ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΙΚΟ ΣΕΙΣΜΟ - ΣΕΙΣΜΟΣ ΑΙΓΙΟ 1995, ΣΕΙΣΜΟΣ ΑΘΗΝΑ 1999

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΙΚΟ ΣΕΙΣΜΟ - ΣΕΙΣΜΟΣ ΑΙΓΙΟ 1995, ΣΕΙΣΜΟΣ ΑΘΗΝΑ 1999"

Transcript

1 Εθνική Σχολή Τοπικής Αυτοδιοίκησης Τμήμα Πολιτικής Προστασίας ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΙΚΟ ΣΕΙΣΜΟ - ΣΕΙΣΜΟΣ ΑΙΓΙΟ 1995, ΣΕΙΣΜΟΣ ΑΘΗΝΑ 1999 Σπουδάστρια: Επιβλέπουσα Καθηγήτρια: Γκουντρομίχου Χρύσα Σεπτέμβριος 2011

2 2 «Πρόληψη και αντιμετώπιση ψυχοκοινωνικών επιπτώσεων μετά από καταστροφικό σεισμό: σεισμός Αίγιο Ευχαριστίες... στην καθηγήτριά μου Χρύσα Γκουντρομίχου για την αμέριστη βοήθεια και καθοδήγηση που μου προσέφερε στην κα. Μπεργιαννάκη Ι.Δ για την παραχώρηση της συνέντευξης... στη συνάδελφο και φίλη Αρτινού Μαριαλένα για την απλόχερη βοήθεια... στον άντρα μου Δημήτρη

3 3 «Πρόληψη και αντιμετώπιση ψυχοκοινωνικών επιπτώσεων μετά από καταστροφικό σεισμό: σεισμός Αίγιο ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Περίληψη 6 Abstract 6 1. Εισαγωγή Ανάλυση βασικών εννοιών Γενικοί Ορισμοί - έννοιες Ειδικοί Ορισμοί - έννοιες Ομάδες θυμάτων Ευπαθείς ομάδες πληθυσμού Ο σεισμός ως Μαζική Καταστροφή Κεντρικού Τύπου Περίοδοι σεισμικής καταστροφής Προσεισμική Περίοδος Εθνικές Πολιτικές Φορείς: 25 ΕΚΚΑ 26 Ινστιτούτο Κοινωνικής Πρόνοιας και Αλληλεγγύης 27 Σύλλογος Ελλήνων Ψυχολόγων 28 ΟΤΑ 3463/ Καταστροφική περίοδος (Μετασεισμική περίοδος) Άμεση μετασεισμική περίοδος Σκοπός-στόχοι ψυχοκοινωνικής παρέμβασης Διαδικασίες της ψυχοκοινωνικής παρέμβασης Απώτερη Μετασεισμική περίοδος Βασικές Ψυχολογικές Διαταραχές Οξεία Αντίδραση στο Στρες (ΟΑΣ) 42

4 4 «Πρόληψη και αντιμετώπιση ψυχοκοινωνικών επιπτώσεων μετά από καταστροφικό σεισμό: σεισμός Αίγιο 3.2. Διαταραχή Στρες Μετά από Ψυχοτραυματική Εμπειρία (ΔΣΜΨΕ)-Post Traumatic Stress Disorder Διαταραχή προσαρμογής Επιμένουσα Μεταβολή της Προσωπικότητας Ψυχοσωματικά συμπτώματα - Αντιδράσεις Ψυχοσωματικές επιπτώσεις στα παιδιά Μελέτες περίπτωσης Προσέγγιση ψυχοκοινωνικών επιπτώσεων από διεθνή σεισμικά γεγονότα Αναφορά σε ελληνικά σεισμικά γεγονότα Σεισμός Αθήνας Σεισμός Αίγιο Σύγκριση των μελετών ως προς τα αποτελέσματά τους Συμπεράσματα-Προτάσεις 79 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ - ΠΗΓΕΣ 84

5 5 «Πρόληψη και αντιμετώπιση ψυχοκοινωνικών επιπτώσεων μετά από καταστροφικό σεισμό: σεισμός Αίγιο ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ: συντομογραφία Ε.Κ.Κ.Α Μ.Μ.Ε Υ.Υ.Κ.Α Σ.Ε.Ψ Ο.Τ.Α Γ.Γ.Π.Π Κ.Κ.Σ Ι.Κ.Π.Α W.H.O Ο.Α.Σ Δ.Σ.Μ.ΨΕ Εθνικό Κέντρο Κοινωνικής Αλληλεγγύης Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης Υπουργείο Υγείας & Κοινωνικής Αλληλεγγύης Σύλλογος Ελλήνων Ψυχολόγων Οργανισμός Τοπικής Αυτοδιοίκησης Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας Κέντρα Κοινωνικής Στήριξης Ινστιτούτο Κοινωνικής Πρόνοιας & Αλληλεγγύης World Health Organisation Oξεία Αντίδραση στο Στρες Διαταραχή Στρες Μετά από Ψυχοτραυματική Εμπειρία

6 6 «Πρόληψη και αντιμετώπιση ψυχοκοινωνικών επιπτώσεων μετά από καταστροφικό σεισμό: σεισμός Αίγιο Περίληψη Μεγάλες σεισμικές καταστροφές πλήττουν σχετικά συχνά διάφορες περιοχές του πλανήτη με τρομερές συνέπειες για τον άνθρωπο και το περιβάλλον του. Ωστόσο, παράλληλα με τις υλικές ζημιές και καταστροφές επηρεάζεται και η ψυχική υγεία των ατόμων σε πολύ μεγάλο βαθμό. Το γεγονός αυτό είχε ως αποτέλεσμα εδώ και λίγα χρόνια οι ψυχοκοινωνικές αυτές επιπτώσεις να διερευνώνται και να εξάγονται πολύ χρήσιμα συμπεράσματα τα οποία θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την καλύτερη οργάνωση και προσφορά της ψυχοκοινωνικής παρέμβασης. Στην παρούσα εργασία αποτυπώνονται οι ψυχοκοινωνικές επιπτώσεις σε πληθυσμούς μετά από καταστροφή και δίνεται ιδιαίτερη έμφαση σε διάφορες ευπαθείς ομάδες (παιδιά, ηλικιωμένοι, κ.τ.λ.). Αναλύονται βασικές ψυχολογικές διαταραχές που χρήζουν άμεσης παρέμβασης προκειμένου να μην υποπέσουν σε χρονιότητα και εξάγονται σημαντικά συμπεράσματα από την μελέτη ερευνών που αφορούν τόσο διεθνή σεισμικά γεγονότα που απασχόλησαν την επιστημονική κοινότητα όσο και ερευνών που αφορούν δύο πολύ σοβαρά σεισμικά συμβάντα που έγιναν στη χώρα μας, ο σεισμός της Αθήνας του 1999 και ο σεισμός στο Αίγιο το Abstract Large earthquake disasters often affect several areas on the planet with tremendus consequences for humans and their environment. However, along with property damage and destruction the mental health of people is greatly affected. As a result in the past few years, these psychosocial effects are investigated and exported very useful conclusions that could be used to better organize and offer psychosocial intervention. In the present study the psychosocial effects in affected people are reflected with emphasis on various vulnerable groups (children, elderly people, etc). The main psychological disorders requiring urgent intervention in order not to commit to chronicity are analysed and key findings are exported from the study of researches on both major international seismic events and on two very serious seismic events that took place in our country, the Athens earthquake in 1999 and the Aigion earthquake in 1995.

7 7 «Πρόληψη και αντιμετώπιση ψυχοκοινωνικών επιπτώσεων μετά από καταστροφικό σεισμό: σεισμός Αίγιο 1. Εισαγωγή Χωρίς αμφιβολία, μεγάλα σεισμικά γεγονότα που κατά καιρούς συμβαίνουν σε διάφορες περιοχές του πλανήτη, προκαλούν τεράστιες υλικές ζημιές και απώλειες ζωών, αλλά και έχουν σημαντικές επιπτώσεις στην ψυχολογία των θυμάτων, επηρεάζοντας τον τρόπο ζωής και συμπεριφοράς τους. Κατά καιρούς, γίνονται διάφορες μελέτες, με σκοπό, τη διερεύνηση των επιπτώσεων αυτών και την εύρεση δυνατοτήτων για επιτυχή πρόληψη και αντιμετώπιση έτσι ώστε οι όποιες παροδικές επιπτώσεις να μην γίνουν χρόνιες με δυσμενείς συνέπειες για το άτομο και την ψυχολογία του. Παρόλο που η μελέτη των ψυχοκοινωνικών επιπτώσεων αποτελεί ένα σχετικώς νέο πεδίο επιστημονικής διερεύνησης (κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 80 ) πολλές μελέτες και πολλοί ειδικοί ψυχικής υγείας έχουν ήδη διερευνήσει το ζήτημα. Πόσο επηρεάζεται η ψυχική δομή του ατόμου μετά από μία μεγάλη φυσική καταστροφή, με ποιες συνέπειες, και πως είναι δυνατό οι επιπτώσεις αυτές να προληφθούν, να μετριασθούν ή ακόμη και να εξαλειφθούν; Στην παρούσα εργασία προσεγγίζονται τόσο οι ψυχοκοινωνικές όσο και οι ψυχοπαθολογικές επιπτώσεις των θυμάτων, ατόμων δηλαδή που βιώσαν ένα καταστροφικό σεισμό μέσα από τη συγκριτική ανάλυση δύο μελετών περίπτωσης, του σεισμού του Αιγίου, το 1995 και του σεισμού της Αθήνας το Σκοπός παρούσας εργασίας: Σκοπός της παρούσας εργασίας αποτελεί η προσέγγιση των ψυχολογικών και ψυχοκοινωνικών επιπτώσεων από καταστροφικό σεισμό τόσο στο άτομο όσο και στην κοινωνία. Επίσης, διερευνάται η δυνατότητα πρόληψης των επιπτώσεων αυτών μέσα από τη μελέτη και τη σύγκριση διαφόρων επιστημονικών ερευνών που έχουν δει το φως της επιστημονικής κοινότητας. Επιμέρους στόχοι: Για την επίτευξη του κύριου σκοπού της εργασίας επιχειρήθηκαν να πραγματοποιηθούν οι επιμέρους στόχοι: - η ευαισθητοποίηση ως προς τις ψυχοκοινωνικές επιπτώσεις ως αποτέλεσμα ενός καταστροφικού σεισμού και η διερεύνηση μέτρων ως προς την πρόληψη των

8 8 «Πρόληψη και αντιμετώπιση ψυχοκοινωνικών επιπτώσεων μετά από καταστροφικό σεισμό: σεισμός Αίγιο ψυχοκοινωνικών επιπτώσεων και ως προς την άμεση αντιμετώπισή τους σε περίπτωση καταστροφικού σεισμού - η συνοπτική αναφορά ψυχοκοινωνικών επιπτώσεων από διεθνή σεισμικά γεγονότα - η καταγραφή των ψυχολογικών και ψυχοκοινωνικών επιπτώσεων από πραγματικά σεισμικά γεγονότα στην Ελλάδα - η διεξαγωγή ποιοτικών συμπερασμάτων-προτάσεων κυρίως ως προς την ευαισθητοποίηση πληθυσμού και φορέων για τη διαχείριση των ψυχοκοινωνικών επιπτώσεων με έμφαση στην πρόληψη. Υποθέσεις εργασίας: - είναι ιδιαίτερα σημαντικές οι επιπτώσεις στην ψυχολογία του ατόμου όσο και στη δομή της κοινωνίας που βίωσαν ένα καταστροφικό σεισμό - η πρόληψη των ψυχοκοινωνικών επιπτώσεων δύναται να επιφέρει άμεσα αποτελέσματα σε όλα τα επίπεδα (ατομικά, οικογενειακά, εργασιακά, κοινωνικά) στη φάση της ανασυγκρότησης, της αποκατάστασης. Μέσα: Για την καταγραφή των ψυχοκοινωνικών επιπτώσεων και τη μελέτη των μελετών περίπτωσης που αφορούν τη συγκεκριμένη εργασία, χρησιμοποιήθηκαν τα ακόλουθα: - μελέτη υπάρχουσας βιβλιογραφίας (τόσο ελληνικής όσο και ξενόγλωσσης). Η μελέτη αυτή περιλαμβάνει αναζήτηση σχετικών άρθρων, δημοσιευμάτων, μελετών σχετικών με το αντικείμενο της εργασίας και εστιασμένα σε άρθρα και ανακοινώσεις, μελέτες, δημοσιεύσεις που αφορούν στις μελέτες περίπτωσης. - μελέτη διαδικτυακών πηγών για την εύρεση και αξιοποίηση στοιχείων τόσο για τις μελέτες περίπτωσης όσο και για την ανάπτυξη του θέματος γενικότερα. - σχολιασμοί και μέθοδοι ποιοτικής ανάλυσης των στοιχείων που συνθέτουν και εξυπηρετούν στους επιμέρους στόχους της εργασίας Μεθοδολογία: Η μεθοδολογία που ακολουθήθηκε στην εργασία περιλαμβάνει τις εξής φάσεις:

9 9 «Πρόληψη και αντιμετώπιση ψυχοκοινωνικών επιπτώσεων μετά από καταστροφικό σεισμό: σεισμός Αίγιο Η πρώτη φάση αφορά στην κατανόηση εννοιών που σχετίζονται τόσο με τις ψυχοκοινωνικές επιπτώσεις όσο και με τις ιδιατερότητες που σχετίζονται με το φαινόμενο του σεισμού. Σε αυτή τη φάση συγκεντρώθηκε και αναλύθηκε το σχετικό υλικό και προσδιορίστηκαν τα κύρια μέρη του θέματος, οι περίοδοι των καταστροφών, η αναφορά των αρμόδιων και εμπλεκόμενων φορέων που παρέχουν ψυχοκοινωνική παρέμβαση μετά από ένα σοβαρό σεισμικό συμβάν, οι ψυχοκοινωνικές επιπτώσεις που προκαλεί ένας σεισμός στις διάφορες ομάδες του πληθυσμού (παιδιά, ηλικιωμένοι, προσωπικό σωστικών συνεργείων, κ.α). Στη δεύτερη φάση έγινε προσέγγιση πραγματικών σεισμικών γεγονότων στο διεθνή χώρο και στην Ελλάδα. Η μελέτη των ψυχοκοινωνικών επιπτώσεων από τις μελέτες περίπτωσης αποτέλεσαν αντικείμενο έρευνας και ποιοτικής ανάλυσης. Σε τρίτη φάση διεξήχθησαν συμπεράσματα αλλά και επιχειρήθηκαν προτάσεις ως αποτέλεσμα της ανάλυσης των μελετών περίπτωσης στη χώρα μας. Διάρθρωση κεφαλαίων: Στο πρώτο κεφάλαιο αναλύονται τόσο βασικές έννοιες όσο γενικοί και ειδικοί ορισμοί οι οποίοι θα χρησιμοποιηθούν στην παρούσα εργασία. Επίσης αναφέρονται οι ομάδες θυμάτων που υπάρχουν μετά από μία καταστροφή καθώς και οι ειδικοί πληθυσμοί. Τέλος, γίνεται αναφορά στο σεισμό και την τυπολογία του. Στο δεύτερο κεφάλαιο αναφέρονται οι περίοδοι μίας σεισμικής καταστροφής, παρατίθενται οι ειδικοί φορείς που υπάρχουν στη χώρα και οι οποίοι προσφέρουν ψυχοκοινωνική παρέμβαση σε περιπτώσεις όπου χρειάζεται. Επιπλέον ανφέρονται συνοπτικά ο σκοπός, οι στόχοι και οι διαδικασίες αυτής της παρέμβασης. Στο τρίτο κεφάλαιο γίνεται εισαγωγή στις βασικές ψυχολογικές διαταραχές και ειδικότερα αναφέρονται και αναλύονται η Οξεία Διαταραχή στο Στρες, η Διαταραχή Στρες Μετά από Ψυχοτραυματική Εμπειρία (ΔΣΜΨΕ), η Διαταραχή Προσαρμογής και η Επιμένουσα Μεταβολή της Προσωπικότητας. Στο τέταρτο κεφάλαιο αναφέρονται τα ψυχοσωματικά συμπτώματα και οι αντιδράσεις των παιδιών καθότι αποτελούν μία ιδιαίτερη ομάδα πληθυσμού. Στο πέμπτο κεφάλαιο η εργασία προχωρά στις μελέτες περίπτωσης, όπου αρχικά γίνεται μία παρουσίαση στοιχείων από έρευνες που έχουν γίνει για διεθνή σεισμικά συμβάντα. Έπειτα αναλύεται η περίπτωση του σεισμού της Αθήνας με παράθεση στοιχείων

10 10 «Πρόληψη και αντιμετώπιση ψυχοκοινωνικών επιπτώσεων μετά από καταστροφικό σεισμό: σεισμός Αίγιο από σχετικές έρευνες που έχουν διενεργηθεί. Έπειτα παρατίθενται τα στοιχεία από δύο πολύ σημαντικές έρευνες που έγιναν στο Αίγιο, η μία στην Άμεση Μετασεισμική περίοδο και η δεύτερη στην Απώτερη. Συγκρίνονται ως προς τα αποτελέσματά τους. Στο έκτο κεφάλαιο παρατίθενται τα συμπεράσματα από όλη την εργασία και επιχειρούνται προτάσεις.

11 11 «Πρόληψη και αντιμετώπιση ψυχοκοινωνικών επιπτώσεων μετά από καταστροφικό σεισμό: σεισμός Αίγιο 1.1. Ανάλυση βασικών εννοιών Γενικοί Ορισμοί - έννοιες Καταστροφή Στην καθημερινή γλώσσα ο όρος «καταστροφή» αναφέρεται σε ένα γεγονός που προκαλεί ζημιά σε μεγάλη έκταση. Υπάρχουν ωστόσο στη βιβλιογραφία πολλοί διαφορετικοί ορισμοί ( Korver, 1987). Στο αρμόδιο θεσμικό πλαίσιο της Πολιτικής Προστασίας, καταστροφή νοείται: «κάθε ταχείας ή βραδείας εξέλιξης φυσικό φαινόμενο ή τεχνολογικό συμβάν στο χερσαίο, θαλάσσιο και εναέριο χώρο, το οποίο προκαλεί εκτεταμένες δυσμενείς επιπτώσεις στον άνθρωπο, καθώς και στο ανθρωπογενές ή φυσικό περιβάλλον» 1 Σύμφωνα με την ερμηνεία του Οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών, η οποία είναι κοινή σχεδόν στους περισσότερους ορισμούς που βρίσκονται στην βιβλιογραφία, καταστροφή είναι: «μία σοβαρή διακοπή της λειτουργίας μίας κοινότητας ή μίας κοινωνίας που περιλαμβάνει εκτενείς ανθρώπινες, υλικές, οικονομικές ή περιβαλλοντικές απώλειες και επιπτώσεις, οι οποίες υπερβαίνουν την ικανότητα της κοινότητας ή της κοινωνίας που επηρεάζεται να τις αντιμετωπίσει χρησιμοποιώντας τις δικές της πηγές και μέσα» (http://www.unisdr.org/we/inform/terminology) Ένταση καταστροφής «η ένταση της καταστροφής καθορίζεται από το μέγεθος των απωλειών ή ζημιών που αφορούν στη ζωή, στην υγεία και στην περιουσία των πολιτών, στα αγαθά, στις παραγωγικές πηγές και στις υποδομές» 2 Κίνδυνος «Κίνδυνος νοείται η πιθανότητα εκδήλωσης ενός φυσικού φαινομένου ή τεχνολογικού συμβάντος ή και λοιπών καταστροφών σε συνδυασμό με την ένταση των 1 (Ν.3013/02,αρ.2 παρ. 1, εδ. α). 2 (Ν.3013/02, αρ.2 παρ.1, εδ. β)

12 12 «Πρόληψη και αντιμετώπιση ψυχοκοινωνικών επιπτώσεων μετά από καταστροφικό σεισμό: σεισμός Αίγιο καταστροφών, που μπορεί να προκληθούν στους πολίτες, στα αγαθά, στις πλουτοπαραγωγικές πηγές και στις υποδομές μιας περιοχής» Ειδικοί Ορισμοί - έννοιες Μαζική Καταστροφή: Είναι αναμφισβήτητο το γεγονός πως ο άνθρωπος έρχεται συνεχώς αντιμέτωπος με καταστροφικά φαινόμενα που συχνά απειλούν τη ζωή του. Όπως και στο παρελθόν, έτσι και σήμερα, ο σύγχρονος άνθρωπος προσπαθεί να προβλέπει τις καταστροφές, δηλαδή με άλλα λόγια να προλαμβάνει ή να μετριάζει αν δεν μπορεί να αποφύγει τις άμεσες αλλά και τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις των εκδηλωθέντων φαινομένων και να είναι λιγότερο ευάλωτος απέναντι σε όσα τον απειλούν. Οι διαχρονικές τάσεις του φαινομένου δείχνουν παγκοσμίως πως ο αριθμός των καταστροφών τείνει να αυξάνεται συνεχώς (ΕΚΚΑ, πρακτικά ημερίδας, 2007). Ως Μαζική Καταστροφή χαρακτηρίζεται μία κατάσταση στην οποία μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα προκύπτει μεγάλος αριθμός θυμάτων σχετικά με τις τρέχουσες δυνατότητες για επιτυχή και πλήρη αντιμετώπιση του συμβάντος από το σύστημα των τοπικών αρχών και υπηρεσιών (νοσοκομεία, Αστυνομία, Πυροσβεστική, κ.α. ). Συνήθεις αιτίες Μαζικών Καταστροφών μπορεί να είναι φυσικές καταστροφές (σεισμοί, πλημμύρες, πυρκαγιές, καύσωνες), ατυχήματα σε μέσα μαζικής μεταφοράς (τρένα, αεροπλάνα, πλοία, λεωφορεία), βιομηχανικά ατυχήματα (εκρήξεις, έκλυση τοξικών ουσιών), τρομοκρατικές ενέργειες. Οι Μαζικές Καταστροφές ως αποτέλεσμα, προκαλούνται από διάφορες αιτίες και εκδηλώνονται με ποικίλες παραλλαγές, πάντα όμως αφήνουν πίσω τους πολλά θύματα και εκτενή καταστροφή. Μία Μαζική Καταστροφή είναι ένα έκτακτο γεγονός, χωροχρονικά συμπυκνωμένο (Μπεργιαννάκη, 2007). Μπορεί να φέρει αντιδράσεις στο ατομικό ψυχολογικό επίπεδο και κατ επέκταση αντίστοιχες αντιδράσεις και στην κοινωνική ομάδα. Ο άνθρωπος κατά τη διάρκεια της ζωής του είναι συνηθισμένος να προετοιμάζεται για το θάνατό του, μέσα από πολλά γεγονότα που συμβαίνουν στη ζωή του. Το συγκεκριμένο συναίσθημα, όπως έχει 3 (Ν. 3013/02, αρ.2, παρ. 2).

13 13 «Πρόληψη και αντιμετώπιση ψυχοκοινωνικών επιπτώσεων μετά από καταστροφικό σεισμό: σεισμός Αίγιο αναφερθεί, θα του δημιουργήσει σοβαρές αντιδράσεις στο ατομικό ψυχολογικό επίπεδο αλλά παράλληλα και σε σχέση με τον αριθμό των ατόμων που επηρεάζονται από την καταστροφή, θα προκληθούν επιπλέον και σοβαρές αντιδράσεις στην κοινωνική ομάδα. Μία Μαζική Καταστροφή συνδέεται με σοβαρές επιπτώσεις στον ψυχισμό του θύματος. Η μελέτη αυτών των επιπτώσεων αποτελεί ένα σχετικώς νέο κομμάτι στην βιβλιογραφία. Η διερεύνηση των ψυχοκοινωνικών επιπτώσεων, ήταν τα προηγούμενα χρόνια δευτερευούσης σημασίας και προτεραιότητα είχαν οι αναλύσεις των υλικών ζημιών. Κύριο χαρακτηριστικό της συγκεκριμένης καταστροφής είναι, πως προκαλεί απώλειες και βλάβες στον περιβάλλοντα χώρο-φυσικό και κοινωνικό, ή/και σε ομάδες ανθρώπων, αλλά και διαδοχικές επιπτώσεις και στον ψυχισμό του ατόμου. Ταξινόμηση Καταστροφών: Υπάρχουν πολλοί τρόποι κατηγοριοποίησης των καταστροφών. Η κατηγοριοποίηση ποικίλει σύμφωνα με τα κριτήρια που χρησιμοποιούνται (Disaster Mental Health Response, Handbook, p.7). Κριτήρια όπως το αντίκτυπο της καταστροφής, η αιτία, ο αριθμός θανάτων και τραυματισμών, ο βαθμός στον οποίο επηρεάζεται το άτομο-θύμα όπως και η προσωπική του κατάσταση, αποτελούν παράγοντες κατηγοριοποίησης μιας καταστροφής. Τα συγκεκριμένα στοιχεία είναι αυτά που θα διαδραματίσουν και σημαντικό ρόλο στον τρόπο που θα αντιδράσει το άτομο και στον τύπο της βοήθειας που θα χρειαστεί, μετά το πέρας της καταστροφής. Επιπλέον, καταστροφές ταχείας εξέλιξης όπως ο σεισμός, χαρακτηριστικό του οποίου είναι η έλλειψη χρόνου για προετοιμασία λόγω του ξαφνικού χτυπήματος και της αδυναμίας προειδοποίησης, θα προκαλέσουν άμεσες, έμμεσες και μακροπρόθεσμες επιπτώσεις. Λοιποί παράγοντες που διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο είναι (Figley et al, 1995): - το μέγεθος των απωλειών (θάνατοι, αριθμός τραυματιών) - αβεβαιότητα και ανασφάλεια που προκαλούν περισσότερη αγωνία και δέος - βαθμός προειδοποίησης και ετοιμότητας σε επίπεδο κοινότητας αλλά και σε ατομικό επίπεδο - η σοβαρότητα του συμβάντος και το αντίκτυπό του στη λειτουργία της κοινότητας

14 14 «Πρόληψη και αντιμετώπιση ψυχοκοινωνικών επιπτώσεων μετά από καταστροφικό σεισμό: σεισμός Αίγιο - απειλή για τη ζωή-και το αν υπήρχε πιθανότητα είτε κατά τη διάρκεια είτε μετά την καταστροφή για διαφυγή - καταστροφή περιουσίας και υλικές απώλειες - ζημιά στη δομή της κοινότητας Οι καταστροφές διαχωρίζονται σε: α) φυσικές καταστροφές (σεισμοί, πλημμύρες, εκρήξεις ηφαιστείων, κυκλώνες, τυφώνες), είναι όπως βλέπουμε διαφόρων τύπων και έχουν διάφορα χαρακτηριστικά. Η διάρκειά τους μπορεί να είναι είτε γρήγορη είτε αργή, η έντασή τους διαφέρει ανάλογα με τον τύπο και το μέγεθος το απωλειών, το οποίο έχει σχέση με την προετοιμασία των ατόμων και κατ επέκταση της κοινότητας. Η προετοιμασία αυτή μπορεί να συνδέεται και με το γεγονός ότι μία συγκεκριμένη απειλή υπάρχει σε ένα συγκεκριμένο τόπο. Ο σεισμός, μπορεί να θεωρηθεί μία τέτοια απειλή σε σεισμογενείς περιοχές του πλανήτη. Το φαινόμενο αυτό, μη δίνοντας τη δυνατότητα αποφυγής, επιβάλλει και οδηγεί στην καλύτερη προετοιμασία και ετοιμότητα του πληθυσμού. β) τεχνολογικές - ανθρωπογενείς (τεχνολογικά, πυρηνικά ατυχήματα, οικολογικές καταστροφές, πυρκαγιές, πόλεμοι). Η συγκεκριμένη κατηγορία καταστροφών προκαλείται από ανθρώπινα λάθη ή ατυχήματα, φαινόμενα βίας ή και πόλεμο. Πολλοί συγγραφείς υποστηρίζουν πως αυτού του είδους οι καταστροφές φαινομενολογικά και αιτιολογικά διαφέρουν από τις φυσικές καταστροφές. Οι ανθρωπογενείς καταστροφές φαίνονται να είναι πιο τραυματικές για την ψυχική υγεία (Weisaeth, 1994). Έχουν υψηλότερο βαθμό μη-προβλεψιμότητας, αδυναμία ελέγχου πολλές φορές και περιλαμβάνουν και το ανθρώπινο λάθος. Ένας σεισμός συνοδεύεται και από άλλα φαινόμενα, τα οποία χαρακτηρίζονται ως συνοδά του σεισμού φαινόμενα, όπως π.χ. πυρκαγιές (Τουρκία, 1999), πυρηνικά ατυχήματα (Fukushima, 2011), αστοχίες φραγμάτων ( Fernado, 1971), κα. Μερικά από αυτά έχουν καθαρά χαρακτήρα τεχνολογικής ανθρωπογενούς καταστροφής.

15 15 «Πρόληψη και αντιμετώπιση ψυχοκοινωνικών επιπτώσεων μετά από καταστροφικό σεισμό: σεισμός Αίγιο 1.2 Ομάδες θυμάτων Συχνά είναι πολύ δύσκολο να προσδιορίσουμε με ακρίβεια ποιος επηρεάζεται πιο πολύ από μία καταστροφή. Το κυριότερο χαρακτηριστικό των καταστροφών είναι το γεγονός ότι επηρεάζουν πληθυσμούς-σε αντίθετη περίπτωση ίσως να μη γινόταν λόγος για καταστροφή. Μετά από μία Μαζική Καταστροφή δημιουργούνται θύματα ανεξαρτήτως φύλου, ηλικίας, κοινωνικής θέσης-κοινωνικοοικονομικου επιπέδου ή μόρφωσης. Τα θύματα συνήθως, διακρίνονται σε «πρωτεύοντα» που είναι τα άτομα που βιώνουν την καταστροφή και στα «δευτερεύοντα» που είναι οι συγγενείς, οι φίλοι των πληγέντων αλλά και τα μέλη των σωστικών συνεργείων. Σύμφωνα με μια άλλη διάκριση ( Taylor&Frazer,1981), μετά από μια καταστροφή υπάρχουν οι εξής τύποι θυμάτων: α) τα πρωτογενή θύματα, τα οποία βιώνουν τη μέγιστη έκθεση στο καταστροφικό γεγονός β) τα δευτερογενή, τα οποία είναι συγγενείς ή πολύ οικεία πρόσωπα των πρωτογενών θυμάτων γ) τα θύματα τρίτου-επιπέδου, τα οποία είναι οι διασώστες και εργαζόμενοι για την αποκατάσταση που πιθανόν να χρειαστούν βοήθεια προκειμένου να διατηρήσουν την αποδοτική λειτουργία στη δουλειά τους και προκειμένου να αντιμετωπίσουν τραυματικές ψυχολογικές επιπτώσεις αργότερα δ) τα θύματα τετάρτου -επιπέδου, η ευρύτερη δηλαδή κοινωνία που προσφέρει βοήθεια με αλτρουισμό, υποστήριξη, που μοιράζεται τον πόνο και την απώλεια ή που είναι με κάποιο τρόπο υπεύθυνη(συλλογικά ή τα άτομα ατομικά) ε) τα θύματα πέμπτου-επιπέδου, άτομα που αν και δεν εμπλέκονται άμεσα, μπορεί να βιώνουν καταστάσεις στρες και ίσως ενόχλησης στ) τα θέματα έκτου επιπέδου άτομα που θα ήταν πρωτογενή θύματα ή που εμπλέκονται έμμεσα με το συμβάν. Τα χαρακτηριστικά των θυμάτων διαφέρουν και συνήθως η ψυχολογική απάντηση στον ψυχοτραυματισμό διαφέρει πολύ μεταξύ τους. Παράγοντες όπως το ψυχολογικό προφίλ του ατόμου, η έλλειψη ικανότητας για την κατάλληλη ψυχολογική επεξεργασία της καταστροφικής εμπειρίας, χαμηλό κοινωνικό-οικονομικό επίπεδο, τυχόν αντίστοιχα προσωπικά

16 16 «Πρόληψη και αντιμετώπιση ψυχοκοινωνικών επιπτώσεων μετά από καταστροφικό σεισμό: σεισμός Αίγιο βιώματα, διαμορφώνουν τη συμπεριφορά ενός ατόμου, πριν, κατά τη διάρκεια και μετά από μία καταστροφή. Το να διαχωρίζονται τα θύματα σε κατηγορίες βοηθά την ανάλυση των ψυχοκοινωνικών τους αναγκών, αν και είναι συχνό το φαινόμενο άνθρωποι που εμπλέκονται σε μία μαζική καταστροφή, να ανήκουν ταυτόχρονα σε διαφορετικές κατηγορίες την ίδια στιγμή (ένα άτομο για παράδειγμα μπορεί ταυτόχρονα να είναι ασθενής σε ένα νο σοκομείο και συγγενής κάποιου που απεβίωσε κατά τη διάρκεια της καταστροφής). Το να χρησιμοποιείται μόνο ένα σύστημα που συνδέει μόνο το βαθμό σωματικών βλαβών με τις ανάγκες κάποιου δεν είναι η μόνη μέθοδος που μπορεί να χρησιμοποιηθεί ( European policy paper,2001). Υπάρχουν και άλλες συνιστώσες που θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη όταν αναλύονται οι ανάγκες του πληθυσμού που επηρεάζεται. Παράγοντες δημογραφικοί που οδηγούν σε αύξηση της τρωτότητας (ευάλωτες ομάδες, άτομα με διαφορετικά εθνικά χαρακτηριστικά και ιδιαίτερα πολιτισμικά και θρησκευτικά χαρακτηριστικά), ή ψυχολογικοί παράγοντες που κατά τη διάρκεια της σεισμικής καταστροφής οδηγούν σε αυξημένη τρωτότητα (εγγύτητα στην καταστροφή, ένταση και διάρκεια, εμπλοκή στο συμβάν και έλλειψη κοινωνικής στήριξης). Υπάρχουν ωστόσο, και άτομα που παρουσιάζονται πιο ευάλωτα μετά από μία σεισμική καταστροφή όπως είναι οι ηλικιωμένοι, τα παιδιά, τα άτομα που ζουν μόνα, έγκυες γυναίκες, οι πάσχοντες από βαριά ασθένεια και τα άτομα με σοβαρές αναπηρίες Ευπαθείς ομάδες πληθυσμού Όσοι εμπλέκονται σε ένα καταστροφικό γεγονός, είναι πιθανόν να επηρεαστούν διαφορετικά, ακόμα και αν ο στρεσογόνος παράγοντας είναι ο ίδιος. Όπως προαναφέραμε, τα χαρακτηριστικά των θυμάτων διαφέρουν και συνήθως η ψυχολογική απάντηση στον ψυχοτραυματισμό διαφέρει πολύ μεταξύ τους ακόμα και αν ο στρεσογόνος παράγοντας είναι ίδιος. Χαρακτηριστικά της προσωπικότητας των θυμάτων, προηγούμενη έκθεση σε παρόμοιο καταστροφικό συμβάν, επίπεδο εκπαίδευσης και η ύπαρξη ενός υποστηρικτικού περιβάλλοντος, θα αποτελέσουν παράγοντες που θα διαμορφώσουν και την αντίδραση του κάθε ατόμου στον ψυχοτραυματισμό. Υπάρχουν, ωστόσο, ειδικοί πληθυσμοί, που χρήζουν προσοχής. Τέτοιοι πληθυσμοί είναι: Παιδιά και έφηβοι

17 17 «Πρόληψη και αντιμετώπιση ψυχοκοινωνικών επιπτώσεων μετά από καταστροφικό σεισμό: σεισμός Αίγιο Τα παιδιά και οι οικογένειές τους όταν βιώνουν μία καταστροφή-είτε φυσική, είτε ανθρωπογενή, εκτίθενται σε διάφορους στρεσογόνους παράγοντες όπως ο αποχωρισμός, η απώλεια, η επανεγκατάσταση και το τραύμα. Ακόμα και σε ένα μόνο γεγονός οι εμπειρίες των παιδιών διαφέρουν και συνήθως αυτές είναι που θα καθορίσουν και τις μετέπειτα αντιδράσεις τους. Τα παιδιά αντιδρούν στην καταστροφή με μία ποικιλία ψυχολογικών, συναισθηματικών, συμπεριφορολογικών και φυσιολογικών αποκρίσεων. Σημαντικό στοιχείο για το πώς θα αντιδράσει ένα παιδί, είναι το στάδιο ανάπτυξης στο οποίο βρίσκεται, λοιπά στοιχεία του συμβάντος που συνέβη και ο τρόπος που αποκρίνονται οι γονείς, αλλά και το εάν υπάρχει δυνατότητα να στηρίξει το κοινωνικό περιβάλλον το παιδί (Pynoos, 1995). Η αντίδραση στην καταστροφή σχετίζεται με το βαθμό εγγύτητας σωματικής και συναισθηματικής στο συμβάν. Σοβαρή απειλή για τη ζωή, το κατά πόσο προσαρμόζονται και οι γονείς στο συμβάν, το εάν εκτίθενται τα παιδιά συνεχώς σε εικόνες μέσω των ΜΜΕ είναι παράγοντες που σχηματίζουν τις περισσότερες φορές τον τρόπο αντίδρασης των παιδιών. Ηλικιωμένοι Συχνά, ως μέλη της κοινωνίας, θεωρούμε πως οι ηλικιωμένοι είναι άτομα που έχουν ζήσει τη ζωή τους, πως τα έχουν καταφέρει καλά και πως είναι σε θέση να χειριστούν τις καταστροφές καλύτερα από ότι μπορεί ο υπόλοιπος πληθυσμός. Στην πραγματικότητα, η εμπειρία και η έρευνα δείχνουν πως οι ηλικιωμένοι είναι μεταξύ στους τρεις υψηλού κινδύνου πληθυσμούς για παρέμβαση μετά από μία καταστροφή. Οι ηλικιωμένοι είναι ο πληθυσμός που θα υποφέρει πιο πολύ από το άμεσο αντίκτυπο της καταστροφής ( Kansas, Department of Aging,1995) εξαιτίας της αργής γνωστικής και κινητικής δραστηριότητάς τους λόγω ηλικίας, της δυσμενέστερης οικονομικής κατάστασης στην οποία βρίσκονται και στη μείωση της αισθητηριακής ικανότητας. Τοπικός πληθυσμός Είναι μία ομάδα που επηρεάζεται δυσμενέστατα όταν συμβαίνει μία καταστροφή. Η τοπική κοινότητα, είναι αυτή που υποφέρει από την καταστροφή, υπάρχει συνήθως τραυματισμένος πληθυσμός-οικογένεια, φίλοι και γείτονες, υπάρχουν πιθανά προβλήματα στέγασης που επιτείνουν το πρόβλημα-ειδικά στην περίπτωση ενός καταστροφικού σεισμού-, απώλειες και άνθρωποι που πενθούν για αγαπημένα πρόσωπα. Όλα αυτά είναι γεγονότα, που φέρνουν περαιτέρω αγωνιώδη συναισθήματα και ψυχικό τραυματισμό.

18 18 «Πρόληψη και αντιμετώπιση ψυχοκοινωνικών επιπτώσεων μετά από καταστροφικό σεισμό: σεισμός Αίγιο Πρόσφυγες και μετανάστες Αποτελούν πληθυσμούς με ειδικά χαρακτηριστικά και η βιβλιογραφία εισηγείται πως ένα καταστροφικό γεγονός όπως είναι μία φυσική καταστροφή έχει σημαντικές επιπτώσεις στην ψυχική υγεία αυτών των προσφύγων και των μεταναστών που έχουν βιώσει προκαταστροφικά τραυματικά γεγονότα και έχουν τραυματιστεί ψυχολογικά από αυτά. Λοιποί παράγοντες που οδηγούν σε υψηλό κίνδυνο για ψυχολογική νοσηρότητα αυτή την ομάδα είναι (Webster et al, 1995): - υποβιβασμένη κοινωνικοοικονομική κατάσταση - ανικανότητα να μιλήσει τη γλώσσα της χώρας υποδοχής - αποχωρισμός από την οικογένεια και από ανθρώπους με όμοια πολιτισμικό υπόβαθρο - διακρίσεις και προκατάληψη στη χώρα υποδοχής - τραυματική εμπειρία που να σχετίζεται με τη μετανάστευση - ηλικία τη στιγμή της μετανάστευσης Επαγγελματίες διασώστες: Οι επαγγελματίες διασώστες, είναι συνήθως προσωπικό έκτακτης ανάγκης, επαγγελματίες υγείας, αλλά μπορεί επίσης οι ομάδες τους να στελεχώνονται και από εθελοντές. Τα συγκεκριμένα άτομα όταν μία καταστροφή συμβεί, εργάζονται για πολλές ώρες, κάτω από δύσκολες συνθήκες και τις περισσότερες φορές έρχονται αντιμέτωποι με φοβερές εικόνες καταστροφής. Το να μπορεί κάποιος να ελέγχει τα συναισθήματά του κατά τη διάρκεια μιας διάσωσης είναι παράγοντας πολύ σημαντικός και αυτό είναι μια εκπαιδεύσιμη διαδικασία όπως αναφέρεται και παρακάτω. Αυτό όμως δε σημαίνει πως αυτά που βλέπει, ακούει ή βιώνει κατά τη διάρκεια του καταστροφικού γεγονότος δεν έχει ψυχολογικό αντίκτυπο. Συχνά, οι επαγγελματίες διασώστες παραμελούν τις συναισθηματικές τους ανάγκες κατά τη διάρκεια της δουλειάς τους. Συναισθήματα ενοχής, λύπης ή και άλλα δυνατά συναισθήματα θεωρούνται σημάδια αδυναμίας και ίσως ακαταλληλότητας για τη συγκεκριμένη δουλειά. Τα συγκεκριμένα άτομα έχουν επιλέξει να κάνουν αυτή τη δουλειά και είναι εκπαιδευμένα με υψηλά επίπεδα εκπαίδευσης και με αναπτυγμένη την ικανότητα να διαχειρίζονται σχετικά τα έντονα συναισθήματα που τους προκαλεί η δουλειά τους. Η

19 19 «Πρόληψη και αντιμετώπιση ψυχοκοινωνικών επιπτώσεων μετά από καταστροφικό σεισμό: σεισμός Αίγιο εκπαίδευση, η εμπειρία, και η προηγούμενη έκθεση σε στρεσογόνες καταστάσεις σχετίζονται με λιγότερες πιθανότητες για ψυχοτραυματισμό (Ursano et al., 1996). Παράγοντες και καταστάσεις που θα μπορούσαν να θεωρηθούν στρεσογόνες για τους επαγγελματίες διασώστες και πιθανώς τους κάνουν πιο ευάλωτους, με αποτέλεσμα την ανάπτυξη ψυχολογικών/ψυχιατρικών διαταραχών θα μπορούσαν να θεωρηθούν: - καταστροφικά γεγονότα που κρατούν αρκετό καιρό με πολλά θύματα - γεγονότα με μεγάλο αριθμό νεκρών και τραυματισμένων παιδιών - σοβαρά λάθη κατά τη διάρκεια της διάσωσης - καταστροφές για τις οποίες ήταν απροετοίμαστοι - αρνητική κριτική από τα ΜΜΕ - έλλειψη σεβασμού, αναγνώρισης και αρνητική κριτική από τα άτομα που εμπλέκονται στην καταστροφή Επιπρόσθετοι παράγοντες θα μπορούσαν να είναι η κούραση, η σωματική εξάντληση και η εργασία σε δύσκολο περιβάλλον. Το ψυχολογικό στρες που βιώνουν αυτά τα άτομα, τα οποία αντιμετωπίζουν πολύ δύσκολες καταστάσεις όταν προκύπτει μία καταστροφή, ενδεχομένως να οδηγήσει σε σημαντικές βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες επιδράσεις στον ψυχισμό τους. Οι επιδράσεις από την καταστροφή και τον τραυματισμό, μπορούν να μετριασθούν μέσω (Emergency Management Australia, 1999): - κατάλληλη εκπαίδευση - άμεση προετοιμασία και ενημέρωση (briefing) - εργασία σε ομάδες - εργασία σε φιλικό κλίμα με έμπειρους συναδέλφους - διαθεσιμότητα για υποστήριξη στον τόπο της καταστροφής - περιορισμός των βαρδιών και συχνά διαλείμματα - ξεκάθαροι ρόλοι και ευθύνες με επαγγελματικές ικανότητες

20 20 «Πρόληψη και αντιμετώπιση ψυχοκοινωνικών επιπτώσεων μετά από καταστροφικό σεισμό: σεισμός Αίγιο 1.3. Ο σεισμός ως Μαζική Καταστροφή Κεντρικού Τύπου Ο σεισμός αποτελεί μία φυσική, Μαζική Καταστροφή «Κεντρικού Τύπου». Θεωρείται κεντρικού τύπου, διότι παράλληλα με τα μέλη της κοινωνικής ομάδας πλήττονται τόσο το φυσικό περιβάλλον, όσο και οι οργανωτικές δομές της συγκεκριμένης ομάδας και κοινωνίας. Το μαζικό καταστροφικό γεγονός, επηρεάζει μια κοινωνία: α) στη βιολογική της ζωή (επιβίωση, αρτιμέλεια ατόμων που την αποτελούν), β) στην ταξική της οργάνωση (παγιωμένοι κοινωνικοί ρόλοι, κατανομή εργασίας, πολιτειακή ιεραρχία), γ) στο σύστημα αξιών της. Όλα αυτά έχουν σαν επακόλουθο, την πρόκληση ψυχολογικών αντιδράσεων, που εκδηλώνονται στη συμπεριφορά. Μια μαζική καταστροφή αναμένεται ότι θα προκαλέσει ταυτόχρονα και αναπόφευκτα δύο τραύματα: το πρώτο στο ατομικό και το δεύτερο στο συλλογικό επίπεδο. Αυτά τα δύο τραύματα συνιστούν το «Τραυματικό Ψυχοκοινωνικό Συνεχές» (Μπεργιαννάκη, Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής). Η ένταση και η ποιότητα της ψυχολογικής αντίδρασης σχετίζεται με το καταστροφικό γεγονός και τα χαρακτηριστικά του: ένταση, έκταση, βαθμός απωλειών, διάρκεια. Οι αντιδράσεις είναι τόσο σε ατομικό επίπεδο (βασική προσωπικότητα του ατόμου, προσωπική αντίληψη για το γεγονός, τυχόν προηγούμενες παρόμοιες εμπειρίες) όσο σε σχέση με τον κοινωνικό περίγυρο (βαθμός οργάνωσης των μελών της πληγείσας ομάδας, επίπεδο ετοιμότητας, επίπεδο εξωτερικής βοήθειας). Ο σεισμός αποτελεί μία ιδιαίτερη καταστροφή και κύριο χαρακτηριστικό του είναι ότι συμβαίνει ξαφνικά, απρόσμενα. Είναι ένα συμβάν αιφνιδιαστικό και ανεξέλεγκτο και ο άνθρωπος δεν μπορεί να το ελέγξει. Επιπλέον από τη στιγμή που έχει τη δυνατότητα να πλήξει πολύ μεγάλη έκταση μπορεί να προκαλέσει εκτεταμένες καταστροφές και απώλειες τόσο στο περιβάλλον όσο και στον άνθρωπο, κάνοντάς τον μάρτυρα μιας «κοσμογονίας». Το σεισμό δεν μπορεί να τον δει κανείς όπως μπορεί να δει μια πλημμύρα, ή μία έκρηξη ηφαιστείου, μπορεί μόνο να τον αισθανθεί. Αυτή η έλλειψη υπόστασης της καταστροφής είναι που προκαλεί τρόμο, δέος, πανικό, αναγκάζοντας τον άνθρωπο να εκτεθεί αναγκαστικά τη στιγμή που δεν υπάρχει δυνατότητα διαφυγής. Η απειλή, οι καταστροφές, η αποδιοργάνωση που προκαλεί ένας σεισμός, συνηγορούν υπέρ στο να αποτελούν οι σεισμικές καταστροφές, μείζονα, ψυχοτραυματικά γεγονότα (Μπεργιαννάκη 2003).

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo. Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.gr Διαχείριση κρίσεων: Ψυχο-κοινωνικές «Ακόμα και οι χώρες που είναι εξοπλισμένες

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της Πολιτικής Προστασίας στη Διαχείριση Καταστροφών από πλημμυρικά

Ο ρόλος της Πολιτικής Προστασίας στη Διαχείριση Καταστροφών από πλημμυρικά «Ο ρόλος της Πολιτικής Προστασίας στη Διαχείριση Καταστροφών από πλημμυρικά φαινόμενα Σχεδιασμός της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας για την πρόληψη & την αντιμετώπιση του πλημμυρικού κινδύνου» Κατερίνα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ

ΚΕΝΤΡΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΕΝΤΡΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Περιγραφή Συμβουλευτικής ανήκει στην ευρύτερη κατηγορία των Συμβουλευτικών Κέντρων. Τα Συμβουλευτικά Κέντρα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ 4/2014 ΓΡΑΦΕΙΟ ΣΥΜΠΑΡΑΣΤΑΤΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΗ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΔΗΜΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ 4/2014 ΓΡΑΦΕΙΟ ΣΥΜΠΑΡΑΣΤΑΤΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΗ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΔΗΜΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ 4/2014 ΓΡΑΦΕΙΟ ΣΥΜΠΑΡΑΣΤΑΤΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΗ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΔΗΜΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ Αλεξανδρούπολη 24.2.2014 Προς -Δήμαρχο Αλεξανδρούπολη κ. Ευάγγελο Λαμπάκη -Προϊσταμένη Διεύθυνσης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Αθήνα 26 Απριλίου 2006 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Δυο χιλιάδες πεντακόσια έμβρυα ήταν τα θύματα(τεχνητές εκτρώσεις) στην Ελλάδα το 1986 από το πυρηνικό ατύχημα του Τσερνομπίλ, λόγω του φόβου

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

«Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας»

«Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας» «Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας» Mαρίνα Οικονόµου-Λαλιώτη Επικ. Καθηγήτρια Ψυχιατρικής Επιστηµονικά Υπεύθυνη του Προγράµµατος «αντι-στίγµα» ΕΠΙΨΥ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΙΤΙΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ

ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΙΤΙΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ: Βοηθός Φαρμακείου Ημ/νια: 26/11/2013 ΕΞΑΜΗΝΟ: Α Χειμερινό Εισηγητής : Εμμανουήλ Ε. Νικόλαος Μάθημα: Ασφάλεια και Υγιεινή Ενότητα: Κεφάλαιο 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΙΤΙΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΜΠΟΥΚΟΥΒΑΛΑ. Κλινικός Ψυχολόγος (Γενική Γραμματέας του Δ.Σ. του Συλλόγου Ελλήνων Ψυχολόγων) Εισαγωγή

Β. ΜΠΟΥΚΟΥΒΑΛΑ. Κλινικός Ψυχολόγος (Γενική Γραμματέας του Δ.Σ. του Συλλόγου Ελλήνων Ψυχολόγων) Εισαγωγή 345 Β. ΜΠΟΥΚΟΥΒΑΛΑ Κλινικός Ψυχολόγος (Γενική Γραμματέας του Δ.Σ. του Συλλόγου Ελλήνων Ψυχολόγων) Κατ αρχήν και αφού επιγράψω την παρέμβασή μου («Διαχείριση κρίσεων και Ψυχοκοινωνικές Παρεμβάσεις πριν

Διαβάστε περισσότερα

Η Λειτουργία της Γραμμής SOS 15900

Η Λειτουργία της Γραμμής SOS 15900 Η Λειτουργία της Γραμμής SOS 15900 Καμηλέρη Ράνια: Ψυχολόγος, Συστημική Ψυχοθεραπεύτρια, MSc, Στέλεχος/Σύμβουλος Γραμμής SOS 15900 Υποέργο 5 με τίτλο: «ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΛΕΦΩΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ (SOS)

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι φόβος και τι φοβια;

Τι είναι φόβος και τι φοβια; ΦΟΒΟΙ - ΦΟΒΙΕΣ Τι είναι φόβος και τι φοβια; Φόβος: η δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση που δημιουργείται απέναντι σε πραγματικό κίνδυνο, ή απειλή. Φοβία: ο επίμονος φόβος που παγιδεύει το άτομο περιορίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδια Εκτάκτων Αναγκών- Φιλοσοφία Σχεδιασµού & Αντικείµενο των Σχεδίων

Σχέδια Εκτάκτων Αναγκών- Φιλοσοφία Σχεδιασµού & Αντικείµενο των Σχεδίων Σχέδια Εκτάκτων Αναγκών- Φιλοσοφία Σχεδιασµού & Αντικείµενο των Σχεδίων ούµα Αθανασία /νση Πολιτικής Προστασίας Αποκεντρωµένη ιοίκηση Μακεδονίας- Θράκης ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Βασικές έννοιες κινδύνου Σχέδια Εκτάκτων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΥΓΙΕΙΝΗ

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΥΓΙΕΙΝΗ ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ: Βοηθός Φαρμακείου Ημ/νια: 19/11/2013 ΕΞΑΜΗΝΟ: Α Χειμερινό Μάθημα: Ασφάλεια και Υγιεινή Εισηγητής : Εμμανουήλ Ε. Νικόλαος Ενότητα: Εισαγωγή ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΥΓΙΕΙΝΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΒΑΣΙΚΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης»

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» «Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Η Ιατρική Παρέμβαση (Medical Intervention -Med.In) είναι μια Ελληνική ιατρική οργάνωση αρωγής με δράσεις εντός

Διαβάστε περισσότερα

Ιανουαριος 2015. Κωνσταντίνα Μοσχοτά. Αντιπρόεδρος Καταφυγίου Γυναίκας

Ιανουαριος 2015. Κωνσταντίνα Μοσχοτά. Αντιπρόεδρος Καταφυγίου Γυναίκας Ιανουαριος 2015 Κωνσταντίνα Μοσχοτά Αντιπρόεδρος Καταφυγίου Γυναίκας Ανεξάρτητη, µη κυβερνητική, µη κερδοσκοπική οργάνωση. Όραµά µας η καταπολέµηση κάθε µορφής κακοποίησης εις βάρος των γυναικών. Λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια ΜΟΝΤΕΛΑ ΥΓΕΙΑΣ-ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΡΡΩΣΤΙΑΣ 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια Μοντέλα Υγείας Βιοιατρικό Μοντέλο Ολιστικό, Βιοψυχοκοινωνικό Μοντέλο Αρχαία Ελλάδα (Ιπποκράτης 400π.Χ.)

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφοριακό έντυπο διαχείριση κινδύνων υγείας και ασφάλειας στο χώρο εργασίας

Πληροφοριακό έντυπο διαχείριση κινδύνων υγείας και ασφάλειας στο χώρο εργασίας Πληροφοριακό έντυπο διαχείριση κινδύνων υγείας και ασφάλειας στο χώρο εργασίας Αυτό το πληροφοριακό έντυπο παρέχει γενικές οδηγίες στα πρόσωπα (φυσικά ή νομικά) που εκτελούν μια επιχείρηση ή αναλαμβάνων

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Γραφείο Πολιτικής Άμυνας, Ασφάλειας και Υγείας Καθήκοντα και Αρμοδιότητες Ιστοσελίδα Επικοινωνία

Γραφείο Πολιτικής Άμυνας, Ασφάλειας και Υγείας Καθήκοντα και Αρμοδιότητες Ιστοσελίδα Επικοινωνία Δρ Γιάννης Κασουλίδης Λειτουργός Πολιτικής Άμυνας, Ασφάλειας και Υγείας Περιεχόμενα Γραφείο Πολιτικής Άμυνας, Ασφάλειας και Υγείας Καθήκοντα και Αρμοδιότητες Ιστοσελίδα Επικοινωνία Σχέδιο Δράσης σε περίπτωση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Δ ΕΙΔΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ Κ.Μ. ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΕΚΤΑΚΤΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΕΞ ΑΙΤΙΑΣ ΔΑΣΙΚΩΝ ΠΥΡΚΑΓΙΩΝ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Δ ΕΙΔΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ Κ.Μ. ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΕΚΤΑΚΤΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΕΞ ΑΙΤΙΑΣ ΔΑΣΙΚΩΝ ΠΥΡΚΑΓΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΑΥΤΟΤΕΛΗΣ Δ/ΝΣΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Δ ΕΙΔΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ Κ.Μ. ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΕΚΤΑΚΤΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΕΞ ΑΙΤΙΑΣ ΔΑΣΙΚΩΝ ΠΥΡΚΑΓΙΩΝ ΡΟΛΟΙ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Θέσεων ΣΕΣ για την Οδική Ασφάλεια

Παρουσίαση Θέσεων ΣΕΣ για την Οδική Ασφάλεια Ημερίδα για την Εβδομάδα Οδικής Ασφάλειας Αθήνα, 19 Μαρτίου 2013 Παρουσίαση Θέσεων ΣΕΣ για την Οδική Ασφάλεια Γιώργος Γιαννής, Κώστας Αντωνίου, Ματθαίος Καρλαύτης Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Η Οδική Ασφάλεια

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Ένα πρόβλημα που μας αφορά όλους Το φαινόμενο της φτώχειας παραμένει κυρίαρχο στις σύγχρονες κοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013»

ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013» ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013» ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 1 «Μέσο-μακροπρόθεσμη στήριξη του ανθρώπινου δυναμικού που υφίσταται τις συνέπειες απρόβλεπτων τοπικών η

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

Οι θέσεις της Α Βάθμιας Τοπικής Αυτοδιοίκησης για την Κοινωνική Αλληλεγγύη την Απασχόληση & την Κοινωνική Συνοχή

Οι θέσεις της Α Βάθμιας Τοπικής Αυτοδιοίκησης για την Κοινωνική Αλληλεγγύη την Απασχόληση & την Κοινωνική Συνοχή ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΔΗΜΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ Οι θέσεις της Α Βάθμιας Τοπικής Αυτοδιοίκησης για την Κοινωνική Αλληλεγγύη την Απασχόληση & την Κοινωνική Συνοχή ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΛΟΣ ΚΑΙ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ (ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ) ΤΟΥ ΤΟΜΕΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΕΕΣ

ΡΟΛΟΣ ΚΑΙ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ (ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ) ΤΟΥ ΤΟΜΕΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΕΕΣ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΣΕ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΡΙΣΗΣ: ΡΟΛΟΣ ΚΑΙ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ (ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ) ΤΟΥ ΤΟΜΕΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΕΕΣ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΣΕ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΡΙΣΗΣ 1

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ. Γραμμή Βοήθειας για την Κατάθλιψη Απολογιστικά Στοιχεία: Ιούλιος Δεκέμβριος 2012

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ. Γραμμή Βοήθειας για την Κατάθλιψη Απολογιστικά Στοιχεία: Ιούλιος Δεκέμβριος 2012 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ Γραμμή Βοήθειας για την Κατάθλιψη Απολογιστικά Στοιχεία: Ιούλιος Δεκέμβριος 2012 Πρόγραμμα «αντι-στίγμα» Τι είναι η Γραμμή Βοήθειας για την Κατάθλιψη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ Στρεσσογόνος παράγοντας Οτιδήποτε κάνει τον άνθρωπο να βιώνει στρες Είναι μια αλλαγή στην ομοιόσταση του ατόμου Παράγοντες που προκαλούν στρες Ενδογενείς Εξωγενείς Ενδογενείς

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Για τη Διεθνή Ημέρα Κατά της Κακοποίησης των Ηλικιωμένων (15 Ιουνίου)

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Για τη Διεθνή Ημέρα Κατά της Κακοποίησης των Ηλικιωμένων (15 Ιουνίου) ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Αθήνα, 15-07-2012 Για τη Διεθνή Ημέρα Κατά της Κακοποίησης των Ηλικιωμένων (15 Ιουνίου) Κατά τα τελευταία χρόνια, το θέμα της κακοποίησης και αμέλειας κατά της ευάλωτης ομάδας των ηλικιωμένων

Διαβάστε περισσότερα

ΥΓΙΕΙΝΗ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΥΓΙΕΙΝΗ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Υγιεινή της Εργασίας είναι: η προάσπιση και προαγωγή της υγείας στον ψηλότερο βαθμό της φυσικής, ψυχικής και κοινωνικής ευεξίας των εργαζομένων σ όλα τα επαγγέλματα.

Διαβάστε περισσότερα

CISM in Air Traffic Control. An Introduction to Critical Incident Stress Management CISM

CISM in Air Traffic Control. An Introduction to Critical Incident Stress Management CISM 1 CISM in Air Traffic Control An Introduction to Critical Incident Stress Management CISM Ατύχημα San Diego 1978 2 Ατύχημα Chicago 1979 3 Ατύχημα Air Florida, Washington 1982 4 Ατύχημα Sioux City 19-7-

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ 1 ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ prosopiko@ypakp.gr Είναι αρμόδια για τα θέματα προσωπικού, την προώθηση νομοθετικών κειμένων και τον Κοινοβουλευτικό έλεγχο του Υπουργείου 2 ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ, ΑΠΛΟΥΣΤΕΥΣΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΩΝ & ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

02/06/15. Όταν αισθανθούμε ότι κάτι μας απειλεί ο οργανισμός μας ετοιμάζεται για το σύνδρομο Fight or Flight, δηλαδή παλεύω ή φεύγω.

02/06/15. Όταν αισθανθούμε ότι κάτι μας απειλεί ο οργανισμός μας ετοιμάζεται για το σύνδρομο Fight or Flight, δηλαδή παλεύω ή φεύγω. Αντιμετωπίζοντας το στρες για μια χαρούμενη και δημιουργική ζωή Το στρες μπορεί από εχθρός μας να γίνει σύμμαχος Ένα ποσοστό άγχους είναι αναγκαίο στη ζωή μας γιατί μας βοηθάει να ενεργοποιηθούμε και να

Διαβάστε περισσότερα

Δομές Κοινωνικής Υποστήριξης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, στην Ελλάδα

Δομές Κοινωνικής Υποστήριξης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, στην Ελλάδα Δομές Κοινωνικής Υποστήριξης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, στην Ελλάδα Σίμος Δανιηλίδης, Δήμαρχος Συκεών Πρόεδρος Επιτροπής Κοινωνικής Πολιτικής Αλληλεγγύης και Απασχόλησης της Κεντρικής Ένωσης Δήμων και

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση ανθρωπίνων Πόρων. Ενότητα 10: Ασφάλεια εργαζομένων Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής

Διοίκηση ανθρωπίνων Πόρων. Ενότητα 10: Ασφάλεια εργαζομένων Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Διοίκηση ανθρωπίνων Πόρων Ενότητα 10: Ασφάλεια εργαζομένων Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΡΙΣΕΩΝ. Communications Crisis Management

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΡΙΣΕΩΝ. Communications Crisis Management ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΡΙΣΕΩΝ Communications Crisis Management ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΡΙΣΕΩΝ Καράβια βουλιάζουν. Αεροσκάφη πέφτουν. Προϊόντα ανακαλούνται. Εταιρίες μηνύονται για ληγμένα τρόφιμα ή

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΣΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ»

ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΣΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ» «H AΠΑΣΧΟΛΗΣΗ A ΩΣ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΣΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ» Ημερίδα του ΠΑΣΥΠΚΑ «Δράσεις ένταξης των κινητικά αναπήρων στην παραγωγική διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Τόμος Γ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΚΑΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ Σύνοψη Το τετράτομο έργο "Εισαγωγή στην ειδική παιδαγωγική" αποτελεί συμβολή στην προσπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

Αρετή Ευθυμίου. Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών

Αρετή Ευθυμίου. Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών Αρετή Ευθυμίου Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών Ποιος είναι ο Φροντιστής Σύμφωνα με τον ορισμό που δίνει το δίκτυο EUROCARERS (www.eurocarers.org), φροντιστής

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Η απώλεια του «ονειρεμένου παιδιού» Οι γονείς βιώνουν μιαν απώλεια. Βιώνουν την απώλεια του παιδιού που έκτισαν μέσα στο

Διαβάστε περισσότερα

Infrastructure s Security Plan & Planning

Infrastructure s Security Plan & Planning Infrastructure s Security Plan & Planning Διαχείριση Εκτάκτων Αναγκών & Κρίσεων Η επιχειρησιακή διάσταση Η επικοινωνιακή διάσταση Παρουσίαση Αθανάσιος Γ. ΚΟΚΚΑΛΑΚΗΣ Αστυν. Υποδντής Κέντρο Μελετών Ασφάλειας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΛΙΚΡΑΤΗΣ & ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΕΚΤΑΚΤΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΣΕ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΣΕΙΣΜΟΥ

ΚΑΛΛΙΚΡΑΤΗΣ & ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΕΚΤΑΚΤΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΣΕ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΣΕΙΣΜΟΥ ΚΑΛΛΙΚΡΑΤΗΣ & ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΕΚΤΑΚΤΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΣΕ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΣΕΙΣΜΟΥ ΧΡΥΣΑ ΓΚΟΥΝΤΡΟΜΙΧΟΥ Προϊστάμενη Τμήματος Σχεδίων Έκτακτης Ανάγκης Πρόληψη Οργανισμός Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας

Διαβάστε περισσότερα

Οι ψυχολογικές επιπτώσεις των σεισμών στα παιδιά

Οι ψυχολογικές επιπτώσεις των σεισμών στα παιδιά Οι ψυχολογικές επιπτώσεις των σεισμών στα παιδιά Αναστασία Κουμούλα Παιδοψυχίατρος Συντονίστρια Διευθύντρια Τμ. Ψυχιατρικής Παιδιών και Εφήβων Σισμανόγλειο ΓΝΑ Καταστροφές Συντριπτικά γεγονότα που περιλαμβάνουν

Διαβάστε περισσότερα

Προαγωγή Υγείας Πρόληψη Νόσου Ιατρική κοινότητας

Προαγωγή Υγείας Πρόληψη Νόσου Ιατρική κοινότητας Προαγωγή Υγείας Πρόληψη Νόσου Ιατρική κοινότητας Εισαγωγή στην προαγωγή υγείας Δήμητρα Τριανταφύλλου Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Υγεία Παραδοσιακός Προσδιορισμός «Η υγεία είναι η απουσία της

Διαβάστε περισσότερα

Έννοιες. Επιχειρηματικότητα είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένας ή περισσότεροι του ενός ανθρώπου, δημιουργούν και αναπτύσσουν μία επιχείρηση.

Έννοιες. Επιχειρηματικότητα είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένας ή περισσότεροι του ενός ανθρώπου, δημιουργούν και αναπτύσσουν μία επιχείρηση. Womens Business Gerasimos Tzamarelos, PhD 27 November 2014 Έννοιες Επιχειρηματικότητα είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένας ή περισσότεροι του ενός ανθρώπου, δημιουργούν και αναπτύσσουν μία επιχείρηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΥΤΗ-ΘΥΜΑΤΟΣ ΘΥΜΑΤΟΣ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΡΙΣΕΩΝ. ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΕΛΕΝΗ ΧΡΗΣΤΑΚΟΥ MSc HUMAN FACTORS ENGINEERING

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΥΤΗ-ΘΥΜΑΤΟΣ ΘΥΜΑΤΟΣ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΡΙΣΕΩΝ. ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΕΛΕΝΗ ΧΡΗΣΤΑΚΟΥ MSc HUMAN FACTORS ENGINEERING ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΥΤΗ-ΘΥΜΑΤΟΣ ΘΥΜΑΤΟΣ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΡΙΣΕΩΝ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΕΛΕΝΗ ΧΡΗΣΤΑΚΟΥ MSc HUMAN FACTORS ENGINEERING ΤΡΟΜΟΚΡΑΤΙΑ Ο ορισμός της τρομοκρατίας είναι διαφορετικός από κοινωνία σε κοινωνία και πολλές

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο για επαγγελματίες που εργάζονται σε φορείς που εξυπηρετούν ανθρώπους με αναπηρία

Ερωτηματολόγιο για επαγγελματίες που εργάζονται σε φορείς που εξυπηρετούν ανθρώπους με αναπηρία Partnership: AIAS Bol1gna onlus (I) Εισαγωγή Το ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΤΩΡΑ σε συνεργασία με ευρωπαϊκούς φορείς συμμετέχει σε ένα πρόγραμμα για την υποστήριξη δημιουργίας θετικού οικογενειακού κλίματος σε οικογένειες

Διαβάστε περισσότερα

Διημερίδα για την Ποιότητα στις Υπηρεσίες Υγείας Eυαισθητοποίηση των Λειτουργών Υγείας στην Ασφάλεια των Ασθενών

Διημερίδα για την Ποιότητα στις Υπηρεσίες Υγείας Eυαισθητοποίηση των Λειτουργών Υγείας στην Ασφάλεια των Ασθενών Διημερίδα για την Ποιότητα στις Υπηρεσίες Υγείας Eυαισθητοποίηση των Λειτουργών Υγείας στην Ασφάλεια των Ασθενών 1. Εισαγωγή Οι εξελίξεις και οι δεσμεύσεις στο θέμα της Ασφάλειας των Ασθενών έχουν αυξηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασµός Θεσµικό πλαίσιο. Σύνταξη Σχεδίου Έκτακτης Ανάγκης. Μέτρα Προστασίας σε περίπτωση σεισµού

Σχεδιασµός Θεσµικό πλαίσιο. Σύνταξη Σχεδίου Έκτακτης Ανάγκης. Μέτρα Προστασίας σε περίπτωση σεισµού Σχέδια Εκκένωσης Κτιρίων Μέτρα Αντισεισµικής Προστασίας ρ Α. Κούρου Προϊσταµένη Τµηµ. Εκπαίδευσης - Ενηµέρωσης Ο.Α.Σ.Π. email: akourou@oasp.gr Ενηµερωτική Ηµερίδα: «ιαχείριση Κρίσεων Φυσικές Καταστροφές

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Αλληλεγγύη Ευπαθών Κοινωνικά Ομάδων Δήμος Solna Σουηδία

Κοινωνική Αλληλεγγύη Ευπαθών Κοινωνικά Ομάδων Δήμος Solna Σουηδία Κοινωνική Αλληλεγγύη Ευπαθών Κοινωνικά Ομάδων Δήμος Solna Σουηδία ΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΙΡΕΤΩΝ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ Γεώργιος Κοντορίνης, Δημοτικός Σύμβουλος Solna, Σουηδία Κοινωνική Αλληλεγγύη ΗπόληSolna

Διαβάστε περισσότερα

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010 H ποιότητα ζωής στον αντίποδα της ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 16-2-2010 2010 Μ. Τζινιέρη Κοκκώση, Ph.D Επικ. Καθηγήτρια Κλινικής Ψυχολογίας Α Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών-Αιγινήτειο

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτα απ όλα θα ήθελα να σας ευχαριστήσω θερμά για την τιμητική πρόσκλησή σας, να συμμετέχω στο σημερινό πρόγραμμα του Συνεδρίου ΑΘΗΝΑ 2011.

Πρώτα απ όλα θα ήθελα να σας ευχαριστήσω θερμά για την τιμητική πρόσκλησή σας, να συμμετέχω στο σημερινό πρόγραμμα του Συνεδρίου ΑΘΗΝΑ 2011. Κυρίες και Κύριοι, Πρώτα απ όλα θα ήθελα να σας ευχαριστήσω θερμά για την τιμητική πρόσκλησή σας, να συμμετέχω στο σημερινό πρόγραμμα του Συνεδρίου ΑΘΗΝΑ 2011. Η επίκαιρη θεματολογία και οι εμπεριστατωμένες

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες ένας αριθµός εναλλακτικών µοντέλων για τον πόνο πέραν του ιατρικού ενσωµατώνουν ψυχολογικούς(αντίληψη,

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΙΔΑ Η ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ. Παρασκευή 23 Νοεμβρίου 2007. ώρα 9.30-14.45

ΗΜΕΡΙΔΑ Η ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ. Παρασκευή 23 Νοεμβρίου 2007. ώρα 9.30-14.45 ΗΜΕΡΙΔΑ Η ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ Παρασκευή 23 Νοεμβρίου 2007 ώρα 9.30-14.45 Αμφιθέατρο «Ι. Δρακόπουλος» Κεντρικό κτήριο Πανεπιστημίου Αθηνών (Πανεπιστημίου 30) ΟΡΓΑΝΩΣΗ Συμβουλευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία»

«Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία» «Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία» Σίμου Δανάη Μεταπτυχιακή φοιτήτρια: Συνεχιζόμενη Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση danai.simou@st.ouc.ac.cy Περίληψη: Στη σημερινή κοινωνία παρατηρούνται

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Τροποποίηση της σχέσης του ανθρώπου με το περιβάλλον.

Διαβάστε περισσότερα

«ΚΑΝΕΙΣ ΔΕΝ ΜΕΝΕΙ ΕΚΤΟΣ»

«ΚΑΝΕΙΣ ΔΕΝ ΜΕΝΕΙ ΕΚΤΟΣ» «Κ Α Ν Ε Ι Σ Δ Ε Ν Μ Ε Ν Ε Ι Ε Κ Τ Ο Σ» π ρ ό γ ρ α μ μ α π ρ ό λ η ψ η ς κ α ι π α ρ έ μ β α σ η ς γ ι α ν έ ο υ ς σ ε κ ί ν δ υ ν ο έ λ λ ε ι ψ η ς σ τ έ γ η ς φ ο ρ έ α ς υ λ ο π ο ί η σ η ς με την

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΑΘΗΝΑ, ΙΟΥΝΙΟΣ 2014 ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΡΟΤΑΣΗ ΓΙΑ ΙΔΙΩΤΙΚΟΥΣ ΦΟΡΕΙΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΗΣ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ & ΕΡΓΑΣΙΑΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ, PROLEPSIS Η ΑΝΑΓΚΗ Η οικονομική

Διαβάστε περισσότερα

, Ph.D. SYLLABUS 2009-2010

, Ph.D. SYLLABUS 2009-2010 ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΣΤΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ Γ. Κουλιεράκης, Ph.D. Ψυχολόγος της Υγείας SYLLABUS Ακαδηµαϊκό Έτος 2009-2010 ΒΑΣΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ M. Robin DiMatteo

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές Άσκησης Κοινωνικής Πολιτικής από την Τοπική Αυτοδιοίκηση της Ιταλίας

Εφαρμογές Άσκησης Κοινωνικής Πολιτικής από την Τοπική Αυτοδιοίκηση της Ιταλίας Εφαρμογές Άσκησης Κοινωνικής Πολιτικής από την Τοπική Αυτοδιοίκηση της Ιταλίας ΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΙΡΕΤΩΝ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ Κωνσταντίνος Αργυρός, Δημοτικός Σύμβουλος Rivalta Τορίνο, Ιταλία Ελευθέριος

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα_SPA. Πρόληψη άγχους στους Εκπαιδευτικούς οργανισμούς

Πρόγραμμα_SPA. Πρόληψη άγχους στους Εκπαιδευτικούς οργανισμούς Πρόγραμμα: Πρόληψη άγχους στους Εκπαιδευτικούς οργανισμούς 1. Εισαγωγή 1.1. Γενική εισαγωγή στο εργασιακό άγχος Η φύση της εργασιακής ζωής έχει αλλάξει σημαντικά κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών.

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο γονέων παιδιών με αναπηρία

Ερωτηματολόγιο γονέων παιδιών με αναπηρία Εισαγωγή Το ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΤΩΡΑ σε συνεργασία με ευρωπαϊκούς φορείς συμμετέχει σε ένα πρόγραμμα για την υποστήριξη δημιουργίας θετικού οικογενειακού κλίματος σε οικογένειες με παιδιά με και ευνοϊκών συνθηκών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΗΜΩΝ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΗΜΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΗΜΩΝ ΦΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ Βίκυ Φλέγγα Οικονομολόγος, Μ sc περιφερειακή ανάπτυξη Στέλεχος διεύθυνσης οργάνωσης και πληροφορικής Ε.Ε.Τ.Α.Α. Α.Ε. Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΣΕ 9 ΒΗΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol

Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014 ΘΕΜΑ:Παραγοντες που επηρεαζουν την υγεια. Το 1948 με την ιδρυση του Π.Ο.Υ. τεθηκαν επισημως τα θεμελια για

Διαβάστε περισσότερα

ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ. Νικολάου Ζωή Α.Μ. 6763 Επιβλέπων καθηγητής: Στράνης Δημήτριος

ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ. Νικολάου Ζωή Α.Μ. 6763 Επιβλέπων καθηγητής: Στράνης Δημήτριος ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ Νικολάου Ζωή Α.Μ. 6763 Επιβλέπων καθηγητής: Στράνης Δημήτριος ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παρούσα μελέτη αναφέρεται στην σωματική και ψυχική υγεία των εργαζομένων και κατά πόσο αυτή

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες που ευθύνονται για τους τραυµατισµούς ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108) Θέµα διάλεξης 12 Η ψυχολογία των τραυµατισµών στον αθλητισµό

Παράγοντες που ευθύνονται για τους τραυµατισµούς ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108) Θέµα διάλεξης 12 Η ψυχολογία των τραυµατισµών στον αθλητισµό ΕΠΕΑΕΚ : AΝΑΜΟΡΦΩΣΗ A ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108) Θέµα διάλεξης 12 Η ψυχολογία των τραυµατισµών στον αθλητισµό Μάριος Γούδας ΤΙΤΛΟΙ ΘΕΜΑΤΩΝ ΙΑΛΕΞΗΣ περιγραφή

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Εκπαίδευσης Ενημέρωσης Ο.Α.Σ.Π.

Τμήμα Εκπαίδευσης Ενημέρωσης Ο.Α.Σ.Π. Σεισμός Διαχείριση του Σεισμικού Κινδύνου στις Σχολικές Μονάδες www.oasp.gr Τμήμα Εκπαίδευσης Ενημέρωσης Ο.Α.Σ.Π. Διαχείριση του Σεισμικού Κινδύνου στις Σχολικές Μονάδες Βασικός Στόχος: η μείωση των επιπτώσεων

Διαβάστε περισσότερα

Λειτουργική Στατιστική Τροχαίων Ατυχημάτων στην Ελλάδα

Λειτουργική Στατιστική Τροχαίων Ατυχημάτων στην Ελλάδα Σεμινάριο μετεκπαίδευσης εκπαιδευτών οδήγησης Αθήνα, 18 Οκτωβρίου 2014 Λειτουργική Στατιστική Τροχαίων Ατυχημάτων στην Ελλάδα Γιώργος Γιαννής, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Η Οδική Ασφάλεια στην Ελλάδα Tην

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 6η Διαταραχές Συμπεριφοράς

Διάλεξη 6η Διαταραχές Συμπεριφοράς ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Διάλεξη 6η Διαταραχές Συμπεριφοράς Κοκαρίδας Δημήτριος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Διαταραχές Συμπεριφοράς Ο όρος σημαίνει

Διαβάστε περισσότερα

Ο Χάρτης του εθελοντισµού προς τα παιδιά στην Ελλάδα του 21 ου αιώνα

Ο Χάρτης του εθελοντισµού προς τα παιδιά στην Ελλάδα του 21 ου αιώνα ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ Ο Χάρτης του εθελοντισµού προς τα παιδιά στην Ελλάδα του 21 ου αιώνα Μάνθου Γιώτα Ψυχολόγος / Κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της Ελληνικής Οδοντιατρικής Ομοσπονδίας: Συνεργασίες και κοινές δράσεις

Η θέση της Ελληνικής Οδοντιατρικής Ομοσπονδίας: Συνεργασίες και κοινές δράσεις Η θέση της Ελληνικής Οδοντιατρικής Ομοσπονδίας: Συνεργασίες και κοινές δράσεις Παναγιώτης Βίγλας, Οδοντίατρος, Γενικός Γραμματέας Ελληνικής Οδοντιατρικής Ομοσπονδίας Η Ελληνική Οδοντιατρική Ομοσπονδία

Διαβάστε περισσότερα

Oπου υπάρχουν άνθρωποι

Oπου υπάρχουν άνθρωποι Oπου υπάρχουν άνθρωποι Η Ταυτότητα Η ACT4 PEOPLE αποτελεί μια νέα Ελληνική Μη Κυβερνητική οργάνωση που παρέχει ανθρωπιστική βοήθεια σε όλους εκείνους «που δεν έχουν δικαίωμα στη Ζωή» όποιοι και αν είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Φύλο (sex) Σεξουαλικότητα (sexuality) Σεξουαλική υγεία (sexual health) Κοινωνική ταυτότητα (γένος) (gender) Κοινωνική ταυτότητα φύλου (gender identity) Σεξουαλικός προσανατολισµός

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ Εντάσσεται στο Μέτρο 2.3 «Ενέργειες Πρόληψης Ενίσχυσης της Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Δικτύου Υπηρεσιών Πληροφόρησης, Συμβουλευτικής Υποστήριξης και Ενδυνάμωσης Εργαζομένων

Ανάπτυξη Δικτύου Υπηρεσιών Πληροφόρησης, Συμβουλευτικής Υποστήριξης και Ενδυνάμωσης Εργαζομένων Ανάπτυξη Δικτύου Υπηρεσιών Πληροφόρησης, Συμβουλευτικής Υποστήριξης και Ενδυνάμωσης Εργαζομένων 1. Περίληψη του έργου 2. Τι είναι το Δίκτυο Υπηρεσιών Πληροφόρησης, Συμβουλευτικής Υποστήριξης και Ενδυνάμωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙ ΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ TA ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙ ΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ TA ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 21 Νοεµβρίου 2014 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙ ΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ TA ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ Σκοπός της έρευνας ήταν η συλλογή

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Κέντρο Επιχειρήσεων Υγείας Οργάνωση, λειτουργία. Δρ. Σπύρου Σπύρος Υποδιοικητής ΕΚΕΠΥ

Εθνικό Κέντρο Επιχειρήσεων Υγείας Οργάνωση, λειτουργία. Δρ. Σπύρου Σπύρος Υποδιοικητής ΕΚΕΠΥ Εθνικό Κέντρο Επιχειρήσεων Υγείας Οργάνωση, λειτουργία και ρόλος του ΕΚΕΠΥ Δρ. Σπύρου Σπύρος Υποδιοικητής ΕΚΕΠΥ Ιστορική αναδρομή Απρ 2004 Νόμος περί ιδρύσεως ΣΟΤΥ για τις ανάγκες του Τομέα Υγείας για

Διαβάστε περισσότερα

Λειτουργική Στατιστική Τροχαίων Ατυχημάτων στην Ελλάδα

Λειτουργική Στατιστική Τροχαίων Ατυχημάτων στην Ελλάδα Σεμινάριο μετεκπαίδευσης εκπαιδευτών οδήγησης Αθήνα, 18 Οκτωβρίου 2014 Λειτουργική Στατιστική Τροχαίων Ατυχημάτων στην Ελλάδα Γιώργος Γιαννής, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Η Οδική Ασφάλεια στην Ελλάδα Tην

Διαβάστε περισσότερα

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ.

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. Η συμβολή της οικογένειας στην άσκηση κοινωνικής πολιτικής είναι μεγάλη και διαχρονική. Η μορφή και το περιεχόμενο, όμως, αυτής της συμβολής

Διαβάστε περισσότερα

ΥΓΙΕΙΝΗ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΥΓΙΕΙΝΗ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ή ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ είναι η εφαρμογή της νοσηλευτικής πρακτικής και των ενεργειών της δημόσιας υγείας, με

Διαβάστε περισσότερα

Περιφερειακή Στρατηγική

Περιφερειακή Στρατηγική ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΠ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ Περιφερειακή Στρατηγική Κοινωνικής Ένταξης, Καταπολέμησης της Φτώχειας και κάθε Μορφής Διακρίσεων Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου ΙΟΥΛΙΟΣ 2015 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

0ργάνωση για αντιμετώπιση μεγάλων πετρελαιοκηλίδων

0ργάνωση για αντιμετώπιση μεγάλων πετρελαιοκηλίδων 0ργάνωση για αντιμετώπιση μεγάλων πετρελαιοκηλίδων Δρ Κώστας Παπασταύρος Υπουργείο Γεωργίας, Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος, Κύπρος Ημερίδα Ακαδημίας Αθηνών, 20.4.2012 Τεχνολογία & επιπτώσεις Αξιοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός εκπαιδευτή. Ενότητα κατάρτισης. Ένταξη και αποδοχή. Επιμέλεια Miguel Santos. Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti

Οδηγός εκπαιδευτή. Ενότητα κατάρτισης. Ένταξη και αποδοχή. Επιμέλεια Miguel Santos. Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti Οδηγός εκπαιδευτή Ενότητα κατάρτισης Ένταξη και αποδοχή Επιμέλεια Miguel Santos Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti 1 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Ενότητα κατάρτισης για γονείς και

Διαβάστε περισσότερα

Κλίμακα. Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου. Ρομά και εκπαίδευση ΚΕΝΤΡΟ ΗΜΕΡΑΣ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΡΟΜΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ

Κλίμακα. Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου. Ρομά και εκπαίδευση ΚΕΝΤΡΟ ΗΜΕΡΑΣ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΡΟΜΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ Κλίμακα Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου Ρομά και εκπαίδευση ΚΕΝΤΡΟ ΗΜΕΡΑΣ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΡΟΜΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ 2015 Κλίμακα Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου Η ΚΛΙΜΑΚΑ είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ Παναγιώτου Νεοφύτα 2008969752 Επιβλέπων καθηγητής Δρ. Νίκος Μίτλεττον,

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΚΟΟΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΠΑΙΞΙΑ ΜΑΣΤΙΓΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΜΑΣ

ΑΛΚΟΟΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΠΑΙΞΙΑ ΜΑΣΤΙΓΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΜΑΣ ΑΛΚΟΟΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΠΑΙΞΙΑ ΜΑΣΤΙΓΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΜΑΣ Ορισμός αλκοολισμού Αλκοολούχα ποτά ονομάζονται όλα τα ποτά που περιέχουν αιθυλική αλκοόλη (οινόπνευμα) γεωργικής προέλευσης, σε οποιοδήποτε ποσοστό το

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΚΑΥΚΙΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ 1 ο Μάθημα Προγραμματισμένα μαθήματα 2/10, 9/10, 16/10, 23/10, 30/10, 6/11, 13/11, 20/11, 27/11, 4/12, 11/12,

Διαβάστε περισσότερα

Αποστολή διερεύνησης της κατάστασης των μεταναστών «χωρίς έγγραφα» που εισέρχονται στην Ελλάδα

Αποστολή διερεύνησης της κατάστασης των μεταναστών «χωρίς έγγραφα» που εισέρχονται στην Ελλάδα Αποστολή διερεύνησης της κατάστασης των μεταναστών «χωρίς έγγραφα» που εισέρχονται στην Ελλάδα Γιατροί Χωρίς Σύνορα- Ελληνικό Τμήμα, 20 Μαΐου 2008 Εισαγωγή Η Ελλάδα βρίσκεται στα εξωτερικά σύνορα της Ευρωπαϊκής

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Ορισμός μαθησιακών διαταραχών Η αδυναμία των μαθητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός κανονικού σχολείου. Τα μαθησιακά προβλήματα ΔΕΝ οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΤΙΣΕΙΣΜΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΑΝΤΙΣΕΙΣΜΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ & ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ (Ο.Α.Σ.Π.)

Η ΑΝΤΙΣΕΙΣΜΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΑΝΤΙΣΕΙΣΜΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ & ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ (Ο.Α.Σ.Π.) Η ΑΝΤΙΣΕΙΣΜΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΑΝΤΙΣΕΙΣΜΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ & ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ (Ο.Α.Σ.Π.) ΧΡΥΣΑ ΓΚΟΥΝΤΡΟΜΙΧΟΥ Προϊστάμενη Τμήματος Σχεδίων Έκτακτης Ανάγκης Πρόληψη Οργανισμός Αντισεισμικού

Διαβάστε περισσότερα

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το Η δηµιουργία του παρόντος υλικού έγινε στο πλαίσιο της ενέργειας 2.4.3 κατηγορία πράξεων γ του ΕΠΕΑΕΚ 2 µε τίτλο: «Προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

«Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΟΥ ΙΚΤΥΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΡΟΛΗΨΗΣ & ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΚΕΘΕΑ ΕΘΕΛΟΝΤΩΝ» ίκτυο Υπηρεσιών Πρόληψης & Έγκαιρης Παρέµβασης ΚΕΘΕΑ. Κυρίτση Ι.

«Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΟΥ ΙΚΤΥΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΡΟΛΗΨΗΣ & ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΚΕΘΕΑ ΕΘΕΛΟΝΤΩΝ» ίκτυο Υπηρεσιών Πρόληψης & Έγκαιρης Παρέµβασης ΚΕΘΕΑ. Κυρίτση Ι. «Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΟΥ ΙΚΤΥΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΡΟΛΗΨΗΣ & ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΚΕΘΕΑ ΣΤΗΝ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΟΥ ΙΚΤΥΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΩΝ» ίκτυο Υπηρεσιών Πρόληψης & Έγκαιρης Παρέµβασης ΚΕΘΕΑ Αισώπου Β., Αλαµπάνου Ε., Κυρίτση Ι., Τσιώτρα

Διαβάστε περισσότερα

«Ενημερωθείτε για την Υγεία σας, Ζήστε καλύτερα! Άνοια Νευροπαθητικός Πόνος λόγω Σακχαρώδη Διαβήτη Σεξουαλική Ζωή στην Τρίτη Ηλικία - Ακράτεια»

«Ενημερωθείτε για την Υγεία σας, Ζήστε καλύτερα! Άνοια Νευροπαθητικός Πόνος λόγω Σακχαρώδη Διαβήτη Σεξουαλική Ζωή στην Τρίτη Ηλικία - Ακράτεια» Το Εθνικό Διαδημοτικό Δίκτυο Υγιών Πόλεων Προαγωγής Υγείας και οι Δήμος Νεάπολης-Συκεών, στα πλαίσια της συνεργασίας τους για την έγκυρη ενημέρωση των πολιτών σε θέματα Υγείας και Πρόληψης, διοργάνωσαν

Διαβάστε περισσότερα

Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Υγεία-Πρόνοια» 2000-2006

Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Υγεία-Πρόνοια» 2000-2006 Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Υγεία-Πρόνοια» 2000-2006 Σημαντικό όχημα του Υπουργείου και Κοινωνικής Αλληλεγγύης για τη βελτίωση και την αναβάθμιση των υπηρεσιών υγείας και κοινωνικής φροντίδας Το Επιχειρησιακό

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ ΣΤΑ ΠΕΠ 2007-2013

ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ ΣΤΑ ΠΕΠ 2007-2013 ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ ΣΤΑ ΠΕΠ 2007-2013 ΔΡΑΣΕΙΣ «ΚΟΡΜΟΥ», ΠΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ Υποδομές Υγείας ΑΦΟΡΟΥΝ ΣΕ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΥΓΕΙΑΣ & α. Ανάπτυξη Υποδομών στην πρωτοβάθμια Περίθαλψη Δημιουργία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΜΕ ΣΤΟΧΟ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΜΕ ΣΤΟΧΟ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΑΘΗΝΑ, ΙΟΥΝΙΟΣ 2014 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΜΕ ΣΤΟΧΟ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ & ΕΡΓΑΣΙΑΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Σελίδα1 Η ΑΝΑΓΚΗ Η αντιμετώπιση

Διαβάστε περισσότερα