Ανάλυση αφήγησης ως εργαλείο αξιολόγησης και σχεδιασμού παρεμβάσεων στη συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία 1. της. Αθηνάς Ανδρουτσοπούλου, Ph.D.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ανάλυση αφήγησης ως εργαλείο αξιολόγησης και σχεδιασμού παρεμβάσεων στη συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία 1. της. Αθηνάς Ανδρουτσοπούλου, Ph.D."

Transcript

1 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ Κονίτσης 33, Μαρούσι, Τηλ: , Fax: site: www. ergastirio. eu LABORATORY FOR THE STUDY OF HUMAN RELATIONS 33, Konitsis str., Maroussi, Tel , Fax: site: Ανάλυση αφήγησης ως εργαλείο αξιολόγησης και σχεδιασμού παρεμβάσεων στη συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία 1 της Αθηνάς Ανδρουτσοπούλου, Ph.D. Κείμενο Εργασίας/Working Paper Series 2008/22 1 Προσκεκλημένο Εργαστήριο στη Διημερίδα με τίτλο: «Αφηγηματική προσέγγιση στη συμβουλευτική ψυχολογία και στην ψυχοθεραπεία». ΕΛΨΕ, Κλάδος Συμβουλευτικής, Βόλος, Μάρτιος

2 ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΉ ΕΠΙΤΡΟΠΉ Χάρις Kατάκη Αθηνά Ανδρουτσοπούλου Αλέξης Ζώτος Γιώργος Καλαρρύτης Τσαμπίκα Μπαφίτη Μαρία Πυρουνάκη ΥΠΕΎΘΥΝΗ ΈΚΔΟΣΗΣ Σίσσυ Χαϊτογλου EDITORIAL COMMITTEE Charis Katakis Athena Androutsopoulou George Kalarritis Tsabika Bafiti Maria Pirounaki Alexis Zotos TECHNICAL EDITOR Sissy Haitoglou Εργαστήριο Διερεύνησης Ανθρώπινων Σχέσεων Κανένα μέρος αυτής της εργασίας δεν μπορεί να αναδημοσιευτεί ή να χρησιμοποιηθεί με οποιονδήποτε τρόπο χωρίς την έγκριση του συγγραφέα. Laboratory for the Study of Human Relations No part of this paper may be reproduced or distributed without the consent of the author. ISSN

3 Ανάλυση αφήγησης ως εργαλείο αξιολόγησης και σχεδιασμού παρεμβάσεων στη συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία Αθηνά Ανδρουτσοπούλου, Ph.D. Η Αθηνά Ανδρουτσοπούλου, ψυχολόγος-ψυχοθεραπεύτρια, είναι εκπαιδεύτρια και επόπτρια στο Πρόγραμμα Ειδίκευσης στη Συστημική Θεραπεία και επιστημονική συνεργάτης στα ερευνητικά προγράμματα του Εργαστηρίου Διερεύνησης Ανθρώπινων Σχέσεων. Εργάζεται ιδιωτικά ως ψυχοθεραπεύτρια. 3

4 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Περίληψη 5 Η αφηγηματική στροφή στην ψυχοθεραπεία 6 Η έρευνα μας και το εργαλείο αξιολόγησης της αφήγησης 7 Καθορισμός θεραπευτικών στόχων και παρεμβάσεων 11 Χρησιμότητα εργαλείου στην αξιολόγηση θεραπευτικής πορείας και προετοιμασίας αποφοίτησης 13 Παράρτημα Α. Ασκήσεις 15 Παράρτημα Β. Παραδείγματα γλωσσικών στρατηγικών 18 Βιβλιογραφία 22 Πίνακας 1. Εργαλείο αξιολόγησης της αφήγησης Σελ. Διάγραμμα. Οι αλυσίδες της συνοχής και μη συνοχής 4

5 Περίληψη Θα παρουσιαστεί ένα εργαλείο αξιολόγησης της αφηγηματικής μορφής και συγκεκριμένα της αφηγηματικής συνοχής. Το εργαλείο είναι απόρροια μιας έρευνας που ακολούθησε την ποιοτική μέθοδο της αφηγηματικής ανάλυσης. Αποτελείται από ένα σύστημα τεσσάρων κριτηρίων: (i) αναγνώριση και αποδοχή αντιφάσεων, (ii) σχεσιακός τρόπος σκέψης, (iii) αναγνώριση αναγκών ακροατή, (iv) και επαφή με τα συναισθήματα. Το εργαλείο μπορεί να αξιοποιηθεί στη συμβουλευτική και στην ψυχοθεραπεία τόσο για την αξιολόγηση δυσκολιών όσο και για το σχεδιασμό παρεμβάσεων. Χρησιμοποιώντας το εργαλείο αυτό προσπαθήστε να αξιολογήσετε οι ίδιοι αποσπάσματα από αυτοβιογραφικές αφηγήσεις που συμπεριλαμβάνονται στο παράρτημα ως ασκήσεις. Androutsopoulou, Α., Thanopoulou, Κ., Economou, Ε., Bafiti, Τ. (2004). Forming criteria for assessing the coherence of clients life stories: A narrative study. Journal of Family Therapy 26,

6 Ανάλυση αφήγησης ως εργαλείο αξιολόγησης και σχεδιασμού παρεμβάσεων στη συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία Η αφηγηματική στροφή στην ψυχοθεραπεία Από τις αρχές τουλάχιστον της δεκαετίας του 1990, ένας μεγάλος αριθμός θεραπευτών (κυρίως από τις συστημικές και ψυχοδυναμικές σχολές) έκαναν μια «αφηγηματική στροφή», δηλαδή άρχισαν να δουλεύουν με τη συνειδητοποίηση ότι οι άνθρωποι οργανώνουν την εμπειρία τους με τη μορφή ιστοριών (humans as «storytelling animals») (McLeod, 1997). Προκειμένου, λοιπόν, να μιλήσουν τόσο για τις θεωρήσεις τους όσο και για τις πρακτικές εφαρμογές των θεωρήσεων αυτών, άρχισαν να αντλούν μεταφορές του λόγου από τις ανθρωπιστικές επιστήμες και τον χώρο της τέχνης, εγκαταλείποντας την τάση να υιοθετούν μεταφορές που προέρχονται από τις θετικές επιστήμες (φυσική κ.λπ.) (βλ. Ανδρουτσοπούλου, Σαββίδου, Schwartz, 1999.) Ως απόρροια αυτής της στροφής άρχισαν να δίνουν μεγαλύτερη βαρύτητα στις ιστορίες που τους έλεγαν οι θεραπευόμενοι, και επικέντρωσαν τις προσπάθειές τους στο πώς μπορούν να βοηθήσουν τους θεραπευόμενους στη διαδικασία αφήγησης των ιστοριών τους. Η όποια προφορική ιστορία (συμβάν, παιδική ανάμνηση, όνειρο) αλλά και το όποιο κείμενο (ημερολόγιο, γράμμα, ποίημα, αυτοβιογραφική άσκηση) φέρνει ένας θεραπευόμενος στο θεραπευτή του αποκτά έτσι μεγάλη σημασία ως μια έκφραση/εκδοχή του εαυτού (White& Epston,1990) (βλ. Androutsopoulou, 2001a, 2001b. Ανδρουτσοπούλου, 2003α, 2005). Σύμφωνα με την αφηγηματική οπτική ο εαυτός μας δεν είναι αλλά κατασκευάζεται συνεχώς (όχι μόνο κατά την παιδική ηλικία, αλλά ως το τέλος της ζωής) με μέλημα του «κατασκευαστή» του την διατήρηση μιας αίσθησης συνέχειας, νοήματος και σκοπού. Ακόμα και παλιά «κεφάλαια» ή «επεισόδια» (γεγονότα και εμπειρίες του παρελθόντος) βρίσκονται σε συνεχή αναθεώρηση και τροποποίηση έτσι ώστε να ταιριάζουν κάθε φορά με τον τρόπο που η αυτοβιογραφία εξελίσσεται (Androutsopoulou, Ανδρουτσοπούλου, 2005β). Άλλωστε, χωρίς αυτή τη δυνατότητα ίσως η διαδικασία της θεραπείας να ήταν αδύνατη και μάταιη. Ο θεραπευτής έχει το ρόλο του βοηθού αυτοβιογράφου. Έχει όμως στο νου του κάτι που ο θεραπευόμενος αρχικά συνήθως δε συνειδητοποιεί, ότι δηλαδή η 6

7 μορφή που ο θεραπευόμενος δίνει τις ιστορίες του καθώς και το τι επιλέγει να αφηγηθεί (το περιεχόμενο) είναι καθοριστικά γιατί σημαίνουν τον τρόπο με τον οποίο κατασκευάζει τον εαυτό του στα μάτια τα δικά του και των άλλων. Η κατασκευή της αυτοβιογραφίας μας είναι ο εαυτός μας. Η έρευνά μας και το εργαλείο αξιολόγησης της αφήγησης (i) Η αφηγηματική συνοχή Το ενδιαφέρον των ψυχοθεραπευτών για την αφήγηση (περιεχόμενο και μορφή) οδήγησε αρκετούς θεωρητικούς και ερευνητές στο να ορίσουν τη θεραπευτική αλλαγή και ως τη δυνατότητα του ατόμου να αφηγείται με συνοχή ιστορίες που το αφορούν (βλ. Byng-Hall, 1999). Με αυτό δεν εννοούν τη δυνατότητα του να αφηγείται μια και μόνο εκδοχή της αυτοβιογραφίας του, αλλά να μπορεί κάθε φορά - ανάλογα με το πλαίσιο και το ακροατήριο - να αφηγείται ιστορίες που η μορφή τους να έχει συνοχή, ακόμα και αν οι εκδοχές των ιστοριών έχουν κάθε φορά διαφοροποιήσεις στο περιεχόμενο. Η διαφοροποίηση αυτή στο περιεχόμενο θεωρείται δεδομένη, γιατί το περιεχόμενο πλάθεται ανάλογα με τις συνθήκες αφήγησης (διάθεση και στόχος αφηγητή, σχέση με το ακροατήριο κ.λπ.). Σε γενικές γραμμές η αφηγηματική συνοχή θεωρείται πως έχει τόσο εσωτερικά οφέλη (αίσθηση ότι υπάρχει συνέχεια, σκοπός, νόημα) όσο και διαπροσωπικά (συντελεί ουσιαστικά στην κατανόηση του αφηγητή από το ακροατήριο). Δύο χαρακτηριστικά παραδείγματα της σημαντικότητάς της αφηγηματικής συνοχής για την ψυχική υγεία είναι τα εξής: 1)Υπάρχουν ποσοτικές μακρόχρονες έρευνες που συνδέουν την ασφαλή προσκόλληση των νηπίων με τους γονείς τους, με τη δυνατότητα των γονιών τους να αφηγούνται τα σχετικά με τη δική τους παιδική ηλικία και για τη σχέση με τους δικούς τους γονείς με συνοχή, ανεξάρτητα από τυχόν τραυματικές εμπειρίες (Main, 1991). 2) Επίσης, πειράματα (Pennebaker, 1997) έχουν δείξει πως όσοι, αναφερόμενοι στην ιστορία τους, την παρουσιάζουν κάθε φορά με πιο συγκροτημένο έχουν καλύτερα αποτελέσματα προφύλαξης ή και ίασης ως αποτέλεσμα ενίσχυσης του ανοσοποιητικού σε σχέση με Androutsopoulou, Α., Thanopoulou, Κ., Economou, Ε., Bafiti, Τ. (2004). Forming criteria for assessing the coherence of clients life stories: A narrative study. Journal of Family Therapy 26, (Αιτήσεις ηλεκτρονικής αποστολής του άρθρου: ή στο τηλέφωνο: ) 7

8 όσους την επαναλαμβάνουν με τον ίδιο ακριβώς τρόπο, χωρίς τη δυνατότητα απόδοσης ενός πιο ικανοποιητικού νοήματος στις εμπειρίες τους (βλ. και Ανδρουτσοπούλου, 2005γ. Baerger, & McAdams, 1999). (ii) Η έρευνα Το παρακάτω είναι ένα εργαλείο αξιολόγησης της αφηγηματικής συνοχής το οποίο είναι αποτέλεσμα ποιοτικής έρευνας και αφηγηματικής ανάλυσης (βλ. αστερίσκο). Πρόκειται για ένα εργαλείο αξιολόγησης της συνοχής μιας αφήγησης το οποίο να μπορεί να αποτυπώνει την πορεία εξέλιξης ενός μέλους, αλλά και να μπορεί να αξιολογεί τις θεραπευτικές παρεμβάσεις ενός μοντέλου. Το εργαλείο που δημιουργήθηκε έχει προεκτάσεις και ως προς το ποιους στόχους μπορεί να βάζει ένας θεραπευτής προκειμένου να βοηθήσει το θεραπευόμενο στην αφήγηση με συνοχή. Βοηθά επίσης σημαντικά τη λήψη απόφασης για την ολοκλήρωση της συμβουλευτικής ή ψυχοθεραπευτικής παρέμβασης. Η αξιολόγηση δεν βασίζεται στο περιεχόμενο, στο «τι λέει» ο θεραπευόμενος, αλλά στη μορφή, στο «πώς» το λέει. Η αφηγηματική μορφή είναι πιο αξιόπιστος τρόπος αξιολόγησης μια συμβουλευτικής ή ψυχοθεραπευτικής πορείας, με την έννοια ότι η μορφή ξεφεύγει από το συνειδητό έλεγχο του θεραπευόμενου. Αξιολογώντας δηλαδή την αφήγηση δε θα σταθούμε στο αν ο θεραπευόμενος περιγράφει με ρόδινα ή μελανά χρώματα μια σχέση, αλλά στο πώς το αποτυπώνει λεκτικά. Το εργαλείο αξιολόγησης αποτελούν δύο συστήματα κωδικοποίησης: Τέσσερις (4) διαστάσεις της αφηγηματικής συνοχής (Σύστημα 1) και είκοσι (20) γλωσσικές στρατηγικές ρύθμισης του συναισθήματος (Σύστημα 2) (Βλ. Πίνακα 1). Και τα δύο συστήματα μαζί χρησιμοποιούνται για την αξιολόγηση της συνοχής μιας αφήγησης. Καμιά ιστορία δεν έχει απόλυτη συνοχή, παρά όλες τοποθετούνται σε ένα συνεχές. Καθοριστικός παράγοντας φαίνεται να είναι το συναίσθημα (βλ. Διάγραμμα), για αυτό και το δεύτερο σύστημα αξιολογεί με περισσότερη λεπτομέρεια αυτή τη διάσταση. Μια ιστορία θεωρείται πως έχει λιγότερη συνοχή όσες λιγότερες διαστάσεις της συνοχής ικανοποιούνται, και όσα πιο πολλά παραδείγματα γλωσσικών στρατηγικών αποφυγής του συναισθήματος υπάρχουν στην αφήγηση. Η συχνή χρήση έστω και μιας στρατηγικής είναι περισσότερο ενδεικτική της έλλειψης συνοχής από τη σποραδική χρήση ακόμα και όλης της γκάμας των στρατηγικών. Επίσης, όσες πιο πολλές ιστορίες με λίγη συνοχή υπάρχουν σε μια αφήγηση, τόσο λιγότερη συνοχή 8

9 εμφανίζει η όλη αφήγηση και το αντίστροφο. Τέλος, σε μια και μόνο φράση είναι δυνατό να εμφανίζονται πολλές γλωσσικές στρατηγικές, γεγονός που καταδεικνύει τη μεγάλη προσπάθεια συναισθηματικής αποστασιοποίησης (πολύ «ευαίσθητο» θέμα) που καταβάλλει ο αφηγητής. «ασφαλές» θέμα σε επαφή με το συναίσθημα ιστορία με συνοχή αφήγηση με συνοχή αναγνώριση αντιφάσεων σχεσιακή σκέψη /συνέπεια «ευαίσθητο» θέμα έλλειψη επαφής με το συναίσθημα ιστορία χωρίς συνοχή αφήγηση χωρίς συνοχή μη αναγνώριση αντιφάσεων μη σχεσιακή σκέψη ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ. Οι αλυσίδες της συνοχής και μη συνοχής 9

10 Πίνακας 1. Εργαλείο αξιολόγησης της αφήγησης ΣΥΣΤΗΜΑ 1: ΔΙΑΣΤΆΣΕΙΣ ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΉΣ ΣΥΝΟΧΉΣ A Αναγνώριση και αποδοχή αντιφάσεων ως κάτι φυσιολογικό (συμπεριφορών, σκέψεων, συναισθημάτων) B. Συστημική σκέψη (αποφυγή δογματισμού, απολυτότητας, γραμμικής αιτιολόγησης) Γ. Επαφή με (ευχάριστα και δυσάρεστα) συναισθήματα (όχι ως αποφόρτιση αλλά ως έκφραση που επιτρέπει τη σύνδεση με το νοητικό. [Αξιολόγηση βάσει 20 γλωσσικών στρατηγικών] Δ. Επαφή με τις ανάγκες του ακροατή (παροχή διευκρινήσεων, σημείωση για τυχόν προσπάθεια επεξήγησης κλπ) ΣΥΣΤΗΜΑ 2: ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΑΠΟΣΤΑΣΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΑΠΟ ΤΟ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑ (Βλ.παραδείγματα στο Παράρτημα Β). ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ Ι. Αποφυγή άμεσης Αναφοράς στο Συναίσθημα (i) Αποφυγή άμεσης αναφοράς σε συναίσθημα/ Αδυναμία ονομασίας συναισθήματος (ii) Συναίσθημα που αποδίδεται σε ανώδυνα / ασφαλή αίτια. (iii) Συναίσθημα ως αδικαιολόγητο /παράλογο/παθολογικό (iv) Αναφορές σε συναισθήματα ακολουθούνται από αντίθετα μη λεκτικά μηνύματα (v) Αναφορές σε συναισθήματα ακολουθούντα από άλλα λεκτικά μηνύματα που αναιρούν/μειώνουν τη σημασίας τους ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΙΙ. Υφολογικά-γλωσσικά (i) Φράσεις/λέξεις που ενισχύουν ή αποδυναμώνουν το νόημα (ii) Αποφυγή ενεργητικής /χρήση παθητικής φωνής/γενικής αόριστης αναφοράς. (iii) Αποφυγή α προσώπου ενικού (συνέντευξη), και γ προσώπου ενικού (περιγραφή εαυτού). (iv) Χρήση ευθέος (αντί πλάγιου) λόγου. (v) Ενδείξεις τόπου και χρόνου που δεν μοιάζουν απαραίτητες/χρήσιμες (vi) Περασμένα γεγονότα σε ενεστώτα ή τωρινά σε παρελθόντα χρόνο. (vii) Νοητικά ρήματα (viii) Σπάσιμο αφηγηματικής ακολουθίας (αλλαγή θέματος, μεγάλες παρενθέσεις) (ix) Μηχανική επανάληψη λέξεων, φράσεων, ιδεών. (x) Λεπτομερείς περιγραφές γεγονότων (με διορθώσεις, προσθήκες, αρνήσεις). (xi) Ημιτελείς φράσεις ή/και μεγάλες παύσεις (xii) Ρητορικές ερωτήσεις/έκκληση προς ακροατήριο (xiii) Χρήση συναισθηματικά ουδέτερων λέξεων (xiv) «Γλώσσα λανθάνουσα» / «χέρι λανθάνον» (ακατάλληλη στίξη, διαγραφές κλπ) (xv) Χρήση συμμάχου (θεραπευτής, συγγενής, φίλος, βιβλίο) 10

11 Καθορισμός θεραπευτικών στόχων και παρεμβάσεων Ο στόχος των παρεμβάσεων που θα εξετάσουμε αφορά πιο πολύ τη μορφή παρά το περιεχόμενο της αφήγησης. Εδώ οι παρεμβάσεις βασίζονται κυρίως στη χρήση βασικών συμβουλευτικών δεξιοτήτων γνωστών σε όλους τους συμβούλους και ψυχοθεραπευτές, ενώ για πιο εξειδικευμένες αφηγηματικές παρεμβάσεις που συνδέονται με τη χρήση του εργαλείου βλέπε τη βιβλιογραφία. (i) Διαστάσεις συνοχής Στόχος: Φράση/ ιστορία που να i) αναγνωρίζει τη συνύπαρξη αντιφατικών σκέψεων/συναισθημάτων και να την επιτρέπει, ii) να ονοματίζει πιθανά συναισθήματα, iii) να χρησιμοποιεί έναν «συστημικό/σχεσιακό» τρόπο σκέψης, iv) να αναγνωρίζει την αντίδραση του συνομιλητή/ακροατή Δεξιότητες: Παράφραση, ερώτηση, «διστακτική» εισαγωγή εναλλακτικής οπτικής. Οι «κλασσικές» αυτές δεξιότητες εξυπηρετούν την αποκατάσταση των διαστάσεων συνοχής, η χρήση τους δηλαδή εξυπηρετεί τον συγκεκριμένο στόχο. α) Παράφραση Δεν απομακρύνεται φαινομενικά πολύ από αυτό που λέει το άτομο. Ανοίγει δρόμο για εναλλακτικές οπτικές που όμως υπάρχουν ήδη στο μυαλό του ατόμου ή βοηθιέται να τις σκεφτεί με όσο το δυνατό λιγότερη άμεση καθοδήγηση ή πίεση. Ο θεραπευτής βοηθά να συνυπάρξουν σκέψεις ή συναισθήματα που μοιάζουν αντιφατικά, γεγονός που το άτομο δεν βλέπει/δεν αναγνωρίζει. π.χ. «Λες... και επίσης λες... Φαίνεται πως νιώθεις... αλλά ταυτόχρονα νιώθεις και...». β) Ερώτηση Ανοικτή ή κλειστή η ερώτηση χρησιμοποιείται αντί για την «ερμηνεία» ή τοποθέτηση του θεραπευτή, ώστε να φαίνεται πως προέρχεται τελικά η απάντηση από το ίδιο το άτομο. Ο θεραπευτής ως «ανήξερος» ή «περίεργος» να μάθει. Μια εναλλακτική οπτική προσφέρεται διακριτικά μέσα από τη ερώτηση. 11

12 π.χ. «Μπορείς να επιτρέψεις και τα δύο συναισθήματα; Θα μπορούσες να έχεις πολλά συναισθήματα αντί για ένα; Πώς σε βοηθάει να παίρνεις εσύ όλη την ευθύνη; Έχεις κάνει ήδη κάποιες εναλλακτικές σκέψεις γύρω από αυτό;» γ) «Διστακτική» εισαγωγή εναλλακτικών οπτικών/ενσυναίσθησης Ο «δισταγμός» μειώνει τις λεγόμενες «αντιστάσεις» (βλ.butler& Bird, 2000). και αφήνει την τελική ευθύνη αποδοχής μια εναλλακτικής οπτικής στο ίδιο το άτομο. π.χ. «Λες λοιπόν ότι... αναρωτιέμαι όμως μήπως θα μπορούσε και να είναι και ότι...» Μοιάζει η τεχνική με την ενσυναίσθηση του Rogers, αν και εδώ ο θεραπευτής έχει συγκεκριμένους στόχους στο νου του. (ii) Γλωσσικές στρατηγικές Η χρήση πολλαπλών γλωσσικών στρατηγικών δείχνει συναισθηματική δυσκολία με ένα συγκεκριμένο θέμα και εμποδίζει την ενσυναίσθηση του ακροατή. Στόχος εδώ είναι η διακριτική «εξουδετέρωσή» των γλωσσικών στρατηγικών, με ταυτόχρονη ενδυνάμωση της αίσθησης ασφάλειας που αισθάνεται το άτομο στο θεραπευτικό πλαίσιο. Η αίσθηση ασφάλειας με το θεραπευτή (και την ομάδα) διευκολύνει το άτομο στο να αγγίξει ευαίσθητα θέματα, να θυμηθεί δυσάρεστες εμπειρίες κλπ. Δεξιότητες: Εκτός από τις προηγούμενες χρησιμοποιείται και η Δεξιότητα της Αντανάκλαση Συναισθήματος, με τρόπο που να ονοματίζεται το συναίσθημα που δεν εκφράζεται λεκτικά ή που εκφράζεται καλυμμένο πίσω από λεκτικές στρατηγικές. π.χ.(1) - Αισθάνομαι πάρα πολύ καλά, πάρα πολύ καλά [επαναλήψεις] - Αισθάνεσαι καλά [παραλείπεται το «πολύ»]. π.χ. (2) - [Το άτομο επιχειρεί πολύ λεπτομερείς περιγραφές] - Φαίνεσαι ακόμα πολύ πληγωμένος από αυτή την ιστορία. Τεχνικές: α) «Κομμάτια» εαυτού ή εσωτερικές «φωνές»( Ανδρουτσοπούλου, 2003β, Penn & Frankfurt,1994) που συγκρούονται. π.χ. - Αισθάνομαι πάρα πολύ καλά, πάρα πολύ καλά - Αισθάνεσαι καλά [παραλείπεται το «πολύ»]. Αναρωτιέμαι όμως αν υπάρχει και ένα κομμάτι σου που φοβάται λίγο... 12

13 β) «Θεραπευτική σχάση» (ξεδίπλωμα της εσωτερικής λογικής) (Omer, & Alon, 1997). - Φαίνεται πως ο τρόπος (η σκέψη, η συμπεριφορά, η στάση, η αντίληψη κλπ) αυτός σε έχει βοηθήσει πολύ ως τώρα στο να... ίσως όμως δε σε βοηθάει πλέον στο να... γ) Ορίζοντας τον πρωταγωνιστή π.χ. (1) - Όπως λέει και η μητέρα μου, είμαι κακός άνθρωπος. - - Εσύ τι πιστεύεις; π.χ. (2) - Όπως διάβασα και σε ένα βιβλίο, είναι καλό να λες τα συναισθήματά σου. - - Είναι θετικό το ότι πια αρχίζεις και εσύ να το πιστεύεις. π.χ. (3) - Όπως λέει και η κόρη μου, ταλαιπωρούμαι πάρα πολύ. - - Ναι, αυτό μας λες. Αισθάνεσαι ταλαιπωρημένη... π.χ. (4) - Προέκυψε και η δουλειά τελικά Α! Μπράβο. Πήρες τελικά τη δουλειά για την οποία προσπαθούσες τόσο. Χρησιμότητα εργαλείου στην αξιολόγηση θεραπευτικής πορείας και προετοιμασίας αποφοίτησης. Το εργαλείο αυτό μπορεί να βοηθήσει ως εξής: 1. Να εντοπίσουμε περιοχές συναισθήματος («ευαίσθητα» θέματα) που «φυλάγονται» και που οι θεραπευόμενοι θα ήθελαν πιθανόν να διασχίσουν μαζί μας κατά τη διάρκεια της θεραπευτικής τους πορείας. Να θέσουμε στόχους. 2. Να καταγράψουμε και να επισημάνουμε στους θεραπευόμενους τον τρόπο με τον οποίο οι αυτοβιογραφικές τους αφηγήσεις μεταβάλλονται, και πώς διαφέρουν από το παρελθόν. 3. Να αξιολογήσουμε την επίτευξη των στόχων και να θέσουμε νέους. 13

14 4. Να προετοιμάσουμε θεραπευόμενους που είτε διακόπτουν είτε αποφοιτούν για το ποια θέματα φαίνεται να παραμένουν συναισθηματικά φορτισμένα και πιθανόν να δουλέψουν στο μέλλον μόνοι ή με τη βοήθειά μας. 14

15 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α: Ασκήσεις Α ΣΚΗΣΗ 1 : Η Μαίρη βρίσκεται στην αρχή μακρόχρονης συστημικής θεραπείας. Προσπαθήστε να αξιολογήσετε την αφήγηση βάσει των διαστάσεων της αφηγηματικής συνοχής. Προσπαθήστε επίσης να αναγνωρίστε τουλάχιστον τέσσερις στρατηγικές αποστασιοποίησης από το συναίσθημα. Μαίρη - Δεν είχα, δεν ένιωθα ποτέ την αγάπη της, δεν ένιωσα να με χαϊδέψει, να μου πει μπράβο παιδί μου ήταν καλό αυτό που έκανες. Ήταν πάντα..., την φοβόμουνα. Ένιωθα ένα φόβο μέσα μου για αυτή τη γυναίκα πάντα,... χωρίς να παύω να την αγαπάω βαθιά μέσα μου...τη φοβόμουνα. [...] Μου κάνει πόλεμο νεύρων, γιατί μου λέει συνέχεια ότι δεν την αγαπάω, ότι δεν τη λογαριάζω, ότι δεν τη θέλω, και της λέω «καλά, αν δε σε ήθελα θα ήσουνα ακόμα εδώ; Δε θα σε είχα βάλει σ έναν οίκο ευγηρίας να χω και γω το σπίτι μου; Δεν το καταλαβαίνει και αυτό με πειράζει. [...] Έρχονται στιγμές που λέω «δεν πεθαίνει να ησυχάσουμε πια;». Τώρα τα παιδιά θέλουν να φύγουν από το σπίτι. «Δεν μπορούμε» μου λέει, ειδικά η μικρή δεν μπορεί πια, «δεν μπορώ μαμά να την ακούω, δεν την αντέχω πια». Προχθές της είπα «μαμά, να πάρεις τη γκαρσονιέρα, να καθίσουμε εμείς εδώ, γιατί έφυγε ο [άντρας μου], να φύγουν και τα παιδιά μου δεν το αντέχω, δεν μπορώ άλλο». [...] η μαμά μου είναι και μεγάλη, είναι 90, δεν είναι και καλά, είναι άρρωστη γυναίκα, έχει κάτι κύστες εδώ, δεν σηκώνεται όρθια [...] δεν μπορούσα να την έχω στο χωλ [..] και της έδωσα το δωμάτιο που κοιμόμουνα εγώ. [...] πάω το βράδυ να κοιμηθώ και λέω, «μου άξιζε να μην έχω ούτε ένα δωμάτιο να κοιμηθώ;» [...] Πιστεύω ότι αν δεν είχα τη μητέρα μου μαζί, για να κουραστεί εκείνος πια, ότι δεν πρέπει να είχαμε χωρίσει, ότι πρέπει να μασταν μαζί. [...] Κατά κάποιο τρόπο τον δικαιολογώ που έφυγε. Βέβαια δεν τον δικαιολογώ που φέρθηκε έτσι σε μένα, γιατί δεν το άξιζα να μου φερθεί έτσι... ότι βρήκε δηλαδή μια άλλη και ότι χάλασε το σπίτι του. [Μετά] απ όλη την περιπέτεια της υγείας του [...] μου πε, «εγώ θα φύγω από το σπίτι, θες να ρθεις μαζί με τα παιδιά; [...] Του λέω «βέβαια θα ρθω μαζί σου» κι έτσι άφησα πίσω τη μαμά μου και [μετακομίσαμε]. [Το καλοκαίρι] εγώ έφευγα, πήγαινα με τα παιδιά εξοχή για να είναι και η μαμά μαζί μου [...] και τότε τον βρήκε έτοιμο η άλλη. [...] Είναι πολύ σίγουρος για μένα, και ίσως αυτό έφταιγε που έφτασε στο σημείο, ας 15

16 πούμε, να κάνει ότι έκανε, και ακόμα πιστεύει ότι και κάποια στιγμή να θέλει να γυρίσει θα μπορεί να γυρίσει. [...] Θέλω οι άλλοι γύρω μου να είναι γελαστοί, να είναι ευτυχισμένοι και προσπαθώ να το πετύχω καταργώντας τον εαυτό μου πολλές φορές, και αυτό το έκανα πάντα [...]. Δεν ξέρω, δεν ξέρω αν θα μουν ευτυχισμένη αν το άλλαζα πάντως, δεν ξέρω. Λέω καμιά φορά ότι αν γεννιόμουν ξανά θα ήθελα να ήμουν κακιά, να κοιτάω μόνο τον εαυτό μου, αλλά..., το είχα πει και στον άντρα μου αυτό μια φορά και μου λέει, «μα δε θα ήσουν η Μίνα τότε, θα σουν μια άλλη». Μπορεί να ήμουν ευτυχισμένη αν ήμουν αλλιώτικη, δηλαδή να είμαι πιο σκληρή, πιο ρεαλίστρια, να κοιτάω τον εαυτό μου [...] έρχονται στιγμές, έτσι όπως είμαι τώρα πια, θα το θελα να είμαι διαφορετική, αλλά δε γίνεται [...] είμαι διχασμένη, δεν ξέρω. Θα ήμουν ευτυχισμένη αν ήμουν αλλιώτικη, κακιά, αυστηρή με τον κόσμο; Αλλά μπορεί και να ήμουνα, δεν ξέρω, να είχα βρει τον εαυτό μου έτσι, δεν ξέρω... ΑΣΚΗΣΗ 2: Η Ανίτα βρίσκεται σε διαδικασία αποφοίτησης από μακρόχρονη συστημική θεραπεία. Με βάση το εργαλείο, πώς αξιολογείτε τη συνοχή της αφήγησης; Εντοπίστε ένα θέμα που πιθανόν να δουλεύει με τον εαυτό της στο μέλλον. Θυμηθείτε! Μη σταθείτε στο τι λέει, αλλά στο πώς. Ανίτα - Τη νιώθω σα δώρο ζωής την κόρη μου για μένα και τον άντρα μου. [...] [...] Ναι, φοβόμουνα ότι θα τη χάσω... οπότε αυτό δε χρειάζεται να το βιώνει το παιδί. Όλοι με θεωρούσαν την πιο χαλαρή μαμά, αλλά η ψυχούλα μου το ήξερε. Κατέβαινα ας πούμε τις σκάλες του σπιτιού μας και έτρεμα ότι θα πέσω και ότι θα χτυπήσουμε, αλλά ότι εκείνη θα σπάσει το σβέρκο της, τέτοια πράγματα... - Για τη σχέση σου, θέλεις να μου πεις ορισμένα πράγματα; - Νομίζω ότι μια φορά στη ζωή σου μπορεί να τύχει και να συναντήσεις τον άνθρωπο που να τα καταφέρεις μαζί του, από τη άποψη ότι μπορεί να λειτουργήσει έτσι και ο ένας και ο άλλος, να κάνεις το τελικό βήμα. Εγώ είχα σχέσεις όπου δεν μπορούσα να μείνω πολύ. Κι ενώ πίστευα ότι χαλούσαν, εκ των υστέρων βλέπω ότι εγώ τα έφτανα εκεί τα πράγματα ή διάλεγα αδιέξοδες σχέσεις. [...] Μπορεί, αν εκείνος είχε λειτουργήσει διαφορετικά να μην ήμασταν μαζί σήμερα. Είναι κάτι παραπάνω από την αγάπη... Είμαστε πάρα πολύ καλά. Κουβεντιάζουμε τα πάντα. Μπορώ να του λέω πολύ δύσκολα πράγματα. Για μένα...για εκείνον. Δεν είναι η σχέση μόνο το χαΐδεμα, ας πούμε... Κι ήταν 16

17 δύσκολο να αποφασίσω να είμαστε μαζί, να αποφασίσουμε τελικά. Έχουμε τα δύσκολά μας, δεν είναι όλα μέλι, αλλά είναι υποστηρικτική σχέση κυρίως. [...] - Θέλεις να μου πεις λίγο για τους γονείς σου. Ναι, κοντά είμαστε...δεμένοι συναισθηματικά. Εγώ βέβαια στερητικά λειτουργούσα στην οικογένεια, όπως στερητικά λειτουργούσα και στη σχέση μου. [...] Με τους γονείς μου υπήρχε αγάπη, δεν μπορώ να πω ότι δεν υπήρχε, μας πήγαιναν σε παιδικές χαρές... τελικά κάτι έλειπε... [...] Γινόταν κάτι με την οικογένειά μου για κάποιο λόγο, καθόμουν και σκεφτόμουν πάντα γιατί κάνει κάτι ο άλλος. Και αυτό βέβαια για μένα ήταν τρομερή παγίδα, γιατί μου μπλόκαρε τελείως το συναίσθημα και δεν μπορούσα να κάνω πράγματα που θα ήθελα αν δεν σκεφτόμουν τον άλλον. Δηλαδή, όταν η μαμά μου μού φερόταν με κάποιο τρόπο, καθόμουν και σκεφτόμουνα τη σχέση με τη μαμά της και πώς το έχει ζήσει μέχρι τώρα και πώς είναι με τον πατέρα μου, τι περιμένει από τη ζωή της... τα έκανα όλα ένα ωραίο πακέτο- με ανακούφιζε ίσως αυτό για να το κάνω, είχα βρει κι εγώ τις λύσεις μου και τις τεχνικές μου [...] Τώρα δεν μπορώ να πω ότι δεν είμαι προστατευτική απέναντί τους. Αλλά είμαι λιγότερο. Είμαι σε σημείο που δε με φθείρει, είμαι σε σημείο που να προστατεύω τα πράγματα, που έχω δικά μου, που τα έχω κατακτήσει, πώς να σου πω, δεν ήταν εύκολο... Δηλαδή, μπορεί να έχει πρόβλημα η μάνα μου, εντάξει, θα πάω αφού έχω λύσει τα πέντε δικά μου. Δε θα τα παρατήσω όλα για να πάω. Φέτος συνειδητοποίησα ότι είναι τα πρώτα Χριστούγεννα που μες στις γιορτές το 15ημερο δεν τους είδα καθόλου. Παλιά μου ήταν αδιανόητο κάτι τέτοιο. Κρίμα που δεν τους είδα, αλλά έκανα κάτι άλλο. Και δεν πειράζει που ήταν μόνοι τους, εντάξει... πρέπει να βρουν κι εκείνοι τους τρόπους να κάνουν κάτι. προσπάθησα πάρα πολύ να πάω τη μάνα μου σε ένα ψυχολόγο, αλλά... [...] Εκείνη θυσίασε τη ζωή της για τη μάνα της, να το κάνω κι εγώ για κείνη; Και να συνεχίσουμε έτσι επί γενιές; Για ποιο λόγο; [...] Η μάνα μου έχασε μια ζωή στερημένη εξαιτίας της γιαγιάς που πέθανε τον Αύγουστο. Κι έλεγε, άντε να πεθάνει για να ζήσω. Από τη στιγμή που εκείνη πέθανε είναι 10 φορές χειρότερα. Πράγμα που το περιμέναμε όλοι. Έχασε το μόνο λόγο για να είναι εκεί. Τρεις στις τέσσερις φορές που θα σου μιλήσει η μάνα μου σου λέει ότι θέλει να πεθάνει. 17

18 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β: Παραδείγματα γλωσσικών στρατηγικών ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ Ι. Αποφυγή άμεσης αναφοράς στο συναίσθημα (i) (ii) (iii) (iv) (v) Αποφυγή άμεσης αναφοράς σε συναίσθημα/ Αδυναμία ονομασίας Συνέντευξη «Δεν μπορώ να σου πω πώς νιώθω [με αυτή την αλλαγή που συνέβη]» Περιγραφή εαυτού Δεν γίνεται καμιά αναφορά σε συναισθήματα Συναίσθημα που αποδίδεται σε ανώδυνα / ασφαλή αίτια. Συνέντευξη «Αυτός δε μου μιλούσε μέσα στη δουλειά κι εγώ στενοχωριόμουν [...] που καταλάβαιναν τα αφεντικά [...] ότι κάποια διαφωνία υπήρχε και φτάσανε τα πράγματα εκεί που φτάσανε, επαγγελματική σίγουρα δεν θα υπήρχε οπότε θα κατάλαβαν σίγουρα τι άλλο θα υπήρχε (εννοεί φλερτ). Συναίσθημα ως αδικαιολόγητο /παράλογο/παθολογικό Συνέντευξη «Τον είχα ερωτευτεί τρελά, τον αγαπάω, γιατί ο έρωτας δεν ήταν, δεν είναι λογικό...» Αναφορές σε συναισθήματα ακολουθούνται από αντίθετα μη λεκτικά μηνύματα Συνέντευξη «Ήμουνα μια γυναίκα που πρόσφερα τα πάντα και δε ζητούσα τίποτα. Σας αρέσει αυτό εσάς τους άντρες» (γελάει). Αναφορές σε συναισθήματα ακολουθούντα από άλλα λεκτικά μηνύματα που αναιρούν/μειώνουν τη σημασίας τους Συνέντευξη «Δηλαδή εκείνος [ο άντρας μου] δε σκέφτηκε ότι εγώ ήθελα να κοιμηθώ ποτέ το πρωί [...]. Και ο άντρας μου είναι καλός [...] απλά, σου είπα, δεν ήξερε από ζωή τίποτα. Ήταν ορφανός [...].» (εκφράζει και αμέσως αναιρεί τα παράπονά της). Περιγραφή «Η Ε. είναι ένας άνθρωπος, με ψυχή και πάνω απ όλα γυναίκα και μητέρα. Μέχρι τώρα το μόνο που γνώριζε ήταν [να] παίζει σωστά τους ρόλους της χωρίς να υπολογίζει τον εαυτό της» (δεν αναφέρεται στο συζυγικό ρόλο, αλλά τον υπονοεί, αφού στη συνέντευξη όλα τα παράπονά της συνδέονται συνήθως έμμεσα - με τον άντρα της). 18

19 ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΙΙ. Υφολογικά-γλωσσικά (i) (ii) (iii) (iv) (v) (vi) Φράσεις/λέξεις που ενισχύουν ή αποδυναμώνουν το νόημα Συνέντευξη «Θέλω να είμαι...δεν ξέρω τι θα κάνω, θέλω να αλλάξω. Κι αυτό το λέω και το πιστεύω. [...]» «Ποτέ δεν ήμουνα πλεονέκτρα [...] δεν είμαι της εμφάνισης και του λούσου...μες στο σπίτι τουλάχιστον» Περιγραφή «Η Ε. είναι ένας άνθρωπος, με ψυχή και πάνω απ όλα γυναίκα και μητέρα [...]» Αποφυγή ενεργητικής/χρήση παθητικής φωνής/γενικής αόριστης αναφοράς. Συνέντευξη «Περάσαμε δύσκολες καταστάσεις με πιέσεις από πεθερά και από μάνα». Αποφυγή α προσώπου (συνέντευξη) και γ προσώπου (περιγραφή εαυτού). Συνέντευξη «[...] και τι ζωή είναι αυτή που κάνεις [...] και παράτα τον και σήκω φύγε» [μου έλεγαν]. «Όταν παντρεύεσαι μικρός δεν ξέρεις πώς [να] αντιμετωπίζεις ορισμένα πράγματα». Χρήση ευθέος (αντί πλάγιου) λόγου. Συνέντευξη «Είπα δυο πράγματα και εξήγησε [ο νευρολόγος] στον άντρα μου ότι, δεν μπορείς να καταλάβεις τη γυναίκα σου, [του] λέει». (Αντί, «του είπε ότι δεν μπορεί να με καταλάβει»). Ενδείξεις τόπου και χρόνου που δεν μοιάζουν απαραίτητες/χρήσιμες Συνέντευξη «Εκείνη την Κυριακή που έριξα ακουαφόρτε στα μάρμαρα [...] Περασμένα γεγονότα σε ενεστώτα ή τωρινά σε παρελθόντα χρόνο. Συνέντευξη «Είχα αρχίσει πάλι τα ίδια, να με καίει ο αυχένας, να με πιάνουν τρεμούλες, να έχω το σφίξιμο εδώ. Παίρνω τηλέφωνο στο νευρολόγο πάλι και επειδή έφευγε για διακοπές [...]» «[...] Βέβαια ακόμα σηκώνομαι, θα του κάνω καφέ, θα του ετοιμάσω το πρωινό [..]. Τα έκανα επειδή τα ήθελα, όχι επειδή τα ήθελε εκείνος, αλλά του άρεσε να τον έχω έτσι». Περιγραφή «[...] Μέχρι τώρα το μόνο που γνώριζε ήταν να παίζει σωστά τους ρόλους της χωρίς να υπολογίζει τον εαυτό της» (τέλος περιγραφής χωρίς να αναφερθεί στο τι κάνει τώρα). 19

20 (vii) Νοητικά ρήματα Συνέντευξη «Εγώ δεν έχω από τη ζωή έτσι να φτιάξω, να δημιουργήσω, να πω ότι είναι να ζήσεις, όχι. Εγώ που ξυπνάω το πρωί και ακούω την καρδερίνα, αυτό νομίζω ότι είναι ζωή». (viii) Σπάσιμο αφηγηματικής ακολουθίας (αλλαγή θέματος, μεγάλες παρενθέσεις) Συνέντευξη «Ε: Πώς είναι η σχέση με τα παιδιά σου;» «Α: Ωραία. Έχω καλά παιδιά» «Ε: Είσαι ευχαριστημένη;» «Α: Όταν σκέφτομαι το παρελθόν όχι [...] Γιατί ήθελα και εγώ να μην πάρω δανεικό πάρκο, έτσι; (παραπονιέται για το ότι δανειζόταν από άλλους). (ix) Μηχανική επανάληψη λέξεων, φράσεων, ιδεών. Συνέντευξη «Όχι, έχω καλά παιδιά, έχω καλά παιδιά. Και ο άντρας μου είναι καλός, είναι καλό παιδί.» (x) Λεπτομερείς περιγραφές γεγονότων (με διορθώσεις, προσθήκες, αρνήσεις). Συνέντευξη «Λοιπόν, ήμουνα μέσα σε όλα στη δουλειά, μέσα σε όλα στο σπίτι, ε, κάπου δεν άντεξα[...]» «Ε: Επομένως, τι ήταν αυτό που σε παρακίνησε να ξεκινήσεις τη θεραπεία;» «Α: Θα σου πω τώρα. Εγώ στο σπίτι είμαι λίγο υποχόνδρια. Θέλω να υπάρχει καθαριότητα. Λοιπόν, μια μέρα έβαλα ακουαφόρτε και χλωρίνη και... είχα όμως και κάτι φ ο β ί ε ς (περιγράφει με πολλές λεπτομέρειες τα συμπτώματα, και κατόπιν ποια ακριβώς σημεία του σπιτιού καθάριζε:) «[...] έριξα ακουαφόρτε στα μάρμαρα για να ασπρίσουν και γύρω γύρω χαμηλά στα ντουλάπια έριξα χλωρίνη για να ασπρίσουν τα πλαστικά [...]. ( Π ε ρ ι γ ρ ά φ ε ι κ α τ ό π ι ν π ώ ς ζαλίστηκε, και πώς κατέληξε να επισκεφτεί με τη σειρά γιατρούς διαφόρων ειδικοτήτων, μέντιουμ και τελικά την ψυχοθεραπεύτριά της). (xi) Ημιτελείς φράσεις ή/και μεγάλες παύσεις Συνέντευξη «Και ο άντρας μου είναι καλός, είναι καλό παιδί. Ντόμπρος άνθρωπος, δεν είναι... ούτε να φεύγει, ούτε... Απλά, σου είπα, δε ήξερε από ζωή τίποτα». 20

21 (xii) (xiii) Ρητορικές ερωτήσεις/έκκληση προς ακροατήριο Συνέντευξη «Λοιπόν, ήμουνα μέσα σε όλα στη δουλειά, μέσα σε όλα στο σπίτι, ε, κάπου δεν άντεξα. Ε, η αφορμή τι ήτανε; Μέσες άκρες κατάλαβες τώρα τι ήταν η ζωή μου.» Χρήση συναισθηματικά ουδέτερων λέξεων Συνέντευξη «Από τότε που έπιασα δουλειά ενδιαφέρθηκαν πάρα π ο λ λ ο ί ά ν θ ρ ω π ο ι γ ι α μ έ ν α, αρσενικού γένους». (xiv) «Γλώσσα λανθάνουσα» / «χέρι λανθάνον» (ακατάλληλη στίξη, διαγραφές κλπ) Περιγραφή «Η Ε. είναι ένας άνθρωπος, με ψυχή κ α ι (συμπληρώνει μετά: (xv) «πάνω απ όλα») γυναίκα και μητέρα [...]» Χρήση συμμάχου (θεραπευτής, συγγενής, φίλος, βιβλίο) Συνέντευξη «Απ ό,τι συζητήσαμε τώρα με τη [όνομα θεραπεύτριας], είμαι πολύ πιο χαλαρή [...] Κατ α ρ χ ή ν, α π ό, τ ι μ ο υ λ έ ε ι ο νευρολόγος μου, μου λέει ότι είμαι υπερευαίσθητος άνθρωπος» 21

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups INTERVIEWS REPORT February / March 2012 - Partner: Vardakeios School of Hermoupolis - Target group: Immigrants, women 1 η συνέντευξη Από την Αλβανία Το 2005 Η γλώσσα. Ήταν δύσκολο να επικοινωνήσω με τους

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Δημητριάννα Σκουρτσή Γ2 Σχολικό έτος 2014-15 Τάξη Γ Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Μυθολογία Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική ώρα έφηβοι και

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

Και ο μπαμπάς έκανε μία γκριμάτσα κι εγώ έβαλα τα γέλια. Πήγα να πλύνω το στόμα μου, έπλυνα το δόντι μου, το έβαλα στην τσέπη μου και κατέβηκα να φάω.

Και ο μπαμπάς έκανε μία γκριμάτσα κι εγώ έβαλα τα γέλια. Πήγα να πλύνω το στόμα μου, έπλυνα το δόντι μου, το έβαλα στην τσέπη μου και κατέβηκα να φάω. 1 Εδώ και λίγες μέρες, ένα από τα πάνω δόντια μου κουνιόταν και εγώ το πείραζα με τη γλώσσα μου και μερικές φορές με πονούσε λίγο, αλλά συνέχιζα να το πειράζω. Κι έπειτα, χτες το μεσημέρι, την ώρα που

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Θεατρικό Εργαστήρι: Δημιουργία δραματικών πλαισίων με αφορμή μαθηματικές έννοιες. Ανάπτυξη ικανοτήτων για επικοινωνία μέσω του θεάτρου και του δράματος. Ειδικότερα αναφορικά με τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι.

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι. Μελαγχολία Το φυλλάδιο θα σου φανεί χρήσιμο στην περίπτωση που νιώθεις θλίψη ή μελαγχολία. Θα σε βοηθήσει να καταλάβεις αν έχεις συμπτώματα κατάθλιψης και πώς μπορείς να βοηθήσεις τον εαυτό σου ή κάποιον

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Πιστοποίηση Επάρκειας της Ελληνομάθειας 18 Ιανουαρίου 2013 A2 Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Διαβάζετε

Διαβάστε περισσότερα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα ΓΙΩΡΓΟΣ Σ. ΔΡΟΥΛΙΑΣ Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα Παραγωγή λόγου για την Ε και την ΣΤ Δημοτικού ΠΡΟΛΟΓΟΣ Για να κρατάς αυτό το βιβλίο στα χέρια σου, σημαίνει ότι θέλεις να μάθεις να εκφράζεσαι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ Αγγελική Γουδέλη, 2011 Κοινωνικό Άγχος Αμηχανία Φόβος Το κοινωνικό άγχος, ή αλλιώς κοινωνική φοβία, θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Ο Μικρός Πρίγκιπας έφτασε στη γη. Εκεί είδε μπροστά του την αλεπού. - Καλημέρα, - Καλημέρα, απάντησε ο μικρός πρίγκιπας, ενώ έψαχνε να βρει από πού ακουγόταν η

Διαβάστε περισσότερα

( η άσκηση μπορεί να πραγματοποιηθεί σε μία ομάδα 3-6 ατόμων σε 4 το πολύ ομάδες )

( η άσκηση μπορεί να πραγματοποιηθεί σε μία ομάδα 3-6 ατόμων σε 4 το πολύ ομάδες ) Ενότητα: κοινωνικές δεξιότητες - Ασκήσεις επικοινωνίας 4 Αυτιά Χρονικό πλαίσιο: σαράντα πέντε λεπτά περίπου Χώρος: εσωτερικός Συμμετέχοντες: 3 έως 20 άτομα ( η άσκηση μπορεί να πραγματοποιηθεί σε μία ομάδα

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Απλές ασκήσεις για αρχάριους μαθητές 5

Απλές ασκήσεις για αρχάριους μαθητές 5 Περιεχόμενα Το ελληνικό αλφάβητο... 9 Ενεστώτας (το βοηθητικό ρήμα είμαι) Γραμματική...10 Ενεστώτας (ενεργητική φωνή, α συζυγία) Γραμματική...10 Ενεστώτας (ενεργητική φωνή, α συζυγία και βοηθητικό ρήμα

Διαβάστε περισσότερα

Η διαφύλαξη της εγκυρότητας και της αξιοπιστίας. στα σύγχρονα µοντέλα ποιοτικής έρευνας. της. Αθηνάς Ανδρουτσοπούλου

Η διαφύλαξη της εγκυρότητας και της αξιοπιστίας. στα σύγχρονα µοντέλα ποιοτικής έρευνας. της. Αθηνάς Ανδρουτσοπούλου ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ Κονίτσης 33, 151 25 Μαρούσι, Τηλ: 8063665, Fax: 8062113 e-mail: lshr@otenet.gr LABORATORY FOR THE STUDY OF HUMAN RELATIONS 33, Konitsis str., 151 25 Maroussi,

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας

Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας Δρ. Χρήστος Παναγιωτόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Παιδικής και Εφηβικής Ψυχικής

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΕΓΓΟΝΟΣ: Παππού, γιατί προτιμάς να βάζεις κανέλα και όχι κύμινο στα σουτζουκάκια; ΠΑΠΠΟΥΣ: Το κύμινο είναι κομματάκι δυνατό. Κάνει τους ανθρώπους να κλείνονται

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

«Προγραμματίζοντας την Επιτυχία μας εν μέσω κρίσης»

«Προγραμματίζοντας την Επιτυχία μας εν μέσω κρίσης» ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗ 2013 «Προγραμματίζοντας την Επιτυχία μας εν μέσω κρίσης» Δημήτρης Γκόντας Περιβάλλον κρίσης! Τι σημαίνει κρίση; Μισθοί της πείνας. Οικονομικό αδιέξοδο. Ανεργία άνω του 25%, δεν βρίσκω

Διαβάστε περισσότερα

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου Συλλογή Περιστέρια 148 Εικονογράφηση εξωφύλλου: Εύη Τσακνιά 1. Το σωστό γράψιμο Έχεις προσέξει πως κάποια βιβλία παρακαλούμε να μην τελειώσουν ποτέ κι άλλα, πάλι, από την πρώτη κιόλας σελίδα τα βαριόμαστε;

Διαβάστε περισσότερα

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»!

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»! Η Ζωή είναι 8 χρονών και πριν 3 χρόνια ο παιδιάτρος και οι γονείς της, της εξήγησαν πως έχει Νεανική Ιδιοπαθή Αρθρίτιδα. Από τότε η Ζωή κάνει όλα αυτά που τη συμβούλεψε ο παιδορευματολόγος της και είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΒΛΑΣΤΗΣΗ (ΜΑΤΘΑΙΟΥ) !"Τίτλος διερεύνησης: Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν το πόσο γρήγορα θα βλαστήσουν τα σπέρματα των οσπρίων.

ΒΛΑΣΤΗΣΗ (ΜΑΤΘΑΙΟΥ) !Τίτλος διερεύνησης: Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν το πόσο γρήγορα θα βλαστήσουν τα σπέρματα των οσπρίων. ΒΛΑΣΤΗΣΗ (ΜΑΤΘΑΙΟΥ)!"Τίτλος διερεύνησης: Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν το πόσο γρήγορα θα βλαστήσουν τα σπέρματα των οσπρίων.!"σύντομη περιγραφή διερεύνησης: Στη διερεύνησή μας μετρήθηκε ο χρόνος που χρειάστηκαν

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!»

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!» Ημερομηνία 27/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link www.thinkover.gr Ανδριάνα Βούτου http://www.thinkover.gr/2015/04/27/stefanos-livos/ Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ψυχοθεραπεία;

Τι είναι ψυχοθεραπεία; (M. HERSEN και W. SLEDGE, Encyclopedia of Psychotherapy Academic Press, 2002) 1 Τι είναι ψυχοθεραπεία; Ψυχοθεραπεία είναι η λεκτική επικοινωνία μεταξύ θεραπευόμενου και ψυχοθεραπευτή με σκοπό : Την διάγνωση

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Γ. ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) Ημ/νίες Διεξαγωγής: 16-17/11, 30/11, 01/12, 07 08/12, 2013, 11-12/01, 25-26/01, 01-02/02, 15-16/02,

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ.

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Ευσταθίου Γνωσιακή συµπεριφοριστική θεραπεία Σειρά προτάσεων παρέµβασης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ - Α,α,α,α,α,α,α! ούρλιαξε η Νεφέλη - Τρομερό! συμπλήρωσε η Καλλιόπη - Ω, Θεέ μου! αναφώνησα εγώ - Απίστευτα τέλειο! είπε η Ειρήνη και όλες την κοιτάξαμε λες και είπε

Διαβάστε περισσότερα

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη Ένα γεμάτο μέλια χεράκι Βούλα Μάστορη Εικονογράφηση: Σπύρος Γούσης Σελ. 91 Δραστηριότητες για Γ & Δ τάξη Συγγραφέας: Η Βούλα Μάστορη γεννήθηκε στο Αγρίνιο. Πέρασε τα

Διαβάστε περισσότερα

«Ο κλάδος της ψυχοθεραπείας σε σταυροδρόμι: Η συμβολή της ελληνικής συστημικής σκέψης» της Χάρης Κατάκη

«Ο κλάδος της ψυχοθεραπείας σε σταυροδρόμι: Η συμβολή της ελληνικής συστημικής σκέψης» της Χάρης Κατάκη ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ Κονίτσης 33, 151 25 Μαρούσι, Τηλ: 210-8063665, Fax: 210-8062113 e-mail: info@ergastirio.eu, site: www.ergastirio.eu LABORATORY FOR THE STUDY OF HUMAN RELATIONS

Διαβάστε περισσότερα

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν.

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Αποστόλη Λαμπρινή (brines39@ymail.com) ΔΥΝΑΜΗ ΨΥΧΗΣ Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Θα σε χτυπάνε, θα σε πονάνε,

Διαβάστε περισσότερα

[ΠΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ]

[ΠΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ] 2014 14ο Λύκειο Θεσσαλονίκης Ερευνητική εργασία των μαθητών : Αλεξίου Δημήτρη, Γεωργιάδου Αλεξάνδρας, Ζαχάρωφ Μανώλη, Κατσούλη Απόστολου, Τρέμμα Λουκίας [ΠΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013 Εμπειρίες που αποκόμισα από το Διήμερο Σεμινάριο που αφορά στην ένταξη Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Γενική και Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση Είχα την τύχη να συμμετάσχω στο διήμερο σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ.

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 22-3-2011 ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 1. Εισαγωγή 2. Η Πρώτη Συνάντηση της Ομάδας Μαθητών. 3. Η Δεύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο.

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Δ Παραδείγματα με συμπληρωμένα Φύλλα εργασίας Φύλλο εργασίας Α α. Συμπληρώστε τον παρακάτω πίνακα, χρησιμοποιώντας τη φαντασία σας. Δώστε ταυτότητα στο παιδί της φωτογραφίας. Όνομα Ίντιρα Ηλικία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ

ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ Με τους μαθητές τις μαθήτριες και τη δασκάλα της P2ELa 2013-2014 Η ΑΝΑΧΩΡΗΣΗ- ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Μια μέρα ξεκινήσαμε από τις Βρυξέλλες

Διαβάστε περισσότερα

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια»

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» «Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» Α ομάδα «Κάθεσαι καλά, Γκέοργκ; Καλύτερα να καθίσεις, γιατί σκοπεύω να σου διηγηθώ μια ιστορία για γερά νεύρα». Με αυτόν τον τρόπο ο συγγραφέας του βιβλίου αρχίζει να ξετυλίγει

Διαβάστε περισσότερα

THE G C SCHOOL OF CAREERS ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ Ε ΤΑΞΗ

THE G C SCHOOL OF CAREERS ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ Ε ΤΑΞΗ THE G C SCHOOL OF CAREERS ΔΕΙΓΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟΥ ΔΟΚΙΜΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ 2 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ Ε ΤΑΞΗ Χρόνος: 1 ώρα Αυτό το γραπτό αποτελείται από 7 σελίδες, συμπεριλαμβανομένης και αυτής. Να απαντήσεις σε ΟΛΕΣ τις ερωτήσεις,

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση ναρκωτικών έχει τεράστιες κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις, ωστόσο ο εθισμός στα ναρκωτικά είναι πάθηση που μπορεί να θεραπευτεί.

Η χρήση ναρκωτικών έχει τεράστιες κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις, ωστόσο ο εθισμός στα ναρκωτικά είναι πάθηση που μπορεί να θεραπευτεί. 1 Η χρήση ναρκωτικών έχει τεράστιες κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις, ωστόσο ο εθισμός στα ναρκωτικά είναι πάθηση που μπορεί να θεραπευτεί. Η θεραπεία απεξάρτησης μπορεί να προσφέρει τα μέγιστα στο

Διαβάστε περισσότερα

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε!

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε! 20 Χειμώνας σε μια πλατεία. Χιονίζει σιωπηλά. Την ησυχία του τοπίου διαταράσσουν φωνές και γέλια παιδιών. Μπαίνουν στη σκηνή τρία παιδιά: τα δίδυμα, ο Θανούλης και ο Φανούλης, και η αδελφή τους η Μαριάννα.

Διαβάστε περισσότερα

3. Ανάφερέ μου σε παρακαλώ συγκεκριμένα 4 πράγματα που κάνεις για να είσαι ευτυχισμένη.

3. Ανάφερέ μου σε παρακαλώ συγκεκριμένα 4 πράγματα που κάνεις για να είσαι ευτυχισμένη. Αποκλειστική συνέντευξη με την συγγραφέα της ευτυχίας Κατερίνα Τσεμπερλίδου - Η ''Ψυχική Μπουγάδα'' το νέο της βιβλίο απόψε στο Golden Hall! 1. Τι σημαίνει καθαρίζω τις σκέψεις μου τις αναμνήσεις τα τοξικά

Διαβάστε περισσότερα

17.Β. ΜΙΚΡΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 2 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ

17.Β. ΜΙΚΡΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 2 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ Λέει ο Σοτός στη μαμά του: - Μαμά, έμαθα να προβλέπω το μέλλον! - Μπα; Κάνε μου μια πρόβλεψη! - Όπου να είναι θα έρθει ο γείτονας να μας πει να πληρώσουμε το τζάμι που του έσπασα!!! Ενώ ο πατέρας διαβάζει

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση και διαχείριση άγχους για τα παιδιά

Αντιμετώπιση και διαχείριση άγχους για τα παιδιά Αντιμετώπιση και διαχείριση άγχους για τα παιδιά Άρτεμις Τσίτσικα Επίκ. Καθηγήτρια Παιδιατρικής-Εφηβικής Ιατρικής Παν/μιου Αθηνών Επιστ. Υπεύθυνος Μονάδας Εφηβικής Υγείας (ΜΕΥ) Β Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Σέργια Σεργίδου, Φιλόλογος Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων 28 Μαρτίου 2015

Σέργια Σεργίδου, Φιλόλογος Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων 28 Μαρτίου 2015 Σέργια Σεργίδου, Φιλόλογος Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων 28 Μαρτίου 2015 ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΩΝ Η σημαντικότερη από τις ανθρώπινες λειτουργίες. Η τέχνη της αποτελεσματικής ανταλλαγής πληροφοριών,

Διαβάστε περισσότερα

Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα

Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα ΣΤ τάξη Δημοτικού Σχολείου Μακρυγιάλου 2009-2010 1 Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα άγρια

Διαβάστε περισσότερα

17.Β. ΜΙΚΡΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 4 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ

17.Β. ΜΙΚΡΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 4 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ Ήταν ο Σοτός στην τάξη και η δασκάλα σηκώνει την Αννούλα στον χάρτη και τη ρωτάει: Αννούλα, βρες μου την Αμερική. Σην βρίσκει η Αννούλα και ρωτάει μετά τον Σοτό η δασκάλα: -Σοτέ, ποιος ανακάλυψε την Αμερική;

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

Η τέχνη της συνέντευξης Martes, 26 de Noviembre de 2013 12:56 - Actualizado Lunes, 17 de Agosto de 2015 18:06

Η τέχνη της συνέντευξης Martes, 26 de Noviembre de 2013 12:56 - Actualizado Lunes, 17 de Agosto de 2015 18:06 No hay traducción disponible. του Χουάν Μαγιόργκα 4 ΠΡΟΣΩΠΑ: 3 Γυναίκες (γιαγιά, μητέρα και εγγονή) και ένας άντρας γύρω στα 30. Το τελευταίο έργο του μεγάλου Ισπανού δραματουργού που ανέβηκε στο Εθνικό

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ

ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ Κυριακή 19 Δεκεμβρίου 2010 Έμπλεη ευγνωμοσύνης, με βαθιά

Διαβάστε περισσότερα

«Δουλεύω Ηλεκτρονικά, Δουλεύω Γρήγορα και με Ασφάλεια - by e-base.gr»

«Δουλεύω Ηλεκτρονικά, Δουλεύω Γρήγορα και με Ασφάλεια - by e-base.gr» Επεξήγηση web site με λογικό διάγραμμα «Δουλεύω Ηλεκτρονικά, Δουλεύω Γρήγορα και με Ασφάλεια - by e-base.gr» Web : www.e-base.gr E-mail : support@e-base.gr Facebook : Like Twitter : @ebasegr Πολλοί άνθρωποι

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Το να είσαι γονιός δεν είναι εύκολο πράγμα. Δεν υπάρχει ευκαιρία για πρόβα, δεν υπάρχουν σχολεία. Το μόνο που κουβαλάμε

Διαβάστε περισσότερα

«Γκρρρ,» αναφωνεί η Ζέτα «δεν το πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους!»

«Γκρρρ,» αναφωνεί η Ζέτα «δεν το πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους!» 26 σχεδιασε μια ΦωτογρΑΦιΑ τήσ προσκλήσήσ που ελαβεσ Απο τον ΔΑσκΑλο σου. παρουσιασε το λογοτυπο και το σλογκαν που χρήσιμοποιει το σχολειο σου για τήν εβδομαδα κατα τήσ παρενοχλήσήσ. ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΠΑΡΕΝΟΧΛΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η )

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) 1 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ JACKSON POLLOCK ΣΤΟΝ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ WILLIAM WRIGHT ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΤΟΥ 1950. Το καλοκαίρι του 1950 o δημοσιογράφος William Wright πήρε μια πολύ ενδιαφέρουσα ηχογραφημένη

Διαβάστε περισσότερα

Τα µυστικά των ΜΟΝΑ ΙΚΩΝ ΕΚΒΑΣΕΩΝ στην Αφηγηµατική Θεραπεία

Τα µυστικά των ΜΟΝΑ ΙΚΩΝ ΕΚΒΑΣΕΩΝ στην Αφηγηµατική Θεραπεία 1 Αδάµ Χαρβάτης, Ψυχολόγος, MSc, Phd Τα µυστικά των ΜΟΝΑ ΙΚΩΝ ΕΚΒΑΣΕΩΝ στην Αφηγηµατική Θεραπεία Επεξεργασία των σχετικών ιδεών και πρακτικών της Αφηγηµατικής Θεραπείας, στηριγµένη και εµπνευσµένη από

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Πουλάω 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η καταναλωτική συμπεριφορά των πελατών

Διαβάστε περισσότερα

Διάβαστε αναλυτικά την συνέντευξη που έδωσε στην Stadio, ο Χαράλαμπος Λυκογιάννης.

Διάβαστε αναλυτικά την συνέντευξη που έδωσε στην Stadio, ο Χαράλαμπος Λυκογιάννης. Διάβαστε αναλυτικά την συνέντευξη που έδωσε στην Stadio, ο Χαράλαμπος Λυκογιάννης. Στην αρχή της σεζόν ήσουν μεταξύ ομάδας νέων και πρώτης ομάδας. Τι σκεφτόσουν τότε για την εξέλιξη της χρονιάς; Στην αρχή

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του!

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Όλοι οι γονείς, αλλά ιδιαίτερα οι μονογονείς, έχουν ένα άγχος παραπάνω σε ό,τι αφορά την ασφάλεια του παιδιού τους. Μία φίλη διαζευγμένη με ένα κοριτσάκι

Διαβάστε περισσότερα

Οξέα (Π. ΤΟΦΗ) Ποια υγρά επηρεάζουν μέρη του σώματος;

Οξέα (Π. ΤΟΦΗ) Ποια υγρά επηρεάζουν μέρη του σώματος; Σύντομη Περιγραφή Διερεύνησης Οξέα (Π. ΤΟΦΗ) Ποια υγρά επηρεάζουν μέρη του σώματος; Στόχος της διερεύνησης ήταν να διαφανεί το αν κάποια υγρά επηρεάζουν μέρη του σώματός μας. Αρχικά, θελήσαμε να διερευνήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: 1. Ανάπτυξη και Ενδυνάμωση του Εαυτού 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ: 1.2 Συναισθηματική Εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη από τη. ηµοσιογράφοι. κα Τατιάνα Στεφανίδου. Είµαι πολλά χρόνια δηµοσιογράφος, από το 1992.

Συνέντευξη από τη. ηµοσιογράφοι. κα Τατιάνα Στεφανίδου. Είµαι πολλά χρόνια δηµοσιογράφος, από το 1992. ΑΞΙΖΕΙ ΝΑ ΤΟ ΙΑΒΑΣΕΙΣ Συνέντευξη από τη δηµοσιογράφο κα Τατιάνα Στεφανίδου ηµοσιογράφοι Χάρης Μιχαηλίδης ηµήτρης Μαρούδας Φένια Πάσσα Αµαλία Τζήµα Λυδία Τούµπη Συντονισµός -επιµέλεια κειµένου Όµιλος δηµοσιογραφίας

Διαβάστε περισσότερα

Μάχη Νικολάρα: Δεν ακούγεται και πολύ δημιουργικό αυτό, έτσι όπως το περιγράφετε.

Μάχη Νικολάρα: Δεν ακούγεται και πολύ δημιουργικό αυτό, έτσι όπως το περιγράφετε. Μάχη Νικολάρα: Θα μιλήσουμε για τον τομέα της εκπαίδευσης από μια άλλη σκοπιά. Οι ανακοινώσεις του Υπουργείου Παιδείας εχθές ανέτρεψαν κατά κάποιο τρόπο τον προγραμματισμό αυτής της εκπομπής, όμως όλα

Διαβάστε περισσότερα

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική Πόλεμος για το νερό Συγγραφική ομάδα Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική 3 ο Δημοτικό Σχολείο Ωραιοκάστρου Τάξη ΣΤ1 Θεσσαλονίκη 2006 ΠΟΛΕΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΡΟ Άκουγα

Διαβάστε περισσότερα

Το όνειρο ως αφήγηση: Αξιοποίηση στη συστημική ψυχοθεραπεία. Αθηνάς Ανδρουτσοπούλου, PhD

Το όνειρο ως αφήγηση: Αξιοποίηση στη συστημική ψυχοθεραπεία. Αθηνάς Ανδρουτσοπούλου, PhD ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ Κονίτσης 33, 151 25 Μαρούσι, Τηλ: 210-8063665, Fax: 210-8062113 e-mail: lshr@otenet.gr, site: www.ergastirio.eu LABORATORY FOR THE STUDY OF HUMAN RELATIONS 33,

Διαβάστε περισσότερα

Extract from the book Play and Laugh- Language games for teaching Greek as a foreign. language. by Ifigenia Georgiadou, 2004, Hellenic Culture Centre

Extract from the book Play and Laugh- Language games for teaching Greek as a foreign. language. by Ifigenia Georgiadou, 2004, Hellenic Culture Centre Απόσπασμα από το βιβλίο Παίξε-Γέλασε/ γλωσσικά παιχνίδια για τη διδασκαλία της ελληνικής ως ξένης γλώσσας Της Ιφιγένειας Γεωργιάδου, 2004, εκδ. Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού Extract from the book Play and

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι.

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι. Εισαγωγή Ο οδηγός που κρατάς στα χέρια σου είναι μέρος μιας σειράς ενημερωτικών οδηγών του Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας. Σκοπό έχει να δώσει απαντήσεις σε κάποια βασικά ερωτήματα που μπορεί να έχεις

Διαβάστε περισσότερα

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας Ιωαννίνων Αριθμητικός Γραμματισμός Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη ΘΕΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ «Προγραμματισμός-Οργάνωση και υλοποίηση μιας διδακτικής ενότητας στον Αριθμητικό Γραμματισμό» ΠΡΟΣΘΕΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

κάνουμε τι; Γιατί άμα είναι να είμαστε απλώς ενωμένοι, αυτό λέγεται παρέα. Εγώ προτιμώ να παράγουμε ένα Έργο και να δούμε.

κάνουμε τι; Γιατί άμα είναι να είμαστε απλώς ενωμένοι, αυτό λέγεται παρέα. Εγώ προτιμώ να παράγουμε ένα Έργο και να δούμε. Εισήγηση του Ν. Λυγερού στη 2η Παγκόσμια Συνδιάσκεψη Ποντιακής Νεολαίας "Οι προκλήσεις του 21ου αιώνα, η ποντιακή νεολαία και ο ρόλος της στο οικουμενικό περιβάλλον". Συνεδριακό Κέντρο Ιωάννης Βελλίδης

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 2 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 2 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ Βάζει η δασκάλα εργασία για το σπίτι, να ρωτήσουν πως γεννιούνται τα παιδιά. - Μαμά, μαμά, λέει ο Σοτός μόλις πήγε σπίτι, η δασκάλα μας είπε να σας ρωτήσουμε πως γεννιούνται τα παιδιά. - Δεν μπορώ τώρα,

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί πρέπει να κάνω εμβόλια;

Γιατί πρέπει να κάνω εμβόλια; Για τους μικρούς μας φίλους Γιατί πρέπει να κάνω εμβόλια; Σε ύ Είµαι το µικρόβιο. Μου αρέσει να κάνω τα µικρά παιδιά να αρρωσταίνουν. Εγώ και η οικογένειά µου βρισκόµαστε παντού στο περιβάλλον που ζεις,

Διαβάστε περισσότερα

Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο. 1 φωτοτυπία ανά μαθητή με τον έλεγχο παραγωγή προφορικού λόγου, παραγωγή γραπτού λόγου

Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο. 1 φωτοτυπία ανά μαθητή με τον έλεγχο παραγωγή προφορικού λόγου, παραγωγή γραπτού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο B Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική

Διαβάστε περισσότερα

Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένα ολοκαίνουριο κόκκινο τετράδιο. Ζούσε ευτυχισμένο με την τετραδοοικογένειά του στα ράφια ενός κεντρικού βιβλιοπωλείου.

Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένα ολοκαίνουριο κόκκινο τετράδιο. Ζούσε ευτυχισμένο με την τετραδοοικογένειά του στα ράφια ενός κεντρικού βιβλιοπωλείου. Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένα ολοκαίνουριο κόκκινο τετράδιο. Ζούσε ευτυχισμένο με την τετραδοοικογένειά του στα ράφια ενός κεντρικού βιβλιοπωλείου. Κάθε μέρα έμπαινε πολύς κόσμος στο βιβλιοπωλείο και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14. «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14. «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14 «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα

Διαβάστε περισσότερα

Λόγια αποχαιρετισμού ενός τελειόφοιτου μαθητή

Λόγια αποχαιρετισμού ενός τελειόφοιτου μαθητή Λόγια αποχαιρετισμού ενός τελειόφοιτου μαθητή Εργασία από τα παιδιά της Στ 1 2014-2015 Να που φτάσαμε πάλι στο τέλος μιας ακόμα χρονιάς. Μιας χρονιάς που καθορίζει πολλές στιγμές που θα γίνουν στο μέλλον.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ του Κάρολου Ντίκενς. Διασκευή - Διάλογοι: Αμάντα Ηλιοπούλου

ΜΙΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ του Κάρολου Ντίκενς. Διασκευή - Διάλογοι: Αμάντα Ηλιοπούλου 1 ΜΙΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ του Κάρολου Ντίκενς Διασκευή - Διάλογοι: Αμάντα Ηλιοπούλου ΠΡΟΣΩΠΑ: Εμπενίζερ Σκρουτζ Τζέικομπ Μάρλεη (συνέταιρος του Σκρουτζ) Μπομπ Κράτσιτ (υπάλληλος του Σκρουτζ) Η γυναίκα

Διαβάστε περισσότερα

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 4 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 4 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ το Δημοτικό η δασκάλα λέει στους μαθητές της: -Παιδιά, ελάτε να κάνουμε ένα τεστ εξυπνάδας! Ριχάρδο, πες μου ποιο είναι αυτό το ζωάκι: Περπατά στα κεραμίδια, έχει μουστάκι, κάνει νιάου και αλλά έχει και

Διαβάστε περισσότερα

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά Δράση 2 Σκοπός: Η αποτελεσματικότερη ενημέρωση των μαθητών σχετικά με όλα τα είδη συμπεριφορικού εθισμού και τις επιπτώσεις στην καθημερινή ζωή! Οι μαθητές εντοπίζουν και παρακολουθούν εκπαιδευτικά βίντεο,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια εδώ Δεκαοχτώ ψωμιά

Διαβάστε περισσότερα

European Federation of Psychological Associations (EFPA)

European Federation of Psychological Associations (EFPA) European Federation of Psychological Associations (EFPA) Εκπαιδευτικά Κριτήρια για τους ψυχολόγους που ειδικεύονται στην Ψυχοθεραπεία 24/3/2003 http://www.efpa.be/documentsonprofissues/docmain.htm Εκπαιδευτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ (ΕΔΒ) κατά Marshall B. Rosenberg

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ (ΕΔΒ) κατά Marshall B. Rosenberg ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ (ΕΔΒ) κατά Marshall B. Rosenberg Η επικοινωνία δίχως βία είναι μια μέθοδος η οποία: Διευκολύνει την ροή της επικοινωνίας. Εστιάζει στην έκφραση, μέσω της ομιλίας, των συναισθημάτων

Διαβάστε περισσότερα

www.thelonaxero.com Η συγκεκριμένη εργασία αφορά την παρουσίαση του βιβλίου «www.thelonaxero.com» με αξιοποίηση του εργαλείου Power Point.

www.thelonaxero.com Η συγκεκριμένη εργασία αφορά την παρουσίαση του βιβλίου «www.thelonaxero.com» με αξιοποίηση του εργαλείου Power Point. www.thelonaxero.com Η συγκεκριμένη εργασία αφορά την παρουσίαση του βιβλίου «www.thelonaxero.com» με αξιοποίηση του εργαλείου Power Point. Συγγραφέας του βιβλίου είναι η Τζακλίν Ουίλσον και απευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

Από την Διονυσία Γιαννοπούλου Ψυχοθεραπεύτρια Οικογενειακή Σύμβουλο Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κ.Π «ΠΡΟΝΟΗ»

Από την Διονυσία Γιαννοπούλου Ψυχοθεραπεύτρια Οικογενειακή Σύμβουλο Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κ.Π «ΠΡΟΝΟΗ» ΤΙ ΤΗΝ ΑΠΟΔΥΝΑΜΩΝΕΙ? ΠΩΣ ΘΑ ΤΗΝ ΕΝΙΣΧΥΣΟΥΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ!! Από την Διονυσία Γιαννοπούλου Ψυχοθεραπεύτρια Οικογενειακή Σύμβουλο Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κ.Π «ΠΡΟΝΟΗ» Αυτοεκτίμηση είναι η θετική εικόνα που

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι η Χοροθεραπεία Έλλη Κήτα

Τι είναι η Χοροθεραπεία Έλλη Κήτα Τι είναι η Χοροθεραπεία Έλλη Κήτα Εισήγηση- Παρουσίαση της Χοροθεραπείας στα πλαίσια των Συνεδριακών εκδηλώσεων «Οι δρόμοι της Ψυχοθεραπείας» Διοργάνωση : κοινοπραξία ΕΥΕΞΙΑ Μάιος 2002, Αθήνα Συνήθως,

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

Οι ιχνηλάτες ταξιδεύουν σε άγνωστα νερά

Οι ιχνηλάτες ταξιδεύουν σε άγνωστα νερά Οι ιχνηλάτες ταξιδεύουν σε άγνωστα νερά Μια φορά κι έναν καιρό μια παρέα από μαθητές και μαθήτριες που αγαπούσαν την περιπέτεια και ήθελαν να γνωρίσουν τον κόσμο αποφάσισε να κάνει ένα ταξίδι μακρινό.

Διαβάστε περισσότερα

Breaking. Β Προπαιδευτική Παθολογική Νικολαΐδου Βαρβάρα Ειδικευόμενη Παθολογίας

Breaking. Β Προπαιδευτική Παθολογική Νικολαΐδου Βαρβάρα Ειδικευόμενη Παθολογίας Breaking Β Προπαιδευτική Παθολογική Νικολαΐδου Βαρβάρα Ειδικευόμενη Παθολογίας Πώς θα την προσεγγίσετε; Γυναίκα 57 ετών πρόσφατα υποβλήθηκε σε κολονοσκόπηση. Κατά την εξέταση βρέθηκε μάζα μεγέθους 2cm

Διαβάστε περισσότερα