ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΦΥΣΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ. Προτάσεις διδακτικών προσαρµογών για µαθητές µε υσκολίες Μάθησης

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΦΥΣΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ. Προτάσεις διδακτικών προσαρµογών για µαθητές µε υσκολίες Μάθησης"

Transcript

1 ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΦΥΣΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ Προτάσεις διδακτικών προσαρµογών για µαθητές µε υσκολίες Μάθησης Συντονισµός: Βασιλική Περάκη Οµάδα Εργασίας: Βασιλική Περάκη Βασίλης Τσελφές Αποστολία Γαλάνη Γιώργος Φασουλόπουλος Αναστάσιος Ραγγούσης

2 Περιεχόµενα ΦΥΣΙΚΗ... 3 Υλικό για µαθητές µε µαθησιακές δυσκολίες Β & Γ Γυµνασίου... 3 Ατµοσφαιρική πίεση... 4 Η ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΠΙΕΣΗ... 8 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΠΙΕΣΗ Θερµοκρασία Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ Ι ΑΣΚΟΝΤΑ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΑΝΑΚΛΑΣΗ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ Ι ΑΣΚΟΝΤΑ ΑΝΑΚΛΑΣΗ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΑΝΑΚΛΑΣΗ ΣΕ ΕΠΙΠΕ ΟΥΣ ΚΑΘΡΕΠΤΕΣ Αλληλεπιδράσεις Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ Ι ΑΣΚΟΝΤΑ ΦΑΣΗ ΕΞΟΙΚΕΙΩΣΗΣ: ΑΛΛΗΛΕΠΙ ΡΑΣΕΙΣ, ΟΣ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ ΝΕΥΤΩΝΑ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΑΛΛΗΛΕΠΙ ΡΑΣΕΙΣ ΟΣ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ ΝΕΥΤΩΝΑ

3 Παιδαγωγικό Ινστιτούτο ΦΥΣΙΚΗ Υλικό για µαθητές µε µαθησιακές δυσκολίες Β & Γ Γυµνασίου Βασίλης Τσελφές Γιώργος Φασουλόπουλος Αναστάσιος Ραγγούσης Σεπτέµβριος

4 4 Ατµοσφαιρική πίεση

5 ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΠΙΕΣΗ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ Ι ΑΣΚΟΝΤΑ ΠΡΟΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ: να έχουν εξοικειωθεί οι µαθητές: α) µε τη διάκριση της ύλης σε στερεή, υγρή & αέρια κατάσταση. β) µε το ότι ο όγκος των υγρών διατηρείται σε µετασχηµατισµούς σχήµατος και εποµένως τα υγρά είναι ασυµπίεστα. Μαθητές ηλικίας από 10 µέχρι 15 ετών έχουν κατασκευάσει για τη δυναµική συµπεριφορά των υγρών διαισθητικές αντιλήψεις, σύµφωνα µε τις οποίες καθοριστικό ρόλο παίζει το σχήµα των δοχείων (π.χ. δρουν εντονότερα στα τοιχώµατα των δοχείων, όταν αυτά είναι στενά). Εποµένως, οι δυο απαιτήσεις που θέσαµε, διευκολύνουν τους µαθητές στην αναγνώριση ότι τα υγρά είναι (πρακτικά) ασυµπίεστα 1 και η περιγραφή της δυναµικής συµπεριφοράς των υγρών µε την έννοια «πίεση» είναι αποτελεσµατικότερη από τη δύναµη. Ι ΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ: 1. να γνωρίσουν οι µαθητές ότι ο ατµοσφαιρικός αέρας δρα σε υγρές και στερεές υλικές οντότητες (φύλλο εργασίας µαθητή: δραστηριότητες 1, 2, 3, 4) 2. να αντιµετωπίσουν αντικείµενα και φαινόµενα που η περιγραφή τους είναι δύσκολο να γίνει µε δυνάµεις, όπως το βάρος ή οι δυνάµεις των φυσικών µαγνητών 3. (φύλλο εργασίας µαθητή: δραστηριότητες 5, 6, 7, 8) 4. να εισαχθεί η έννοια «πίεση» ως κατάλληλη να δώσει ακριβέστερες περιγραφές από τη δύναµη 5. (φύλλο εργασίας µαθητή: δραστηριότητα 9) 6. να υπολογίζουν τις πιεστικές δυνάµεις ως γινόµενο πίεσης και προβαλλόµενης επιφάνειας 7. (φύλλο εργασίας µαθητή: δραστηριότητες 10) 8. να εξοικειωθούν µε ερµηνείες που αναφέρονται σε διαφορές πιέσεων, παρά σε ερµηνείες που επικαλούνται «αναρρόφηση υγρών» (φύλλο εργασίας µαθητή: δραστηριότητα 11) 1. να γνωρίσουν ότι οι θερµικές µεταβολές επηρεάζουν την πίεση. 1 Καριώτογλου Πέτρος, 1998, µια διδακτική ακολουθία για την πειραµατική διδασκαλία εννοιολογικής γνώσης: εφαρµογή στα ρευστά και την πίεση, στο: Π. Κουµαράς κ.α. (εκδ.), Πρακτικά του 1 ου Πανελλήνιου Συνεδρίου ιδακτικής των Φυσικών Επιστηµών και εφαρµογών των Νέων Τεχνολογιών στην Εκπαίδευση, σελ , Χριστοδουλίδης, Θεσσαλονίκη. 5

6 Με αφορµή αυτή τη γνώση, να εκτιµήσουν την πίεση και τη θερµοκρασία ως βασικές παραµέτρους πρόβλεψης µετεωρολογικών φαινοµένων (φύλλο εργασίας µαθητή: δραστηριότητα 12) ΦΑΣΗ ΕΞΟΙΚΕΙΩΣΗΣ: Οι διδακτικοί στόχοι που αναφέρθηκαν, προηγουµένως, πρέπει να µετασχηµατιστούν κατάλληλα, ώστε να εξοικειώσουν τους µαθητές µε το περιεχόµενο που θα διδαχθεί. Προτείνουµε τον ακόλουθο µετασχηµατισµό: µπορείτε να σχεδιάσετε ένα πείραµα που θα δείχνει ότι µέσα σε ένα ποτήρι υπάρχει ατµοσφαιρικός αέρας; Ο αέρας όταν φυσάει, αλλάζει το σχήµα των επιφανειών, π.χ. πανί ιστιοπλοϊκών σκαφών. Μπορεί όµως να αλλάζει το σχήµα των επιφανειών, ακόµα και όταν φαίνεται να µην κινείται; Π.χ. πώς αλλάζει η µορφή µπαλονιού µετά το φούσκωµα; (εξοικείωση µε το στόχο 1) Μπορείτε να εξηγήσετε πώς πίνουµε πορτοκαλάδα µε το καλαµάκι ή γιατί δε χύνεται εύκολα το ουίσκι από µπουκάλι µε κατάλληλο επιστόµιο; (εξοικείωση µε τους στόχους 2 & 3) Μια µεγάλη βεντούζα (τουαλέτας) και µια µικρή (κρεµαστάρι), είναι κολληµένες στον τοίχο της σχολικής τάξης. Το µανόµετρο δείχνει ότι επικρατεί η ίδια πίεση σ όλη την τάξη. Ποια βεντούζα µπορούµε να ξεκολλήσουµε ευκολότερα και γιατί; (εξοικείωση µε το στόχο 4) Αν ανάψουµε ένα σπίρτο, ο αέρας γίνεται «ελαφρύς», αυξάνει η πίεσή του ή αραιώνει; ιαλέξτε κάποια από τις περιγραφές για να περιγράψετε τη µετακίνηση του «ζεστού» αέρα. (εξοικείωση µε τους στόχους 5 & 6) Η εργαστηριακή φύση της παρέµβασης, πρέπει να λάβει υπόψη τη δυσκολία των µαθητών µε Μ να διατυπώνουν υποθέσεις. Γι αυτό προτείνουµε οι αρχικές (απλές) δραστηριότητες που στοχεύουν να αναδείξουν τεκµήρια για την παρουσία του ατµοσφαιρικού αέρα, να εξελιχθούν µε τη µέθοδο της διερώτησης και να ενισχυθούν µε συµπληρωµατικές δραστηριότητες από τον καθηγητή, όπως αυτή που περιγράφεται στο ακόλουθο σχήµα. 6

7 βαµβάκι ΥΛΙΚΑ (ανά οµάδα εργασίας) Γυάλινο διαφανές ποτήρι Κερί προσευχής Λεκάνη νερού, διαφανής (ΜΡ.005.0) Πλαστελίνη Καλαµάκι αναρρόφησης ιαφανές δοχείο αναψυκτικού 1 ½ L σελίδες λευκό χαρτί εκτυπωτικού Η/Υ. λαστιχάκια ή σχοινί µπαλόνι βεντούζες τουαλέτας & κρεµάστρας µπουκάλι νερού 500mL αλουµινένιο δοχείο αναψυκτικού εργαστηριακός λύχνος (ΘΕ.005.0) παγάκια νερό (βρύσης) 7

8 Η ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΠΙΕΣΗ Στο εργαστηριακό µάθηµα που σας προτείνουµε, σας καλούµε να ασχοληθείτε µε τα ακόλουθα ερωτήµατα και δραστηριότητες: µπορείτε να σχεδιάσετε ένα πείραµα που θα δείχνει ότι µέσα σε ένα ποτήρι υπάρχει ατµοσφαιρικός αέρας; Ο αέρας, όταν φυσάει, αλλάζει το σχήµα των επιφανειών, π.χ. πανί ιστιοπλοϊκών σκαφών. Μπορεί όµως να αλλάζει το σχήµα των επιφανειών, ακόµα και όταν φαίνεται να µην κινείται; Π.χ. πώς αλλάζει η µορφή µπαλονιού µετά το φούσκωµα; Μπορείτε να εξηγήσετε πώς πίνουµε πορτοκαλάδα µε το καλαµάκι ή γιατί δε χύνεται εύκολα το ουίσκι από µπουκάλι µε κατάλληλο επιστόµιο; Μια µεγάλη βεντούζα (τουαλέτας) και µια µικρή (κρεµαστάρι), είναι κολληµένες στον τοίχο της σχολικής τάξης. Το µανόµετρο δείχνει ότι επικρατεί η ίδια πίεση σ όλη την τάξη. Ποια βεντούζα µπορούµε να ξεκολλήσουµε ευκολότερα και γιατί; Αν ανάψουµε ένα σπίρτο, ο αέρας γίνεται «ελαφρύς», αυξάνει η πίεσή του ή αραιώνει; ιαλέξτε κάποια από τις περιγραφές για να περιγράψετε τη µετακίνηση του «ζεστού» αέρα. 8

9 Ας ξεκινήσουµε µαζί τη διερεύνηση. 1. ΥΠΑΡΧΕΙ ΑΕΡΑΣ ΜΕΣΑ ΣΤΟ ΠΟΤΗΡΙ; Ανάψτε το κερί. Τοποθετήστε πάνω του το ποτήρι. Πείτε/ γράψτε τα συµπεράσµατά σας για το αν υπάρχει αέρας µέσα στο ποτήρι. Θυµηθείτε ότι η φλόγα σβήνει, όταν δεν υπάρχει ατµοσφαιρικός αέρας. 2. Γεµίστε µέχρι πάνω µε νερό της βρύσης το ποτήρι. Καλύψτε µε χαρτί φωτοτυπίας ή στην ανάγκη τετραδίου το πάνω µέρος του ποτηριού. Απλώστε την παλάµη σας πάνω από το χαρτί. Αναποδογυρίστε το ποτήρι, κρατώντας το χαρτί. Προσέξτε να µην χυθεί καθόλου νερό! Βγάλτε την παλάµη σας από το χαρτί. Παρατηρείτε ότι το νερό δε χύνεται; Θα προσπαθήσετε µε τη βοήθειά µας να περιγράψετε αυτό το «παράδοξο» φαινόµενο; Πείτε/ γράψτε ποιο υλικό.. ασκεί δυνάµεις πάνω από το χαρτί.. ασκεί δυνάµεις κάτω από το χαρτί 3. Να κάνετε το ίδιο µε το ποτήρι άδειο και το χαρτί. όταν βγάλετε από το χαρτί την παλάµη σας, το χαρτί.. Πείτε/ γράψτε ποιο υλικό.. ασκεί δυνάµεις πάνω από το χαρτί.. ασκεί δυνάµεις κάτω από το χαρτί 9

10 ΦΑΙΝΕΤΑΙ ΠΩΣ Ο ΑΕΡΑΣ ΜΠΟΡΕΙ ΚΑΙ «ΕΞΟΥ ΕΤΕΡΩΝΕΙ» ΤΟ ΒΑΡΟΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. ΦΑΙΝΕΤΑΙ ΕΠΙΣΗΣ ΠΩΣ Ο ΑΕΡΑΣ ΜΕΣΑ ΚΑΙ ΕΞΩ ΑΠΟ ΤΟ ΠΟΤΗΡΙ ΣΥΜΠΕΡΙΦΕΡΕΤΑΙ ΟΜΟΙΑ, ΑΣΧΕΤΑ ΑΝ Ο ΜΕΣΑ ΑΕΡΑΣ ΕΙΝΑΙ ΛΙΓΟΤΕΡΟΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΞΩ. 4.Γεµίστε ξανά το ποτήρι µε νερό και αναποδογυρίστε το, χωρίς να µπει µέσα αέρας. είτε την εξωτερική επιφάνεια του χαρτιού. Είναι επίπεδη; Είναι καµπυλωµένη; Προς το νερό; Προς τα έξω; Υπογραµµίστε αυτό που βλέπετε. Πείτε/ γράψτε αν ο αέρας µπορεί να ασκεί δυνάµεις µεγαλύτερες από το βάρος του νερού µέσα στο ποτήρι... Για να διασταυρώσετε την άποψη που είπατε/ γράψατε, κάντε ένα ακόµα πείραµα. ιαθέτετε ένα µεγαλύτερο ποτήρι και νερό Πείτε πώς σκέπτεστε να το κάνετε. Μπορεί να συγκρατούνται ταυτόχρονα και οι δυο ποσότητες του νερού και στα δυο ποτήρια;.. ΦΑΙΝΕΤΑΙ ΠΩΣ Ο ΑΕΡΑΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΣΥΓΚΡΑΤΕΙ ΤΟ Ι ΙΟ ΚΑΛΑ ΜΕΓΑΛΕΣ ή ΜΙΚΡΟΤΕΡΕΣ ΠΟΣΟΤΗΤΕΣ ΝΕΡΟΥ. ΟΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΕΣ ΕΧΟΥΝ ΣΤΗ ΙΑΘΕΣΗ ΤΟΥΣ ΓΥΑΛΙΝΑ ΟΧΕΙΑ ΜΕΓΑΛΟΥ ΥΨΟΥΣ. ΜΕ ΤΕΤΟΙΑ ΟΧΕΙΑ ΙΑΠΙΣΤΩΣΑΝ ΟΤΙ Ο ΑΕΡΑΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΣΥΓΚΡΑΤΗΣΕΙ ΤΟ ΝΕΡΟ ΜΕΧΡΙ ΤΟ ΥΨΟΣ ΠΕΡΙΠΟΥ ΤΩΝ 10 ΜΕΤΡΩΝ! ΑΣΧΕΤΑ ΜΕ ΤΟ ΑΝ Η ΣΤΗΛΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΕΙΝΑΙ ΦΑΡ ΙΑ ή ΣΤΕΝΗ! 5.Γεµίστε το ποτήρι µε νερό, γυρίστε ανάποδα, όπως και στις προηγούµενες δραστηριότητες και περιστρέψτε το, όπως φαίνεται στο σχήµα. 10

11 Συνεχίζει να µη χύνεται το νερό; Σηµειώστε µε βέλος σε κάθε θέση, τη δύναµη που νοµίζετε ότι ασκεί ο αέρας πάνω στο χαρτί. Ο αέρας ασκεί δυνάµεις προς µια κατεύθυνση ή πάντα.. στην επιφάνεια του., σε όποια θέση και αν βρέθηκε αυτό. Αυτή η συµπεριφορά (ιδιότητα), θυµίζει κάτι από τη συµπεριφορά του βάρους ή των δυνάµεων µεταξύ δυο µαγνητών. 6. δοκιµάστε να πραγµατοποιήσετε το συνδυασµό: ποτήρι µε νερό χωρίς αέρα µέσα σε λεκάνη µε νερό. Το ποτήρι κρατήστε το µε το χέρι σας. Σηµειώστε στο σχήµα µε βέλη, τη δύναµη του αέρα στο νερό και τη δύναµη που συγκρατεί το νερό του ποτηριού. Βλέποντας τα βέλη που σηµειώσατε, πείτε/ γράψτε πώς φαντάζεστε ότι µεταφέρεται η δύναµη του αέρα µέχρι τη στήλη του νερού. 11

12 ΞΑΝΑ ΤΟ «ΠΑΡΑ ΟΞΟ» ΕΡΩΤΗΜΑ: ΜΕΓΑΛΗ ή ΜΙΚΡΗ ΠΟΣΟΤΗΤΑ ΑΕΡΑ ΑΣΚΕΙ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΥΝΑΜΗ ΣΤΗ ΣΤΗΛΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ; 7. Στηρίξτε µε πετραδάκια το αντεστραµµένο ποτήρι, ώστε να επικοινωνούν το νερό της στήλης του ποτηριού και το νερό της λεκάνης. Φροντίστε να µην είναι γεµάτο µε νερό το αντεστραµµένο ποτήρι. Καλύψτε τη λεκάνη µε γυάλινη επιφάνεια και κλείστε την µε µονωτική ταινία ή πλαστελίνη, ώστε να µην µπαίνει ούτε να βγαίνει αέρας. Αλλάζει το ύψος του νερού στο ποτήρι;.. Παίζει ρόλο η ποσότητα του αέρα στη δύναµη που δέχεται το νερό του ποτηριού;.. Παίζει ρόλο η ποσότητα ενός υλικού, π.χ. της άµµου, στο βάρος που έχει αυτή η ποσότητα της άµµου;.. ΑΣ ΨΑΞΟΥΜΕ ΛΙΓΟ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΑΥΤΑ ΤΑ «ΠΑΡΑ ΟΞΑ» ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΥ ΑΕΡΑ 8. Μελετήστε το σχέδιο της κατασκευής και τις οδηγίες που δίνονται. Κόψτε το κάτω µέρος ενός µεγάλου µπουκαλιού νερού. Περάστε ένα µπαλόνι µέσα από το στόµιο του µπουκαλιού και στερεώστε µε λαστιχάκι, ώστε να µην µπαίνει αέρας. Κόψτε το λαιµό ενός άλλου µπαλονιού και το υπόλοιπο κοµµάτι στερεώστε το µε λαστιχάκι στην (κοµµένη) βάση του µπουκαλιού. Τονίζουµε ότι υπάρχει αέρας έξω και µέσα στο µπουκάλι. Ο µέσα αέρας είναι φυλακισµένος και δεν αλλάζει η ποσότητά του. Τι παθαίνει το εσωτερικό µπαλόνι, όταν σπρώξετε την ελαστική βάση προς τα µέσα και µετά την αφήσετε;. 12

13 Τι παθαίνει το εσωτερικό µπαλόνι όταν τραβήξετε την ελαστική βάση προς τα έξω και µετά την αφήσετε;. Σηµειώστε τις δυνάµεις µε βέλη (µικρές δυνάµεις, µικρά βέλη µεγάλες δυνάµεις, µεγάλα βέλη) που ασκούνται στις δυο πλευρές του εσωτερικού µπαλονιού, τις στιγµές που αλλάζει το µέγεθός του. Τι θυµίζουν οι δυνάµεις που ασκεί ο φυλακισµένος αέρας στο µπαλόνι: υνάµεις όπως το βάρος υνάµεις µεταξύ µαγνητών υνάµεις που ασκεί ελατήριο σε σώµα κρεµασµένο πάνω του. Υπογραµµίστε αυτό που µοιάζει περισσότερο. Ο ΡΟΜΠΕΡΤ ΜΠΟΫΛ ( ), ΘΕΩΡΗΣΕ ΟΤΙ Ο ΑΕΡΑΣ ΠΟΥ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ ΧΑΜΗΛΑ ΣΤΟ Ε ΑΦΟΣ, ΣΥΜΠΕΡΙΦΕΡΕΤΑΙ ΣΑΝ ΠΟΛΛΑ ΕΛΑΤΗΡΙΑ, ΣΥΜΠΙΕΣΜΕΝΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΕΡΑ ΠΟΥ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ ΠΙΟ ΨΗΛΑ. ΑΝ ΤΟΝ ΑΠΟΜΟΝΩΣΟΥΜΕ ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΛΛΟ (ΟΠΩΣ ΚΑΝΑΤΕ ΕΣΕΙΣ ΜΕ ΤΟ ΓΥΑΛΙ), Η ΣΥΜΠΙΕΣΗ ΠΟΥ ΕΙΧΕ ΑΠΟΚΤΗΣΕΙ, ΠΑΡΑΜΕΝΕΙ ΑΜΕΤΑΒΛΗΤΗ. ΠΟΤΕ ΘΑ ΑΛΛΑΞΕΙ; ΑΝ ΟΠΩΣ ΕΙΝΑΙ ΦΥΛΑΚΙΣΜΕΝΟΣ, ΑΥΞΗΣΟΥΜΕ ΤΟ ΧΩΡΟ ΤΗΣ «ΦΥΛΑΚΗΣ». ΤΟΤΕ ΤΑ «ΑΕΡΙΑ ΕΛΑΤΗΡΙΑ» ΘΑ ΑΣΚΟΥΝ.. ΥΝΑΜΕΙΣ. ΑΝ ΜΙΚΡΥΝΕΙ Ο ΧΩΡΟΣ ΤΗΣ «ΦΥΛΑΚΗΣ», ΤΑ «ΑΕΡΙΑ ΕΛΑΤΗΡΙΑ» ΘΑ ΑΣΚΟΥΝ.. ΥΝΑΜΕΙΣ. Συµφωνούν τα µήκη στα βέλη που σηµειώσατε στο προηγούµενο σχήµα, µε τις εκτιµήσεις που κάνατε για τις δυνάµεις των «αέριων ελατηρίων»;. 13

14 9. Οι «περίεργες» δυνάµεις του αέρα µε χαρακτηριστικά: α) να ασκούνται πάντα κάθετα στην επιφάνεια του χαρτιού β) να µεταδίδονται µέσα στο νερό αλλάζοντας κατεύθυνση γ) να µοιάζουν µε δυνάµεις ελατηρίων δ) να µην εξαρτώνται από την ποσότητα του αέρα ΜΑΛΛΟΝ Η ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΤΟΥ ΑΕΡΑ ΕΝ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΠΕΡΙΓΡΑΦΕΙ ΜΕ ΥΝΑΜΕΙΣ ΟΠΩΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΒΑΡΟΣ. ΓΙ ΑΥΤΟ Ο ΠΑΣΚΑΛ ( ) ΑΠΟΦΑΣΙΣΕ ΝΑ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΕΙ ΕΝΑΝ ΑΛΛΟ ΤΡΟΠΟ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗΣ. ΕΙΠΕ ΟΤΙ Ο ΑΕΡΑΣ ΣΤΗΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ «ΕΧΕΙ ΠΙΕΣΗ» ΠΟΥ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΙΣΟ ΥΝΑΜΕΙ ΜΕ ΜΙΑ ΣΤΗΛΗ ΝΕΡΟΥ ΠΕΡΙΠΟΥ 10 ΜΕΤΡΩΝ, ΓΙΑΤΙ ΚΑΙ ΤΟ ΝΕΡΟ «ΕΧΕΙ Ι ΙΑ ΠΙΕΣΗ» ΜΕ ΤΟΝ ΑΕΡΑ. ΑΥΤΗ ΤΗΝ ΠΙΕΣΗ ΤΗΝ ΟΝΟΜΑΣΑΝ 1 ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ (1 Αtm). Η ΠΙΕΣΗ ΕΝ ΕΞΑΡΤΑΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΟΣΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΕΡΑ, ΟΥΤΕ ΑΠΟ ΤΟ ΒΑΡΟΣ ΤΟΥ ΑΕΡΑ, ΑΛΛΑ ΑΠΟ ΤΟ ΑΝ Ο ΑΕΡΑΣ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΥ ή ΛΙΓΟ ΣΥΜΠΙΕΣΜΕΝΟΣ. ΚΟΝΤΑ ΣΤΗΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΕΙΝΑΙ ΣΥΜΠΙΕΣΜΕΝΟΣ ΨΗΛΟΤΕΡΑ ΕΙΝΑΙ. ΣΥΜΠΙΕΣΜΕΝΟΣ ΕΠΙΣΗΣ ΕΞΑΡΤΑΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ. ΟΙ ΣΥΓΧΡΟΝΟΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΕΣ ΓΙΑ ΝΑ ΘΥΜΟΥΝΤΑΙ ΤΟΝ ΠΑΣΚΑΛ ΕΙΠΑΝ ΟΤΙ Η 1 ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ ΕΙΝΑΙ ΙΣΟ ΥΝΑΜΗ ΜΕ ΠΑΣΚΑΛ ( Pa) 1 Atm= Pa 14

15 10. Πιέστε πάνω σε λεία επιφάνεια (καθαρή επιφάνεια θρανίου) και «κολλήστε» δυο βεντούζες: µια µικρή β (κρεµάστρα) και µια µεγάλη Β (τουαλέτας). οκιµάστε να τις ξεκολλήσετε. Σε ποια περίπτωση δυσκολεύεστε περισσότερο; Ποιος παράγοντας δηµιουργεί τη διαφορά: η πίεση του αέρα η επιφάνεια της κάθε βεντούζας η επιφάνεια του θρανίου Υπογραµµίστε τον παράγοντα που υποστηρίζετε Υπολογίστε, µε τη βοήθεια του καθηγητή σας, τη δύναµη που δέχεται η κάθε βεντούζα. Θεωρήστε ότι κάθε Πασκάλ (Pa) αντιστοιχεί σε δύναµη αέρα 1 Νιούτον (Ν) σε κάθε τετραγωνικό µέτρο (1m 2 ) Γεµίστε ένα πλαστικό µπουκάλι (µικρό µέγεθος) µε καθαρό νερό. Ρουφήξτε µε καλαµάκι νερό. Νοµίζουµε ότι το πετύχατε. Γεµίστε ξανά το µπουκάλι µε καθαρό νερό µέχρι πάνω. Κλείστε το στόµιο µε πλαστελίνη, έτσι που να µην περνά ο αέρας, αφήνοντας µόνο το καλαµάκι µέσα στο νερό. Ρουφήξτε ξανά. 15

16 Καταφέρατε τώρα να έχετε νερό στο στόµα σας; Τι άλλαξε σε σχέση µε πριν; Αναποδογυρίστε το µπουκάλι. Χύνεται το νερό;.. Μπορείτε να συζητήσετε τα δυο φαινόµενα; Πείτε/ γράψτε τα συµπεράσµατά σας. 12.Γεµίστε το αλουµινένιο κουτί αναψυκτικού, µε ένα δάχτυλο νερό. Τοποθετήστε το κουτί σε θερµαντικό σώµα (γκαζάκι, ηλεκτρικό µάτι). Όταν αρχίσει να βγαίνει από το κουτί πολύς ατµός, µε κατάλληλο γάντι παίρνουµε το (ζεστό) κουτί και το τοποθετούµε µέσα σε λεκάνη που περιέχει κρύο νερό (αν είναι δυνατόν και παγάκια). Πείτε/ γράψτε τι παθαίνει το αλουµινένιο κουτί; Τι παθαίνει ο αέρας του κουτιού, όταν τον ζεσταίνετε;. Τι παθαίνει ο αέρας του κουτιού, όταν τον κρυώνετε; 16

17 . Πώς µπορείτε να ερµηνεύσετε αυτό που έπαθε το κουτί, χρησιµοποιώντας την έννοια «πίεση»;.. Ό,τι παθαίνει ο αέρας του κουτιού όταν ζεσταίνεται ή όταν κρυώνει, παθαίνουν και οι µεγάλες αέριες µάζες της ατµόσφαιρας, µε αποτέλεσµα να προκαλούνται τα µετεωρολογικά φαινόµενα που χαρακτηρίζουν τον ΚΑΙΡΟ και το ΚΛΙΜΑ ενός τόπου. Ο καιρός και το κλίµα ενός τόπου εξαρτώνται από την πίεση, αλλά και τη θερµοκρασία. 17

18 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΠΙΕΣΗ 1. Συνδέστε µε βέλη τα σχήµατα που περιγράφουν πειραµατικές δραστηριότητες µε τα αντίστοιχα συµπεράσµατα που προκύπτουν απ αυτές. σφουγγάρι Υπάρχει αέρας Οι κινήσεις υγρών & αερίων προκαλούνται, όταν υπάρχει διαφορά πιέσεων Οι δράσεις του αέρα δεν εξαρτώνται από την ποσότητά του ιαχωριστική επιφάνεια 18

19 2. Συνδέστε µε βέλη τα ακόλουθα αντικείµενα και έννοιες. ελατήριο πίεση βάρος αέρα επιφάνεια Πιεστική δύναµη 19

20 3. Η διπλανή εικόνα δείχνει την επίδειξη των ηµισφαιρίων του Μεγδεµβούρ γου. Το 1654, ο Οττο φον Γκέρικε, αφαίρεσε µε αντλία, αέρα από το εσωτερικό των ηµισφαιρίων. Τότε η πίεση στο εσωτερικό των ηµισφαιρίων, έγινε Pa. H εξωτερική ατµοσφαιρική πίεση, όταν έγινε το πείραµα, ήταν Pa. Το κάθε ηµισφαίριο είχε όγκο 1,5 m 2. Γιατί χρειάστηκαν τόσα πολλά άλογα, για να ανοίξουν τα ηµισφαίρια;.. Ποιος ασκεί τη δύναµη που επιχειρούν να αντιµετωπίσουν τα 16 άλογα;.. Πόση δύναµη δέχεται το κάθε ηµισφαίριο από την αιτία που αναφέρατε προηγουµένως; 20

21 4. Οι εικόνες 1 & 2 περιγράφουν δυο φάσεις της αναπνοής του ανθρώπου. ΕΙΚΟΝΑ: 1 2 η πίεση που επικρατεί στους πνεύµονες είναι Ο ατµοσφαιρικός αέρας µεγαλύτερη/ µικρότερη από την ατµοσφαιρική εισέρχεται/ εξέρχεται από/ στον πνεύµονα µεγαλύτερη/ µικρότερη από την ατµοσφαιρική Μεγαλύτερη/ µικρότερη από την ατµοσφαιρική εικονίζεται η διαδικασία της εισπνοής / εκπνοής εισπνοής / εκπνοής ΠΙΝΑΚΑΣ1 : υπογραµµίστε την άποψη που πιστεύετε σωστή 5. Στο διπλανό χάρτη εικονίζονται οι ΗΠΑ (1), τα νότια παράλια της Γροιλανδίας και η περιοχή του Ατλαντικού κοντά στη Γιβραλτάρ (3). Τα βέλη δείχνουν την πορεία των ανέµων, στην ευρύτερη περιοχή. Σηµειώστε στις περιοχές 1, 2, 3, τις διεθνείς ενδείξεις Η (υψηλή) ή L (χαµηλή) µε κριτήριο την πορεία των ανέµων. 21

22 22 Θερµοκρασία

23 ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ Ι ΑΣΚΟΝΤΑ ΠΡΟΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ: εν υπάρχουν, στην πραγµατικότητα, κάποιες προαπαιτούµενες γνώσεις. Το µόνο που θα πρέπει να προσέξει ο εκπαιδευτικός είναι ότι οι µαθητές του έχουν έρθει σε επαφή µε ιατρικά θερµόµετρα (θερµόµετρα µεγίστου) και έτσι εκτιµούν ότι, για να διαβάσουν τη θερµοκρασία, πρέπει να αποµακρύνουν το θερµόµετρο από το θερµοµετρούµενο σώµα. Καλό είναι να έχει, επίσης, υπόψη του ότι η ανάγνωση της κλίµακας δεν είναι µια αυτονόητη ικανότητα. Να δείξει υποµονή και να «διδάξει» αυτήν την ικανότητα, αν χρειαστεί. Ι ΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ: Οι µαθητές να προσεγγίσουν την έννοια της θερµοκρασίας ως κάτι διαφορετικό απ αυτό που περιγράφουν ως ζεστό ή κρύο! 1. Nα αποδεχθούν οι µαθητές ότι το ζεστό, το κρύο και οι άλλες λέξεις που γνωρίζουν και χρησιµοποιούν στην καθηµερινή τους ζωή, είναι αποτέλεσµα των αισθήσεων (είναι «αίσθηµα»). Αυτό το «αίσθηµα» γλωσσικά, περιγράφεται µε επίθετα. 2. Η θερµοκρασία δεν είναι αποτέλεσµα αισθήσεων, είναι µέτρηση / µέγεθος / µεταβλητή και ασφαλώς δεν περιγράφεται γλωσσικά µε επίθετο. Γι αυτό οργανώνουµε δύο κατηγορίες δραστηριοτήτων: Στην πρώτη κατηγορία (δραστηριότητες 1-5) συζητάµε µε όρους καθηµερινής ζωής. Στόχος είναι να εξοικειωθούν οι µαθητές µε Μ σε αυτό το πλαίσιο της συζήτησης και ταυτόχρονα να οικοδοµηθεί ένα σύνολο αναπαραστάσεων µε το οποίο στη συνέχεια (δραστηριότητες 6-8) θα συγκρουστούν. Εκµεταλλευόµαστε τον Υλικό Κόσµο του νερού που πίνουµε και την εκτίµηση (τεκµήριο) του πόσο ζεστό το αισθανόµαστε, για να οργανώσουµε τις δραστηριότητες 3 και 6. Εδώ χρειαζόµαστε τρία (τουλάχιστον) ποτήρια - «θερµός» από πολυουραιθάνη, που περιέχουν καθαρό νερό µε διαφορετικές (παραπλήσιες όµως) θερµοκρασίες. Τις εξασφαλίζουµε µε τη χρήση ηλεκτρικού βραστήρα και θερµόµετρου. Φροντίζουµε να µην υπερβούµε θερµοκρασίες πάνω από 60 ο C. Φέρνουµε, επίσης, και καθαρά πλαστικά ποτήρια, για να µπορούν, αν το επιλέξουν, να δοκιµάζουν πίνοντας οι µαθητές. Αν έχουµε φροντίσει τα νερά να έχουν πράγµατι µικρές διαφορές θερµοκρασίας, περιµένουµε να προκύψουν διαφωνίες. Αυτές µπορούν να συζητηθούν, µιας και πιθανότατα οι µαθητές θα έχουν χρησιµοποιήσει διαφορετικούς τρόπους για να «αισθανθούν» το νερό (µε το χέρι, στο µάγουλο, το ήπιαν, κ.ο.κ.). 23

24 Μας ενδιαφέρει να αναπτυχθεί συζήτηση και για να επιτευχθεί ο στόχος της κοινωνικοποίησης των µαθητών µε Μ, αφού για το ζήτηµα σίγουρα θα έχουν άποψη, αλλά και για να «µείνει», ίσως, ότι κάτι δεν «πάει καλά» µε την απόφασή τους. Εστιάζουµε µόνο στο «αισθάνοµαι το πόσο ζεστό ή κρύο είναι κάτι». Ζητάµε, δηλαδή, να βρουν οι µαθητές ποιος από την οµάδα έχει τα πιο ζεστά και ποιος τα πιο κρύα χέρια, (δραστηριότητες 4 και 7). ιαφωνίες θα προκύψουν σίγουρα και οι δοκιµές χρειάζεται να ακολουθήσουν κάποια σειρά, για να καταλήξουν σε κοινά αποδεκτό αποτέλεσµα και κατάταξη. Και εδώ ασφαλώς µας ενδιαφέρει η συζήτηση. Εστιάζουµε, µε την ίδια λογική, στα διαφορετικά υλικά και στήνουµε τις δραστηριότητες 5 και 8. Ζητάµε, δηλαδή, από τα παιδιά της κάθε οµάδας να εκτιµήσουν ποιο από τα υλικά νερό (περισσότερο ή λιγότερο), αλουµινόχαρτο, βαµβάκι, (που φροντίζουµε να είναι στη διάθεσή τους) είναι πιο ζεστό και ποιο είναι πιο κρύο (να οδηγηθούν ενδεχοµένως σε κατάταξη). Απαιτούµε να συζητήσουν και να συµφωνήσουν. Ενδιαµέσως εστιάζουµε στο «τέχνηµα» θερµόµετρο και στα χαρακτηριστικά του. είχνουµε στους µαθητές µας πώς µετράµε µε το θερµόµετρο!!! Ενδεχοµένως, ζητάµε από τα παιδιά να εντοπίσουν, σε δύο διαφορετικούς τύπους θερµοµέτρων, (π.χ. υδραργυρικό, αν υπάρχει, και οινοπνεύµατος), τις διαφορές. Περιµένουµε να εντοπίσουν το υλικό διαστολής και να περιγράψουν τι κάνει το καθένα, όταν το κρατάµε στο χέρι µας, το αφήνουµε πάνω στο θρανίο, το βουτάµε µέσα σε νερό, Περιµένουµε, ίσως, να εντοπίσουν και άλλα χαρακτηριστικά (για παράδειγµα, ποιο φαίνεται ευκολότερα, ποιο «ανεβαίνει» ή «κατεβαίνει» πιο γρήγορα, πότε «ανεβαίνει» ή «κατεβαίνει» πιο γρήγορα, κ.ο.κ.). Εστιάζουµε στην κλίµακα του θερµοµέτρου. Εφαρµόζουµε δραστηριότητες που διευκολύνουν την ανάγνωση της θερµοµετρικής κλίµακας άσκηση 7 (σελ.39) του βιβλίου 2, για να σιγουρευτούµε ότι δεν υπάρχουν προβλήµατα µε την κλίµακα. Επίσης, ζητάµε να πραγµατοποιήσουν ανάγνωση της κλίµακας µε τα θερµόµετρα που διαθέτουν σε διάφορες περιπτώσεις. Μετά την τελευταία δραστηριότητα και σε συνδυασµό µε τις προηγούµενες προκαλούµε συζήτηση στην κατεύθυνση «γιατί άλλο αισθανόµαστε και άλλο δείχνει το θερµόµετρο;». Θεωρούµε ότι δεν κερδίζουµε τίποτα µε το να λέµε ότι η καθηµερινή µας γλώσσα είναι «ασαφής και παραπλανητική». Ούτε αλήθεια είναι, ούτε οι µαθητές µας 2 ΑΝΤΩΝΙΟΥ, Ν. ΒΑΛΑΔΑΚΗΣ, Α., ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ, Π., ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΗΣ, Κ., ΠΑΠΑΤΣΙΜΠΑ, Λ., 2004, ΦΥΣΙΚΗ β γυµνασίου, ΟΕΔΒ, Αθήνα 24

25 (µε Μ ή µη) θα χαρούν ιδιαίτερα αν τους «καταρρακώσουµε» τα όσα γνωρίζουν Εµείς, άραγε, θα χαιρόµασταν;;; ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Η τελευταία ερώτηση της αξιολόγησης σας δίνει αφορµή να ξεκινήσετε τη συζήτηση περί θερµότητας. ΦΑΣΗ ΕΞΟΙΚΕΙΩΣΗΣ Οι διδακτικοί στόχοι που αναφέρθηκαν, προηγουµένως, πρέπει να µετασχηµατιστούν κατάλληλα, ώστε να εξοικειώσουν τους µαθητές µε το περιεχόµενο που θα διδαχθεί. Προτείνουµε τον ακόλουθο µετασχηµατισµό: Πώς αποφασίζουµε αν θα πάρουµε µαζί µας µπουφάν: Αν νοιώθουµε ότι είναι ζεστά ή κρύα ή µήπως κοιτώντας το θερµόµετρο; Πώς αποφασίζουµε αν θα καλέσουµε τον ιατρό: Αν νοιώθουµε ζεστοί ή κανονικά ή µήπως βάζοντας θερµόµετρο; Αναζητώντας την αιτία των διαφορετικών απαντήσεων πρέπει να καταλάβουµε, τι εννοούµε στη Φυσική µε τη λέξη «θερµοκρασία». Αυτό νοµίζουµε θα το πετύχουµε, αν πρώτα θυµηθούµε πώς περιγράφουµε στην καθηµερινή µας ζωή πράγµατα που είναι «ζεστά» ή «κρύα». ΥΛΙΚΑ (ανά οµάδα εργασίας) Εργαστηριακό θερµόµετρο (ΘΕ , αλκοόλης). Τρία ποτήρια «θερµός», από πολυουραιθάνη, καθώς και απλά πλαστικά ποτήρια. Βραστήρας (για όλες τις οµάδες τον χειρίζεται ο καθηγητής) Βαµβάκι Αλουµινόχαρτο Μάλλινο ρούχο (κοµµάτι) Πλαστελίνη 25

26 ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ Στο µάθηµα που ακολουθεί θα προσπαθήσουµε να απαντήσουµε γιατί αποφασίζουµε διαφορετικά στα ακόλουθα ερωτήµατα: Πώς αποφασίζουµε αν θα πάρουµε µαζί µας µπουφάν: Αν νοιώθουµε ότι είναι ζεστά ή κρύα ή µήπως κοιτώντας το θερµόµετρο; Πώς αποφασίζουµε αν θα καλέσουµε τον ιατρό: Αν νοιώθουµε ζεστοί ή κανονικά ή µήπως βάζοντας θερµόµετρο; Αναζητώντας την αιτία των διαφορετικών απαντήσεων πρέπει να καταλάβουµε τι εννοούµε στη Φυσική µε τη λέξη «θερµοκρασία». Αυτό νοµίζουµε θα το πετύχουµε, αν πρώτα θυµηθούµε πώς περιγράφουµε στην καθηµερινή µας ζωή πράγµατα που είναι «ζεστά» ή «κρύα». Ας ξεκινήσουµε µαζί τη διερεύνηση. 1. Στην καθηµερινή ζωή µας έχουµε συναντήσει πράγµατα που είναι ζεστά και πράγµατα που είναι κρύα. Σηµειώστε, ποια από τα παρακάτω πράγµατα νοµίζετε ότι είναι ζεστά και ποια είναι κρύα: Πάγος: Ζεστός ή Κρύος; Χιόνι: Ζεστό ή Κρύο; Κουβέρτα: Ζεστή ή Κρύα; Θάλασσα: Ζεστή ή Κρύα; Το χέρι µας: Ζεστό ή Κρύο; Μάρµαρο: Ζεστό ή Κρύο; Φωτιά: Ζεστή ή Κρύα; Φθινόπωρο: Ζεστό ή Κρύο; 26

27 Συζητήστε αν συµφωνείτε µεταξύ σας για τις απαντήσεις που δώσατε. Αν υπάρχουν διαφωνίες προσπαθήστε να τις λύσετε. 2. Στην καθηµερινή µας ζωή χρησιµοποιούµε και άλλες λέξεις για να περιγράψουµε το πόσο ζεστό ή κρύο είναι κάτι. Χρησιµοποιούµε τις λέξεις Ζεστό, Κρύο αλλά, για παράδειγµα, και τις: Χλιαρό, Παγωµένο, Καυτό, Ζεµατιστό, Μπούζι, κ.α. Βάλτε στη σειρά τις λέξεις: Ζεστό Κρύο Χλιαρό Παγωµένο Καυτό Ζεµατιστό Μπούζι Πρώτη να είναι η πιο «ζεστή» και τελευταία η πιο «κρύα». Συζητήστε αν συµφωνείτε µεταξύ σας για τη σειρά που φτιάξατε. Αν υπάρχουν διαφωνίες προσπαθήστε να τις λύσετε. 3. Έχετε τρία καθαρά πλαστικά ποτήρια - «θερµός», που περιέχουν καθαρό νερό. Το Α, το Β και το Γ. Βρείτε ποιο ποτήρι - «θερµός» έχει το πιο ζεστό νερό, πιο έχει το λιγότερο ζεστό και πιο το πιο κρύο. Περιγράψτε πώς το βρήκατε: Συζητήστε αν συµφωνείτε µεταξύ σας για τη σειρά που φτιάξατε. Αν υπάρχουν διαφωνίες προσπαθήστε να τις λύσετε. 27

28 4. Να βρείτε ποιος από την οµάδα σας (µαθητής ή µαθήτρια) έχει τα πιο ζεστά χέρια και ποιος τα πιο κρύα. Γράψτε τα ονόµατά τους: Περιγράψτε πώς το βρήκατε: Συζητήστε αν συµφωνείτε µεταξύ σας για την απόφασή σας. Αν υπάρχουν διαφωνίες προσπαθήστε να τις λύσετε. 5. Ποια από τα παρακάτω υλικά νοµίζετε ότι είναι «ζεστά» και ποια ότι είναι «κρύα»; ΥΛΙΚΟ 100gr νερού Βαµβάκι Αλουµινόχαρτο Πλαστελίνη Μάλλινο ρούχο Χαρτί κουζίνας 200gr νερού ΖΕΣΤΟ (ζ) ή ΚΡΥΟ (κ) Περιγράψτε πώς αποφασίσατε: Συζητήστε αν συµφωνείτε µεταξύ σας για τις αποφάσεις σας. Αν υπάρχουν διαφωνίες, προσπαθήστε να τις λύσετε. Μέχρι εδώ συζητούσαµε, όπως στην καθηµερινή µας ζωή. εν κάναµε Φυσική! Από εδώ και µετά θα συζητάµε τα ίδια πράγµατα, όπως όµως κάνουµε στη Φυσική! 28

29 Στη Φυσική δε χρησιµοποιούµε πολλές λέξεις για να περιγράψουµε αν κάτι είναι ζεστό ή κρύο. Στη Φυσική χρησιµοποιούµε µόνο τη ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ. Και τη ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ τη µετράει το ΘΕΡΜΟΜΕΤΡΟ. Ακούστε τον καθηγητή σας που θα σας δείξει πώς το θερµόµετρο µετράει τη θερµοκρασία ενός σώµατος. 6. Πάρτε πάλι τα τρία ποτήρια - «θερµός» µε το καθαρό νερό. Το Α, το Β και το Γ. Χρησιµοποιήστε και τα τρία καθαρά πλαστικά ποτήρια. Βρείτε ποιο «θερµός» έχει το πιο ζεστό νερό, ποιο έχει το λιγότερο ζεστό και ποιο το πιο κρύο, χρησιµοποιώντας το θερµόµετρο! Γράψτε την απάντησή σας: Υπάρχουν µήπως διαφωνίες; Υπάρχουν διαφορές µε την προηγούµενη απόφασή σας; Συζητήστε τις. 7. Να βρείτε ξανά ποιος από την οµάδα σας (µαθητής ή µαθήτρια) έχει τα πιο ζεστά χέρια και ποιος τα πιο κρύα, χρησιµοποιώντας το θερµόµετρο. Γράψτε τα ονόµατά τους: Υπάρχουν µήπως διαφωνίες; Υπάρχουν διαφορές µε την προηγούµενη απόφασή σας; Συζητήστε τις. 29

30 8. Μετρήστε µε το θερµόµετρο τις θερµοκρασίες των παρακάτω υλικών. ΥΛΙΚΟ 100gr νερού Βαµβάκι Αλουµινόχαρτο Πλαστελίνη Μάλλινο ρούχο Χαρτί κουζίνας 200gr νερού ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ Υπάρχουν µήπως διαφωνίες; Υπάρχουν διαφορές µε την προηγούµενη απόφασή σας; Συζητήστε τις. Είναι, τελικά, το ίδιο πράγµα η θερµοκρασία µε το ζεστό και το κρύο; Συζητήστε την άποψή σας δηµόσια! 30

31 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ 1. Σκεφτείτε για τον «πυρετό» και απαντήστε: Έχουν, άραγε, όλα τα σηµεία του σώµατός µας την ίδια θερµοκρασία; Απαντήστε µε επιχειρήµατα πριν κάνετε οποιαδήποτε µέτρηση: οκιµάστε την άποψή σας µε τη βοήθεια θερµοµέτρου Είχατε τελικά δίκιο; Γιατί; 2. Μετρήστε τη θερµοκρασία του αέρα στην αίθουσα διδασκαλίας Πόση είναι; Συµφωνούν όλες οι οµάδες της τάξης; Γιατί; 3. Αν µετρήσετε τη θερµοκρασία στο νερό που πήρατε από κάποιο από τα «θερµός» και έµεινε αρκετή ώρα µέσα στο πλαστικό ποτήρι, θα τη βρείτε ίδια µε αυτή που µετρήσατε αµέσως µόλις βγάλατε το νερό από το «θερµός»; Κάντε πρόβλεψη, δικαιολογήστε τη και γράψτε τη: Μετρήστε µε το θερµόµετρο και αποφασίστε αν προβλέψατε καλά. Συµφωνείτε όλοι ότι «τα πράγµατα πάνε καλά»; Γράψτε την άποψή σας: 31

32 32 Ανάκλαση

33 ΑΝΑΚΛΑΣΗ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ Ι ΑΣΚΟΝΤΑ ΠΡΟΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ: α) πώς αντιλαµβανόµαστε τα οπτικά ερεθίσµατα α 1 ) το παρατηρούµενο αντικείµενο φωτίζεται από πηγή φωτός. Εµείς βλέπουµε ακτίνες που προέρχονται από τη φωτεινή πηγή και επανεκπέµπονται από το αντικείµενο. α 2 ) το µάτι µας δεν αντιλαµβάνεται την αρχική προέλευση των ακτίνων, αλλά έχει την ιδιότητα να οδηγεί σε σύγκλιση τις ακτίνες στη διεύθυνση εισόδου τους στον οπτικό φακό. Εποµένως, ενδέχεται το µάτι να σχηµατίζει είδωλα σε διαφορετικές θέσεις και διαστάσεις, διάφορες των αντικειµένων. β) το φως διαδίδεται ευθύγραµµα. Η δεύτερη απαίτηση αποτελεί την υπόθεση οικοδόµησης της Γεωµετρικής Οπτικής από τον Ευκλείδη και σύµφωνα µε τη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (.Φ.Ε.) είναι αντίληψη συµβατή µε τις διαισθητικές εµπειρίες των µαθητών. Η πρώτη απαίτηση προκύπτει από την ιστορική και διδακτική άποψη που υποστηρίζει ότι η αναζήτηση µοντέλων στην Οπτική, σχετίζεται µε θεωρίες για το πώς βλέπουµε 3. Εµπειρικές παρατηρήσεις συγκλίνουν στο ότι υποβαθµίζεται κατά τη διδασκαλία της εκπαιδευτικής βαθµίδας που αποτελεί τον πληθυσµό στόχο της παρέµβασης που προτείνουµε. Ι ΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ: Οι µαθητές να εξοικειωθούν µε τη συµπεριφορά του φωτός, όταν αυτό πέφτει σε αδιαφανή αντικείµενα. Προτείνουµε να διευκολυνθούν οι µαθητές σε παρατηρήσεις και συζητήσεις σχετικά µε: 1 α ) την απορρόφηση του φωτός σε µη απόλυτα οµαλές σκούρες επιφάνειες, 1 β ) τη διαχυτική ανάκλαση του φωτός σε µη απόλυτα οµαλές λευκές επιφάνειες 1 γ ) την κατοπτρική ανάκλαση του φωτός σε σχεδόν απόλυτα οµαλές επιφάνειες (καθρέπτες). Οι µαθητές να παρατηρήσουν και να συγκρίνουν βασικές οµοιότητες και διαφορές της κατοπτρικής και διαχυτικής ανάκλασης. 2 α )Προτείνουµε να βοηθηθούν οι µαθητές στην οργάνωση δραστηριοτήτων, που θα επιχειρούν να αναδεικνύουν την κοινή περιγραφή των δυο φαινόµενων, όταν οι αλληλεπιδρώσες µε το φως επιφάνειες προσεγγίζονται µικροσκοπικά. 3 ΠΑΥΛΟΣ ΜΙΧΑΣ, 2005, η ιδασκαλία της Οπτικής, µέσα από µια διαχρονική µατιά, Τυπωθήτω Γ. αρδανός, Αθήνα. DRIVER, R., GUESNE, E., TIBERGHIEN, A., 1993, Οι ιδέες των παιδιών στις φυσικές επιστήµες, (Ελληνική µετάφραση), ΕΕΦ Τροχαλία, Αθήνα. 33

34 2 β ) Αυτές οι δραστηριότητες να διευκολύνουν, επίσης, τους µαθητές να αποδεχτούν ότι τα διαφορετικά οπτικά αποτελέσµατα οφείλονται στη διαφορετική οργάνωση των µικροσκοπικών τµηµάτων που συγκροτούν τις κατοπτρικές και διαχυτικές επιφάνειες. 2 γ ) Οι εµπειρικές γνώσεις που θα αποκτηθούν να εφαρµοστούν σε φαινόµενα της καθηµερινότητάς τους. Να εξοικειωθούν οι µαθητές µε το νόµο που προβλέπει τη σχέση προσπίπτουσας και ανακλώµενης γωνίας. Εκτιµούµε ότι ο νόµος που περιγράφει την οµοεπίπεδη διευθέτηση προσπίπτουσας, ανακλώµενης και κάθετης ευθείας στον καθρέπτη, είναι αρκετά αφηρηµένος και χωρίς λειτουργικές αναφορές σε καθηµερινές δραστηριότητες. 3 α )Να προβλέψουν οι µαθητές, ενώ στέκονται σε συγκεκριµένο σηµείο της τάξης, το σηµείο πρόσκρουσης µπάλας του τένις µε το δάπεδο της τάξης, ώστε να καταλήξει στο χέρι συµµαθητή τους που απέχει συγκεκριµένη απόσταση απ αυτούς. 3 β )Να δοκιµάσουν την ίδια πορεία, µε δέσµη λέιζερ και καθρέπτη στη θέση που προσδιόρισαν προηγουµένως. 3 γ ) Προτείνουµε να διευκολυνθούν οι µαθητές στην πραγµατοποίηση διατάξεων που θα ευνοούν συγκρίσεις αποστάσεων ειδώλου αντικειµένου από επίπεδο καθρέπτη 3 δ ).Να καθοδηγηθούν στην πραγµατοποίηση διάταξης που θα διευκολύνει µετρήσεις γωνιών πρόσπτωσης και ανάκλασης σε επίπεδο καθρέπτη. 3 ε ) Να είναι σε θέση να προβλέπουν το είδωλο φωτεινού σηµείου, φωτεινής γραµµής. 4. Να εξοικειωθούν οι µαθητές σε προβλέψεις θέσεων ειδώλων, σε επίπεδους καθρέπτες. Να επιχειρήσουν ερµηνείες φαινόµενων σε φυσικές ανακλαστικές επιφάνειες, όπως το νερό. Να συγκρίνουν γεωµετρικά χαρακτηριστικά ειδώλου και αντικειµένου, ώστε να εξοικειωθούν µε οντότητες που ακολουθούν κατοπτρική συµµετρία. 5 α )Να είναι σε θέση να αναγνωρίζουν σχήµατα µε κατοπτρική συµµετρία. 5 β )Να επιχειρήσουν σχεδιασµούς γραπτών µηνυµάτων που µπορούν να διαβάζονται µέσα από επίπεδους καθρέπτες. ΦΑΣΗ ΕΞΟΙΚΕΙΩΣΗΣ: Οι διδακτικοί στόχοι που αναφέρθηκαν προηγουµένως πρέπει να µετασχηµατιστούν κατάλληλα, ώστε να εξοικειώσουν τους µαθητές µε το περιεχόµενο που θα διδαχθεί. Προτείνουµε τον ακόλουθο µετασχηµατισµό: Γιατί το είδωλο του προσώπου σας «διαλύεται» µέσα σε ένα σπασµένο καθρέπτη; Τι χρώµα να βάψουµε ένα τοίχο της αίθουσας, για να είναι φωτεινός; Γιατί πίσω απ το λαµπάκι ενός ηλεκτρικού φαναριού, αλλά και των φάρων υπάρχουν λείες και στιλπνές µεταλλικές επιφάνειες; (εξοικείωση µε τους στόχους 1 & 2) Ο κύριος Νεύτωνας τον 17 ο αιώνα ισχυρίστηκε ότι το φως, όταν πέφτει σε καθρέφτη, συµπεριφέρεται όπως ένα µπαλάκι του τένις, όταν πέφτει σε λείο 34

35 πάτωµα. Στο σηµερινό εργαστηριακό µάθηµα θα µπορέσετε να διαπιστώσετε αν είχε δίκιο ή άδικο. (εξοικείωση µε τον στόχο 3) Πότε σχηµατίζεται µέσα στη θάλασσα η φωτεινή γραµµή του ήλιου που οι ποιητές την ονοµάζουν «ποτάµι του ήλιου»: στην ανατολή, το µεσηµέρι ή στη δύση; Αν θέλετε, µπορούµε να ψάξουµε µαζί το γιατί. (εξοικείωση µε τον στόχο 4) Τι εξυπηρετεί η περίεργη επιγραφή στο µπρος µέρος των νοσοκοµειακών οχηµάτων; Θέλετε να αναζητήσουµε µαζί γράµµατα για να φτιάξουµε λέξεις µε παρόµοιες ιδιότητες; (εξοικείωση µε τον στόχο 5) ΥΛΙΚΑ (ανά οµάδα εργασίας) Ένας καθρέφτης περίπου 10x5 cm Θραύσµατα από σπασµένο καθρέπτη. Εναλλακτικά: σπασµένα γυαλάκια, ανακλαστικά κουµπιά κ.ο.κ. Η θήκη ενός οπτικού δίσκου (cd). Η πόρτα του cd (µπρος µέρος) να είναι απόλυτα διαφανής, γιατί θα χρησιµοποιηθεί ως κάτοπτρο. Η θήκη (πίσω µέρος) να είναι αδιαφανής, γιατί εκτός από υποστήριγµα, ώστε να τοποθετείται η θήκη σε όρθια θέση, θέλουµε να «κόβει» το διάχυτο φως που θα έρχεται από το πίσω µέρος. Επίσης ένας φτηνός καθρέπτης του εµπορίου, µη µεταλλικός, εµφανίζει διπλή ανάκλαση, στην µπρος και πίσω επιφάνεια, δυσκολεύοντας τις µετρήσεις. Πλαστελίνη Σχοινί (περίπου 30 cm) Μια συσκευή λέιζερ (παιδικό παιχνίδι). Οι συσκευές Laser που χρησιµοποιούνται στο σχολικό εργαστήριο Φυσικών Επιστηµών είναι συνήθως Ηλίου-Νέου, µήκους κύµατος 632,8 nm και ισχύος 1,0 mw της κατηγορίας (ΙΙ). Βλάβη µπορεί να προκληθεί από επίµονη και παρατεταµένη απ' ευθείας παρατήρηση της δέσµης. Μικρή ποσότητα µαύρου χαρτιού «µατ» και σελίδες λευκό χαρτί (µια εκτυπωτικού Η/Υ και τρεις τετραδίου µε γραµµές). Ένα βαρύ (γεµισµένο µε πλαστελίνη ή άµµο) σπιρτόκουτο, για να στηρίξουµε όρθιο τον καθρέπτη. Σελοτέηπ. Μοιρογνωµόνιο & βαθµολογηµένος χάρακας. 35

36 ΑΝΑΚΛΑΣΗ Στο εργαστηριακό µάθηµα που σας προτείνουµε, σας καλούµε να ασχοληθείτε µε τα ακόλουθα ερωτήµατα: Γιατί το είδωλο του προσώπου σας «διαλύεται» µέσα σε ένα σπασµένο καθρέφτη; Τι χρώµα να βάψετε ένα τοίχο της αίθουσας, για να είναι φωτεινός; Γιατί πίσω απ το λαµπάκι ενός ηλεκτρικού φαναριού, αλλά και των φάρων υπάρχουν λείες και στιλπνές µεταλλικές επιφάνειες; Ο κύριος Νεύτωνας τον 17 ο αιώνα ισχυρίστηκε ότι το φως, όταν πέφτει σε καθρέφτη, συµπεριφέρεται όπως ένα µπαλάκι του τένις, όταν πέφτει σε λείο πάτωµα. Στο σηµερινό εργαστηριακό µάθηµα θα µπορέσετε να διαπιστώσετε αν είχε δίκιο ή άδικο. Πότε σχηµατίζεται µέσα στη θάλασσα η φωτεινή γραµµή του ήλιου, που οι ποιητές την ονοµάζουν «ποτάµι του ήλιου»: στην ανατολή, το µεσηµέρι ή στην δύση; Αν θέλετε µπορούµε να ψάξουµε µαζί το γιατί. Τι εξυπηρετεί η περίεργη επιγραφή που βρίσκεται γραµµένη στο µπρος µέρος των οχηµάτων µεταφοράς ασθενών; Θέλετε να αναζητήσουµε µαζί γράµµατα, για να φτιάξουµε λέξεις µε παρόµοιες ιδιότητες; Ας ξεκινήσουµε µαζί τη διερεύνηση. 1. α. Να παρατηρήσουµε µια φωτεινή ακτίνα. Επειδή δεν µπορούµε να δούµε την πορεία του φωτός µέσα στον αέρα, παρά µόνο την πηγή του και το υλικό που φωτίζει, θα πρέπει να χρησιµοποιήσετε λευκό χαρτί και να ρίξετε πάνω του µια ακτίνα από πηγή λέιζερ, σχεδόν παράλληλα σ αυτό, όπως φαίνεται στο σχήµα: Λευκό χαρτί Πηγή λέιζερ Σχεδιάστε στο παραπάνω σχήµα την ακτίνα, όπως αυτή φαίνεται πάνω στο χαρτί. Η φωτεινή δέσµη είναι ευθεία, καµπύλη ή κάτι άλλο;. 36

37 1.β. Το φως επιδρά µε ίδιο τρόπο σε κάθε είδος επιφάνειας. Θα ελέγξουµε τη συµπεριφορά του µε τρία διαφορετικά υλικά. Παίρνουµε τον καθρέφτη και τυλίγουµε πάνω του δυο διαφορετικά κοµµάτια από χαρτί. Το ένα κοµµάτι είναι µαύρο µατ και το άλλο είναι λευκό χαρτί εκτυπωτή. Τα απλώνουµε καλά και τα στηρίζουµε µε κολλητική ταινία. Ένα κοµµάτι του καθρέφτη να παραµένει ακάλυπτο. Στηρίζουµε τον καθρέφτη όρθιο πάνω στο θρανίο, κολλώντας στο πίσω µέρος του µε σελοτέηπ ένα βαρύ (γεµάτο) σπιρτόκουτο. Στο θρανίο έχουµε στρώσει λευκό χαρτί (όπως φαίνεται στο σχήµα). Ρίχνουµε τη φωτεινή δέσµη από την πηγή λέιζερ πάνω σε κάθε ένα από τα Λευκό χαρτί τρία κοµµάτια (καθρέφτης, Μαύρο χαρτί Καθρέπτης µαύρο και λευκό χαρτί). Φροντίζουµε η δέσµη, πριν πέσει πάνω του τους, να φαίνεται πάνω στο λευκό χαρτί Θρανίο που έχουµε στρώσει στο Πηγή λέιζερ θρανίο. Τι παθαίνει η φωτεινή δέσµη, όταν πέφτει πάνω στον καθρέφτη; Αλλάζει πορεία, αλλά παραµένει ευθύγραµµη ακτίνα: Σωστό, Λάθος Σκορπίζει. εν παραµένει ευθύγραµµη: Σωστό, Λάθος Σχεδόν χάνεται: Σωστό, Λάθος Τι παθαίνει η φωτεινή δέσµη, όταν πέφτει πάνω στο µαύρο χαρτί; Αλλάζει πορεία, αλλά παραµένει ευθύγραµµη ακτίνα: Σωστό, Λάθος Σκορπίζει. εν παραµένει ευθύγραµµη: Σωστό, Λάθος Σχεδόν χάνεται: Σωστό, Λάθος Τι παθαίνει η φωτεινή δέσµη, όταν πέφτει πάνω στο λευκό χαρτί; Αλλάζει πορεία, αλλά παραµένει ευθύγραµµη ακτίνα: Σωστό, Λάθος Σκορπίζει. εν παραµένει ευθύγραµµη: Σωστό, Λάθος Σχεδόν χάνεται: Σωστό, Λάθος 37

38 Στη Φυσική τη συµπεριφορά του φωτός: στην πρώτη περίπτωση µε τον καθρέφτη τη λέµε κατοπτρική ανάκλαση, στη δεύτερη µε το λευκό χαρτί, διαχυτική ανάκλαση και στην τρίτη µε το µαύρο χαρτί απορρόφηση. Πότε συµβαίνει το κάθε φαινόµενο; 2.α. Να κατασκευάσουµε µια συσκευή που χρησιµοποιείται σε χώρους χορού, που θα δείχνει πώς «δουλεύει» η διάχυση. πολυέλαιο». Πάνω σε ένα «µπαλάκι» από πλαστελίνη, κολλάµε κοµµάτια από γυαλί, µε προσοχή να µην κοπούµε. Κρεµάµε την κατασκευή από σχοινί. Κατασκευάσαµε έναν «περιστρεφόµενο Κρατάµε ακούνητο τον «πολυέλαιο» και ρίχνουµε σε συγκεκριµένο καθρεπτάκι τη δέσµη λέιζερ. Τι παθαίνει η δέσµη, όταν αποµακρύνεται από τον «περιστρεφόµενο πολυέλαιο»; Τον περιστρέφουµε, φωτίζοντάς τον µε το λέιζερ. Τι παθαίνει η δέσµη, όταν αποµακρύνεται από τον «περιστρεφόµενο πολυέλαιο»; 38

39 2.β.Το αριστερό ή το δεξί σχήµα περιγράφει την πορεία της δέσµης στον κινούµενο πολυέλαιο; Όπως βλέπετε και στις δυο περιπτώσεις το φως αποµακρύνεται από τα µικρά κοµµατάκια της κάθε επιφάνειας µε τον ίδιο τρόπο. Ποια επιφάνεια ανακλά κατοπτρικά και ποια προκαλεί διάχυση; Ποια επιφάνεια µπορούµε να την λέµε κάτοπτρο, δηλαδή καθρέφτη; Πώς πρέπει να είναι τοποθετηµένα τα µικρότερα κοµµατάκια που αποτελούν µια επιφάνεια, για να µπορεί να είναι καθρέφτης, και πώς, για να διαχέει το φως; Γράψτε σε δυο γραµµές τη γνώµη σας. 2.γ. Πώς θα βάψετε τους τοίχους της αίθουσας, για να είναι περισσότερο φωτεινοί, και πώς, για να απορροφούν το φως; Έχετε στη διάθεσή σας σκούρα µπογιά «µατ» και λευκή γυαλιστερή... Ποιο φαινόµενο περιγράφει την κάθε περίπτωση;. 39

40 . Μ 3.α. Είχε δίκιο ο Νεύτωνας; Ένας µαθητής (ο Μάνος), να προσπαθήσει να ρίξει την µπάλα του τένις σε ένα συγκεκριµένο σηµείο Α του δαπέδου της τάξης. Το Α Μ θα έχει σηµειωθεί µε κιµωλία. Αυτή αναπηδώντας θα Π φτάσει στο Π, όπου θα κινηθεί και θα την πιάσει µια µαθήτρια ( η Πόπη). Ο Μάνος και η Πόπη να µείνουν ακίνητοι. Στη συνέχεια βάζουµε στο Α έναν καθρέφτη. Ο Μάνος να σηµαδέψει από τη θέση που βρίσκεται το Α µε δέσµη λέιζερ. Θα φτάσει στο Π, εκεί που έπιασε την µπάλα η Πόπη; Α?Π καθρέπτης Α Αν συµβεί αυτό που περιγράψαµε, είχε δίκιο ο Νεύτωνας που ισχυρίστηκε ότι το δάπεδο συµπεριφέρεται σαν καθρέπτης και το µπαλάκι όπως το φως, όταν έρχεται σε επαφή µε τον καθρέφτη. 3.β. Με ποιο Μ µετρήσιµο Π χαρακτηριστικό µπορούµε να Μ 1 περιγράψουµε την ανάκλαση; Ο Μάνος κουνά προς τα κάτω τη δέσµη Μ λέιζερ, στοχεύοντας Α πάντα στο ίδιο σηµείο του καθρέφτη. Σηµειώστε στο σχήµα πού, περίπου, θα αντιληφθεί η Πόπη την ακτίνα. Συµφωνείτε ότι, µικραίνοντας τη γωνία της δέσµης µε το δάπεδο, µικραίνει και η γωνία της δέσµης που φεύγει από το έδαφος µε το δάπεδο; 40 καθρέπτης Α Π

41 Ας µετρήσουµε αυτές τις γωνίες και να ερευνήσουµε κάποια άλλα χαρακτηριστικά. 3.γ. Τοποθετούµε πάνω στο θρανίο, όρθια τη θήκη του cd, όπως φαίνεται στο διπλανό σχήµα. Η αδιαφανής πίσω πλευρά της θήκης χρησιµοποιείται για στήριγµα. Επίσης «κόβει» το φως που έρχεται από τα πλάγια. Αν περνάει αρκετό φως από την πίσω πλευρά, την καλύπτουµε µε σκούρο χαρτί. Χρησιµοποιούµε διαφανή επιφάνεια για ανάκλαση, για να µπορούµε να βλέπουµε τι συµβαίνει και πίσω από το «διαφανή καθρέφτη» που κατασκευάσαµε. Τέτοιους καθρέφτες βρίσκουµε πολλούς στη φύση. Κυρίως την επιφάνεια του νερού λιµνών και θαλασσών. αδιαφανή ς πλευρά διαφανής πλευρά 3.δ. Τοποθετούµε στο θρανίο, κάτω από τη διαφανή πλευρά ένα χαρτί τετραδίου µε γραµµές. Μια γραµµή, γύρω στη µέση του φύλλου, να ταυτίζεται µε τη διαφανή πλευρά της θήκης του cd. Την χαράζουµε µε µολύβι και την ονοµάζουµε ΚΛ. Σηµειώνουµε πάνω της ένα σηµείο, το Γ. Ρίχνουµε τη δέσµη λέιζερ (που θα ονοµάζουµε αντικείµενο) από το ένα άκρο µιας γραµµής του τετραδίου (π.χ. της τρίτης). Στην έξοδο της δέσµης σηµειώνουµε το σηµείο Α. Πίσω από τη διαφανή πλευρά της θήκης, πρέπει να διακρίνετε αχνά το λέιζερ και η δέσµη του να φτάνει και από πίσω, στο σηµείο Γ. Σηµειώστε το σηµείο Β πάνω στο χαρτί, τη θέση που φαίνεται η έξοδος της δέσµης, κοιτώντας πάντα από το µπρος µέρος. Η συσκευή και η δέσµη που φαίνονται πίσω από τη διαφανή θήκη ονοµάζονται Β διαφανής πλευρά cd Λ 41 Α χ

42 είδωλα. Από το µπρος µέρος φαίνεται ένα κοµµάτι της δέσµης. Αυτό το µέρος της δέσµης, λέγεται ανακλώµενη δέσµη. Σηµειώνουµε ένα σηµείο της, το. Αφαιρούµε τη θήκη και συνδέουµε τις γραµµές (ευθύγραµµα τµήµατα) ΑΓ, Γ, Β. Να µετρήσετε τις αποστάσεις ΚΑ & ΚΒ. ΚΑ=.., ΚΒ=., Να τις συγκρίνετε Να χαράξετε τη γραµµή (ευθύγραµµο τµήµα) Β. Να συγκρίνετε τις κατευθύνσεις των γραµµών (τµηµάτων) ΒΓ, Γ & Β. Σε ποια διεύθυνση πρέπει να τοποθετήσετε το µάτι σας, για να «δείτε» µέσα στη διαφανή θήκη τη δέσµη ΑΓ. Να µετρήσετε µε µοιρογνωµόνιο τις γωνίες ΑΓΚ & ΛΓ. ΑΓΚ=., ΛΓ = Να τις συγκρίνετε Μετά τις µετρήσεις που προτείναµε, µπορείτε να διατυπώσετε νόµους για την ανάκλαση σε επίπεδους καθρέφτες; Ας δοκιµάσετε, υπογραµµίζοντας αυτό που προέκυψε από τις µετρήσεις σας: Το αντικείµενο και το είδωλο απέχουν από τον (επίπεδο) καθρέφτη ίδια / διαφορετική απόσταση. Το µάτι σχηµατίζει εικόνες/ είδωλα στη διεύθυνση των φωτεινών δεσµών που µπαίνουν στο µάτι / πέφτουν στον καθρέφτη. Οι γωνίες µεταξύ καθρέφτη - προσπίπουσας δέσµης και καθρέφτη ανακλώµενης δέσµης είναι ίσες / διαφορετικές. Αν έχετε αµφιβολίες για τα στοιχεία που προέκυψαν από τις µετρήσεις σας, να επαναλάβετε τις µετρήσεις σας για σηµεία διαφορετικά από το Α ή το Γ. Αλλάξτε, όµως, ένα σηµείο κάθε φορά. Οι καθηγητές σας, και γενικότερα οι φυσικοί, πάντα έχουν αµφιβολίες. Τους νόµους που διατυπώσατε αναζήτησαν διαχρονικά πολλοί ερευνητές. Ο Ευκλείδης γύρω στα 300 π.χ., ο Πτολεµαίος γύρω στα 150 π.χ. και ο Αλ Χαϊθαµ γύρω στα 1030 µ.χ., όλοι στην Αλεξάνδρεια. Αυτοί συµφώνησαν µεταξύ τους. Ρωτήστε τον καθηγητή σας αν βρίσκονται σε συµφωνία µαζί σας.. ΕΥΚΛΕΙΔΗΣ 42

43 Μπορείτε να προβλέψετε µε χαρτί και µολύβι τη θέση του ειδώλου ενός αντικειµένου µέσα σε επίπεδο καθρέφτη; 3 ε ) σε φύλλο τετραδίου (µε γραµµές) χαράξτε τη γραµµή ΚΛ που θα είναι η θέση του «διαφανούς καθρέφτη». Σχεδιάστε ένα βέλος ΑΒ µε τη µία άκρη να ακουµπά στην τρίτη και την άλλη στη δεύτερη γραµµή. K Προβλέψτε και σχεδιάστε στο φύλλο τη θέση του ειδώλου του σηµείου Α και Β µετά τη θέση του σηµείου Β. Τέλος προβλέψτε και σχεδιάστε τη θέση του ειδώλου όλου του βέλους ΑΒ. Λ Τοποθετήστε στη θέση ΚΛ το «διαφανή καθρέφτη». Φωτίστε το βέλος µε τη δέσµη λέιζερ. Να συγκρίνετε το είδωλο του φωτεινού βέλους που βλέπετε µέσα στο «διαφανή καθρέφτη» µε τη γραµµή που σχεδιάσατε να το αντιπροσωπεύει. διαφανής πλευρά cd K Α Λ Β Συµπεράσµατα: Το είδωλο είναι ίσο ή άνισο προς το αντικείµενο. 43

44 Βγάλτε τον καθρέφτη. Πώς θα διπλώσετε το χαρτί, ώστε το σχήµα ειδώλου και αντικειµένου να γίνουν ένα;. Αν γίνουν ένα, λέµε ότι είδωλο και αντικείµενο είναι συµµετρικά ως προς τον καθρέφτη ή, όπως λένε µαθηµατικοί & φυσικοί,: έχουν «κατοπτρική συµµετρία». Τα δυο προηγούµενα συµπεράσµατα αποτελούν δευτερεύοντες νόµους της ανάκλασης. Μπορείτε να τους διατυπώσετε µε δικά σας λόγια; Πότε σχηµατίζεται µια φωτεινή περιοχή µέσα σε λίµνες ή θάλασσες, που εµπνέει διαχρονικά ζωγράφους και φωτογράφους; Πού βρίσκεται το φεγγάρι ή ο ήλιος; Χαµηλά, όταν δύει ή ανατέλλει, ή ψηλά στον ουρανό; Ποιο φαινόµενο περιγράφει αυτό τη γοητευτικό είδωλο; Μέσα στο νερό στη ζωγραφιά, εικονίζεται το είδωλο του Στη φωτογραφία, µέσα στο νερό φαίνεται το είδωλο του Στις δυο προηγούµενες περιπτώσεις το νερό λειτουργεί ως.. Το φαινόµενο ακολουθεί τους νόµους... Σχετικά µε το πρώτο ερώτηµα. Πού βρίσκεται η µεγάλη φωτεινή πηγή; Αν δεχθούµε ότι αυτή η γραµµή που φαίνεται µέσα στο νερό οφείλεται στην ανάκλαση, αντί για νερό να χρησιµοποιήσουµε µια σχεδόν τέλεια ανακλαστική επιφάνεια, αυτή του κανονικού (µη διαφανούς) καθρέφτη. Ζωγραφίστε έναν µικρό κύκλο σε λευκό χαρτί, σπάστε σε γωνία την κάτω άκρη του, κοντά στον κύκλο και τοποθετήστε το µικρό τµήµα κάτω από τον καθρέφτη, ώστε να κάθεται όρθιο. Ο κύκλος παριστάνει το φακό του φωτογράφου, που βρίσκεται κοντά στην επιφάνεια της θάλασσας. λευκό χαρτί Κ Α Καθρέ πτης 44

45 Το λέιζερ θα παίξει το ρόλο της µεγάλης φωτεινής πηγής (ήλιος ή σελήνη) που φωτίζει τη θάλασσα. Τοποθετήστε τον ήλιο δέσµη λέιζερ απέναντι και χαµηλά από το φύλλο. Στοχεύστε τον καθρέφτη νερό, ώστε η ανακλώµενη δέσµη να χτυπήσει στον κύκλο φακό του φωτογράφου. Η θέση Α που το πετυχαίνει είναι χαµηλά ή ψηλά από τον καθρέφτη νερό. Υπογραµµίστε αυτό που νοµίζετε ότι συµβαίνει. είτε από τη θέση του κύκλου φακού, το είδωλο που σχηµατίζεται µέσα στον καθρέφτη νερό. Μοιάζει µε Αλλάξτε τη θέση του ήλιου λέιζερ, πηγαίνοντας στη θέση Μ. Πού πρέπει να είναι ο κύκλος φακός, για να παίρνει δέσµη µετά από ανάκλαση: Τι φαίνεται µέσα στον καθρέπτη νερό;.. Ας απαντήσουµε στο αρχικό ερώτηµα: Πότε και γιατί ο ήλιος σχηµατίζει µέσα στη θάλασσα τη γοητευτική φωτεινή γραµµή; Ένα δυσκολότερο ερώτηµα: Στη διπλανή φωτογραφία, φαίνεται µια αντίστοιχη γραµµή του ήλιου, στον ουρανό. Όταν έγινε η φωτογράφηση, στην ατµόσφαιρα υπήρχαν πολλοί µικροί κρύσταλλοι νερού. Συζητήστε µε τον καθηγητή σας, πώς µπορεί να σχηµατίζεται και γράψτε τα συµπεράσµατα που καταλήξατε. 5.α. Ας προσπαθήσετε να κατασκευάσετε την επιγραφή γραµµένη στα οχήµατα µεταφοράς ασθενών. που βρίσκεται 45

46 Γράψτε σε µια κόλλα χαρτί, µε κεφαλαία γράµµατα τη λέξη ΑΣΘΕΝΟΦΟΡΟ. ΑΣΘΕΝΟΦΟΡΟ Μετά χαράξτε µια για γραµµή, όπως φαίνεται στο σχήµα, θεωρώντας ότι είναι καθρέφτης. Βρείτε το είδωλο κάθε γράµµατος. Καθρέπτης ΑΣΘΕΝΟΦΟΡΟ Μετά τοποθετήστε το φύλλο του χαρτιού µπρος από τον καθρέφτη. Παρατηρήστε ποια λέξη διαβάζεται ευκολότερα από έναν οδηγό µέσα από τον κεντρικό καθρέπτη, κάτω από το παρµπρίζ. 5.β. Προσπαθήστε να βρείτε όλα τα ΚΕΦΑΛΑΙΑ γράµµατα του ελληνικού που δεν επηρεάζονται, όπως και να είναι γραµµένα, από την παρατήρησή τους µέσα σε καθρέπτη. Β, Ε, Εµείς βρήκαµε κάποια λέξη που δεν επηρεάζεται από την παρατήρησή της µέσα στον καθρέπτη. Είναι η λέξη ΘΗΚΗ. Βρείτε κι εσείς αντίστοιχες λέξεις, γράψτε τις και δοκιµάστε τις στον καθρέπτη. 46

47 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΑΝΑΚΛΑΣΗ ΣΕ ΕΠΙΠΕ ΟΥΣ ΚΑΘΡΕΠΤΕΣ 1. Τα τρία σχήµατα εικονίζουν φαινόµενα που µελετώνται από διαφορετικούς τοµείς της Φυσικής. Μπορούν να περιγραφούν όµως από τους ίδιους νόµους. ΣΧΗΜΑ 1 ΣΧΗΜΑ 2 ΣΧΗΜΑ 3 Οι κοινοί νόµοι που περιγράφουν τα τρία φαινόµενα λέγονται νόµοι Ο σηµαντικότερος από αυτούς λέει ότι: 47

48 2. Στα σχήµατα 4 & 5, παριστάνονται δυο φαινόµενα που εµφανίζουν οµοιότητες, αλλά και διαφορές. Σας παρακαλούµε να τις περιγράψετε στον πίνακα που ακολουθεί. ΣΧΗΜΑ 4 ΣΧΗΜΑ 5 Φαινόµενα που περιγράφονται στα σχήµατα Οι ακτίνες που πέφτουν στις επιφάνειες Οι ακτίνες που αποµακρύνονται από τις επιφάνειες, ακολουθούν Το διαφορετικό, συνολικό αποτέλεσµα οφείλεται στη µορφή των επιφανειών, που είναι Μπορώ να δω το πρόσωπό µου µέσα στην επιφάνεια 4 5 ΑΝΑΚΛΩΝΤΑΙ/ ΑΠΟΡΡΟΦΟΥΝΤΑΙ Ι ΙΑ/ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΗ ΠΟΡΕΙΑ ΑΠΟΛΥΤΑ ΕΠΙΠΕ ΕΣ/ ΑΝΩΜΑΛΕΣ ΝΑΙ/ ΟΧΙ Το φαινόµενο που περιγράφει το σχήµα, λέγεται ΠΙΝΑΚΑΣ 1: να συµπληρώσετε ή να υπογραµµίσετε το σωστό ΑΝΑΚΛΩΝΤΑΙ/ ΑΠΟΡΡΟΦΟΥΝΤΑΙ Ι ΙΑ/ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΗ ΠΟΡΕΙΑ ΑΠΟΛΥΤΑ ΕΠΙΠΕ ΕΣ/ ΑΝΩΜΑΛΕΣ ΝΑΙ/ ΟΧΙ 48

49 3. Στο σχήµα 1, περιγράφεται το ταξίδι ραδιοφωνικών κυµάτων από το Μπούρνερµουθ στην Οξφόρδη, µε δυο τρόπους. Η µια διαδροµή γίνεται απ ευθείας, ενώ η δεύτερη ανεβαίνει ψηλά και «σπάει» σε δυο κοµµάτια. Οι επιστήµονες ερεύνησαν τα ακόλουθα ενδεχόµενα: Η δεύτερη δέσµη «σπάει» α. γιατί τα ραδιοφωνικά κύµατα, χάνουν την ενέργειά τους β. επειδή συναντούν ένα υλικό που περιβάλλει τη Γη και αλλάζει την πορεία τους γ. λόγω της βαρύτητας, επιστρέφουν πίσω Ποια απάντηση έδωσε ο φυσικός Appleton, που δούλευε για το BBC, το 1924; Στηριζόµενοι στην ανακάλυψη του Appleton, περιγράψτε πάνω στο σχήµα 6, τρόπο µε τον οποίο, αν ήσασταν ηλεκτρονικός, θα µεταδίδατε ραδιοφωνικά ή τηλεοπτικά έναν αγώνα που γίνεται στο γήπεδο Μαρακανά της Βραζιλίας (Μ), ώστε να φτάσει το σήµα σε καράβι (κ) που ταξιδεύει στο αντίπερα µέρος της κ Γης. Μ ΣΧΗΜΑ 6 49

50 4. Να προεκτείνετε µε το µολύβι σας τα δυο βέλη που φεύγουν από την ένωση των στρωµάτων 1 & 2, στο σχήµα 7. Τέµνονται σε ένα σηµείο Μ. Μετρήστε µε χάρακα την απόσταση του Μ από την ένωση των δυο στρωµάτων. Είναι cm. Μετρήστε την απόσταση του σφυριού που προκαλεί τα σεισµικά κύµατα, από την ένωση των δυο στρωµάτων. Είναι. cm. Να συγκρίνετε τις δυο αποστάσεις. ΣΧΗΜΑ 7 Μπορείτε να δικαιολογήσετε το αποτέλεσµα της σύγκρισης; 50

51 5. Στο σχήµα 8 περιγράφεται ένα σπίτι µε τα παράθυρά του στον αριστερό τοίχο και δυο θέσεις του ήλιου. Η µια στις 7 το πρωί (ανατολή) και η άλλη στις 1 το µεσηµέρι. Για ποια θέση του ήλιου ο άνθρωπος βλέπει το είδωλο του ήλιου από ανάκλαση στα παράθυρα του σπιτιού: ΣΧΗΜΑ 8 Στην ανατολή (7 π.µ.) ή το µεσηµέρι (1 µ.µ); Υποστηρίξτε την απάντησή σας, ζωγραφίζοντας τις πορείες κάποιων χαρακτηριστικών ακτίνων πάνω στο σχήµα. 51

52 52 ΑΛΛΗΛΕΠΙ ΡΑΣΕΙΣ

53 ΑΛΛΗΛΕΠΙ ΡΑΣΕΙΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ Ι ΑΣΚΟΝΤΑ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΛΛΗΛΕΠΙ ΡΑΣΗ ΥΛΙΚΩΝ ΣΩΜΑΤΩΝ: Οι Καριώτογλου και Σπύρτου 4, ανασκοπώντας Ελληνικές και διεθνείς έρευνες, αναδεικνύουν, ως κύριο εµπόδιο των µαθητών στην προσέγγιση της έννοιας της δύναµης, τη δυσκολία να αποδεχθούν ότι αδρανή ή άψυχα αντικείµενα ασκούν δυνάµεις. Π.χ. οι µαθητές θεωρούν ότι υφίστανται αλληλεπιδράσεις, όταν υπάρχει κίνηση παρά όταν τα σώµατα είναι ακίνητα. Οι ίδιοι ερευνητές συνοψίζουν τα δικά τους εµπειρικά ευρήµατα ως εξής: Η δύναµη γίνεται αντιληπτή ως ενδογενές χαρακτηριστικό. Χρησιµοποιείται η έκφραση «το σώµα ΙΝΕΙ δύναµη» παρά «το σώµα ΑΣΚΕΙ δύναµη». Αυτή η αντίληψη εκφράζεται µε το να αναπαριστούν το βέλος που αντιπροσωπεύει η δύναµη, πάνω στο σώµα που την ασκεί. Ευκολότερα περιγράφεται η αλληλεπίδραση ηλεκτροστατικών και µαγνητικών δυνάµεων µεταξύ ακίνητων σωµάτων, παρά οι αλληλεπιδράσεις που προβλέπει ο νόµος της Παγκόσµιας Έλξης. Σχετικά µε τον τελευταίο, ευκολότερα γίνεται αντιληπτή η αλληλεπίδραση µεταξύ ουρανίων σωµάτων, παρά µεταξύ µήλου και γης ή µεταξύ δυο κύβων 5. Μικρός αριθµός αποδέχεται την ισότητα δράσης αντίδρασης. Αντίθετα η πλειοψηφία προβλέπει ότι αντικείµενα µε µεγάλο µέγεθος ασκούν µεγαλύτερη δύναµη. Με βάση τα ευρήµατα αυτής της έρευνας προτείνουµε τους ακόλουθους διδακτικούς στόχους Ι ΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ: 1. Οι µαθητές να εξοικειωθούν µε την επιστηµονική αναπαράσταση των αλληλεπιδράσεων µε βέλη. 2. Να αναγνωρίζουν ότι, όταν η οντότητα Α ασκεί δύναµη στην οντότητα Β, τότε και η Β ασκεί δύναµη στην Α 3. Να αποδεχτούν ότι αυτές οι δυνάµεις είναι ίσες και αντίθετες 4 Petros Kariotoglou and Anna Spyrtou, 2005, A Teaching Learning Sequence Concerning Dynamic Interactions: The Need for Appropriate Software, Proceedings 2nd International Conference "Hands-on Science. Science in a Changing Education. (Editors) Michaelidws, P.G. & Margetousaki, A July,Rethymno, Greece.pp Αυτή η διαισθητική προσέγγιση είναι ανάλογη µε την αντίστοιχη ιστορική. Πρώτα διερευνήθηκαν οι ιδιότητες µαγνητών και «τριβικού» ηλεκτρισµού (από τον Gimbert) και µε βάση αυτά τα ευρήµατα προτάθηκαν µοντέλα σχετικά µε την βαρύτητα. 53

54 4. Να κατανοήσουν, τέλος, ότι οι µαγνητικές, ηλεκτρικές, βαρυτικές και οι δυνάµεις που εκδηλώνονται κατά την επαφή των υλικών αντικειµένων, ακολουθούν τα τρία προηγούµενα χαρακτηριστικά. Τους διδακτικούς στόχους που διατυπώσαµε θα επιχειρήσουµε να τους υλοποιήσουµε µε τις ακόλουθες ενέργειες: προτείνουµε προβλέψεις αναπαράστασης των αλληλεπιδράσεων µε βέλη, σε ακίνητα αντικείµενα (π.χ. µαγνήτες που θα κρατούνται σε ηρεµία). (έργα: 1.α, 1.β, 1.γ, 1.δ, 6.α, 6.γ) στη συνέχεια θα προτείνουµε δραστηριότητες µε τις οποίες τα ίδια αντικείµενα, λόγω των αλληλεπιδράσεων, θα κινηθούν προς την τελική κατάσταση ισορροπίας, µε τρόπο που θα γίνεται εµφανής η αλλαγή της κατάστασης, π.χ. µε την απόκλιση των νηµάτων στήριξης των κινούµενων µαγνητών από την κατακόρυφο. (έργα: 2.α, 2.β, 2.γ, 2.δ, 4.α, 4.β, 4.γ, 4.δ, 7.α, 7.β, 9) οι µαθητές θα καλούνται να συγκρίνουν τις προβλέψεις τους, µε τα τεκµήρια που συνέλεξαν παρατηρώντας τη µετακίνηση που προκλήθηκε από την αλληλεπίδραση. (έργα: 3, 5, 6.β, 7) αφού η πλειοψηφία τοποθετεί το βέλος στο σώµα που ασκεί τη δύναµη, προτείνουµε το σχεδιασµό της κάθε δύναµης που συγκροτεί την αλληλεπίδραση σε χωριστό σχήµα. Γι αυτό παραθέτουµε δυο όµοια σχήµατα, ένα για κάθε δύναµη. (έργα: 1.α, 1.β, 6.α, 6.γ, 7.α, 7.γ) στη συνέχεια οι µαθητές καλούνται να τοποθετήσουν αποµονωµένο, ένα υλικό αντικείµενο µε υπόθεµα, π.χ. ένα µαγνήτη και ερωτώνται τι πρέπει να κάνουν, ώστε να προκληθεί κίνηση. Προσδοκούµε να ταυτιστεί η κίνηση του µαγνήτη µε το βέλος της αναπαράστασης και ως αιτία να θεωρηθεί ο άλλος µαγνήτης που θα πλησιάσει, για να προκαλέσει την κίνηση. (έργα: 2.α, 4.γ) η σειρά των προτεινόµενων έργων γίνεται µε τον τρόπο που υποδεικνύει η έρευνα: πρώτα οι µαγνητικές, µετά οι ηλεκτροστατικές, στη συνέχεια οι βαρυτικές αλληλεπιδράσεις µεταξύ ουρανίων σωµάτων και οι δράσεις µεταξύ καθηµερινών αντικειµένων και γης. Τελικά, οι µαθητές θα ασχοληθούν µε τις δυνάµεις επαφής ως εφαρµογή των απόψεων που διαµόρφωσαν από την ενασχόληση µε τις δράσεις από απόσταση. 54

55 ΦΑΣΗ ΕΞΟΙΚΕΙΩΣΗΣ: Οι διδακτικοί στόχοι που αναφέρθηκαν, προηγουµένως, πρέπει να µετασχηµατιστούν κατάλληλα, ώστε να εξοικειώσουν τους µαθητές µε το περιεχόµενο που θα διδαχθεί. Προτείνουµε τον ακόλουθο µετασχηµατισµό: Πώς ασκούνται οι δυνάµεις µεταξύ µαγνητών, και µεταξύ ηλεκτρισµένων σωµάτων µε τριβή; Είναι δυνατόν ένα αντικείµενο να ασκήσει δύναµη σε ένα άλλο, χωρίς να δεχτεί από το πρώτο επίσης µια δύναµη; Αυτές οι δυνάµεις εξαρτώνται από το µέγεθος των αντικειµένων; Θα µπορέσουµε µε αυτές τις γνώσεις να προβλέψουµε τις δυνάµεις που ασκούνται µεταξύ γης και σελήνης, αλλά και µεταξύ της γης και ενός µήλου; Πώς µπορούν οι αγριόχηνες να στηρίζονται στον αέρα, κουνώντας τα φτερά τους προς τα κάτω; ΥΛΙΚΑ (ανά οµάδα εργασίας) Σελοτέηπ για την εύκολη εµφάνιση ηλεκτροστατικών φορτίων. Προτείνουµε τύπους που έχουν πλατιά επιφάνεια. εν προσφέρονται χαρτοταινίες συσκευασίας χαρτόκουτων, γιατί τσαλακώνουν εύκολα. Επίσης, αν το πείραµα αποτύχει, να επαναληφθεί µε καινούργια ποσότητα σελοτέηπ. 2 καλαµάκια αναψυκτικού, για χειρισµό των σελοτέηπ µακριά από το χέρι του πειραµατιστή, ώστε να αποφεύγονται ηλεκτροστατικές έλξεις του σελοτέηπ από το χέρι. υο όµοιοι ραβδόµορφοι µαγνήτες. Ένα κοµµάτι πλαστελίνης Μια βεντάλια ή, εναλλακτικά, ένα κοµµάτι σκληρό χαρτόνι µε διαστάσεις φύλλου Α 4. 55

56 ΑΛΛΗΛΕΠΙ ΡΑΣΕΙΣ, 3 ΟΣ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ ΝΕΥΤΩΝΑ Στο εργαστηριακό µάθηµα που σας προτείνουµε, σας καλούµε να ασχοληθείτε µε τα ακόλουθα ερωτήµατα: 1. Πώς ασκούνται οι δυνάµεις µεταξύ µαγνητών και µεταξύ ηλεκτρισµένων σωµάτων µε τριβή; 2. Είναι δυνατόν ένα αντικείµενο να ασκήσει δύναµη σε ένα άλλο, χωρίς να δεχτεί από το πρώτο επίσης µια δύναµη; 3. Αυτές οι δυνάµεις εξαρτώνται από το βάρος των αντικειµένων; 4. Θα µπορέσουµε, µε αυτές τις γνώσεις, να προβλέψουµε τις δυνάµεις που ασκούνται µεταξύ γης και σελήνης, αλλά και µεταξύ της γης και ενός µήλου; 5. Πώς µπορούν οι αγριόχηνες να στηρίζονται στον αέρα, κουνώντας τα φτερά τους προς τα κάτω; Ας ξεκινήσουµε µαζί τη διερεύνηση. 1. υνάµεις σε µαγνήτες. Προβλέψεις. 1.α. Πλησιάστε δυο όµοιους µαγνήτες έτσι που να έλκονται. Σηµειώσετε στο διπλανό σχήµα, µε βέλος, τη δύναµη που ασκεί ο µαγνήτης Α στο µαγνήτη Β. Η δύναµη που σηµειώσατε θα προκαλέσει την κίνηση του: µαγνήτη Α µαγνήτη Β Σηµειώστε σε αυτό που πιστεύετε. 1.β. Στο διπλανό σχήµα, να σηµειώσετε µε Α βέλος τη δύναµη που ασκεί ο µαγνήτης Β στο µαγνήτη Α. Η δύναµη που σηµειώσατε θα προκαλέσει την κίνηση του: µαγνήτη Α µαγνήτη Β Σηµειώστε σε αυτό που πιστεύετε. Β 1.γ. Μπορεί να ασκεί δύναµη µόνο ο ένας µαγνήτης; Ναι Όχι. Ασκούν δύναµη και οι δυο. Σηµειώστε σε αυτό που πιστεύετε. Α Β 56

57 1.δ. Ποια δύναµη είναι µεγαλύτερη; Αυτή που ασκεί: ο µαγνήτης Α ο µαγνήτης Β είναι ίσες. Σηµειώστε σε αυτό που πιστεύετε. 2. υνάµεις σε µαγνήτες. ραστηριότητες. 2.α. Να κολλήσετε το µέσο του ενός µαγνήτη µε σελοτέηπ και να τον ανασηκώσετε στον αέρα. Ο άλλος µαγνήτης ή κάθε µεταλλικό αντικείµενο να βρίσκετε µακριά. Υπάρχει ή ασκείται κάποια µαγνητική δύναµη στο µαγνήτη; Τι πρέπει να κάνετε, για να ασκηθεί µαγνητική δύναµη στον αποµονωµένο µαγνήτη; Ποιος θα ασκήσει τότε τη δύναµη; Αυτά που διαπιστώσατε µε το πείραµα περιγράφονται σωστά µε τα βέλη που σηµειώσατε στα δυο πρώτα σχήµατα; 2.β. Να ανασηκώσετε τους δυο µαγνήτες στον αέρα, αφού τους κολλήσετε σε σελοτέηπ. Να τους πλησιάσετε από τις πλευρές που έλκονται. Να συγκρίνετε την παλιά και την καινούργια θέση των µαγνητών. Αυτή η σύγκριση επιβεβαιώνει τις προβλέψεις σας; 2.γ. Πλησιάστε τον ένα µαγνήτη σε ένα κοµµάτι πλαστελίνης. Ασκείται δύναµη: από την πλαστελίνη στο µαγνήτη από το µαγνήτη στην πλαστελίνη δεν ασκείται καµία δύναµη µεταξύ µαγνήτη και πλαστελίνης. Σηµειώστε σε αυτό που πιστεύετε. πλαστελίνη 57

58 2.δ. Να τοποθετήσετε την πλαστελίνη µε τη βοήθεια του σελοτέηπ πάνω στον ένα µαγνήτη και πλησιάσετε τον άλλο µαγνήτη. Ποιος µαγνήτης ασκεί στον άλλο µεγαλύτερη δύναµη; Ο Α Ο Β Είναι ίσες οι δυνάµεις Σηµειώστε σε αυτό που πιστεύετε. Πώς ερµηνεύετε τις διαφορές στην τελική θέση των δυο µαγνητών; Α Β 3. υνάµεις σε µαγνήτες. Συµπεράσµατα Σηµειώστε σε αυτό που πιστεύετε. Α. Ένας µαγνήτης δέχεται δύναµη επειδή: έχει αυτή την ιδιότητα, ακόµα και όταν δεν υπάρχει κοντά του άλλος µαγνήτης ή µεταλλικό αντικείµενο επειδή υπάρχει κοντά του και άλλος µαγνήτης ή µεταλλικό αντικείµενο. Β. Ένας µαγνήτης µπορεί να ασκεί δύναµη σε άλλο µαγνήτη χωρίς να δέχεται από αυτόν δύναµη µόνο όταν δέχεται και από τον άλλο δύναµη Γ. οι δυνάµεις που ασκούνται µεταξύ µαγνητών είναι: ίσες εξαρτώνται από το µέγεθος των µαγνητών Θ 4. Ηλεκτρικές δυνάµεις. ραστηριότητες. Μπορείτε εύκολα να µελετήσετε τις ηλεκτρικές δυνάµεις, αν κολλήστε στο θρανίο ένα κοµµάτι κολλητικής ταινίας (σελοτέηπ) και µετά το τραβήξετε απότοµα. Θα διευκόλυνε, αν στο ελεύθερο άκρο του σελοτεήπ κολλούσατε ένα καλαµάκι αναψυκτικού, για λαβή. Αυτός είναι ο εύκολος τρόπος που θα εξασφαλίζουµε ηλεκτρισµένα σώµατα σε αυτό το µάθηµα. 4.α. Να ηλεκτρίσετε δυο ίσα κοµµάτια σελοτεηπ µε µήκος ίσο µε το µήκος ενός δάχτυλου του χεριού σας. Να κολλήσετε σε ένα από αυτά νόµισµα 10 λεπτών. 58

59 Ζωγραφίστε, στο διπλανό σχήµα, την καινούργια θέση ισορροπίας των δυο ηλεκτρισµένων σωµάτων. Σηµειώστε µε βέλη τις (ηλεκτρικές) δυνάµεις, που ασκεί το ένα σελοτέηπ στο άλλο. Αν οι δυνάµεις είναι άνισες, µεγαλύτερο βέλος αντιστοιχεί στη µεγαλύτερη δύναµη. Εξηγήστε γιατί υπάρχει ασυµµετρία στην καινούργια θέση.. 4.β. Τι µπορείτε να κάνετε, ώστε η τελική θέση να είναι συµµετρική για τα δυο κοµµάτια σελοτέηπ; Πραγµατοποιήστε την. Σχεδιάστε την. Σχεδιάστε µε βέλη τις (ηλεκτρικές) δυνάµεις που ασκεί το ένα σελοτέηπ στο άλλο. Χρησιµοποιήστε, αν χρειαστεί, µεγαλύτερο βέλος για να ζωγραφίσετε τη µεγαλύτερη δύναµη. Οι δυνάµεις που ασκούνται τώρα είναι ίσες ή διαφορετικές, από αυτές που ασκούνταν στο προηγούµενο πείραµα;. 4.γ. Να ηλεκτρίσετε ένα κοµµάτι σελοτέηπ και να το αποµακρύνετε από κάθε αντικείµενο (προσέξτε το χέρι σας), Τι πρέπει να κάνετε, για να ασκηθεί ηλεκτρική δύναµη στο ηλεκτρισµένο, αλλά αποµονωµένο σελοτέηπ; Ποιος θα ασκήσει τότε τη δύναµη; Αυτά που διαπιστώσατε µε το πείραµα περιγράφονται σωστά µε τα βέλη που σηµειώσατε στα δυο πρώτα σχήµατα; 5. Ηλεκτρικές δυνάµεις. Συµπεράσµατα Σηµειώστε σε αυτό που πιστεύετε. Α. Ένα κοµµάτι σελοτέηπ δέχεται δύναµη επειδή: το έχουµε ηλεκτρίσει, ξεκολλώντας το από το θρανίο, ακόµα και όταν δεν υπάρχει κοντά του άλλο αντικείµενο. 59

60 το έχουµε ηλεκτρίσει, ξεκολλώντας το από το θρανίο, αλλά υπάρχει κοντά του και άλλο αντικείµενο Β. Ένα ηλεκτρισµένο κοµµάτι σελοτέηπ µπορεί να ασκεί δύναµη σε άλλο ηλεκτρισµένο κοµµάτι σελοτέηπ χωρίς να δέχεται από το άλλο δύναµη µόνο όταν δέχεται και από το άλλο κοµµάτι δύναµη Γ. οι ηλεκτρικές δυνάµεις που ασκούνται µεταξύ ηλεκτρισµένων κοµµατιών σελοτέηπ, είναι: ίσες εξαρτώνται από το βάρος των κοµµατιών 6. υνάµεις µεταξύ ουρανίων σωµάτων. Προβλέψεις. Υπάρχουν δυνάµεις µεταξύ των ουράνιων σωµάτων; Τα ουράνια σώµατα είναι µακριά από τους παρατηρητές επιστήµονες. Γι αυτό πρώτα µελετήθηκαν οι ιδιότητες των µαγνητών και των ηλεκτρισµένων σωµάτων και µετά έγιναν προβλέψεις για τα ουράνια σώµατα. Τις πιο επιτυχηµένες προβλέψεις έκανε ο Άγγλος Νεύτωνας ( ). 6.α. Στις φωτογραφίες εικονίζονται η γη και η σελήνη. Ζωγραφίστε µε βέλος Α. στην πρώτη φωτογραφία, τη δύναµη που ασκεί η γη στη σελήνη. Β. στη δεύτερη φωτογραφία, τη δύναµη που ασκεί η σελήνη στη γη. Το µήκος στα βέλη να δείχνει ποια δύναµη είναι µεγαλύτερη ή αν είναι ίσες. 6.β. Η επιτυχία των προβλέψεων του Νεύτωνα στηρίχθηκε στο ότι: Ι ΙΟΙ ΝΟΜΟΙ ΙΣΧΥΟΥΝ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ ΤΟΥΣ ΤΥΠΟΥΣ ΤΩΝ ΥΝΑΜΕΩΝ, ΣΕ ΟΛΟ ΤΟ ΣΥΜΠΑΝ Να ξανακοιτάξετε τις προβλέψεις σας σχετικά µε τα ουράνια σώµατα, σε σύγκριση µε τις απόψεις που διατυπώσατε για τις µαγνητικές και τις ηλεκτρικές δυνάµεις. Συµφωνούν ή διαφέρουν; 60

61 6.γ. Στα σχήµατα που ακολουθούν παριστάνονται η γη και ένα µήλο. Ζωγραφίστε µε βέλος Α. στο πρώτο σχήµα, τη δύναµη που ασκεί η γη στο µήλο. Β. στο δεύτερο σχήµα, τη δύναµη που ασκεί το µήλο στη γη. Το µήκος στα βέλη να δείχνει ποια δύναµη είναι µεγαλύτερη ή αν είναι ίσες. Λάβατε υπόψη ότι όλες οι δυνάµεις στη φύση έχουν ίδια χαρακτηριστικά; 7. Δυνάµεις µεταξύ σωµάτων σε επαφή. Δραστηριότητες. 7.α. Κολλήστε δυο κοµµάτια σελοτέηπ από την πλευρά που έχουν την κόλα. Ξεκολλήστε τα. Σχεδιάστε στα ακόλουθα σχήµατα, εκεί που χωρίζουν τα δυο σελοτέηπ, στα σηµεία που υπάρχουν, βέλη που θα δείχνουν τη δύναµη που ασκεί το ένα σελοτέηπ στο άλλο. Στο σχήµα αριστερά, τη δύναµη που θα ασκεί το σελοτέηπ 1 στο σελοτέηπ 2. Στο σχήµα δεξιά, τη δύναµη που θα ασκεί το σελοτέηπ 2 στο σελοτέηπ 1. Το µήκος στα βέλη να δείχνει ποια δύναµη είναι µεγαλύτερη ή αν είναι ίσες. ΣΕΛΟ- ΤΕΗΠ 1 ΣΕΛΟ- ΤΕΗΠ 2 ΣΕΛΟ- ΤΕΗΠ 1 ΣΕΛΟ- ΤΕΗΠ 2 61

62 7.β. Κολλήστε το σελοτέηπ 1 στο θρανίο. Πάνω του κολλήστε το σελοτέηπ 2. Ξεκολλήστε σιγά σιγά το πάνω σελοτέηπ. Σχεδιάστε στα ακόλουθα σχήµατα, εκεί που χωρίζουν τα δυο σελοτέηπ, στα σηµεία που υπάρχουν, βέλη που θα δείχνουν τη δύναµη που ασκεί το ένα σελοτέηπ στο άλλο. Στο πάνω σχήµα, τη δύναµη που θα ασκεί το σελοτέηπ 1 στο σελοτέηπ 2. Στο κάτω σχήµα, τη δύναµη που θα ασκεί το σελοτέηπ 2 στο σελοτέηπ 1. Το µήκος στα βέλη να δείχνει ποια δύναµη είναι µεγαλύτερη ή αν είναι ίσες. ΣΕΛΟΤΕΗΠ 2 ΣΕΛΟΤΕΗΠ 1 ΘΡΑΝΙΟ ΣΕΛΟΤΕΗΠ 2 ΣΕΛΟΤΕΗΠ 1 ΘΡΑΝΙΟ Σε αυτή τη δραστηριότητα τα σελοτέηπ δεν ξεκολλούν συµµετρικά, όπως συνέβη στην προηγούµενη δραστηριότητα. Αυτό οφείλεται: στη δύναµη που ασκεί το σελοτέηπ 2 στο σελοτέηπ 1. στη δύναµη που ασκεί το σελοτέηπ 1 στο σελοτέηπ 2. στη δύναµη που ασκεί το σελοτέηπ 1 στο θρανίο. στη δύναµη που ασκεί το θρανίο στο σελοτέηπ 1. στο βάρος του τραπεζιού. Σηµειώστε σε αυτό που πιστεύετε. 62

63 8. υνάµεις µεταξύ σωµάτων σε επαφή. Συµπεράσµατα Σηµειώστε σε αυτό που πιστεύετε. Α. Ένα σώµα, όταν είναι σε επαφή µε ένα άλλο, δέχεται δυνάµεις. Ασκεί, όµως, ταυτόχρονα δυνάµεις στο άλλο σώµα; ΝΑΙ ΟΧΙ Β. Αν ΝΑΙ, αυτές οι δυνάµεις εξαρτώνται από το µέγεθος των σωµάτων είναι ίσες, όποιο και αν είναι το µέγεθος των σωµάτων. 9. Πώς, όµως, µπορούν οι αγριόχηνες να στηρίζονται στον αέρα, κουνώντας τα φτερά τους προς τα κάτω; Κινήστε προς τα κάτω µια βεντάλια, όπως αυτή του διπλανού σχήµατος. Νοιώθετε τη βεντάλια να ανεβαίνει, χωρίς τη δική σας παρέµβαση; Αν ναι, σε ποιον άσκησε η βεντάλια δύναµη;.. Από ποιον δέχεται η βεντάλια δύναµη;.. Ποια δύναµη είναι µεγαλύτερη;.. Πώς αυτή η δραστηριότητα µπορεί να ερµηνεύσει τη στήριξη της αγριόχηνας; Συζητήστε το µε τον καθηγητή σας. 63

64 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΑΛΛΗΛΕΠΙ ΡΑΣΕΙΣ 3 ΟΣ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ ΝΕΥΤΩΝΑ 1. Κολλήστε στο γραφείο σας ένα κοµµάτι σελοτέηπ. Μετά, τραβήξτε το απότοµα και πλησιάστε το σε τοίχο, χωρίς να ακουµπήσει πάνω του. Σχεδιάστε στο διπλανό πλαίσιο, πώς τ θα τοποθετηθεί το σελοτέηπ απέναντι στον οίχος τοίχο. Σχεδιάστε µε βέλος τη δύναµη που ασκεί ο τοίχος στο σελοτέηπ και ονοµάστε την F 1. Σχεδιάστε, επίσης µε βέλος, τη δύναµη που ασκεί το σελοτέηπ στον τοίχο και ονοµάστε την F 2. Τα µήκη τον βελών να δείχνουν ποια δύναµη είναι µεγαλύτερη ή αν είναι ίσες. 64

65 2. Στις ακόλουθες δυο εικόνες περιγράφεται η ώθηση ενός µεγαλόσωµου ανθρώπου σε ένα µικρόσωµο. Σε ποια εικόνα ασκούνται δυνάµεις; στην πάνω στην κάτω και στις δυο Σηµειώστε σε αυτό που πιστεύετε. Ζωγραφίστε τις δυνάµεις που ασκεί ο καθένας απ αυτούς στον άλλο, όπου αυτές ασκούνται. Τα µήκη τον βελών να δείχνουν ποια δύναµη είναι µεγαλύτερη ή αν είναι ίσες. 65

66 3. Ένα µήλο πέφτει προς τη γη. Σηµειώστε µε βέλη τις δυνάµεις που ασκούνται µεταξύ µήλου και γης. Τα µήκη τον βελών να δείχνουν ποια δύναµη είναι µεγαλύτερη ή αν είναι ίσες. 66

67 4. Φουσκώστε ένα µπαλόνι. Χωρίς να δέσετε το στόµιό του, αφήστε το να κινηθεί. Στην ακόλουθη εικόνα περιγράφεται η συµπεριφορά του φουσκωµένου µπαλονιού, καθώς χάνει αέρα από το στόµιό του. Αυτή η συµπεριφορά εικονίζεται µε βέλη. Να διακρίνετε στην εικόνα ποια βέλη παριστάνουν: Τις δυνάµεις του ατµοσφαιρικού αέρα. Σηµειώστε τις στην εικόνα µε το σύµβολο F α. Τις δυνάµεις του αέρα που φυλακίστηκε στο µπαλόνι. Σηµειώστε τις στην εικόνα µε το σύµβολο F b. Το βέλος που περιγράφει την κίνηση του µπαλονιού. Σηµειώστε το µε το σύµβολο Κ b. Το βέλος που περιγράφει την κίνηση του αέρα που διαφεύγει από το µπαλόνι. Σηµειώστε το µε το σύµβολο Κ α. Ποια η διαφορά µεταξύ των βελών που περιγράφουν κίνηση και αυτών που περιγράφουν δύναµη; Συνδέστε µε γραµµές τις προτάσεις της πρώτης στήλης µε αυτές της δεύτερης. Βέλη που περιγράφουν κίνηση Είναι αιτίες φυσικών φαινοµένων Βέλη που περιγράφουν δύναµη Είναι αποτελέσµατα φυσικών φαινοµένων 67

Ανάκλαση Είδωλα σε κοίλα και κυρτά σφαιρικά κάτοπτρα. Αντώνης Πουλιάσης Φυσικός M.Sc. 12 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΟΥ

Ανάκλαση Είδωλα σε κοίλα και κυρτά σφαιρικά κάτοπτρα. Αντώνης Πουλιάσης Φυσικός M.Sc. 12 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΟΥ Ανάκλαση Είδωλα σε κοίλα και κυρτά σφαιρικά κάτοπτρα Αντώνης Πουλιάσης Φυσικός M.Sc. 12 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΟΥ Πουλιάσης Αντώνης Φυσικός M.Sc. 2 Ανάκλαση Είδωλα σε κοίλα και κυρτά σφαιρικά κάτοπτρα Γεωμετρική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: ΔΥΝΑΜΕΙΣ Μέρος 1ο

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: ΔΥΝΑΜΕΙΣ Μέρος 1ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: ΔΥΝΑΜΕΙΣ Μέρος 1ο Φυσική Β Γυμνασίου Βασίλης Γαργανουράκης http://users.sch.gr/vgargan Εισαγωγή Στο προηγούμενο κεφάλαιο μελετήσαμε τις κινήσεις των σωμάτων. Το επόμενο βήμα είναι να αναζητήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΠΙ ΜΕΡΟΥΣ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΤΩΝ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΩΝ ΚΑΤΑ ΤΙΣ ΔΥΟ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΠΙ ΜΕΡΟΥΣ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΤΩΝ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΩΝ ΚΑΤΑ ΤΙΣ ΔΥΟ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΠΙ ΜΕΡΟΥΣ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΤΩΝ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΩΝ ΚΑΤΑ ΤΙΣ ΔΥΟ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στο μέρος αυτό της εργασίας παρουσιάζονται ο συχνότητες και τα ποσοστά στις απαντήσεις των μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΥ ΔΙΑΔΙΔΕΤΑΙ ΤΟ ΦΩΣ

ΠΟΥ ΔΙΑΔΙΔΕΤΑΙ ΤΟ ΦΩΣ 1 ΦΩΣ Στο μικρόκοσμο θεωρούμε ότι το φως έχει δυο μορφές. Άλλοτε το αντιμετωπίζουμε με τη μορφή σωματιδίων που ονομάζουμε φωτόνια. Τα φωτόνια δεν έχουν μάζα αλλά μόνον ενέργεια. Άλλοτε πάλι αντιμετωπίζουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ

ΦΥΣΙΚΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΘΕΜΑ 1 Α) Τί είναι µονόµετρο και τί διανυσµατικό µέγεθος; Β) Τί ονοµάζουµε µετατόπιση και τί τροχιά της κίνησης; ΘΕΜΑ 2 Α) Τί ονοµάζουµε ταχύτητα ενός σώµατος και ποιά η µονάδα

Διαβάστε περισσότερα

Κίνηση σε Ηλεκτρικό Πεδίο.

Κίνηση σε Ηλεκτρικό Πεδίο. Κίνηση σε Ηλεκτρικό Πεδίο. 3.01. Έργο κατά την μετακίνηση φορτίου. Στις κορυφές Β και Γ ενόςισοπλεύρου τριγώνου ΑΒΓ πλευράς α= 2cm, βρίσκονται ακλόνητα δύο σηµειακά ηλεκτρικά φορτία q 1 =2µC και q 2 αντίστοιχα.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΔΙΑΘΛΑΣΗΣ ΣΕ «ΕΙΚΟΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ»

ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΔΙΑΘΛΑΣΗΣ ΣΕ «ΕΙΚΟΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ» 1 ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 217 ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΔΙΑΘΛΑΣΗΣ ΣΕ «ΕΙΚΟΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ» Λουκία Μαρνέλη Εκπαιδευτικός Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Διεύθυνση: Μονής Κύκκου 1, 15669 Παπάγου

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο ΔΥΝΑΜΕΙΣ

ΦΥΣΙΚΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο ΔΥΝΑΜΕΙΣ 3.1 Η έννοια της δύναμης ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΘΕΩΡΙΑΣ Στο κεφάλαιο των κινήσεων ασχοληθήκαμε με τη μελέτη της κίνησης χωρίς να μας απασχολούν τα αίτια που προκαλούν την κίνηση

Διαβάστε περισσότερα

Περίθλαση από ακµή και από εµπόδιο.

Περίθλαση από ακµή και από εµπόδιο. ρ. Χ. Βοζίκης Εργαστήριο Φυσικής ΙΙ 63 6. Άσκηση 6 Περίθλαση από ακµή και από εµπόδιο. 6.1 Σκοπός της εργαστηριακής άσκησης Σκοπός της άσκησης αυτής, καθώς και των δύο εποµένων, είναι η γνωριµία των σπουδαστών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Ο ΥΣΣΕΑΣ. ΦΥΛΛΟ ραστηριοτήτων 1

ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Ο ΥΣΣΕΑΣ. ΦΥΛΛΟ ραστηριοτήτων 1 ραστηριότητες Θεµατικής Ενότητας Γ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Ο ΥΣΣΕΑΣ ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΟΡΙΝΘΟΥ 4 Ο ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΕΛΙΣΣΙΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΙΑΦΑΝΗ ΚΑΙ ΜΗ ΜΕΣΑ, ΤΟ ΦΩΣ ΚΑΙ ΟΙ ΛΕΞΕΙΣ ΦΥΛΛΟ ραστηριοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

ιάθλαση. Ολική ανάκλαση. ιάδοση µέσα σε κυµατοδηγό.

ιάθλαση. Ολική ανάκλαση. ιάδοση µέσα σε κυµατοδηγό. ρ. Χ. Βοζίκης Εργαστήριο Φυσικής ΙΙ 91 9. Άσκηση 9 ιάθλαση. Ολική ανάκλαση. ιάδοση µέσα σε κυµατοδηγό. 9.1 Σκοπός της εργαστηριακής άσκησης Σκοπός της άσκησης είναι η γνωριµία των σπουδαστών µε τα φαινόµενα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ»

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» Νικόλαος Μπαλκίζας 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός του σχεδίου μαθήματος είναι να μάθουν όλοι οι μαθητές της τάξης τις έννοιες της ισοδυναμίας των κλασμάτων,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΑΤΟΠΤΡΙΚΗΣ ΣΥΜΜΕΤΡΙΑΣ

ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΑΤΟΠΤΡΙΚΗΣ ΣΥΜΜΕΤΡΙΑΣ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ: ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΟΙ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΑΤΟΠΤΡΙΚΗΣ ΣΥΜΜΕΤΡΙΑΣ [Κ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΗΣ ρ ΦΥΣΙΚΗΣ] Τίτλος του Σεναρίου ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΑΤΟΠΤΡΙΚΗΣ ΣΥΜΜΕΤΡΙΑΣ Μελέτη των µετασχηµατισµών

Διαβάστε περισσότερα

ιάδοση κυµάτων σε διηλεκτρικά. Απορρόφυση ακτινοβολίας. Μέρος 1ον : ιάδοση κυµάτων σε διηλεκτρικά.

ιάδοση κυµάτων σε διηλεκτρικά. Απορρόφυση ακτινοβολίας. Μέρος 1ον : ιάδοση κυµάτων σε διηλεκτρικά. ρ. Χ. Βοζίκης Εργαστήριο Φυσικής ΙΙ 53 ιάδοση κυµάτων σε διηλεκτρικά. Απορρόφυση ακτινοβολίας. 5. Άσκηση 5 5.1 Σκοπός της εργαστηριακής άσκησης Σκοπός της άσκησης είναι η γνωριµία των σπουδαστών µε την

Διαβάστε περισσότερα

3. Hλιακός φούρνος από δύο χαρτόκουτες, µε καπάκι και ένα ανακλαστήρα

3. Hλιακός φούρνος από δύο χαρτόκουτες, µε καπάκι και ένα ανακλαστήρα 3. Hλιακός φούρνος από δύο χαρτόκουτες, µε καπάκι και ένα ανακλαστήρα Υλικά που χρειαζόµαστε δύο χαρτόκουτες, µία εξωτερική µεγαλύτερη και µία εσωτερική µικρότερη, µε βάση τουλάχιστον 38 38 εκ. ένα φύλλο

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 32 Φως: Ανάκλασηκαι ιάθλαση. Copyright 2009 Pearson Education, Inc.

Κεφάλαιο 32 Φως: Ανάκλασηκαι ιάθλαση. Copyright 2009 Pearson Education, Inc. Κεφάλαιο 32 Φως: Ανάκλασηκαι ιάθλαση Γεωµετρική θεώρηση του Φωτός Ανάκλαση ηµιουργίαειδώλουαπόκάτοπτρα. είκτης ιάθλασης Νόµος του Snell Ορατό Φάσµα και ιασπορά Εσωτερική ανάκλαση Οπτικές ίνες ιάθλαση σε

Διαβάστε περισσότερα

24ο Μάθημα ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΠΙΕΣΗ

24ο Μάθημα ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΠΙΕΣΗ 24ο Μάθημα ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΠΙΕΣΗ Ο αέρας, όπως και κάθε αέριο, ασκεί δυνάμεις, ασκεί πιέσεις Μέχρι τώρα διαπιστώσαμε ότι πιέσεις μπορεί να ασκηθούν στην επιφάνεια στερεών και υγρών σώματων. Τι συμβαίνει στην

Διαβάστε περισσότερα

Ιπτάμενες Μηχανές. Οδηγός για το Μαθητή

Ιπτάμενες Μηχανές. Οδηγός για το Μαθητή Ιπτάμενες Μηχανές Οδηγός για το Μαθητή Ο πύραυλος Αφού βεβαιωθείτε ότι βρίσκεστε στο περιβάλλον του εκπαιδευτικού προγράμματος, επιλέξτε «Έναυσμα». Ακολουθώντας τις οδηγίες που παρουσιάζονται στην οθόνη

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:

Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα: Πανεπιστήμιο Αθηνών, α φάση Στ τάξη Ημερομηνία:. Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα: Θέμα 1ο Ένας μαθητής χρησιμοποιεί το ποδήλατό του για να μετακινείται γρήγορα,

Διαβάστε περισσότερα

4.1.α. Κρούσεις. Κρούσεις. 4.1.21. Ενέργεια Ταλάντωσης και Ελαστική κρούση. 4.1.22. Κρούση και τριβές. 4.1.23. Κεντρική ανελαστική κρούση

4.1.α. Κρούσεις. Κρούσεις. 4.1.21. Ενέργεια Ταλάντωσης και Ελαστική κρούση. 4.1.22. Κρούση και τριβές. 4.1.23. Κεντρική ανελαστική κρούση 4.1.α.. 4.1.21. Ενέργεια Ταλάντωσης και Ελαστική κρούση. Μια πλάκα µάζας Μ=4kg ηρεµεί στο πάνω άκρο ενός κατακόρυφου ελατηρίου, σταθεράς k=250ν/m, το άλλο άκρο του οποίου στηρίζεται στο έδαφος. Εκτρέπουµε

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:

Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα: Ημερομηνία:. Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα: Στο σχολείο, στο μάθημα των φυσικών, οι μαθητές παρατηρούν, ενδιαφέρονται, ερευνούν και, με πειράματα, ανακαλύπτουν.

Διαβάστε περισσότερα

Να σχεδιάσετε και να υπολογίσετε τη συνισταμένη δύναμη στις πιο κάτω περιπτώσεις.

Να σχεδιάσετε και να υπολογίσετε τη συνισταμένη δύναμη στις πιο κάτω περιπτώσεις. ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΝΟΜΟΙ ΤΟΥ ΝΕΥΤΩΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ Να σχεδιάσετε και να υπολογίσετε τη συνισταμένη δύναμη στις πιο κάτω περιπτώσεις. F 2=2N F 1=6N F 3=3N F 4=5N (α) (β) F 5=4N F 6=1N F 7=3N (γ) Να σχεδιάσετε και

Διαβάστε περισσότερα

Φύση του φωτός. Θεωρούμε ότι το φως έχει διττή φύση: διαταραχή που διαδίδεται στο χώρο. μήκος κύματος φωτός. συχνότητα φωτός

Φύση του φωτός. Θεωρούμε ότι το φως έχει διττή φύση: διαταραχή που διαδίδεται στο χώρο. μήκος κύματος φωτός. συχνότητα φωτός Γεωμετρική Οπτική Φύση του φωτός Θεωρούμε ότι το φως έχει διττή φύση: ΚΥΜΑΤΙΚΗ Βασική ιδέα Το φως είναι μια Η/Μ διαταραχή που διαδίδεται στο χώρο Βασική Εξίσωση Φαινόμενα που εξηγεί καλύτερα (κύμα) μήκος

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Επαναληπτικό στη Φυσική 1. Θέµα 1 ο

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Επαναληπτικό στη Φυσική 1. Θέµα 1 ο ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Επαναληπτικό στη Φυσική 1 Θέµα 1 ο 1. Το διάγραµµα του διπλανού σχήµατος παριστάνει τη χρονική µεταβολή της αποµάκρυνσης ενός σώµατος που εκτελεί απλή αρµονική ταλάντωση. Ποια από

Διαβάστε περισσότερα

Οδυσσέας - Τρύφων Κουκουβέτσιος Γενικό Λύκειο «Ο Απόστολος Παύλος» Επιβλέπουσα Καθηγήτρια: Ελένη Βουκλουτζή Φυσικός - Περιβαλλοντολόγος MSc,

Οδυσσέας - Τρύφων Κουκουβέτσιος Γενικό Λύκειο «Ο Απόστολος Παύλος» Επιβλέπουσα Καθηγήτρια: Ελένη Βουκλουτζή Φυσικός - Περιβαλλοντολόγος MSc, Οδυσσέας - Τρύφων Κουκουβέτσιος Γενικό Λύκειο «Ο Απόστολος Παύλος» Επιβλέπουσα Καθηγήτρια: Ελένη Βουκλουτζή Φυσικός - Περιβαλλοντολόγος MSc, ΕΙΣΑΓΩΓΗ Θαλάσσια αύρα ονομάζουμε τον τοπικό άνεμο ο οποίος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 1.2 ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΕ ΜΙΑ ΔΙΑΣΤΑΣΗ

ΕΝΟΤΗΤΑ 1.2 ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΕ ΜΙΑ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 1.2 ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΕ ΜΙΑ ΔΙΑΣΤΑΣΗ 1. Τι λέμε δύναμη, πως συμβολίζεται και ποια η μονάδα μέτρησής της. Δύναμη είναι η αιτία που προκαλεί τη μεταβολή της κινητικής κατάστασης των σωμάτων ή την παραμόρφωσή

Διαβάστε περισσότερα

Σε γαλάζιο φόντο ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ (2013 2014) Σε μαύρο φόντο ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΤΟΣ ΔΙΔΑΚΤΕΑΣ ΥΛΗΣ (2013-2014)

Σε γαλάζιο φόντο ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ (2013 2014) Σε μαύρο φόντο ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΤΟΣ ΔΙΔΑΚΤΕΑΣ ΥΛΗΣ (2013-2014) > Φυσική Β Γυμνασίου >> Αρχική σελίδα ΔΥΝΑΜΗ ΕΕρρωττήήσσεει ιςς ΑΑσσκκήήσσεει ιςς μμ εε ααππααννττήή σσεει ιςς (σελ. 1) ΕΕρρωττήήσσεει ιςς ΑΑσσκκήήσσεει ιςς χχωρρί ίςς ααππααννττήήσσεει ιςς (σελ. 5) ΙΑΒΑΣΕ

Διαβάστε περισσότερα

IUSES Toolkit Εισαγωγή Το «κουτί πειραµάτων» είναι ένα εκπαιδευτικό πακέτο για τη διεξαγωγή πειραµάτων σχετικά µε την εξοικονόµηση ενέργειας, την ενεργειακή αποδοτικότητα και τις ανανεώσιµες πηγές ενέργειας.

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική Β Γυμνασίου - Κεφάλαιο 4: Πίεση ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΠΙΕΣΗ. Φυσική Β Γυμνασίου

Φυσική Β Γυμνασίου - Κεφάλαιο 4: Πίεση ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΠΙΕΣΗ. Φυσική Β Γυμνασίου ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΠΙΕΣΗ Φυσική Β Γυμνασίου Δύναμη και Πίεση Κρατάς μία πινέζα μεταξύ του δείκτη και του αντίχειρα σου, με δύναμη 10 Ν. Η μύτη της πινέζας έχει διάμετρο 0,1mm ενώ η κεφαλή της έχει διάμετρο 10mm.

Διαβάστε περισσότερα

Περίθλαση από µία σχισµή.

Περίθλαση από µία σχισµή. ρ. Χ. Βοζίκης Εργαστήριο Φυσικής ΙΙ 71 7. Άσκηση 7 Περίθλαση από µία σχισµή. 7.1 Σκοπός της εργαστηριακής άσκησης Σκοπός της άσκησης είναι η γνωριµία των σπουδαστών µε την συµπεριφορά των µικροκυµάτων

Διαβάστε περισσότερα

minimath.eu Φυσική A ΛΥΚΕΙΟΥ Περικλής Πέρρος 1/1/2014

minimath.eu Φυσική A ΛΥΚΕΙΟΥ Περικλής Πέρρος 1/1/2014 minimath.eu Φυσική A ΛΥΚΕΙΟΥ Περικλής Πέρρος 1/1/014 minimath.eu Περιεχόμενα Κινηση 3 Ευθύγραμμη ομαλή κίνηση 4 Ευθύγραμμη ομαλά μεταβαλλόμενη κίνηση 5 Δυναμικη 7 Οι νόμοι του Νεύτωνα 7 Τριβή 8 Ομαλη κυκλικη

Διαβάστε περισσότερα

Ο15. Κοίλα κάτοπτρα. 2. Θεωρία. 2.1 Γεωμετρική Οπτική

Ο15. Κοίλα κάτοπτρα. 2. Θεωρία. 2.1 Γεωμετρική Οπτική Ο15 Κοίλα κάτοπτρα 1. Σκοπός Σκοπός της άσκησης είναι η εύρεση της εστιακής απόστασης κοίλου κατόπτρου σχετικά μεγάλου ανοίγματος και την μέτρηση του σφάλματος της σφαιρικής εκτροπής... Θεωρία.1 Γεωμετρική

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ - ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

ΦΥΣΙΚΗ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ - ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΦΥΣΙΚΗ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ - ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ 1 ο ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Επιδιώκεται οι μαθητές: 1. Να συζητούν και να προβληματίζονται για τα μετρήσιμα και τα μη μετρήσιμα μεγέθη. 2. Να πειραματιστούν και να καταλήξουν σε

Διαβάστε περισσότερα

Υλικά που χρειαζόμαστε

Υλικά που χρειαζόμαστε Πώς αλλιώς ανάβει το λαμπάκι;... και άλλα πειράματα με απλά ηλεκτρικά κυκλώματα Τα παιδιά της διπλανής φωτογραφίας ετοιμάζονται να φτιάξουν απλά ηλεκτρικά κυκλώματα με λαμπάκια και μπαταρίες. Δεν έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Υλικά που χρειαζόμαστε

Υλικά που χρειαζόμαστε Θέρμανση νερού σε ηλιακό συλλέκτη και κατασκευή ενός ηλιακού θερμοσίφωνα Η Ελλάδα έχει περίπου το 1/4 των ηλιακών θερμοσιφώνων από τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτό το διαπιστώνουμε εύκολα αν κοιτάξουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΗΧΟΣ 10-0133.indb 143 25/2/2013 3:35:01 μμ

ΗΧΟΣ 10-0133.indb 143 25/2/2013 3:35:01 μμ ΗΧΟΣ 10-0133.indb 143 25/2/2013 3:35:01 μμ 144 ΦΕ1: ΠΩΣ ΠΑΡΑΓΕΤΑΙ Ο ΗΧΟΣ Παρατήρησε τις εικόνες. Πώς παράγεται ο ήχος; 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Πείραμα Στήριξε με το χέρι σου στην άκρη του θρανίου

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας 7 Η Διαστολή και Συστολή του Νερού Μια φυσική «Ανωμαλία»

Φύλλο Εργασίας 7 Η Διαστολή και Συστολή του Νερού Μια φυσική «Ανωμαλία» Φύλλο Εργασίας 7 Η Διαστολή και Συστολή του Νερού Μια φυσική «Ανωμαλία» α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Στο δημοτικό σχολείο έχεις μάθει ότι τα υλικά σώματα, είτε βρίσκονται στη στερεή είτε στην

Διαβάστε περισσότερα

Οι καθρέφτες και οι φακοί

Οι καθρέφτες και οι φακοί Οι καθρέφτες και οι φακοί Οι καθρέφτες και οι φακοί 111 Επιστηµονικό µέρος ΦΩΣ Το φως είναι ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία (ηλεκτροµαγνητικό κύµα) που η ταχύτητα του στο κενό είναι περίπου 300.000 Km/sec.

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:.

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:. Ημερομηνία:. Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:. Θέμα 1ο Μερικοί μαθητές κρεμούν με νήμα από την οροφή της τάξης ένα θερμόμετρο έτσι ώστε το κάτω μέρος του

Διαβάστε περισσότερα

Υλικά, Γραμμές και Τεχνικές στο Ελεύθερο Σχέδιο

Υλικά, Γραμμές και Τεχνικές στο Ελεύθερο Σχέδιο Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο Α Υλικά, Γραμμές και Τεχνικές στο Ελεύθερο Σχέδιο Σκοπός Σκοπός του κεφαλαίου αυτού είναι να γνωρίσουν οι μαθητές τα υλικά που χρειάζονται για το ελεύθερο σχέδιο και τον τρόπο που θα τα

Διαβάστε περισσότερα

Pinhole Camera. Φωτογραφική μηχανή με φιλμ Δεν έχει φακό Στην θέση του φακού υπάρχει μόνο μια μικρή οπή

Pinhole Camera. Φωτογραφική μηχανή με φιλμ Δεν έχει φακό Στην θέση του φακού υπάρχει μόνο μια μικρή οπή Pinhole Camera Φωτογραφική μηχανή με φιλμ Δεν έχει φακό Στην θέση του φακού υπάρχει μόνο μια μικρή οπή Πως δουλεύει μια φωτογραφική μηχανή; Πως δουλεύει μια φωτογραφική μηχανή; Πως δουλεύει μια φωτογραφική

Διαβάστε περισσότερα

1.1. Κινηµατική Οµάδα Γ.

1.1. Κινηµατική Οµάδα Γ. 1.1. Οµάδα Γ. 1.1.21. Πληροφορίες από το διάγραµµα θέσης-χρόνου..ένα σώµα κινείται ευθύγραµµα και στο διάγραµµα βλέπετε τη θέση του σε συνάρτηση µε το χρόνο. i) Βρείτε την κλίση στο διάγραµµα x-t στις

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education

Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education «Πράσινη» Θέρμανση Μετάφραση-επιμέλεια: Κάλλια Κατσαμποξάκη-Hodgetts

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ - 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ - 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 16 Μαΐου 2010 Ώρα : 10:00-12:30 Προτεινόμενες λύσεις ΘΕΜΑ 1 0 (12 μονάδες) Για τη μέτρηση της πυκνότητας ομοιογενούς πέτρας (στερεού

Διαβάστε περισσότερα

4 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑ Α ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

4 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑ Α ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 4 Η ΠΚΥΠΡΙ ΟΛΥΜΠΙ ΦΥΣΙΚΗΣ ΥΜΝΣΙΟΥ Κυριακή, 18 Μαΐου, 2008 Ώρα: 10:30-13:00 Οδηγίες: 1) Το δοκίµιο αποτελείται από τρία (3) µέρη µε σύνολο δώδεκα (12) θέµατα. 2) Επιτρέπεται η χρήση

Διαβάστε περισσότερα

Δυνάμεις μεταξύ ηλεκτρικών φορτίων ΘΕΜΑ Δ

Δυνάμεις μεταξύ ηλεκτρικών φορτίων ΘΕΜΑ Δ Δυνάμεις μεταξύ ηλεκτρικών φορτίων ΘΕΜΑ Δ 4_15580 Δύο σημειακά ηλεκτρικά φορτία Q 1 = μc και Q = 8 μc, συγκρατούνται ακλόνητα πάνω σε οριζόντιο μονωτικό δάπεδο, στα σημεία Α και Β αντίστοιχα, σε απόσταση

Διαβάστε περισσότερα

r r r r r r r r r r r Μονάδες 5 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

r r r r r r r r r r r Μονάδες 5 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΠΑΛ (ΟΜΑ Α Β ) ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 0 ΜΑÏΟΥ 011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΣΗΜΟ ΓΛΥΦΑΔΑΣ. 7.1 Τι είναι το ταλαντούμενο ηλεκτρικό δίπολο; Πως παράγεται ένα ηλεκτρομαγνητικό

ΟΡΟΣΗΜΟ ΓΛΥΦΑΔΑΣ. 7.1 Τι είναι το ταλαντούμενο ηλεκτρικό δίπολο; Πως παράγεται ένα ηλεκτρομαγνητικό ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ηλεκτρομαγνητικά κύματα. Ηλεκτρομαγνητικά κύματα 7. Τι είναι το ταλαντούμενο ηλεκτρικό δίπολο; Πως παράγεται ένα ηλεκτρομαγνητικό κύμα; 7.2 Ποιες εξισώσεις περιγράφουν την ένταση του ηλεκτρικού

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικές απαντήσεις θα αναρτηθούν μετά την παραλαβή των γραπτών από όλα τα εξεταστικά κέντρα.

Ενδεικτικές απαντήσεις θα αναρτηθούν μετά την παραλαβή των γραπτών από όλα τα εξεταστικά κέντρα. Ενδεικτικές απαντήσεις θα αναρτηθούν μετά την παραλαβή των γραπτών από όλα τα εξεταστικά κέντρα. Ε Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:....

Διαβάστε περισσότερα

Σε γαλάζιο φόντο ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ (2013 2014) Σε μαύρο φόντο ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΤΟΣ ΔΙΔΑΚΤΕΑΣ ΥΛΗΣ (2013-2014)

Σε γαλάζιο φόντο ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ (2013 2014) Σε μαύρο φόντο ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΤΟΣ ΔΙΔΑΚΤΕΑΣ ΥΛΗΣ (2013-2014) > Φυσική Β Γυμνασίου >> Αρχική σελίδα ΠΙΙΕΣΗ ΕΕρρωττήήσσεει ιςς ΑΑσσκκήήσσεει ιςς μμ εε ααππααννττήή σσεει ιςς (σελ. 1) ΕΕρρωττήήσσεει ιςς ΑΑσσκκήήσσεει ιςς χχωρρί ίςς ααππααννττήήσσεει ιςς (σελ. 5) ΙΑΒΑΣΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Β Παράδειγμα 1. Να δικαιολογήσετε την επιλογή σας. (Μονάδες 8)

ΘΕΜΑ Β Παράδειγμα 1. Να δικαιολογήσετε την επιλογή σας. (Μονάδες 8) ΘΕΜΑ Β Παράδειγμα 1 Β1. Στο σχολικό εργαστήριο μια μαθήτρια περιεργάζεται ένα ελατήριο και λέει σε συμμαθητή της: «Θα μπορούσαμε να βαθμολογήσουμε αυτό το ελατήριο και με τον τρόπο αυτό να κατασκευάσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 2 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑ Α ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 16 Απριλίου 26 Ώρα : 1:3-13: Οδηγίες: 1)Το δοκίµιο αποτελείται από τρία (3) µέρη. Και στα τρία µέρη υπάρχουν συνολικά δώδεκα (12)

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:

Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα: Ημερομηνία:. Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα: Στο σχολείο, στο μάθημα των φυσικών, οι μαθητές παρατηρούν, ενδιαφέρονται, ερευνούν και, με πειράματα, ανακαλύπτουν.

Διαβάστε περισσότερα

8. Θερμοκρασία και θερμότητα - Μεταβολές καταστάσεων της ύλης

8. Θερμοκρασία και θερμότητα - Μεταβολές καταστάσεων της ύλης 8. Θερμοκρασία και θερμότητα - Μεταβολές καταστάσεων της ύλης Φύλλο Εργασίας Τίτλος: Μεταβολές καταστάσεων της ύλης Γνωστικό Αντικείμενο: Μελέτη Περιβάλλοντος Διδακτική Ενότητα: Μεταβολές καταστάσεων της

Διαβάστε περισσότερα

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ Α ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2010-2011 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2011 ΟΝΟΜΑ:... ΤΜΗΜΑ:... ΑΡ.:...

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ Α ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2010-2011 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2011 ΟΝΟΜΑ:... ΤΜΗΜΑ:... ΑΡ.:... ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ Α ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2010-2011 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑ: Φυσική ΤΑΞΗ: Α ΗΜΕΡΟΜΗΝΊΑ: 27 Μαίου 2011 ΧΡΟΝΟΣ: 2 ώρες ΩΡΑ: 11.00 1.00 ΒΑΘΜΟΣ: Αριθμητικά:... Ολογράφως:...

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:...

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:... Ε Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:.... Παρατήρησε τα διάφορα φαινόμενα αλλαγής της φυσικής κατάστασης του νερού που σημειώνονται

Διαβάστε περισσότερα

Τι χρειάζεσαι: Ένα πλαστικό μπουκάλι (ή ένα στενόμακρο ποτήρι), ένα μολύβι, ένα κομμάτι μονόκλωνο καλώδιο ή σύρμα, νερό, οινόπνευμα, λάδι, αλάτι.

Τι χρειάζεσαι: Ένα πλαστικό μπουκάλι (ή ένα στενόμακρο ποτήρι), ένα μολύβι, ένα κομμάτι μονόκλωνο καλώδιο ή σύρμα, νερό, οινόπνευμα, λάδι, αλάτι. ΑΝΩΣΗ Πείραμα 1: Το αυγό που κολυμπάει. Τι χρειάζεσαι: ένα βρασμένο αυγό, ένα πλατύ ποτήρι ή ένα πλαστικό μπουκάλι, ένα μαχαίρι, νερό, αλάτι, ένα κουταλάκι. Τι θα κάνεις: Αν δεν είναι εύκολο να έχεις ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ- Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑΟΛΥΜΠΙΑ Α ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ- ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑ Α ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 0 Μαΐου 05 Ώρα : 0:0 - :00 ΘΕΜΑ 0 (µονάδες

Διαβάστε περισσότερα

O πύραυλος. Γνωστικό Αντικείμενο: Φυσική (Δύναμη Μορφές Ενέργειας) - Τεχνολογία Τάξη: Β Γυμνασίου

O πύραυλος. Γνωστικό Αντικείμενο: Φυσική (Δύναμη Μορφές Ενέργειας) - Τεχνολογία Τάξη: Β Γυμνασίου O πύραυλος Γνωστικό Αντικείμενο: Φυσική (Δύναμη Μορφές Ενέργειας) - Τεχνολογία Τάξη: Β Γυμνασίου Χρονική Διάρκεια Προτεινόμενη χρονική διάρκεια σχεδίου εργασίας: 5 διδακτικές ώρες Διδακτικοί Στόχοι Οι

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΙΚΑ ΠΟΥ ΘΑ ΧΡΕΙΑΣΤΕΙΤΕ:

ΥΛΙΚΑ ΠΟΥ ΘΑ ΧΡΕΙΑΣΤΕΙΤΕ: ΗΛΙΑΚΟΣ ΦΟΥΡΝΟΣ Ένας ηλιακός φούρνος που µπορεί να κατασκευαστεί εύκολα από δύο χαρτοκιβώτια ΥΛΙΚΑ ΠΟΥ ΘΑ ΧΡΕΙΑΣΤΕΙΤΕ: ύο χαρτοκιβώτια. Προτείνουµε να χρησιµοποιήσετε ένα εσωτερικό κουτί που να είναι τουλάχιστον

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:

Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα: Ημερομηνία:. Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα: Στο σχολείο, στο μάθημα των φυσικών, οι μαθητές παρατηρούν, ενδιαφέρονται, ερευνούν και, με πειράματα, ανακαλύπτουν.

Διαβάστε περισσότερα

Επιβεβαίωση του μηχανισμού ανάπτυξης της θαλάσσιας αύρας.

Επιβεβαίωση του μηχανισμού ανάπτυξης της θαλάσσιας αύρας. Επιβεβαίωση του μηχανισμού ανάπτυξης της θαλάσσιας αύρας. Οδυσσέας - Τρύφων Κουκουβέτσιος Γενικό Λύκειο «Ο Απόστολος Παύλος» OdyKouk@gmail.com Επιβλέπουσα Καθηγήτρια: Ελένη Βουκλουτζή Φυσικός - Περιβαλλοντολόγος

Διαβάστε περισσότερα

ιαγώνισµα α τετραµήνου στη φυσική γενικής παιδείας

ιαγώνισµα α τετραµήνου στη φυσική γενικής παιδείας ιαγώνισµα α τετραµήνου στη φυσική γενικής παιδείας 1 Το µήκος κύµατος µιας πράσινης ακτινοβολίας όταν διαδίδεται σε ένα υλικό είναι το µισό από ότι είναι στο κενό. a) Ο δείκτης διάθλασης του υλικού αυτού

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας 6 Οι Αλλαγές Κατάστασης του Νερού Ο "Κύκλος" του Νερού

Φύλλο Εργασίας 6 Οι Αλλαγές Κατάστασης του Νερού Ο Κύκλος του Νερού Φύλλο Εργασίας 6 Οι Αλλαγές Κατάστασης του Νερού Ο "Κύκλος" του Νερού α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Παρατήρησε την παρακάτω εικόνα. Αναγνώρισε τα φαινόμενα που σχετίζονται με το νερό και ονόμασέ

Διαβάστε περισσότερα

Βάσεις και Βασικές Έννοιες των Φυσικών Επιστηµών

Βάσεις και Βασικές Έννοιες των Φυσικών Επιστηµών Βάσεις και Βασικές Έννοιες των Φυσικών Επιστηµών Διδάσκουσα: Δρ. Μαρία Ευαγόρου Πανεπιστήµιο Λευκωσίας Τµήµα Παιδαγωγικών Σπουδών 1 η βδοµάδα: Εισαγωγή στο µάθηµα 1. Εισαγωγική δραστηριότητα για γνωριµία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΙΡΑΜΑ IV Απλή κυκλική κίνηση. Κεντροµόλος Δύναµη

ΠΕΙΡΑΜΑ IV Απλή κυκλική κίνηση. Κεντροµόλος Δύναµη ΠΕΙΡΑΜΑ IV Απλή κυκλική κίνηση. Κεντροµόλος Δύναµη Σκοπός πειράµατος Στο πείραµα αυτό θα µελετήσουµε την κυκλική κίνηση µίας σηµειακής µάζας και ιδιαίτερα την εξάρτηση της κεντροµόλου δύναµης από τη µάζα,

Διαβάστε περισσότερα

Το διαστημόπλοιο. Γνωστικό Αντικείμενο: Φυσική (Δυναμική σε μία διάσταση - Δυναμική στο επίπεδο) Τάξη: Α Λυκείου

Το διαστημόπλοιο. Γνωστικό Αντικείμενο: Φυσική (Δυναμική σε μία διάσταση - Δυναμική στο επίπεδο) Τάξη: Α Λυκείου Το διαστημόπλοιο Γνωστικό Αντικείμενο: Φυσική (Δυναμική σε μία διάσταση - Δυναμική στο επίπεδο) Τάξη: Α Λυκείου Χρονική Διάρκεια Προτεινόμενη χρονική διάρκεια σχεδίου εργασίας: 5 διδακτικές ώρες Διδακτικοί

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική των Μαθηματικών

Διδακτική των Μαθηματικών Διδακτική των Μαθηματικών Ονοματεπώνυμο : Μαμτζέλλη Χρυσούλα Τάξη : Γ Δημοτικού Κεφάλαιο 43 : Η συμμετρία Πρόκειται για ένα εισαγωγικό μάθημα στην αξονική συμμετρία. Οι μαθητές θα μάθουν πότε δύο σχήματα

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 4.10: Οπτικά Αποθηκευτικά Μέσα

Μάθημα 4.10: Οπτικά Αποθηκευτικά Μέσα Κεφάλαιο 4 ο Ο Προσωπικός Υπολογιστής Μάθημα 4.10: Οπτικά Αποθηκευτικά Μέσα Όταν ολοκληρώσεις το κεφάλαιο θα μπορείς: Να εξηγείς τις αρχές λειτουργίας των οπτικών αποθηκευτικών μέσων. Να περιγράφεις τον

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ 1 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 ο 1. Aν ο ρυθμός μεταβολής της ταχύτητας ενός σώματος είναι σταθερός, τότε το σώμα: (i) Ηρεμεί. (ii) Κινείται με σταθερή ταχύτητα. (iii) Κινείται με μεταβαλλόμενη

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΗ ΟΠΤΙΚΗ. Ανάκλαση. Κάτοπτρα. Διάθλαση. Ολική ανάκλαση. Φαινόμενη ανύψωση αντικειμένου. Μετατόπιση ακτίνας. Πρίσματα

ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΗ ΟΠΤΙΚΗ. Ανάκλαση. Κάτοπτρα. Διάθλαση. Ολική ανάκλαση. Φαινόμενη ανύψωση αντικειμένου. Μετατόπιση ακτίνας. Πρίσματα ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΗ ΟΠΤΙΚΗ Ανάκλαση Κάτοπτρα Διάθλαση Ολική ανάκλαση Φαινόμενη ανύψωση αντικειμένου Μετατόπιση ακτίνας Πρίσματα ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΗ ΟΠΤΙΚΗ - Ανάκλαση Επιστροφή σε «γεωμετρική οπτική» Ανάκλαση φωτός ονομάζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 014 Ε_3.ΦλΓΑΘΤ(ε) ΤΑΞΗ: Β ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΕΙΑ & ΘΕΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ Ηµεροµηνία: Κυριακή 7 Απριλίου 014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΘΕΜΑ A ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 1η ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ

ΕΝΟΤΗΤΑ 1η ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ 2012 - \ ΕΝΟΤΗΤΑ 1η ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 «Ηλεκτρικές αλληλεπιδράσεις - Ηλεκτρικό φορτίο» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο «Απλά ηλεκτρικά κυκλώματα» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο «Ηλεκτρική ενέργεια» ΒΡΕΝΤΖΟΥ ΤΙΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πειράµατα µε τη Θερµότητα, το Φως και τα Ηλεκτρικά Κυκλώµατα Οδηγίες για τους Εκπαιδευτικούς Των ηµοτικών Σχολείων

Πειράµατα µε τη Θερµότητα, το Φως και τα Ηλεκτρικά Κυκλώµατα Οδηγίες για τους Εκπαιδευτικούς Των ηµοτικών Σχολείων 2 Πειράµατα µε τη Θερµότητα, το Φως και τα Ηλεκτρικά Κυκλώµατα Οδηγίες για τους Εκπαιδευτικούς Των ηµοτικών Σχολείων 3 4 Εκπαίδευση Μουσουλµανοπαίδων 2002-04 ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΣΤΙΣ ΦΥΣΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ Πειράµατα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µεγάλες τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Αξονική συµµετρία» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ Δ (15732) Δύο ακίνητα σημειακά ηλεκτρικά φορτία 2 μc και 3 μc, βρίσκονται αντίστοιχα στις θέσεις 3 m και 6 m ενός άξονα, όπως φαίνεται στο παρακάτω σχήμα. Δ1) Να υπολογίσετε το δυναμικό του ηλεκτρικού

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 4 Δυναµική: Νόµοι Κίνησης του Νεύτωνα

Κεφάλαιο 4 Δυναµική: Νόµοι Κίνησης του Νεύτωνα Κεφάλαιο 4 Δυναµική: Νόµοι Κίνησης του Νεύτωνα Δύναµη Περιεχόµενα Κεφαλαίου 4 1 ος Νόµος Κίνησης του Νεύτωνα Μάζα 2 ος Νόµος Κίνησης του Νεύτωνα 3 ος Νόµος Κίνησης του Νεύτωνα Βάρος: Η Δύναµη της Βαρύτητας

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική Β Λυκειου, Γενικής Παιδείας 3ο Φυλλάδιο - Ορµή / Κρούση

Φυσική Β Λυκειου, Γενικής Παιδείας 3ο Φυλλάδιο - Ορµή / Κρούση Φυσική Β Λυκειου, Γενικής Παιδείας - Ορµή / Κρούση Επιµέλεια: Μιχάλης Ε. Καραδηµητρίου, MSc Φυσικός http://perifysikhs.wordpress.com 1 Σύστηµα Σωµάτων - Εσωτερικές & Εξωτερικές υνάµεις ύο ή περισσότερα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Αντικείµενο εξέτασης: Όλη η διδακτέα ύλη Χρόνος εξέτασης: 3 ώρες

ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Αντικείµενο εξέτασης: Όλη η διδακτέα ύλη Χρόνος εξέτασης: 3 ώρες ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Αντικείµενο εξέτασης: Όλη η διδακτέα ύλη Χρόνος εξέτασης: 3 ώρες ΘΕΜΑ 1ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο φύλλο απαντήσεών σας τον αριθµό

Διαβάστε περισσότερα

Ένωση Ελλήνων Φυσικών ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ 2008 Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Φυσικών Επιστημών, Τεχνολογίας, Περιβάλλοντος.

Ένωση Ελλήνων Φυσικών ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ 2008 Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Φυσικών Επιστημών, Τεχνολογίας, Περιβάλλοντος. Θεωρητικό Μέρος Θέμα 1o A Λυκείου 22 Μαρτίου 28 Στις ερωτήσεις Α,Β,Γ,Δ,E μια μόνο απάντηση είναι σωστή. Γράψτε στο τετράδιό σας το κεφαλαίο γράμμα της ερώτησης και το μικρό γράμμα της σωστής απάντησης.

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΠΟΛΕΜΙΔΙΩΝ Σχολική Χρονιά 2013-2014 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014. Μάθημα: ΦΥΣΙΚΗ Τάξη: A Ενιαίου Λυκείου Βαθμός:...

ΛΥΚΕΙΟ ΠΟΛΕΜΙΔΙΩΝ Σχολική Χρονιά 2013-2014 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014. Μάθημα: ΦΥΣΙΚΗ Τάξη: A Ενιαίου Λυκείου Βαθμός:... 1 ΛΥΚΕΙΟ ΠΟΛΕΜΙΔΙΩΝ Σχολική Χρονιά 2013-2014 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 Μάθημα: ΦΥΣΙΚΗ Τάξη: A Ενιαίου Λυκείου Βαθμός:... Ημερομηνία: 3/06/2014 Διάρκεια: 2 ώρες Ονοματεπώνυμο:...

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΑ 1. Εντόπισε στο παρακάτω σκίτσο πηγές ηχορρύπανσης: Πηγές ηχορρύπανσης είναι:

ΦΥΣΙΚΑ 1. Εντόπισε στο παρακάτω σκίτσο πηγές ηχορρύπανσης: Πηγές ηχορρύπανσης είναι: Ενδεικτικά θέματα (με ενδεικτικές λύσεις / απαντήσεις) για τη δοκιμασία / τεστ εισαγωγής από τα Δημοτικά στα Πρότυπα Πειραματικά Γυμνάσια Ενδεικτικά Θέματα Φυσικών ΦΥΣΙΚΑ 1 Εντόπισε στο παρακάτω σκίτσο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Β ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ

ΜΕΡΟΣ Β ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ 941205 ΜΕΡΟΣ Β ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ 2 Εισαγωγή Ευχαριστούμε που χρησιμοποιείτε την ενότητα για την έρευνα της μέτρησης. Ελπίζουμε πως το πακέτο και τα βιβλία εργασίας θα σας ικανοποιήσουν. Αν έχετε οποιεσδήποτε

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΡΟΧΙΑ ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ. Σελίδα 1 από 6

Η ΤΡΟΧΙΑ ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ. Σελίδα 1 από 6 Η ΤΡΟΧΙΑ ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ Στόχος(οι): Η παρατήρηση της τροχιάς του ήλιου στον ουρανό και της διακύμανση της ανάλογα με την ώρα της ημέρας ή την εποχή. Εν τέλει, η δραστηριότητα αυτή θα βοηθήσει τους μαθητές να

Διαβάστε περισσότερα

Περί Γνώσεως Φροντιστήριο Μ.Ε. Φυσική Α Γυμνασίου. ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ Μήκους - Μάζας Χρόνου.

Περί Γνώσεως Φροντιστήριο Μ.Ε. Φυσική Α Γυμνασίου. ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ Μήκους - Μάζας Χρόνου. 10 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΤΗΣ Α' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ > ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ Μήκους - Μάζας Χρόνου. Επιμέλεια ύλης και απαντήσεων: Γ.Φ.Σ ι ώ ρ η ς Φυσικός.- Email: georgesioris@yahoo.gr

Διαβάστε περισσότερα

Πειράµατα µε τη Θερµότητα, το Φως και τα Ηλεκτρικά Κυκλώµατα Οδηγίες για τους Εκπαιδευτικούς Των ηµοτικών Σχολείων

Πειράµατα µε τη Θερµότητα, το Φως και τα Ηλεκτρικά Κυκλώµατα Οδηγίες για τους Εκπαιδευτικούς Των ηµοτικών Σχολείων Πειράµατα µε τη Θερµότητα, το Φως και τα Ηλεκτρικά Κυκλώµατα Οδηγίες για τους Εκπαιδευτικούς Των ηµοτικών Σχολείων 3 4 Εκπαίδευση Μουσουλµανοπαίδων 2002-04 ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΣΤΙΣ ΦΥΣΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ Πειράµατα µε

Διαβάστε περισσότερα

Ιπτάμενες Μηχανές. Οδηγός για το Μαθητή

Ιπτάμενες Μηχανές. Οδηγός για το Μαθητή Ιπτάμενες Μηχανές Οδηγός για το Μαθητή Το ελικόπτερο Αφού βεβαιωθείτε ότι βρίσκεστε στο περιβάλλον του εκπαιδευτικού προγράμματος, επιλέξτε «Έναυσμα». Ακολουθώντας τις οδηγίες που παρουσιάζονται στην οθόνη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΚΟΡΥΦΗ ΒΟΛΗ: ΜΕΛΕΤΗ ΜΕ ΕΙΚΟΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ

ΚΑΤΑΚΟΡΥΦΗ ΒΟΛΗ: ΜΕΛΕΤΗ ΜΕ ΕΙΚΟΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 490 ΚΑΤΑΚΟΡΥΦΗ ΒΟΛΗ: ΜΕΛΕΤΗ ΜΕ ΕΙΚΟΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Θεόδωρος Πολίτης Φυσικός, Εκπαιδευτικός Δευτεροβάθμιας Εκπ/σης politis@mail.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Αφετηρία για την κατασκευή της δραστηριότητας ήταν η δυσκολία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 29 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ A ΛΥΚΕΙΟΥ Κυριακή, 29 Μαρτίου 2015 Ώρα: 10:00-13:00 Οδηγίες 1) Το δοκίµιο αποτελείται από οκτώ (8) σελίδες και δέκα (10) θέµατα. 2) Να απαντήσετε

Διαβάστε περισσότερα

Σκουπιδομαζέματα-επιστημοσκορπίσματα

Σκουπιδομαζέματα-επιστημοσκορπίσματα Το έξυπνο μπουκάλι Αθανάσιος Γκουτζαμάνης και Άννα Κουμαρά Στη δραστηριότητα που παρουσιάζεται σε αυτή την εργασία, ένα μικρό μπουκάλι νερού κινείται στη γυμνή επιφάνεια του τραπεζιού, διασχίζει ένα μέρος

Διαβάστε περισσότερα

Δ3. Ο χρόνος από τη στιγμή που η απόστασή τους ήταν d μέχρι τη στιγμή που ακουμπά η μία την άλλη. Μονάδες 6

Δ3. Ο χρόνος από τη στιγμή που η απόστασή τους ήταν d μέχρι τη στιγμή που ακουμπά η μία την άλλη. Μονάδες 6 ΘΕΜΑ Δ 1. Δύο αμαξοστοιχίες κινούνται κατά την ίδια φορά πάνω στην ίδια γραμμή. Η προπορευόμενη έχει ταχύτητα 54km/h και η επόμενη 72km/h. Όταν βρίσκονται σε απόσταση d, οι μηχανοδηγοί αντιλαμβάνονται

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:...

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Φυτά της Αλυκής και προσαρμογές στην Ξηρασία Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Σχολείο:... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Καταγραφή Περιβαλλοντικών συνθηκών Καλή σας μέρα. Ονομάζομαι Άγγελος

Διαβάστε περισσότερα

Ε Δημοτικού 13 Μαΐου 2012 Ονοματεπώνυμο: Δημοτικό Σχολείο:.

Ε Δημοτικού 13 Μαΐου 2012 Ονοματεπώνυμο: Δημοτικό Σχολείο:. Ε Δημοτικού 13 Μαΐου 2012 Ονοματεπώνυμο: Δημοτικό Σχολείο:. Συντομογραφίες: β.μαθ.ε βιβλίο Μαθητή Ε τάξης τ.εργ.ε τετράδιο Εργασιών Ε τάξης Παρατήρησε τα παρακάτω σκίτσα στα οποία εικονίζονται «επικίνδυνες

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙ ΙΑ: Σχεδίαση µικρών εξειδικευµένων προγραµµάτων, νόµοι κίνησης, Φύλλα εργασίας.

ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙ ΙΑ: Σχεδίαση µικρών εξειδικευµένων προγραµµάτων, νόµοι κίνησης, Φύλλα εργασίας. Το «εικονικό εργαστήριο» για τη µελέτη των νόµων του Νεύτωνα σε τρία διαφορετικά περιβάλλοντα: Modellus, Interactive Physics, Microworlds Pro Ρόδος, 26 29 Σεπτεµβρίου 2002 Νίκος απόντες, Θανάσης Γεράγγελος,

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 8 Διατήρηση της Ενέργειας

Κεφάλαιο 8 Διατήρηση της Ενέργειας Κεφάλαιο 8 Διατήρηση της Ενέργειας ΔΥΝΑΜΗ ΕΡΓΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑ µηχανική, χηµική, θερµότητα, βαρυτική, ηλεκτρική, µαγνητική, πυρηνική, ραδιοενέργεια, τριβής, κινητική, δυναµική Περιεχόµενα Κεφαλαίου 8 Συντηρητικές

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ. Γνωστικό αντικείμενο. Ταυτότητα. Α Λυκείου. Επίπεδο. Στόχος. Σχεδιασμός. Διδασκαλία. Πηγές και πόροι

ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ. Γνωστικό αντικείμενο. Ταυτότητα. Α Λυκείου. Επίπεδο. Στόχος. Σχεδιασμός. Διδασκαλία. Πηγές και πόροι ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ Γνωστικό αντικείμενο Επίπεδο ΦΥΣΙΚΗ Α Λυκείου Ταυτότητα Στόχος Περιγραφή Προτεινόμενο ή υλοποιημένο Λογισμικό Λέξεις κλειδιά Δημιουργοί α) Γνώσεις για τον κόσμο: Οι δυνάμεις εμφανίζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΠΤΟΜΕΝΗ ΓΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΣΗ ΕΥΘΕΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΕΦΑΠΤΟΜΕΝΗ ΓΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΣΗ ΕΥΘΕΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 184 1 ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΦΑΠΤΟΜΕΝΗ ΓΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΣΗ ΕΥΘΕΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Ιωάννου Στυλιανός Εκπαιδευτικός Μαθηματικός Β θμιας Εκπ/σης Παιδαγωγική αναζήτηση Η τριγωνομετρία

Διαβάστε περισσότερα

Υπολογισμός της εστιακής απόστασης f λεπτού συμμετρικού συγκλίνοντος φακού απο τη γραμμική μεγέθυνση Μ

Υπολογισμός της εστιακής απόστασης f λεπτού συμμετρικού συγκλίνοντος φακού απο τη γραμμική μεγέθυνση Μ ΟΜΑΔΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΑ ΜΑΘΗΤΩΝ 1)... 2)... 3)... ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : Υπολογισμός της εστιακής απόστασης f λεπτού συμμετρικού συγκλίνοντος φακού απο τη γραμμική μεγέθυνση Μ Με το πείραµα αυτό θα προσδιορίσουµε: Σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

6.10 Ηλεκτροµαγνητικά Κύµατα

6.10 Ηλεκτροµαγνητικά Κύµατα Πρόταση Μελέτης Λύσε απο τον Α τόµο των Γ. Μαθιουδάκη & Γ.Παναγιωτακόπουλου τις ακόλουθες ασκήσεις : 11.1-11.36, 11.46-11.50, 11.52-11.59, 11.61, 11.63, 11.64, 1.66-11.69, 11.71, 11.72, 11.75-11.79, 11.81

Διαβάστε περισσότερα