Το Φυσικής απάνθισμα του Ρήγα Βελεστινλή, πρώτη απόπειρα σε «απλούν ύφος»

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Το Φυσικής απάνθισμα του Ρήγα Βελεστινλή, πρώτη απόπειρα σε «απλούν ύφος»"

Transcript

1 Το Φυσικής απάνθισμα του Ρήγα Βελεστινλή, πρώτη απόπειρα σε «απλούν ύφος»

2

3 ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΑΡΑΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ Το Φυσικής απάνθισμα του Ρήγα Βελεστινλή, πρώτη απόπειρα σε «απλούν ύφος» ΑΘΗΝΑ 2011

4 Δημήτριος Καραμπερόπουλος, παιδίατρος Διδάκτωρ Ιστορίας της Ιατρικής Πανεπιστημίου Αθηνών Πρόεδρος Επιστημονικής Εταιρείας Μελέτης Φερών-Βελεστίνου-Ρήγα Μιλτιάδου 3, Κηφισιά - Αθήνα Τηλ.-Φαξ: Ανακοινώθηκε στο 10 ο Επιστημονικό Συμπόσιο της Ένωσης Ελλήνων Φυσικών, Φεβρουαρίου 2011, Ξενοδοχείο «Χενία» Πορταριά Πηλίου.

5 Το Φυσικής απάνθισμα του Ρήγα Βελεστινλή, πρώτη απόπειρα σε «απλούν ύφος» Μια και το Συνέδριο της Ένωσης των Ελλήνων Φυσικών λαμβάνει χώρα εδώ στην Πορταριά θα αρχίσουμε την ανακοίνωση μας με μία παρατήρηση του Ρήγα για την Πορταριά, την οποία έχει καταχωρίσει στον «Νέο Ανάχαρσι» 1, που εξέδωσε το Συγκεκριμένα σε υποσημείωση γράφει ότι η «χαριεστάτη χώρα της Πορταρίας» έχει «δίκαιον να μεγαλαυχή ως τερπνοτέρα απασών των εκείσε δια τε την τοποθεσίαν και τας ψυχροτάτας και διειδεστάτας δύο πηγάς του ποταμού, καλουμένου την σήμερον Μάννα». Και σε άλλη υποσημείωση παρατηρεί ότι είδε «πολλάκις εις την χώραν της Μαγνησίας Πορταρίαν» να χορεύεται ένας χορός ονόματι «Μάνδρα χαβασί». Και υποθέτουμε ότι ο Ρήγας θα είδε να χορεύεται αυτός ο χορός όταν ως μαθητής θα πηγαινοερχότανε από το Βελεστίνο στην Σχολή της Ζαγοράς για τις σπουδές του και θα περνούσε από την Πορταριά. Με την ευκαιρία ας τονισθεί ότι «Ρήγας Βελεστινλής» είναι το όνομά του. Έτσι υπέγραφε, αυτό αναγράφει στα βιβλία του και θα πρέπει να το σεβαστούμε. Το «Φεραίος» του το πρόσθεσαν το 1832 ο Κων. Κούμας και Χριστ. Περραιβός και έκτοτε το ανέγραφαν οι μετέπειτα συγγραφείς. Το ζήτημα αυτό διεξοδικά έχει τεκμηριωθεί στη σχετική μελέτη μας «Όνομα και καταγωγή του Ρήγα Βελεστινλή» 2. Κατά τη διαμονή του στην Κωνσταντινούπολη ο Ρήγας είχε αρχίσει να μεταφράζει από τα γαλλικά έξι διηγήματα του Retif de la Brettone, 1. Ρήγας Βελεστινλής, Νέος Ανάχαρσις, τόμος τέταρτος, Βιέννη φωτομηχανική επανέκδοση από την Επιστημονική Εταιρεία μελέτης Φερών-Βελεστίνου-Ρήγα, Αθήνα 2006, 143 και Δημ. Καραμπερόπουλος, Όνομα και καταγωγή του Ρήγα Βελεστινλή, Επιστημονική Εταιρεία Μελέτης Φερών-Βελεστίνου-Ρήγα, Β έκδοση, Αθήνα 2000.

6 6 ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΑΡΑΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ Ὁ τίτλος τοῦ πρώτου τόμου τῆς Γαλλικῆς Encyclopédie, Παρίσι 1751 Ὁ τίτλος τοῦ Φυσικῆς Ἀπάνθισμα, Βιέννη 1790

7 Το Φυσικής απάνθισμα του Ρήγα, πρώτη απόπειρα σε «απλούν ύφος» 7 ( ), τα οποία εξέδωσε με τον τίτλο «Σχολείον των Ντελικάτων εραστών» 3, το οποίο αποτελεί το πρώτο βιβλίο στα ελληνικά του νέου είδους, του διηγήματος. Παράλληλα ο Ρήγας είχε αρχίσει να γράφει και το «Φυσικής απάνθισμα», το οποίο, όπως σημειώνει και στον τίτλο του βιβλίου, είναι ένα απάνθισμα από σχετικά γερμανικά και γαλλικά κείμενα 4. Μέχρι το 1790, που εκδόθηκε το βιβλίο «Φυσικής απάνθισμα» του Ρήγα, βιβλία με σχετικό περιεχόμενο της Φυσικής ήταν του Μεθοδίου Ανθρακίκη, Οδός Μαθηματικής 5, Βενετία 1749 και του Νικηφόρου Θεοτόκη, Στοιχεία Φυσικής, Λειψία 6, Μάλιστα για την «Φυσική» του Θεοτόκη ο φίλτατος Γεώργιος Βλαχάκης 7, φυσικός-ωκεανογράφος, έχει εκπονήσει μια σημαντική διδακτορική διατριβή, στην οποία εκτός των άλλων έχει επισημάνει τα πρότυπα ευρωπαϊκά βιβλία φυσικής που ο Θεοτόκης χρησιμοποίησε. Σημειώνουμε ότι κατά τον 18 ο αιώνα υπήρχαν παράλληλα και χειρόγραφα φυσικής, όπως ενδεικτικά αναφέρουμε του Νικολάου Ζερζούλη κατά το 1760, του Ευγενίου του Βουλγάρεως, (το σχετικό βιβλίο με τίτλο «Τα αρέσκοντα τοις φιλοσόφοις» 8 εκδόθηκε αργότερα στη Βιέννη το 1805). Αναλυτικότερα για τα χειρόγραφα φυσικής της σχετικής εποχής 3. Ρήγας Βελεστινλής, Σχολείον των ντελικάτων εραστών, εκ της Τυπογραφίας Ιωσήπου του Βαουμεϊστέρου, Βιέννη Πρβλ. Ι. Α. Θωμόπουλος, «Το πρότυπο του Σχολείου των ντελικάτων εραστών», Νέα Εστία, τόμ. 48 (1950), σελ Ρήγας Βελεστινλής, Φυσικής απάνθισμα δια τους αγχίνους και φιλομαθείς Έλληνας εκ της Γερμανικής και Γαλλικής διαλέκτου ερρανισθέν, Βιέννη Αναστατική επανέκδοση (επιμ. Δημ. Καραμπερόπουλος) με την προσθήκη ευρετηρίου από την Επιστημονική Εταιρεία Μελέτης Φερών-Βελεστίνου-Ρήγα, Αθήνα 2006(4). Στις σελίδες αυτής της έκδοσης παραπέμπουμε. Πρβλ. και την επανέκδοση από τη Βουλή των Ελλήνων με την επιμέλεια του Κώστα Πέτσιου, Αθήνα E. Legrand, Bibliographie Hellénique, 18e siècle, τόμ Ι, Παρίσι 1918, αρ E. Legrand, Bibliographie Hellénique, 18e siècle, τόμ. ΙΙ, Παρίσι 1928, σρ Γεώργιος Βλαχάκης, Η Φυσική του Νικηφόρου Θεοτόκη σταθμός στην επιστημονική σκέψη τον 18 ο αιώνα, Διδακτορική Διατριβή, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, Τομέας Φυσικής, Αθήνα Φιλ. Ηλιού, Ελληνική Βιβλιογραφία του 19 ου αιώνα. Βιβλία-Φυλλάδια, τόμ. πρώτος , αρ

8 8 ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΑΡΑΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ μπορεί κανείς να τα δει στο βιβλίο του δασκάλου μας Γιάννη Καρά 9, που τώρα επανεκδίδεται σε δεύτερη, εμπλουτισμένη έκδοση. Η έλλειψη, πράγματι, ενός συνοπτικού εκλαϊκευτικού εγχειριδίου εναντίον των προλήψεων και δεισιδαιμονιών θα ήταν μάλλον η αιτία, για την οποία ο Ρήγας προσπάθησε να γράψει και να εκδώσει το 1790 το βιβλίο «Φυσικής απάνθισμα». Κάλυψε κατά κάποιο τρόπο ένα κενό σχετικά με την εκλαϊκευμένη γνώση της φυσικής στα ελληνικά με κείμενα, τα οποία να είναι στην απλή γλώσσα, σε «απλούν ύφος», όπως χαρακτηριστικά γράφει ο ίδιος ο Ρήγας στον πρόλογό του. Τα μνημονευθέντα έργα φυσικής ήταν κατά κανόνα σε ένα αρχαιοπρεπές ιδίωμα. Γι αυτό και τονίζει στον πρόλογό του πως οι μορφωμένοι και οι ειδικοί στη φυσική να μην τον κατηγορήσουν διότι γράφει σε «απλούν ύφος», «Οι δε τρόφιμοι και θιασώται της φυσικής, ας μη με κατηγορήσουν δια το ύφος, αλλ ας καταβάλουν ευμενώς έκαστος έρανον ό,τι βούλεται, οπού βοηθούμενον πανταχόθε, να αναλάβη το πεπτωκός Ελληνικόν γένος», (σελ. θ ). Μάλιστα ο ίδιος επισημαίνει στον πρόλογο του ότι αιτία που μεταχειρίστηκε το «απλούν ύφος» είναι και η εμπειρία, την οποία είχε κατά τις σπουδές του εξ αιτίας της «γριφότητας» της αρχαίας ελληνικής γλώσσας: «Η αιτία οπού μετεχειρίσθην απλούν ύφος ήτον δια να μην προξενήσω με την γριφότητα του ελληνισμού εις τους άλλους, εκείνο οπού ο ίδιος έπαθα σπουδάζωντας», (σελ. ζ ). Στα σχολεία τότε οι μαθητές έπρεπε να εξασκούνταν να γράφουν στην αττική διάλεκτο και να συνθέτουν επιγράμματα. Αυτή η υποχρεωτική εξάσκηση του Ρήγα στην «γριφότητα» της αρχαίας ελληνικής γλώσσας θα ήταν ίσως η αιτία που έγραψε στο αρχαίο ιδίωμα τα χορικά στα «Ολύμπια» 10, τα οποία εξέδωσε το Ακόμη στον πρόλογό του ο Ρήγας εξηγεί και τον σκοπό της έκδοσης του «Φυσικής απάνθισμα» σε «απλούν ύφος». Συγκεκριμένα τονίζει ότι σκοπός του ήταν να «ωφελήσει το γένος του». Δεν ήταν σκοπός του να κάνει επίδειξη γνώσεων και 9. Γιάννης Καράς, «Οι επιστήμες στην Τουρκοκρατία. Χειρόγραφα και έντυπα», τόμ. Β, «Οι επιστήμες της φύσης», Αθήνα Ρήγας Βελεστινλής, Τα Ολύμπια. Δράμα του Αββά Μεταστασίου του Ιταλού, Μαρκ. Πούλιου, Βιέννη Πρβλ. Δημ. Καραμπερόπουλος, Ο Ρήγας Μεταφραστής των Ολυμπίων του Μεταστάσιο, έκδοση Επιστημονικής Εταιρείας Μελέτης Φερών-Βελεστίνου-Ρήγα, Αθήνα 2001.

9 Το Φυσικής απάνθισμα του Ρήγα, πρώτη απόπειρα σε «απλούν ύφος» 9 να «επισωρεύσει λέξεις», να το παραγεμίσει δηλαδή με πολλά θέματα, τα οποία θα έδειχναν τον πλούτο των γνώσεών του και που θα ήταν κουραστικά για τους αναγνώστες και δεν θα τα διάβαζαν, ή δεν θα τα κατανοούσαν. Αντίθετα ο Ρήγας τονίζει ότι προσπάθησε να τα εκθέσει με «σαφήνειαν όσον το δυνατόν, οπού να το καταλάβουν όλοι, και να αποκτήσουν μίαν παραμικράν ιδέαν της ακαταλήπτου φυσικής», όπως χαρακτηριστικά σημειώνει: «Όθεν αφορώντας ο σκοπός μου εις το να ωφελήσω το γένος μου, και όχι προ επίδειξιν να επισωρεύσω λέξεις εις αυτό μου το απάνθισμα, έπρεπε να το εκθέσω με σαφήνειαν όσον το δυνατόν, οπού να το καταλάβουν όλοι, και να αποκτήσουν μιαν παραμικράν ιδέαν της ακαταλήπτου φυσικής», (σελ. η ). Η γλώσσα την οποία χρησιμοποιεί ο Ρήγας είναι η απλή λόγια γλώσσα, ώστε να γίνεται κατανοητό από τους αναγνώστες του το περιεχόμενο του βιβλίου του. Επί πλέον ακολουθεί μια πολύ καλή επικοινωνιακή τακτική, εφαρμόζοντας τη μορφή ερώτημα-απάντηση, σε μια διαλεκτική δηλαδή επικοινωνία διδασκάλου μαθητή στο μεγαλύτερο μέρος, διότι από κάποιο σημείο και έπειτα παύει αυτή η διαλογική μορφή, όπως και ο ίδιος τονίζει: «Δια να γένουν πλέον εύληπτα, συνέπονται κατ ερωταπόκρισιν διδασκάλου και μαθητού έως εις ένα μέρος», (σελ. ζ ). Ο Ρήγας εφαρμόζει δηλαδή μια πολύ σωστή παιδαγωγική τακτική στη συγγραφή του βιβλίου «Φυσικής απάνθισμα». Για τις παιδαγωγικές γενικότερα ιδέες του Ρήγα ενδιαφέρουσα είναι η πρόσφατη διδακτορική διατριβή του Βελεστινιώτη καθηγητή Αντώνη Φραγκούλη 11. Ενημερωτικά σημειώνουμε ότι η διδακτορική αυτή διατριβή είναι η δεύτερη κατά τον 21 ου αιώνα στα ελληνικά με θέμα τον Ρήγα. Η πρώτη ήταν το 2002 του Λουκά Αξελού 12. Σημειώνουμε πάντως ότι καθ όλο τον 20 ο αιώνα ουδεμία διδακτορική διατριβή με θέμα τον Ρήγα Βελεστινλή δεν είχε δοθεί στα ελληνικά Πανεπιστήμια! Από τα πρώτα του έργα ο Ρήγας εκδηλώνει τον βασικό του στόχο, να βοηθήσει δηλαδή το «Γένος» του. Αυτόν τον στόχο σημαντικά ενίσχυσε 11. Αντώνης Φραγκούλης, Οι παιδαγωγικές ιδέες του Ρήγα Βελεστινλή, διδακτορική διατριβή στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Ιούνιος Λουκάς Αξελός, Ρήγας Βελεστινλής. Σταθμοί και όρια στην διαμόρφωση της εθνικής και κοινωνικής συνείδησης στην Ελλάδα», εκδόσεις Στοχαστής, Αθήνα 2003». Πρβλ. Δημ. Καραμπερόπουλος, «Βιβλιοκριτική», Τετράδια πολιτικού διαλόγου έρευνας και κριτικής, αρ. 53, Καλοκαίρι-Φθινόπωρο 2007, σελ

10 10 ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΑΡΑΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ κατά τη χρονιά του 1797 με τον επιτελικό σχεδιασμό της επανάστασής του, την έκδοση των χαρτών του, της εικόνας του Μεγάλου Αλεξάνδρου, του «Νέου Αναχάρσιδος», του «Ηθικού Τρίποδος», του «Θουρίου» και του Συντάγματός του, της «Νέας Πολιτικής Διοικήσεως». Η τακτική του Ρήγα να γράψει το «Φυσικής απάνθισμα» σε «απλούν ύφος» ακολουθείται αργότερα και από άλλους συγγραφείς. Συγκεκριμένα το 1810 στη Βενετία εκδίδεται το ανώνυμο βιβλίο «Φυσική εις παύσιν της δεισιδαιμονίας», στο οποίο, όπως και ο τίτλος του δείχνει, δίνεται μια φυσική ερμηνεία των διαφόρων φυσικών φαινομένων και κατ αυτόν τον τρόπο ήταν δυνατόν να καταπολεμηθούν οι προλήψεις και οι δεισιδαιμονίες. Με τη σχετική εργασία μας τεκμηριώθηκε ο συγγραφέας του γερμανικού προτύπου καθώς επίσης και ο μεταφραστής του στα ελληνικά, ο Ζήσης Κάβρας ο εξ Αμπελακίων 13. Επίσης σε απλή γλώσσα εκδόθηκαν και άλλα βιβλία φυσικής. Το 1807 από τον Κων. Κούμα 14 εκδόθηκε η πολύτομη «Σειρά Στοιχειώδους των Μαθηματικών και Φυσικών Επιστημών» και το 1812 εκδίδονται στη Βιέννη τρία βιβλία Φυσικής, του Κων. Κούμα, του Κων. Βαρδαλάχου και του Δημ. Δαρβάρεως 15. Σχετικά με το περιεχόμενο του βιβλίου του «Φυσικής απάνθισμα», ο ίδιος ο Ρήγας γράφει στον τίτλο ότι είναι ένα εράνισμα «εκ της Γερμανικής και Γαλλικής διαλέκτου». Μέχρι προ ετών ήταν ένα αναπάντητο ερώτημα, από ποια βιβλία ο Ρήγας ερανίσθηκε τα κείμενα του βιβλίου του. Δεν ήταν γνωστό ένα πρότυπο το οποίο να το είχε χρησιμοποιήσει. Και το 1994 είχαμε τη χαρά να επισημάνουμε ένα πρότυπο και αυτό ήταν η Γαλλική Εγκυκλοπαιδεία του Diderot και D Alembert. Με την παράθεση παράλληλα των κειμένων για πολλά τμήματα του «Φυσικής απάνθισμα» 13. Δημ. Καραμπερόπουλος, «Φυσική δημώδης εις παύσιν της δεισιδαιμονίας, Βιέννη Ποίος ο συγγραφέας και ο μεταφραστής του βιβλίου;», Ο Ερανιστής, τόμ. 25 (2005), σελ Κων. Κούμας, Σειράς στοιχειώδους των μαθηματικών και φυσικών πραγματειών, Βιέννη Πρβλ. Φίλιππος Ηλιού, Ελληνική Βιβλιογραφία του 19 ου αιώνα. Βιβλία-Φυλλάδια, Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο, Αθήνα 1997, αρ Δημήτριος Δάρβαρις, Επιτομή φυσικής, Βιέννη Κων. Κούμας, Σύνοψις φυσικής, Βιέννη Κων. Βαρδαλάχος, Φυσική πειραματική, Βιέννη Πρβλ. Φιλ. Ηλιού, Ελληνική Βιβλιογραφία,, ό.π., αρ, , 1812, 70, , αντίστοιχα. Προσθέτουμε ότι η Φυσική του Κούμα επανεκδόθηκε αναστατικά από τις Μακεδονικές Εκδόσεις στη σειρά Βιβλιοθήκη Νεοελληνικής Επιστήμης 2, με εισαγωγή του Γιάννη Καρά και ευρετήριο του Γιώργου Βλαχάκη, Αθήνα 1999.

11 Το Φυσικής απάνθισμα του Ρήγα, πρώτη απόπειρα σε «απλούν ύφος» 11 αποδείχτηκε ότι ο Ρήγας μετέφραζε τμήματα από λήμματα της Γαλλικής Εγκυκλοπαιδείας 16. Διαπιστώθηκε κατ αυτόν τον τρόπο η μεγάλη ικανότητα του Ρήγα να αποδίδει τα επιστημονικά κείμενα της Γαλλικής Εγκυκλοπαιδείας σε θαυμάσια ρέουσα ελληνική γλώσσα. Έκτοτε το «Φυσικής απάνθισμα» έλαβε την αρμόζουσα θέση στην κλίμακα των επιστημονικών βιβλίων της προεπαναστατικής εποχής, και τούτο διότι πριν από την ταύτιση, λόγω του «απλού ύφους», το οποίο ο Ρήγας χρησιμοποίησε και όχι του στριφνού δυσκολονόητου ύφους, θεωρούνταν ως ένα βιβλίο κατωτάτου επιστημονικού επιπέδου 17. Και με την ευκαιρία ας αναφερθεί ότι ο Ρήγας πάλι το 1797 κατά την μεγάλη εκείνη χρονιά της επαναστατικής του δράσης, όταν εκδίδει τον χάρτη της Μολδαβίας, χρησιμοποιεί την Γαλλική Εγκυκλοπαιδεία, για να γράψει μια φράση στο ανοικτό βιβλίο «Προ τω Τύρα όπου η Οφιούσα, Πλιν. βιβλ. δ», όπως τεκμηριώθηκε στη σχετική εργασία μας, η οποία δημοσιεύθηκε στην επανέκδοση της Χάρτας της Βλαχίας και στον «Ερανιστή» 18. Επακόλουθο της τακτικής του Ρήγα να γράψει σε «απλούν ύφος» με σκοπό να βοηθήσει τους αναγνώστες στην κατανόηση των κειμένων και όχι να επισωρεύσει απλώς λέξεις, όπως και ο ίδιος παρατηρεί, ήταν να καταχωρίσει αρκετές υποσημειώσεις σε απλή γλώσσα. Δείγμα και αυτό της διαφωτιστικής τακτικής του Ρήγα Βελεστινλή, η οποία διαπιστώνεται από τις πρώτες σελίδες του «Φυσικής απάνθισμα». Συγκεκριμένα καταχωρίζει μία υποσημείωση (σελ. 4) στην οποία πολύ παραστατικά 16. Δημ. Καραμπερόπουλος, «Ρήγα Βελεστινλή Φυσικής απάνθισμα και Γαλλική Encyclopedie. Ταύτιση, για πρώτη φορά, ενός προτύπου. Πρόδρομη ανακοίνωση», Υπέρεια, τόμ. 2, Πρακτικά Β Διεθνούς Συνεδρίου «Φεραί-Βελεστίνο-Ρήγας», Αθήνα 1994, σελ Του ιδίου «Η Γαλλική Encyclopedie ένα πρότυπο του έργου του Ρήγα Φυσικής απάνθισμα», Ο Ερανιστής, τόμ. 21 (1997), σελ Βλ. Η. Αθανασιάδης, Δ. Διαλέτης, Ε. Νικολαϊδης, «Μια στατιστική προσέγγιση της γνωστικής ύλης μέσα από τα βιβλία των θετικών επιστημών τον αιώνα του διαφωτισμού», στον τόμο Πρακτικών του Συνεδρίου, Οι Φυσικές Επιστήμες στην Ελλάδα και ιδιαίτερα στην Θεσσαλία πριν την Επανάσταση, Λέρισα-Αμπελάκια-Τύρναβος, Μαρτίου 1985, σελ Δημ. Καραμπερόπουλος, Οι χάρτες Βλαχίας και Μολδαβίας του Ρήγα Βελεστινλή, Βιέννη Νέα στοιχεία-ευρετήριο-αυθεντική επανέκδοση, Επιστημονική Εταιρεία Μελέτης Φερών-Βελεστίνου-Ρήγα, Αθήνα 2005, σελ Του ιδίου, «Ρήγας και Γαλλική Encyclopedie. Μια ακόμη χρησιμοποίησή της στα 1797», Ο Ερανιστής, τόμ. 25 (2005), σελ Και ανεξάρτητα, Αθήνα 2010.

12 12 ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΑΡΑΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ επεξηγεί την υδρόγειο σφαίρα, ώστε ο αναγνώστης να την κατανοήσει. Γι αυτό γράφει ότι «Το σημείωμα τούτο είναι δια εκείνους οπού δεν έχουν, δεν είδαν σφαίραν» (υδρόγειο). Ο Ρήγας επεξηγεί για την κατανόηση:«πάρε ένα καρπούζι και σούβλισέ του οπού να εύγη το σουβλί από το τζουνί εις το λουλούδι του, βάλε έμπροσθεν σου έναν τέντζερε, ακούμπισε ταις δύο άκραις της σούβλας εις τα χείλη του. Τότε θα είναι το μισόν καρπούζι εις το αγγείον και το μισόν έξω. Κάθισε εις τρόπον οπού το δεξιόν χέρι σου να είναι προς την ανατολήν, και γύρισε το σουβλί». Και διευκρινίζει στη συνέχεια ότι «Σφαίρα είναι το καρπούζι το δε σουβλί είναι ο άξων αυτής, και επειδή και περνά από το κέντρον, ήγουν την μεσαίαν στιγμήν της καρδιάς του καρπουζίου. Τα χείλη του τέντζερε, ο ορίζων, το γύρισμα λέγεται κίνησις περί τον άξονα. Το λουλούδι του πωρικού είναι αρκτικός πόλος, το τζουνί ο ανταρκτικός, η πράσινη φλούδα επιφάνεια της σφαίρας». Ομοίως για την κατανόηση των όρων Μεσημβρινός, Παράλληλος και Ισημερινός ο Ρήγας στη συνέχεια δίνει χαρακτηριστικά παραδείγματα: «Χώρισε από το λουλούδι προς το τζουνί κατ ευθείαν εις τριανταέξ φιλιά ισοπλατή, εκείνα τα χωρίσματα του μαχαιρίου λέγονται μεσημβρινοί. Αν το χωρίσης πάλιν και σταυρωτά από το τζουνί προς το λουλούδι εις άλλα δεκαεπτά ισοπλατή, τα χωρίσματα λέγονται παράλληλοι κύκλοι, και ο μεσαίος αυτών ήγουν ο έννατος ισημερινός. Το πλάτος των τοιούτων κύκλων διαιρείται εις δέκα μοίρας και η κάθε μοίρα έχει δεκαπέντε μίλια γερμανικά». Σε άλλη σελίδα του «Φυσικής απάνθισμα» (σελ. 11) για την κατανόηση του όρου «διάμετρος», πάλι με παράδειγμα παραστατικά δίνει την επεξήγηση και γράφει μια υποσημείωση: «Πάρε ένα πιργέλι (=διαβήτη) άνοιξέ το, και βαστώντας το ένα ποδάρι του ήσυχον επάνω εις ένα γιαλιστερόν σανίδι, γύριζε το άλλο γράφωντας έως εκεί οπού άρχιζες, το σχήμα οπού γραφθή λέγεται κύκλος, και η γραμμή η γυριστή περιφέρειά του, η στιγμή δε οπού εστέκετο το ήσυχον ποδάρι, κέντρον του κύκλου, και αν τραβίξης μίαν ίσιαν γραμμήν οπού να περνά από το κέντρον, και να φθάνη έως εις ταις δύο άκραις της περιφέρειας, εκείνη λέγεται διάμετρος». Σχετικά με την κατανόηση του όρου «κάθετος» σημειώνει (σελ. 18): «Πάρε ένα σχοινί, δέσε μίαν πέτραν εις την άκρην και βάστα την κρεμασμένην προς την γην, το σχοινί έτζι τεντωμένον λέγεται κάθετος». Επίσης

13 Το Φυσικής απάνθισμα του Ρήγα, πρώτη απόπειρα σε «απλούν ύφος» 13 στην ίδια σελίδα για τα δύο άκρα της γης, τον Βόρειο και Νότιο Πόλο, για να τους κατανοήσει ο μαθητής-αναγνώστης δίνει το παράδειγμα: «Κοίταξε εκεί οπού ανατέλλει ο ήλιος. Εκεί λέγεται Ανατολή, εις τα όπισθεν σου Δύσις, εις το αριστερόν χέρι σου Άρκτος (δηλ. ο Βορράς) και εις το δεξιόν Μεσημβρία», (δηλ. ο Νότος). Ακόμη στη ίδια σελίδα όταν γίνεται αναφορά στους Λαπονέζους ο Ρήγας επεξηγεί ότι οι Λαπονέζοι είναι «έθνος οπού κατοικεί πλησίον του αρκτικού πόλου». Ενδιαφέρον έχει ότι ο Ρήγας εδώ χρησιμοποιεί τον όρο «έθνος». Ομοίως για να καταλάβει ο μαθητής-αναγνώστης το «τετραγωνικό μίλι» επεξηγεί (σελ. 23) ότι «το τετραγωνικό μίλι πρέπει να έχει και πλάτος όσον έχει μάκρος». Ο Ρήγας στη ίδια σελίδα στην οποία γίνεται αναφορά στον Ιταλό Γαλιλαίο και την διδασκαλία του για την περιφορά των πλανητών πέριξ του ηλίου, βρίσκει την ευκαιρία να τονίσει και τη συμβολή των αρχαίων Ελλήνων στο θέμα αυτό και σε υποσημείωση προσθέτει: «Προ το Ιταλού, επενόησε πρώτος την καθημερινήν περίοδον της γης περί τον άξονά της Νικήτας ο Συρακούσιος. Δεύτερος ο Φιλόλαος επενόησε τον ετήσιον. Μετ αυτόν Αρίσταρχος ο Σάμιος ύστερον από εκατόν χρόνους, καθώς λέγει ο Αρχιμήδης εις το αριθμός άμμου». Μάλιστα έχουμε επισημάνει ότι αυτήν την υποσημείωση ο Ρήγας την έλαβε από την Γαλλική Εγκυκλοπαιδεία του Diderot και D Alembert και την πρόσθεσε, όπως παρατηρήσαμε στο αυτόγραφό του, το οποίο απόκειται στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος 19. Ο Ρήγας το έχει γράψει σε ιδιαίτερο χαρτάκι και το έχει επικολλήσει στη σχετική σελίδα του κεφαλαίου «Περί γης». Προσθέτουμε ότι στο ίδιο κεφάλαιο ο Ρήγας έχει καταχωρίσει και τη θαυμάσια ρήση «Όποιος ελεύθερα συλλογάται, συλλογάται καλά», η οποία όπως σημειώνει ο Ρήγας είναι απόφθεγμα του Χάλλερ (Albrecht von Haller, , Ελβετός σημαντικός ιατρός του 18 ου αιώνος, πολυγραφότατος). Μάλιστα η φράση αυτή, μετά από τις σχετικές αλληλοδημοσιεύσεις 20 μας, επισημάνθηκε τον Σεπτέμβριο του 2010 από τον κ. Γεώργιο 19. Δημ. Καραμπερόπουλος, «Η Γαλλική Encyclopedie ένα πρότυπο του έργου του Ρήγα Φυσικής απάνθισμα», Ο Ερανιστής, τόμ. 21 (1997), σελ , εδώ στη σελ Βλ. Δημ. Καραμπερόπουλος, «Παρατηρήσεις σχετικά με το πρότυπο της ρήσης του Ρήγα Βελεστινλή: Όποιος ελεύθερα συλλογάται, συλλογάται καλά», εφημ. Βόλου «Η Θεσσαλία», 29 Αυγούστου 2009, και «Το πρότυπο της ρήσης του Ρήγα Βελεστινλή: Όποιος ελεύθερα συλλογάται, συλλογάται καλά», εφημ. Η Θεσσαλία, 7 Σεπτεμβρίου 2009.

14 14 ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΑΡΑΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ Κοντομήτρο σε ποίημα του Χάλλερ του 1734, και το οποίο περιέχεται στην ποιητική συλλογή του «Δοκίμια από Ελβετικά ποιήματα». Όταν ο Ρήγας αναγράφει στο«φυσικής απάνθισμα» (σελ. 32) ότι το παιδί γλιστρά στον κατήφορο πάνω στο χιόνι με μια «σάνια», επεξηγεί προς κατανόηση ότι «η σάνια δεν είναι γνωστή εις την Ελλάδα, ας υποθέσουν λοιπόν οι κάτοικοί της μίαν σκάφην γλυστρώντας τον κατήφορον εις το χιόνι». Επισημαίνουμε ότι ο Ρήγας ευρισκόμενος στη Βλαχία χαρακτηρίζει την «Ελλάδα» ως πολιτική οντότητα αν και είναι υπό κατοχή της Οθωμανικής εξουσίας. Στο κεφάλαιο «Περί Ηλίου» (σελ. 39) σημειώνει ότι τις ακτίνες του ηλίου μπορεί κανείς να τις συγκεντρώσει με ένα γυαλί (φακούς) και να ανάψουν τα καυστικά σώματα και στην υποσημείωση συμπληρώνει πως στην Ευρώπη κατασκευάζουν γυαλιά «τα οποία εις ένα λεπτόν ημπορούν να καύσουν ξύλον και τοιαύτα». Στη σελίδα 42, όπου γίνεται αναφορά στα βουνά των Άλπεων, συμπληρώνει στην υποσημείωση, «Τα Άλπεα Βουνά χωρίζουν την Φράντζαν από την Νεμτζίαν και Ιταλίαν». Ενδιαφέρον έχει ότι στη σελίδα 58, όπου γίνεται λόγος για χάσματα της επιφάνειας της γης, ο Ρήγας σημειώνει ότι «Εις τα πολυθρύλλητα Τέμπη κατ ανατολών της χώρας Ράψανης ευρίσκονται τοιαύτα χάσματα». Σημειώνουμε ότι την γνώση αυτή για τα Τέμπη θα την απέκτησε κατά την επίσκεψή του εκεί, όταν θα διέρχονταν για να πάει στην Κωνσταντινούπολη. Τούτο συμπεραίνεται από το γεγονός ότι λίγα χρόνια αργότερα στο «Nέο Ανάχαρσι» 21, κατά την αντίκρουση των κατηγοριών του Γερμανού καθολικού φιλοσόφου Πωβ (Corneille de Pauw, ), περιγράφει την ωραιότητα των Τεμπών και μάλιστα σημειώνει ότι ήπιε νερό από την πηγή που ονομάζεται στα χρόνια του πηγή της Αγίας Παρασκευής, όπως και σήμερα. Ακόμη συμπληρώνει ότι ο Βεζούβιος βρίσκεται στην Ιταλία, οι Στήλες του Ηρακλέους ονομάζονται τώρα Γιβραλτάρ. Ενδιαφέρουσα, για τη δυναμική του πνεύματος του Ρήγα, είναι η παρατήρησή του για τον Βολταίρο, πως και τα μεγάλα πνεύματα κάνουν λάθη. Συγκεκριμένα σημειώνει (σελ. 64) στο τέλος του κεφαλαίου «Περί παλιρροιών»: «Αναγινώσκοντας τα συγγράμματα του περιφήμου Βολταίρ είδον εις σαράντα μέρη αποφασιστικώς να λέγη, πως εις την Μεσόγειον Θάλασσαν, δεν είναι παλίρροιαι, και απόρησα πώς έκαμε τοιούτον 21. Ρήγας Βελεστινλής, Νέος Ανάχαρσις, Βιέννη 1797, ό.π., σελ

15 Το Φυσικής απάνθισμα του Ρήγα, πρώτη απόπειρα σε «απλούν ύφος» 15 λάθος, ένα τόσον μεγάλο πνεύμα; Πλήν συγχωρητέος, επειδή πάντοτε επισφαλείς αι επίνοιαι και των πλέον σοφών ανθρώπων». Προσθέτουμε άλλη μία παρόμοια περίπτωση κατά την οποία ο Ρήγας διορθώνει τον Γάλλο συγγραφέα Αββά Barthélemy, ο οποίος στο «Νέο Ανάχαρσι» 22 για την Δωδώνη της Ηπείρου παραθέτει μία παραπομπή στον Όμηρο. Και ο Ρήγας παρατηρεί ότι το κείμενο αυτό της παραπομπής δεν είναι για την Δωδώνη της Ηπείρου, όπως γράφει ο Γάλλος συγγραφέας, αλλά για την Δωδώνη της Θεσσαλίας. Μάλιστα ο Ρήγας παραθέτει και το σχετικό χωρίο από τον Όμηρο με παρατηρήσεις, για να δει ο αναγνώστης ιδίοις όμασι το σχετικό λάθος. Όταν γίνεται λόγος (σελ. 83) για τη δημιουργία του ουράνιου τόξου από τις ακτίνες του ηλίου, οι οποίες προσπίπτουν υπό γωνία πενήντα μοιρών, σε υποσημείωση ο Ρήγας επεξηγεί, για να καταλάβει ο αναγνώστης τον όρο «μοίραι» του κύκλου: «ο κάθε κύκλος διαιρείται εις 360 μέρη τα οποία ονομάζονται μοίραι και το ημικύκλιον περιέχει 180 μοίρας, το τεταρτημόριον 90». Σχετικά με τον όρο «βάσις γωνίας» επεξηγεί σε υποσημείωση (σελ. 84) ότι «Βάσις γωνίας λέγεται η γραμμή οπού υποτείνει την γωνίαν, όπως μία χορδή υποτείνει το τόξον». Στο κεφάλαιο «Πύρινα φαινόμενα στον αέρα», (σελ ), ο Ρήγας παρατηρεί ότι αυτά τα πύρινα φαινόμενα «εις τους αμαθείς και δειλούς είναι τόσον τρομερά, όσον οι κομήται, αι εκλείψεις και τα παρόμοια» και συμπληρώνει ότι «έχουν την αρχήν τους από φυσικάς αιτίας, καθώς θέλον ειπή». Και στη συνέχεια ο Ρήγας επεξηγεί την αιτία δημιουργίας από την «ηλεκτρική ύλη», που ανάπτουν οι πύρινες αυτές φλόγες. Παράλληλα σε υποσημείωση παρατηρεί ότι «Πολλοί δυστυχείς εκοπίασαν ματαίως σκάπτοντες να εύρουν θησαυρόν εις τον τόπον οπού είδον την τοιαύτην φλόγα. Με το να άκουσαν ως φαίνεται τον μύθον των γραιών οπού λέγουν πως τάχα καίει την νύχτα φωτιά εκεί οπού είναι παραχωμένα άσπρα [χρήματα], το οποίον είναι πάντη ψευδές». Και συνεχίζει περιγράφοντας τα παθήματα των ανθρώπων, οι οποίοι πίστεψαν αυτά τα μυθεύματα των γραιών: «Άλλοι επρόδωσαν τους αδελφούς των εις το κριτήριον, πως εύγαλαν τον θησαυρόν και τον επήραν εκείνοι μόνοι, 22. Ρήγας Βελεστινλής, Νέος Ανάχαρσις, ό.π., σελ Πρβλ. Δημ. Καραμπερόπουλος, Εισαγωγικά στον Νέον Ανάχαρσι του Ρήγα Βελεστινλή, Επιστημονική Εταιρεία Μελέτης Φερών-Βελεστίνου-Ρήγα, Αθήνα 2009, σελ

16 16 ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΑΡΑΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ και έχασαν δι αυτό όλοι ομού αδικηθέντες από τον κριτήν τον εις το σεντούκι τους αληθινόν θησαυρόν. Και άλλοι σκληρώς ετυραννίσθησαν, εξ αιτίας της μωρίας και πλεονεξίας των κρατούντων, δια να μαρτυρήσουν εκείνο οπού δεν ήταν, και οπού η απλότης των, εστάθη ικανή να ονειρευθή». Μάλιστα στο ίδιο κεφάλαιο για τα πύρινα φαινόμενα στον αέρα ο Ρήγας περιγράφει και σχετικά συμβάντα στη γενέτειρά του, το Βελεστίνο. Και συμπληρώνει ότι «Η αμάθεια βιάζει τους κριτάς να διωρίσουν ανθρώπους, να ευγάλουν τα νεωστί θαμμένα σώματα και να τα καύσουν, λέγοντες πως είναι βρωκολάκοι και δεν αφίνουν τα σύννεφα να βρέξουν και άλλαις παρόμοιες μωρολογίαις». Ωστόσο μας πληροφορεί για την στάση που κράτησαν οι χριστιανοί συμπατριώτες του, του Βελεστίνου, οι οποίοι κατοικούσαν στη χριστιανική συνοικία το Βαρούσι 23 και είχαν το νεκροταφείο τους στη δυτική περιοχή του Βελεστίνου, όπου είναι και σήμερα, ενώ το νεκροταφείο των Τούρκων βρίσκονταν στην ανατολική πλευρά: «Οι χριστιανοί όμως απέφυγαν το κάψιμον των συγγενών τους. Εφευρόντες μία μέθοδον εις το να αναλύουν εύκολα τους νεκρούς των. Τους πλύνουν προ της ταφής με νερόν ασβέστου ασβέστης, άλλοι δε τους χύνουν εις το στόμα και εις σαράντα ημέρας αναλύουν». Ενδιαφέρον έχει να επισημανθεί ότι ο Ρήγας στο βιβλίο του αυτό το «Φυσικής απάνθισμα» φτιάχνει δικές του λέξεις με την πρόθεση «σύν», δηλωτικό ίσως της εσωτερικής διάθεσής του να εργαστεί για τους συνανθρώπους του, τους συμπατριώτες του. Είναι λέξεις «πεποιημένες» από τον Ρήγα και δεν υπάρχουν στα λεξικά. Στο «Φυσικής απάνθισμα» βρήκαμε πέντε τέτοιες «πεποιημένες» λέξεις με την πρόθεση «σύν»: «συμπεριτρέχει» (σελ. 33), «συνανταμώνονται» (σελ. 87), «συμπεριστρέφεται» (σελ. 100), «συνακολουθεί» (σελ. 101) και «συναπωθούνται» (σελ. 166). Παρόμοια ο Ρήγας έχει χρησιμοποιήσει τέτοιες λέξεις με την πρόθεση «συν» και στο άλλο βιβλίο του, το οποίο εκδόθηκε την ίδια χρονιά στη 23. Για την χριστιανική συνοικία «Βαρούσι» του Βελεστίνου βλ. την «Επιπεδογραφία της Φεράς νυν λεγομένης Βελεστίνος», Φύλλο 4 της «Χάρτας της Ελλάδος», όπου ο Ρήγας σημειώνει την χριστιανική συνοικία με το χριστιανικό νεκροταφείο στο δυτικό μέρος του Βελεστίνου. Βλ. Ευαγγ. Κακαβογιάννης, «Η Επιπεδογραφία της Φεράς του Ρήγα Βελεστινλή από άποψη αρχαιολογική», Υπέρεια, τόμ. 1 (1990), Πρακτικά Α Διεθνούς Συνεδρίου «Φεραί-Βελεστίνο-Ρήγας» (Βελεστίνο 1986), Αθήνα, σελ William Leake, Travels in Northen Greece, τόμ. 4, Άμστερνταμ 1967, σελ. 400.

17 Το Φυσικής απάνθισμα του Ρήγα, πρώτη απόπειρα σε «απλούν ύφος» 17 Βιέννη, το 1790, το «Σχολείον των ντελικάτων εραστών». Μάλιστα προσθέτουμε ότι αυτές οι ιδιαίτερες με την πρόθεση «συν» λέξεις μας βοήθησαν να ταυτοποιήσαμε το αμφισβητούμενο έργο «Ολύμπια» 24, το οποίο περιέχεται στον «Ηθικό Τρίποδα», Βιέννη Μελετητές, όπως Κων. Άμαντος 25 και άλλοι συγγραφείς μέχρι και πρόσφατα υποστήριζαν ότι δεν είναι μετάφραση του Ρήγα, αλλά κάποιου φίλου του, την οποία ο Ρήγας οικειοποιήθηκε. Και αυτή την έμμεση «μομφή», όπως μπορεί να χαρακτηριστεί, αναιρέσαμε με την έρευνά μας κατά την οποία αποδείχθηκε ότι ο Ρήγας χρησιμοποιεί τέτοιες λέξεις με την πρόθεση «συν» όχι μόνο στο προλογικό του κείμενο, το οποίο έχει την υπογραφή του, αλλά και στο ανώνυμο κείμενο των «Ολυμπίων», όπως επίσης και στο άλλο βιβλίο του «Νέος Ανάχαρσις». Θα παραθέσουμε τώρα ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα, το οποίο δείχνει περίτρανα τον τρόπο με τον οποίο ο Ρήγας μεταφέρει τα επιστημονικά κείμενα από τα γαλλικά στα ελληνικά σε «απλούν ύφος», στην απλή γλώσσα, για να είναι κατανοητά τα κείμενά του από όλους τους ανθρώπους και όχι μόνο από μια μικρή μορφωμένη μειοψηφία. Το κείμενο είναι σχετικό με την κυκλοφορία του αίματος, και όπως έχουμε τεκμηριώσει 26, η καταγραφή αυτή του Ρήγα στο «Φυσικής απάνθισμα» του 1790 θεωρείται ως η πρώτη αναγραφή της κυκλοφορίας του αίματος σε έντυπο ελληνικό βιβλίο. Το κείμενο αυτό το έχει λάβει από την Γαλλική Εγκυκλοπαιδεία: «Το φυσικόν αποτέλεσμα της παντοτινής κινήσεως 24. Δημ. Καραμπερόπουλος, Ο Ρήγας Μεταφραστής των Ολυμπίων του Μεταστάσιο, έκδοση Επιστημονικής Εταιρείας Μελέτης Φερών-Βελεστίνου-Ρήγα, Αθήνα Κων. Άμαντος, Ανέκδοτα έγγραφα περί Ρήγα Βελεστινλή, Αθήνα 1930, επανέκδοση αναστατική με την προσθήκη ευρετηρίου (επιμ. Δημ. Καραμπερόπουλος) από την Επιστημονική Εταιρεία Μελέτης Φερών-Βελεστίνου-Ρήγα, Αθήνα 1997, σελ. κβ. Δημ. Σπάθης, «Τα Ολύμπια» στο Πιέτρο Μεταστάσιο Τα Ολύμπια σε μετάφραση Ρήγα Βελεστινλή, έκδοση Ευρωπαϊκού Πολιτιστικού Κέντρου Δελφών σε συμπαραγωγή με το Αμφί-Θέατρο Σπύρου Ευαγγελάτου, Ιουνίου 1998, σελ Βάλτερ Πούχνερ, «Εισαγωγή», στο Ρήγα Βελεστινλή, Τα Ολύμπια. Μετάφραση του λιμπρέτου του Πιέτρο Μεταστασίου, Βιέννη 1797, Θεατρική Βιβλιοθήκη Ιδρύματος Κώστα και Ελένης Ουράνη, Αθήνα 2000, σελ και ιδιαίτερα στις σελ. 57, 59 και Δημ. Καραμπερόπουλος, Ιατρικές γνώσεις του Ρήγα Βελεστινλή στο έργο του Φυσικής Απάνθισμα, Ανάτυπο από Υπέρεια, τόμ. 1, Πρακτικά Α Διεθνούς Συνεδρίου «Φεραί- Βελεστίνο-Ρήγας», (Βελεστίνο 1986), Αθήνα 1990, σελ Του ιδίου, «Η Γαλλική Encyclopedie ένα πρότυπο του έργου του Ρήγα Φυσικής απάνθισμα», Ο Ερανιστής, τόμ. 21 (1997), σελ

18 18 ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΑΡΑΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ αυτής, είναι ότι η καρδία δέχεται και διώχνει το αίμα αλλολοδιαδόχως. Το διωγμένον αίμα από το δεξιόν γαστρίδιόν της πρέπει να φερθή από την πνευμονικήν αρτηρίαν ευγαίνουσαν εις το πευμόνι, αφ όπου να μετακομισθή πάλιν από τας πνευμονικάς φλέβας εις το αριστερόν αυτάκι της, και απ εκεί εις το αριστερόν γαστρίδιον. Αφ ού το αίμα ξαναγυρισθή εκεί κουντείται από την συστολήν του γαστριδίου τούτου εις την αρτηρίαν λεγομένην αόρτην, ήτις το διαμοιράζει εις όλον το επίλοιπον σώμα και εκείθεν επιστρέφεται έπειτα εις το δεξιόν αυτάκι της, από την φλέβαν λεγομένην κοίλην, ήτις τελειώνει την κυκλοφορίαν». Συμπερασματικά παρατηρούμε ότι ο Ρήγας Βελεστινλής στην αρχή της συγγραφικής του δραστηριότητας εκδίδει το 1790 το διαφωτιστικό βιβλίο «Φυσικής απάνθισμα» σε «απλούν ύφος» με σκοπό να συμβάλλει στη διαφώτιση του λαού και να καταπολεμήσει τις προλήψεις και δεισιδαιμονίες, οι οποίες κυριαρχούσαν στον λαό και ήταν αποτέλεσμα της μη γνώσης των φυσικών αιτίων των διαφόρων φαινομένων. Με την έκδοσή του αυτή ο Ρήγας αναπλήρωσε ένα κενό, που υπήρχε στην βιβλιογραφία της εποχής για τα θέματα που διαλαμβάνει και ιδιαίτερα σε απλή γλώσσα. Την τακτική αυτή του Ρήγα ακολούθησαν οι επόμενοι λόγιοι, Κων. Κούμας, Κων. Βαρδαλάχος, Δημ. Δάρβαρις, οι οποίοι εξέδωσαν βιβλία φυσικής. Ιδιαίτερα με το «Φυσικής απάνθισμα» σε «απλούν ύφος» ο Ρήγας Βελεστινλής χαρακτηρίζεται και ως διαφωτιστής κοντά και στις άλλες πτυχές της προσωπικότητάς του: επαναστάτης, πολιτικός νους. στρατιωτικός νους, εθνεγέρτης, μάρτυρας και οραματιστής μιας δημοκρατικής πολιτείας στον Βαλκανικό χώρο Δημ. Καραμπερόπουλος, Η Επαναστατική φυσιογνωμία του Ρήγα Βελεστινλή, έκδ. Επιστημονικής Εταιρείας Μελέτης Φερών-Βελεστίνου-Ρήγα, Αθήνα 2000.

19

20

Συλλογάται ΕΛΕΥΘΕΡΑ όποιος συλλογάται... ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ!

Συλλογάται ΕΛΕΥΘΕΡΑ όποιος συλλογάται... ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ! Συλλογάται ΕΛΕΥΘΕΡΑ όποιος συλλογάται... ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ! Η επαναστατική φυσιογνωμία του Ρήγα Φεραίου είναι συνυφασμένη στις συνειδήσεις μας με το όραμα μιας ελεύθερης Ελλάδας. Η σκέψη του ήταν ωστόσο ευρύτερη:

Διαβάστε περισσότερα

ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Χ ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Σ Η Χάρτα Διασυνδέσεις ΒιΒλιογραφία

ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Χ ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Σ Η Χάρτα Διασυνδέσεις ΒιΒλιογραφία Η Χάρτα ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Χ Εκείνη την εποχή η περιοχή που καλύπτει τη σημερινή Ελλάδα ήταν τμήμα της Οθωμανικής αυτοκρατορίας. Ο Ρήγας σπούδασε στην Κωνσταντινούπολη, έμαθε γαλλικά, ιταλικά και γερμανικά και

Διαβάστε περισσότερα

Δεν είναι τελικά ο Ρήγας ο συγγραφέας των «Ανέκδοτων κειμένων» με την κωμωδία «To σαγανάκι της τρέλλας»

Δεν είναι τελικά ο Ρήγας ο συγγραφέας των «Ανέκδοτων κειμένων» με την κωμωδία «To σαγανάκι της τρέλλας» Δρ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΑΡΑΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ Δεν είναι τελικά ο Ρήγας ο συγγραφέας των «Ανέκδοτων κειμένων» με την κωμωδία «To σαγανάκι της τρέλλας» ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΦΕΡΩΝ-ΒΕΛΕΣΤΙΝΟΥ-ΡΗΓΑ 2 Δρ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 1. Τι ήταν και γιατί γράφτηκαν οι επιστολές του αποστόλου Παύλου; Ήταν γράμματα που έστελνε ο απόστολος στις χριστιανικές κοινότητες που είχε ιδρύσει.

Διαβάστε περισσότερα

Τα σωζόμενα πρωτότυπα αντίτυπα της Χάρτας της Ελλάδος του Ρήγα Συμπλήρωση

Τα σωζόμενα πρωτότυπα αντίτυπα της Χάρτας της Ελλάδος του Ρήγα Συμπλήρωση ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΑΠ. ΚΑΡΑΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ Τα σωζόμενα πρωτότυπα αντίτυπα της Χάρτας της Ελλάδος του Ρήγα Συμπλήρωση Ο Ρήγας Βελεστινλής (1757-1798) εξέδωσε στη Βιέννη με χαράκτη τον Φρανσουά Μύλλερ (Franz Müller,

Διαβάστε περισσότερα

15 ος Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισµός Αστρονοµίας και Διαστηµικής 2010 Θέµατα για το Γυµνάσιο

15 ος Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισµός Αστρονοµίας και Διαστηµικής 2010 Θέµατα για το Γυµνάσιο 15 ος Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισµός Αστρονοµίας και Διαστηµικής 2010 Θέµατα για το Γυµνάσιο 1.- Από τα πρώτα σχολικά µας χρόνια µαθαίνουµε για το πλανητικό µας σύστηµα. Α) Ποιος είναι ο πρώτος και

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΕΣ

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΕΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΕΣ Κάθε αναφορά απόψεις που προέρχεται από εξωτερικές πηγές -βιβλία, περιοδικά, ηλεκτρονικά αρχεία, πρέπει να επισημαίνεται, τόσο μέσα στο κείμενο όσο και στη βιβλιογραφία,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΗ ΣΑΝ ΠΛΑΝΗΤΗΣ. Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Σχήµα και µέγεθος της Γης - Κινήσεις της Γης Βαρύτητα - Μαγνητισµός

Η ΓΗ ΣΑΝ ΠΛΑΝΗΤΗΣ. Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Σχήµα και µέγεθος της Γης - Κινήσεις της Γης Βαρύτητα - Μαγνητισµός Η ΓΗ ΣΑΝ ΠΛΑΝΗΤΗΣ Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Σχήµα και µέγεθος της Γης - Κινήσεις της Γης Βαρύτητα - Μαγνητισµός ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Η Φυσική Γεωγραφία εξετάζει: τον γήινο

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ

Α. ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ Ενότητα 5 - Πάμε για επανάληψη Α. ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ 1. Συμπληρώστε τα κενά με λέξεις από το πλαίσιο: βιβλιοθήκη, φιλοσοφία, εγκυκλοπαίδεια, παιδίατρος, φωτογραφία, αθλητισμό, Ελλάδα, σχολείο, φίλο, κινηματογράφο,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Τίτλος μαθήματος ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΥΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Επιλογής / Ενότητα Τεχνών (ΤΕ) ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΕΙΡΗΝΗ ΝΑΚΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΚΤ1121 ΜΟΝΑΔΕΣ ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

ΔÔ Û Ì Î È ÔÈ ÎÈÓ ÛÂÈ ÙË Ë

ΔÔ Û Ì Î È ÔÈ ÎÈÓ ÛÂÈ ÙË Ë ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΔÔ Û Ì Î È ÔÈ ÎÈÓ ÛÂÈ ÙË Ë Tα βασικά σημεία του μαθήματος Η Γη είναι ένα ουράνιο σώμα, που κινείται συνεχώς στο διάστημα. Το σχήμα της είναι γεωειδές, δηλαδή είναι ελαφρά συμπιεσμένο στις κορυφές

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ. Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου

ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ. Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ Μ. Γκιόλιας, Ο Κοσμάς ο Αιτωλός και η εποχή του, Αθήνα 1972 Ιωάννης Μενούνος, Κοσμά Αιτωλού Διδαχές, Αθήνα 1979 Αρτ. Ξανθοπούλου-Κυριακού, Ο

Διαβάστε περισσότερα

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός κεφάλαιο 6 ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΧΩΡΩΝ ΩΣ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΒΕΣΤΦΑΛΙΑΣ (1453-1648) 2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός Ορισμός Πρόκειται για μια γενικότερη πνευματική

Διαβάστε περισσότερα

Επειδή ο μεσημβρινός τέμνει ξανά τον παράλληλο σε αντιδιαμετρικό του σημείο θα θεωρούμε μεσημβρινό το ημικύκλιο και όχι ολόκληρο τον κύκλο.

Επειδή ο μεσημβρινός τέμνει ξανά τον παράλληλο σε αντιδιαμετρικό του σημείο θα θεωρούμε μεσημβρινό το ημικύκλιο και όχι ολόκληρο τον κύκλο. ΝΑΥΣΙΠΛΟΪΑ Η ιστιοπλοΐα ανοιχτής θαλάσσης δεν διαφέρει στα βασικά από την ιστιοπλοΐα τριγώνου η οποία γίνεται με μικρά σκάφη καi σε προκαθορισμένο στίβο. Όταν όμως αφήνουμε την ακτή και ανοιγόμαστε στο

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΥΣΙΠΛΟΪΑ. 1 o ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ

ΝΑΥΣΙΠΛΟΪΑ. 1 o ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΑΥΣΙΠΛΟΪΑ 1 o ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ α. Τι είναι έξαρμα του πόλου υπέρ τον ορίζοντα και γιατί ενδιαφέρει τον ναυτιλλόμενο. β. Να ορίσετε τα είδη των αστέρων (αειφανείς, αφανείς και Αμφιφανείς)και να γράψετε τις συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΛΟΓΙΚΗΣ

ΤΟ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΛΟΓΙΚΗΣ 1. ΤΟ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΛΟΓΙΚΗΣ Στόχος Να γνωρίζουν οι μαθητές: να αξιοποιούν το σύμβολο της συνεπαγωγής και της ισοδυναμίας να αξιοποιούν τους συνδέσμους «ή», «και» ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η συννενόηση μεταξύ των ανθρώπων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΟΦΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗΣ, ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ ΠΟΙΗΤΗ

ΣΟΦΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗΣ, ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ ΠΟΙΗΤΗ ΣΟΦΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗΣ, ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ ΠΟΙΗΤΗ Εισαγωγικά: Τι είναι λογοτεχνικό αρχείο; Τι περιέχει το αρχείο ενός ποιητή; Ποιος είναι ο πονοκέφαλος ενός εκδότη; Τι ηθικά διλήμματα

Διαβάστε περισσότερα

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Τι είναι η φιλοσοφία; Φιλοσοφία είναι η επιστήμη που ασχολείται με: ερωτήματα προβλήματα ή απορίες που μπορούμε να αποκαλέσουμε οριακά,

Διαβάστε περισσότερα

Sudoku. - Οι άμεσοι αποκλεισμοί είναι δυο ειδών, ήτοι: 1) Απευθείας αποκλεισμός από ένα κουτάκι όλων, πλην ενός, των αριθμών.

Sudoku. - Οι άμεσοι αποκλεισμοί είναι δυο ειδών, ήτοι: 1) Απευθείας αποκλεισμός από ένα κουτάκι όλων, πλην ενός, των αριθμών. 1 από 10 Sudoku. Αν κάποιος ασχοληθεί με ένα λαό το σίγουρο είναι πως θα βρει πολλά ενδιαφέροντα πράγματα, χαρακτηριστικά του τρόπου σκέψης - και της στάσης ζωής γενικότερα - του λαού αυτού, και πιθανόν

Διαβάστε περισσότερα

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας. «Το παραμύθι της τάξης»

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας. «Το παραμύθι της τάξης» Π.3.1.4 Ολοκληρωμένα παραδείγματα εκπαιδευτικών σεναρίων ανά γνωστικό αντικείμενο με εφαρμογή των αρχών σχεδίασης Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας «Το παραμύθι της τάξης» ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα)

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) 334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) Ιστορικό Σημείωμα γαι την Παιδαγωγική Σχολή Φλώρινας Η Παιδαγωγική Ακαδημία Φλώρινας ιδρύθηκε τον Νοέμβριο του 1941, δηλ. κατά την διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

1 / 13 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 5 ης ηµοτικού. Μάρτιος 2007

1 / 13 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 5 ης ηµοτικού. Μάρτιος 2007 1 / 13 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία Ενδεικτικοί διδακτικοί στόχοι Οι διδακτικοί στόχοι για τη διδασκαλία της εισαγωγής προσδιορίζονται στο βιβλίο για τον καθηγητή, Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι,

Διαβάστε περισσότερα

1. ΔΙΑΦΩΣΙΜΟ. υμπλήρωση κενών. Πολλαπλής επιλογής

1. ΔΙΑΦΩΣΙΜΟ. υμπλήρωση κενών. Πολλαπλής επιλογής 1. ΔΙΑΦΩΣΙΜΟ υμπλήρωση κενών Να συμπληρώσετε τα κενά του αποσπάσματος, βάζοντας στην κατάλληλη θέση μία από τις ακόλουθες λέξεις /φράσεις (τρεις περισσεύουν): Μοντεσκιέ, Ανθρωπισμός, κοινωνικό συμβόλαιο,

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για τη Χρήση της Βάσης Δεδομένων

Οδηγίες για τη Χρήση της Βάσης Δεδομένων Οδηγίες για τη Χρήση της Βάσης Δεδομένων 518297-LLP-2011-IT-ERASMUS-FEXI Εισαγωγή Ο σκοπός αυτού του οδηγού είναι να παρουσιάσει το περιεχόμενο της βάσης δεδομένων των μεταφράσεων των οικονομικών που περιλαμβάνονται

Διαβάστε περισσότερα

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου Συλλογή Περιστέρια 148 Εικονογράφηση εξωφύλλου: Εύη Τσακνιά 1. Το σωστό γράψιμο Έχεις προσέξει πως κάποια βιβλία παρακαλούμε να μην τελειώσουν ποτέ κι άλλα, πάλι, από την πρώτη κιόλας σελίδα τα βαριόμαστε;

Διαβάστε περισσότερα

ΗλιακήΓεωµετρία. Γιάννης Κατσίγιαννης

ΗλιακήΓεωµετρία. Γιάννης Κατσίγιαννης ΗλιακήΓεωµετρία Γιάννης Κατσίγιαννης ΗηλιακήενέργειαστηΓη Φασµατικήκατανοµήτηςηλιακής ακτινοβολίας ΗκίνησητηςΓηςγύρωαπότονήλιο ΗκίνησητηςΓηςγύρωαπότονήλιοµπορεί να αναλυθεί σε δύο κύριες συνιστώσες: Περιφορά

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02 Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΛΛΗΝΩΝ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ ΌΜΙΛΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΕΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ

ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΛΛΗΝΩΝ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ ΌΜΙΛΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΕΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Α/Α ΤΙΤΛΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΚΔΟΤΗΣ ΤΟΠΟΣ ΤΟΜΟΙ ΕΤΟΣ 1 ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΑ ΕΠΟΧΗ ΔΙΦΡΟΣ ΑΘΗΝΑ 8 1957-1965 2 ΑΙΟΛΙΚΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ 3 1971-1977 3 ΚΡΙΤΙΚΑ ΦΥΛΛΑ ΑΘΗΝΑ 3 1971-1976 4 ΕΚΛΟΓΗ 6 1953-1955 5 ΕΠΕΤΗΡΙΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΙ. Έρευνα-επιλογή: Μαρτίνα Λόος Μετάφραση-επιµέλεια: Βασιλική Καντζάρα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΙ. Έρευνα-επιλογή: Μαρτίνα Λόος Μετάφραση-επιµέλεια: Βασιλική Καντζάρα Έρευνα-επιλογή: Μαρτίνα Λόος Μετάφραση-επιµέλεια: Βασιλική Καντζάρα ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΙ Εισαγωγή Το παρόν κείµενο περιλαµβάνει ορισµένα µόνο ονόµατα γνωστών µαθηµατικών από την ιστορία της επιστήµης. Η έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικές δοκιμασίες για την εισαγωγή στα Πρότυπα Γυμνάσια 2015. Εισαγωγικό σημείωμα

Ενδεικτικές δοκιμασίες για την εισαγωγή στα Πρότυπα Γυμνάσια 2015. Εισαγωγικό σημείωμα Ενδεικτικές δοκιμασίες για την εισαγωγή στα Πρότυπα Γυμνάσια 015 Εισαγωγικό σημείωμα Σύμφωνα με τις οδηγίες της ΔΕΠΠΣ: Στα Μαθηματικά ελέγχονται οι ικανότητες των μαθητών/τριών στην κατανόηση και στην

Διαβάστε περισσότερα

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει.

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει. Η μετάφραση των κειμένων στα ελληνικά, που παρατίθεται εδώ, είναι βασισμένη στις μεταφράσεις από τα κοπτικά και ελληνικά στα αγγλικά των: Wesley W. Isenberg, Stephen Patterson, Marvin Meyer, Thomas O.

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ίας νου ω αραγ ου π ς ν θεση ης κειµέ ν. κ θούν έ υ ς ο ω ψ η λ τ τ ι η ίλ ία έχε ακο εµά Περι θοδολογ α της περ πτυξη θ οτήτων ί ά ν ε M θοδολογ ατική αν απάνω ε η

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ. Θέματα: - Έννοιες χώρου και καρτεσιανές συντεταγμένες - ισδιάστατη γεωμετρία - Γωνίες - Στερεομετρία - Συμμετρία/ μετασχηματισμοί

ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ. Θέματα: - Έννοιες χώρου και καρτεσιανές συντεταγμένες - ισδιάστατη γεωμετρία - Γωνίες - Στερεομετρία - Συμμετρία/ μετασχηματισμοί ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ Θέματα: - Έννοιες χώρου και καρτεσιανές συντεταγμένες - ισδιάστατη γεωμετρία - Γωνίες - Στερεομετρία - Συμμετρία/ μετασχηματισμοί 1 Έννοιες χώρου και καρτεσιανές συντεταγμένες 1. Ο χάρτης δείχνει

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β Γυμνασίου

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β Γυμνασίου ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β Γυμνασίου Ενότητα 1: Σύνολα ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β Γυμνασίου Ενότητα 1: Σύνολα Συγγραφή: Ομάδα Υποστήριξης Μαθηματικών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ Ονοματεπώνυμο εκπαιδευτικού: Γκουντέλα Βασιλική Ειδικότητα: Φιλόλογος (ΠΕ2) Σχολείο: 4 ο Γυμνάσιο Κομοτηνής Μάθημα: Αρχαία Ελληνικά Διάρκεια: 1 διδακτική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Φοιτητής: Παύλου Νικόλαος, Α.Ε.Μ: 2245, Ε Εξάμηνο Σχολείο: 1 ο Πειραματικό

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΑΞΗ Α «ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΣΥΝΤΕΤΑΓΜΕΝΕΣ» ΣΥΝΤΑΚΤΗΣ:ΚΑΤΣΑΔΗΜΑ ΓΕΩΡΓΙΑ ΠΕ15 2014-15

ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΑΞΗ Α «ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΣΥΝΤΕΤΑΓΜΕΝΕΣ» ΣΥΝΤΑΚΤΗΣ:ΚΑΤΣΑΔΗΜΑ ΓΕΩΡΓΙΑ ΠΕ15 2014-15 ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΑΞΗ Α «ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΣΥΝΤΕΤΑΓΜΕΝΕΣ» ΣΥΝΤΑΚΤΗΣ:ΚΑΤΣΑΔΗΜΑ ΓΕΩΡΓΙΑ ΠΕ15 2014-15 Τίτλος παρέμβασης: «ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΣΥΝΤΕΤΑΓΜΕΝΕΣ» (Α 1.1) Χρόνος διάρκεια: 1 διδακτική ώρα. Τάξη: Α Γυμνασίου Γνωστικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A') ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΕΙΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΙΚΤΗ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΣΥΓΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΒΟΗΘΗΜΑΤΩΝ

ΑΝΟΙΚΤΗ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΣΥΓΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΒΟΗΘΗΜΑΤΩΝ ΑΝΟΙΚΤΗ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΣΥΓΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΒΟΗΘΗΜΑΤΩΝ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ Σχέδιο Πρότασης Πρόσκληση Ακαδημαϊκά Ηλεκτρονικά Συγγράμματα και Βοηθήματα για Φυσικές Επιστήμες Αριθμός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ 1 η ΟΜΑΔΑ ΑΣΚΗΣΕΩΝ Κεφάλαιο 2 ο Συστήματα αστρονομικών συντεταγμένων και χρόνος ΑΣΚΗΣΗ 1 η (α) Να εξηγηθεί γιατί το αζιμούθιο της ανατολής και της δύσεως του Ηλίου σε ένα τόπο,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙ ΟΙΚΩΝ. Τεταρτημόρια

ΠΕΡΙ ΟΙΚΩΝ. Τεταρτημόρια ΠΕΡΙ ΟΙΚΩΝ Οι οίκοι είναι ένα από τα κυριότερα ερμηνευτικά μέσα που χρησιμοποιεί η αστρολογία. Μαζί με τους πλανήτες, τα ζώδια και τις όψεις αποτελούν τις βασικές αρχές στις οποίες στηρίζεται η ερμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

Άρης Ασλανίδης 1, Αδάμ Δαμιανάκης 2, Κατερίνα Τσαδήμα 2 info@educationplace.gr, ad@conceptum.gr, katerina@conceptum.gr 1

Άρης Ασλανίδης 1, Αδάμ Δαμιανάκης 2, Κατερίνα Τσαδήμα 2 info@educationplace.gr, ad@conceptum.gr, katerina@conceptum.gr 1 Το εκπαιδευτικό λογισμικό «Μαθαίνουμε Γεωλογία- Γεωγραφία Α Γυμνασίου στον Διαδραστικό Πίνακα» και η αξιοποίησή του στη διδασκαλία του μαθήματος «Ο πλανήτης Γη» Άρης Ασλανίδης 1, Αδάμ Δαμιανάκης 2, Κατερίνα

Διαβάστε περισσότερα

Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΘΕΩΡΙΑ. Να γραφεί ο τύπος της Ευκλείδειας διαίρεσης. Πότε ένας αριθμός διαιρείται με το, πότε με το, το, και πότε με το 9. ( Δώστε παράδειγμα) Ποιοι αριθμοί καλούνται πρώτοι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ: ΣΥΓΚΛΙΣΕΙς ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙς

ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ: ΣΥΓΚΛΙΣΕΙς ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙς ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ: ΣΥΓΚΛΙΣΕΙς ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙς International Conference Facilitating the Acquisition and Recognition of Key Competences ΑΡΧΙΚΗ ΙΔΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ Προβληματισμός αναφορικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΠΟΙΗΤΕΣ ΝΙΚΟ ΕΓΓΟΝΟΠΟΥΛΟ ΚΑΙ ΑΝΔΡΕΑ ΕΜΠΕΙΡΙΚΟ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΠΟΙΗΤΕΣ ΝΙΚΟ ΕΓΓΟΝΟΠΟΥΛΟ ΚΑΙ ΑΝΔΡΕΑ ΕΜΠΕΙΡΙΚΟ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΠΟΙΗΤΕΣ ΝΙΚΟ ΕΓΓΟΝΟΠΟΥΛΟ ΚΑΙ ΑΝΔΡΕΑ ΕΜΠΕΙΡΙΚΟ Τουρανάκου Κατερίνα Ψαλλίδα Δήμητρα Καλαμπαλίκης Παντελής Γεννάτος Άκης Χαλίδας Γιάννης ΝΙΚΟΣ ΕΓΓΟΝΟΠΟΥΛΟΣ Η ΖΩΗ ΤΟΥ Ο Νίκος Εγγονόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Λάμπρου Νίκος Κ. Σπανουδάκης. τόμος 1. Καγκουρό Ελλάς

Μιχάλης Λάμπρου Νίκος Κ. Σπανουδάκης. τόμος 1. Καγκουρό Ελλάς Μιχάλης Λάμπρου Νίκος Κ. Σπανουδάκης τόμος Καγκουρό Ελλάς 0 007 (ο πρώτος αριθµός σε µια γραµµή αναφέρεται στη σελίδα που αρχίζει το άρθρο και ο δεύτερος στη σελίδα που περιέχει τις απαντήσεις) Πρόλογος

Διαβάστε περισσότερα

Π Η ΤΕΤΡΑΔΙΟ ΜΑΘΗΤΗ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΩΝ ΒΙΒΛΙΩΝ ΑΘΗΝΑ : - & Γ' ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ (Τεχνολογικής Κατεύθυνσης)

Π Η ΤΕΤΡΑΔΙΟ ΜΑΘΗΤΗ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΩΝ ΒΙΒΛΙΩΝ ΑΘΗΝΑ : - & Γ' ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ (Τεχνολογικής Κατεύθυνσης) ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ...Ι 1 1 π ^^ΗΒ Η ι ι Π Η ρ. _ J -I ""Τ!*^ '!! : - & Λ> ΤΕΤΡΑΔΙΟ ΜΑΘΗΤΗ Γ' ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ (Τεχνολογικής Κατεύθυνσης) ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ιωάννης 1[α ]:1 και το οριστικό άρθρο «ο» --- Θεός ή κάποιος θεός;

Ιωάννης 1[α ]:1 και το οριστικό άρθρο «ο» --- Θεός ή κάποιος θεός; Ιωάννης 1[α ]:1 --- Θεός ή «κάποιος θεός»; 1 Ιωάννης 1[α ]:1 και το οριστικό άρθρο «ο» --- Θεός ή κάποιος θεός; Εδώ θα εξετάσουμε το εδάφιο Ιωάννης 1[α ]:1 το οποίο, σύμφωνα με το κείμενο λέει, «Εν αῤχη

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 Θέμα Α1 Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α) Με τη βιομηχανική επανάσταση καθώς η κατοχή γης έπαυε προοδευτικά να είναι πηγή εξουσίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΜΕΛΕΤΩΝ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΥ ΤΟΥ ΑΙΜΟΥ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ

ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΜΕΛΕΤΩΝ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΥ ΤΟΥ ΑΙΜΟΥ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ Βαλκανικά σύμμεικτα ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΜΕΛΕΤΩΝ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΥ ΤΟΥ ΑΙΜΟΥ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ Υπεύθυνος: Μέλη: Καθ. Παρασκευή Νάσκου Περράκη Καθ. Φώτιος Σιώκης Καθ. Κυριάκος Κεντρωτής Λέκτ. Ελευθερία

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Διατυπώνουν τους προβληματισμούς τους γύρω από τη λατρεία. 2. Υποστηρίζουν με επιχειρήματα ότι στη χριστιανική θρησκεία η λατρεία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΥΣΤΕΡΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΥΣΤΕΡΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΥΣΤΕΡΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ 1. Πτωχοπρόδρομος - Το κείμενο έχει πολλές διαφορετικές γραφές στα χειρόγραφα που διασώζεται, λόγω του σχετικά δημώδους αλλά και σκωπτικού του χαρακτήρα. Δυσχεραίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΒΕΔΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ: ΜΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

ΒΕΔΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ: ΜΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΒΕΔΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ: ΜΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Συχνά τα Μαθηματικά χρησιμοποιούνται ως ένα «εργαλείο» προκειμένου να ανιχνευθεί η «εξυπνάδα» του κάθε ανθρώπου, να διαφοροποιηθούν οι μαθητές μεταξύ τους σε

Διαβάστε περισσότερα

Το πρόβλημα στα Μαθηματικά

Το πρόβλημα στα Μαθηματικά Το πρόβλημα στα Μαθηματικά από το ΣΔΕ Γιαννιτσών Δημήτρης Πολυτίδης (Μαθηματικός) Στα Μαθηματικά το πρόβλημα θα πρέπει να είναι μια κατάσταση η επίλυση της οποίας, από το μαθητή, δεν είναι αυτόματη και

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρηση της επιτάχυνσης της βαρύτητας με τη βοήθεια του απλού εκκρεμούς.

Μέτρηση της επιτάχυνσης της βαρύτητας με τη βοήθεια του απλού εκκρεμούς. Μ2 Μέτρηση της επιτάχυνσης της βαρύτητας με τη βοήθεια του απλού εκκρεμούς. 1 Σκοπός Η εργαστηριακή αυτή άσκηση αποσκοπεί στη μέτρηση της επιτάχυνσης της βαρύτητας σε ένα τόπο. Αυτή η μέτρηση επιτυγχάνεται

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Ας γνωρίσουμε τη γεωγραφία της Ελλάδας

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Ας γνωρίσουμε τη γεωγραφία της Ελλάδας Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Ας γνωρίσουμε τη γεωγραφία της Ελλάδας Ενότητα: Γεωγραφία (2 φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Β1, Β2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 4 ώρες (2 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή: Για τον διδάσκοντα:

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση του νέου βιβλίου «Γεωλογία Γεωγραφία» για την Α Γυμνασίου Γκαραγκούνη Αναστασία

Παρουσίαση του νέου βιβλίου «Γεωλογία Γεωγραφία» για την Α Γυμνασίου Γκαραγκούνη Αναστασία Παρουσίαση του νέου βιβλίου «Γεωλογία Γεωγραφία» για την Α Γυμνασίου Γκαραγκούνη Αναστασία Ομάδα εργασίας: Δημητρίου Δώρα, Μυρωνάκη Άννα, Γκαραγκούνη Αναστασία Δομή της Παρουσίασης Ενδεικτικός Προγραμματισμός

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού»

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού» 1 ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Για την ενηµέρωση των υποψηφίων συγγραφέων εγχειριδίων Γλώσσας και Μαθηµατικών, κοινοποιούµε απάντηση σε σχετικό ερωτηµατολόγιο που µας είχαν υποβάλει

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ

ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΟΣ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ----- ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Ταχ. Δ/νση: ΤΜΗΜΑ Ανδρέα Παπανδρέου Α 37 Τ.Κ. Πόλη: 15180

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΩΦΥΣΙΚΗ 24.11.2005 Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ MILANKOVITCH

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΩΦΥΣΙΚΗ 24.11.2005 Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ MILANKOVITCH TZΕΜΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Α.Μ. 3507 ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΩΦΥΣΙΚΗ 24.11.2005 Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ MILANKOVITCH Όλοι γνωρίζουμε ότι η εναλλαγή των 4 εποχών οφείλεται στην κλίση που παρουσιάζει ο άξονας περιστροφής

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία Αποκαλυπτικών κειμένων της Καινής Διαθήκης

Ερμηνεία Αποκαλυπτικών κειμένων της Καινής Διαθήκης ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ερμηνεία Αποκαλυπτικών κειμένων της Καινής Διαθήκης Ενότητα 12: Επιστολή Ιούδα & Β Πέτρου Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος της γαλλικής έκδοσης

Πρόλογος της γαλλικής έκδοσης Πρόλογος της γαλλικής έκδοσης Η Λατινική γραμματική της σειράς Bescherelle είναι μια εύκολη και πλήρης γραμματική της λατινικής γλώσσας, με αντικειμενικό στόχο να δι ευκολύνει τη μελέτη, τη μετάφραση και

Διαβάστε περισσότερα

Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά

Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά Καλλιτεχνική επιμέλεια εξωφύλλου ΝΙΚΟΣ ΜΑΘΙΟΥΔΑΚΗΣ Σχεδιασμός & δημιουργία εξωφύλλου ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΑΚΡΑΚΗΣ [www.alpha2.gr] ISBN έντυπης έκδοσης: 978-960-7948-46-5 ISBN ηλεκτρονικής

Διαβάστε περισσότερα

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες.

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1 Σενάριο Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Σε αντίθεση με τα αφηγηματικά ή λογοτεχνικά είδη, το σενάριο περιγράφει αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ-ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΕΙΔΙΚΕΥΣΕΙΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ

ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ-ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΕΙΔΙΚΕΥΣΕΙΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ-ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ Ακαδ. έτος 015-016 ΕΙΔΙΚΕΥΣΕΙΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΛΩΣΣΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ.

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Οι κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου και η πολιτική ενοποίηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

Ο χώρος. 1.Μονοδιάστατη κίνηση

Ο χώρος. 1.Μονοδιάστατη κίνηση Ο χώρος Τα χελιδόνια έρχονται και ξανάρχονται. Κάθε χρόνο βρίσκουν μια γωνιά για να χτίσουν τη φωλιά, που θα γίνει το επίκεντρο του χώρου τους. Ο χώρος είναι ένας οργανικός χώρος, όπως εκείνος που αφορά

Διαβάστε περισσότερα

1 η ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΑ ΠΡΟΤΥΠΑ ΓΥΜΝΑΣΙΑ 2015 ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ

1 η ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΑ ΠΡΟΤΥΠΑ ΓΥΜΝΑΣΙΑ 2015 ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ 1 η ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΑ ΠΡΟΤΥΠΑ ΓΥΜΝΑΣΙΑ 2015 ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ 2 1. Ο Άρης έφαγε 5 μιας σοκολάτας και ο Φίλιππος έφαγε 1 10 σοκολάτας περισσότερο από τον Άρη. Τι μέρος της σοκολάτας έμεινε;

Διαβάστε περισσότερα

Τμήματα Γερμανικών, Γερμανικά Θεσσαλονίκη. Επίπεδο 1 Αρχαρίων Grundstufe (Επίπεδο Α1-Α2) ÖSD A2, Goethe - Zertifikat A2: Start Deutsch 2

Τμήματα Γερμανικών, Γερμανικά Θεσσαλονίκη. Επίπεδο 1 Αρχαρίων Grundstufe (Επίπεδο Α1-Α2) ÖSD A2, Goethe - Zertifikat A2: Start Deutsch 2 Τμήματα Γερμανικών, Γερμανικά Θεσσαλονίκη Επίπεδο 1 Αρχαρίων Grundstufe (Επίπεδο Α1-Α2) ÖSD A2, Goethe - Zertifikat A2: Start Deutsch 2 Επίπεδο Α1 (στοιχειώδεις γνώσεις)επίπεδο Α2 (βασικές γνώσεις) Είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ας µιλήσουµε Ελληνικά

Ας µιλήσουµε Ελληνικά Ας µιλήσουµε Ελληνικά I Το όνοµά µου: Πόσων χρονών είµαι: Σε ποια τάξη πηγαίνω: Σε ποιο σχολείο πηγαίνω: Η πόλη µου / Το χωριό µου: ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2011 Μέρος Α Κατανόηση προφορικού λόγου 1 Άσκηση 1 Άκουσε

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΙΑΚΟ ΡΟΛΟΙ. Ρώτησε τη φύση, θα σου απαντήσει! Παρατηρώντας την, κάτι το σημαντικό θα βρεις.

ΗΛΙΑΚΟ ΡΟΛΟΙ. Ρώτησε τη φύση, θα σου απαντήσει! Παρατηρώντας την, κάτι το σημαντικό θα βρεις. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στα πλαίσια του προγράμματος περιβαλλοντικής Αγωγής, τη σχολική χρονιά 2012-2013, αποφασίσαμε με τους μαθητές του τμήματος Β 3 να ασχοληθούμε με κάτι που θα τους κέντριζε το ενδιαφέρον. Έτσι καταλήξαμε

Διαβάστε περισσότερα

AΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 3 Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΚΕΙΜΕΝΟ

AΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 3 Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΜΑΔΑ Α : AΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 3 Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΚΕΙΜΕΝΟ Ἀθηναῖοι, ὡς καὶ οἱ ἑτέρας πόλεις κατοικοῦντες, πολλὰ ἐν τῷ βίῳ ἐπιτηδεύουσι, ἵνα τὰ ἀναγκαῖα πορίζωνται: Ναυσικύδης ναύκληρος ὢν περὶ τὴν τοῦ

Διαβάστε περισσότερα

Ρήγας Βελεστινλής - Φεραίος

Ρήγας Βελεστινλής - Φεραίος Ρήγας Βελεστινλής - Φεραίος Οι ιστορικές προσωπικότητες δεν είναι κορνιζωμένα πορτραίτα που τα ξεκρεμάει κανείς από τη θέση τους και τα φέρνει κοντά μας για να τα επιδείξει. Ανήκουν αναπόσπαστες στον πολυσύνθετο

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο 1 Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ο ενιαίος ευρωπαϊκός χώρος αποτελεί ήδη πεδίο δραστηριότητας, αλλά και ανταγωνισμού των γλωσσών. Από την εποχή της ίδρυσης

Διαβάστε περισσότερα

«Αθλητική υλικοτεχνική υποδομή του σχολείου. Προδιαθέτει τους μαθητές, θετικά ή αρνητικά για το μάθημα της Φυσικής Αγωγής.»

«Αθλητική υλικοτεχνική υποδομή του σχολείου. Προδιαθέτει τους μαθητές, θετικά ή αρνητικά για το μάθημα της Φυσικής Αγωγής.» «Αθλητική υλικοτεχνική υποδομή του σχολείου. Προδιαθέτει τους μαθητές, θετικά ή αρνητικά για το μάθημα της Φυσικής Αγωγής.» Με τον όρο αθλητική υλικοτεχνική υποδομή του σχολείου ορίζουμε τις εγκαταστάσεις,

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΟΔΙΑΙΡΕΣΕΩΝ ΣΤΙΣ ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΠΙΚΕΦΑΛΙΔΕΣ ΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗΣ ΤΟΥ ΚΟΓΚΡΕΣΟΥ

ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΟΔΙΑΙΡΕΣΕΩΝ ΣΤΙΣ ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΠΙΚΕΦΑΛΙΔΕΣ ΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗΣ ΤΟΥ ΚΟΓΚΡΕΣΟΥ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΟΔΙΑΙΡΕΣΕΩΝ ΣΤΙΣ ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΠΙΚΕΦΑΛΙΔΕΣ ΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗΣ ΤΟΥ ΚΟΓΚΡΕΣΟΥ 0 Συλλογικός Κατάλογος των Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών έφερε στην επιφάνεια τα λάθη της επεξεργασίας υλικού και την αναγκαιότητα

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ - Α,α,α,α,α,α,α! ούρλιαξε η Νεφέλη - Τρομερό! συμπλήρωσε η Καλλιόπη - Ω, Θεέ μου! αναφώνησα εγώ - Απίστευτα τέλειο! είπε η Ειρήνη και όλες την κοιτάξαμε λες και είπε

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα. Μάθημα 3 ο, Τμήμα Α. Τρόποι απόδειξης

Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα. Μάθημα 3 ο, Τμήμα Α. Τρόποι απόδειξης Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα Μάθημα 3 ο, Τμήμα Α Ο πυρήνας των μαθηματικών είναι οι τρόποι με τους οποίους μπορούμε να συλλογιζόμαστε στα μαθηματικά. Τρόποι απόδειξης Επαγωγικός συλλογισμός (inductive)

Διαβάστε περισσότερα

1 Φυσική Αγωγή α - β - γ γυµνασίου ι α β ί ο υ ά σ κ η σ η κ α ι π ο ι ό τ η τ α ζ ω ή ς Ο ΗΓΟΣ ΧΡΗΣΗΣ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ 2 Οµάδα δηµιουργίας Ηλίας ήµας, Καθηγητής ΤΕΦΑΑ Πανεπιστηµίου Αθηνών Ευγενία Κωστούση,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΑΘΗΝΑ 1999 Υπεύθυνος Οµάδας Αλέξανδρος Καριώτογλου, ρ. Θεολογίας Οµάδα Σύνταξης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΓΡΑΦΗ» Διετής φοίτηση (4 εξάμηνα) με δίδακτρα κύκλοι μαθημάτων (θεωρητικά / εργαστηριακά, συμπυκνωμένα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΕΝΙΚΕΥΜΕΝΗ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ

Η ΓΕΝΙΚΕΥΜΕΝΗ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ Η ΓΕΝΙΚΕΥΜΕΝΗ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η Γενικευμένη Γεωμετρία, που θα αναπτύξουμε στα παρακάτω κεφάλαια, είναι μία «Νέα Γεωμετρία», η οποία προέκυψε από την ανάγκη να γενικεύσει ορισμένα σημεία της Ευκλείδειας

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2013-2014 Μάθημα: Ελληνικά Επίπεδο: Ε1 Διάρκεια: 2 ώρες Υπογραφή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΑ - ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ. Πώς σε λένε;

ΚΕΙΜΕΝΑ - ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ. Πώς σε λένε; ΕΝΟΤΗΤΑ 3 Πώς σε λένε; A ΜΕΡΟΣ Α. ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΚΕΙΜΕΝΑ - ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ Πώς σε λένε; Η Ελένη, η Σοφία, η Βασιλική, η Ειρήνη, ο Κωνσταντίνος, ο Απόστολος και ο Αλέξανδρος γνωρίζουν καινούργιους φίλους.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ

ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΜΑΡΙΑ ΤΣΙΚΑΛΟΠΟΥΛΟΥ,ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ ΣΧΟΛΕΙΟ - ΣΚΥΔΡΑ,2015 1. Συνοπτική περιγραφή της ανοιχτής εκπαιδευτικής Το αντικείμενο με το οποίο θα ασχοληθούμε είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 2. ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ Με τον όρο ακτινοβολία

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ Ο όρος διαθήκη Οι Εβδομήντα μεταφράζουν την εβραϊκή λέξη berith στα ελληνικά διαθήκη Απαντάται στις εκφράσεις παλαιά διαθήκη και καινή διαθήκη. Σημαίνει συμφωνία (γάμου), που συντελέσθηκε ανάμεσα στο Θεό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ: ΠΡΟΤΥΠΟ ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΚΑΙ ΣΥΜΒΟΛΟ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ

Ο ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ: ΠΡΟΤΥΠΟ ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΚΑΙ ΣΥΜΒΟΛΟ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ Ο ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ: ΠΡΟΤΥΠΟ ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΚΑΙ ΣΥΜΒΟΛΟ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ Αναστασία Τούρτα Επίτιμη Διευθύντρια Μουσείου Βυζαντινού Πολιτισμού Ο Αλέξανδρος νικά τον Δαρείο. Εικονογραφημένο

Διαβάστε περισσότερα

Η καλλιέργεια της κριτικής ανάγνωσης µέσα από το µάθηµα της λογοτεχνίας

Η καλλιέργεια της κριτικής ανάγνωσης µέσα από το µάθηµα της λογοτεχνίας Η καλλιέργεια της κριτικής ανάγνωσης µέσα από το µάθηµα της λογοτεχνίας Η εµπειρία της χρήσης των «Αναγνωστικών Ηµερολογίων» στην Α Γυµνασίου της Βάλιας Λουτριανάκη Η χρήση αναγνωστικών ηµερολογίων (reading

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα»

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Α] Ασκήσεις κλειστού τύπου (Σωστό Λάθος) Για τον Πλάτωνα οι καθολικές έννοιες, τα «καθόλου», δεν είναι πράγματα ξεχωριστά

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΔΑΙΣΙΑ Ι Μάθημα 1 0. Ι.Μ. Δόκας Επικ. Καθηγητής

ΓΕΩΔΑΙΣΙΑ Ι Μάθημα 1 0. Ι.Μ. Δόκας Επικ. Καθηγητής ΓΕΩΔΑΙΣΙΑ Ι Μάθημα 1 0 Ι.Μ. Δόκας Επικ. Καθηγητής Γεωδαισία Μοιράζω τη γη (Γη + δαίομαι) Ακριβής Έννοια: Διαίρεση, διανομή /μέτρηση της Γής. Αντικείμενο της γεωδαισίας: Ο προσδιορισμός της μορφής, του

Διαβάστε περισσότερα