ: ΠΡΟΛΗΨΗ & ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Limneon, Καστοριά, 19.12.15 «Ενημέρωση του ασθενούς & των συνοδών του με καρκίνο του πνεύμονα. Προβλήματα στην ελληνική πραγματικότητα»

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Αθήνα 26 Απριλίου 2006 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Δυο χιλιάδες πεντακόσια έμβρυα ήταν τα θύματα(τεχνητές εκτρώσεις) στην Ελλάδα το 1986 από το πυρηνικό ατύχημα του Τσερνομπίλ, λόγω του φόβου

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Η απώλεια του «ονειρεμένου παιδιού» Οι γονείς βιώνουν μιαν απώλεια. Βιώνουν την απώλεια του παιδιού που έκτισαν μέσα στο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΚΟΣ ΜΠΟΛΑΡΗΣ (Υπουργός Υγείας και Κοινωνικής. Αγαπητέ συνάδελφε, ευχαριστώ πολύ για την ερώτηση. Κατ αρχάς θα πρέπει

ΜΑΡΚΟΣ ΜΠΟΛΑΡΗΣ (Υπουργός Υγείας και Κοινωνικής. Αγαπητέ συνάδελφε, ευχαριστώ πολύ για την ερώτηση. Κατ αρχάς θα πρέπει ΜΑΡΚΟΣ ΜΠΟΛΑΡΗΣ (Υπουργός Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης): Ευχαριστώ πολύ, κύριε Πρόεδρε. Αγαπητέ συνάδελφε, ευχαριστώ πολύ για την ερώτηση. Κατ αρχάς θα πρέπει να σας πω ότι στο αρχείο μου έχω έγγραφη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ.

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 22-3-2011 ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 1. Εισαγωγή 2. Η Πρώτη Συνάντηση της Ομάδας Μαθητών. 3. Η Δεύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

Aγχώδεις διαταραχές. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι είναι οι αγχώδεις διαταραχές και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια.

Aγχώδεις διαταραχές. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι είναι οι αγχώδεις διαταραχές και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι είναι οι αγχώδεις διαταραχές και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια. Οι αγχώδεις διαταραχές, όπως η Γενικευμένη Αγχώδης Διαταραχή, η Διαταραχή Πανικού και η Κοινωνική Φοβία, συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΚΥΣΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Αγγελική Πρεφτίτση

ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΚΥΣΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Αγγελική Πρεφτίτση ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΚΥΣΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Αγγελική Πρεφτίτση Όταν, σε ηλικία 11 ετών, µου ανακοίνωσαν ότι πάσχω από Κυστική Ίνωση, µια ασθένεια παντελώς άγνωστη σε µένα µέχρι τότε, είναι αλήθεια πως δεν θορυβήθηκα

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΘΥΜΙΑ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΤΟΞΙΝΩΣΗ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΛΗΨΗ ΝΑΛΤΡΕΞΟΝΗΣ

ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΘΥΜΙΑ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΤΟΞΙΝΩΣΗ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΛΗΨΗ ΝΑΛΤΡΕΞΟΝΗΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΘΥΜΙΑ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΤΟΞΙΝΩΣΗ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΛΗΨΗ ΝΑΛΤΡΕΞΟΝΗΣ ΠΡΩΤΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ(Διαφ.1) Στη 10χρονη εμπειρία μου με χρήστες ηρωίνης

Διαβάστε περισσότερα

Επομένως είναι πολύ σημαντικό για εμάς να αποκτήσουμε όσο το δυνατόν περισσότερες γνώσεις πάνω σε αυτή τη νόσο.

Επομένως είναι πολύ σημαντικό για εμάς να αποκτήσουμε όσο το δυνατόν περισσότερες γνώσεις πάνω σε αυτή τη νόσο. Έντυπο πληροφόρησης και συγκατάθεσης ασθενών για συμμετοχή στη μελέτη μητρώου της Αυτοσωματικής Υπολειπόμενης Πολυκυστικής Νόσου Νεφρών (Autosomal Recessive Polycystic Kidney Disease, ARPKD) Mελέτη ARegPKD

Διαβάστε περισσότερα

Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας. Β Μέρος

Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας. Β Μέρος Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας Β Μέρος Κατάθλιψη Αξιολόγηση Χρήση ψυχομετρικών εργαλείων Ερωτήσειςγια: Συναίσθημα Ύπνο Ενδιαφέροντα Ενοχή Ενέργεια Συγκέντρωση Όρεξη Ψυχοκοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Πουλάω 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η καταναλωτική συμπεριφορά των πελατών

Διαβάστε περισσότερα

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»!

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»! Η Ζωή είναι 8 χρονών και πριν 3 χρόνια ο παιδιάτρος και οι γονείς της, της εξήγησαν πως έχει Νεανική Ιδιοπαθή Αρθρίτιδα. Από τότε η Ζωή κάνει όλα αυτά που τη συμβούλεψε ο παιδορευματολόγος της και είναι

Διαβάστε περισσότερα

Αυξάνονται τα µονοµελή νοικοκυριά

Αυξάνονται τα µονοµελή νοικοκυριά Το Βήµα 13/01/2002 Αυξάνονται τα µονοµελή νοικοκυριά * Η γήρανση του πληθυσµού και οι αλλαγές στην αγορά εργασίας αποθαρρύνουν τους νέους για τη δηµιουργία οικογένειας Της ΜΑΡΙΑΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ Η ηρωίδα στην

Διαβάστε περισσότερα

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Τζήκου Βασιλική Το δίλημμα της Λένιας 1 Παραμύθι πού έχω κάνει στο πρόγραμμα Αγωγής Υγείας που είχε τίτλο: «Γνωρίζω το σώμα μου, το αγαπώ και το φροντίζω» με την βοήθεια

Διαβάστε περισσότερα

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν.

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Αποστόλη Λαμπρινή (brines39@ymail.com) ΔΥΝΑΜΗ ΨΥΧΗΣ Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Θα σε χτυπάνε, θα σε πονάνε,

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρηση της Ποιότητας Ζωής σε Κλινικές Μελέτες για ΚΙ: Ένα ακόμη κομμάτι του παζλ

Μέτρηση της Ποιότητας Ζωής σε Κλινικές Μελέτες για ΚΙ: Ένα ακόμη κομμάτι του παζλ Κλινικές Μελέτες Μέτρηση της Ποιότητας Ζωής σε Κλινικές Μελέτες για ΚΙ: Ένα ακόμη κομμάτι του παζλ Janice Abbott, PhD Καθηγήτρια Ψυχολογικής Υγείας Σχολή Επιστημών Υγείας University of Central Lancashire

Διαβάστε περισσότερα

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη,

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη, ΨΥΧΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Ο όρος ψυχική διαταραχή περιλαμβάνει ένα μεγάλο εύρος προβλημάτων που έχουν σχέση με την ψυχική κατάσταση και την συμπεριφορά ενός ατόμου. Οι διάφορες ψυχικές διαταραχές εκδηλώνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ «Δεν γράφω για να είμαι αγαπητή» Βικτόρια Χίσλοπ: «Τον Ερντογάν τον φοβάμαι. Είναι δικτάτορας!» H Βικτόρια Χίσλοπ Η συγγραφέας Βικτόρια Χίσλοπ, γνωστή για «Το Νησί» που μεταφέρθηκε με μεγάλη επιτυχία στην

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Για χρόνια, οι καταναλωτές µαθαίνουν για τα οφέλη της µείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων µε τη λήψη ωµέγα-3 λιπαρών οξέων. Αυτή η άποψη έχει επικρατήσει,

Διαβάστε περισσότερα

Άν καπνίζεις... Η ιστορία του καπνίσματος

Άν καπνίζεις... Η ιστορία του καπνίσματος Άν καπνίζεις... Η ιστορία του καπνίσματος Οι πρώτοι που ανακάλυψαν τις χαλαρωτικές ιδιότητες του καπνού ήταν οι Ινδιάνοι. Συνήθιζαν να καπνίζουν πίπα ή πούρο. Με την άφιξη των πρώτων ευρωπαίων στην αμερικανική

Διαβάστε περισσότερα

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Η καρδιακή ανεπάρκεια αποτελεί ένα σύνδροµο µε ζοφερή πρόγνωση :! ΝΥΗΑ Ι-ΙΙ: 2-5% θνητότητα ανά έτος! ΝΥΗΑ

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα. Μάθημα 3 ο, Τμήμα Α. Τρόποι απόδειξης

Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα. Μάθημα 3 ο, Τμήμα Α. Τρόποι απόδειξης Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα Μάθημα 3 ο, Τμήμα Α Ο πυρήνας των μαθηματικών είναι οι τρόποι με τους οποίους μπορούμε να συλλογιζόμαστε στα μαθηματικά. Τρόποι απόδειξης Επαγωγικός συλλογισμός (inductive)

Διαβάστε περισσότερα

της μακροχρόνιας νοσηλείας και παρακολούθησης

της μακροχρόνιας νοσηλείας και παρακολούθησης Η άποψη του ασθενή Τα προβλήματα στην διάρκεια της μακροχρόνιας νοσηλείας και παρακολούθησης Γ.Ν.Α ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ 2015 Σαλιάγα Άννα ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Ξενώνες φιλοξενίας οι δυνατές χημειοθεραπείες

Διαβάστε περισσότερα

Breaking. Β Προπαιδευτική Παθολογική Νικολαΐδου Βαρβάρα Ειδικευόμενη Παθολογίας

Breaking. Β Προπαιδευτική Παθολογική Νικολαΐδου Βαρβάρα Ειδικευόμενη Παθολογίας Breaking Β Προπαιδευτική Παθολογική Νικολαΐδου Βαρβάρα Ειδικευόμενη Παθολογίας Πώς θα την προσεγγίσετε; Γυναίκα 57 ετών πρόσφατα υποβλήθηκε σε κολονοσκόπηση. Κατά την εξέταση βρέθηκε μάζα μεγέθους 2cm

Διαβάστε περισσότερα

Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα

Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα ΣΤ τάξη Δημοτικού Σχολείου Μακρυγιάλου 2009-2010 1 Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα άγρια

Διαβάστε περισσότερα

Ένα ερωτηματολόγιο που θα σας βοηθήσει να γνωρίσετε καλύτερα τον αγωνιστικό σας εαυτό!

Ένα ερωτηματολόγιο που θα σας βοηθήσει να γνωρίσετε καλύτερα τον αγωνιστικό σας εαυτό! Επιμέλεια-μετάφραση: Αλέξανδρος Νικολόπουλος, Ph.D. Ένα ερωτηματολόγιο που θα σας βοηθήσει να γνωρίσετε καλύτερα τον αγωνιστικό σας εαυτό! Πόσο ψυχολογικά προετοιμασμένος μπορεί να είστε πριν από έναν

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Τι είναι ''social media''; Τι είναι ο εθισμός; Τι είναι εθισμός στο διαδίκτυο;

Εισαγωγή. Τι είναι ''social media''; Τι είναι ο εθισμός; Τι είναι εθισμός στο διαδίκτυο; Εισαγωγή Τι είναι ''social media''; Ως μέσα κοινωνικής δικτύωσης (social media) ορίζονται τα μέσα, τα οποία αλληλεπιδρούν μεταξύ ομάδων ανθρώπων μέσω των διαδικτυακών κοινοτήτων. Υπάρχουν διάφορες μορφές

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ: ΕΓΓΕΝΗΣ Η ΕΠΙΚΤΗΤΗ; Η επιθετικότητα είναι η πιο κοινή συναισθηματική αντίδραση του νηπίου. Διαφορετικές απόψεις έχουν διατυπωθεί

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Δημητριάννα Σκουρτσή Γ2 Σχολικό έτος 2014-15 Τάξη Γ Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας Αγοράς Ανάμεσα σε με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη. Ασθενείς με. Νοσήματα του Εντέρου. Αθήνα, Μάιος 2011. Ετοιμάστηκε για την:

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας Αγοράς Ανάμεσα σε με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη. Ασθενείς με. Νοσήματα του Εντέρου. Αθήνα, Μάιος 2011. Ετοιμάστηκε για την: Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας Αγοράς Ανάμεσα σε με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη Ασθενείς με Νοσήματα του Εντέρου Ετοιμάστηκε για την: Αθήνα, Μάιος 2011 Ταυτότητα Έρευνας Μεθοδολογία: Κοινό-στόχος στόχος: 1.

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Εξυπηρετώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Εξυπηρετώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Εξυπηρετώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η εξυπηρέτηση ως το πλέον δυναμικό

Διαβάστε περισσότερα

Ιανουαριος 2015. Κωνσταντίνα Μοσχοτά. Αντιπρόεδρος Καταφυγίου Γυναίκας

Ιανουαριος 2015. Κωνσταντίνα Μοσχοτά. Αντιπρόεδρος Καταφυγίου Γυναίκας Ιανουαριος 2015 Κωνσταντίνα Μοσχοτά Αντιπρόεδρος Καταφυγίου Γυναίκας Ανεξάρτητη, µη κυβερνητική, µη κερδοσκοπική οργάνωση. Όραµά µας η καταπολέµηση κάθε µορφής κακοποίησης εις βάρος των γυναικών. Λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

Όταν τα διαγράμματα «μιλούν»*

Όταν τα διαγράμματα «μιλούν»* Η ΥΠΟΘΕΣΗ «ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΡΙΣΗ» 13 Αντί Εισαγωγής Όταν τα διαγράμματα «μιλούν»* Στο διάστημα από τον Οκτώβριο του 2009 μέχρι το Μάιο του 2010, η Ελλάδα δέχτηκε μια πρωτοφανή χρηματοπιστωτική επίθεση, που οδήγησε

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Κατσάµπα, Γ.Ευσταθίου

Ε.Κατσάµπα, Γ.Ευσταθίου Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης γυναίκας µε Υποχονδρίαση και Ιδεοψυχαναγκαστική ιαταραχή και στοιχεία Ιδεοψυχαναγκαστικής ιαταραχής Προσωπικότητας 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας της Ελληνικής

Διαβάστε περισσότερα

Αποστολή διερεύνησης της κατάστασης των μεταναστών «χωρίς έγγραφα» που εισέρχονται στην Ελλάδα

Αποστολή διερεύνησης της κατάστασης των μεταναστών «χωρίς έγγραφα» που εισέρχονται στην Ελλάδα Αποστολή διερεύνησης της κατάστασης των μεταναστών «χωρίς έγγραφα» που εισέρχονται στην Ελλάδα Γιατροί Χωρίς Σύνορα- Ελληνικό Τμήμα, 20 Μαΐου 2008 Εισαγωγή Η Ελλάδα βρίσκεται στα εξωτερικά σύνορα της Ευρωπαϊκής

Διαβάστε περισσότερα

BREAST SCREENING The Facts

BREAST SCREENING The Facts BREAST SCREENING GREEK The Facts ΕΞΕΤΑΣΗ ΜΑΣΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Τα στοιχεία Τι είναι η εξέταση µαστού; Η εξέταση µαστού (µαστογραφία) είναι µια ακτινογραφία των µαστών. Η εξέταση µαστού µπορεί να ανιχνεύσει όγκους

Διαβάστε περισσότερα

http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς

http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς Εκείνοι που κατηγορούν τους ανθρώπους ότι τρέχουν διαρκώς πίσω

Διαβάστε περισσότερα

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη γερμανική εφημερίδα Die Welt, στο οποίο εξηγεί στους Γερμανούς Το συγκλονιστικό άρθρο του Γλέζου στη Welt Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 γερμανική

Διαβάστε περισσότερα

The Keele STarT Back Screening Tool

The Keele STarT Back Screening Tool The Keele STarT Back Screening Tool Σκεπτόμενος (-η) τις 2 τελευταίες εβδομάδες σημειώστε την απάντησή σας στα ακόλουθα ερωτήματα: Διαφωνώ Συμφωνώ 0 1 1 Ο πόνος στην μέση μου απλώθηκε κάτω στο (-α) πόδι

Διαβάστε περισσότερα

Ένας δράκος στην Ανάποδη Παραμυθοχώρα

Ένας δράκος στην Ανάποδη Παραμυθοχώρα Ένας δράκος στην Ανάποδη Παραμυθοχώρα Εκδόσεις Λευκή Σελίδα ΠΑΡΑΜΥΘΙ Κέλλυ Παντελίδη Ένας δράκος στην Ανάποδη Παραμυθοχώρα Διορθώσεις: Ελένη Ζαφειρούλη Σελιδοποίηση: Γιάννης Χατζηχαραλάμπους Μακέτα εξωφύλλου:

Διαβάστε περισσότερα

Ζώντας με Πνευμονική Αρτηριακή Υπέρταση

Ζώντας με Πνευμονική Αρτηριακή Υπέρταση H Πνευμονική Υπέρταση Ελλάδας ευχαριστεί την PH EUROPE για την συνδρομή της στην δημιουργία αυτού του εργαλείου Ζώντας με Πνευμονική Αρτηριακή Υπέρταση Πνευμονική Υπέρταση Ελλάδας - HPH Δερβενακίων 11β

Διαβάστε περισσότερα

ΒΛΑΣΤΗΣΗ (ΜΑΤΘΑΙΟΥ) !"Τίτλος διερεύνησης: Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν το πόσο γρήγορα θα βλαστήσουν τα σπέρματα των οσπρίων.

ΒΛΑΣΤΗΣΗ (ΜΑΤΘΑΙΟΥ) !Τίτλος διερεύνησης: Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν το πόσο γρήγορα θα βλαστήσουν τα σπέρματα των οσπρίων. ΒΛΑΣΤΗΣΗ (ΜΑΤΘΑΙΟΥ)!"Τίτλος διερεύνησης: Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν το πόσο γρήγορα θα βλαστήσουν τα σπέρματα των οσπρίων.!"σύντομη περιγραφή διερεύνησης: Στη διερεύνησή μας μετρήθηκε ο χρόνος που χρειάστηκαν

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της αγάπης

Το παραμύθι της αγάπης Το παραμύθι της αγάπης Μια φορά και ένα καιρό, μια βασίλισσα έφερε στον κόσμο ένα παιδί τόσο άσχημο που σχεδόν δεν έμοιαζε για άνθρωποs. Μια μάγισσα που βρέθηκε σιμά στη βασίλισσα την παρηγόρησε με τούτα

Διαβάστε περισσότερα

Το ταξίδι στην 11η διάσταση

Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το κείμενο αυτό δεν αντιπροσωπεύει το πώς παρουσιάζονται οι 11 διστάσεις βάση της θεωρίας των υπερχορδών! Είναι περισσότερο «τροφή για σκέψη» παρά επιστημονική άποψη. Οι σκέψεις

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

«Ενημερωθείτε για την Υγεία σας, Ζήστε καλύτερα! Άνοια Νευροπαθητικός Πόνος λόγω Σακχαρώδη Διαβήτη Σεξουαλική Ζωή στην Τρίτη Ηλικία - Ακράτεια»

«Ενημερωθείτε για την Υγεία σας, Ζήστε καλύτερα! Άνοια Νευροπαθητικός Πόνος λόγω Σακχαρώδη Διαβήτη Σεξουαλική Ζωή στην Τρίτη Ηλικία - Ακράτεια» Το Εθνικό Διαδημοτικό Δίκτυο Υγιών Πόλεων Προαγωγής Υγείας και οι Δήμος Νεάπολης-Συκεών, στα πλαίσια της συνεργασίας τους για την έγκυρη ενημέρωση των πολιτών σε θέματα Υγείας και Πρόληψης, διοργάνωσαν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Αλλεργία και άσθμα; Αν πάσχετε από αυτές τις παθήσεις, θα υποφέρετε για όλη σας τη ζωή ; ΟΙ ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΗΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ ΛΕΝΕ ΟΧΙ. Η Ελληνική Εταιρεία Αλλεργιολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Ο Μικρός Πρίγκιπας έφτασε στη γη. Εκεί είδε μπροστά του την αλεπού. - Καλημέρα, - Καλημέρα, απάντησε ο μικρός πρίγκιπας, ενώ έψαχνε να βρει από πού ακουγόταν η

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Δειγματοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ. Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών

Δειγματοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ. Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών Δειγματοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΛ: 2310892819

Διαβάστε περισσότερα

Μάχη Νικολάρα: Δεν ακούγεται και πολύ δημιουργικό αυτό, έτσι όπως το περιγράφετε.

Μάχη Νικολάρα: Δεν ακούγεται και πολύ δημιουργικό αυτό, έτσι όπως το περιγράφετε. Μάχη Νικολάρα: Θα μιλήσουμε για τον τομέα της εκπαίδευσης από μια άλλη σκοπιά. Οι ανακοινώσεις του Υπουργείου Παιδείας εχθές ανέτρεψαν κατά κάποιο τρόπο τον προγραμματισμό αυτής της εκπομπής, όμως όλα

Διαβάστε περισσότερα

Παράδειγμα: Αυτοθεραπεία

Παράδειγμα: Αυτοθεραπεία Παράδειγμα: Αυτοθεραπεία Μέρος Γ: Πράξη Θα ήθελα 1 κουτάκι από αυτό που διαφημίζει η τηλεόραση το... πως το λένε να δεις Παναντόλ Κολντ εντ φλού Ο φαρμακοποιός έχει ενσωματώσει στην σκέψη του και στην

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ. Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ. Τμήμα Νοσηλευτικής

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ. Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ. Τμήμα Νοσηλευτικής ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ Τμήμα Νοσηλευτικής ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Το παιδί από τη γέννησή του μέχρι την ηλικία των 19 έως 20 ετών παρουσιάζει μία αύξηση του βάρους αλλά και του ύψους. Αν

Διαβάστε περισσότερα