ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΜΑΡΑΓΚΟΥΔΑΚΗΣ ΜΑΝΟΥΣΟΣ

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΜΑΡΑΓΚΟΥΔΑΚΗΣ ΜΑΝΟΥΣΟΣ"

Transcript

1 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΜΑΡΑΓΚΟΥΔΑΚΗΣ ΜΑΝΟΥΣΟΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΦΩΤΙΑΣ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΥΛΗΣ (ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΟΥΣ ΜΕΧΡΙ ΤΟΥΣ ΚΛΑΣΣΙΚΟΥΣ ΧΡΟΝΟΥΣ) ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ Π. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ (ΦΟΙΤΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ) ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΜΥΤΙΛΗΝΗ 2004

2 Πρόλογος Η φωτιά ως φυσικό φαινόμενο είναι σύγχρονη με τη δημιουργία του κόσμου. Ενώ τα άλλα φυσικά φαινόμενα όπως ο αέρας και το νερό είναι απολύτως συνδεδεμένα με την ίδια την ύπαρξη της ζωής, η φωτιά χωρίς να είναι τελείως απαραίτητη, απετέλεσε σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα από την εμφάνιση του ανθρώπου στον πλανήτη, το βαρόμετρο της ύπαρξής του, της εξέλιξής του και της βελτίωσης της ζωής του. Μπορεί η φωτιά στα πρώτα στάδια της ανθρώπινης ζωής να έπαιζε τον ίδιο ρόλο που παίζει ακόμη και σήμερα για τα υπόλοιπα ζώα, δηλαδή μια ενοχλητική, όσο και επικίνδυνη κατάσταση, που προκαλεί μόνο φόβο και δέος, απειλώντας τις πρωτόγονες κοινωνίες. Όμως το πρώτο επίτευγμα της χρήσης του ανθρώπινου εγκεφάλου θεωρείται η κατανίκηση του φόβου που αισθάνονται τα υπόλοιπα ζώα για τη φωτιά. Οι κοινωνίες των ανθρώπων συγκεντρωμένες γύρω από την εστία της φωτιάς και στη συνέχεια χρησιμοποιώντας την για θέρμανση, φωτισμό, μαγείρεμα και επεξεργασία των εργαλείων του ξεχώρισαν πολύ γρήγορα από την υπόλοιπη πανίδα. Πολλά από τα επιτεύγματα του προϊστορικού ανθρώπου μένουν ακόμη ενσωματωμένα βαθιά στις ρίζες των σύγχρονων πολιτισμών μας. Η χρήση της φωτιάς, η κατοικία, η ένδυση, τα εργαλεία ξεκίνησαν τη βάση τους εκείνα τα δύσκολα χρόνια. Τα ανατομικά χαρακτηριστικά (σώμα και εγκέφαλος) ήταν το ίδιο τέλεια με τα δικά μας, αλλά τα χαρακτηριστικά αυτά δεν του είχαν προσφέρει τίποτε παραπάνω από μια πολύ μέτρια βάση για τη δημιουργία υλικού πολιτισμού. Η φωτιά με τη χρησιμοποίηση των σπηλαίων, τα ξύλινα ακόντια τα λίθινα χονδροφτιαγμένα εργαλεία είναι όλα όσα αποτελούσαν το σύνολο της υλικής του κληρονομιάς. Τα πολλά ηφαίστεια και οι συχνές κεραυνοκαταιγίδες προκαλούσαν πολλές πυρκαγιές στη άφθονη καύσιμη ύλη που συγκεντρώνονταν σε κάθε σημείο του πλανήτη αφού σε κανέναν δεν χρειάζονταν. Το ανήσυχο ανθρώπινο πνεύμα, όταν άρχισε να κωδικοποιεί τα στοιχεία της φύσης, διέκρινε ότι η φωτιά θα μπορούσε να του αλλάξει την πορεία της ζωής του. Δεν ήταν απλή αυτή η πρώτη προσέγγιση. Οι υψηλές θερμοκρασίες και η φωτεινότητα ήταν στην αρχή άχρηστη ενόχληση. Έπρεπε να περάσουν πολλές εκατοντάδες χιλιάδες 2

3 χρόνια μέχρι να φθάσει πιθανά ο άνθρωπος του Πεκίνου να κάνει χρήση της φωτιάς (πριν χρόνια). Άλλοι πιστεύουν ότι στην Κένυα οι ντόπιοι πληθυσμοί έκαναν ελεγχόμενη χρήση της πριν από χρόνια. Όμως το τεχνητό άναμμα έγινε μόλις πριν από χρόνια. Από τότε η πορεία του ανθρώπου εξαρτήθηκε στα μέγιστα από τη φωτιά. Η εξέλιξη ολόκληρου του ανθρώπινου είδους στηρίχθηκε στην ενέργεια που κρύβει η φλόγα που δεν είναι τίποτε άλλο παρά αποθηκευμένη ενέργεια του ήλιου, που συσσωρεύουν τα διάφορα φυτικά είδη του πλανήτη στα κύτταρά τους. Από τότε όλα άλλαξαν. Η ποιότητα ζωής των ανθρώπων βελτιώθηκε. Τα σπήλαια φωτίσθηκαν και ζεστάθηκαν, τα φαγητά μαγειρεύτηκαν. Το κυνήγι έγινε πιο εύκολο, η επιφάνεια της γης διαχειρίζονταν πιο εύκολα αφού με μια σπίθα καθάριζαν τεράστιες εκτάσεις από δάση, η άμυνα και η επίθεση σε άλλες φυλές απέκτησε καινούργια ποικιλία. Η φωτιά βοήθησε όσο κανένα άλλο στοιχείο της φύσης στη διαμόρφωση των κοινωνιών. Σύντομα έγινε μέρος της θρησκείας, μπλέχθηκε με τους μύθους, σε προηγμένους λαούς απετέλεσε πηγή φιλοσοφικού και θεολογικού στοχασμού, στα ανήσυχα μυαλά των τεχνιτών έγινε εργαλείο για το λιώσιμο των μετάλλων. Με τη φωτιά πέρασαν οι ανθρώπινες κοινωνίες από τη λίθινη εποχή στην εποχή των μετάλλων. Χρήσιμα εργαλεία, χρηστικά πήλινα σκεύη, άχρηστα όμως θαυμάσια κοσμήματα, περνούσαν μέσα από τις φλόγες και γίνονταν μέρος του ανθρώπινου πολιτισμού. Η Ελλάδα που είναι μια περιοχή του πλανήτη, που οι κλιματικές συνθήκες ευνοούν την ανάπτυξη του μυαλού και του πολιτισμού, η φωτιά απέκτησε πολύ μεγαλύτερες διαστάσεις. Πέρα από το ορατό της τμήμα, που ζέσταινε τα σπίτια και τα εργαστήρια των ντόπιων κατοίκων, υπήρξε και το αόρατο που ζέστανε τις καρδιές και τα μυαλά τους. Η φωτιά έγινε σύμβολο ανάπτυξης και δημιουργίας. Έγινε όπλο στα χέρια των θεών για να λύνουν τις μεταξύ τους διαφορές και τις διαφορές τους με τους ανθρώπους. Θεωρήθηκε πηγή ζωής, ποτέ καταστροφής. Έγινε μέσω εξαγνισμού και όχι τιμωρίας. Ήταν τόσο πολύτιμη που έπρεπε να θυσιαστεί ένας θεός ο Προμηθέας για να αποκτηθεί από τους ανθρώπους. Για να φθάσει στους Προσωκρατικούς φιλοσόφους να θεωρηθεί και ως τη βάση της ζωής, με αποκορύφωμα τη ρήση του Ηράκλειτου, ότι «τον κόσμο τούτο, τον ίδιο για όλους, δεν τον δημιούργησε κάποιος από τους θεούς ή από τους ανθρώπους, αλλά πάντα θα υπήρχε και θα υπάρχει και θα είναι πυρ αείζωο, που ανάβει με μέτρο και σβήνει με μέτρο». Από τη φωτιά λοιπόν προήλθε το νερό, ο αέρας η γη κ.λ.π. και όταν αυτά χάνονται πάλι φωτιά γίνονται. 3

4 Στην εργασία αυτή γίνεται μια προσπάθεια να αναλυθεί ο ρόλος της φωτιάς στην εξέλιξη των ανθρωπίνων κοινωνιών και η επίδρασή της στην διαμόρφωση της Ελληνικής κοινωνίας κατά τους προϊστορικούς χρόνους. Καταγράφεται η αποτύπωση της δύναμη της φωτιάς ως φαινομένου, στην κουλτούρα του έθνους μας, τόσο στην καθημερινή υλική ζωή, όσο και στην πνευματική μας ζωή. Μπορεί να ακούγεται παράξενο όμως πολλά σημερινά έθιμα, όπως η πυροβασία ή το πήδημα της φωτιάς κρατούν εδώ και χιλιάδες χρόνια, όταν η εξαγνιστική δράση της φωτιάς αποτελούσε πίστη των προγόνων μας. Καταγράφονται οι διαδικασίες που η φωτιά έγινε από ανεξέλεγκτο και καταστροφικό φυσικό φαινόμενο σε ελέγξιμο και χρήσιμο εργαλείο. Καταγράφονται οι μύθοι που δημιουργήθηκαν για να εξηγηθεί η δυνατή αυτή σχέση της φωτιάς με την εξέλιξη της ανθρώπινης κοινωνίας. Οι θεοί, ή ημίθεοι, οι τιτάνες οι γίγαντες και όλα τα υπόλοιπα πρόσωπα που συνδέθηκαν με τα γοητευτικότερα ελληνικά παραμύθια, καταγράφονται στο μέτρο του δυνατού. Περιγράφονται τα σημαντικότερα επιτεύγματα της ελληνικής νόησης που έδωσαν στη χρήση της φωτιάς νέες δυνατότητες. Εισαγωγή Από τη στιγμή που ο άνθρωπος εμφανίστηκε στη γη με τη σημερινή του μορφή, κύριο χαρακτηριστικό του είναι η μεγάλη προσαρμοστική του ικανότητα, (πολύ μεγαλύτερη από όλα τα υπόλοιπα είδη έμβιων όντων). Μπόρεσε να εγκατασταθεί και να επιβιώσει, δημιουργώντας οργανωμένες κοινωνίες, από τον ισημερινό μέχρι και τους πόλους. Δημιούργησε καταφύγια που στη συνέχεια τα εξέλιξε σε σπίτια. Έφτιαξε ενδύματα. Ενώ τα υπόλοιπα ζώα κτίζουν φωλιές ή ανοίγουν τρύπες στο έδαφος για να κατοικήσουν, ο άνθρωπος προσάρμοσε το χώρο που ζει ανάλογα με το τοπικό περιβάλλον (θερμοκρασία, διαθέσιμη πρώτη ύλη, αριθμό στεγασμένων ατόμων κ.λ.π.). Οι άνθρωποι οικοδόμησαν σε βουνοπλαγιές, σε νησιά, σε ζούγκλες, σε στέπες, σε βάλτους, σε νερά. Οργανώθηκαν σε μικρές ή μεγάλες κοινωνίες, δημιούργησαν κατά τόπους ήθη και έθιμα, θρησκείες και πολιτισμούς. Παρά τις μεγάλες αποστάσεις που τους χώριζαν, τα κύρια χαρακτηριστικά της εξέλιξης των κοινωνιών τους, εξελίσσονταν με τον ίδιο τρόπο. Το κυνήγι, η γεωργία, η κτηνοτροφία και αργότερα το εμπόριο, μπορεί να παρουσίαζαν διαφορές, όμως στη βασική φιλοσοφία τους είχαν παράλληλη εξέλιξη. Κύριο μέσο για την εξέλιξη του ανθρώπινου είδους, σε κάθε γωνία του πλανήτη υπήρξε η δυνατότητα δημιουργίας εργαλείων και ο έλεγχος της φωτιάς. Και ενώ τα εργαλεία 4

5 παρουσίασαν πολύ μεγάλη εξέλιξη, ο έλεγχος της φωτιάς ουσιαστικά είχε μόνο μια εξέλιξη που είχε να κάνει με την ικανότητα ανάμματός της. Υπολογίζεται ότι ο άνθρωπος χρησιμοποίησε τα εργαλεία και την οικιακή χρήση της φωτιάς πριν από χρόνια. Ο έλεγχος της φωτιάς απετέλεσε ένα επίτευγμα και δημιούργησε τον ουσιαστικό παράγοντα για τη μετάβαση του ανθρώπου από τον κυνηγό των δασών της Παλαιολιθικής Εποχής στον μόνιμα εγκαταστημένο σε χωριά αγρότη της Νεολιθικής Εποχής και από εκεί στις πιο σύγχρονες κοινωνίες του χαλκού, του ορείχαλκου και του σιδήρου. Χάρη στον έλεγχο της φωτιάς επιβίωσε κατά τις παγετώδεις περιόδους. Στην αρχή χρησιμοποίησε τη φωτιά για τη θέρμανσή του, το φωτισμό του, το μαγείρεμα της τροφής του, για την αποψίλωση της γης. Στη συνέχεια τη χρησιμοποίησε για την επεξεργασία του πηλού και την κατασκευή αγγείων, την επεξεργασία του χαλκού και του κασσίτερου, να τα συνδυάσει και να δημιουργήσει το μπρούτζο και στη συνέχεια το σίδηρο. Η Παλαιολιθική κατοίκιση στον Ελλαδικό χώρο. Η Παλαιολιθική εποχή αντιστοιχεί στη γεωλογική περίοδο του Πλειστόκαινου ή εποχή των Παγετώνων και καλύπτει το χρονικό διάστημα από 2 εκατομμύρια μέχρι χρόνια περίπου πριν από σήμερα. Στη διάρκεια της μακράς αυτής περιόδου σημειώθηκαν στην περιοχή του σημερινού ελλαδικού-αιγιακού χώρου σημαντικές γεωμορφολογικές και κλιματολογικές αλλαγές, οι οποίες ήταν καθοριστικές για την πανίδα, τη χλωρίδα και για την επιβίωση του παλαιολιθικού ανθρώπου στην περιοχή. Η φωτιά παίζει αυτή την δύσκολη περίοδο καθοριστικό ρόλο στην επιβίωση του ανθρώπινου είδους. Τη στιγμή που τα λιγότερο προσαρμοσμένα φυτικά και ζωικά είδη εξαφανίζονταν, ο άνθρωπος όχι μόνο επέζησε, αλλά διαμόρφωσε νέες εσωτερικές κοινωνικές σχέσεις, που τα αποτελέσματά τους είναι ορατά μέχρι και σήμερα. Καθώς το κλίμα την εποχή της αρχής των παγετώνων γινόταν όλο και πιο ψυχρό οι πρωτόγονοι άνθρωποι χρειάστηκε να προφυλαχτούν από το κρύο. Αυτό μόνο με δύο τρόπους το κατάφεραν και μάλιστα συνδυάζοντάς τους. Ο ένας ήταν να καταφύγουν στα βαθύτερα τμήματα των σπηλαίων, των οποίων η θερμοκρασία είναι συνήθως σταθερή γύρω στους 18 o C. Ο άλλος ήταν να ζεσταθούν με τις φωτιές. Η φωτιά στο σπήλαιο απετέλεσε απ την αρχή το κέντρο αναφοράς της ζωής των ανθρώπων. Όχι μόνο ζέσταινε, αλλά και φώτιζε τους μόνιμα σκοτεινούς χώρους. Οι τραχιές 5

6 αυτές συνθήκες διαβιώσεως έφεραν τα μέλη της κοινωνίας πιο κοντά. Η εξοικονόμηση καυσίμων τους υποχρέωνε πολλούς μαζί να ζεσταίνονται και να φωτίζονται στον ίδιο χώρο. Η κοινωνία γίνονταν πιο σφιχτή. Υπάρχουν ορισμένες αόριστες ενδείξεις, ότι μεταξύ των πρωτόγονων όντων ο οικογενειακός δεσμός αναπτύχθηκε εντονότερα παρά ποτέ προηγουμένως. Η τελετουργική ταφή, η τοποθέτηση τροφής και όπλων δίπλα στους νεκρούς, που ανακαλύπτονται γι αυτήν την περίοδο του ανθρώπου, είχε αναπτυχθεί ιδιαίτερα και αποδεικνύει την κοινωνική συμβίωση. Όμως καθώς τα μέλη της κοινωνίας μέσα στις σπηλιές αύξαναν, η ενιαία εστία δεν έφθανε. Χρειάστηκε μερικά μέλη σχηματίζοντας πρωτόγονες οικογένειες, να δημιουργήσουν νέες εστίες και μετά πάλι άλλες. Έτσι η οικογένεια έπαιρνε σιγά-σιγά τη μορφή πιο ολοκληρωμένης και αυτόνομης κοινωνικής οργάνωση. Η γλώσσα ως επικοινωνιακό μέσο, άρχισε να εμπλουτίζεται με νέο λεξιλόγιο. Οι περισσότερες φυλές που έζησαν στα σπήλαια εκείνα τα δύσκολα χρόνια, ανέπτυξαν υποχρεωτικά μία κυνηγετική οικονομία. Όταν αντιλήφθηκαν ότι το κρέας διατηρημένο στον πάγο έξω από την σπηλιά διατηρούνταν πιο μεγάλο διάστημα, δημιούργησαν υπαίθριες αποθήκες. Στη συνέχεια για να το ξεπαγώσουν χρειάσθηκε και πάλι η φωτιά. Σύντομα διαπιστώθηκε ότι το ψημένο κρέας ήταν πιο εύγεστο. Έτσι ξεκίνησε η χρήση της φωτιάς για το μαγείρεμα. Η συνηθισμένη ομάδα που μπορούσε ζήσει γύρω από μια εστία φωτιάς ήταν περίπου 20 με 30 άτομα. Έτσι ανάλογα με τον πληθυσμό υπήρχαν και εστίες. Όμως κατά τις εποχές του χρόνου που η τροφή ήταν περισσότερο άφθονη και η συγκέντρωσή της λιγότερο επίπονη, ολόκληρη η φυλή συγκεντρώνονταν μαζί και οργάνωνε πανηγύρια από τη μια τιμώντας το γεγονός και από την άλλη βεβαιώνοντας την ενότητά της με χορούς γύρω από μεγάλες φωτιές. Καθώς οι άνδρες απουσίαζαν για κυνήγι στα παγωμένα εδάφη, οι γυναίκες παρέμεναν στις σπηλιές διατηρώντας συνεχώς, αναμμένες τις εστίες. Ο έλεγχος του βασικού μέσου επιβίωσης χάρισε στη γυναίκα της εποχής μεγάλο σεβασμός και δύναμη. Έτσι άρχισε η μακρά μητριαρχική περίοδος του ανθρώπου, που τερματίσθηκε ουσιαστικά με το λιώσιμο των πάγων και το τέλος της προϊστορικής περιόδου. Η ανάγκη διατήρηση της φωτιάς πέρασε μέσα από τους αιώνες ως τελετουργικό έθιμο, με συνέχειά τους κατά τους ιστορικούς χρόνους τις Εστιάδες οι οποίες είχαν ως μόνο καθήκον με ποινή το θάνατο να κρατούν αναμμένη τη φλόγα στο ναό της Θεάς Εστίας. 6

7 Σε περιοχές του πλανήτη που δεν καλύφθηκαν από πάγους και οι άνθρωποι δεν κατέφυγαν σε σπήλαια σπάνια επικράτησε η μητριαρχική κοινωνία. Στην Αφρική δεν βρέθηκαν ίχνη σπηλαιόβιας ζωής. Δεν υπάρχουν επίσης ίχνη Αφρικανών, που χρησιμοποιούσαν τη φωτιά πριν από τη νεολιθική περίοδο. Πολύ αργότερα όταν έγιναν κτήτορες και χρήστες της φωτιάς, μπόρεσαν να κατοικήσουν τα τοπικά σπήλαια για να προστατευθούν από τα σαρκοφάγα ζώα. Τα σπήλαια ήταν διαρκώς κατειλημμένα από τον άνθρωπο σε όλους τους Νεοπαλαιολιθικούς και μεσολιθικούς χρόνους. Οι τρωγλοδύτες ζούσαν στο εξωτερικό τμήμα των σπηλαίων, όπου συνδύαζαν το φως της ημέρας και την εύκολη διαφυγή του καπνού από τις μεγάλες φωτιές που σχεδόν δεν έσβησαν ποτέ. Όμως με τη χρήση δαυλών έμπαιναν βαθύτερα στα σπήλαια, όπου στους κατασκότεινους χώρους πραγματοποιούσαν τις μαγικές ιεροτελεστίες τους, ξεκινώντας έτσι οι διαφορές θρησκευτικές ιεροτελεστίες τους, ξεκινώντας έτσι οι διάφορες θρησκευτικές δοξασίες. Παράλληλα πρωτόγονοι άνθρωποι με καλλιτεχνικές ανησυχίες και ευαισθησίες άρχισαν κάτω από το φως των πυρών να δημιουργούν τα πρώτα καλλιτεχνήματα στους τοίχους των σπηλαίων. Σε πολλές περιοχές παγετώνων η σπηλαιογραφίες παρέμειναν μέχρι σήμερα, δείχνοντας ότι ο άνθρωπος γεννήθηκε ως δημιουργός και όχι ως παθητικό ον, στον πλανήτη. Στον Ελλαδικό χώρο η κατάσταση ήταν η ίδια. Η τοπική γεωλογία με τα ασβεστολιθικά εδάφη ευνόησε τη δημιουργία μικρών και μεγάλων σπηλαίων. Στα περισσότερα από αυτά υπάρχουν ίχνη κατοίκησης από την προϊστορική περίοδο. Κατοικήσιμα σπήλαια στον Ελλαδικό χώρο. Γενικά η κατοίκηση στον Ελλαδικό χώρο εντοπίζεται σε σπήλαια, βραχοσκεπές και σε υπαίθριες θέσεις. Ανάμεσα στις σημαντικότερες περιοχές της Παλαιολιθικής Περιόδου στην Ελλάδα ξεχωρίζουν το σπήλαιο Θεόπετρα στη Θεσσαλία και το σπήλαιο Φράγχθι Ερμιονίδας, τα οποία κατοικήθηκαν σχεδόν χωρίς διακοπή σε όλες τις φάσεις της Παλαιολιθικής, καθώς επίσης και κατά τη Μεσολιθική περίοδο. Ελάχιστες είναι μέχρι στιγμής οι θέσεις της Κατώτερης Παλαιολιθικής, ενώ περισσότερα είναι τα στοιχεία για τη Μέση και την Ανώτερη Παλαιολιθική. Το γεγονός θα πρέπει να αποδοθεί εν μέρει στην έντονη τεκτονική δραστηριότητα στον ελλαδικό χώρο και 7

8 στις αυξομειώσεις της θαλάσσιας στάθμης του Αιγαίου, που εξαφάνισαν κάθε ίχνος κατοίκησης από κάποιες γεωγραφικές περιοχές. Τα ελληνικά σπήλαια, με τον τεράστιο πλούτο διαχρονικής ανθρώπινης και ζωικής παρουσίας που διαθέτουν, σε συνδυασμό με τον αριθμό τους που είναι από τους μεγαλύτερους στο κόσμο, είναι μοναδικά, σπάνια και πλουσιότατα υπαρκτά μουσεία. Στον ελληνικό χώρο τα σπήλαια διανοίχτηκαν σταδιακά κατά την τριτογενή και τεταρτογενή περίοδο και έχουν υποστεί μέχρι τη σύγχρονη εποχή πολλές μεταβολές στη συμπεριφορά και τη δράση τους. Η τεράστια ποσότητα ασβεστόλιθου που καλύπτει την επιφάνεια της Ελλάδας (65% περίπου) είναι η αιτία για τον μεγάλο αριθμό σπηλαίων της χώρας, γιατί ο ασβεστόλιθος είναι το πέτρωμα που υφίσταται τη μεγαλύτερη διάβρωση (καρστοποίηση). Τα ελληνικά σπήλαια χρησιμοποιήθηκαν πριν από την Παλαιολιθική Εποχή από διάφορα ζώα και οπωσδήποτε αποτέλεσαν προστατευτικά καταφύγια- κατοικίες των πρωτόγονων ανθρώπων (του Έλληνα Αρχανθρώπου ) της Παλαιολιθικής και Νεολιθικής περιόδου («Κόκκινες Πέτρες» Πετραλώνων Χαλκιδικής, «Αλεπότρυπα» Δυρού, «Φυτίδι» Κεφαλονιάς, «Ασφέντου» Σφακιών Κρήτης, «Διός» Νάξου, «Κύκλωπα» της νήσου Γιούρα των Β.Σποράδων, «Θαρούνια» Εύβοιας, «Φράγχθι» Αργολίδας κλπ). Από τη Παλαιολιθική Εποχή έως τις μέρες μας χρησιμοποιήθηκαν και ως τόποι λατρείας. Μέσα σε αυτά λατρεύτηκαν από τους πρωτόγονους ανθρώπους οι σταλαγμίτες ως θεότητες. Σε αυτά εγκατάστησαν τους θεούς τους οι αρχαίοι Έλληνες. Οι ωραιότεροι μύθοι της Μυθολογίας μας βρήκαν τη μεγαλειώδη έκφρασή τους μέσα στα σπήλαια. «Νυμφαία άντρα», «Πάνεια», «Πλουτώνια». Οι διάφορες παραδόσεις και θρύλοι για νεράιδες, δράκοντες και δαίμονες, συνδέθηκαν με τα σπήλαια. Πάρα πολλά ελληνικά σπήλαια στεγάζουν χριστιανικά μοναστήρια, εκκλησάκια και πολλές κοιλότητες σε απόκρημνες πλαγιές χρησιμοποιήθηκαν από μοναχούς για ασκηταριά. Ακόμα και σήμερα υπάρχουν άνθρωποι στην Ελλάδα που είναι εγκατεστημένοι μόνιμα σε σπήλαια (τρωγλοδύτες). Είναι τα πελασγικά σπήλαιααιολικά ή τεχνητά- διανοιγμένα σε πωρόλιθο, που βρίσκονται στις πλαγιές της Ακρόπολης και στο Καλαί Διδυμοτείχου. Ειδικότερα στο Καλαί, υπάρχουν 200 περίπου σπήλαια όπου μέσα, ζουν εγκατεστημένες μόνιμα πριν από πολλά χρόνια, 120 οικογένειες, που αποτελούν σήμερα κοινότητα με πρόεδρο και συμβούλους. 8

9 Παλαιολιθικά ευρήματα από τον ελλαδικό χώρο αναφέρονται για πρώτη φορά το 1867, ενώ οι πρώτες οργανωμένες έρευνες σε παλαιολιθικές θέσεις έγιναν στο διάστημα από τον Αυστριακό Markovits. Η πρώτη ανασκαφή παλαιολιθικής θέσης πραγματοποιήθηκε το 1942, στο σπήλαιο Σεϊντί Βοιωτίας από το Γερμανό Stampfuss. Η συστηματική όμως έρευνα της Παλαιολιθικής στην Ελλάδα έγινε στη δεκαετία από αγγλικές, αμερικανικές και γερμανικές αποστολές στην Ήπειρο, τη Μακεδονία, τη Θεσσαλία και την Πελοπόννησο. Οι αποστολές αυτές συνέταξαν το χάρτη με τις παλαιολιθικές θέσεις στον ελλαδικό χώρο. Ο χάρτης αυτός εμπλουτίζεται από τη δεκαετία του 1980 και εξής διαρκώς με νέες θέσεις, που εντοπίζονται σε συστηματικές επιφανειακές έρευνες και ανασκαφές, οι οποίες πραγματοποιούνται από την Εφορεία Παλαιοανθρωπολογίας-Σπηλαιολογίας του ελληνικού υπουργείου Πολιτισμού. Στη συνέχεια περιγράφονται δύο από τα γνωστότερα σπήλαια στην Ελλάδα, το σπήλαιο των Πετραλώνων και το σπήλαιο Κλαμακίων της Μάνης. Σπήλαιο Πετραλώνων Η πρωιμότερη ένδειξη ανθρώπινης παρουσίας στην Ελλάδα είναι το ανθρώπινο κρανίο που βρέθηκε στα Πετράλωνα Χαλκιδικής και ανήκει στον ανθρωπολογικό τύπο του Homo sapiens praesapiens ( περίπου ετών). Τα μέχρι στιγμής γνωστά ανθρωπολογικά και αρχαιολογικά ευρήματα επιτρέπουν τη διαίρεση της Παλαιολιθικής στην περιοχή του Αιγαίου σε Κατώτερη ( ), Μέση ( ) και Ανώτερη Παλαιολιθική ( πριν από σήμερα). Στο σπήλαιο των Πετραλώνων βρέθηκαν, τα παλαιότερα ίχνη φωτιάς που άναψε ποτέ ανθρώπινο χέρι στον πλανήτη ηλικίας ετών και τα οποία καταρρίπτουν τις θεωρίες περί μη αυτοχθονίας των ανθρώπων της ευρύτερης περιοχής της χερσονήσου του Αίμου. Έχουν βρεθεί στο 23ο και 24ο στρώμα (της Τομής Γ') και πρόκειται για καμένα κόκαλα, στάχτες κτλ. τα οποία χρονολογήθηκαν με διάφορες μεθόδους και ιδιαίτερα με την μέθοδο της αντήχησης της περιστροφής των ηλεκτρονίων [Electron Spin Resonance (ESR)]. Η μέθοδος αυτή ανακαλύφθηκε από τον Ιάπωνα πυρηνικό φυσικό Μοτόγι Ικέγια, ο οποίος, μετά από πρόσκληση του δρ. Άρη Πουλιανού, επισκέφθηκε το σπήλαιο και την εφήρμοσε στα υπολείμματα της φωτιάς δίνοντας ηλικία περίπου ετών. Παλαιομαγνητικά στοιχεία και τα δεδομένα της πανίδος επιβεβαιώνουν την ηλικία αυτή. Έτσι στο στρώμα αυτό έχουμε βεβαιωμένες αποδείξεις για την ύπαρξη ανθρώπου στην 9

10 Ελλάδα πριν από ένα εκατομμύριο έτη περίπου. Σε βαθύτερα στρώματα η παρουσία του ανθρώπου έχει ακόμη μεγαλύτερη ηλικία. Σπήλαιο Καλαμακίων Μάνης Στους κατακόρυφους ψηλούς γκρεμούς που ορθώνονται πάνω από τη δυτική ακτή της Μάνης ανοίγονται πολυάριθμα σπήλαια, άλλα μικρά και άλλα μεγάλα. Τα περισσότερα από αυτά είχαν κατοικηθεί ήδη κατά την Παλαιολιθική Εποχή, όπως μαρτυρούν τα παλαιολιθικά κατάλοιπα που σώζονται. Ένα από τα πιο καλοδιατηρημένα σπήλαια είναι αυτό που ανοίγεται στην τοποθεσία «στα Καλαμάκια», ακριβώς στην είσοδο του όρμου του Οιτύλου. Το σπήλαιο αυτό έχει διατηρήσει ολόκληρη σχεδόν την επίχωση του, πάχους 7 μέτρων περίπου, η οποία μάλιστα είναι αρκετά χαλαρή και προσφέρεται για ανασκαφή. Το σπήλαιο στα Καλαμάκια δέσποζε στο νότιο άκρο αυτή της κοιλάδας και αποτελούσε έτσι ένα ιδανικό τόπο εγκατάστασης, αφού οι ένοικοί του μπορούσαν να ελέγχουν από εδώ την είσοδο προς την κοιλάδα, να παρακολουθούν τις κινήσεις των ζώων και να οργανώνουν το κυνήγι τους. Οι ένοικοι του σπηλαίου ανήκαν στον τύπο του άνθρώπου του Νεάντερταλ (Homo sapiens neanderthalensis). Η ανασκαφή έχει φέρει ως τώρα στο φως ένα φρονιμίτη που ανήκε σε άτομο ετών και χαρακτηρίζεται από το μεγάλο μέγεθος, την περίπλοκη δομή και την «ανορθόδοξη» σύμφυση των ριζών του. Οι άνθρωποι αυτοί ήσαν νομάδες και ζούσαν οργανωμένοι κατά μικρές ομάδες ως κυνηγοί και τροφοσυλλέκτες. Κυνηγούσαν σχεδόν αποκλειστικά αίγαγρους και πλατόνια, σπανιότερα αγριογούρουνα και ελάφια, ενώ σε εξαιρετικές περιπτώσεις κυνηγούσαν μεγάλα βοοειδή. Τα μικρότερα θηράματα τα μετέφεραν ολόκληρα στο σπήλαιο όπου τα τεμάχιζαν και τα έτρωγαν, ενώ τα μεγαλύτερα τα τεμάχιζαν στο τόπο του κυνηγιού και μετέφεραν στο σπήλαιο μόνο τα καλύτερα κομμάτια τους. Το κρέας το έτρωγαν συνήθως ψημένο. Αφού μαδούσαν τα κόκαλα, στο τέλος τα έσπαζαν προκειμένου να γλείψουν το πλουσιότατο σε θερμίδες μεδούλι τους. Έτσι, τα περισσότερα κόκαλα που φέρνει στο φως η ανασκαφή είναι κατακερματισμένα. Κέντρο της εγκατάστασης και απαραίτητο στοιχείο της ήταν η εστία. Στη διάρκεια κάθε εγκατάστασης μέσα στο σπήλαιο, οι άνθρωποι άναβαν μία ή περισσότερες φωτιές. 10

11 Συνήθως τις άναβαν απευθείας στο έδαφος, δίχως προηγούμενη διαμόρφωση του. Μερικές φορές όμως κατασκεύαζαν μια πραγματική εστία, δηλαδή ένα αβαθή λάκκο οριοθετημένο με μικρές ή μεγάλες πέτρες. Άλλοτε πάλι, μια σειρά από λίγες μεγάλες πέτρες, σε πλευρά, προστάτευε τη φωτιά από κάποιο ρεύμα αέρα. Οι ένοικοι του σπηλαίου άναβαν φωτιές σε διάφορα σημεία, τα οποία διαφέρουν συνήθως από τη μια εγκατάσταση στην άλλη. Εκεί όμως που την άναβαν σχεδόν ανελλιπώς, ήταν ακριβώς κάτω από την κορυφή της αψίδας που σχηματίζει η οροφή, 5 περίπου μέτρα μέσα από το στόμιο. Φαίνεται πως εκεί ήταν κάθε φορά το κέντρο της εγκατάστασης. Το άναμμα της φωτιάς Η απόκτηση και η χρήση της φωτιάς, απετέλεσαν ένα από τα πρώτα και πιο σημαντικά επιτεύγματα του ανθρώπου. Μπορεί για χιλιάδες χρόνια να μην γνώριζαν τον τρόπο να την ανάψουν, όμως έμαθαν να την χρησιμοποιούν διατηρώντας την από αυτές που άναβαν με φυσικό τρόπο (κεραυνοί, ηφαίστεια, αυταναφλέξεις κ.λ.π.). Διατηρούσαν τις φωτιές αυτές διαρκώς αναμμένες, ακόμη και στα μονόξυλά τους, σε μικρές εστίες κυρίως από άργιλο. Υπάρχουν πολλές συζητήσεις για το πού και ποιοι έμαθαν να ανάβουν μόνοι τους τη φωτιά. Οι αντιγνωμίες αυτές μας επιτρέπουν να θεωρήσουμε ότι σε περιόδους που η πληροφορία από περιοχή σε περιοχή έρεε πολύ αργά, ότι το καταπληκτικό αυτό επίτευγμα έγινε συγχρόνως (με την ευρύτερη έννοια του όρου) σε διαφορετικά σημεία του πλανήτη. Η μετάβαση από τον έλεγχο της φωτιάς, μέχρι την ανακάλυψη τεχνικών για την πρόκλησή της απαίτησε μεγάλο χρονικό διάστημα. Οι πρώτες ενδείξεις ότι ο άνθρωπος μπορούσε να ανάβει μόνος του τη φωτιά, ανάγονται στους νεολιθικούς χρόνους. Σε πολλές νεολιθικές περιοχές της Ευρώπης βρέθηκαν κομμάτια πυριτόλιθου και σιδηροπυρίτη, καθώς και τρυπάνια. Το σημαντικό είναι ότι παντού αναπτύχθηκαν δύο πανομοιότυπες μέθοδοι: το άναμμα της φωτιάς με παραγωγή σπινθήρα από το κτύπημα δύο πυριτόλιθων, και από την τριβή δύο ξύλινων επιφανειών μεταξύ τους. Και στις δύο μεθόδους χρησιμοποιήθηκε στην πραγματικότητα η δυνατότητα να αυξάνει η θερμότητα ενός σώματος με την τριβή του. Μία μυτερή ράβδος από σκληρό ξύλο 11

12 που συστρέφεται ανάμεσα στις παλάμες και πιέζεται σε μια τρύπα στο άκρο μιας ράβδου από μαλακότερο ξύλο είναι σήμερα παγκοσμίως γνωστός τρόπος ανάμματος φωτιάς. Από την άλλη μία σκληρή πέτρα από πυριτόλιθο προκαλεί σπίθες, όταν συγκρούεται με μια παρόμοια πέτρα από σιδηροπυρίτη. Έτσι εξελίχθηκαν οι πρωτόγονοι αναπτήρες (τσακμάκια) που απετέλεσαν βασικό τρόπο ανάματος της φωτιάς μέχρι πριν ελάχιστες δεκαετίες. Οι ύλες που χρησιμοποίησε ο άνθρωπος για το άναμμα της φωτιάς είναι πολλές και διάφορες: στερεές, υγρές και αέριες, φυσικές και τεχνητές, όπως τα ξύλα, οι γαιάνθρακες, ο ανθρακίτης, ο λιγνίτης, η τύρφη, τα αέρια που υπάρχουν στη φύση μόνα τους και τα φυσικά ξυλοκάρβουνα. Αργότερα όταν δημιούργησαν πέτρινους λύχνους, που έκαιγαν λίπος, χρησίμευαν για φωτισμό και θέρμανση των σκοτεινών σπηλαίων. Γενικά η καύσιμη ύλη ήταν άφθονη εκείνη την εποχή. Τα απέραντα δάση και τα θαμνοτόπια περιέβαλαν τους κυνηγότοπους, τις βοσκές και τις γεωργικές καλλιέργειες. Ήδη οι κυνηγοί της παλαιολιθικής περιόδου χρησιμοποιούσαν τη φωτιά για το ψήσιμο του κρέατος. Δεν έχει διαπιστωθεί ότι το βρασμένο φαγητό ήταν γνωστό πριν από την ανακάλυψη της αγγειοπλαστικής, όμως είναι πιθανόν στη Νεοπαλαιολιθική εποχή να βράζουν το φαγητό τους μέσα σε δερμάτινα δοχεία. Είναι γεγονός ότι μέχρι τη νεολιθική περίοδο δεν βρέθηκαν ίχνη στις σπηλαιώδεις κατοικίες. Την ίδια εποχή η φωτιά χρησιμοποιήθηκε για την κατασκευή των διάφορων εργαλείων και όπλων. Ένα πλήρες ακόντιο που βρέθηκε μέσα στο σκελετό ελέφαντα στην Κεντρική Ευρώπη, φαίνεται ότι είχε γίνει επεξεργασία της αιχμής με φωτιά. Τα μονόξυλα της εποχής τα σκλήραιναν με τη φωτιά επίσης, (για παράδειγμα στο Περθ της Σκοτίας βρέθηκε μονόξυλο από δασική πεύκη, που δουλεύτηκε με τη βοήθεια της φωτιάς.) 12

13 Η χρήση της φωτιάς κατά τη Νεολιθική Περίοδο Υπήρχαν περίπου κυνηγοί την εποχή εκείνη. Ήδη οι άνθρωποι ανέπτυξαν το πνεύμα τους, τη φαντασία και την επιδεξιότητα. Όμως ήσαν ακόμη απόλυτα εξαρτημένοι από τη φύση (για στέγη, ρούχα και τροφή). Επειδή αυτά ήσαν αβέβαια, οι άνθρωποι τις εποχής εκείνης ήταν πάντα σε κίνηση. Η πιο σημαντική αλλαγή έγινε όταν ο άνθρωπος άρχισε να ελέγχει το φυσικό του περιβάλλον και μπορούσε να μένει στο ίδιο μέρος για μεγαλύτερο διάστημα. Για να διανοίξει ο άνθρωπος μέσα στα πυκνά δάση της εποχής εκείνης τους χώρους για τα πρώτα χωριά του, χρησιμοποίησε τη φωτιά. Στον ελληνικό χώρο αναπτύσσονται ο προ-σέσκλου πολιτισμός της Θεσσαλίας, και ο πολιτισμός της Θερμής της Λέσβου όπου επεξεργάζονταν ήδη ο χαλκός. Παρόλο ότι ασχολήθηκαν ιδίως οι δεύτεροι με το εμπόριο του Αιγαίου, εν τούτοις το θεμέλιο της οικονομίας τους ήταν η γεωργία και η κτηνοτροφία. Όμοιοι χαλκολιθικοί συνοικισμοί ξεπρόβαλλαν σε όλο το Αιγαίο, και ιδιαίτερα στις Κυκλάδες. Γύρω στο π.χ. είχαν ιδρυθεί πλήθος νεολιθικών χωρών στη Θεσσαλία και την Κεντρική Ελλάδα. Οι άνθρωποι του Σέσκλου ήταν ειρηνικοί από τη φύση τους. Δημιουργούσαν αγρούς και λιβάδια καθαρίζοντας το έδαφος με τη φωτιά. Έκαναν εποχικές μετακινήσεις με τα κοπάδια τους όπου επίσης χρειάζονταν μεγάλες βοσκήσιμες εκτάσεις που άνοιγαν επίσης με τη φωτιά, διαδικασία που χρησιμοποιείται μέχρι και τις μέρες μας. Στη Μακεδονία οι σκληροί χειμώνες και τα πυκνά δάση υπήρξε η αιτία οι πολιτιστικές εξελίξεις να υστερούν σε σχέση με την υπόλοιπη Ελλάδα και να δείχνουν περισσότερο κέντρο-ευρωπαϊκή συγκρότηση. Ζούσαν σε σπίτια από άψητους πλίνθους, που τα θέρμαιναν με τη χρήση φωτιάς. Στις μεγάλες ελληνικές πεδιάδες το προσχωματικό έδαφος είναι ιδιαίτερα κατάλληλο για την πρωτόγονη γεωργία, γιατί αποστραγγίζονται εύκολα και είναι ελαφρά δασωμένα. Καθάριζαν με φωτιά το έδαφος και εφάρμοζαν τις καλλιέργειες, όμως το λεπτό έδαφος εξαντλείτο πολύ γρήγορα και η γονιμότητα μειώνονταν ταχύτατα. Ευτυχώς για τις πρωτόγονες κοινωνίες παραδίπλα υπήρχε πάντα παρθένο έδαφος. Έτσι το παλιό χωριό εγκαταλείπονταν και νέα αγροκτήματα ξεχερσώνονταν για να καλλιεργηθούν. Οι κάτοικοι εισχωρούσαν όλο και περισσότερο σε ένα πλατύ διάδρομο, που τους έφερνε μέσα από 13

14 ακατοίκητες εκτάσεις. Η έλλειψη οχυρωματικών έργων και η απουσία πολεμικών όπλων από τα νεκρικά αντικείμενα των Νεολιθικών τάφων αποτελούν ένδειξη ότι οι άνθρωποι ήσαν ειρηνικοί και ότι ο τρόπος αυτός ζωής ήταν αποδεκτός από όλους. Αργότερα στην πρώιμη Ορειχάλκινη Εποχή άρχισαν να εμφανίζονται όπλα, φανερώνει ότι οι άνθρωποι πολεμούσαν μεταξύ τους χωρίς να έχουν ανάγκη ζωτικού χώρου. Σύντομα η φωτιά έγινε μέρος της πολεμικής διαδικασίας. Στις συνεχώς εκτενέστερες νέες γεωργικές περιοχές, η συνηθισμένη μέθοδος ήταν να καλλιεργήσουν το έδαφος εντατικά και όταν πια έπαυε να αποδίδει, να εγκαταλείπεται μαζί με τα χωριά των καλλιεργητών και να καθαρίζεται άλλη γη, ακαλλιέργητη και παρθένα ακόμη. Αξιόλογες ενδείξεις για το καθάρισμα και το σκάψιμο παρθένων γαιών ανακαλύφθηκαν σε πολλά μέρη της Ευρωπαϊκής ηπείρου με την ανάλυση της γύρης. Στη Βόρεια Ευρώπη οι πρώτοι γεωργοί ήσαν αναγκασμένοι να καθαρίζουν τη γη με έναν τρόπο που φαίνεται ακόμη και σήμερα κουραστικός (κόψιμο και εκπρέμνωση). Στην Νότια Ευρώπη οι λαοί είχαν τη δυνατότητα να χρησιμοποιούν, τη φωτιά γιατί τα δάση ήταν αείφυλλα σκληρόφυλλα πολύ εύφλεκτα κατά τη θερινή περίοδο. Συχνά οι έρευνες δείχνουν ότι υπήρξαν αιφνίδιες αλλαγές στη φυσική βλάστησης. Τα δασικά δέντρα και οι θάμνοι υποχωρούσαν πολύ γρήγορα σε σχέση με τα ποώδη φυτά πράγμα που δείχνει ότι υπήρξαν καθαρισμοί και ανοίγματα στα πυκνά δάση της εποχής εκείνης. Συγχρόνως ανακαλύφθηκαν υπολείμματα καμένων ξύλων και γύρη από καλλιεργημένα δημητριακά και από τα ζιζάνια που συνήθως αναπτύσσονται μόνο σε καλλιεργημένους αγρούς. Τα ανοίγματα αυτά στα μεσογειακά δάση είχαν γίνει σε διαφορετικούς χρόνους. Η επιστροφή του δάσους που ακολουθούσε αυτό το καθάρισμα διακρίνεται επίσης από την εμφάνιση ελαφρόσπορων ειδών όπως η σημύδα και στη συνέχεια ακολουθούσαν και τα υπόλοιπα όπως ακριβώς γίνεται και σήμερα σε εδάφη που καθαρίζονται από τη φωτιά και καλλιεργούνται για ένα διάστημα. Σε βαλτώδης περιοχές οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι υπήρχαν αλλεπάλληλοι τέτοιοι ορίζοντες με τέτοια ανοίγματα στην αρχή μικρής έκτασης, ύστερα πιο μεγάλοι και συνεχώς γίνονταν μεγαλύτεροι. Οι ερευνητές αυτοί επιμένουν ότι ο αγώνας με τα δάση γίνονταν τόσο με τη φωτιά, όσο και με το τσεκούρι για να εξασφαλισθούν βοσκότοποι και ζωοτροφές για τα κοπάδια και τα κατοικίδια ζώα και για εξασφάλιση λιβαδιών διαδικασία που συνεχίζεται ακόμη και σήμερα σε πολλές Μεσογειακές περιοχές, όπως και στην Ελλάδα. 14

15 Η κεραμική ήταν μια άλλη διαδικασία που απαιτούσε τη χρήση φωτιάς. Η κεραμική ως εφεύρεση παρουσιάστηκε σε πολλά και διαφορετικά μέρη του πλανήτη. Οι πρωτόγονοι άνθρωποι εύκολα κατέγραψαν τη χημική αλλοίωση που συμβαίνει στην πλαστική άργιλο, όταν σε θερμοκρασίες 450 ο -700 ο C αποβάλλει το νερό. Είναι φυσικό ότι όταν χρησιμοποιούσαν την άργιλο σε ένα καλάθι για να μη φεύγει το νερό και το καλάθι αυτό έπεφτε τυχαία στη φωτιά, το ξύλινο καλάθι καίγονταν και στη θέση του έμενε ένα πολύ σκληρό δοχείο. Το ίδιο παρατηρούσαν όταν έβαζαν τη φωτιά σε λασπωμένους φούρνους. Τα τοιχώματα της εστίας ή του λάκκου σύντομα γίνονταν σκληρά σαν πέτρα και αδιάβροχα από το νερό. Η πρώτη ύλη για την κεραμοποιία βρίσκεται σε ολόκληρο τον πλανήτη, το ίδιο και η φωτιά. Οι πρωτόγονοι αγγειοπλάστες έψηναν τα αγγεία τους μάλλον χωρίς να χρησιμοποιούν κλίβανο. Είναι πιθανόν ότι στοίβαζαν τα αγγεία σε ένα κοίλωμα του εδάφους με καύσιμα υλικά, όπως φρύγανα, ξερά χόρτα, άχυρα ή κοπριά. Οι πρωτόγονοι αυτοί κεραμικοί κλίβανοι είχαν το μειονέκτημα ότι απαιτούσαν τεράστιες ποσότητες θάμνων και φρύγανων που τα εξασφάλιζαν από τις γύρω περιοχές. Άλλη χρήση της φωτιάς που συνεχίζεται μέχρι και σήμερα είναι για το μαγείρεμα. Το βασικό στοιχείο για το μαγείρεμα τη Νεολιθική εποχή ήταν η εστία. Σε πολλά σπίτια υπήρχε θολωτός φούρνος από άργιλο. Στα μεγάλα σπίτια η εστία βρίσκονταν συνήθως στο εσωτερικό δωμάτιο και ο φούρνος στον πρόδρομο. Η εστία είχε πέτρες ώστε να στηρίζονται τα δοχεία για το μαγείρεμα. Οι φούρνοι χρησίμευαν για το ψήσιμο του ζυμαριού και πιθανά και του κρέατος. Η εποχή του ορείχαλκου Την εποχή του ορείχαλκου άρχισε η χρήση του ξύλινου άροτρου, που στην αρχή χρειάζονταν ανδρικά χέρια και στη συνέχεια χρησιμοποιούσαν και βόδια. Αυτό έκανε την καλλιέργεια ευκολότερη. Ενώ με την αξίνα καλλιεργούνταν μικρής έκτασης χωράφια, με το άροτρο ήταν δυνατή η καλλιέργεια μεγαλύτερων εκτάσεων. Η χρήση του αρότρου πολύ χονδρικά τοποθετείται γύρω στο π.χ.. Τότε άρχισαν να καθαρίζονται με τη χρήση της φωτιάς ακόμη μεγαλύτερες εκτάσεις. Εν τω μεταξύ άρχισε να παρατηρεί ο άνθρωπος της εποχής ότι ορισμένα μέταλλα γύρω του ήταν εύπλαστα και μπορούσε να τα δώσει σχήματα που ήταν επιθυμητά είτε ως 15

16 εργαλεία, είτε ως διακοσμητικά αντικείμενα. Ο χαλκός είναι από τα πρώτα μεταλλεύματα που ο άνθρωπος χρησιμοποίησε. Χρησιμοποιώντας τη φωτιά παρατήρησε όχι μόνο ήταν εύπλαστος, αλλά και εύτηκτος. Έτσι δημιούργησε νέους κλιβάνους, όπου με τη χρήση της φωτιάς άρχισε η τέχνη του σιδηρουργού. Σύντομα ανακάλυψε ότι με την επεξεργασία του χαλκού μπορούσε να δημιουργήσει έργα τέχνης μεγάλης σημασίας γι αυτόν, να ανακατεύει μεταλλεύματα ή μέταλλα για να δημιουργεί πιο σταθερά κράματα. Δεν είναι γνωστό ακόμη, που άρχισε για πρώτη φορά η χρήση της φωτιάς για το λιώσιμο του χαλκού. Μερικοί ισχυρίστηκαν ότι η ανακάλυψη ενός τόσο σημαντικού γεγονότος ήταν τυχαία. Δηλαδή κάποιος πρωτόγονος άνθρωπος είχε την ατυχία του να πέσει το χάλκινο εργαλείο μέσα στη φωτιά και να λιώσει. Αυτό όμως μάλλον δεν μπορεί να είναι σωστό. Η θερμοκρασία μιας φωτιάς από ξύλα μόλις φθάνει τους 600ο-700ο ενώ ο χαλκός λιώνει σε θερμοκρασία ο C. Επομένως ανακάλυψη της κατεργασίας με την φωτιά δεν ήταν ένα τυχαίο γεγονός. Η αναγωγή των οξειδίων του χαλκού και των ανθρακικών αλάτων του αποκτάει θερμότητα 700 ο -800 ο C, θερμοκρασίες που επίσης δύσκολα δημιουργούνται σε ανοιχτές εστίες. Η χρήση φυσητήρα θα μπορούσε να δημιουργήσει τόσο υψηλές θερμοκρασίες, όμως αυτοί δεν είχαν ανακαλυφθεί ακόμη. Η έρευνα έδειξε ότι μόνο ο κεραμικός κλίβανος θα μπορούσε να δώσει σχετικά υψηλές θερμοκρασίες. Όμως και σε αυτή ακόμη την περίπτωση θα έπρεπε ο κλίβανος να ήταν ακόμη άγνωστος εκείνη την περίοδο, όμως είναι η μόνη πιθανή εκτίμηση που μπορούμε να κάνουμε. Εκείνο όμως που μπορούμε να καταγράψουμε είναι ότι οι πρώτες επεξεργάσιμες μορφές χαλκού προέρχονται από περιοχές που συνδυάζουν άφθονη παρουσία του μετάλλου και πλούσια δάση, ώστε να παρέχεται στους μεταλλουργούς η μεγάλη ποσότητα καύσιμης ύλης που απαιτούνταν. Έτσι η φωτιά μετά την κεραμική έγινε αιτία να αναπτυχθεί η νέα τέχνη της μεταλλουργίας. το λιώσιμο του μετάλλου, η σφυρηλάτηση και η επεξεργασία αποτελούσαν συνολικά μια τέχνη. Η Κύπρος ήταν ίσως η σημαντικότερη περιοχή χαλκουργίας, ώστε το νησί από εκείνη την εποχή έγινε συνώνυμο με το συγκεκριμένο μέταλλο. Ήδη από το π.χ. η Κύπρος είχε δημιουργήσει τη μεταλλουργική σχολή. Από την Κύπρο η μεταλλουργία πέρασε στην Κρήτη όπου εκεί γνώρισε νέα άνθιση. Στις περιοχές όπου ο χαλκός είχε ανάμιξη με κασσίτερο και νικέλιο, η επεξεργασία του έδινε ένα ακόμη πιο σκληρό, αλλά και πιο επεξεργάσιμο υλικό τον μπρούτζο. Αμέσως μετά τη μεταλλουργία 16

17 άρχισαν να δέχονται για λιώσιμο ένα νέο υλικό που θα άλλαζε την οικονομία του κόσμου, το χρυσό. Την ίδια περίοδο άρχισε η ανάπτυξη της βιοτεχνίας του γυαλιού. Για την δημιουργία του γυαλιού χρησιμοποιήθηκε η φωτιά, ώστε να γίνεται η τήξη χαλαζιακής άμμου, μαρμαροκονίας και σόδας. Η συνέχιση του νεολιθικού τύπου γεωργίας δηλαδή η πυρπόληση των δασών και ο καθαρισμός του εδάφους για καλλιέργειες έδινε τη δυνατότητα για ολιγόχρονες παραμονές στον ίδιο τόπο. Οι συχνές μεταναστεύσεις για το σκοπό εξασφάλισης νέων καλλιεργούμενων εδαφών δεν επέτρεψαν τη δημιουργία και ανάπτυξη μεγάλων πόλεων. Οι Μυκηναίοι στους νεότερους χρόνους δημιούργησαν για το λόγο αυτό αποικίες σε όλα τα Μεσογειακά παράλια. Έτσι έλειψαν οι σταθερές συνθήκες που επέτρεψαν το σχηματισμό των σύγχρονων μεγάλων βασιλείων την Συρίας και της Αιγύπτου. Ο ξένος έμπορος, επομένως δεν έβρισκε μεγάλο εμπορικό κέντρο, όπου θα μπορούσε να πουλήσει τα αγαθά του. Πελάτες τους ήταν μικροί φύλαρχοι και οι υπήκοοί τους που δεν διέθεταν αγοραστικά μέσα. Έτσι στην Ελλάδα διαμορφώθηκε το πρόσωπο του εμπόρου, ως ελεύθερου επιχειρηματία, που χρησιμοποιεί την εφευρετικότητά του για να αντεπεξέλθει στις απαιτήσεις της πελατείας τους. Όμως και με τις συχνές τους μετακινήσεις, έγιναν αιτία να μεταφέρονται, όχι μόνο οι νέες ανακαλύψεις σε άλλες περιοχές αλλά και νέες ιδέες. Έτσι έμμεσα η χρήση της φωτιάς στην πυρπόληση των δασών, ουσιαστικά απετέλεσε τη δύναμη της ταχύτατης ανταλλαγής πολιτιστικών και επιστημονικών ανακαλύψεων, όχι μόνο στην Ελληνική χερσόνησο αλλά σε ολόκληρο το Μεσογειακό χώρο. Η φωτιά δημιουργεί την πρώτη τεχνολογική επανάσταση Η φωτιά σύντομα έδωσε στον άνθρωπο νέες δυνατότητες άγνωστες μέχρι τότε στον πλανήτη. Τυχαία γεγονότα εξήψαν τη φαντασία των πρωτόγονων ανθρώπων. Ένα μέταλλο που βρέθηκε στο πέρασμα μιας φυσικής φωτιάς ή ο πηλός που ξεραίνονταν κάτω από τις υψηλές θερινές θερμοκρασίες, δεν μπορούσε να περάσει απαρατήρητο από το ανήσυχο θηλαστικό. Δοκίμασε ο ίδιος να δημιουργήσει συνθήκες παρόμοιες με τις φυσικές φωτιές ή τις ακτίνες του ήλιου. Το αποτέλεσμα τον αποζημίωσε. Σύντομα απέκτησε τα πρώτα μαγειρικά πήλινα σκεύη και τα πρώτα μεταλλικά εργαλεία του. Η εποχή του λίθου τέλειωνε και μαζί του η πρωτόγονη ζωή των ανθρώπων. Η φωτιά σύντομα είναι το ισχυρότερο εργαλείο στη μεταλλουργία και στην κεραμική. 17

18 Μεταλλουργία Η χρήση των μετάλλων αποτέλεσε καθοριστικό παράγοντα στην εξέλιξη της ανθρώπινης τεχνολογίας. Το πως και πότε όμως αρχίζει αυτή η εξέλιξη είναι ένα άλλο ιστορικό πρόβλημα. Τα ευρήματα και οι ενδείξεις που ανακαλύπτονται καθημερινά μερικές φορές δεν συμφωνούν καθόλου με την ιστορία όπως την φανταζόμαστε. Επεξεργασία σιδήρου Τον έκτο αιώνα π.χ. ο Γλαύκος από την Χίο κατάφερε για πρώτη φορά να συγκολλήσει σίδηρο. Αυτό φυσικά άνοιξε ένα σωρό νέες δυνατότητες στις διάφορες κατασκευές. Σίδηρος μπορεί να παραχθεί από οξείδιο του σιδήρου στους 800 C. Η θερμοκρασία που λιώνει ο σίδηρος είναι περίπου 1450 C. Δεν είναι σίγουρο πότε εμφανίζεται ο σίδηρος στην Ελλάδα. Έχουν βρεθεί στις Μυκήνες και στην Πύλο δαχτυλίδια φτιαγμένα από σίδηρο και μάλιστα εμπλουτισμένα με νικέλιο ώστε να τον κάνουν ανοξείδωτο. Το νικέλιο υπάρχει άφθονο στην Ελλάδα (2η χώρα σε αποθέματα μετά τον Καναδά) αλλά για άγνωστους λόγους δεν εξορύσσεται πια. Αυτά χρονολογούνται κοντά στο 1500 π.χ. σε μία εποχή που νομίζαμε σαν του χαλκού! Η ευρύτερη χρήση του σιδήρου σε όπλα ή εργαλεία εμφανίζεται μετά το 1200 π.χ. Ο σίδηρος μετατρέπεται σε αρκετά σκληρότερο χάλυβα με θέρμανση (βαφή) στους C και εμπλουτισμό με άνθρακα. Μετά το πυρακτωμένο μέταλλο βυθίζεται σε νερό ή λάδι. Αυτό δημιουργεί ενώσεις καρβιδίων που κάνουν την σκληρότητα του σιδήρου μέγιστη. Για καλύτερη ελαστικότητα ο χάλυβας ξαναθερμαίνεται στους 250 C C. Με αυτόν τον τρόπο η ελαστικότητα που δίνεται στον χάλυβα τον κάνει κατάλληλο για ελατήρια. Η αντοχή του κατάλληλο για γρανάζια, και απ' ότι φαίνεται και τα δύο χρησιμοποιήθηκαν σε αρκετές μηχανές κυρίως ανύψωσης βαρών. Πώς νομίζετε ότι χτίστηκε ο Παρθενώνας σε 8 χρόνια, με επιχωματώσεις και ατέλειωτους εργάτες; Οι μηχανές είχαν δώσει ήδη πολύ αποτελεσματικότερες λύσεις! 18

19 Μία μεταλλουργική παράδοση που έφτασε μέχρι τις μέρες μας λέει ότι το πυρακτωμένο μέταλλο για να αποκτήσει την μέγιστη αντοχή, και αν ήταν κοπτικό να μην «στομώνει» εύκολα η κόψη του, έπρεπε να στραφεί κατά την ψύξη του προς τον βορρά. Άραγε υπήρξε γνώση για τον προσανατολισμό των στοιχειωδών μαγνητών του σιδήρου ή απλά τυχαία παρατήρηση; Καλλιτεχνική μεταλλουργία Απ' τα μεταλλικά ευρήματα της Μινωικής περιόδου παρατηρούμε ευχέρεια στην σφυρηλάτηση αλλά και στην χύτευση όπλων, εργαλείων αλλά και πολλών περίτεχνων κοσμημάτων. Η χρυσοχοΐα συναγωνίζεται την σύγχρονη σε τελειότητα. Αυτά πριν το 1450 π.χ. που σταματάει απότομα ο Μινωικός πολιτισμός ίσως απ' την έκρηξη του Ηφαιστείου της Θήρας. Στην Μυκηναϊκή περίοδο η μεταλλοτεχνία γνώρισε επίσης άνθιση. Κυρίαρχο μέταλλο εξακολουθεί να είναι ο χαλκός με προσμίξεις κασσιτέρου για βελτιωμένη σκληρότητα. Στους Μυκηναϊκούς τάφους βρέθηκαν πολλά χρυσά και αργυρά σκεύη και κοσμήματα. Οι τεχνίτες της εποχής εφαρμόζουν διάφορες τεχνικές όπως έλαση, σφυρηλάτηση, ένθεση, χρυσοκόλληση και επένδυση χωρίς πρόβλημα. Κράματα μετάλλων Ο χαλκός που χρησιμοποιούταν κυρίως τη Μινωική και Μυκηναϊκή εποχή εμπλουτιζόταν με κασσίτερο για να αυξηθεί η σκληρότητα και η αντοχή του. Ο κασσίτερος του προσέδιδε και πιο ανοιχτόχρωμη απόχρωση. Αυτός είναι ο γνωστός μπρούντζος. Ο ορείχαλκος, που μερικές φορές συγχέεται με τον μπρούντζο, είναι κράμα χαλκού και ψευδαργύρου και εμφανίζεται αρκετά αργότερα σαν οικονομικότερη λύση. Οι θερμοκρασίες που απαιτούταν στον κλίβανο για αυτά τα κράματα ήταν κοντά στους 800 C. Η κατασκευαστική ακρίβεια και η επιλεγμένη αντοχή έδωσαν την δυνατότητα κατασκευών ακριβείας όπως τα χιτώνια εμβόλων για τις αντλίες, μειωτήρες με γρανάζια, έδρανα αξόνων, κοχλίες κ.α. 19

20 Καμίνια Στο χωριό Στενό 6 χιλιόμετρα ανατολικά της Τρίπολης βρέθηκαν φούρνοι επεξεργασίας μετάλλων από το π.χ. Η έκταση και το μέγεθος των εγκαταστάσεων δείχνουν κάτι σχεδόν βιομηχανικών διαστάσεων! Στην Ικαρία στην παραλία του Κιονίου στην θέση Σιδερόκαψο βρέθηκε μία εξαιρετικά μεγάλων διαστάσεων μεταλλουργική κάμινος σιδηρομεταλλεύματος. Έχει διάμετρο 3,6 μ. και ύψος πάνω από 3,4 μ. Είναι κτισμένη με σχιστόλιθο και πηγματίτη. Εσωτερικά είναι επιχρισμένη με κεραμικό το οποίο λόγω θερμοκρασίας έχει υαλοποιηθεί. Κάτι που δείχνει ότι η θερμοκρασία πέρασε πάνω από τους 800 C. Επίσης στην περιοχή Δρακάνου Ικαρίας βρέθηκαν υπολείμματα μεταλλουργείουσιδήρου. Στο Μεντζαμόρ της Σοβιετικής Αρμενίας ο καθηγητής Κοριούν Μεγκερτζιάν ανακάλυψε αρχαίο μεταλλουργικό εργοστάσιο. Σχεδόν 200 καμίνια ανακαλύφθηκαν, με ίχνη από χαλκό, ορείχαλκο, μόλυβδο, ψευδάργυρο, σίδηρο, χρυσό, κασσίτερο, αρσενίτη, αντιμόνιο, μαγνήσιο κ.α. Τα περισσότερα μεταλλεύματα ήταν εισαγόμενα και βρέθηκαν 14 διαφορετικά είδη ορείχαλκου, προφανώς ανάλογα με την χρήση προορισμού τους. Χρήση της φωτιάς σε κατασκευές. Η φωτιά πέρα από την άμεση χρήση της στη μεταλλουργική, τη θέρμανση, το κυνήγι και το μαγείρεμα, είχε και έμμεσες χρήσεις κυρίως μέσω της ικανότητας του βρασμού του νερού και της δημιουργίας ατμού. Ανήσυχα ανθρώπινα μυαλά δημιούργησαν νέες δυνατότητες χρήσης της φωτιάς. Πρωτόγονες στην αρχή κατασκευές σύντομα έγιναν πιο πολύπλοκες και πιο αποδοτικές. Ο ατμός ήταν από τότε γνωστή πηγή ενέργειας και οι πρώτοι ατμοκίνητοι μηχανισμοί κατασκευάσθηκαν. Το γυαλί έγινε κάτοπτρο και το κάτοπτρο έγινε πολεμικό όπλο. Θρησκευτικές κατασκευές είτε για πρακτική διευκόλυνση, είτε για να εντυπωσιάσουν τους πιστούς δημιουργήθηκαν. Τεράστιοι φάροι φώτιζαν ολόκληρο το χώρο της Μεσογείου Λεκάνης. Οι πιο γνωστές κατασκευές της αρχαιότητας ήταν: 20

21 Η ατμομηχανή Η πρώτη ατμομηχανή ανακαλύφθηκε απ' τον Ήρωνα. Αποτελούταν από ένα κλειστό δοχείο που όταν το νερό που είχε τοποθετηθεί μέσα του άρχιζε να βράζει, ο ατμός κατευθυνόταν με σωλήνες στο πάνω μέρος σε μία σφαίρα με δύο αντιδιαμετρικές εφαπτομενικά εξόδους. Η ταχύτητα εξόδου του ατμού συνδυασμένη με την κατάλληλη άρμοση της σφαίρας την έκαναν να περιστρέφεται με ταχύτητα ανάλογη του βρασμού του νερού. (Ήρων ο Αλεξανδρεύς. Μαθητής του Κτησίβιου επινόησε πολλές συσκευές. Το ωρολόγιο που λειτουργούσε με νερό, αρμόνιο που λειτουργούσε με νερό, αντλία πιέσεως και μηχανή βολής με πεπιεσμένο αέρα. Έγραψε ένα σημαντικότατο έργο που αναφέρεται στην μελέτη του αέρα και του νερού και σε αυτό παρέχει τις αντιλήψεις του για τον κενό χώρο. Έδωσε την ερμηνεία του σιφώνος, και επινόησε συσκευές όπως, την αρχική οινήρυσι, τη διαλείπουσα κρήνη και αυτόματες συσκευές που λειτουργούν με την πίεση του νερού. Επινόησε τη γνωστή Κρήνη του Ήρωνος και μια καταθλιπτική αντλία ύδατος. Από τα γεωμετρικά έργα του Ήρωνος σώζονται τα "Όροι των Γεωμετρίας ονομάτων", "Γεωμετρούμενα", "Εισαγωγαί των Στερεομετρούμενων " κ.λ.π.). Το ατμοκίνητο βαρούλκο Ο Αρχιμήδης μεταξύ όλων των άλλων είχε κατασκευάσει ένα μηχάνημα για να σηκώνει βάρη, που δούλευε με τη δύναμη του ατμού. Προφανώς θα ήταν κάποιο εμβολοφόρο μηχάνημα που περιέστρεφε έναν κύλινδρο όπου μαζευόταν το σκοινί με το αναρτημένο βάρος. Αυτή η μορφή κίνησης βέβαια θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί και σε πλήθος άλλων συσκευών της εποχής, αλλά δεν ξέρουμε αν κίνησε κάτι ποτέ και κάτι άλλο. Δεν αποκλείεται φυσικά και να ήταν απλά ένα έμβολο σε μία σωλήνα που διαστέλλοντας το περιεχόμενό της με φωτιά να κατάφερνε σπρώχνοντας το έμβολο να ανυψώνει με αυτό κάποιο βάρος. 21

22 Χρήση της φωτιάς για στρατιωτικούς σκοπούς. Η χρήση της φωτιάς για πολεμικούς σκοπούς είναι τόσο παλιά όσο και η πολεμική τέχνη. Ο Όμηρος αναφέρει ότι οι Τρώες κατέστρεφαν τα πλοία των Αχαιών με φωτιά «...και οι Τρώες ακούραστη φωτιά στο σπαθωτό καθίζουν σκαρφί και φλόγα απάνω ευθύς του χύθηκε ρημάχτρα...». Από πολύ νωρίς η στρατιωτική τεχνολογία έχει χρησιμοποιήσει τη φωτιά, ως αμυντικό και ως επιθετικό όπλο. Ατμοτηλεβόλο του Αρχιμήδη Ήταν πολεμικό όπλο που εκτόξευε μπάλες βάρους ενός ταλάντου (περίπου 23 κιλά) σε απόσταση 6 σταδίων (περίπου μ.). Λειτουργούσε με την ατμοσυμπίεση. Είναι το πρώτο παγκοσμίως όπλο που λειτουργούσε με ατμό. Το εφεύρε ο Αρχιμήδης στη διάρκεια της πολιορκίας των Συρακουσών από τους Ρωμαίους ( π.χ.). Με το όπλο ασχολήθηκε και ο Λεονάρντο ντα Βίντσι, που το ονόμασε αρχιτρόνιτο (από τις λέξεις Αρχιμήδης και τρώννυμι), και έκανε τα πρώτα κατασκευαστικά σχέδια του όπλου. Ο έλληνας μηχανικός Ιωάννης Σακκάς, που πειραματίστηκε πολύ με τα έργα του Αρχιμήδη, έκανε την ανακατασκευή του όπλου για πρώτη φορά. Το όπλο είναι λειτουργικό και εξακοντίζει μπάλες βάρους 2-2,5 κιλών σε απόσταση μ. Καυστικά κάτοπτρα του Αρχιμήδη. Τη μεγαλύτερη εφευρετικότητα όμως ανέπτυξε ο Αρχιμήδης κατά την τριετή άμυνα των Συρακουσών εναντίον των Ρωμαίων. Με καυστικά κάτοπτρα συγκέντρωνε τις ηλιακές ακτίνες και κατέκαιε τα Ρωμαϊκά πλοία που πλησίαζαν το τείχος σε απόσταση βολής. Ο Αρχιμήδης ασχολήθηκε ιδιαίτερα με τα κάτοπτρα και την διάθλαση αλλά δυστυχώς τα σχετικά συγγράμματα του έχουν χαθεί. Ο Αρχιμήδης λέγεται ότι χρησιμοποίησε κάτοπτρα για να βοηθήσει τον βασιλιά των Συρακουσών να αντιμετωπίσει την πολιορκία της πόλης. Τον δωδέκατο αιώνα στο Book Of Histories (CHILIADES) by John Tzetzes διαβάζουμε: 22

23 Όταν ο Μαρκέλλος απομάκρυνε τα πλοία του σε απόσταση όσο μια βολής με τόξο, ο Αρχιμήδης έφτιαξε έναν καθρέπτη εξάγωνο (ίσως και εξάπλευρο σαν συγκεντρωτικό κάτοπτρο), και στην κατάλληλη απόσταση για το μέγεθος του καθρέφτη έβαλε μικρούς τετράγωνους καθρέπτες, οι οποίοι κινούταν από συνδέσεις με ένα είδος τροχαλιών κατά τέτοιο τρόπο που να μπορούν να προσανατολίζονται στον ήλιο χειμώνα καλοκαίρι. Δηλαδή χρησιμοποίησε μικρούς καθρέφτες που στόχευαν σε ένα μεγαλύτερο (ανακατευθύνοντας την αντανάκλαση του ήλιου) και με αυτόν τον μεγάλο καθρέφτη να στοχεύει τα πλοία έχοντας πια συγκεντρώσει τις αντανακλάσεις των μικρότερων καθρεπτών. Εντυπωσιακό είναι ότι έφτιαξε και μηχανισμό για να διορθώνει την στόχευση των μικρών καθρεπτών στον μεγάλο, προφανώς όχι τόσο για διαφορές χειμώνα καλοκαιριού αλλά για τις διάφορες ώρες της ημέρας που ο ήλιος βρισκόταν σε άλλη θέση. (Ο Αρχιμήδης ήταν ο μεγάλος Έλληνας Τεχνολόγος. δεν θεωρούσε κανένα από τα μηχανήματά του άξιο προσοχής γιατί τα περισσότερα τα είχε δημιουργήσει ως πάρεργο, παίζοντας με τα γεωμετρικά προβλήματα, ενώ πρώτος ο βασιλιάς Ιέρων των Συρακουσών ενδιαφέρθηκε και έπεισε τον Αρχιμήδη να κατευθύνει ένα μέρος της τέχνης του από τα νοητά στα υλικά πράγματα και αφού κατά κάποιο τρόπο αναμείξει τη θεωρία με την απτή πραγματικότητα, να την κάνει πιο κατανοητή στους πολλούς. Δεν άφησε καμία περιγραφή του εκτός από μια πραγματεία με τίτλο "Σφαιροποιϊα" στην οποία περιέγραφε μια συσκευή που αποτελείτο από γυάλινες σφαίρες που ήταν κλεισμένες η μια μέσα στην άλλη, κινούνταν υδραυλικά και παριστούσαν το σύστημα του κόσμου, πιθανώς σύμφωνα με τις αντιλήψεις του Εύδοξου. Άγνωστη πολεμική τεχνολογία. Εκτός από τα γνωστά πολεμικά μέσα των προγόνων μας (πολεμικά πλοία, πολεμικές μηχανές, υγρό πυρ κλπ) υπάρχουν αναφορές στην Ελληνική ιστορία: απώτερη (προϊστορία) και νεώτερη για κάποια άλλα άγνωστα όπλα ή τεχνικές, με καταπληκτικά (ακόμα και για την σημερινή εποχή) αποτελέσματα. Αναφορές της "Θεογονίας", του Ομήρου και του Ηροδότου: - Κεραυνοί ανατίνασσαν τις κορυφές του Παρνασσού (κατά την εισβολή των Περσών). «Οι δε κάτοικοι των Δελφών πληροφορούμενοι ταύτα κατετρόμαξαν και πανικόβλητοι ερωτούσαν το μαντείον δια τα ιερά πράγματα, εάν δηλαδή έπρεπε να τα 23

24 τοποθετήσουν μέσα εις την γην ή να τα στείλουν εις άλλον τόπον. Ο Θεός όμως δεν τους άφησε να τα μετακινήσουν, ειπών ότι αυτός είναι ικανός να προστατεύει τα ιδικά του πράγματα. Οι κάτοικοι των Δελφών ακούσαντες ταύτα εφρόντιζον δια τον εαυτόν των» (σημ. τα παιδιά και οι γυναίκες εστάλησαν στην Αχαΐα και από τους άντρες οι περισσότεροι ανέβηκαν στις κορυφές του Παρνασσού και άφησαν τα πράγματά τους στο Κωρήκιο άντρον, άλλοι έφυγαν στην Άμφισσα). «Ώστε όλοι οι κάτοικοι των Δελφών εγκατέλειψαν την πόλιν εκτός εξήκοντα ανδρών και του ερμηνευτού της θελήσεως του Θεού. Ότε δε οι βάρβαροι επερχόμενοι επλησίασαν τόσον, ώστε να διακρίνουν το ιερόν, τότε ο ερμηνευτής της θελήσεως του Θεού, του οποίου το όνομα ήτο Ακήρατος, βλέπει έμπροσθεν του ναού στημένα τα ιερά όπλα, τα οποία είχον βγεί έξω από το άδυτον του ιερού των Δελφών και τα οποία δεν επετρέπετο κανείς να εγγίσει. Και ούτος μεν επήγαινε, δια να φανερώσει το Θείον εις τους ευρισκομένους κατοίκους των Δελφών. Ότε δε οι βάρβαροι σπεύδοντες έφθασαν εις την περιοχήν της Προναίας Αθηνάς, συνέβησαν εις αυτούς θεία σημεία ακόμη σπουδαιότερα. Διότι και τούτο βεβαίως είναι θαύμα μεγάλο, όπλα πολεμικά μόνα των εφάνησαν στημένα έξω από τον ναό. Τα μετά ταύτα όμως γενόμενα είναι άξια θαυμασμού περισσότερο απ' όλα. Ότε οι βάρβαροι επερχόμενοι ήσαν κοντά εις το ιερόν της Προναίας Αθηνάς, τότε από μεν τον ουρανόν έπιπτον επάνω των κεραυνοί, από δε τον Παρνασσόν αποκοπείσαι δύο κορυφαί ήρχοντο εναντίον των και επρόφθασον πολλούς από αυτούς, προσέτι και από το ιερόν της Προναίας ήρχετο βοή και αλαλαγμός.» (Ηρόδοτος, Η' Ουρανία 36-37) Πυροσβεστήρας Όμως οι αρχαίοι επιστήμονες εκτός της χρήσης της φωτιάς έκαναν δημιούργησαν και μηχανισμούς να την καταστείλουν, όταν αυτή ήταν ανεπιθύμητοι. Οι πρώτοι πυροσβεστήρες λέγεται ότι ήταν έργο του Κτησίβιου. Ο πυροσβεστικός μηχανισμός του Κτησίβιου δούλευε με διπλή χειροκίνητη αντλία. Πράγμα ιδιαίτερα χρήσιμο για τις πολυκατοικίες της εποχής στις πυκνοκατοικημένες συνοικίες της Αλεξάνδρειας. Η ίδια μορφή πυροσβεστικής αντλίας με μικροτροποποιήσεις χρησιμοποιούταν μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα. 24

25 Παρόμοια διπλή αντλία αλλά με εύφλεκτο υγρό αντί για νερό, αποτέλεσε τμήμα μεγάλου πολεμικού φλογοβόλου της ίδιας εποχής. (Κτησίβιος ο Αλεξανδρεύς. Έζησε στα μέσα του 3ου αιώνα μ. Χ.Αναφέρεται με λαμπρά λόγια από τον Φίλωνα τον Βυζάντιο, τον Αθηναίο τον μηχανικό και τον βιτρούβιο. Διακρίθηκε κυρίως στην πολεμική μηχανική, την οποία προήγαγε σε μεγάλο βαθμό μετά τον Αρχιμήδη. Τα συγγράμματα του Κτησίβιου άφησαν εποχή, δυστυχώς όμως κανένα δεν διασώθηκε. Σπουδαιότερα από αυτά ήταν τα "Μηχανικά Υπομνήματα " και η " Μηχανική". Το μηχανικό πνεύμα του Κτησίβιου προσπάθησε να συνδυάσει την πίεση του αέρα με την πίεση του νερού. Υπάρχουν πολλές εφευρέσεις που αποδίδονται σε αυτόν, όπως η ύδραυλις, ένα είδος αντλίας αέρος, ένα είδος ωρολογίου ( κλεψύδρας ), οι ανυψώσεις και οι διαπομπές του ύδατος με τη βοήθεια του αέρα, η κατ' εξοχήν λεγόμενη Κτησίβια μηχανή, το χαλκοτόνο όργανο κ.λ.π.) Επεξεργασία γυαλιού. Η φωτιά χρησιμοποιήθηκε από πολύ νωρίς για την κατασκευή γυαλιού. Από πότε ήταν δυνατή η κατασκευή γυαλιού είναι άγνωστο. Υπήρχαν εξαιρετικής ποιότητα βάζα από γυαλί στη Μινωική Κρήτη που μας επιτρέπει να συμπεράνουμε ότι υαλουργική τεχνολογία ήταν διαθέσιμη με ικανοποιητική ακρίβεια από αρκετά παλιά. Τα γυάλινα αντικείμενα κατασκευαζόταν από μίγμα άμμου και ρητινώδους ύλης (γνωστό σαν φαγεντιανή) μαζί με πρόσθετα οξείδια χαλκού, σόδας, ή ποτάσας για επίτευξη των επιθυμητών αποχρώσεων. Το καλούπι ψηνότανε σε αρκετά υψηλή θερμοκρασία ώστε να επιτευχθεί υάλωση. Με παρόμοιο τρόπο κατασκευαζόταν φυσικά και αρκετά μικρά αγάλματα. Αυτά γύρω στα 1600 π.χ. Αυτό σημαίνει ότι την εποχή εκείνη ήταν σε θέση οι τεχνίτες να δημιουργήσουν κλίβανους υψηλών θερμοκρασιών. Παραβολικά κάτοπτρα Τα παραβολικά κάτοπτρα εκτός από την πολεμική τους χρήση από τον Αρχιμήδη ήταν σε ευρεία χρήση για το άναμμα φωτιάς. Υπάρχει σχετική αναφορά στις Νεφέλες του Αριστοφάνη, όπου κάποιος προσπαθεί από μακριά να λιώσει το κερί σε πινακίδα 25

ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ (Α.Π.Ε)

ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ (Α.Π.Ε) ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ (Α.Π.Ε) Οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (Α.Π.Ε) θεωρούνται ανεξάντλητες. Στην κατηγορία αυτή, ανήκουν ο ήλιος, ο άνεμος, τα ποτάμια, οι οργανικές ύλες όπως το ξύλο και τα απορρίμματα

Διαβάστε περισσότερα

Οι Πνευματικές Δυνάμεις στο Σύμπαν

Οι Πνευματικές Δυνάμεις στο Σύμπαν Οι Πνευματικές Δυνάμεις στο Σύμπαν ΣΕ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΤΟ ΥΛΙΚΟ ΣΥΜΠΑΝ, μέχρι και στα δικά σας περίχωρα του Γαλαξία, υπάρχουν πολλές πνευματικές δυνάμεις που εργάζονται για τον Δημιουργό. Υπάρχουν εμπνευσμένα

Διαβάστε περισσότερα

Ο Υφυπουργός κατά την επίσκεψή του στο νέο κτίριο, ανακοίνωσε τα

Ο Υφυπουργός κατά την επίσκεψή του στο νέο κτίριο, ανακοίνωσε τα Τρίπολη, 4 Απριλίου 2008 Δηλώσεις του Υφυπουργού Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων κ. Ανδρέα Λυκουρέντζου μετά την επιθεώρηση των έργων μεταστέγασης της Δημόσιας Κεντρικής Βιβλιοθήκης Τρίπολης από το Μαντζούνειο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Ακολουθεί ολόκληρη η τοποθέτηση - παρέμβαση του Υπουργού Δ.Μ.&Η.Δ.

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Ακολουθεί ολόκληρη η τοποθέτηση - παρέμβαση του Υπουργού Δ.Μ.&Η.Δ. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ Αθήνα, 18 Ιουνίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Ο Υπουργός Διοικητικής Μεταρρύθμισης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης

Διαβάστε περισσότερα

ΧΙΙΙ Επιτροπή Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας

ΧΙΙΙ Επιτροπή Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας ΧΙΙΙ Επιτροπή Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας Στο Προτεινόμενο Σχέδιο Αξιολόγησης ο ρόλος της Επιτροπή Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας (Ε.Ε.Υ) είναι ιδιαίτερα σημαντικός. Οι αρμοδιότητες της Ε.Ε.Υ έχουν αναβαθμιστεί ιδιαίτερα

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Ευεργέτουλα

Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Ευεργέτουλα Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Ευεργέτουλα Σας φέραμε εδώ για να κουβεντιάσουμε για το ποδήλατο και το περιβάλλον. Δεν θα μπορούσαμε αλλιώτικα, μια που ήμαστε κέντρο Περιβαλλοντικής εκπαίδευσης και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΑΙ ΚΡΙΤΙΚΗ ΒΙΒΑΙΟΥ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΑΙ ΚΡΙΤΙΚΗ ΒΙΒΑΙΟΥ Επιθ. Κοιγ. Ερευνών, 103, Γ' 2000, 170-174 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΑΙ ΚΡΙΤΙΚΗ ΒΙΒΑΙΟΥ από τον Θεόδωρο Π. Οικονόμου Ζήσης Παπαδημητρίου, 2000, Ο ευρωπαϊκός ρατσισμός. Εισαγωγή στο φυλετικό μίσος: Ιστορική, κοινωνιολογική

Διαβάστε περισσότερα

Βουλευτικές Εκλογές 2011

Βουλευτικές Εκλογές 2011 Πολίτης ή πελάτης; Είναι αλήθεια, ότι το πολιτικό σύστημα αποτυγχάνει σημαντικά να ανταποκριθεί στις σημερινές προκλήσεις. Το ρουσφέτι, η αναξιοκρατία, η συναλλαγή και τα παζάρια, απαξιώνουν την πολιτική.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΙΜΑ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ. Αγγελική Περιστέρη Α 2

ΕΘΙΜΑ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ. Αγγελική Περιστέρη Α 2 ΕΘΙΜΑ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ Αγγελική Περιστέρη Α 2 ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ Ιρλανδία: Τη νύκτα της παραμονής των Χριστουγέννων όλα τα παράθυρα των σπιτιών που βλέπουν προς το δρόμο, φωτίζονται από ένα αναμμένο κερί, το οποίο

Διαβάστε περισσότερα

Κρύων της Μαγνητικής Υπηρεσίας. Πνευματική Ανατομική. Μάθημα 3ο ~ 16.12.2015 Εργασία με το Κόλον

Κρύων της Μαγνητικής Υπηρεσίας. Πνευματική Ανατομική. Μάθημα 3ο ~ 16.12.2015 Εργασία με το Κόλον Κρύων της Μαγνητικής Υπηρεσίας Πνευματική Ανατομική Μάθημα 3ο ~ 16.12.2015 Εργασία με το Κόλον Άννα: Κάνουμε δήλωση πρόθεσης για το σώμα μας. Ας φέρουμε τα χέρια στην καρδιά ακουμπώντας στην καρδιά. Τιμώ

Διαβάστε περισσότερα

Καλωσόρισμα επισήμων. Κυρίες και κύριοι,

Καλωσόρισμα επισήμων. Κυρίες και κύριοι, 1 Καλωσόρισμα επισήμων Κυρίες και κύριοι, Εκ μέρους των μελών του Διοικητικού μας συμβουλίου, σας καλωσορίσω στο 17 ο Ετήσιο Συνέδριο της Συνομοσπονδίας μας, μέσα από τις εργασίες του οποίου αισιοδοξούμε

Διαβάστε περισσότερα

Προδημοσιεύτηκαν τα τέσσερις πρώτα προγράμματα του νέου ΕΣΠΑ που αφορούν

Προδημοσιεύτηκαν τα τέσσερις πρώτα προγράμματα του νέου ΕΣΠΑ που αφορούν Προδημοσιεύτηκαν τα τέσσερις πρώτα προγράμματα του νέου ΕΣΠΑ που αφορούν μικρομεσαίες επιχειρήσεις και ελευθέρους επαγγελματίες. Τονίζεται ότι τα προγράμματα είναι σε προδημοσίευση. Με τη δημοσίευση της

Διαβάστε περισσότερα

Αρωματικά φυτά της Ελλάδας

Αρωματικά φυτά της Ελλάδας Αρωματικά φυτά της Ελλάδας 1. ΣΤΟΧΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Να ενημερωθούμε περί των αρωματικών φυτών της Ελλάδας. Να μάθουμε για τις θεραπευτικές τους ιδιότητες. Να μάθουμε τις τοποθεσίες που βρίσκονται. Να μάθουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ Η ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΠΡΟΒΟΛΗ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΣΕΡΡΩΝ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ Η ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΠΡΟΒΟΛΗ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΣΕΡΡΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ Η ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΠΡΟΒΟΛΗ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΣΕΡΡΩΝ Σττουδάστρια: Αναστασία Τσούγκου Καθηγητής: Αγγελίδης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩ ΙΚΑΣ ΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΩΝΥΜΙΑ «ΠΑΠΟΥΤΣΑΝΗΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ»

ΚΩ ΙΚΑΣ ΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΩΝΥΜΙΑ «ΠΑΠΟΥΤΣΑΝΗΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ» ΚΩ ΙΚΑΣ ΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΩΝΥΜΙΑ «ΠΑΠΟΥΤΣΑΝΗΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ» ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1 Γενικά...3 2 Θέματα Απασχόλησης...3 3 Σύγκρουση συμφερόντων...4

Διαβάστε περισσότερα

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αποτελεί την άμεσα εκλεγμένη δημοκρατική έκφραση της πολιτικής βούλησης των λαών της Ευρώπης.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αποτελεί την άμεσα εκλεγμένη δημοκρατική έκφραση της πολιτικής βούλησης των λαών της Ευρώπης. Ομιλία Ευρωβουλευτού Ελίζας Βόζεμπεργκ Βρυωνίδη Ο ρόλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην εξωτερική πολιτική και στην ανθρωπιστική βοήθεια της ΕΕ Κυρίες και Κύριοι, Λευκωσία, 16-10-2015 Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΕΦΟΡΕΙΑ. Αθήνα, 15 Απριλίου 2011 ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ 7. - Αρχηγούς Συστημάτων και Τμημάτων - Περιφερειακούς και Τοπικούς Εφόρους - Εφόρους Περιοχής

ΓΕΝΙΚΗ ΕΦΟΡΕΙΑ. Αθήνα, 15 Απριλίου 2011 ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ 7. - Αρχηγούς Συστημάτων και Τμημάτων - Περιφερειακούς και Τοπικούς Εφόρους - Εφόρους Περιοχής ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΙΔΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗ ΕΦΟΡΕΙΑ Αθήνα, 15 Απριλίου 2011 ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ 7 ΠΡΟΣ: ΚΟΙΝ.: ΘΕΜΑ: - Αρχηγούς Συστημάτων και Τμημάτων - Περιφερειακούς και Τοπικούς Εφόρους - Εφόρους Περιοχής

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ: Μεταλλευτική είναι η ανθρώπινη

ΟΡΙΣΜΟΣ: Μεταλλευτική είναι η ανθρώπινη ΟΡΙΣΜΟΣ: Μεταλλευτική είναι η ανθρώπινη δραστηριότητα της εξόρυξης ορυκτών και πετρωμάτων για χρήση στην οικοδομή, την εξαγωγή μετάλλων και την παραγωγή αντικειμένων γενικότερα. Η μεταλλευτική είναι μία

Διαβάστε περισσότερα

Τουριστικές Μονάδες Αγροτουρισμού

Τουριστικές Μονάδες Αγροτουρισμού Τουριστικές Μονάδες Αγροτουρισμού... Επενδύστε στον αγροτουρισμό. Οραματιζόμαστε Σχεδιάζουμε Υλοποιούμε Αγροτουρισμός, το μέλλον του Ελληνικού τουρισμού. Για το σύνολο των οικονομιών της Ε.Ε. ο τουρισμός,

Διαβάστε περισσότερα

Όταν το μάθημα της πληροφορικής γίνεται ανθρωποκεντρικό μπορεί να αφορά και την εφηβεία.

Όταν το μάθημα της πληροφορικής γίνεται ανθρωποκεντρικό μπορεί να αφορά και την εφηβεία. Όταν το μάθημα της πληροφορικής γίνεται ανθρωποκεντρικό μπορεί να αφορά και την εφηβεία. Στόχος μας : να χρησιμοποιήσουμε τον υπολογιστή και το διαδίκτυο για να αντλήσουμε σωστές πληροφορίες, να τις επεξεργαστούμε

Διαβάστε περισσότερα

Οι 21 όροι του Λένιν

Οι 21 όροι του Λένιν Οι 21 όροι του Λένιν 1. Όλη η προπαγάνδα και η αναταραχή, πρέπει να φέρουν έναν πραγματικά κομμουνιστικό χαρακτήρα και σύμφωνα με το πρόγραμμα και τις αποφάσεις της Κομμουνιστικής Διεθνούς. Όλα τα όργανα

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του Υφυπουργού Ανάπτυξης κου Θανάση Σκορδά στο CapitalVision 2012

Ομιλία του Υφυπουργού Ανάπτυξης κου Θανάση Σκορδά στο CapitalVision 2012 Ομιλία του Υφυπουργού Ανάπτυξης κου Θανάση Σκορδά στο CapitalVision 2012 Κυρίες, κύριοι, Η έννοια της ανάπτυξης είναι τόσο πολυφορεμένη στο σύγχρονο πολιτικό λεξιλόγιο, που αν δεν δώσουμε, ο καθένας από

Διαβάστε περισσότερα

Δαλιάνη Δήμητρα Λίζας Δημήτρης Μπακομήτρου Ελευθερία Ντουφεξιάδης Βαγγέλης

Δαλιάνη Δήμητρα Λίζας Δημήτρης Μπακομήτρου Ελευθερία Ντουφεξιάδης Βαγγέλης Δαλιάνη Δήμητρα Λίζας Δημήτρης Μπακομήτρου Ελευθερία Ντουφεξιάδης Βαγγέλης Αισθηματικές ταινίες Bιογραφικές ταινίες Βωβές ταινίες Δραματικές ταινίες Επιστημονικής φαντασίας Μικρού μήκους Πολιτικές Πολεμικές

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχοπαθολογία του Πολιτικού Του Φ.Μωρόγιαννη *

Η Ψυχοπαθολογία του Πολιτικού Του Φ.Μωρόγιαννη * Η Ψυχοπαθολογία του Πολιτικού Του Φ.Μωρόγιαννη * Ωριμάσαμε ως συντεταγμένη δημοκρατική κοινωνία με κοινοβουλευτικούς θεσμούς, περιφερειακή οργάνωση και τοπική αυτοδιοίκηση έως σήψης λίγο πριν την απόλαυση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΩ ΟΛΟΤΑΧΩΣ! ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

ΠΡΟΣΩ ΟΛΟΤΑΧΩΣ! ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ 1 Απόστολος Πιερρής ΠΡΟΣΩ ΟΛΟΤΑΧΩΣ! ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΙΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ πόλιν δὲ μικρὰν καὶ ἄδοξον παραλαβὼν ἔνδοξον καὶ μεγάλην ἀπεργάσασθαι 14 Ιανουαρίου 2015 2 Η χώρα έχει ναυαγήσει.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΑΝΤΑ ΧΑΝΤΑΜ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Διήγημα με τίτλο: «Τι σημαίνει ελευθερία;»

ΓΑΝΤΑ ΧΑΝΤΑΜ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Διήγημα με τίτλο: «Τι σημαίνει ελευθερία;» 2 O ΒΡΑΒΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΓΑΝΤΑ ΧΑΝΤΑΜ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 5 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΛΛΙΘΕΑΣ Διήγημα με τίτλο: «Τι σημαίνει ελευθερία;» 1 ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ; Όταν παλεύεις για την ελευθερία σου είναι κάτι ωραίο, όταν πεθαίνεις

Διαβάστε περισσότερα

Κατερίνα Παναγοπούλου: Δημιουργώντας κοινωνικό κεφάλαιο την εποχή της κρίσης

Κατερίνα Παναγοπούλου: Δημιουργώντας κοινωνικό κεφάλαιο την εποχή της κρίσης Κατερίνα Παναγοπούλου Πρέσβυς της Ελλάδας στο Συμβούλιο της Ευρώπης, πρόεδρος του σωματείου γυναικών «Καλλιπάτειρα». Πρώτο βραβείο «Γυναίκα και Αθλητισμός» 2012 για την Ευρώπη. Δημιουργώντας κοινωνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΣΤΟΧΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2008-2013

ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΣΤΟΧΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2008-2013 ΕΘΝΙΚΟΝ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΝ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΣΤΟΧΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2008-2013 ΜΑΡΤΙΟΣ 2009 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥΠΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ''ΜΕΛΕΤΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΤΟΥ Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ ΑΠΟ ΤΙΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΤΟΥΣ'' ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΝΤΑΛΑΟΥΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΣΕΙΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ

ΘΕΣΕΙΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΠΡΥΤΑΝΙΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ 2014 ΘΕΣΕΙΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Δ. ΚΑΨΑΛΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΣ ΠΡΥΤΑΝΗΣ Ιωάννινα, Ιούνιος 2014 1 Οι βασικές στοχεύσεις και προτεραιότητες

Διαβάστε περισσότερα

Τοποθέτηση Δημάρχου Γ. Πατούλη. για τεχνικό πρόγραμμα 2010

Τοποθέτηση Δημάρχου Γ. Πατούλη. για τεχνικό πρόγραμμα 2010 Τοποθέτηση Δημάρχου Γ. Πατούλη για τεχνικό πρόγραμμα 2010 Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι Η διοίκηση του Δήμου φέρνει σήμερα προς ψήφιση στο Δημοτικό Συμβούλιο το τεχνικό πρόγραμμα του Δήμου Αμαρουσίου για

Διαβάστε περισσότερα

Ευρετήριο πινάκων. Ασκήσεις και υπομνήματα

Ευρετήριο πινάκων. Ασκήσεις και υπομνήματα Ευρετήριο πινάκων Ασκήσεις και υπομνήματα Ανάγνωση, για να ταυτιστεί και να προβάλει τα συναισθήματά του Ανακαλύψτε την προέλευση των πιστεύω σας Απαλή μουσική ως φάρμακο για τις εντάσεις και την απογοήτευση

Διαβάστε περισσότερα

Ασυντήρητες και επικίνδυνες οικοδομές

Ασυντήρητες και επικίνδυνες οικοδομές Ασυντήρητες και επικίνδυνες οικοδομές Στα τελευταία πέντε χρόνια έχουν καταγραφεί αρκετά περιστατικά πτώσης τμημάτων οικοδομών, κυρίως μπαλκονιών από πολυώροφες οικοδομές και είναι πραγματικά θαύμα το

Διαβάστε περισσότερα

Γ. ΙΩΑΝΝΟΥ, «ΣΤΟΥ ΚΕΜΑΛ ΤΟ ΣΠΙΤΙ»

Γ. ΙΩΑΝΝΟΥ, «ΣΤΟΥ ΚΕΜΑΛ ΤΟ ΣΠΙΤΙ» ΗΜΕΡΙΔΑ «ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ» (Θεσσαλονίκη, 16-12-2009) Γ. ΙΩΑΝΝΟΥ, «ΣΤΟΥ ΚΕΜΑΛ ΤΟ ΣΠΙΤΙ» Μια διδακτική προσέγγιση Aθανάσιος Κουτσογιάννης Φιλόλογος 3 ο

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα εισήγησης : «Δίκτυο υποστήριξης πολιτιστικού αποθέματος Βορειοδυτικής Χίου»

Θέμα εισήγησης : «Δίκτυο υποστήριξης πολιτιστικού αποθέματος Βορειοδυτικής Χίου» Θέμα εισήγησης : «Δίκτυο υποστήριξης πολιτιστικού αποθέματος Βορειοδυτικής Χίου» Το γεγονός ότι σήμερα συγκεντρωθήκαμε όλοι μαζί εδώ, για να συζητήσουμε γύρω από την ανάπτυξη δικτύου υποστήριξης του πολιτιστικού

Διαβάστε περισσότερα

Συνοπτική Παρουσίαση. Ελλάδα

Συνοπτική Παρουσίαση. Ελλάδα Ελλάδα Συνοπτική Παρουσίαση Η θρησκευτική ελευθερία προστατεύεται από το Σύνταγμα και άλλους νόμους και πολιτικές, με κάποιους περιορισμούς. Γενικώς, η κυβέρνηση σεβάστηκε εμπράκτως τη θρησκευτική ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Γιουρούκου, Ψυχολόγος Συνθετική Ψυχοθεραπεύτρια

Σοφία Γιουρούκου, Ψυχολόγος Συνθετική Ψυχοθεραπεύτρια Σοφία Γιουρούκου, Ψυχολόγος Συνθετική Ψυχοθεραπεύτρια Η αντίδραση στο άγχος είναι μία φυσιολογική, ζωτική αντίδραση στην απειλή. Το άγχος είναι ένα συναίσθημα δυσθυμίας που προέρχεται από την υποκειμενική

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΙΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΑΥΤΟΣΚΙΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΚΤΗΡΙΑΚΟΥ ΚΕΛΥΦΟΥΣ

ΗΛΙΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΑΥΤΟΣΚΙΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΚΤΗΡΙΑΚΟΥ ΚΕΛΥΦΟΥΣ ΗΛΙΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΑΥΤΟΣΚΙΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΚΤΗΡΙΑΚΟΥ ΚΕΛΥΦΟΥΣ ΗΛΙΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΑΝΑΚΛΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΕΠΙΦΑΝΕΙΩΝ ΗΛΙΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΣΚΙΑΣΗ ΤΩΝ ΑΝΟΙΓΜΑΤΩΝ ΗΛΙΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΣΚΙΑΣΗ ΤΩΝ ΑΝΟΙΓΜΑΤΩΝ ΗΛΙΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΣΚΙΑΣΗ ΤΩΝ ΑΝΟΙΓΜΑΤΩΝ ΗΛΙΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Το Κάλεσμα του Αγγελιοφόρου

Το Κάλεσμα του Αγγελιοφόρου Το Κάλεσμα του Αγγελιοφόρου Όπως αποκαλύφτηκε στον Μάρσαλ Βιάν Σάμμερς στης 3 Σεπτεμβρίου, 2014 στο Μπόλντερ, Κολοράντο, ΗΠΑ Ο Θεός έχει στείλει έναν Αγγελιοφόρο στον κόσμο, που είναι σταλμένος από την

Διαβάστε περισσότερα

Το σύμπαν μέσα στο οποίο αναδύεστε

Το σύμπαν μέσα στο οποίο αναδύεστε ΑΝΑΦΟΡΑ ΠΡΩΤΗ Το σύμπαν μέσα στο οποίο αναδύεστε Στέλνουμε χαιρετισμούς. Χαιρόμαστε πολύ που έχουμε αυτήν την ευκαιρία να μιλήσουμε με σας ξανά και να παράσχουμε τις πληροφορίες που είμαστε έτοιμοι να

Διαβάστε περισσότερα

Το ολοκαύτωμα της Κάσου

Το ολοκαύτωμα της Κάσου Το ολοκαύτωμα της Κάσου Το βρίκιον Άρης, 1881 Κολοβός Γεώργιος Ερευνητής Συγγραφέας Πτυχιούχος Διοίκησης Ναυτιλιακών και Μεταφορικών Επιχειρήσεων Ανώτατου Τεχνολογικού Εκπαιδευτικού Ιδρύματος Πειραιά Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΙΣ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΙΣ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΙΣ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ Διπλωματική Εργασία Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Η ΣΥΝΟΔΟΣ ΚΟΡΥΦΗΣ ΤΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Κύριε Πρέσβη της Γαλλίας στην Κύπρο, κυρία Florent, Κύριε Επίτροπε Εθελοντισμού και μη Κυβερνητικών Οργανώσεων κυρία Γενική Γραμματέας Ισότητας των

Κύριε Πρέσβη της Γαλλίας στην Κύπρο, κυρία Florent, Κύριε Επίτροπε Εθελοντισμού και μη Κυβερνητικών Οργανώσεων κυρία Γενική Γραμματέας Ισότητας των Κύριε Πρέσβη της Γαλλίας στην Κύπρο, κυρία Florent, Κύριε Επίτροπε Εθελοντισμού και μη Κυβερνητικών Οργανώσεων κυρία Γενική Γραμματέας Ισότητας των Φύλων Κύριε Πρέσβη της Ελλάδας στην Κύπρο Κύριε Διευθυντή

Διαβάστε περισσότερα

Δρ.ΠΟΛΥΚΑΡΠΟΣ ΕΥΡΙΠΙΔΟΥ

Δρ.ΠΟΛΥΚΑΡΠΟΣ ΕΥΡΙΠΙΔΟΥ Δρ.ΠΟΛΥΚΑΡΠΟΣ ΕΥΡΙΠΙΔΟΥ Σκοπος μαθηματος: -ορισμος υγιεινης -αρχες υγιεινης -σκοποι υγιεινης -αποτελεσματα υγιεινης. Ορισμος της Υγιεινης: Υγιεινη είναι η επιστημη που ερευνα και μελετα τα Υγειολογικα

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτιστικό Πρόγραμμα «Παπούτσια πολλά παπούτσια.»

Πολιτιστικό Πρόγραμμα «Παπούτσια πολλά παπούτσια.» Πολιτιστικό Πρόγραμμα «Παπούτσια πολλά παπούτσια.» Υπεύθυνη εκπαιδευτικός :Ανδριάνα Καρρά Συνεργάτης: Νάντια Τσιλιβίτα 1 ο Νηπιαγωγείο Βραχναιίκων Τμ.Α2 Σχ.Ετος 2013-2014 Ποιοι είμαστε Το παραπάνω πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Παραμονή Παγκόσμιας Ημέρας Αντικαταναλωτισμού*, 28 Νοεμβρίου 2008

Παραμονή Παγκόσμιας Ημέρας Αντικαταναλωτισμού*, 28 Νοεμβρίου 2008 Ο ΑΦΡΑΓΚΟΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Παραμονή Παγκόσμιας Ημέρας Αντικαταναλωτισμού*, 28 Νοεμβρίου 2008 Η χρονική συγκυρία δε θα μπορούσε να είναι καλύτερη. Πέντε λεπτά μετά τις έξι το απόγευμα της τελευταίας μου

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρώθηκε η καλοκαιρινή εκστρατεία «Ο Κόσμος στις Βιβλιοθήκες είναι πολύχρωμος» με 55 δράσεις στις Παιδικές Εφηβικές Βιβλιοθήκες του Δήμου Χανίων

Ολοκληρώθηκε η καλοκαιρινή εκστρατεία «Ο Κόσμος στις Βιβλιοθήκες είναι πολύχρωμος» με 55 δράσεις στις Παιδικές Εφηβικές Βιβλιοθήκες του Δήμου Χανίων Ολοκληρώθηκε η καλοκαιρινή εκστρατεία «Ο Κόσμος στις Βιβλιοθήκες είναι πολύχρωμος» με 55 δράσεις στις Παιδικές Εφηβικές Βιβλιοθήκες του Δήμου Χανίων Με πολύ μεγάλη επιτυχία ολοκληρώθηκαν οι δράσεις της

Διαβάστε περισσότερα

Το Ταξίδι Απελευθέρωσης

Το Ταξίδι Απελευθέρωσης Το Ταξίδι Απελευθέρωσης Όπως αποκαλύφθηκε στον Αγγελιοφόρο του Θεού, Μάρσαλ Βιάν Σάμμερς στης 2 Μαρτίου 2011, στο Μπόλντερ, Κολοράντο, ΗΠΑ Η πνευματικότητα είναι βασικά μια αναζήτηση ελευθερίας ελευθερία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ ΤΟΥ ΧΑΝΙΟΥ ΤΟΥ ΙΜΠΡΑΗΜ ΚΩΔΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΖΟΜΕΝΟΥ: 12234

ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ ΤΟΥ ΧΑΝΙΟΥ ΤΟΥ ΙΜΠΡΑΗΜ ΚΩΔΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΖΟΜΕΝΟΥ: 12234 12234 Ένας δηµόσιος χώρος αποτελεί ένα κύτταρο στο δοµηµένο ιστό της πόλης. Δεν πρέπει µόνο να είναι ευδιάκριτος αλλά και να εντάσσεται πλήρως. Οφείλει να ανασυντάσσει την εικόνα της πόλης η οποία είναι

Διαβάστε περισσότερα

Εκδρομές Ιουνίου 2014

Εκδρομές Ιουνίου 2014 ΚΥΡΙΑΚΗ 01/06/2014 ΤΗΝΟΣ - ΤΟ ΝΗΣΙ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΟΧΑΡΗΣ 50 17 ΣΑΒΒΑΤΟ 07/06/2014 ΑΥΛΩΝΑΡΙ - ΚΑΛΑΜΟΣ (ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΕΥΒΟΙΑ) Αναχώρηση νωρίς το πρωί με προορισμό το λιμάνι της Ραφήνας για να επιβιβαστούμε στο καράβι.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΩΣΧΟΛΙΚΟ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ. Νικόστρατος Ένα ξεχωριστό καλοκαίρι. Κωνσταντίνα Αντωνοπούλου Α2 Γυμνασίου

ΕΞΩΣΧΟΛΙΚΟ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ. Νικόστρατος Ένα ξεχωριστό καλοκαίρι. Κωνσταντίνα Αντωνοπούλου Α2 Γυμνασίου ΕΞΩΣΧΟΛΙΚΟ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ Νικόστρατος Ένα ξεχωριστό καλοκαίρι Κωνσταντίνα Αντωνοπούλου Α2 Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων Τίτλος βιβλίου: «Νικόστρατος Ένα ξεχωριστό

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Κοινωνικών Δεξιοτήτων Δεκεμβρίου

Πρόγραμμα Κοινωνικών Δεξιοτήτων Δεκεμβρίου Πρόγραμμα Κοινωνικών Δεξιοτήτων Δεκεμβρίου www.asteria.edu.gr info@asteria.edu.gr www.facebook.com/omades.asteria Αγίου Δημητρίου 177 Άγιος Δημήτριος τηλ.: 6979651231-6986795031 Κυριακή 14 Δεκεμβρίου 2014

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 4 ο Η αριστοτελική φυσική

Κεφάλαιο 4 ο Η αριστοτελική φυσική Κεφάλαιο 4 ο Η αριστοτελική φυσική 4.1. Φυσική και μεταφυσική στον Αριστοτέλη Στην αριστοτελική εγκυκλοπαίδεια της γνώσης η επιστήμη που κατέχει την κυρίαρχη θέση είναι χωρίς αμφιβολία η «φυσική». Με τον

Διαβάστε περισσότερα

Το«Δέντρο της Ελευθερίας» μέσα από τη Χάρτα του Ρήγα Φεραίου και τα ιστορικά γεγονότα της εποχής του

Το«Δέντρο της Ελευθερίας» μέσα από τη Χάρτα του Ρήγα Φεραίου και τα ιστορικά γεγονότα της εποχής του Το«Δέντρο της Ελευθερίας» μέσα από τη Χάρτα του Ρήγα Φεραίου και τα ιστορικά γεγονότα της εποχής του ΟΡήγας,επονομαζόμενοςΦεραίοςήΒελεστινλής, υπήρξεπρόδρομοςτηςελληνικήςεπανάστασηςτου1821. Ένας από εκείνους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΑΦΡΙΕΣ ΜΕΤΑΛΛΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ ΣΥΝΤΑΚΤΗΣ: ΝΑΝΣΥ ΣΑΚΚΑ

ΕΛΑΦΡΙΕΣ ΜΕΤΑΛΛΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ ΣΥΝΤΑΚΤΗΣ: ΝΑΝΣΥ ΣΑΚΚΑ ΘΕΜΑ: ΕΛΑΦΡΙΕΣ ΜΕΤΑΛΛΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ ΣΥΝΤΑΚΤΗΣ: ΝΑΝΣΥ ΣΑΚΚΑ Ο σίδηρος παρά το γεγονός, ότι αποτελεί υλικό γνωστό ήδη από τους προϊστορικούς χρόνους, άρχισε να χρησιµοποιείται ευρέως και ουσιαστικά σε αρχιτεκτονικές

Διαβάστε περισσότερα

Κος ΓΚΑΙΤΛΙΧ: Ευχαριστώ πολύ κυρία Πρόεδρε. Θα επιχειρήσω μέσα σε περίπου 10 με 15 λεπτά να συνοψίσω αυτά που συζητήθηκαν στο δικό μας workshop, το

Κος ΓΚΑΙΤΛΙΧ: Ευχαριστώ πολύ κυρία Πρόεδρε. Θα επιχειρήσω μέσα σε περίπου 10 με 15 λεπτά να συνοψίσω αυτά που συζητήθηκαν στο δικό μας workshop, το Κος ΓΚΑΙΤΛΙΧ: Ευχαριστώ πολύ κυρία Πρόεδρε. Θα επιχειρήσω μέσα σε περίπου 10 με 15 λεπτά να συνοψίσω αυτά που συζητήθηκαν στο δικό μας workshop, το οποίο κράτησε κι αυτό τρεις και πλέον ώρες, άρα είμαι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΥΠΟΥ. Η ολοκληρωμένη προσέγγιση θα εφαρμοστεί με τα παρακάτω Εργαλεία

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΥΠΟΥ. Η ολοκληρωμένη προσέγγιση θα εφαρμοστεί με τα παρακάτω Εργαλεία ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΥΠΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η κρίση υπερχρέωσης και οι πολιτικές δημοσιονομικής προσαρμογής ανέδειξαν τις διαρθρωτικές αδυναμίες της περιφερειακής οικονομίας και προκάλεσαν επιπτώσεις σε σχέση με την οικονομική

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη. Περιεχόμενα

Περίληψη. Περιεχόμενα Περίληψη Κάθε παίκτης γίνεται αρχηγός μιας Σκοτσέζικης οικογένειας γύρω στο 1600 και προσπαθεί να αυξήσει την επιρροή και τη δύναμή της στα χάιλαντς της Σκοτίας. Κάθε αρχηγός προσπαθεί να αυξήσει τη γη

Διαβάστε περισσότερα

Ενώνουμε δυνάμεις. Δείγματα Γραφής. Δυναμικά μπροστά ΑΝΔΡΕΑΣ Ζ. ΚΥΠΡΙΑΝΟΥ. Βουλευτής

Ενώνουμε δυνάμεις. Δείγματα Γραφής. Δυναμικά μπροστά ΑΝΔΡΕΑΣ Ζ. ΚΥΠΡΙΑΝΟΥ. Βουλευτής Ενώνουμε δυνάμεις Δείγματα Γραφής Δυναμικά μπροστά ΑΝΔΡΕΑΣ Ζ. ΚΥΠΡΙΑΝΟΥ Βουλευτής Συναγωνιστή συναγωνίστρια, Οι βουλευτικές εκλογές στις 22 Μαίου είναι σημαντικές για τον κάθε πολίτη, σημαντικές για την

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΤΗΓΑΝΕΛΑΙΟΥ ΓΙΑΤΙ - ΠΩΣ - ΠΟΤΕ

ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΤΗΓΑΝΕΛΑΙΟΥ ΓΙΑΤΙ - ΠΩΣ - ΠΟΤΕ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΤΗΓΑΝΕΛΑΙΟΥ ΓΙΑΤΙ - ΠΩΣ - ΠΟΤΕ Μετά το τηγάνι.το λάδι γίνεται τοξικό για τη θάλασσα το έδαφος τον υδροφόρο ορίζοντα για όλους μας!!! Tο χρησιµοποιηµένο λάδι ΕΝ το πετάµε στην αποχέτευση γιατί

Διαβάστε περισσότερα

Απώλεια και μετασχηματισμοί της τραυματικής εμπειρίας. Παντελής Παπαδόπουλος

Απώλεια και μετασχηματισμοί της τραυματικής εμπειρίας. Παντελής Παπαδόπουλος Απώλεια και μετασχηματισμοί της τραυματικής εμπειρίας Παντελής Παπαδόπουλος Αγαπητοί φίλοι, κυρίες και κύριοι Είναι τιμή για μένα και αισθάνομαι ιδιαίτερη χαρά που συμμετέχω ενεργά στην ημερίδα αυτή. Το

Διαβάστε περισσότερα

Κατασκηνωτικές Σκέψεις

Κατασκηνωτικές Σκέψεις Κατασκηνωτικές Σκέψεις Αγαπητοί Γερόλυκοι, Στον καθένα και καθεµία Αρχηγό ξεχωριστά αξίζει ένα µεγάλο µπράβο γιατί για ένα ακόµα καλοκαίρι όπως τα τελευταία 101 χρόνια Λυκόπουλα, Πρόσκοποι, Ανιχνευτές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΖΩΗΣ, ΜΙΑ ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΖΩΗΣ, ΜΙΑ ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΖΩΗΣ, ΜΙΑ ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Τα τελευταία χρόνια σημειώθηκε στην χώρα μας αισθητή άνοδος του βιοτικού επιπέδου και της κοινωνικής ευμάρειας. Παράλληλα όμως αυξήθηκαν τα προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

στο ΕΣΠΑ του έργου ανέγερσης του 4ου Λυκείου Κέρκυρας.

στο ΕΣΠΑ του έργου ανέγερσης του 4ου Λυκείου Κέρκυρας. Η ένταξη στο ΕΣΠΑ του έργου ανέγερσης του 4ου Λυκείου Κέρκυρας. Δευτέρα, 06 Φεβρουαρίου 2012 Ο Περιφερειάρχης Ιονίων Νήσων, Σπύρος Σπύρου, υπέγραψε την ένταξη στο ΕΣΠΑ του έργου ανέγερσης του 4ου Λυκείου

Διαβάστε περισσότερα

Φάλουν Ντάφα ιαλέξεις πάνω στον Νόµο του Φο. 1997 ιαλέξεις στις Ηνωµένες Πολιτείες

Φάλουν Ντάφα ιαλέξεις πάνω στον Νόµο του Φο. 1997 ιαλέξεις στις Ηνωµένες Πολιτείες 1 Φάλουν Ντάφα ιαλέξεις πάνω στον Νόµο του Φο 1997 ιαλέξεις στις Ηνωµένες Πολιτείες Λι Χονγκτζί Ελληνική µετάφραση από τα Αγγλικά Ιανουάριος 2008 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ιδάσκοντας τον Φα στη Νέα Υόρκη... 1 ιδάσκοντας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΛΕΓΚΤΙΚΗ. ιπλωµατική Εργασία.

ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΛΕΓΚΤΙΚΗ. ιπλωµατική Εργασία. ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΛΕΓΚΤΙΚΗ ιπλωµατική Εργασία «Η ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ» του ΤΣΟΛΑΤΟΥ ΧΡΗΣΤΟΥ Επιβλέπων Καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

Φασίστες και αφεντικά στου πηγαδιού τον πάτο, ζήτω το παγκόσμιο προλεταριάτο.

Φασίστες και αφεντικά στου πηγαδιού τον πάτο, ζήτω το παγκόσμιο προλεταριάτο. Οι νόμοι της αγοράς, νόμοι της άγριας δύσης έχουν καταστρέψει ό,τι με αγώνες είχαμε κατακτήσει. Ο Υπ. Υγείας φωνάζει πως δεν έχει απολυθεί κανείς απ τα νοσοκομεία και ότι όλα λειτουργούν καλά. Ολόκληρη

Διαβάστε περισσότερα

Μια «γριά» νέα. Εύα Παπώτη

Μια «γριά» νέα. Εύα Παπώτη Εύα Παπώτη Μια «γριά» νέα Πρωτογνώρισα την Κατερίνα ως μαθήτρια λυκείου στο φροντιστήριο μέσης εκπαίδευσης στο οποίο εργαζόμουν ως φιλόλογος. Σήμερα είναι τριάντα ετών. Σε μια συνάντησή μας, λίγο πριν

Διαβάστε περισσότερα

Παραμύθια. που γράφτηκαν από εκπαιδευόμενους / ες του πρώτου επιπέδου κατά τη σχολική χρονιά 2013-2014 στο 1ο Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας Λάρισας

Παραμύθια. που γράφτηκαν από εκπαιδευόμενους / ες του πρώτου επιπέδου κατά τη σχολική χρονιά 2013-2014 στο 1ο Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας Λάρισας Παραμύθια που γράφτηκαν από εκπαιδευόμενους / ες του πρώτου επιπέδου κατά τη σχολική χρονιά 2013-2014 στο 1ο Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας Λάρισας Εισαγωγή Κατά τη σχολική χρονιά 2013-2014 οι εκπαιδευόμενοι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΤ 518 02.08.2014 Το Ινστιτούτο Προστασίας Καταναλωτών Κρήτης καταγγέλλει στην κοινωνία

ΔΤ 518 02.08.2014 Το Ινστιτούτο Προστασίας Καταναλωτών Κρήτης καταγγέλλει στην κοινωνία ΔΤ 518 02.08.2014 Το Ινστιτούτο Προστασίας Καταναλωτών Κρήτης καταγγέλλει στην κοινωνία των πολιτών-καταναλωτών της Κρήτης και της Ελλάδας γενικότερα, την υποτελή ενδοτικότητα, την πολιτειακή μαλθακότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΤΑ ΦΥΛΑ ΣΤΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΤΜΗΜΑ Α1 ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2012-2013 Τα ψάθινα καπέλα, Μαργαρίτα Λυμπεράκη (απόσπασμα) Ερώτηση 1 η Περίληψη -(Κατερίνα Ζουρλαδάνη) Το κείμενο μας, αναφέρεται

Διαβάστε περισσότερα

Η δολοφονία του αντιφασίστα Παύλου Φύσσα από χρυσαυγίτη είναι η πρώτη πολιτική δολοφονία των φασιστών μετά τη χούντα των συνταγματαρχών. Η δολοφονία αυτή σηματοδοτεί την επισφράγιση ενός εμφυλίου που έχει

Διαβάστε περισσότερα

Οι σκοποί αυτοί καθορίζουν και τους στόχους του οργανισμού που είναι:

Οι σκοποί αυτοί καθορίζουν και τους στόχους του οργανισμού που είναι: Ομιλία Δ.Λιντζέρη στη Διαρκή Επιτροπή Κοινωνικών Υποθέσεων της Βουλής 25-09-2013 Ο ΕΟΦ εκ του ιδρυτικού του νόμου Ν1316/83 έχει ως πρώτιστο σκοπό την προστασία και βελτίωση της δημόσιας υγείας καθώς και

Διαβάστε περισσότερα

«Soapbox» για μικρούς οδηγούς αγώνων

«Soapbox» για μικρούς οδηγούς αγώνων «Soapbox» για μικρούς οδηγούς αγώνων Τρύπημα, βίδωμα, γκάζι. «Soapbox» Χωρίς PS, αλλά με πολύ πάθος: Το «Soapbox» κάνει τις καρδιές των μικρών οδηγών αγώνων ράλι να χτυπούν γρηγορότερα 1 Εισαγωγή Είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΡΟΒΑΤΗΣ-ΧΑΪΝΗΔΕΣ Οι Χαΐνηδες Ο Δημήτρης Αποστολάκης

ΑΚΡΟΒΑΤΗΣ-ΧΑΪΝΗΔΕΣ Οι Χαΐνηδες Ο Δημήτρης Αποστολάκης ΑΚΡΟΒΑΤΗΣ-ΧΑΪΝΗΔΕΣ 1. Έχω επιλέξει ένα τραγούδι τον που είναι μια δημιουργία των Χαΐνηδων. Οι Χαΐνηδες είναι ένα συγκρότημα από την Κρήτη που παίζουν έντεχνη και παραδοσιακή μουσική. Οι μουσική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΩΝΟΣ «ΠΟΛΙΤΕΙΑ» ΕΒΔΟΜΟ ΒΙΒΛΙΟ. ( «Ο Μύθος του Σπηλαίου» )

ΠΛΑΤΩΝΟΣ «ΠΟΛΙΤΕΙΑ» ΕΒΔΟΜΟ ΒΙΒΛΙΟ. ( «Ο Μύθος του Σπηλαίου» ) ΠΛΑΤΩΝΟΣ «ΠΟΛΙΤΕΙΑ» ΕΒΔΟΜΟ ΒΙΒΛΙΟ ( «Ο Μύθος του Σπηλαίου» ) Μετά από αυτά όμως, είπα, φαντάσου την ανθρώπινη φύση ως προς την παιδεία και την απαιδευσία, σαν μια εικόνα που παριστάνει μια τέτοια κατάσταση.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΧΕΙΡΟΓΡΑΦΟ ΤΗΣ ΑΚΡΑ

ΤΟ ΧΕΙΡΟΓΡΑΦΟ ΤΗΣ ΑΚΡΑ ΤΟ ΧΕΙΡΟΓΡΑΦΟ ΤΗΣ ΑΚΡΑ ΔΥΣΤΥΧΩΣ ΟΜΩΣ αυτό δεν είναι αλήθεια. Είμαι μόλις είκοσι ενός χρονών, οι γονείς μου μου έχουν δώσει αγάπη και μόρφωση και είμαι παντρεμένος με μια γυναίκα που αγαπώ και που με αγαπά

Διαβάστε περισσότερα

Από το ξεκίνημά του ο ΤΙΤΑΝ εκφράζει

Από το ξεκίνημά του ο ΤΙΤΑΝ εκφράζει Ένας Τιτανικός θεσμός επιβράβευσης επιτυχιών νέων ανθρώπων Από το ξεκίνημά του ο ΤΙΤΑΝ εκφράζει έμπρακτα και πολύπλευρα το ενδιαφέρον του για τους νέους ανθρώπους, ιδιαίτερα δε για τα παιδιά, κάθε ηλικίας,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΨΥΧΗ ΚΑΙ Ο ΘΑΝΑΤΟΣ ( 1 )

Η ΨΥΧΗ ΚΑΙ Ο ΘΑΝΑΤΟΣ ( 1 ) Η ΨΥΧΗ ΚΑΙ Ο ΘΑΝΑΤΟΣ ( 1 ) του Κ.Γκ.Γιούνγκ Με έχουν ρωτήσει αρκετές φορές τι πιστεύω για το θάνατο, γι αυτό το τελείωμα της ανθρώπινης ύπαρξης. Ο θάνατος είναι απλά γνωστός ως το τέλος. Είναι η τελεία

Διαβάστε περισσότερα

Το Article 27 αναφέρεται στο κομμάτι του Καταστατικού των Η.Ε. κατά το οποίο δίνεται το δικαίωμα του βέτο στα μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας.

Το Article 27 αναφέρεται στο κομμάτι του Καταστατικού των Η.Ε. κατά το οποίο δίνεται το δικαίωμα του βέτο στα μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας. Δεν είναι εύκολο να είσαι μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, αλλά εσείς έχετε γεννηθεί για την πρόκληση αυτή. Η χώρα σας, σας έχει επιλέξει για να προστατεύσετε τα συμφέροντά της. Αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Συµπεράσµατα από την ανάλυση συχνοτήτων στη Γεωµετρία Α Λυκείου. Για το 1 ο θέµα που αφορά τη θεωρία:

Συµπεράσµατα από την ανάλυση συχνοτήτων στη Γεωµετρία Α Λυκείου. Για το 1 ο θέµα που αφορά τη θεωρία: Συµπεράσµατα από την ανάλυση συχνοτήτων στη Γεωµετρία Α Λυκείου Για το 1 ο θέµα που αφορά τη θεωρία: Η µεγάλη πλειοψηφία των διδασκόντων (73,5) δεν επιλέγει ως ερώτηµα την διατύπωση ορισµών εκ µέρους των

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2008 ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΤΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΡΧΗΓΟ ΤΗΣ ΑΞΙΩΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΤΙΠΟΛΙΤΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΟ ΤΟΥ ΠΑΣΟΚ

ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2008 ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΤΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΡΧΗΓΟ ΤΗΣ ΑΞΙΩΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΤΙΠΟΛΙΤΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΟ ΤΟΥ ΠΑΣΟΚ ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2008 ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΤΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΠΡΟΣ κ. ΓΕΩΡΓΙΟ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ ΑΡΧΗΓΟ ΤΗΣ ΑΞΙΩΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΤΙΠΟΛΙΤΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΟ ΤΟΥ ΠΑΣΟΚ Θέμα: Θέσεις της ΚΕΕΕ για την ελληνική οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

Στεκόμαστε αλληλέγγυοι σ όσους, ατομικά ή συλλογικά επανακτούν αυτά που νόμιμα μας κλέβουν οι εξουσιαστές.

Στεκόμαστε αλληλέγγυοι σ όσους, ατομικά ή συλλογικά επανακτούν αυτά που νόμιμα μας κλέβουν οι εξουσιαστές. Εγώ καταληστεύω καθημερινά τον πολίτη αυτής της χώρας. Εγώ τον φέρνω κάθε τέλος του μήνα σε απόγνωση, όταν συνειδητοποιεί ότι δεν θα μπορέσει να ανταπεξέλθει στις οικονομικές του υποχρεώσεις. Εγώ τον αναγκάζω

Διαβάστε περισσότερα

Υποψήφιοι Σχολικοί Σύμβουλοι 1986 2005

Υποψήφιοι Σχολικοί Σύμβουλοι 1986 2005 Υποψήφιοι Σχολικοί Σύμβουλοι 1986 25 Για τους /τις εκπαιδευτικούς που υπέβαλαν αίτηση υποψηφιότητας για τη θέση Σχολικού Συμβούλου υπάρχουν μας διατέθηκαν από τις αρμόδιες υπηρεσίες του ΥΠΕΠΘ, για τα έτη

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ενότητα 12: Παλαιστινιακό Ζήτημα Δημήτριος Σταματόπουλος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό,

Διαβάστε περισσότερα

Αλέξανδρος Δελμούζος (1880 1956) Σκληρός, Δελμούζος, Τριανταφυλλίδης, το 1907 στην Ιένα. 1. Οδοιπορικό

Αλέξανδρος Δελμούζος (1880 1956) Σκληρός, Δελμούζος, Τριανταφυλλίδης, το 1907 στην Ιένα. 1. Οδοιπορικό Αλέξανδρος Δελμούζος (1880 1956) Σκληρός, Δελμούζος, Τριανταφυλλίδης, το 1907 στην Ιένα 1. Οδοιπορικό Ο Αλέξανδρος Δελμούζος γεννήθηκε στα Σάλωνα στα 1880. Πόλη γνωστή στο πανελλήνιο από την Πενταγιώτισσα,

Διαβάστε περισσότερα

Διασυνοριακά νερά και διαχειριστικά σχέδια λεκανών

Διασυνοριακά νερά και διαχειριστικά σχέδια λεκανών Διασυνοριακά νερά και διαχειριστικά σχέδια λεκανών Ζαλίδης Γεώργιος, Καθηγητής Χρόνης Ιωάννης, Υποψήφιος Διδάκτωρ Εργαστήριο Εφαρμοσμένης Εδαφολογίας Γεωπονική Σχολή Οδηγία Πλαίσιο: σκοπός και κρίσιμοι

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΠΛΑΝΑΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΝΑΡΧΙΣΜΟ

ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΠΛΑΝΑΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΝΑΡΧΙΣΜΟ ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΠΛΑΝΑΣ ΟΚΙΜΙΟ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΝΑΡΧΙΣΜΟ 1 2 Το θέµα µας είναι ο Αναρχισµός. Τι είναι ο Αναρχισµός; Μια διδασκαλία για την πολιτική. Σαν πολιτική διδασκαλία διαθέτει απόψεις για το πολιτικό πρόβληµα, για

Διαβάστε περισσότερα

Η νέα κοινωνική Τάξη της Αυτοοργάνωσης, μηχανή πολέμου, για την έξοδο από την κυριαρχία.

Η νέα κοινωνική Τάξη της Αυτοοργάνωσης, μηχανή πολέμου, για την έξοδο από την κυριαρχία. Η νέα κοινωνική Τάξη της Αυτοοργάνωσης, μηχανή πολέμου, για την έξοδο από την κυριαρχία. Οι σκέψεις που ακολουθούν τοποθετούνται μέσα στη φωτιά της εξέγερσης, του διαρκούς πειραματισμού και της δημιουργίας.

Διαβάστε περισσότερα

22:1,2 Ο ΠΟΤΑΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ

22:1,2 Ο ΠΟΤΑΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ 22 Αποκάλυψη 22:1 Και μου έδειξε έναν καθαρό ποταμό με νερό της ζωής, λαμπερό σαν κρύσταλλο, που έβγαινε από τον θρόνο του Θεού και του Αρνίου. 2 Στο μέσον της πλατείας της, και του ποταμού, από εδώ και

Διαβάστε περισσότερα

Το Μεγαλύτερο Μάθημα της Ζωής Δρόμο του Καλλιτέχνη

Το Μεγαλύτερο Μάθημα της Ζωής Δρόμο του Καλλιτέχνη ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ...15 1 Ανακάλυψε το Προσωπικό σου Κάλεσμα...17 2 Δείχνε Καλοσύνη σε έναν Άγνωστο Κάθε Μέρα...20 3 Υιοθέτησε έναν Διαφορετικό Τρόπο Αντίληψης...22 4 Κάνε Πράξη την Απαιτητική Αγάπη...25

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ Κ.Ο. ΤΟΥ ΣΥΡΙΖΑ / ΕΚΜ, ΑΛΕΞΗ ΤΣΙΠΡΑ ΣΤΗΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΣΥΝΔΙΑΣΚΕΨΗ ΤΟΥ ΣΥΡΙΖΑ / ΕΚΜ

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ Κ.Ο. ΤΟΥ ΣΥΡΙΖΑ / ΕΚΜ, ΑΛΕΞΗ ΤΣΙΠΡΑ ΣΤΗΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΣΥΝΔΙΑΣΚΕΨΗ ΤΟΥ ΣΥΡΙΖΑ / ΕΚΜ ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ Κ.Ο. ΤΟΥ ΣΥΡΙΖΑ / ΕΚΜ, ΑΛΕΞΗ ΤΣΙΠΡΑ ΣΤΗΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΣΥΝΔΙΑΣΚΕΨΗ ΤΟΥ ΣΥΡΙΖΑ / ΕΚΜ 30/11 2/12 Στάδιο Ειρήνης & Φιλίας Συντρόφισσες και σύντροφοι, Ήρθε η ώρα σήμερα να κάνουμε ένα

Διαβάστε περισσότερα

Συνταξιοδοτικός ΠΟΕΔΗΝ. Μετά την εφαρμογή των νόμων Ν.4336/2015, Ν.4337/2015. Πίνακες με τα νέα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης Δημόσιο.

Συνταξιοδοτικός ΠΟΕΔΗΝ. Μετά την εφαρμογή των νόμων Ν.4336/2015, Ν.4337/2015. Πίνακες με τα νέα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης Δημόσιο. Συνταξιοδοτικός οδηγός Μετά την εφαρμογή των νόμων Ν.4336/2015, Ν.4337/2015 Πίνακες με τα νέα όρια ηλικίας Δημόσιο ΙΚΑ ΠΡΟΣΟΧΗ! ΟΠΟΙΟΣ ΑΣΦΑΛΙΣΜΕΝΟΣ ΕΝΤΑΣΣΕΤΑΙ ΣΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟΥΣ ΤΟΥ ΕΝΟΣ ΠΙΝΑΚΑ ΓΙΑ ΠΛΗΡΗ

Διαβάστε περισσότερα

H κίνηση των εμπορικών καταστημάτων την περίοδο των εορτών

H κίνηση των εμπορικών καταστημάτων την περίοδο των εορτών H κίνηση των εμπορικών καταστημάτων την περίοδο των εορτών Σύμφωνα με την έρευνα του ΙΝΕΜΥ- ΕΣΕΕ για την κίνηση της αγοράς την περίοδο των Χριστουγέννων, οι πωλήσεις που παρουσίασαν φέτος στην πλειονότητά

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΟΛΓΑΣ ΚΕΦΑΛΟΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑ ΕΓΚΑΙΝΙΑ ΤΗΣ HORECA

ΟΜΙΛΙΑ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΟΛΓΑΣ ΚΕΦΑΛΟΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑ ΕΓΚΑΙΝΙΑ ΤΗΣ HORECA Αθήνα 07.02.2014 ΟΜΙΛΙΑ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΟΛΓΑΣ ΚΕΦΑΛΟΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑ ΕΓΚΑΙΝΙΑ ΤΗΣ HORECA Κυρίες και Κύριοι, Με ιδιαίτερη χαρά βρίσκομαι σήμερα μαζί σας για να εγκαινιάσω την 9 η Διεθνή Έκθεση HORECA. Μια

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΝ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΕΤΡΑΣ ΚΑΙ ΧΕΡΡΟΝΗΣΟΥ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΝ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΕΤΡΑΣ ΚΑΙ ΧΕΡΡΟΝΗΣΟΥ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΝ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΕΤΡΑΣ ΚΑΙ ΧΕΡΡΟΝΗΣΟΥ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ Χαιρετισμός Μητροπολίτου Πέτρας και Χερρονήσου Νεκταρίου στην έναρξη του Παγκοσμίου Συνεδρίου Κρητών Άγιος Νικόλαος, 30-31 Ιουλίου

Διαβάστε περισσότερα

...ακολουθώντας τη ροή... ένα ημερολόγιο εμψύχωσης

...ακολουθώντας τη ροή... ένα ημερολόγιο εμψύχωσης ...ακολουθώντας τη ροή... ένα ημερολόγιο εμψύχωσης Κυριακή 9 Αυγούστου 2015 Αγαπητό μου ημερολόγιο Δυσκολεύομαι να προσαρμοστώ, από χθες που έχουμε έρθει στη κατασκήνωση ασχολούμαστε με τη γνωριμία με

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΤΟΥ ΠΑΣΟΚ ΓΙΩΡΓΟΥ ΠΑΠΑΝ ΡΕΟΥ. ΣΤΗΝ 11η ΣΥΝΟ Ο ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΟΥ ΚΙΝΗΜΑΤΟΣ

ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΤΟΥ ΠΑΣΟΚ ΓΙΩΡΓΟΥ ΠΑΠΑΝ ΡΕΟΥ. ΣΤΗΝ 11η ΣΥΝΟ Ο ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΟΥ ΚΙΝΗΜΑΤΟΣ ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΤΟΥ ΠΑΣΟΚ ΓΙΩΡΓΟΥ ΠΑΠΑΝ ΡΕΟΥ ΣΤΗΝ 11η ΣΥΝΟ Ο ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΟΥ ΚΙΝΗΜΑΤΟΣ Συντρόφισσες και σύντροφοι, φίλες και φίλοι, αγαπητέ Γιαννάκη, αγαπητέ Martin, σε ευχαριστώ

Διαβάστε περισσότερα

Ξαναδίνουμε ζωή στο δικό μας ΗΡΑΚΛΕΙΟ Δ.Α.Σ.Η. ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΑΣΤΟΡΑΚΟΣ. Δημοτική Ανεξάρτητη Συνεργασία Ηρακλείου

Ξαναδίνουμε ζωή στο δικό μας ΗΡΑΚΛΕΙΟ Δ.Α.Σ.Η. ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΑΣΤΟΡΑΚΟΣ. Δημοτική Ανεξάρτητη Συνεργασία Ηρακλείου Δ.Α.Σ.Η. Δημοτική Ανεξάρτητη Συνεργασία Ηρακλείου ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΑΣΤΟΡΑΚΟΣ Ο βαθμός δημοκρατίας κάθε χώρας συναρτάται ευθέως και άμεσα με τον τρόπο που αντιμετωπίζονται οι κοινωνικά και οικονομικά αδύναμοι Ούλωφ

Διαβάστε περισσότερα

ISSN 1986-2709 Περιοδικόν εκδοθέν εν έτει 2011, περιέχει διηγήσεις ιστοριών Δοξασιών που αφορούσιν το χωρίον της Χλώρακας. Συγγραφέν υπό τού Κυριάκου

ISSN 1986-2709 Περιοδικόν εκδοθέν εν έτει 2011, περιέχει διηγήσεις ιστοριών Δοξασιών που αφορούσιν το χωρίον της Χλώρακας. Συγγραφέν υπό τού Κυριάκου ISSN 1986-2709 Περιοδικόν εκδοθέν εν έτει 2011, περιέχει διηγήσεις ιστοριών Δοξασιών που αφορούσιν το χωρίον της Χλώρακας. Συγγραφέν υπό τού Κυριάκου Ταπακούδη Τύποις Κ. Ταπακούδης Ιστοσελίδα: www.chlorakasefimerida.com

Διαβάστε περισσότερα