Πρακτικός οδηγός ανάγνωσης άρθρων στην Κοινωνική Ψυχολογία 1

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Πρακτικός οδηγός ανάγνωσης άρθρων στην Κοινωνική Ψυχολογία 1"

Transcript

1 Πρακτικός οδηγός ανάγνωσης άρθρων στην Κοινωνική Ψυχολογία 1 Βασίλης Γ. Παυλόπουλος, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Παναγιώτης Σ. Κορδούτης, Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Ποιος είναι ο λόγος ύπαρξης ενός χρηστικού οδηγού σχετικά µε τον τρόπο ανάγνωσης µιας κοινωνιοψυχολογικής µελέτης; Θα έλεγε κανείς ότι η συγγραφή (και όχι η ανάγνωση) µιας επιστηµονικής έρευνας είναι πιο επίπονη και απαιτητική διαδικασία, η οποία δικαιολογεί την υιοθέτηση ειδικών προδιαγραφών για την επιτυχή ολοκλήρωσή της. Πράγµατι, τέτοιοι οδηγοί υπάρχουν και είναι εξαιρετικά χρήσιµοι (π.χ. Cone & Foster, 1993). Κάποιοι από αυτούς µάλιστα δεν προτείνουν απλώς, αλλά ορίζουν τα ίδια τα κριτήρια που διέπουν το ύφος και την εκφορά του επιστηµονικού λόγου. Στο χώρο της Ψυχολογίας, τέτοιο πρότυπο αποτελεί εδώ και τουλάχιστον έξι δεκαετίες το Publication Manual του American Psychological Association, το οποίο έχει φτάσει αισίως στην 5 η έκδοσή του (2001), ενώ σχετικά κεφάλαια περιλαµβάνονται µερικές φορές και σε εγχειρίδια µεθοδολογίας της έρευνας (π.χ. Bem, Κοµίλη, Παρασευόπουλος, 1993). Από το άλλο µέρος, η σύγχρονη γλωσσολογία προειδοποιεί ότι η ανάγνωση ενός κει- µένου δεν είναι µια παθητική διαδικασία πρόσληψης πληροφοριών, αλλά απαιτεί την ενεργητική εµπλοκή του αναγνώστη σε πολλαπλά επίπεδα ανάλυσης (Μπαµπινιώτης, 1991). Αρκεί να θυµηθούµε ότι πολλές φορές διαβάζουµε για να διαπιστώσουµε τι δεν χρειάζεται να διαβάσουµε, εφόσον ο αυξανόµενος όγκος των πληροφοριών και ο περιορισµένος χρόνος µας αναγκάζουν να γινόµαστε επιλεκτικοί. Όσον αφορά ένα ερευνητικό άρθρο, ειδικότερα, η α- νάγνωσή του θα γίνει ανάλογα µε τους στόχους του εκάστοτε αναγνώστη. Σε διαφορετικά σηµεία θα εστιάσουν το ενδιαφέρον τους ένας επαγγελµατίας ψυχολόγος, ένας ακαδηµαϊκός ερευνητής, ένας κριτής άρθρου που πρόκειται να δηµοσιευθεί σε επιστηµονικό περιοδικό (Sternberg, 2005), και σε διαφορετικά σηµεία ένας φοιτητής. Το κεφάλαιο αυτό απευθύνεται κυρίως στην τρίτη οµάδα αναγνωστών, δηλ. τους φοιτητές. Επιπλέον, το κεφάλαιο αυτό περιορίζει τις φιλοδοξίες του σε οδηγίες για την ανάγνωση κοινωνιοψυχολογικών ερευνών, οι οποίες συνήθως δηµοσιεύονται σε επιστηµονικά περιοδικά. Επισηµαίνεται ότι τα ερευνητικά άρθρα, τα οποία παρουσιάζουν την πορεία διεξαγωγής και τα αποτελέσµατα µιας εµπειρικής έρευνας, αποτελούν ένα µόνο τύπο δηµοσίευσης που θα συναντήσει κανείς σε µια επιστηµονική έκδοση. Άλλα είδη άρθρων είναι οι βιβλιογραφικές ανασκοπήσεις, οι οποίες συνοψίζουν και παρουσιάζουν κριτικά προηγούµενες δη- µοσιεύσεις σε ένα συγκεκριµένο τοµέα, και τα θεωρητικά άρθρα, τα οποία επίσης ανασκοπούν προηγούµενες έρευνες, αλλά επιπλέον επικεντρώνονται στην ανάπτυξη και διατύπωση θεωρητικών µοντέλων και σχηµάτων για την ερµηνεία των εµπειρικών δεδοµένων. Οι λόγοι για τους οποίους θα περιοριστούµε εδώ στα ερευνητικά άρθρα είναι αρκετοί. Εκτός από τους εύλογους περιορισµούς χώρου, οι δηµοσιευµένες έρευνες αποτελούν το «σκληρό πυρήνα» της επιστηµονικής γνώσης και είναι η βάση πάνω στην οποία «χτίζονται» τόσο οι βιβλιογραφικές ανασκοπήσεις, όσο και τα θεωρητικά άρθρα. Τα δύο αυτά είδη δεν διέπονται από την περιοριστική όσο και σφικτή, από τεχνικής άποψης, δοµή που χαρακτηρίζει τα ερευνητικά άρθρα. Επιπλέον, οι φοιτητές ψυχολογίας ενδέχεται να αντιµετωπίσουν µεγαλύτερη δυσκολία κατά την προσέγγιση των ερευνητικών άρθρων, κυρίως εξαιτίας της εξειδικευµένης γλώσσας και ορολογίας που συχνά αυτά χρησιµοποιούν. Ας τα δούµε, λοιπόν: 1 Το κεφάλαιο αυτό περιλαµβάνεται στο Π. Σ. Κορδούτης, & Β. Γ. Παυλόπουλος (Επιµ.). (2006). Πεδία έρευνας στην Κοινωνική Ψυχολογία. Αθήνα: Ατραπός. 1

2 Η ανατοµία µιας ερευνητικής µελέτης Τα περισσότερα περιοδικά στο χώρο της Ψυχολογίας 2 δηµοσιεύουν ερευνητικά άρθρα, τα οποία ακολουθούν την προτεινόµενη από τον American Psychological Association (2001) δοµή. Η τυποποίηση αυτή βοηθά τους συγγραφείς να οργανώσουν και να παρουσιάσουν το υλικό τους, όσο και τον αναγνώστη να εντοπίσει γρήγορα και µε ευχέρεια τις πληροφορίες που ψάχνει, να κατανοήσει καλύτερα τα αποτελέσµατα και να τα αντιπαραβάλει µε συναφείς έρευνες. Παρακάτω θα συζητηθούν τα τυπικά µέρη ενός ερευνητικού άρθρου: ο τίτλος και η περίληψη, η εισαγωγή, η µέθοδος, τα αποτελέσµατα, η συζήτηση και η βιβλιογραφία. Σηµειώνεται εκ των προτέρων ότι, όπως και στη λογοτεχνία(!), η ανάγνωση µιας δη- µοσιευµένης έρευνας δεν ακολουθεί απαραίτητα την προκαθορισµένη σειρά, δηλ. από την αρχή προς το τέλος, αλλά µπορεί να προσαρµόζεται ανάλογα µε τους στόχους του αναγνώστη και µε σκοπό την ισορροπία ανάµεσα στην άντληση χρήσιµων πληροφοριών και την εξοικονόµηση πολύτιµου χρόνου και ενέργειας. Τίτλος και περίληψη Όσο και αν θεωρείται παρακινδυνευµένο να καταλήξει κανείς σε συµπεράσµατα για ένα άρθρο διαβάζοντας µόνο τον τίτλο του, ο ίδιος ο τίτλος δίνει πολλές και χρήσιµες πληροφορίες εφόσον αποτελεί την «ταυτότητα» της έρευνας κωδικοποιηµένη σε 1-2 σύντοµες προτάσεις. Τι µπορούµε να µάθουµε από έναν τίτλο; Καταρχήν, το γνωστικό αντικείµενο στο οποίο εντάσσεται το άρθρο. Το είδος του άρθρου: ερευνητικό, βιβλιογραφικό ή θεωρητικό. Ίσως ακόµα εντοπίσουµε ενδείξεις για τον τρόπο διατύπωσης του ερευνητικού προβλήµατος και τις µεταβλητές της έρευνας. Ας πάρουµε, για παράδειγµα, τους τίτλους: «Οικολογική θεώρηση στην Κοινωνική Ψυχολογία» 3 και «Creativity and intrinsic motivation: Is perceived causal stability related to motivation to engage in a creative task?» 4. Και οι δύο δηλώνουν σαφώς την επιµέρους θεµατική περιοχή εντός της Κοινωνικής Ψυχολογίας, στην οποία αναφέρονται. Και από τους δύο µπορούµε να υπονοήσουµε το είδος του άρθρου: βιβλιογραφικό ή θεωρητικό στην πρώτη περίπτωση και ερευνητικό στη δεύτερη, όπου επιπλέον δηλώνονται ρητώς η ανεξάρτητη και η εξαρτηµένη µεταβλητή, καθώς και ο µεθοδολογικός σχεδιασµός (το ερωτηµατικό υπονοεί τη διατύπωση συγκεκριµένης υπόθεσης, οπότε πρόκειται πιθανώς για πειραµατική έρευνα). Μερικοί τίτλοι είναι αλήθεια ότι παραπλανούν. Μπορεί να είναι πολύ αφαιρετικοί ή αυθαίρετα γενικευτικοί, ακόµα και ασαφείς. Σε κάθε περίπτωση, το θολό τοπίο ξεκαθαρίζει διαβάζοντας την περίληψη. Αυτή αποτελεί σύνοψη της έρευνας σε λέξεις, συνοδευόµενες συνήθως από 3-4 λέξεις-κλειδιά για τη βιβλιογραφική αποδελτίωση του άρθρου. Η περίληψη περιέχει πληροφορίες αναφορικά µε τον γενικό σκοπό και τους επιµέρους στόχους της έρευνας, το θεωρητικό πλαίσιο στο οποίο βασίστηκε, τους συµµετέχοντες, τις µετρήσεις που ελήφθησαν, τα βασικά συµπεράσµατα και πιθανές µελλοντικές προεκτάσεις τους. Μια καλή περίληψη µπορεί να αξιοποιηθεί από τον αναγνώστη ακόµα κι αν αυτός δεν έχει τη δυ- 2 Στον δικτυακό τόπο οι ενδιαφερόµενοι µπορούν να βρουν εκτενή κατάλογο µε διεθνή περιοδικά Κοινωνικής Ψυχολογίας. Ελληνική έκδοση, αλλά µε άρθρα στη γαλλική και την αγγλική γλώσσα, είναι το Nouvelle Revue de Psychologie Sociale / New Review of Social Psychology, της Ελληνικής Εταιρείας Κοινωνικής Ψυχολογίας. Μεµονωµένα άρθρα και ειδικά τεύχη κοινωνιοψυχολογικού ενδιαφέροντος δηµοσιεύονται, επίσης, στο περιοδικό Ψυχολογία, της Ελληνικής Ψυχολογικής Εταιρείας. 3 Γεώργας,. (1999). Οικολογική θεώρηση στην Κοινωνική Ψυχολογία. Ψυχολογία, 6(2), Xenikou, A., & Furnham, A. (2003). Creativity and intrinsic motivation: Is perceived causal stability related to motivation to engage in a creative task? New Review of Social Psychology, 2(2),

3 νατότητα πρόσβασης στο πλήρες κείµενο της δηµοσίευσης, όπως συµβαίνει µερικές φορές στις διαδικτυακές αναζητήσεις ωστόσο, ακόµα και µια καλή περίληψη δεν µπορεί να υποκαταστήσει το πλήρες κείµενο, όπως η διαφήµιση µιας ταινίας στα «προσεχώς» του κινηµατογράφου δεν µπορεί να υποκαταστήσει την παρακολούθησή της (Jordan & Zanna, 1999). Συνοψίζοντας, τα ερωτήµατα στα οποία θα δώσει απαντήσεις η ανάγνωση του τίτλου είναι: Σε ποιο γνωστικό αντικείµενο εντάσσεται το άρθρο; Ποιο είναι το βασικό θεωρητικό υπόβαθρο; Πρόκειται για εµπειρική έρευνα ή για βιβλιογραφική ανασκόπηση; Επιπλέον, η περίληψη δίνει µια σφαιρική, αν και κάπως γενική, εικόνα του περιεχοµένου της δηµοσίευσης, γι αυτό αποτελεί τον πρώτο στόχο κάθε υποψήφιου αναγνώστη, ανεξάρτητα από τα ειδικά ενδιαφέροντά του. Εισαγωγή Συνηθίζουµε να αποκαλούµε συµβατικά «Εισαγωγή» το θεωρητικό µέρος της έρευνας. Εποµένως, η ενότητα αυτή είναι κάτι σαφώς παραπάνω από αυτό που υπονοεί ο µετριοπαθής τίτλος της (ο οποίος πολλές φορές δεν αναγράφεται καν στην αρχή του άρθρου). Στην Εισαγωγή οι συγγραφείς παρουσιάζουν το αντικείµενο της µελέτης τους. Από την επιλεκτική, πλην συστηµατική ανασκόπηση της σχετικής βιβλιογραφίας, θεωρητικής και ερευνητικής, προκύπτει η αναγκαιότητα διεξαγωγής της έρευνας, καθώς και το νέο πεδίο της γνώσης που φιλοδοξεί να καλύψει. Είναι εντελώς λανθασµένη η αντίληψη ότι µια εµπειρική έρευνα δεν χρειάζεται να περιλαµβάνει βιβλιογραφική ανασκόπηση. Απλώς, η ενότητα αυτή λειτουργεί µε διαφορετικό τρόπο σε άλλους τύπους δηµοσιεύσεων. Ενώ η Εισαγωγή αποτελεί βασικό µέρος µιας εµπειρική µελέτης, η ανάγνωσή της δεν είναι οπωσδήποτε κρίσιµη για µια πρώτη γενική κατανόηση των ευρηµάτων. Έτσι, η προσέγγιση ενός άρθρου µπορεί να ξεκινήσει είτε από άλλες ενότητες που, κατά περίπτωση, ενδέχεται να ενδιαφέρουν περισσότερο, είτε να γίνει µια σύντοµη ανάγνωση της Εισαγωγής µε έµφαση σε σηµεία-κλειδιά, όπως είναι η αρχή και το τέλος των παραγράφων (µια καλογραµµένη παράγραφος «δίνει το στίγµα της» ήδη από την εισαγωγική πρόταση, ενώ συνήθως ολοκληρώνεται µε µία πρόταση-κατακλείδα). Είναι χρήσιµο στη φάση αυτή οι ενδιαφερόµενοι να υπογραµµίζουν τα κεντρικά σηµεία ή να σηµειώνουν συνοπτικούς τίτλους και σχόλια στα περιθώρια των παραγράφων, ώστε σε επόµενες αναγνώσεις να είναι σε θέση να αποκωδικοποιήσουν τα βασικά νοήµατα µε µια µατιά. Υπάρχει, ωστόσο, ένα σηµείο της Εισαγωγής, στο οποίο προτείνεται να σταθεί ο α- ναγνώστης ήδη κατά την πρώτη προσέγγιση ενός άρθρου. Πρόκειται για την τελευταία παράγραφο (ή παραγράφους) της ενότητας αυτής, όπου συνήθως αναφέρονται οι στόχοι της έρευνας, διατυπωµένοι ως συγκεκριµένες υποθέσεις ή, έστω, ως διερευνητικά ερωτήµατα. Έτσι, γίνεται αµέσως γνωστό το αντικείµενο µελέτης, όπως προκύπτει από τα κενά, τις αντιφάσεις ή τα αναπάντητα ερωτήµατα που έχουν θέσει προηγούµενες έρευνες ή θεωρίες. Συνοψίζοντας, τα ερωτήµατα που πρέπει να απαντήσει κανείς διαβάζοντας την Εισαγωγή είναι τα εξής: Ποιο θέµα µελετήθηκε και γιατί; Πώς συνδέεται το ζήτηµα αυτό µε προηγούµενες έρευνες και ποιο κενό έρχεται να καλύψει; Πώς προέκυψαν οι ερευνητικές υποθέσεις; Ποια ερωτήµατα θα επιχειρήσουν να απαντήσουν οι συγγραφείς; Μέθοδος Σε µια δηµοσίευση, η Μέθοδος συνήθως καταλαµβάνει σχετικά µικρή έκταση, η ο- ποία αντιστοιχεί σε αντιστρόφως ανάλογο βαθµό σπουδαιότητας. Εδώ οι συγγραφείς µετατρέπουν τις ερευνητικές υποθέσεις σε ένα σύνολο συγκεκριµένων, ελέγξιµων ως προς τη διαψευσιµότητά τους προτάσεων. ίνονται πληροφορίες σχετικά µε τον τρόπο δειγµατοληψίας 3

4 και τα βασικά δηµογραφικά χαρακτηριστικά των συµµετεχόντων. Περιγράφονται τα ψυχοµετρικά µέσα (π.χ. ερωτηµατολόγια) ή ο χειρισµός των πειραµατικών συνθηκών, καθώς και η διαδικασία συλλογής των δεδοµένων. Συνήθως τα παραπάνω διαµορφώνονται σε αντίστοιχες επιµέρους ενότητες εντός της Μεθόδου: είγµα/συµµετέχοντες, Μέσα Συλλογής εδοµένων/πειραµατικοί Χειρισµοί, ιαδικασία. Όλα τα παραπάνω στοιχεία δεν έχουν µεγάλη σηµασία για όσους ενδιαφέρονται αποκλειστικά για τα συµπεράσµατα της έρευνας. Είναι όµως εξαιρετικά χρήσιµα για ερευνητές που σκοπεύουν να µετρήσουν παρόµοιες µεταβλητές µε αυτές που περιλαµβάνονται στην έρευνα (π.χ. φοιτητές που αναζητούν ψυχοµετρικά µέσα ή σκοπεύουν να σχεδιάσουν ένα πείραµα για τη διπλωµατική εργασία τους). Εποµένως, οι πρώτοι ενδέχεται να προσπεράσουν βιαστικά την ενότητα αυτή, ενώ οι δεύτεροι θα πρέπει να προσεγγίσουν το άρθρο ξεκινώντας από αυτό ακριβώς το σηµείο. Από τη σκοπιά του ειδικού, η Μέθοδος είναι, θα λέγαµε, ο ακρογωνιαίος λίθος της επιστηµονικής εγκυρότητας µιας έρευνας. Από τις πληροφορίες που προσκοµίζουν οι συγγραφείς, καταλήγει κανείς σε συµπεράσµατα σχετικά µε την εγκυρότητα και την αξιοπιστία των µετρήσεων, τη δυνατότητα γενίκευσης των ευρηµάτων, αλλά και τη διασφάλιση των προϋποθέσεων της επιστηµονικής δεοντολογίας κατά τη διεξαγωγή της έρευνας. Από τη σκοπιά του αναγνώστη, µια έµπειρη µατιά «ανάµεσα στις γραµµές» της Μεθόδου συχνά αποκαλύπτει εναλλακτικές ερµηνείες των ευρηµάτων, οι οποίες δεν έχουν καµία σχέση µε το θεωρητικό υπόβαθρο καθαυτό, αλλά αποδίδονται απλώς σε µεθοδολογικές επιλογές (π.χ. πειραµατική έναντι συναφειακής προσέγγισης, ποσοτικά ή ποιοτικά δεδοµένα) και περιορισµούς (µη αντιπροσωπευτικό δείγµα, µετρήσεις χαµηλής αξιοπιστίας, κλπ.). Πολλές αντιφάσεις και ανακολουθίες που εµφανίζονται στα αποτελέσµατα συναφών ερευνών στη βιβλιογραφία αναιρούνται αν µελετήσει κανείς προσεκτικά τις παραλλαγές στο µεθοδολογικό σχεδιασµό. Ας δούµε ένα παράδειγµα: στο κλασικό όσο και αµφιλεγόµενο έργο του για την υποταγή στην εξουσία 5, ο Stanley Milgram (1974) ανέφερε ότι µεγάλος αριθµός συµµετεχόντων ήταν έτοιµοι να προκαλέσουν ιδιαίτερα επώδυνο έως θανατηφόρο ηλεκτροσόκ στον πειραµατικό συνεργό υπακούοντας απλώς στις εντολές ή τις παροτρύνσεις ενός προσώπου υψηλού κύρους. Πόσο µεγάλος ήταν ακριβώς ο αριθµός αυτός; Ελάσσονες τροποποιήσεις στο χειρισµό της πειραµατικής διαδικασίας µπορούσαν να προκαλέσουν δραµατικά διαφορετικό αποτέλεσµα. Ο ίδιος ο Milgram σηµειώνει 19 παραλλαγές, στις οποίες το ποσοστό υπακοής κυµάνθηκε από 2.5% µέχρι 65.5%! Είναι φανερό ότι αν ο αναγνώστης προσπεράσει τη Μέθοδο, δεν θα είναι σε θέση να κατανοήσει και να αξιολογήσει τα αποτελέσµατα αυτών των ερευνών. Συνοπτικά, τα ερωτήµατα που πρέπει να απαντηθούν στην ενότητα της Μεθόδου είναι: Πώς µεταφράστηκε ο εννοιολογικός ορισµός του ερευνητικού προβλήµατος σε λειτουργικό ορισµό; Πώς έγινε ο χειρισµός των ανεξάρτητων µεταβλητών; Με ποιο τρόπο έγιναν οι µετρήσεις; Πόσο έγκυρα και αξιόπιστα ήταν τα ψυχοµετρικά µέσα που χρησιµοποιήθηκαν; Σε ποιο πληθυσµό και µε ποιους περιορισµούς είναι γενικεύσιµα τα πορίσµατα της έρευνας; Αποτελέσµατα Στην ενότητα των Αποτελεσµάτων παρουσιάζονται οι στατιστικές αναλύσεις που διενεργήθηκαν προκειµένου να ελεγχθούν οι υποθέσεις της έρευνας. Οι περιγραφικοί στατιστικοί δείκτες και τα κριτήρια της επαγωγικής στατιστικής συνοψίζονται σε κείµενο, πίνακες ή/και σχήµατα, κατά τρόπο άκρως τεχνοκρατικό και τροµοκρατικό για το µη εξοικειωµένο 5 Milgram, S. (1974). Obedience to authority: An experimental view. New York: Harper/Collins. 4

5 κοινό. Γι αυτό εξάλλου αρκετοί εγκαταλείπουν (λανθασµένα!) αυτή την ενότητα πριν καν την ξεκινήσουν. Ωστόσο, πρέπει να γίνει σαφές ότι η πολυπλοκότητα των στατιστικών αναλύσεων δεν αυξάνει την εγκυρότητα µιας έρευνας, καθώς σε καµία περίπτωση δεν «διορθώνει» τυχόν µεθοδολογικές αδυναµίες και ανεπάρκειες. Επιπλέον, είναι καθήκον των συγγραφέων να «µεταφράζουν» ακόµα και τις πλέον δυσνόητες στατιστικές τεχνικές σε γλώσσα κατανοητή από τους µη ειδικούς, στο βαθµό βέβαια που αυτό είναι δυνατό (Bem, 2003). Ας δούµε ένα παράδειγµα ανάµειξης της στατιστικής διαλέκτου µε την καθηµερινή χρήση του λόγου: «Οι προβλέψεις των ατόµων [σσ. σχετικά µε τον κίνδυνο από τον υιό HIV] υποβλήθηκαν σε Ανάλυση ιακύµανσης µε σχέδιο µεταξύ ατόµων: 2(Εναλλαγή Συντρόφων: µονογαµικός/πολυγαµικός) Χ 2(Φύλο). Προέκυψε κύρια επίδραση για την Εναλλαγή Συντρόφων, F(1, 76)=22.20, p=0.000, σύµφωνα µε την οποία υφίσταται µικρότερος κίνδυνος για τη µονογαµική (Μ.Ο.=30.25) απ ό,τι για τον πολυγαµική (Μ.Ο.=47.25) ηρωίδα. εν υπήρξε κύρια επίδραση του φύλου ούτε αλληλεπίδραση του φύλου και εναλλαγής συντρόφου. 6» Ακόµα και ο πλέον µισητός εχθρός της στατιστικής µπορεί να καταλάβει, χωρίς καν να γνωρίζει το πειραµατικό σχέδιο, ότι η πολυγαµική ηρωίδα θεωρήθηκε από τους συµµετέχοντες πως διατρέχει µεγαλύτερο κίνδυνο από τον υιό HIV, συγκριτικά µε τη µονογαµική ηρωίδα, ενώ άντρες και γυναίκες συµφώνησαν σε γενικές γραµµές στις κρίσεις τους. Η φροντίδα του συγγραφέα να ορίσει µε σαφήνεια τα επίπεδα των ανεξάρτητων µεταβλητών και να εξηγήσει τι δηλώνει η αύξηση ή η µείωση της βαθµολογίας της εξαρτηµένης µεταβλητής κατέστησε το κείµενο κατανοητό, χωρίς να λείπουν τα (απαραίτητα) κριτήρια των στατιστικών ελέγχων που τεκµηριώνουν την ορθότητα των συµπερασµάτων του. Μία εναλλακτική στρατηγική για τη διαχείριση του άγχους ανάγνωσης των Αποτελεσµάτων είναι η αξιοποίηση των πινάκων και των σχηµάτων. Στα περισσότερα περιοδικά, οι προδιαγραφές για την κατασκευή πινάκων και σχηµάτων είναι αρκετά αυστηρές. Οι µεταβλητές και οι κλίµακες µέτρησης πρέπει να επεξηγούνται λεπτοµερώς σε ειδικές υποσηµειώσεις, ενώ τα σχήµατα δίνουν µια γραφική απεικόνιση που βοηθά στην πρόσληψη του νοήµατος. Όταν, λοιπόν, το κείµενο βρίθει τεχνικών όρων, αριθµών και άλλων ακατάληπτων συµβόλων, οι πίνακες και τα σχήµατα µπορεί να είναι ιδιαίτερα χρήσιµα, προσφέροντας επιπλέον το πλεονέκτηµα της γρήγορης προεπισκόπησης των ευρηµάτων. Είναι αλήθεια ότι η στατιστική είναι ανυπεράσπιστη στις αυθαίρετες υπερβάσεις και παρερµηνείες που συνεπάγεται η κατάχρησή της κι αυτό δυσκολεύει ακόµα περισσότερο την κατανόηση των ευρηµάτων, αν και δεν αποτελεί δικαιολογία για την παραίτηση του αναγνώστη από την ενότητα αυτή. Μια ασφαλιστική δικλείδα (όχι εντελώς απαραβίαστη, αλλά πάντως αρκετά αποτελεσµατική) αποτελεί η «τυφλή» κρίση, στην οποία υποβάλλονται όλα τα προς δηµοσίευση άρθρα από καταξιωµένους ακαδηµαϊκούς-ερευνητές, ώστε να τηρούνται οι σχετικές προδιαγραφές σε υψηλό επίπεδο 7. Συµπερασµατικά, όταν κανείς διαβάζει τα Αποτελέσµατα µιας ερευνητικής µελέτης, καλείται να απαντήσει τα εξής ερωτήµατα: Ποια ήταν τα κυριότερα ευρήµατα; Τι συνέβη µε 6 Πηγή: Κορδούτης, Π. Σ. (1999). ιοµαδική στρέβλωση στη χρήση πληροφοριών για την πρόγνωση κινδύνου από τον HIV. Ψυχολογία, 6(2), Βεβαίως, κι αυτή ακόµα η διαδικασία της «τυφλής» κρίσης έχει κάποια περιθώρια ελαστικότητας. Αρκεί να ρίξει κανείς µια µατιά στο πραγµατικά µεγάλο εύρος διακύµανσης του ποσοστού απόρριψης των υποβαλλόµενων εργασιών, για να διαπιστώσει ότι όλα τα επιστηµονικά περιοδικά δεν είναι ίδια. Μάλιστα, όσο υψηλότερο το ποσοστό απόρριψης, τόσο πιο καταξιωµένο θεωρείται ένα περιοδικό. Ενδεικτικά, περίπου το 74% του συνόλου των άρθρων που υποβλήθηκαν για δηµοσίευση στα περιοδικά του American Psychological Association το 2004 απορρίφθηκαν (APA, 2005). 5

6 τις ερευνητικές υποθέσεις, επιβεβαιώθηκαν ή διαψεύστηκαν; Παρέχουν οι συγγραφείς τις αναγκαίες εµπειρικές αποδείξεις που να στηρίζουν τα συµπεράσµατά τους; Υπήρξαν µήπως παράπλευρα ή απροσδόκητα ευρήµατα στην έρευνα; Προσοχή: η ερµηνεία των στατιστικών αναλύσεων δεν αποτελεί µέρος των Αποτελεσµάτων (όπου η παρουσίαση περιορίζεται σε αυστηρά περιγραφικό επίπεδο), αλλά εντάσσεται στη Συζήτηση, η οποία ακολουθεί αµέσως µετά. Συζήτηση Μια καλογραµµένη Συζήτηση ξεκινά συνοψίζοντας τα βασικά ευρήµατα της έρευνας και επιχειρώντας µια πρώτη αξιολόγηση σχετικά µε το εάν τα ευρήµατα αυτά υποστηρίζουν τις ερευνητικές υποθέσεις. Ίσως πρόκειται για τη δυσκολότερη, από συγγραφικής απόψεως, ενότητα ενός άρθρου, µε την έννοια ότι απαιτείται ένας συνδυασµός ικανοτήτων, µεταξύ άλλων, σύνθεσης (των ευρηµάτων κατ αντιπαράθεση προς αυτά της συναφούς βιβλιογραφίας), κριτικής θεώρησης (των πιθανών προτεινόµενων ερµηνειών), γενίκευσης (µέχρι εκεί που επιτρέπει η µεθοδολογία που χρησιµοποιήθηκε) και διορατικότητας (όσον αφορά τις µελλοντικές προεκτάσεις αξιοποίησης των ευρηµάτων). Όλα αυτά δοσµένα µε λόγο απλό, απαλλαγ- µένο από στατιστικούς όρους και απέριττα λιτό, όπου κάθε λέξη πρέπει να «λέει κάτι» (Strunk, White & Angell, 1999). Ο χαρακτήρας αυτός της Συζήτησης κάνει πολλούς αναγνώστες να προτιµούν να διαβάσουν πρώτα την εισαγωγή ή το συµπέρασµα αυτής της ενότητας, ώστε να αποφασίσουν εάν αξίζει τον κόπο να προχωρήσουν σε πιο σχολαστική, σε βάθος ανάγνωση του άρθρου. Από αυτή την άποψη, ο λειτουργικός ρόλος της Συζήτησης προσο- µοιάζει µε αυτόν της Περίληψης. Αφού αποφασίσει κανείς ότι το περιεχόµενο της Συζήτησης εµπίπτει εντός των ενδιαφερόντων του, η ανάγνωση της ενότητας αυτής θα τον φέρει σε επαφή µε το πιο συναρπαστικό ίσως µέρος του άρθρου, από το οποίο µπορεί να αντλήσει ιδιαίτερα πλούσιο υλικό, είτε για ερευνητικούς σκοπούς, είτε για εφαρµογές και παρέµβαση στους χώρους όπου δραστηριοποιούνται οι επαγγελµατίες ψυχολόγοι. Έτσι, η προσέγγιση µιας ερευνητικής µελέτης µπορεί να γίνει κυκλικά, από τη Συζήτηση στην Εισαγωγή, τη Μέθοδο, τα Ευρήµατα και πάλι στη Συζήτηση, µε έµφαση στις ενότητες που αφορούν περισσότερο κάθε ενδιαφερόµενο. Από το άλλο µέρος, η Συζήτηση είναι και αρκετά «απαιτητική» ενότητα για τον αναγνώστη, ο οποίος ίσως χρειαστεί να επιστρατεύσει στο µέγιστο βαθµό τις ειδικές γνώσεις και την κριτική του ικανότητα όχι για την απλή κατανόηση, αλλά για την αξιολόγηση των ερ- µηνειών που παρέχουν οι συγγραφείς, των συµπερασµάτων στα οποία καταλήγουν και των προτάσεων που καταθέτουν. Είναι γεγονός ότι καµία έρευνα δεν εξαντλεί το θέµα της. Επιπλέον, όλες οι έρευνες είναι «ανοιχτές» στην κριτική, τουλάχιστον σε κάποιο επίπεδο. Η ό- ποια προσφορά τους δεν βρίσκεται στην οριστική επίλυση των προβληµάτων µε τα οποία καταγίνονται, αλλά στο ότι στην καλύτερη περίπτωση προεκτείνουν σε κάποιο βαθµό και µε ορισµένη πιθανότητα την επιστηµονική γνώση (Cohen, 1990). Όµως η εκφορά κρίσεων σχετικά µε το κατά πόσο οι συγγραφείς έφεραν σε πέρας τους στόχους τους µε επιτυχία, εάν και µε ποιο τρόπο τα εµπειρικά ευρήµατα συµβάλλουν στη θεωρητική θεµελίωση της γνώσης ή µήπως, αντίθετα, η µελέτη χαρακτηρίζεται από αδυναµίες και ανεπάρκειες σε διάφορους τοµείς, αυτά είναι ερωτήµατα που δεν έχουν εύκολες ούτε µονοσήµαντες απαντήσεις. Τα παραπάνω δεν σηµαίνουν ότι µόνο οι έµπειροι αναγνώστες είναι ικανοί να προσεγγίσουν σε βάθος τη Συζήτηση ενός ερευνητικού άρθρου. εν χρειάζεται να έχει κανείς υπερβολικά επιφυλακτική στάση κριτικής και αµφισβήτησης απέναντι σε µια εµπειρική έ- ρευνα. Εξάλλου, η διαδικασία της «τυφλής» κρίσης, συχνά από δύο ειδικούς αξιολογητές, διασφαλίζει στις περισσότερες περιπτώσεις τα ελάχιστα κριτήρια επιστηµονικής επάρκειας 6

7 των δηµοσιεύσεων ενός περιοδικού. Μάλιστα, ένας πρωτοετής φοιτητής, π.χ., είναι πιθανόν ότι θα ωφεληθεί αναλογικά πολύ περισσότερο από ό,τι ένας έµπειρος ακαδηµαϊκός από τη σχολαστική ανάγνωση της Συζήτησης. Απλά, ο δεύτερος θα είναι σε θέση να αποδελτιώσει την ουσία του άρθρου µε µεγαλύτερη ευχέρεια από τον πρώτο, κυρίως λόγω προηγούµενης εµπειρίας στην ανάγνωση και τη συγγραφή επιστηµονικών κειµένων. Εν κατακλείδι, κάθε αναγνώστης της Συζήτησης ενός άρθρου θα αναζητήσει απαντήσεις στα εξής ερωτήµατα: Ποια συµπεράσµατα προκύπτουν από την έρευνα; Βρίσκονται σε συµφωνία ή σε αντίθεση µε προηγούµενες βιβλιογραφικές αναφορές; Πώς ερµηνεύονται τυχόν µη αναµενόµενα, µε βάση τις αρχικές υποθέσεις, ευρήµατα; Ποια είναι η συνεισφορά των συγγραφέων στην καλύτερη κατανόηση του θέµατος που µελέτησαν; Προσφέρουν προτάσεις πρακτικής αξιοποίησης των ευρηµάτων και µελλοντικές προεκτάσεις για περαιτέρω έρευνα; Βιβλιογραφία Θα αναρωτηθεί κάποιος, τι είδους πληροφορίες µπορεί να πάρουµε από τη Βιβλιογραφία που επισυνάπτεται στο τέλος ενός άρθρου; Κι όµως, η Βιβλιογραφία έχει χρησιµότητα πέραν του (αυτονόητου) εντοπισµού βιβλιογραφικών πηγών που ενδιαφέρουν τον αναγνώστη. Ένα γρήγορο «ξεφύλλισµα» της Βιβλιογραφίας µας δίνει µια πρώτη εικόνα για την έρευνα. Για παράδειγµα, σε ποιο συµπέρασµα θα κατέληγε ο αναγνώστης για ένα άρθροβιβλιογραφική ανασκόπηση, εάν διαπίστωνε ότι η πιο πρόσφατη παραποµπή έχει δηµοσιευθεί πριν από 7-8 χρόνια; Προφανώς, το άρθρο αυτό δεν είναι επαρκώς ενηµερωµένο (ή το επιστηµονικό ενδιαφέρον γύρω από το υπό µελέτη θέµα έχει ατονήσει). Τι είδους βιβλιογραφικές πηγές χρησιµοποιήθηκαν; Μήπως υπάρχουν περισσότερα Εγχειρίδια (Handbooks) ή κεφάλαια βιβλίων, παρά άρθρα επιστηµονικών περιοδικών; Τότε ίσως οι γνώσεις του συγγραφέα να έχουν αποκτηθεί κυρίως µε έµµεσο τρόπο, από ανασκοπήσεις και θεωρητικά άρθρα, και όχι τόσο απευθείας από τις ίδιες τις ερευνητικές δηµοσιεύσεις. Η γλώσσα των βιβλιογραφικών αναφορών ενέχει κάποιες επιπλέον ενδείξεις. Άρθρο χωρίς ελληνόφωνη βιβλιογραφία ίσως να σηµαίνει ότι το υπό µελέτη θέµα δεν έχει τεθεί προηγουµένως στη χώρα µας και, άρα, η δυνατότητα γενίκευσης των πορισµάτων στην ελληνική πραγµατικότητα µένει να διερευνηθεί. Η γλώσσα των βιβλιογραφικών πηγών συχνά δηλώνει αντίστοιχες «σχολές» εντός της Κοινωνικής Ψυχολογίας (π.χ., η γαλλική Κοινωνική Ψυχολογία είναι αρκετά διαφορετική από την αγγλοσαξωνική, από πολλές απόψεις). Ακόµα και τον συγγραφέα ενός άρθρου µπορεί καµιά φορά να µαντέψει κανείς από τη Βιβλιογραφία: συνήθως είναι αυτός που το όνοµά του εµφανίζεται µε τη µεγαλύτερη συχνότητα στις παραποµπές! Επιγραµµατικά, τα ερωτήµατα που τίθενται στην ενότητα της Βιβλιογραφίας έχουν περίπου ως εξής: Έχει καλύψει ο συγγραφέας επαρκώς το θέµα του; Προσφέρει πρόσφατες, ενηµερωµένες πηγές ή/και κλασικές παραποµπές; Υπενθυµίζεται ότι ο κατάλογος της Βιβλιογραφίας δεν είναι ενδεικτικός, αλλά περιλαµβάνει µόνο τις πηγές, οι οποίες αναφέρονται στο κείµενο του άρθρου και, άρα, αξιοποιήθηκαν για τη συγγραφή του. Παραλλαγές σε ένα θέµα Μέχρι αυτό το σηµείο υποθέσαµε, για χάρη της απλότητας, ότι κάθε δηµοσίευση α- ντιστοιχεί σε µία µόνο ερευνητική µελέτη. Όµως δεν είναι λίγες οι φορές που στο ίδιο άρθρο συνοψίζονται τα αποτελέσµατα περισσότερων από µίας, συνήθως 2-3 διαδοχικών ερευνών πάνω στο ίδιο ή σε συναφές αντικείµενο. Τέτοιες δηµοσιεύσεις, µάλιστα, παρουσιάζουν αυ- 7

8 ξηµένο θεωρητικό και χρηστικό ενδιαφέρον, εφόσον οι συγγραφείς έχουν τη δυνατότητα να απαντήσουν σε πιο γενικές υποθέσεις, ενώ οι αναγνώστες βρίσκουν περισσότερες και πιο συστηµατικά οργανωµένες πληροφορίες για το θέµα που τους ενδιαφέρει. Στις παραπάνω περιπτώσεις, η διάρθρωση της εργασίας µπορεί να διαφέρει ελαφρώς από την κλασική δοµή που περιγράψαµε, δηλ. Εισαγωγή, Μέθοδος, Αποτελέσµατα, Συζήτηση. Ενδέχεται οι συγγραφείς να διατηρήσουν σταθερή την εσωτερική οργάνωση κάθε επιµέρους έρευνας και να προσθέσουν, επιπλέον, µία γενική εισαγωγή και µία γενική συζήτηση στην αρχή και στο τέλος του κειµένου, αντίστοιχα. Με αυτό τον τρόπο έχουν τη δυνατότητα να καταδείξουν τον ίδιο το λόγο συνύπαρξης περισσότερων από µίας ερευνών στο ίδιο άρθρο, να θέσουν ευρύτερους προβληµατισµούς και να καταλήξουν σε πιο σφαιρικά συµπεράσµατα, µε πιο στέρεες ίσως θεωρητικές και πρακτικές προεκτάσεις. Στις πιο αυστηρές προδιαγραφές για την αποδοχή ενός άρθρου προς δηµοσίευση περιλαµβάνονται οι περιορισµοί αναφορικά µε την έκταση του κειµένου 8. Εποµένως, οι συγγραφείς µπορεί να κρίνουν σκόπιµο να συµπτύξουν τα Αποτελέσµατα και τη Συζήτηση σε µία ενότητα, παραθέτοντας πιθανές ερµηνείες για τα βασικά ευρήµατα αµέσως µετά την παρουσίαση των στατιστικών αναλύσεων. Αντίστοιχο θύµα «δίαιτας» µπορεί να πέσει η Μέθοδος, όπου π.χ. οι επιµέρους ενότητες, Μέσα Συλλογής εδοµένων και ιαδικασία, µπορούν σχετικά εύκολα να αποτελέσουν ενιαίο κείµενο, ως Μέσα και ιαδικασία Συλλογής εδοµένων. Ακόµα, η ύπαρξη γενικής εισαγωγής δίνει τη δυνατότητα περιορισµού της αντίστοιχης ενότητας σε κάθε µεµονωµένη έρευνα, όπου πλέον αναφέρονται κατευθείαν οι συγκεκριµένοι επιµέρους στόχοι χωρίς εκτενή βιβλιογραφική ανασκόπηση. Πάντως, επισηµαίνεται ότι κάθε απόπειρα συντόµευσης του κειµένου δεν πρέπει να αποβαίνει σε βάρος της ακρίβειας των πληροφοριών και, κυρίως, της τεκµηρίωσης όλων εκείνων των σηµείων που αποτελούν κριτήρια της επιστηµονικής επάρκειας µιας ερευνητικής µελέτης. Εύκολα συνάγεται ότι ο πιο πρόσφορος τρόπος για µια πρώτη προσέγγιση παρόµοιων άρθρων είναι η ανάγνωση (εκτός από τον τίτλο και την περίληψη) της Γενικής Συζήτησης και, δευτερευόντως, της Γενικής Εισαγωγής (ειδικά των τελευταίων παραγράφων της). Από τις πληροφορίες που θα εντοπίσει εκεί, ο αναγνώστης θα αποφασίσει κατά πόσο τον αφορά η ενδελεχής µελέτη κάθε επιµέρους έρευνας που περιλαµβάνεται στη δηµοσίευση. Μια άλλη παραλλαγή ερευνητικής µελέτης, µε αυξανόµενο µερίδιο δηµοσιεύσεων τα τελευταία χρόνια, είναι η µετα-ανάλυση. Όπως υπονοεί ο τίτλος της, πρόκειται για ένα σύνολο µεθόδων και στατιστικών τεχνικών µε τις οποίες είναι δυνατή η επεξεργασία των αποτελεσµάτων από πολλές µεµονωµένες έρευνες που έχουν κατά καιρούς διεξαχθεί πάνω σε ένα θέµα, περίπου µε τον ίδιο(;) τρόπο που µία έρευνα επεξεργάζεται τα δεδοµένα από έναν α- ριθµό συµµετεχόντων. Γίνεται αµέσως φανερό ότι ένα τέτοιο εγχείρηµα προσκρούει σε πολλά και δυσεπίλυτα προβλήµατα, όπως η ανοµοιογένεια των ψυχοµετρικών µέσων και των κλιµάκων µέτρησης, η συγκρισιµότητα των δειγµάτων και η διαφορετική ερµηνεία των ευρηµάτων, ανάλογα µε το χρόνο και τις συνθήκες διεξαγωγής κάθε έρευνας, για να αναφέρου- µε µόνο µερικά. 8 Μια από τις µεγαλύτερες δυσκολίες που αντιµετωπίζουν οι συγγραφείς αυτού του κεφαλαίου όταν εργάζονται µε τους φοιτητές τους, είναι να τους εξηγήσουν µε πειστικό τρόπο ότι µια επιστηµονική µελέτη δεν ξεπερνά συνήθως τις σελίδες µε διπλό διάστιχο, µαζί µε τη βιβλιογραφία, τους πίνακες και τα σχήµατα. Το ότι ένας συγγραφέας έχει να παρουσιάσει αυξηµένο όγκο δεδοµένων δεν δικαιολογεί σε καµία περίπτωση την παραχώρηση περισσότερου χώρου για το άρθρο του στις σελίδες ενός περιοδικού. Αντίστοιχοι περιορισµοί ισχύουν και για άλλους τρόπους παρουσίασης µίας επιστη- µονικής έρευνας, όπως π.χ. στα συνέδρια, όπου ο µέσος διαθέσιµος χρόνος για κάθε οµιλητή δεν υπερβαίνει τα 15 λεπτά της ώρας. 8

9 H λεπτοµερής περιγραφή των τεχνικών της µετα-ανάλυσης βρίσκεται πέραν των στόχων του παρόντος κεφαλαίου. Αυτό που ενδιαφέρει τον σύντοµο χρηστικό οδηγό µας, είναι ότι η δοµή ενός τέτοιου άρθρου δεν αποκλίνει ιδιαιτέρως από την ήδη γνωστή και καθιερω- µένη διαδοχή των ενοτήτων που περιγράψαµε ήδη παραπάνω. ιαφέρει όµως το περιεχόµενο, κυρίως της Μεθόδου (όπου το «δείγµα» συνιστούν πλέον οι έρευνες που επιχειρείται να αναλυθούν) και των Αποτελεσµάτων (όπου χρησιµοποιούνται στατιστικοί δείκτες µε τους οποίους το ευρύτερο κοινό είναι ίσως λιγότερο εξοικειωµένο) 9. Εννοείται ότι τα συµπεράσµατα που προκύπτουν από τέτοιας έκτασης µελέτες, παρά τις µεθοδολογικές δυσκολίες που µετριάζουν τη φιλοδοξία γενίκευσης των ευρηµάτων, είναι µεγάλης σπουδαιότητας καθώς αναδεικνύουν γενικότερες τάσεις και παρέχουν πολύτιµες πληροφορίες όχι µόνο για το αντικείµενο των ερευνών καθεαυτό, αλλά και για σηµαντικά ζητήµατα µεθοδολογίας, όπως π.χ. η µεροληψία των ερευνητών ή η αξιοπιστία των µετρήσεων. Εποµένως, η αναζήτηση και σχολαστική µελέτη τους προτείνεται ανεπιφύλακτα. Αντί επιλόγου Τι προκύπτει, λοιπόν, από την περιπλάνησή µας στους δαιδαλώδεις διαδρόµους της επιστηµονικής έρευνας; (για να θέσουµε εις εαυτούς τα κριτήρια ανάγνωσης που απευθύναµε προς άλλους ερευνητές.) Ο οδηγός αυτός δεν είναι, βέβαια, ερευνητικός αλλά πραγµατεύεται τον τρόπο ανάγνωσης µιας ερευνητικής µελέτης. Παρουσιάζοντας τη δοµή µιας τυπικής δη- µοσίευσης σε επιστηµονικό περιοδικό και αντλώντας παραδείγµατα από τα ερευνητικά πεδία της Κοινωνικής Ψυχολογίας, προσπαθήσαµε να εντοπίσουµε σε ποια σηµεία θα πρέπει ο α- ναγνώστης να δίνει έµφαση, µε ποιο τρόπο να προσεγγίζει εν γένει µια εµπειρική µελέτη, α- νάλογα µε τους στόχους, τα εφόδια, την προηγούµενη εξοικείωση και τις επιδιώξεις του. Θα συµφωνήσουµε µε τον Bem (2003), ο οποίος µε γλαφυρό τρόπο παροµοιάζει τη δοµή ενός ερευνητικού άρθρου µε το σχήµα της κλεψύδρας: ξεκινά µε γενικές διατυπώσεις, εστιάζεται προοδευτικά σε συγκεκριµένα θέµατα µεθοδολογίας και µετρήσεων και στη συνέχεια ξεδιπλώνεται εκ νέου, για να καταλήξει σε συµπεράσµατα ευρύτερου ενδιαφέροντος και προοπτικής. Οι Jordan και Zanna (1999) παραλληλίζουν την ερευνητική αναφορά µε τη διήγηση µιας ιστορίας, η οποία ξετυλίγεται πάντα σε δύο επίπεδα: την περιγραφή των γεγονότων που συνέβησαν και την εξήγηση του γιατί συνέβησαν. Χωρίς προτεινόµενες ερµηνείες, τα δεδοµένα παραµένουν απλές διαδοχές παρατηρήσεων άνευ σκοπιµότητας και εσωτερικής συνοχής. Από το άλλο µέρος, δίχως στέρεη και µεθοδική καταγραφή των δεδοµένων, οι ό- ποιες απόπειρες ερµηνείας τους είναι µετέωρες και κινδυνεύουν να καταλήξουν να ενισχύουν άρρητες «επιστηµονικές» θεωρίες και στερεότυπα της τρέχουσας ιδεολογίας. Είναι γεγονός ότι οι κοινωνικοί ψυχολόγοι δεν δηµοσιεύουν τις έρευνές τους απλώς και µόνο για να κοινοποιήσουν τη γνώση που αποκόµισαν. Πέρα από την πληροφόρηση, σκοπός τους είναι να πείσουν τον αναγνώστη ότι οι ιδέες τους είναι σωστές και οι προτεινό- µενες ερµηνείες τους χρήσιµες (Sternberg, 1995). Στην άλλη όχθη, ο αναγνώστης στέκεται µε αναπόφευκτα κριτική διάθεση απέναντι σε αυτή τη διαρκώς αυξανόµενη ερευνητική παραγωγή, προσπαθώντας να αποδελτιώσει ό,τι τον ενδιαφέρει περισσότερο και συγχρόνως είναι µεθοδολογικά έγκυρο και πρακτικά χρήσιµο. Μια εµπειρική µελέτη µπορεί να κινητοποιήσει τον αναγνώστη µε πολλούς τρόπους: 9 Ένα παράδειγµα εφαρµογής των µετα-αναλυτικών τεχνικών στην Κοινωνική Ψυχολογία προσφέρουν οι Richard, Bond και Stokes-Zoota (2003), οι οποίοι επιχειρούν να συνοψίσουν, ούτε λίγο ούτε πολύ, τα αποτελέσµατα κοινωνιοψυχολογικών ερευνών που διεξήχθησαν σε διάρκεια 100 χρόνων, περιλαµβάνοντας αναφορές σε 322 µετα-αναλύσεις κοινωνιοψυχολογικών φαινοµένων! 9

10 κατευθύνει τη µελλοντική έρευνα προς τον έλεγχο νέων υποθέσεων, πυροδοτεί µια σειρά ε- φαρµογών που δοκιµάζουν στην πράξη τα όρια των ερευνητικών πορισµάτων, ενδεχοµένως σε νέα πλαίσια και µε τροποποιήσεις στον αρχικό σχεδιασµό που οι ερευνητές δεν είχαν αρχικά φανταστεί. Αν τα παραπάνω ακούγονται γοητευτικά, οι συγγραφείς αυτού του οδηγού αποδέχονται ευχαρίστως τη θετική προκατάληψη που τους διακατέχει απέναντι στη διαδικασία παραγωγής και διάδοσης της επιστηµονικής γνώσης, µε όλες τις αδυναµίες και τους περιορισµούς που αναµφισβήτητα µπορεί να της προσάψει κανείς. Καλωσορίσατε στο θαυµαστό κόσµο της κοινωνιοψυχολογικής έρευνας! Βιβλιογραφία American Psychological Association (2001). Publication manual. Washington, DC: APA. American Psychological Association (2005). Summary report of division journal operations, American Psychologist, 60(5), Bem, D. J. (2003). Writing the empirical journal article. In J. M. Darley, M. P. Zanna, & H. L. Roediger III (Eds.). (2003). The compleat academic: A practical guide for the beginning social scientist (2 nd ed., pp ). Washington, DC: APA. Cohen, J. (1990). Things I have learned (so far). American Psychologist, 45, Cone, J. D., & Foster, S. L. (1993). Dissertations and theses from start to finish: Psychology and related fields. Washington, DC: APA. Jordan, C. H., & Zanna, M. P. (1999). How to read a journal article in Social Psychology. In R. F. Baumeister (Ed.), The self in Social Psychology (pp ). Philadelphia, PA: Psychology Press. Κοµίλη, Α. (1989). Βασικές αρχές και µέθοδοι επιστηµονικής έρευνας στην Ψυχολογία. Αθήνα: Οδυσσέας. Μπαµπινιώτης, Γ. (1991). Γλωσσολογία και λογοτεχνία. Από την τεχνική στην τέχνη του λόγου. Αθήνα: Ελληνικά Γράµµατα. Παρασκευόπουλος, Ι. Ν. (1993). Συγγραφή της ερευνητικής µελέτης. Στο Ι. Ν. Παρασκευόπουλος, Μεθοδολογία επιστηµονικής έρευνας (Τόµ. 2, σελ ). Αθήνα: Αυτοέκδοση. Richard, F. D., Bond, C. F., Jr., & Stokes-Zoota, J. J. (2003). One hundred years of Social Psychology quantitatively described. Review of General Psychology, 7(4), Sternberg, R. J. (1995). The psychologist s companion: A guide to scientific writing for students and researchers (3 rd ed.). Cambridge: Cambridge University Press. Sternberg, R. J. (2005). Reviewing scientific works in psychology. Washington, DC: APA. Strunk, W., Jr., White, E. B., & Angell, R. (1999). The elements of style (4 th ed.). Boston, MA: Allyn & Bacon. 10

Ερευνητική διαδικασία και συγγραφή διατριβής: Μεθοδολογικές παρατηρήσεις ρ. Ηλίας Μαυροειδής Σ.Ε.Π., Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Τα στάδια της ερευνητικής διαδικασίας Τα βασικά στάδια για την εκπόνηση

Διαβάστε περισσότερα

«Μην πυροβολείτε την πτυχιακή εργασία!» ένας πρακτικός(;) αντι-οδηγός(;;) για φοιτητές Ψυχολογίας

«Μην πυροβολείτε την πτυχιακή εργασία!» ένας πρακτικός(;) αντι-οδηγός(;;) για φοιτητές Ψυχολογίας «Μην πυροβολείτε την πτυχιακή εργασία!» ένας πρακτικός(;) αντι-οδηγός(;;) για φοιτητές Ψυχολογίας Βασίλης Παυλόπουλος Τομέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας Φοιτητών,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕ -9900 3 η Εισήγηση

ΜΕ -9900 3 η Εισήγηση ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΜΕ9900 ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Έρευνα και Συγγραφή Βασιλική Ζήση, PhD

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕ - 9900 ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ

ΜΕ - 9900 ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΜΕ9900 ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Έρευνα και Συγγραφή Λέκτορας Διάλεξη

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία έρευνας και στατιστική

Μεθοδολογία έρευνας και στατιστική Μεθοδολογία έρευνας και στατιστική Μέσα ελέγχου θεωρητικών υποθέσεων στην ψυχολογία Άννα Μαντόγλου Επιλογή ερευνητικού αντικειμένου Χρηστικότητα ή κοινωνική αξία Συγκρουσιακό: εκφέρονται διαφορετικά επιχειρήματα

Διαβάστε περισσότερα

Η ερευνητική διαδικασία: Προετοιμασία ερευνητικής πρότασης

Η ερευνητική διαδικασία: Προετοιμασία ερευνητικής πρότασης Η ερευνητική διαδικασία: Προετοιμασία ερευνητικής πρότασης και συγγραφή ερευνητικής έκθεσης / διατριβής. Δρ. Ηλίας Μαυροειδής Σ.Ε.Π.,., Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Τα στάδια της ερευνητικής διαδικασίας

Διαβάστε περισσότερα

Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας. Δρ. Ιωάννης Γκιόσος

Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας. Δρ. Ιωάννης Γκιόσος Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας Δρ. Ιωάννης Γκιόσος Γιατί κάνουμε ανασκόπηση στη βιβλιογραφία; 1. Γιαναπροσδιορίσουμεκενάστηνέρευνατου γνωστικού μας αντικειμένου 2. Για να εντοπίσουμε νέες τάσεις στην έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας

Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας A. Montgomery Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας Καρολίνα Δουλουγέρη, ΜSc Υποψ. Διαδάκτωρ Σήμερα Αναζήτηση βιβλιογραφίας Επιλογή μεθοδολογίας Ερευνητικός σχεδιασμός Εγκυρότητα και αξιοπιστία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ιαπολιτισµική κοινωνική ψυχολογία Στόχος µαθήµατος: η κατάδειξη του ρόλου που παίζει ο πολιτισµός στις κοινονικο-ψυχολογικές διαδικασίες.

ιαπολιτισµική κοινωνική ψυχολογία Στόχος µαθήµατος: η κατάδειξη του ρόλου που παίζει ο πολιτισµός στις κοινονικο-ψυχολογικές διαδικασίες. ιαπολιτισµική κοινωνική ψυχολογία Στόχος µαθήµατος: η κατάδειξη του ρόλου που παίζει ο πολιτισµός στις κοινονικο-ψυχολογικές διαδικασίες. Αξιολόγηση µαθήµατος: γραπτές εξετάσεις. ιαπολιτισµική κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ» Μάθημα 1 «Μία πρώτη γνωριμία με την εκπαιδευτική έρευνα»

«ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ» Μάθημα 1 «Μία πρώτη γνωριμία με την εκπαιδευτική έρευνα» «ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ» Μάθημα 1 «Μία πρώτη γνωριμία με την εκπαιδευτική έρευνα» Τα θέματά μας Γιατί «μεθοδολογία εκπαιδευτικής έρευνας» για εσάς; Ποιους τομείς είναι δυνατόν

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Από την κοινωνιοψυχολογική έρευνα στη συγγραφή: Κατάλογος 15+1 σηµείων 1. Προετοιµασία

Από την κοινωνιοψυχολογική έρευνα στη συγγραφή: Κατάλογος 15+1 σηµείων 1. Προετοιµασία Από την κοινωνιοψυχολογική έρευνα στη συγγραφή: Κατάλογος 15+1 σηµείων 1 Βασίλης Γ. Παυλόπουλος, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Παναγιώτης Σ. Κορδούτης, Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

Ορισµένοι ερευνητές υποστηρίζουν ότι χρειαζόµαστε µίνιµουµ 30 περιπτώσεις για να προβούµε σε κάποιας µορφής ανάλυσης των δεδοµένων.

Ορισµένοι ερευνητές υποστηρίζουν ότι χρειαζόµαστε µίνιµουµ 30 περιπτώσεις για να προβούµε σε κάποιας µορφής ανάλυσης των δεδοµένων. ειγµατοληψία Καθώς δεν είναι εφικτό να παίρνουµε δεδοµένα από ολόκληρο τον πληθυσµό που µας ενδιαφέρει, διαλέγουµε µια µικρότερη οµάδα που θεωρούµε ότι είναι αντιπροσωπευτική ολόκληρου του πληθυσµού. Τέσσερις

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία Φιλιοπούλου. Η ταυτότητα της έρευνας

Μαρία Φιλιοπούλου. Η ταυτότητα της έρευνας Στοιχεία για τον σχεδιασµό και την υλοποίηση της έρευνας «Ανίχνευση των Εκπαιδευτικών & Επιµορφωτικών Αναγκών των Συνδικαλιστικών Στελεχών που εκπροσωπούν Εργαζόµενους στο ηµόσιο» Μαρία Φιλιοπούλου Η ταυτότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ. Ι. Δημόπουλος, Καθηγητής, Τμήμα Διοίκησης Μονάδων Υγείας και Πρόνοιας -ΤΕΙ Καλαμάτας

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ. Ι. Δημόπουλος, Καθηγητής, Τμήμα Διοίκησης Μονάδων Υγείας και Πρόνοιας -ΤΕΙ Καλαμάτας ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ Ι. Δημόπουλος, Καθηγητής, Τμήμα Διοίκησης Μονάδων Υγείας και Πρόνοιας -ΤΕΙ Καλαμάτας Κάποιοι ορισμοί Επιστημονική εργασία είναι η παραγωγή και επεξεργασία πληροφοριών που περιγράφουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΑΣΦΑΛΙΣΗ ΑΔΕΙΑΣ ΓΙΑ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΕ ΔΗΜΟΣΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ

ΕΞΑΣΦΑΛΙΣΗ ΑΔΕΙΑΣ ΓΙΑ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΕ ΔΗΜΟΣΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΕΞΑΣΦΑΛΙΣΗ ΑΔΕΙΑΣ ΓΙΑ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΕ ΔΗΜΟΣΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ Η εξασφάλιση άδειας από το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισµού (ΥΠΠ) είναι απαραίτητη για τη διεξαγωγή έρευνας σε δηµόσια σχολεία οποιασδήποτε βαθµίδας.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Έρευνα και Συγγραφή

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Έρευνα και Συγγραφή ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΜΕ9900 ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Έρευνα και Συγγραφή Διάλεξη 7η Αναζήτηση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗΣ/ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗΣ/ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗΣ/ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 Σύμφωνα με τη διεθνώς επικρατούσα ακαδημαϊκή πρακτική, παρατίθενται οι παρακάτω συνοπτικές οδηγίες για τη συγγραφή πτυχιακής ή διπλωματικής

Διαβάστε περισσότερα

Τυπικές προϋποθέσεις απόκτησης μεταπτυχιακού τίτλου εξειδίκευσης

Τυπικές προϋποθέσεις απόκτησης μεταπτυχιακού τίτλου εξειδίκευσης Εκπονώ διπλωματική ερευνητική εργασία στην εξ αποστάσεως εκπαίδευση: αυτό είναι εκπαιδευτική έρευνα; κι αν ναι, τι έρευνα είναι; Αντώνης Λιοναράκης 7-8 Ιουνίου 2008 Τυπικές προϋποθέσεις απόκτησης μεταπτυχιακού

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ & ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ "ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ & ΕΛΕΓΚΤΙΚΗ" ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Κοζάνη, 2015 Πίνακας περιεχομένων 1) ΓΕΝΙΚΑ ΠΕΡΙ ΕΡΓΑΣΙΩΝ....

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ (Meta-Analysis)

ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ (Meta-Analysis) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 23 ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ (Meta-Analysis) ΕΙΣΑΓΩΓΗ Έχοντας παρουσιάσει τις βασικές έννοιες των ελέγχων υποθέσεων, θα ήταν, ίσως, χρήσιμο να αναφερθούμε σε μια άλλη περιοχή στατιστικής συμπερασματολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού 1 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ Μέτρο 2.2 Αναµόρφωση Προγραµµάτων Προπτυχιακών Σπουδών ιεύρυνση Τριτοβάθµιας Κατ. Πράξης 2.2.2.α Αναµόρφωση Προγραµµάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΤΣΕΛΙΟΥ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΤΣΕΛΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΤΣΕΛΙΟΥ Εξάμηνο σπουδών: Γ και Δ (3Ω/Υ) Ώρες και αίθουσα διδασκαλίας: Αμφιθέατρο

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε νέα ακαδημαϊκή χρονιά, ενδέχεται να γίνονται αλλαγές / τροποποιήσεις στα παρακάτω από τη διδάσκουσα.

Κάθε νέα ακαδημαϊκή χρονιά, ενδέχεται να γίνονται αλλαγές / τροποποιήσεις στα παρακάτω από τη διδάσκουσα. Τίτλος μαθήματος: Μεθοδολογία Έρευνας Κωδικός μαθήματος: ΒΠ0800 (3Ω/Υ) Διδάσκουσα: Ελευθερία Τσέλιου Ηλεκτρονική διεύθυνση για επικοινωνία: tseliou@uth.gr Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο σπουδών:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Έρευνα και Συγγραφή

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Έρευνα και Συγγραφή ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΜΕ9900 ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Έρευνα και Συγγραφή Λέκτορας Διάλεξη

Διαβάστε περισσότερα

Β06Σ03 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ

Β06Σ03 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Β06Σ03 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Ενότητα 2: Επαγωγική-περιγραφική στατιστική, παραµετρικές

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Έρευνα: Μέθοδοι Συλλογής και Ανάλυσης εδομένων. Επιμέλεια: Άγγελος Μάρκος, Λέκτορας ΠΤ Ε, ΠΘ

Εκπαιδευτική Έρευνα: Μέθοδοι Συλλογής και Ανάλυσης εδομένων. Επιμέλεια: Άγγελος Μάρκος, Λέκτορας ΠΤ Ε, ΠΘ Εκπαιδευτική Έρευνα: Μέθοδοι Συλλογής και Ανάλυσης εδομένων Επιμέλεια: Άγγελος Μάρκος, Λέκτορας ΠΤ Ε, ΠΘ Περιεχόμενο μαθήματος (γενικά) Μέρος Ι: Εισαγωγή στην Εκπαιδευτική Έρευνα Μέρος ΙΙ: Ποσοτικές Προσεγγίσεις

Διαβάστε περισσότερα

Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο

Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο Βασίλης Παυλόπουλος Τομέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών Ανακοίνωση στο 7 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας, Λευκωσία,

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές Έρευνας. Εισήγηση 10 η Κατασκευή Ερωτηματολογίων

Τεχνικές Έρευνας. Εισήγηση 10 η Κατασκευή Ερωτηματολογίων Τεχνικές Έρευνας Ε. Ζέτου Ε εξάμηνο 2010-2011 Εισήγηση 10 η Κατασκευή Ερωτηματολογίων ΣΚΟΠΟΣ Η συγκεκριμένη εισήγηση έχει σαν σκοπό να δώσει τις απαραίτητες γνώσεις στο/στη φοιτητή/τρια για τον τρόπο διεξαγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση

Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση Tο φαινόμενο της ανάγνωσης προσεγγίζεται ως ολική διαδικασία, δηλαδή ως λεξιλόγιο, ως προφορική έκφραση και ως κατανόηση. ημήτρης Γουλής Πρώτη Πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ Διάλεξη 1 Τίτλος Στόχος και Περιεχόμενα Λέξεις-Κλειδιά

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ Διάλεξη 1 Τίτλος Στόχος και Περιεχόμενα Λέξεις-Κλειδιά ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΠΕΑΕΚ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ & ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ Αναμόρφωση Προγράμματος Προπτυχιακών Σπουδών του Τ.Ε.Φ.Α.Α. Π.Θ. - Αυτεπιστασία ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ Συγχρηματοδότηση Ευρωπαϊκό Κοινωνικό

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάριο ΕΚΠ65 ιπλωματικές Εργασίες Αθήνα, 11 Οκτωβρίου 2009

Σεμινάριο ΕΚΠ65 ιπλωματικές Εργασίες Αθήνα, 11 Οκτωβρίου 2009 Με δείγματα ευκολίας δεν γίνεται έρευνα: Η επιλογή των υποκειμένων της έρευνας Βιβή Βασάλα ΣΕΠ στο ΕΑΠ Ερωτήματα Πώς προσδιορίζονται τα όρια του ερευνητικού πληθυσμού; ; Ποιος είναι ο τρόπος-μέθοδος επιλογής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Οδηγός Εκπόνησης Διπλωματικής Εργασίας ΣΠΑΡΤΗ 2010-11 Περιεχόμενα 1.ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ Της ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. Μάθημα: Χρήση Νέων Τεχνολογιών στην Κοινωνική Έρευνα. Παραδείγματα Εφαρμογών [Σεμινάριο]

ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. Μάθημα: Χρήση Νέων Τεχνολογιών στην Κοινωνική Έρευνα. Παραδείγματα Εφαρμογών [Σεμινάριο] ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Μάθημα: Χρήση Νέων Τεχνολογιών στην Κοινωνική Έρευνα. Παραδείγματα Εφαρμογών [Σεμινάριο] Διδάσκων: Ευστράτιος Παπάνης - Αντικείμενο του μαθήματος Ο κύριος σκοπός του μαθήματος είναι η

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακες Εισροών-Εκροών της Ελληνικής Οικονοµίας για τον Τουρισµό. Σύνοψη Μελέτης

Πίνακες Εισροών-Εκροών της Ελληνικής Οικονοµίας για τον Τουρισµό. Σύνοψη Μελέτης Πίνακες Εισροών-Εκροών της Ελληνικής Οικονοµίας για τον Τουρισµό Σύνοψη Μελέτης Η παρούσα µελέτη των Πινάκων Εισροών-Εκροών µε επίκεντρο τους τοµείς τουρισµού του έτους 1992 εκπονήθηκε µε χρηµατοδότηση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ

ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ Αστική Μη Κερδοσκοπική Εταιρεία- ISO 9001 Σαπφούς 3, 81100 Μυτιλήνη (1ος Όροφος) 2251054739 (09:00-14:30) academy@aigaion.org civilacademy.ucoz.org «ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΤΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΤΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΤΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Βασικά Χαρακτηριστικά Η έρευνα για την εκπόνηση της πτυχιακής εργασίας πρέπει να έχει κάποια βασικά χαρακτηριστικά και να εκπληρώνει τις ακόλουθες προϋποθέσεις.

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία έρευνας ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΙΔΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΚΟΠΟΣ/ΕΙΔΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Μεθοδολογία έρευνας ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΙΔΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΚΟΠΟΣ/ΕΙΔΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Μεθοδολογία έρευνας ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΙΔΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΚΟΠΟΣ/ΕΙΔΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Μεθοδολογία έρευνας Η ερευνητική διαδικασία έχει ως αφορμή ένα προβληματισμό και προσπαθεί να απαντήσει σε ένα ερευνητικό ερώτημα.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ Μία από τις πιο σηµαντικές διαδικασίες που χαρακτηρίζουν τη συγγραφή και δηµοσίευση µιας ερευνητικής εργασίας, είναι η αξιολόγησή της από έµπειρους επιστήµονες του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών στην Οργάνωση & Διοίκηση Αθλητικών Οργανισμών & Επιχειρήσεων

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών στην Οργάνωση & Διοίκηση Αθλητικών Οργανισμών & Επιχειρήσεων ΤΜΗΜΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών στην Οργάνωση & Διοίκηση Αθλητικών Οργανισμών & Επιχειρήσεων Οδηγός Συγγραφής Πρότασης Μεταπτυχιακών Διπλωματικών

Διαβάστε περισσότερα

Η οικολογία μάθησης για τους υπολογιστές ΙII: Η δική σας οικολογία μάθησης

Η οικολογία μάθησης για τους υπολογιστές ΙII: Η δική σας οικολογία μάθησης Η οικολογία μάθησης για τους υπολογιστές ΙII: Η δική σας οικολογία μάθησης Παλαιγεωργίου Γιώργος Τμήμα Μηχανικών Η/Υ, Τηλεπικοινωνιών και Δικτύων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Ιανουάριος 2011 Ψυχομετρία Η κατασκευή

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΕΣ

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΕΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΕΣ Κάθε αναφορά απόψεις που προέρχεται από εξωτερικές πηγές -βιβλία, περιοδικά, ηλεκτρονικά αρχεία, πρέπει να επισημαίνεται, τόσο μέσα στο κείμενο όσο και στη βιβλιογραφία,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ-ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ- Ε ΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ-ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ- Ε ΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ-ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ- Ε ΟΜΕΝΩΝ Είδη Βιβλιογραφίας Αξιολόγηση Βιβλιογραφίας Αναζήτηση Βιβλιογραφίας Χρήση Βιβλιογραφίας 1 ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ Η ανασκόπηση της βιβλιογραφίας (literature

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ σ. 2 Α. ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ Ε ΟΜΕΝΩΝ 2

ΕΙΣΑΓΩΓΗ σ. 2 Α. ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ Ε ΟΜΕΝΩΝ 2 1 Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α ΕΙΣΑΓΩΓΗ σ. 2 Α. ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ Ε ΟΜΕΝΩΝ 2 Β. ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑ 1. Γενικά Έννοιες.. 2 2. Πρακτικός Οδηγός Ανάλυσης εδοµένων.. 4 α. Οδηγός Λύσεων στο πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

Το µάθηµα Ηλεκτρονική ηµοσίευση

Το µάθηµα Ηλεκτρονική ηµοσίευση Τµήµα Αρχειονοµίας Βιβλιοθηκονοµίας Ιόνιο Πανεπιστήµιο Το µάθηµα Ηλεκτρονική ηµοσίευση Σαράντος Καπιδάκης Επικοινωνία Σαράντος Καπιδάκης Εργαστήριο Ψηφιακών Βιβλιοθηκών και Ηλεκτρονικής ηµοσίευσης sarantos@ionio.gr

Διαβάστε περισσότερα

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας Τομέας Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης Δώρα Μαρκάτου, επίκ. Καθηγήτρια Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Τομέας Έρευνας ΚΕΘΕΑ Η ποιοτική έρευνα επιχειρεί να περιγράψει, αναλύσει, κατανοήσει, ερμηνεύσει κοινωνικά φαινόμενα, έννοιες ή συμπεριφορές επιχειρεί να απαντήσει το γιατί

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας

Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας Σημερα και την επόμενη βδομάδα Η ερευνητική διαδικασία Επαγωγικός και παραγωγικός συλλογισμός Είδη ερευνητικών ερωτημάτων Ερευνητικές υποθέσεις Βασικές ερευνητικές

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητικές Εργασίες

Ερευνητικές Εργασίες Ερευνητικές Εργασίες 1. Οδηγίες μεθοδολογίας της έρευνας, συλλογής δεδομένων και εξαγωγής συμπερασμάτων. 2. Συγγραφή της ερευνητικής εργασίας. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Η ΜΕΘΟΔΟΣ PROJECT Επιλογή

Διαβάστε περισσότερα

Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σε αυτό το τεύχος σας προτείνουµε µερικά ενδιαφέροντα βιβλία που αφορούν βασικές αρχές της Συµβουλευτικής.

Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σε αυτό το τεύχος σας προτείνουµε µερικά ενδιαφέροντα βιβλία που αφορούν βασικές αρχές της Συµβουλευτικής. Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σε αυτό το τεύχος σας προτείνουµε µερικά ενδιαφέροντα βιβλία που αφορούν βασικές αρχές της Συµβουλευτικής. Arist Von Schlippe, Jochen Schweitzer επιµέλεια: Βιργινία Ιωαννίδου µετάφραση:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ»

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ» ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Α. ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΙΚΤΗ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΣΥΓΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΒΟΗΘΗΜΑΤΩΝ

ΑΝΟΙΚΤΗ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΣΥΓΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΒΟΗΘΗΜΑΤΩΝ ΑΝΟΙΚΤΗ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΣΥΓΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΒΟΗΘΗΜΑΤΩΝ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ Σχέδιο Πρότασης Πρόσκληση Ακαδημαϊκά Ηλεκτρονικά Συγγράμματα και Βοηθήματα για Φυσικές Επιστήμες Αριθμός

Διαβάστε περισσότερα

Λεξικό της κοινής νεοελληνικής. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών, 2005

Λεξικό της κοινής νεοελληνικής. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών, 2005 Πληροφορία και ο κύκλος της πληροφορίας Η πληροφορία αποτελεί βασικό συστατικό της γνωστικής διαδικασίας του ανθρώπου και η χρήση της ως έννοια ποικίλλει από την καθημερινή γλώσσα που σημαίνει είδηση/μήνυμα/ενημέρωση/γεγονός

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Απαιτήσεων Απαιτήσεις Λογισµικού

Ανάλυση Απαιτήσεων Απαιτήσεις Λογισµικού ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΜΑΤΙΚΗΣ Ανάλυση Απαιτήσεων Απαιτήσεις Λογισµικού Μάρα Νικολαϊδου Δραστηριότητες Διαδικασιών Παραγωγής Λογισµικού Καθορισµός απαιτήσεων και εξαγωγή προδιαγραφών

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΜΑΘΗΤΩΝ 1. Ατομικά ΑΤΟΜΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ Επειδή οι φάκελοι κατατίθενται στο τέλος του τετραμήνου (μαζί με την Ερευνητική Έκθεση

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ. Δομή εργασιών

ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ. Δομή εργασιών ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ Δομή εργασιών Τίτλος Περίληψη περίληψη της εργασίας : Ο κύριος λόγος για τη μελέτη, τα αρχικά αποτελέσματα, τα κύρια συμπεράσματα Εισαγωγή--γιατί η μελέτη αναλήφθηκε Θεωρητική

Διαβάστε περισσότερα

12 ο Συνέδριο Αθλητικής Ψυχολογίας «Η Αθλητική Ψυχολογία στην παιδεία, την ποιότητα ζωής και τον αθλητισμό» Αθήνα, 14-16 Δεκεμβρίου 2012

12 ο Συνέδριο Αθλητικής Ψυχολογίας «Η Αθλητική Ψυχολογία στην παιδεία, την ποιότητα ζωής και τον αθλητισμό» Αθήνα, 14-16 Δεκεμβρίου 2012 Οργανώνεται από: την Ελληνική Εταιρεία Αθλητικής Ψυχολογίας τον Τομέα Θεωρητικών Επιστημών του Τ.Ε.Φ.Α.Α. του Πανεπιστημίου Αθηνών Υπό την αιγίδα: του Τμήματος Επιστήμης Φυσικής Αγωγής & Αθλητισμού του

Διαβάστε περισσότερα

I.C.B.S. METAΠTYXIAKO TMHMA ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: DMS ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΑΤΟΜΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. ΜΕΡΟΣ Α (70% του βαθµού)

I.C.B.S. METAΠTYXIAKO TMHMA ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: DMS ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΑΤΟΜΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. ΜΕΡΟΣ Α (70% του βαθµού) I.C.B.S. METAΠTYXIAKO TMHMA ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: DMS ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΑΤΟΜΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕΡΟΣ Α (70% του βαθµού) Ετοιµάστε µια αναφορά προς τη διοίκηση, µε µέγιστο αριθµό λέξεων 3000 (+/- %), χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία

Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία Στόχοι του Προγράμματος Ο γενικός στόχος του προγράμματος είναι η ανάπτυξη επιστημονικής γνώσης στη θεωρία και στην εφαρμογή των ψυχολογικών και κοινωνικών

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Πέρα από την τυπολογία της χρηματοδότησης, των εμπλεκόμενων ομάδων-στόχων και την διάρκεια, κάθε project διακρατικής κινητικότητας αποτελεί μια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΛΕΞΙΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΟΡΩΝ

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΛΕΞΙΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΛΕΞΙΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΟΡΩΝ Σκοπός του έργου Σκοπός του έργου είναι: 1. η δημιουργία μιας on line εφαρμογής διαχείρισης ενός επιστημονικού λεξικού κοινωνικών όρων 2. η παραγωγή ενός ικανοποιητικού

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ PSY 301 Φιορεντίνα Πουλλή. Μάθημα 1ο

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ PSY 301 Φιορεντίνα Πουλλή. Μάθημα 1ο ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ PSY 301 Φιορεντίνα Πουλλή 1 ΚΥΡΙΩΣ ΒΙΒΛΙΟ Τίτλος : Κοινωνική Ψυχολογία: Εισαγωγή στη μελέτη της κοινωνικής συμπεριφοράς Συγγραφέας : Κοκκινάκη, Φ. 2 Μάθημα 1 ον -Δομή Μαθήματος Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

INFO. Copyright ECDL Ελλάς, Σεπτέµβριος 2004 ΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΑΥΤΟΥ ΤΟΥ ΕΝΤΥΠΟΥ ΑΦΟΡΑ ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ ΤΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ ECDL

INFO. Copyright ECDL Ελλάς, Σεπτέµβριος 2004 ΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΑΥΤΟΥ ΤΟΥ ΕΝΤΥΠΟΥ ΑΦΟΡΑ ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ ΤΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ ECDL INFO ECDL Expert Ένα ολοκληρωµένο Πρόγραµµα Πιστοποίησης γνώσεων πληροφορικής και δεξιοτήτων χρήσης Η/Υ ΠΡΟΧΩΡΗΜΕΝΟΥ ΕΠΙΠΕ ΟΥ Copyright ECDL Ελλάς, Σεπτέµβριος 2004 ΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΑΥΤΟΥ ΤΟΥ ΕΝΤΥΠΟΥ ΑΦΟΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

http://didefth.gr ΘΕΜΑ : «2 ο πανελλήνιο συνέδριο της Πανελλήνιας Ένωσης Σχολικών Συμβούλων (ΠΕΣΣ)»

http://didefth.gr ΘΕΜΑ : «2 ο πανελλήνιο συνέδριο της Πανελλήνιας Ένωσης Σχολικών Συμβούλων (ΠΕΣΣ)» Βαθμός Ασφαλείας: Να διατηρηθεί μέχρι: Βαθμός Προτεραιότητας ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Π/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ, ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Δρ. Βασίλης Π. Αγγελίδης Τμήμα Μηχανικών Παραγωγής & Διοίκησης Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης

ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Δρ. Βασίλης Π. Αγγελίδης Τμήμα Μηχανικών Παραγωγής & Διοίκησης Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Δρ. Βασίλης Π. Αγγελίδης Τμήμα Μηχανικών Παραγωγής & Διοίκησης Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Στόχοι Ο κύριος στόχος του μαθήματος είναι να βοηθήσει τους φοιτητές να αναπτύξουν πρακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

προετοιμασίας και του σχεδιασμού) αρχικά στάδια (της αντιμετώπισή τους. προβλήματος της ΔΕ Ειρήνη Γεωργιάδη Καθηγήτρια Σύμβουλος της ΕΚΠ65 του ΕΑΠ

προετοιμασίας και του σχεδιασμού) αρχικά στάδια (της αντιμετώπισή τους. προβλήματος της ΔΕ Ειρήνη Γεωργιάδη Καθηγήτρια Σύμβουλος της ΕΚΠ65 του ΕΑΠ Δυσκολίες και προβλήματα που έχουν εντοπιστεί στα αρχικά στάδια (της προετοιμασίας και του σχεδιασμού) της ΔΕ στη ΘΕ ΕΚΠ 65 και προτάσεις για την αντιμετώπισή τους. Τα προβλήματα αφορούν κυρίως την επιλογή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΑΥΤΟΒΟΗΘΕΙΑΣ Με τη χρηματοδότηση του Υπουργείου Υγείας. Πρόγραμμα εξειδίκευσης στο πεδίο των εξαρτήσεων

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΑΥΤΟΒΟΗΘΕΙΑΣ Με τη χρηματοδότηση του Υπουργείου Υγείας. Πρόγραμμα εξειδίκευσης στο πεδίο των εξαρτήσεων Πρόγραμμα εξειδίκευσης στο πεδίο των εξαρτήσεων Εισαγωγικά Το Πρόγραμμα Προαγωγής Αυτοβοήθειας οργανώνει για το ακαδημαϊκό έτος 2013 2014 ένα πρόγραμμα εκπαίδευσης στο πεδίο των εξαρτήσεων. Το εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

Δύο κύριοι τρόποι παρουσίασης δεδομένων. Παράδειγμα

Δύο κύριοι τρόποι παρουσίασης δεδομένων. Παράδειγμα Δύο κύριοι τρόποι παρουσίασης δεδομένων Παράδειγμα Με πίνακες Με διαγράμματα Ονομαστικά δεδομένα Εδώ τα περιγραφικά μέτρα (μέσος, διάμεσος κλπ ) δεν έχουν νόημα Πήραμε ένα δείγμα από 25 άτομα και τα ρωτήσαμε

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός για την Συγγραφή Εργασιών

Οδηγός για την Συγγραφή Εργασιών Οδηγός για την Συγγραφή Εργασιών Τμήμα Τεχνών Ήχου & Εικόνας Κέρκυρα 2/10/2009 Ο παρών Οδηγός περιέχει βασικούς κανόνες για την εκπόνηση κάθε εργασίας (προπτυχιακής, ατομικής, πτυχιακής, μεταπτυχιακής,

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Stedima: Η χρησιμοποίηση των εργαλείων κοινωνικής δικτύωσης (social networks) από στελέχη επιχειρήσεων

Έρευνα Stedima: Η χρησιμοποίηση των εργαλείων κοινωνικής δικτύωσης (social networks) από στελέχη επιχειρήσεων Έρευνα Stedima: Η χρησιμοποίηση των εργαλείων κοινωνικής δικτύωσης (social networks) από στελέχη επιχειρήσεων Εισαγωγή Γιώργος Ντάκος, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος, Χαρχαντής Αθανάσιος STEDIMA S.A. www.stedima.gr

Διαβάστε περισσότερα

http://approaches.primarymusic.gr * * * * * Εγχειρίδιο Συντακτών 2 η έκδοση, Ιούλιος 2009 από τον Γιώργο Τσίρη Επιμελητή Σύνταξης του APPROACHES

http://approaches.primarymusic.gr * * * * * Εγχειρίδιο Συντακτών 2 η έκδοση, Ιούλιος 2009 από τον Γιώργο Τσίρη Επιμελητή Σύνταξης του APPROACHES * * * * * 2 η έκδοση, Ιούλιος 2009 από τον Γιώργο Τσίρη Επιμελητή Σύνταξης του APPROACHES 1 (2 η έκδοση, Ιούλιος 2009) Περιεχόμενα Γενικό πλαίσιο δράσης του Approaches... 2 Έκδοση του Approaches.. Όραμα

Διαβάστε περισσότερα

Σύνταξη Πτυχιακής & Διπλωματικής Εργασίας

Σύνταξη Πτυχιακής & Διπλωματικής Εργασίας Workshop: Σύνταξη Πτυχιακής & Διπλωματικής Εργασίας Πρακτικές Οδηγίες - Μεθοδολογία Εισηγήτρια: Παναγιωτίδου Σοφία (Σύμβουλος Σταδιοδρομίας, Γραμματέας Συμβουλίου Πανεπιστημίου Μακεδονίας) 1. Γενική Περιγραφή

Διαβάστε περισσότερα

Οι σχέσεις των παραγόντων που προσδιορίζουν την επιχειρηµατική επιλογή καριέρας. Η περίπτωση του Έλληνα επιχειρηµατία. ρ. Α. Σαχινίδης, Λ. ηµητρακοπούλου, Ε. Μεταλίδου, Μ. Χανιώτη 2 ΣκοπόςτηςΈρευνας Η

Διαβάστε περισσότερα

Πηγές πληροφόρησης: Πρωτογενείς Δευτερογενείς Τριτογενείς

Πηγές πληροφόρησης: Πρωτογενείς Δευτερογενείς Τριτογενείς Οι πηγές πληροφόρησης ανάλογα με το επίπεδο εμβάθυνσης και το βαθμό επεξεργασίας του περιεχομένου τους, διακρίνονται σε τρεις κύριες κατηγορίες (Μπώκος, 2001): Πηγές πληροφόρησης: Πρωτογενείς Δευτερογενείς

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού»

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού» 1 ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Για την ενηµέρωση των υποψηφίων συγγραφέων εγχειριδίων Γλώσσας και Μαθηµατικών, κοινοποιούµε απάντηση σε σχετικό ερωτηµατολόγιο που µας είχαν υποβάλει

Διαβάστε περισσότερα

Νοσηλευτική Σεμινάρια

Νοσηλευτική Σεμινάρια Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Νοσηλευτική Σεμινάρια Ενότητα 6: Τρόποι Συγγραφής της Μεθόδου και των Αποτελεσμάτων μιας επιστημονικής εργασίας Μαίρη Γκούβα 1 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά

Διαβάστε περισσότερα

Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς;

Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς; Ζωγραφιά: Β. Χατζηβαρσάνης 2014, ΚΠΕ Ελευθερίου Κορδελιού & Βερτίσκου Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς; 95 Οδηγίες για τις δραστηριότητες της Γ φάσης Έχοντας συζητήσει για την κατάσταση της γειτονιάς μας

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

Ηποσοτικήέρευνα. (Θεμελιώδεις έννοιες)

Ηποσοτικήέρευνα. (Θεμελιώδεις έννοιες) Ηποσοτικήέρευνα (Θεμελιώδεις έννοιες) 1 Πειραματική έρευνα Ποσοτική έρευνα Πειραματική Ημι-πειραματική Αντιστροφής Περιγραφική Σύγκρισης Συσχέτισης Διαδοχικων Μ. 2 Μη Ισοδ..Ομ. Αντιστροφής Πειραματική

Διαβάστε περισσότερα

1. Σκοπός της έρευνας

1. Σκοπός της έρευνας Στατιστική ανάλυση και ερμηνεία των αποτελεσμάτων των εξετάσεων πιστοποίησης ελληνομάθειας 1. Σκοπός της έρευνας Ο σκοπός αυτής της έρευνας είναι κυριότατα πρακτικός. Η εξέταση των δεκτικών/αντιληπτικών

Διαβάστε περισσότερα

Το βιογραφικό είναι στην ουσία το πρώτο στάδιο προσέγγισης πριν την συνέντευξη αξιολόγησης και χρειάζονται να τονίζονται τα εξής σημεία:

Το βιογραφικό είναι στην ουσία το πρώτο στάδιο προσέγγισης πριν την συνέντευξη αξιολόγησης και χρειάζονται να τονίζονται τα εξής σημεία: Σύνταξη βιογραφικού σημειώματος Το βιογραφικό σημείωμα αποτελεί μια από τις βασικές τεχνικές αναζήτησης εργασίας. Μέσα από ένα δομημένο και σύντομο κείμενο μπορούν να δοθούν στον υποψήφιο εργοδότη ή άλλο

Διαβάστε περισσότερα

Σκοπός και Στόχοι των. Επιστηµονικών Εργασιών υπό Εξέλιξη. (Working paper series)

Σκοπός και Στόχοι των. Επιστηµονικών Εργασιών υπό Εξέλιξη. (Working paper series) Σκοπός και Στόχοι Σκοπός και Στόχοι των Επιστηµονικών Εργασιών υπό Εξέλιξη (Working paper series) Η µηνιαία Σειρά Επιστηµονικών Εργασιών υπό Εξέλιξη (ΣΕΕΕ), αποτελεί την επίσηµη έκδοση επιστηµονικών και

Διαβάστε περισσότερα

Η ΙΣΧΥΣ ΕΝΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ. (Power of a Test) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 21

Η ΙΣΧΥΣ ΕΝΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ. (Power of a Test) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 21 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 21 Η ΙΣΧΥΣ ΕΝΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ (Power of a Test) Όπως είδαμε προηγουμένως, στον Στατιστικό Έλεγχο Υποθέσεων, ορίζουμε δύο είδη πιθανών λαθών (κινδύνων) που μπορεί να συμβούν όταν παίρνουμε αποφάσεις

Διαβάστε περισσότερα

4 Πιθανότητες και Στοιχεία Στατιστικής για Μηχανικούς

4 Πιθανότητες και Στοιχεία Στατιστικής για Μηχανικούς Πρόλογος Ο μηχανικός πρέπει να συνεχίσει να βελτιώνει την ποιότητα της δουλειάς του εάν επιθυμεί να είναι ανταγωνιστικός στην αγορά της χώρας του και γενικότερα της Ευρώπης. Μία σημαντική αναλογία σε αυτήν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ TIMSS 2015 ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS Τι είναι η Έρευνα TIMSS; Η Έρευνα Trends in International Mathematics and Science Study (TIMSS) του Διεθνούς Οργανισμού για την Αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ VΙΙ - Ο ΗΓΟΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ VΙΙ - Ο ΗΓΟΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ VΙΙ - Ο ΗΓΟΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Έκδοση Εγγράφου: 1.0 Επιχειρησιακό Πρόγραµµα «Εκπαίδευση & ια Βίου Μάθηση» (ΕΚ. ι.βι.μ.) Κενή σελίδα 2 Πίνακας περιεχοµένων 1 Ενότητα Α Τυπικά κριτήρια συµµετοχής...

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ, ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ και ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ. «Επαγγελματική Συμβουλευτική και Προσανατολισμός»

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ, ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ και ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ. «Επαγγελματική Συμβουλευτική και Προσανατολισμός» ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ, ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ και ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΥΠΟ ΕΓΚΡΙΣΗ Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Επαγγελματική Συμβουλευτική και Προσανατολισμός» Πρόσκληση υποβολής

Διαβάστε περισσότερα

Επιστήμη και ερευνητικά σχέδια

Επιστήμη και ερευνητικά σχέδια Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα στη Λογιστική & Χρηματοοικονομική Master of Science (MSc) in Accounting and Finance ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ Λογιστική Θεωρία και Έρευνα Βασικά στάδια ενός ερευνητικού σχεδίου Επιστήμη και ερευνητικά

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. ΜΑΝΟΥΣΟΣ ΕΜΜ. ΚΑΜΠΟΥΡΗΣ, ΒΙΟΛΟΓΟΣ, PhD ΙΑΤΡΙΚHΣ

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. ΜΑΝΟΥΣΟΣ ΕΜΜ. ΚΑΜΠΟΥΡΗΣ, ΒΙΟΛΟΓΟΣ, PhD ΙΑΤΡΙΚHΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΑΝΟΥΣΟΣ ΕΜΜ. ΚΑΜΠΟΥΡΗΣ, ΒΙΟΛΟΓΟΣ, PhD ΙΑΤΡΙΚHΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Η επιστημονική έρευνα στηρίζεται αποκλειστικά στη συστηματική μελέτη της εμπειρικής

Διαβάστε περισσότερα

Μέρος Β /Στατιστική. Μέρος Β. Στατιστική. Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Μαθηματικών&Στατιστικής/Γ. Παπαδόπουλος (www.aua.

Μέρος Β /Στατιστική. Μέρος Β. Στατιστική. Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Μαθηματικών&Στατιστικής/Γ. Παπαδόπουλος (www.aua. Μέρος Β /Στατιστική Μέρος Β Στατιστική Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Μαθηματικών&Στατιστικής/Γ. Παπαδόπουλος (www.aua.gr/gpapadopoulos) Από τις Πιθανότητες στη Στατιστική Στα προηγούμενα, στο

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Α και Ω μιας επιτυχημένης εργασίας

Α και Ω μιας επιτυχημένης εργασίας Α και Ω μιας επιτυχημένης εργασίας Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος Γεώργιος Αρσένος Εκδήλωση IVSA 23 Νοεμβρίου 2010 Ποιο δρόμο να διαλέξω; Ποιο δρόμο να διαλέξω; Βιβλιογραφ

Διαβάστε περισσότερα