Υπερκείμενο: Ένας εναλλακτικός τρόπος θεώρησης των συλλογών διηγημάτων

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Υπερκείμενο: Ένας εναλλακτικός τρόπος θεώρησης των συλλογών διηγημάτων"

Transcript

1 Υπερκείμενο: Ένας εναλλακτικός τρόπος θεώρησης των συλλογών διηγημάτων Αναστασία Νάτσινα Η ανακοίνωση αυτή παρουσιάστηκε στο συνέδριο "Το διήγημα στην ελληνική και στις ξένες λογοτεχνίες: Θεωρία - Γραφή - Πρόσληψη" που οργάνωσε η Ελληνική Εταιρεία Γενικής και Συγκριτικής Γραμματολογίας στην Αθήνα, 8-11 Δεκεμβρίου 2005, και είναι υπό έκδοση στα πρακτικά του συνεδρίου Είναι γνωστό αλλά και μάλλον προφανές για τους περισσότερους ότι οι ειδολογικές προσεγγίσεις του διηγήματος εστιάζονται στο μεμονωμένο κείμενο και όχι στα συγκείμενά του. Γι αυτήν την μονομερή επικέντρωση ευθύνεται αφενός η σπανιότητα των συστηματικών θεωρητικών μελετών επί του είδους, που οπωσδήποτε απέχουν πολύ από το να έχουν εξαντλήσει το πεδίο, 1 και αφετέρου η ισχυρή θεωρητική παράδοση των διηγηματογράφων που όρισαν την τέχνη τους με όρους φορμαλιστικούς. Ωστόσο αν στο πλαίσιο αυτών των θεωρητικών προσεγγίσεων ένα διήγημα πρέπει να διαβάζεται σε «μια συνεδρία» (το περίφημο one sitting του E.A. Poe), στην πράξη πολύ σπάνια συμβαίνει μια συνεδρία να περιορίζεται στην ανάγνωση ενός και μόνο διηγήματος. Σπανιότατα εκδιδόμενο αυτοτελώς, ανθώντας σε εφημερίδες και παντός είδους περιοδικά, συχνότερα ανθολογούμενο από κάθε άλλο είδος, το διήγημα χαρακτηρίζεται από μια καταστατική ένταση ανάμεσα στο κείμενο και τα συγκείμενά του, τόσο σε συγχρονικό όσο και σε διαχρονικό επίπεδο. 1 Η απουσία μιας ισχυρής θεωρίας για το διήγημα όπως είναι λ.χ. η θεωρία του Bakhtin για το μυθιστόρημα αποτελεί κοινή διαπίστωση στους μελετητές. Οι συστηματικές μονογραφίες ή συλλογές δοκιμίων είναι εξάλλου αρκετά περιορισμένες. Ως κυριότερες ανάμεσά τους, με χρονολογική σειρά, θα μπορούσε να αναφέρει κανείς αυτές των Frank O Connor, The Lonely Voice: A Study of the Short Story, Macmillan, London, 1963, Sean O Faolain, The Short Story, Collins, London, 1948, Ian Reid, The Short Story, Methuen, London, 1977, Charles E. May, (ed.), Short Story Theories, Ohio University Press, Athens, OH, 1976, Valerie. Shaw, The Short Story: A Critical Introduction, Longman, London, 1983, John Bayley, The Short Story: Henry James to Elizabeth Bowen, Brighton, Harvester, 1988, Susan Lohaffer & Jo Ellyn Clarey (eds.), Short Story Theory at a Crossroads, Louisiana State University Press, Baton Rouge, 1989, Dominic Head, The Modernist Short Story: A Study in Theory and Practice, Cambridge University Press, Cambridge, 1992, Charles May (ed.), The New Short Story Theories, Ohio University Press, Athens, OH, 1994,και του ίδιου The Short Story: The Reality of Artifice. Macmillan, New York, 1995, όπου και περαιτέρω βιβλιογραφία. Στη δεκαετία του 1980 υπήρξε μια τάση προς μια γνωστική προσέγγιση του είδους (Susan Hunter Brown, Discourse Analysis and the Short Story στο Lohaffer & Clarey ό.π., , Charles May, On the Nature of Knowledge in Short Fiction στο Studies in Short Fiction 21 (1984), , Susan Lohaffer, Coming to Terms with the Short Story, Louisiana State University Press, Baton Rouge, 1983 και της ίδιας Preclosure and Story Processing στο Lohafer & Clarey ό.π., και A Cognitive Approach to Storyness, στο Charles May, The New Short Story Theories, ό.π., ), που μολονότι παρουσίασε καίριες προτάσεις δεν μπόρεσε να ξεπεράσει ικανοποιητικά ορισμένους μεθοδολογικούς περιορισμούς για να αναχθεί σε κυρίαρχη. 1

2 Το γεγονός αυτό, ίσως επειδή ευθύνεται για την υποτίμηση του είδους στο φιλολογικό κανόνα, σπάνια λαμβάνεται υπόψη όχι μόνο στις ειδολογικές συζητήσεις, αλλά και στις μελέτες συγκεκριμένων κειμένων. Οι μελετητές προτιμούν να βλέπουν τόσο τη συνέκδοση του διηγήματος με άλλα κείμενα ή διηγήματα, όσο και την καταστατική κινητικότητά του, ως αναγκαίο κακό, μια συνθήκη εξωτερική προς την «ουσία» του. Με πολλούς τρόπους θα μπορούσε κανείς να υποστηρίξει την ανάγκη της συμφραστικής εξέτασης και θεωρητικοποίησης του διηγήματος, προτείνοντας νέες οπτικές για το είδος. Εδώ θα ήθελα να αξιοποιήσω μια συγκριτική δυνατότητα: μέσα από τη σύγκριση των συλλογών διηγημάτων με ορισμένες κατηγορίες λογοτεχνικών υπερκειμένων θα επιχειρήσω να αναδείξω κάποιες παραγνωρισμένες πτυχές του διηγηματικού είδους αλλά και τις δυναμικές του δυνατότητες στον σημερινό λογοτεχνικό ορίζοντα. Το ηλεκτρονικό κείμενο που συγκροτείται σε σύνολο και αρθρώνεται μέσω ενεργών συνδέσμων ή εξακτινώνεται με τον ίδιο τρόπο στο άπειρο της διαδικτυακής κειμενικότητας, είναι η βασική μορφή κειμένου στη νέα αναγνωστική πραγματικότητα των τεχνολογικών μέσων. Η λογοτεχνική εκμετάλλευση των δυνατοτήτων που προσφέρουν οι ηλεκτρονικοί ενεργοί δεσμοί, μολονότι σχετικά πρόσφατη, έχει ήδη δημιουργήσει ένα πολύ αξιόλογο φάσμα υπερκειμενικών ειδών: από την πιο γραμμική επιλογή της ακολουθίας κεφαλαίων με δεσμούς που συνδέουν το τέλος του ενός με την αρχή του επόμενου, ή τη συχνότερη επιλογή του ανοίγματος κάθε αφηγηματικής ενότητας με περισσότερους δεσμούς προς διαφορετικά σημεία του σύνολου κειμένου, έως την πολυμεσική ανάπτυξη της μυθοπλασίας με ενεργή συμμετοχή του χρήστη, και το άνοιγμα στο λαβύρινθο του Παγκόσμιου Ιστού. Αν και η ελληνική γλώσσα δεν έχει ακόμη επιδείξει σημαντικές επιδόσεις στην αξιοποίηση αυτών των νέων τρόπων, 2 η αγγλική έχει ήδη ένα πολύ σημαντικό corpus υπερκειμένων που είτε πωλούνται σε μορφή CD-ROM είτε διατίθενται ελεύθερα στο Διαδίκτυο, ενώ κυκλοφορούν ήδη πολυάριθμες ακαδημαϊκές μελέτες, τόσο θεωρητικές όσο και επί συγκεκριμένων υπερκειμένων. Ωστόσο το υπερκείμενο δεν είναι κάτι εντελώς καινούργιο. Τα ηλεκτρονικά μέσα επέτρεψαν την εκρηκτική ανάπτυξη δυνατοτήτων του λόγου που είχαν 2 Εξαίρεση αποτελεί ένα αρκετά εκτενές απόσπασμα από το μυθιστόρημα της Σοφίας Νικολαΐδου, Πλανήτης Πρέσπα (2002), που έχει διαμορφωθεί σε υπερκείμενο και διατίθεται στο Διαδίκτυο [http://www.snikolaidou.gr/, 19 Αυγ. 2006]. 2

3 αναγνωριστεί ήδη από την κινεζική αρχαιότητα με το περίφημο Ι-Τσίνγκ, το χρησμοδοτικό «βιβλίο των αλλαγών» και έγιναν πολύ αργότερα αντικείμενο εκτενών πειραματισμών από το OuLiPo, τον Vladimir Nabokov (Pale Fire), τον Italo Calvino (Αν μια νύχτα του χειμώνα) τον Jorge Luis Borges, και τον Julio Cortazar (Hopscotch), μεταξύ πολλών άλλων. Συναριθμώντας τα πειραματικά αυτά «πρωτουπερκείμενα» με τη νεώτερη παραγωγή της υπερκειμενικής λογοτεχνίας, ο Espen Aarseth, από τους πρωτοπόρους θεωρητικούς του υπερκειμένου, προτείνει, με βάση τους συνδυασμούς διαφόρων παραμέτρων διαδραστικότητας, ούτε λίγο ούτε πολύ 576 είδη «κυβερνοκειμένων», όπως ονομάζει την ευρύτερη δυνατή κατηγορία υπερκειμενικής και «πρωτο-υπερκειμενικής» λογοτεχνίας. 3 Από την πλευρά της η Katherine Hayles, από τις πιο σεβαστές μορφές στο χώρο του υπερκειμένου, αναφέρεται αναλυτικά σε μια σειρά «καλλιτεχνικών βιβλίων» ( artists books ) που συνιστούν πρόκληση στις συμβάσεις της μορφής του βιβλίου με αποτελέσματα συγγενή με αυτά της υπερκειμενικής λογοτεχνίας. 4 Θα μπορούσε κανείς να ισχυριστεί ότι ο τρόπος ή η οπτική του υπερκειμένου, με την οποία βρισκόμαστε πια σε καθημερινή επαφή μέσω του Παγκόσμιου Ιστού (του οποίου η λειτουργία είναι επίσης καθαρά υπερκειμενική), έχει κάνει κεντρικούς αυτούς τους εκκεντρικούς πειραματισμούς του παρελθόντος. Το γεγονός αυτό ελπίζω να μας επιτρέψει να αναγνωρίσουμε ορισμένα εγγενή χαρακτηριστικά της πρόσληψης του διηγήματος που αφενός προσιδιάζουν περισσότερο στην παλαιότερη πειραματική λογοτεχνία και αφετέρου το κάνουν ένα είδος από καιρό έτοιμο να συμμετάσχει στη νέα λογοτεχνική πραγματικότητα. Για την ανάπτυξη αυτής της σύγκρισης έχουν ληφθεί υπόψη υπερκείμενα με σχετικά περιορισμένες δυνατότητες διαδραστικότητας, αφήνοντας έξω από την παρούσα συζήτηση το φάσμα που προσιδιάζει περισσότερο στα παιχνίδια περιπέτειας (τα γνωστά adventure games ). Ας προχωρήσουμε λοιπόν για να δούμε ορισμένα κοινά χαρακτηριστικά μεταξύ των συλλογών διηγημάτων και των μυθοπλαστικών υπερκειμένων. Το πρώτο από αυτά είναι η ένταση ανάμεσα στην ολοκλήρωση των επιμέρους κειμένων και σ αυτήν του σύνολου έργου. Οι υπερκειμενικές μυθοπλασίες που προτείνονται στον αναγνώστη ως ένα ενιαίο έργο και όχι ως συλλογές αποτελούνται από πολλές επιμέρους ενότητες που 3 Espen J. Aarseth, Cybertext: Perspectives on Ergodic Literature, Johns Hopkins University Press, London, 1997, Katherine Hayles, Writing Machines, MIT Press, Cambridge, MA, 2002,

4 συνδέονται μεταξύ τους με ποικίλες διαδρομές. Για να δώσουμε μια τάξη μεγέθους, το γνωστότερο ίσως μυθοπλαστικό υπερκείμενο, το Afternoon, a Story (1987) του Michael Joyce αποτελείται από πεντακόσιες τριάντα εννιά ενότητες και σχεδόν διπλάσιο αριθμό δεσμών που τις συνδέουν μεταξύ τους. Εκτός από σπάνιες περιπτώσεις, όπως το Victory Garden (1991) του Stuart Moulthrop που παρέχει έναν χάρτη, ο αναγνώστης κατά κανόνα δεν έχει καμία εκ των προτέρων εικόνα για την ολότητα του έργου, την οποία αποκαλύπτει σταδιακά μέσα από την εξερεύνησή του. Οι μικρές αφηγηματικές ενότητες, οι επιμέρους «οθόνες» ούτως ειπείν από τις οποίες αποτελούνται τα έργα αυτά, αν και είναι συχνά πολύ μικρότερες από τα κεφάλαια ενός έντυπου μυθιστορήματος, θα μπορούσαν να θεωρηθούν ως η αντίστοιχή τους δομική μονάδα. Ωστόσο η «οθόνη» παρουσιάζει μια εγγενή δυσκολία στο να επιστρέψει ο αναγνώστης σ αυτήν ως σταθερό και αναπόσπαστο μέρος του συνόλου. Ύστερα από την επιλογή δύο διαδοχικών δεσμών είναι συχνά δύσκολο να επιστρέψει κανείς στην ίδια οθόνη μέσα από το κείμενο και ας σημειωθεί εδώ ότι πολύ συχνά η επιλογή «πίσω» των προγραμμάτων πλοήγησης είναι ανενεργή σ αυτού του είδους τα υπερκείμενα, ακριβώς για να εμποδίσει την εκ των υστέρων ανίχνευση της θέσης της οθόνης στην ακολουθία της ανάγνωσης. Επιπλέον η τυχαιότητα της ακολουθίας των κειμένων όπου οδηγεί τον αναγνώστη η τυφλή επιλογή δεσμών για το περιεχόμενο των οποίων δεν έχει καμία δυνατότητα πρόγνωσης, κάνει αρκετά δύσκολο το να συγκρατήσει κανείς το περιεχόμενο κάθε «οθόνης» ως μέρος μιας συνέχειας. Η κατάσταση αυτή επιβάλλει για κάθε «οθόνη» ένα αίτημα αφηγηματικής ολοκλήρωσης, τόσο στη συγγραφική πράξη όσο και, πολύ περισσότερο, στην ερμηνευτική προσέγγιση του αναγνώστη. Ο τελευταίος καλείται έτσι να αντιληφθεί την κάθε «οθόνη» ως ολότητα, προσπαθώντας ταυτόχρονα να την εντάξει ερμηνευτικά στο σύνολο του έργου που αρχίζει να σχηματοποιεί ενεργητικά κατά την ανάγνωση. Από τη δική τους πλευρά, τα διηγήματα μιας συλλογής προβάλλονται ως ολοκληρωμένα μέρη ενός συνόλου ευρύτερου από το άθροισμά τους, σε βαθμούς που ποικίλουν ανάλογα με τις επιμέρους υποκατηγορίες. Η μεγαλύτερη ένταση μεταξύ επιμέρους και συνόλου συναντάται φυσικά στον κύκλο διηγημάτων. Το υποείδος αυτό, για το οποίο έχει εξάλλου προταθεί ο εναλλακτικός όρος «αρθρωτό 4

5 μυθιστόρημα» ( composite novel ), 5 και που συναριθμεί έργα όπως λ.χ. οι Δουβλινέζοι (1914) του James Joyce και Το τέλος της μικρής μας πόλης (1963) του Δημήτρη Χατζή, αναπτύσσεται γύρω από μια κοινότητα, ένα κομμάτι γης, ή χρόνου, για το οποίο το κάθε ένα από τα διηγήματα κομίζει νέα νοήματα. Ωστόσο ο κλασικός ορισμός του Forrest Ingram για τον κύκλο διηγημάτων, «ένα βιβλίο διηγημάτων που είναι έτσι συνδεδεμένα μεταξύ τους από τον συγγραφέα ώστε η διαδοχική εμπειρία του αναγνώστη σε διάφορα επίπεδα του συνολικού σχήματος τροποποιεί σημαντικά την εμπειρία του για κάθε ένα από τα μέρη που το συνθέτουν», 6 δείχνει ότι, παρά την τοποθέτησή του κύκλου μεταξύ μυθιστορήματος και συλλογής (που προτείνει ο Jason Nagel) 7, ο κύκλος δεν απέχει τόσο πολύ από συλλογές με φαινομενικά χαλαρότερη οργάνωση. Σ αυτές τις συλλογές, ήδη ο τίτλος, παρμένος από κάποιο απ τα διηγήματα ή και εντελώς ανεξάρτητος, σηματοδοτεί ένα κοινό πλαίσιο προβληματισμού που εγγράφεται στις προσδοκίες του προσεκτικού αναγνώστη και εγείρει ανάλογες ερμηνευτικές απαιτήσεις για τα επιμέρους διηγήματα και το σύνολό τους. Σε κάποιες περιπτώσεις τα κείμενα χάνουν εξαιρετικά δραστικές όψεις τους αν διαβαστούν εκτός του πλαισίου της συλλογής. Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι συλλογή The Happy Prince (1888) του Oscar Wilde που περιλαμβάνει ορισμένες ωραιότατες ιστορίες οι οποίες μάλιστα, διαλεγόμενες με τις συμβάσεις του μύθου και του παραμυθιού, απολήγουν η κάθε μία σε κάποιου είδους δίδαγμα. Αυτό που δεν αντιλαμβάνεται κανείς αν δεν τις διαβάσει συνδυαστικά είναι ότι τα διδάγματα συμβαίνει να είναι αντιφατικά μεταξύ τους και στην πραγματικότητα διενεργούν μια ουσιαστική υπονόμευση τόσο του είδους με το οποίο διαλέγονται όσο και της ιδέας ενός ενιαίου ηθικού συστήματος γενικά. Μικρότερη ίσως θα φαινόταν ότι είναι η ένταση μεταξύ μέρους και όλου στις περιπτώσεις χαλαρότερων ακόμα συλλογών, όπου ο τίτλος μπορεί να δίνεται από ένα διήγημα της συλλογής (συχνά το εκτενέστερο ή το ισχυρότερο κατά τη γνώμη του συγγραφέα ή πολλές φορές και του εκδότη) και να συνοδεύεται από υπότιτλο του 5 Βλ. Maggie Dunn & Ann Morris, The Composite Novel: The Short Story Cycle in Transition, Twayne, Boston, Forrest Ingram, Representative Short Story Cycles of the Twentieth Century: Studies in a Literary Genre, Mouton, The Hague, 1971, Η μετάφραση δική μου. 7 Jason Nagel, The Contemporary American Short Story Cycle: The Ethnic Resonance of Genre, Louisiana State University Press, Baton Rouge, 2001, 17. 5

6 τύπου «και άλλες ιστορίες» ή «και άλλα διηγήματα», κάνοντας τη συλλογή να μοιάζει με ανθολογία. Ωστόσο, ακόμα και στις περιπτώσεις που τέτοιοι τίτλοι δεν συνιστούν μια παιγνιώδη πρόκληση προς αυτήν την παλιά διηγηματογραφική σύμβαση, όπως εκείνη λ.χ. του ιδιαίτερα συνεκτικού Απ το ίδιο ποτήρι και άλλες ιστορίες (1999) του Μισέλ Φάις, η αναγνωστική εμπειρία αλλά και μαρτυρίες διηγηματογράφων υποδεικνύουν ότι τα κείμενα συνέχει μια κοινότητα προβληματισμού που χαρακτηρίζει τη συγγραφική περίοδο που καταλήγει με την έκδοση του τόμου, γεγονός που μπορεί να προσφέρει πολλά στην ερμηνευτική προσέγγιση που θα το λάβει υπόψη. Συναφής με την ένταση μεταξύ όλου και μέρους είναι όμως και η δυνατότητα του αναγνώστη να επιλέξει τη σειρά με την οποία διαβάζει τα επιμέρους κείμενα. Στις υπερκειμενικές μυθοπλασίες οι δεσμοί, ή άλλα διαδραστικά χαρακτηριστικά, επιτρέπουν μεγάλη ελευθερία στην πλοήγηση του αναγνώστη στο κείμενο. Ο συγγραφέας βέβαια ασκεί έναν σημαντικό βαθμό ελέγχου, καθορίζοντας τα σημεία των δεσμών σε κάθε «οθόνη» καθώς και το περιεχόμενό τους, επιτρέποντας έτσι ορισμένες διαδρομές μέσα στο κείμενο και αποκλείοντας κάποιες άλλες. Είναι επίσης δυνατόν να θέσει κάποιες «οθόνες» ή διαδρομές ως προαπαιτούμενες για να συνεχίσει κανείς πέρα από ένα σημείο. Τελικά όμως η εμπειρία της ανάγνωσης προκύπτει μόνο μέσα από την ανάληψη της ευθύνης του αναγνώστη για την πλοήγησή του, κάτι μάλιστα που ο J. Hillis Miller ονομάζει ηθική του υπερκειμένου. 8 Σύμφυτη μ αυτήν είναι η ευθύνη για την τελική κατασκευή της αφήγησης που προκύπτει μέσα από τον ενεργητικό (όσο και τυχαίο) συνδυασμό των διαφόρων ενοτήτων. Οι συλλογές διηγημάτων συνοδεύονται από μια ανάλογη αναγνωστική σύμβαση. Δεδομένης της εκδοτικής κινητικότητας του διηγήματος, αλλά και της συχνότατης εμφάνισής του στο πλαίσιο ανθολογίας, οι συλλογές διηγημάτων προσφέρονται στον κάθε αναγνώστη ως δέσμη δυνατοτήτων για την προσωπική του διαδοχή αναγνώσεων. Αυτό δεν σημαίνει ότι ο συγγραφέας δεν έχει καμία δυνατότητα ελέγχου, καθώς η διάρθρωση της συλλογής συνιστά πάντοτε μια ισχυρή πρόταση ανάγνωσης ανεξάρτητα αν η δυνατότητα αυτή παραμένει αναξιοποίητη από πολλούς συγγραφείς που αφήνουν την τελική επιλογή στον εκδότη τους, κάτι που βέβαια λέει πολλά για την αναγνωστική σύμβαση που περιγράφουμε. Σε κάθε 8 J. Hillis Miller, The Ethics of Hypertext, Diacritics 25:3 (Fall 1995), 38. 6

7 περίπτωση πάντως παραμένει σαφές ότι για την κατανόηση της συλλογής που έχει κανείς στα χέρια του δεν αρκεί μια γραμμική ανάγνωση που θα ξετυλίξει τα νοήματά της με το άνετο όχημα μιας συνεκτικής πλοκής, αλλά απαιτείται μια ενεργητική συνανάγνωση περισσότερων επιπέδων, κανένα από τα οποία δεν προτείνεται ως προνομιακό στην αναγνωστική προσοχή. Η δομή των συλλογών διηγημάτων και των υπερκειμενικών μυθοπλασιών που περιγράφουμε όσο και οι αναγνωστικές συμπεριφορές που αυτή συνεπάγεται έχουν ως άμεσο αποτέλεσμα την ανάσχεση της μυθοποιητικής ψευδαίσθησης. Στις υπερκειμενικές μυθοπλασίες, η ανάγκη να αποφασίζει κανείς αδιάκοπα για την πορεία της ανάγνωσης, αλλά και να επεξεργάζεται απροσδόκητες ασυνέχειες στο έργο που διαβάζει, δημιουργεί σοβαρές δυσκολίες στο να διατηρήσει την ψευδαίσθηση ενός ενιαίου μυθοπλαστικού σύμπαντος. Επιπλέον, το γεγονός ότι σε ορισμένες περιπτώσεις απαιτείται μια πιο ενεργητική συμμετοχή από τον αναγνώστη, όπως το να δώσει απλές απαντήσεις σε ερωτήματα που τίθενται, όπως συμβαίνει στο Afternoon του Michael Joyce, ενισχύει την αίσθηση της κατασκευής και την επίγνωση του αναγνώστη ότι το έργο δεν είναι δυνατόν να ολοκληρωθεί χωρίς τη δική του δραστική παρέμβαση. Από την άλλη πλευρά, είναι γνωστό ότι η χαμηλότερη δημοτικότητα των συλλογών διηγημάτων έναντι των μυθιστορημάτων δεν οφείλεται σε μια υποτιθέμενα γενική χαμηλότερη ποιότητα των πρώτων (αν υποθέσουμε ότι η ποιότητα έχει κάποια σχέση με τη δημοτικότητα), αλλά στην επαναληπτική διακοπή της αναγνωστικής προσδοκίας για την ανάπτυξη ενός μυθικού κόσμου. Η μορφή του βιβλίου, ανεπιστρεπτί χαρακτηρισμένη, εποικισμένη θα λέγαμε, από το μυθιστόρημα, προδιαθέτει τον αναγνώστη για την καταβύθιση σε ένα ενιαίο μυθοπλαστικό σύμπαν που του προσφέρεται από τον επαγγελματία συγγραφέα. Ωστόσο η πολλαπλότητα των μυθοπλαστικών κόσμων που προσφέρεται εξ ορισμού σε μια συλλογή διηγημάτων υπονομεύει, δραστικά δια της αντίθεσής της στην κρατούσα προσδοκία, την ισχύ της μυθοπλαστικής ψευδαίσθησης και τον αναπαυτικό ρόλο του καλεσμένου σ αυτήν αναγνώστη. Ομόλογη με την ανάσχεση της καταβύθισης στη μυθοπλασία και εν γένει της μυθοποιητικής ψευδαίσθησης είναι η υπονόμευση της έννοιας του κέντρου ή της κορύφωσης στο σύνολο τόσο των συλλογών διηγημάτων όσο και των υπερκειμενικών μυθοπλασιών. Είναι γεγονός ότι στις τελευταίες κάποια επεισόδια έχουν μεγαλύτερη αφηγηματική ένταση και συμπύκνωση από άλλα. Το ότι μπορεί 7

8 όμως κανείς να τα συναντήσει σε ποικίλες αφηγηματικές διαδοχές, στερεί σε σημαντικό βαθμό από τα επεισόδια αυτά τον καθοριστικό νοηματοδοτικό χαρακτήρα που θα είχαν σε μια σταθερά δομημένη εξιστόρηση. Από την άλλη πλευρά, οι ποικίλες καταλήξεις που μπορεί να έχουν οι διάφορες υποπλοκές του έργου έχει την ίδια υπονομευτική επίδραση στην καθοριστική σημασία της κατάληξης. Σε μια έρευνα που έγινε για την αναγνωστική συμπεριφορά απέναντι στο Forking Paths (1987) του Stuart Moulthrop διαπιστώθηκε ότι οι αναγνώστες, αντί να επεξεργάζονται μετωνυμικά την πλοκή προκειμένου να καταλήξουν σε ένα συνολικό μεταφορικό σχήμα για το έργο, όπως συμβαίνει στις γραμμικές αφηγήσεις, 9 προσπάθησαν να συλλάβουν το συνολικό σχέδιο του έργου ως μια μεταφορά προκειμένου να αποδώσουν νόημα στην αλυσίδα των μετωνυμιών του. 10 Ο αναγνώστης βρίσκεται τελικά υποχρεωμένος να διαπραγματευτεί τα νοήματα των διαφόρων ενοτήτων ως αυτόνομων αφηγήσεων, και να αναζητήσει τα ποικίλα επίπεδα των σχέσεών τους με τα συμφραζόμενά τους χωρίς τον οδηγό της μιας μοναδικής ιστορίας που συνέχει ακόμη και τις πιο πειραματικές εκφορές στα περισσότερα έντυπα μυθιστορήματα. Στα διηγήματα η κορύφωση (ή τουλάχιστον κάποια εκδοχή αποκαλυπτικής στιγμής) εξακολουθεί να χρωματίζει τον ορίζοντα των αναγνωστικών προσδοκιών. Προσδιορίζοντας έτσι την ανάγνωσή τους τόσο με την παρουσία όσο και με την απουσία της ας θυμηθούμε τι χρωστάει η δραστικότητα του Raymond Carver στο χειρισμό αυτής της προσδοκίας είναι μοιραίο να αποδυναμώνει τη δυνατότητα συγκέντρωσης των νημάτων των κειμένων σε μια συνολική κορύφωση ή καθολική νοηματοδοτική κατάληξη. Ακόμα και για τους κύκλους διηγημάτων, που λόγω της περισσότερο προβεβλημένης συνεκτικότητάς τους θα περίμενε κανείς να έχουν ένα μεγαλύτερο βαθμό καθοδηγούμενης απόληξης, ο Gerald Lynch παρατηρεί ότι «τα ακατάληκτα καταληκτήρια διηγήματα φαίνεται να είναι ένα από τα κυρίαρχα χαρακτηριστικά του διηγηματικού κύκλου». 11 Η συλλογή γνωρίζει λοιπόν πολλαπλές καταλήξεις, καμία από τις οποίες δεν πριμοδοτείται απολύτως ή καθοριστικά στο πλαίσιο του συνόλου και ο αναγνώστης βρίσκεται κι εδώ μπροστά στην πρόκληση 9 βλ. Σχετικά Peter Brooks, Reading for the Plot: Design and Intention in Narrative, Vintage, New York, Douglas J. Yellowleess, Gaps Maps and Perception: What Hypertext Readers (Don t) Do, n.d. [http://www.pd.org/topos/perforations/perf3/douglas_p3.html, 19 Αυγ. 2006]. 11 Gerald Lynch, The One and the Many: Canadian Short Story Cycles in Barabara Lounsberry e.a. eds., The Tales We Tell: Perspectives on the Short Story, Greenwood Press, London, 1998, 43. Η μετάφραση δική μου. 8

9 του να συλλάβει ένα συνολικό σχήμα για τη συλλογή προκειμένου να αποδώσει στα διηγήματα την ακριβή τους θέση σ αυτό. Γίνεται σαφές ότι και στις δύο κατηγορίες κειμένων που εξετάζουμε, τα έργα που προτείνονται στον αναγνώστη ως σύνολο στη μορφή ενός βιβλίου, ενός CD-ROM ή ενός ιστότοπου, δεν βασίζουν τη δραστικότητά τους στη συνοχή της πλοκής και την ελεγχόμενη από τον συγγραφέα ανάπτυξη των διαφόρων σημειωτικών επιπέδων τους. Αντίθετα, οι κοινές παράμετροι που θεμελιώνουν τη συνοχή τόσο των υπερκειμενικών μυθοπλασιών όσο και των συλλογών διηγημάτων είναι η επεξεργασία επανερχόμενων θεμάτων (ή η ριζωματική τους ανάπτυξη), ο χειρισμός διαφορετικών οπτικών, οι παραλλαγές ή οι διαφορετικές λύσεις για παρόμοιες ή και ίδιες καταστάσεις (το τελευταίο αφορά ιδιαίτερα τα υπερκείμενα), οι διαφορετικές αναπτύξεις ενός επανερχόμενου τύπου ή χαρακτήρα. Φτάνοντας σ αυτό το σημείο σύγκλισης είμαστε ίσως έτοιμοι να διακρίνουμε την επιβίωση και μετάλλαξη των συλλογών διηγημάτων στα πολυάριθμα υπερκείμενα που αναπτύσσονται αξιοποιώντας ένα κοινό πλαίσιο, όπως λ.χ. το Subway Story (2000) του David Yun, 12 το Patchwork Girl (1993) και το My Body. A Wunderkammer (1997) της Shelley Jackson, 13 το Museum (2004) του Adam Kenney, 14 το Fast City (2002) του Don Bosco. 15 Κείμενα σαν αυτά, μολονότι δεν θα μπορούσαν να θεωρηθούν ως μεταφορές συλλογών διηγημάτων σε υπερκειμενικό περιβάλλον, λειτουργούν ωστόσο με μια λογική μέρους και όλου που αν δεν προέρχεται απευθείας από την διηγηματική παράδοση, σίγουρα την εμπεριέχει κατά τρόπο αναγνωρίσιμο. Οι υπερκειμενικές μυθοπλασίες, που φέρνουν στο προσκήνιο περιθωριακούς πειραματισμούς του παρελθόντος υποστηρίζοντάς τους με μεγαλύτερη αισιοδοξία σε ό,τι αφορά τις δυνατότητες της αναπαράστασης, πέρα από το ότι μαρτυρούν για την ενυπάρχουσα δυναμική του διηγηματικού είδους, μπορούν επίσης να προσφέρουν κατευθύνσεις για τη συμφραστική ανάγνωση των συλλογών διηγημάτων, θεμελιώνοντας, ακόμη και για τις πιο παραδοσιακές συλλογές, ένα «προηγούμενο» από το μέλλον. 12 Διαθέσιμο στο Διαδίκτυο [http://www.scholars.nus.edu.sg/cpace/ht/dmyunfinal/frames.html, 19 Αυγ. 2006]. 13 Διαθέσιμο στο Διαδίκτυο [http://www.altx.com/thebody/, 19 Αυγ. 2006]. 14 Διαθέσιμο στο Διαδίκτυο [http://www.cyberartsweb.org/cpace/fiction/museum/index.html, 19 Αυγ. 2006]. 15 Διαθέσιμο στο Διαδίκτυο [http://www.cyberartsweb.org/cpace/fiction/bosco/index.html, 19 Αυγ. 2006]. 9

10 Βιβλιογραφία Aarseth, Espen, Cybertext: Perspectives on Ergodic Literature, Johns Hopkins University Press, London, Bayley, John, The Short Story: Henry James to Elizabeth Bowen, Brighton, Harvester, Bosco, Don, Fast City [http://www.cyberartsweb.org/cpace/fiction/bosco/index.html, 19 Αυγ. 2006], Brooks Peter, Reading for the Plot: Design and Intention in Narrative, Vintage, New York, Douglas J. Yellowleess, Gaps Maps and Perception: What Hypertext Readers (Don t) Do [http://www.pd.org/topos/perforations/perf3/douglas_p3.html, 19 Αυγ. 2006], n.d. Dunn, Maggie and Ann Morris. The Composite Novel: The Short Story Cycle in Transition, Twayne, Boston, Hayles Katherine, Writing Machines, MIT Press, Cambridge, ΜΑ, Head, Dominic, The Modernist Short Story: A Study in Theory and Practice, Cambridge University Press, Cambridge, Hunter Brown, Susan Discourse Analysis and the Short Story in Lohaffer Susan & Jo Ellyn Clarey (eds.), Short Story Theory at a Crossroads, Louisiana State University Press, Baton Rouge, 1989, Ingram, Forrest, Representative Short Story Cycles of the Twentieth Century: Studies in a Literary Genre, Mouton, The Hague, Jackson, Shelley, My Body. A Wunderkammer [http://www.altx.com/thebody/, 19 Αυγ. 2006], 1997., Patchwork Girl, Electronic text. Eastgate Systems, Watertown, MA, Joyce, James, The Dubliners (Introduction and Notes Terrence Brown), Penguin Books, London, Joyce, Michael, Afternoon, a Story. Electronic text. Eastgate Systems, Watertown, MA, Kenney, Adam, Museum [http://www.cyberartsweb.org/cpace/fiction/museum/index.html, 19 Αυγ. 2006], Lohaffer, Susan & Jo Ellyn Clarey (eds.), Short Story Theory at a Crossroads, Louisiana State University Press, Baton Rouge, Lohaffer, Susan, A Cognitive Approach to Storyness, in Charles May, The New Short Story Theories, Ohio University Press, Athens, OH, 1994, , Preclosure and Story Processing in Lohaffer Susan & Jo Ellyn Clarey eds., Short Story Theory at a Crossroads, Louisiana State University Press, Baton Rouge, 1989, , Coming to Terms with the Short Story, Louisiana State University Press, Baton Rouge, Lynch, Gerald, The one and the Many: Canadian Short Story Cycles in Barabara Lounsberry e.a. eds., The Tales We Tell: Perspectives on the Short Story, Greenwood Press, London, 1998, May, Charles Ε. The Short Story: The Reality of Artifice. Macmillan, New York, (ed.), The New Short Story Theories, Ohio University Press, Athens, OH, 1994., On the Nature of Knowledge in Short Fiction, Studies in Short Fiction 21 (1984), (ed.), Short Story Theories, Ohio University Press, Athens, OH, Miller, J. Hillis, The Ethics of Hypertext, Diacritics 25:3 (Fall 1995), 38. Moulthrop Stuart, Victory Garden. Electronic text. Eastgate Systems, Watertown, MA, 1991., Forking Paths, in Noah Wardrip-Fruin and Nick Monfort eds., New Media Reader. CD-ROM, MIT Press, Cambridge MA, Nagel, Jason, The Contemporary American Short Story Cycle: The Ethnic Resonance of Genre, Louisiana State University Press, Baton Rouge, O Connor, Frank, The Lonely Voice: A Study of the Short Story, Macmillan, London, O Faolain, Sean. The Short Story, Collins, London, Reid Ian, The Short Story, Methuen, London, Shaw, Valerie, The Short Story: A Critical Introduction, Longman, London, Yun, David, Subway Story [http://www.scholars.nus.edu.sg/cpace/ht/dmyunfinal/frames.html, 19 Αυγ. 2006], Wilde, Oscar, The Happy Prince, Stoddart Publishing, Toronto, Νικολαΐδου Σοφία, Πλανήτης Πρέσπα [http://www.snikolaidou.gr/, 19Αυγ. 2006], Φάις, Μισέλ, Απ το ίδιο ποτήρι και άλλες ιστορίες, Καστανιώτης, Αθήνα,

11 Χατζής Δημήτρης, Το τέλος της μικρής μας πόλης, Ροδακιό, Αθήνα,

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση.

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Γραμματισμός: έννοια-παιδαγωγικές συνέπειες Σήμερα, στην αναπτυγμένη τεχνολογικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Το κωμικό και η Ποιητική της Ανατροπής

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Το κωμικό και η Ποιητική της Ανατροπής ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Το κωμικό και η Ποιητική της Ανατροπής Ενότητα 5: Ειρωνικό προσωπείο: το παράδειγμα του Γιάννη Σκαρίμπα Κατερίνα Κωστίου Τμήμα Φιλολογίας ενότητα 5 Ειρωνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων.

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. 9 LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. «Βλέπουμε με τα μάτια μας, αλλά κατανοούμε με τα μάτια της συλλογικότητας». 6 Ένα από τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα

Από τον Γουτεµβέργιο στα e-books

Από τον Γουτεµβέργιο στα e-books Η λογοτεχνία µεταναστεύει στο διαδίκτυο Ανοικτά ερωτήµατα και νέα δεδοµένα Γιακουµάτου Τερέζα Φιλόλογος Επιµορφώτρια ΤΠΕ www.netschoolbook.gr Από τον Γουτεµβέργιο στα e-books Καταξιωµένοι λογοτέχνες µεταναστεύουν

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

Η Μηλιά ένας χώρος αφήγησης

Η Μηλιά ένας χώρος αφήγησης ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΜΕΣΩΝ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ, ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΤΑ Μ.Μ.Ε. Σταδίου 5, 10562, Αθήνα τηλ. 210

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑφήγησηκαιΕκπαίδευση: ιστορίες για όλους, ιστορίες από όλους

ΑφήγησηκαιΕκπαίδευση: ιστορίες για όλους, ιστορίες από όλους Αριστοτέλειο Κολλέγιο Θεσσαλονίκης Ημερίδα«ΤοΣχολείοστηνΨηφιακήΕποχή: Διαδραστικοί Πίνακες και Πλατφόρμες e-learning» Θεσσαλονίκη, 12 Μαρτίου2011 ΑφήγησηκαιΕκπαίδευση: ιστορίες για όλους, ιστορίες από

Διαβάστε περισσότερα

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Είδος διδακτικής πρακτικής: project, ομαδοσυνεργατική διδασκαλία Προτεινόμενη διάρκεια: 20 ώρες Εισαγωγικές παρατηρήσεις Η διδακτική ενότητα «Τα φύλα στη λογοτεχνία»

Διαβάστε περισσότερα

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες.

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1 Σενάριο Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Σε αντίθεση με τα αφηγηματικά ή λογοτεχνικά είδη, το σενάριο περιγράφει αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy)

Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy) Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy) Μαρία Παπαδοπούλου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια ΠΤΠΕ, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Συνοπτική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6 πρώτο δεύτερο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I ΓΑΛ 170 e-french ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής ΓΑΛ 104 Γραπτός λόγος II ΓΑΛ 111 Φωνητική ΓΑΛ 1 Από

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Κείμενο [Η επίδραση της τηλεόρασης στην ανάγνωση] Ένα σημαντικό ερώτημα που αφορά τις σχέσεις τηλεόρασης και προτιμήσεων του κοινού συνδέεται

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση

Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση Tο φαινόμενο της ανάγνωσης προσεγγίζεται ως ολική διαδικασία, δηλαδή ως λεξιλόγιο, ως προφορική έκφραση και ως κατανόηση. ημήτρης Γουλής Πρώτη Πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

Athens by sound. Αθήνα, 22 Ιουλίου 2008. Δελτίο Τύπου

Athens by sound. Αθήνα, 22 Ιουλίου 2008. Δελτίο Τύπου Αθήνα, 22 Ιουλίου 2008 Δελτίο Τύπου Athens by sound Αρχιτεκτονική δεν είναι μόνο το κτισμένο. Αρχιτεκτονική συγκροτούν όλες οι ποιότητες του χώρου υλικές και άυλες. Η ατμόσφαιρα, οι ήχοι, οι μυρωδιές,

Διαβάστε περισσότερα

Η αβεβαιότητα στη μέτρηση.

Η αβεβαιότητα στη μέτρηση. Η αβεβαιότητα στη μέτρηση. 1. Εισαγωγή. Κάθε μέτρηση, όσο προσεκτικά και αν έχει γίνει, περικλείει κάποια αβεβαιότητα. Η ανάλυση των σφαλμάτων είναι η μελέτη και ο υπολογισμός αυτής της αβεβαιότητας στη

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Γνωστική Ψυχολογία. επ. Κωνσταντίνος Π. Χρήστου

Εισαγωγή στη Γνωστική Ψυχολογία. επ. Κωνσταντίνος Π. Χρήστου Εισαγωγή στη Γνωστική Ψυχολογία Inside the black box για µια επιστήµη του Νου Επιστροφή στο Νου Γνωστική Ψυχολογία / Γνωσιακή Επιστήµη Inside the black box για µια επιστήµη του Νου Επιστροφή στο Νου Γνωστική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΟΡΙΟ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΕΞ ΑΡΙΣΤΕΡΩΝ ΚΑΙ ΕΚ ΔΕΞΙΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΚΟΥΤΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ»

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» 1.1 Βασικές κατευθύνσεις Η αξιολόγηση ενός μαθήματος είναι αρχικά θέμα προσδιορισμού και κατανόησης της ταυτότητάς του. Θέματα όπως είναι ο τίτλος του

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2010 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2010 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2010 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΤΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΜΑΣ: Στο Γυμνάσιο γίνεται η πρώτη και καθοριστικής σημασίας επαφή των μαθητών με τα Αρχαία Ελληνικά Στο Γυμνάσιο πρέπει να καταφέρουμε να

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Ημερομηνία 25/2/2015 Μέσο Συντάκτης Link diastixo.gr Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης http://diastixo.gr/sinentefxeis/xenoi/3524-william-landay ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Δημοσιεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

15/9/2009. 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα

15/9/2009. 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα Νέα Αθηναϊκή Σχολή Λογοτεχνία Β Λυκείου Εισαγωγή Επιμέλεια: Τ. Γιακουμάτου www.netschoolbook.gr 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα Εσωτερική αναδιάρθρωση κράτους-στόχος

Διαβάστε περισσότερα

Μέρος Β /Στατιστική. Μέρος Β. Στατιστική. Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Μαθηματικών&Στατιστικής/Γ. Παπαδόπουλος (www.aua.

Μέρος Β /Στατιστική. Μέρος Β. Στατιστική. Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Μαθηματικών&Στατιστικής/Γ. Παπαδόπουλος (www.aua. Μέρος Β /Στατιστική Μέρος Β Στατιστική Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Μαθηματικών&Στατιστικής/Γ. Παπαδόπουλος (www.aua.gr/gpapadopoulos) Από τις Πιθανότητες στη Στατιστική Στα προηγούμενα, στο

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth. Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307 Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.gr Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο: 1 ο και 2 ο Μονάδες ECTS: 6

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ , ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Λ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΑΝΤΑ ΚΑΤΣΙΚΗ - ΓΚΙΒΑΛΟΤ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΠΟΡΕΙΑ ΑΘΗΝΑ 2001 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η οριοθέτηση της παιδικής λογοτεχνίας σε σχέση με την

Διαβάστε περισσότερα

Οι Τεχνολογίες της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών στην Εκπαίδευση 547

Οι Τεχνολογίες της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών στην Εκπαίδευση 547 Οι Τεχνολογίες της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών στην Εκπαίδευση 547 ΤΑ ΝΕΑ Ε ΟΜΕΝΑ ΠΟΥ ΗΜΙΟΥΡΓΟΥΝ ΟΙ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΡΑΦΗ, ΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΗ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ: ΥΠΕΡΚΕΙΜΕΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α τάξη Γενικού Λυκείου και Α τάξη Εσπερινού Γενικού Λυκείου Το Π.Σ. για το μάθημα της Λογοτεχνίας στην Α Λυκείου επιδιώκει να δώσει νέες κατευθύνσεις στη διδασκαλία της Λογοτεχνίας

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην επικοινωνία ανθρώπου υπολογιστή. Νικόλαος Αβούρης Eκδόσεις ΔΙΑΥΛΟΣ, Αθήνα 2000. ΠΡΟΛΟΓΟΣ Περιεχόμενα Εγχειριδίου

Εισαγωγή στην επικοινωνία ανθρώπου υπολογιστή. Νικόλαος Αβούρης Eκδόσεις ΔΙΑΥΛΟΣ, Αθήνα 2000. ΠΡΟΛΟΓΟΣ Περιεχόμενα Εγχειριδίου Εισαγωγή στην επικοινωνία ανθρώπου υπολογιστή Νικόλαος Αβούρης Eκδόσεις ΔΙΑΥΛΟΣ, Αθήνα 2000 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Περιεχόμενα Εγχειριδίου 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.1Ορισμοί και αντικείμενο μελέτης 1.2Επισκόπηση πεδίου 1.2.1 Ιστορική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΡΗΤΟΡΙΚΗΣ & ΛΟΓΟΥ ΙΙΙ Υπεύθυνη: Μαρία Κακαβούλια ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΣΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΡΗΤΟΡΙΚΗΣ & ΛΟΓΟΥ ΙΙΙ Υπεύθυνη: Μαρία Κακαβούλια ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΡΗΤΟΡΙΚΗΣ & ΛΟΓΟΥ ΙΙΙ Υπεύθυνη: Μαρία Κακαβούλια Ζ εξάμηνο 2007 ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΣΗΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΦΗΓΗΜΑ Α. ΙΣΤΟΡΙΑ story Β. ΛΟΓΟΣ discourse Α.

Διαβάστε περισσότερα

Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας. Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12

Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας. Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12 Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12 Βασικοί όροι και έννοιες- Δεύτερη # Ξένη γλώσσα Δεύτερη γλώσσα είναι οποιαδήποτε γλώσσα κατακτά ή μαθαίνει ένα άτομο

Διαβάστε περισσότερα

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες ΣΧΟΛΕΙΟ Η εκπαιδευτική πρακτική αφορούσε τη διδασκαλία των μεταβλητών στον προγραμματισμό και εφαρμόστηκε σε μαθητές της τελευταίας τάξης ΕΠΑΛ του τομέα Πληροφορικής στα πλαίσια του μαθήματος του Δομημένου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΩ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 1 ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ 1. Τι αλλαγές επιχειρούν τα νέα ΠΣ; 2 2. Γιατί το πέρασμα στην πράξη (θα)

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ»

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Ειρηάννα Δραγώνα Θεατροπαιδαγωγός- Εμψυχώτρια Θεάτρου [ Το κείμενο βασίστηκε στις

Διαβάστε περισσότερα

Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής. Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη

Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής. Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη Γενικά Δημήτρης Χατζής Περιεχόμενα «Το διπλό βιβλίο» Περίληψη Ιστορικό πλαίσιο Τίτλος του έργου Δομή

Διαβάστε περισσότερα

Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σε αυτό το τεύχος σας προτείνουµε µερικά ενδιαφέροντα βιβλία που αφορούν βασικές αρχές της Συµβουλευτικής.

Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σε αυτό το τεύχος σας προτείνουµε µερικά ενδιαφέροντα βιβλία που αφορούν βασικές αρχές της Συµβουλευτικής. Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σε αυτό το τεύχος σας προτείνουµε µερικά ενδιαφέροντα βιβλία που αφορούν βασικές αρχές της Συµβουλευτικής. Arist Von Schlippe, Jochen Schweitzer επιµέλεια: Βιργινία Ιωαννίδου µετάφραση:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περιληπτική Απόδοση Κειμένων ΑΣΚΗΣΗ: Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόμενο του κειμένου που ακολουθεί σε μία παράγραφο 100 έως 120 λέξεων. (Πανελλαδικές Εξετάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ αρχική εκδοχή: Θεοδωρίδης Μ. (2006), «Πώς ερωτεύονται στη Βερόνα; σκέψεις για

Διαβάστε περισσότερα

5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης

5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης 5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης Μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση για τις πιο αποτελεσματικές στρατηγικές και τεχνικές μάθησης για τους μαθητές όλων των ηλικιών ανοίγουν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

Επίσκεψη στο ζωολογικό πάρκο

Επίσκεψη στο ζωολογικό πάρκο Επίσκεψη στο ζωολογικό πάρκο A visit to the zoo (προτείνεται να διδαχθεί στο Unit 4, Lesson 1, Think Teen! A Γυμνασίου Αρχαρίων) Προσδοκώμενα αποτελέσματα Περιεχόμενο Βασικά θέματα Ενδεικτικές δραστηριότητες

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία της υπουργού Εξωτερικών, κυρίας Ντόρας Μπακογιάννη, στην παρουσίαση του βιβλίου

Ομιλία της υπουργού Εξωτερικών, κυρίας Ντόρας Μπακογιάννη, στην παρουσίαση του βιβλίου Ομιλία της υπουργού Εξωτερικών, κυρίας Ντόρας Μπακογιάννη, στην παρουσίαση του βιβλίου «Παγκόσμια Ευρώπη: οι Διεθνείς Διαστάσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης» Αθήνα 30 Ιανουαρίου 2007 1 Προσφωνήσεις. Αυτή την

Διαβάστε περισσότερα

Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο

Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο Ο κ τ ώ β ρ ι ο ς Ν ο έ μ β ρ

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «Νεοελληνική Λογοτεχνία Και Ψηφιακές Τεχνολογίες»

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «Νεοελληνική Λογοτεχνία Και Ψηφιακές Τεχνολογίες» ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «Νεοελληνική Λογοτεχνία Και Ψηφιακές Τεχνολογίες» ΚΕΝΤΡΟ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ & ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ, ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ Ποσοτική διερεύνηση με

Διαβάστε περισσότερα

Η θεωρία της αναγνωστικής ανταπόκρισης και η διδασκαλία της δημιουργικής γραφής: Θεωρία και πράξη.

Η θεωρία της αναγνωστικής ανταπόκρισης και η διδασκαλία της δημιουργικής γραφής: Θεωρία και πράξη. Η θεωρία της αναγνωστικής ανταπόκρισης και η διδασκαλία της δημιουργικής γραφής: Θεωρία και πράξη. Δρ Στέλλα Σπ. Νάκη φιλόλογος, Α Αρσάκειο Γυμνάσιο Ψυχικού stellanaki@yahoo.gr Εισαγωγικά Η μετατόπιση

Διαβάστε περισσότερα

II29 Θεωρία της Ιστορίας

II29 Θεωρία της Ιστορίας II29 Θεωρία της Ιστορίας Ενότητα 15: Αντώνης Λιάκος Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας - Αρχαιολογίας Τί κοινό έχουν; 2 Το παρόν στο παρελθόν 1 Raphael Samuel, Theatres of memory. Past and Present in contemporary

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ. συγγραφέας ΓΙΑΝΝΑ ΦΙΛΑΟΥ

ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ. συγγραφέας ΓΙΑΝΝΑ ΦΙΛΑΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ (ψυχοκοινωνική προσέγγιση) συγγραφέας ΓΙΑΝΝΑ ΦΙΛΑΟΥ Στο βιβλίο με τίτλο ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ, η συγγραφέας Γιάννα Φιλάου καταγράφει και αναλύει τις ανθρώπινες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΟΥΝ ΤΣΟΥ. Οι διακεκριμένοι καθηγητές Στρατηγικής Αθανάσιος Πλατιάς και Κωνσταντίνος. Δελτίο Τύπου. Εκδόσεις: Διαθέσιμο από:

ΣΟΥΝ ΤΣΟΥ. Οι διακεκριμένοι καθηγητές Στρατηγικής Αθανάσιος Πλατιάς και Κωνσταντίνος. Δελτίο Τύπου. Εκδόσεις: Διαθέσιμο από: ΣΟΥΝ ΤΣΟΥ Πολεμική Στρατηγική Κείμενα: Αθανάσιος Πλατιάς, Κωνσταντίνος Κολιόπουλος ISBN: 978-960-531-342-5 Τιμή: 18,02 ευρώ Σελίδες: 280 Σχήμα: 17 x 24 Γλώσσα: Ελληνικά, Ημερομηνία κυκλοφορίας: 2015 Εκδόσεις:

Διαβάστε περισσότερα

Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς;

Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς; Ζωγραφιά: Β. Χατζηβαρσάνης 2014, ΚΠΕ Ελευθερίου Κορδελιού & Βερτίσκου Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς; 95 Οδηγίες για τις δραστηριότητες της Γ φάσης Έχοντας συζητήσει για την κατάσταση της γειτονιάς μας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Επικοινωνία ΣυνΚίνησις 2155304973, 6973933877 info@sinkinisis.com www.sinkinisis.com ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16

μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16 περιεχόμενα μάθημα πρώτο: αστρολογία & σχέσεις 6 μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16 ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΤΑΡΤΟ: με ποιον τρόπο αγαπάμε 42 ΜΑΘΗΜΑ ΠΕΜΠΤΟ: με

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Έκδοση Α Διεύθυνση Επιμόρφωσης & Κατάρτισης Ιανουάριος 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Το μοντέλο των τριών κύκλων... 3 1.1 Α κύκλος:

Διαβάστε περισσότερα

Αφηγηματικές τεχνικές -αφηγηματικοί τρόποι

Αφηγηματικές τεχνικές -αφηγηματικοί τρόποι Αφηγηματικές τεχνικές -αφηγηματικοί τρόποι Αφηγηματικές τεχνικές Οι λειτουργίες του αφηγητή 0 αφηγητής μπορεί να είναι πρόσωπο της αφήγησης, με πρωταγωνιστικό ή δευτερεύοντα ρόλο, ή μπορεί να είναι αμέτοχος

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία της Ιστοριογραφίας

Ιστορία της Ιστοριογραφίας Ιστορία της Ιστοριογραφίας Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 2) Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Πολυμέρης Βόγλης Παραδοσιακή ιστοριογραφία Εδραιώνεται τον 19 ο αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσμια ημέρα παιδικού βιβλίου

Παγκόσμια ημέρα παιδικού βιβλίου Παγκόσμια ημέρα παιδικού βιβλίου Η ΗΜΕΡΑ Η Παγκόσμια Ημέρα Παιδικού Βιβλίου γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 2 Απριλίου, την ημέρα που γεννήθηκε ο μεγάλος Δανός παραμυθάς Χανς Κρίστιαν Άντερσεν. Την καθιέρωσε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 2 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 2 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 2 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α. Να γράψετε την περίληψη του κειμένου σε 90-100 λέξεις Ο Μπαμπινιώτης υποστηρίζει ότι η Ενωμένη Ευρώπη διαμορφώνει μια νέα πραγματικότητα που επιβοηθεί τον επαναπροσδιορισμό

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές συλλογής δεδομένων στην ποιοτική έρευνα

Τεχνικές συλλογής δεδομένων στην ποιοτική έρευνα Το κείμενο αυτό είναι ένα απόσπασμα από το Κεφάλαιο 16: Ποιοτικές ερμηνευτικές μέθοδοι έρευνας στη φυσική αγωγή (σελ.341-364) του βιβλίου «Για μία καλύτερη φυσική αγωγή» (Παπαιωάννου, Α., Θεοδωράκης Ι.,

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονική Λογοτεχνία: συγγραφικές ιδιαιτερότητες και καλλιτεχνικές προοπτικές

Ηλεκτρονική Λογοτεχνία: συγγραφικές ιδιαιτερότητες και καλλιτεχνικές προοπτικές 1 Ηλεκτρονική Λογοτεχνία: συγγραφικές ιδιαιτερότητες και καλλιτεχνικές προοπτικές Κασκάλης Θεόδωρος 1 Ναλπαντίδης Γιώργος 2 1 Αναπληρωτής Καθηγητής του τμήματος Διοίκησης Τεχνολογίας, Πανεπιστήμιο Μακεδονίας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ»

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» Νικόλαος Μπαλκίζας 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός του σχεδίου μαθήματος είναι να μάθουν όλοι οι μαθητές της τάξης τις έννοιες της ισοδυναμίας των κλασμάτων,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ ΦΟΙΤΗΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ

ΤΕΧΝΙΚΗ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ ΦΟΙΤΗΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ ΦΟΙΤΗΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2010 Το θέμα που θα αναπτυχθεί πρέπει να ευρίσκεται εντός του κύκλου ενδιαφέροντος του φοιτητή. Ο-Η φοιτητής/τρια

Διαβάστε περισσότερα

«Λογισμικές εφαρμογές στην Επαγγελματική Εκπαίδευση. Το παράδειγμα του Τομέα Οχημάτων»

«Λογισμικές εφαρμογές στην Επαγγελματική Εκπαίδευση. Το παράδειγμα του Τομέα Οχημάτων» «Λογισμικές εφαρμογές στην Επαγγελματική Εκπαίδευση. Το παράδειγμα του Τομέα Οχημάτων» Ευστράτιος Ντουμανάκης Τεχνολόγος Οχημάτων, Εκπαιδευτικός, 12 ο Επαγγελματικό Λύκειο Θεσσαλονίκης entoum@sch.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ. Κωδικός Έργου σε Επιτροπή Ερευνών/ΕΛΚΕ του ΑΠΘ : 90714 ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ. Κωδικός Έργου σε Επιτροπή Ερευνών/ΕΛΚΕ του ΑΠΘ : 90714 ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ 1 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ Άνθρωποι του Κάτω Κόσµου: ιδεολογίες και πολιτικές διακρίσεων, αποκλεισµού και διώξεων στη σύγχρονη εποχή. Ιστορικό ανθολόγιο και εκπαιδευτικός οδηγός. People of the Underworld: ideologies

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΠΤΟΜΕΝΗ ΓΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΣΗ ΕΥΘΕΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΕΦΑΠΤΟΜΕΝΗ ΓΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΣΗ ΕΥΘΕΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 184 1 ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΦΑΠΤΟΜΕΝΗ ΓΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΣΗ ΕΥΘΕΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Ιωάννου Στυλιανός Εκπαιδευτικός Μαθηματικός Β θμιας Εκπ/σης Παιδαγωγική αναζήτηση Η τριγωνομετρία

Διαβάστε περισσότερα

Προγραµµατισµός από Ιανουάριο 2007 έως Ιούνιο 2007

Προγραµµατισµός από Ιανουάριο 2007 έως Ιούνιο 2007 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ2006-07 Σ Ε ΛΑΡΙΣΑΣ Προγραµµατισµός από Ιανουάριο 2007 έως Ιούνιο 2007 β επίπεδο Επιστηµονικός Γραµµατισµός Υπεύθυνος καθηγητής: Αβραάµ Κοέν Θέµα - άξονες ανάπτυξης Στοχοθεσία

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Μπακόλας, [Στο σπίτι του Ντοστογιέφσκι]

Νίκος Μπακόλας, [Στο σπίτι του Ντοστογιέφσκι] Πρόταση για τη διδασκαλία του μαθήματος της λογοτεχνίας με χρήση Διαδικτύου Νίκος Μπακόλας, [Στο σπίτι του Ντοστογιέφσκι] ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ Χριστίνα Βέικου Ηλίας Γιούρης Μαρία Κασκαντάμη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΟΝΟΜΙΑΣ &

ΤΜΗΜΑ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΤΕΙ ΑΘΗΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ Τι είναι αρχείο; Ποιες είναι οι προϋποθέσεις για να χαρακτηρίσουμε μια πληροφορία ως αρχειακή; Τι είναι αρχειονομία; Ποιος είναι ο αρχειονόμος;

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΑΡΧΑΡΙΩΝ. Περιεχόμενα

ΟΔΗΓΟΣ ΑΡΧΑΡΙΩΝ. Περιεχόμενα ΟΔΗΓΟΣ ΑΡΧΑΡΙΩΝ Περιεχόμενα 1) Εισαγωγή 2) Οδηγός εγγραφής στο site της PCnews 3) Βρείτε τα καλύτερα του site Γίνετε φίλοι μας στο Facebook 4) Σχετικά με τον τύπο αρχείου PDF - 1 - Εισαγωγή Καλωσορίσατε

Διαβάστε περισσότερα

x ν+1 =ax ν (1-x ν ) ή αλλιώς η απλούστερη περίπτωση ακολουθίας αριθμών με χαοτική συμπεριφορά.

x ν+1 =ax ν (1-x ν ) ή αλλιώς η απλούστερη περίπτωση ακολουθίας αριθμών με χαοτική συμπεριφορά. 1 x ν+1 =ax ν (1-x ν ) ή αλλιώς η απλούστερη περίπτωση ακολουθίας αριθμών με χαοτική συμπεριφορά. Πριν λίγα χρόνια, όταν είχε έρθει στην Ελλάδα ο νομπελίστας χημικός Ilya Prigogine (πέθανε πρόσφατα), είχε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΤΟΥ ΙΑ ΙΚΤΥΟΥ. ΜΙΑ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΕ ΕΝΑ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΥΠΕΡΚΕΙΜΕΝΟ.

Η ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΤΟΥ ΙΑ ΙΚΤΥΟΥ. ΜΙΑ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΕ ΕΝΑ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΥΠΕΡΚΕΙΜΕΝΟ. Η ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΤΟΥ ΙΑ ΙΚΤΥΟΥ. ΜΙΑ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΕ ΕΝΑ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΥΠΕΡΚΕΙΜΕΝΟ. Γιακουµάτου Μαρία-Τερέζα, Φιλόλογος, Επιµορφώτρια ΤΠΕ, Αιγαίου

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες Κινηματογραφικές Θεωρίες

Σύγχρονες Κινηματογραφικές Θεωρίες Σύγχρονες Κινηματογραφικές Θεωρίες 2015-2016 - Χειμερινό Εξάμηνο Διδάσκων: Σωτήρης Πετρίδης e- mail επικοινωνίας: sotospetridis@yahoo.gr Υπό την επίβλεψη της Μ. Κακλαμανίδου Περιγραφή του μαθήματος: Σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα: Management και Διοίκηση Επιχειρήσεων και Οργανισμών

Μάθημα: Management και Διοίκηση Επιχειρήσεων και Οργανισμών ΠΑΝΤΕΙΟΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ PANTEION UNIVERSITY OF SOCIAL AND POLITICAL SCIENCES DEPARTMENT OF ECONOMIC & REGIONAL DEVELOPMENT Πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών. Πρακτική Άσκηση. Ενότητα 1: Εισαγωγικά

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών. Πρακτική Άσκηση. Ενότητα 1: Εισαγωγικά Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Πρακτική Άσκηση Ενότητα 1: Εισαγωγικά Αν. Καθηγήτρια: Σοφία Αυγητίδου E-mail: saugitidoy@uowm.gr Μέντορες: Βάσω Αλεξίου, Λίζα Θεοδωρίδου, Αγάπη Κοσκοσίδου Παιδαγωγικό Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού 1 η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού Το βιβλίο αυτό, του ψυχοθεραπευτή Gestalt Πέτρου Θεοδώρου, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΒΙΒΛΙΟΦΟΡΟΣ και σε Ελληνική και

Διαβάστε περισσότερα

«Τα Βήματα του Εστερναχ»

«Τα Βήματα του Εστερναχ» «Τα Βήματα του Εστερναχ» Τοποθέτηση του ΔΗΜ.ΓΚΟΥΝΤΟΠΟΥΛΟΥ στη παρουσίαση του βιβλίου ΑΛΕΚΟΥ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΕΙΟ-Λάρισα 16/1/2009 Κυρίες και κύριοι. Σε κάθε βιβλίο, μελέτη,διήγημα η ποίημα ο συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Aλγεβρα A λυκείου α Τομος

Aλγεβρα A λυκείου α Τομος Aλγ ε β ρ α A Λυ κ ε ί ο υ Α Τό μ ο ς Κάθε γνήσιο αντίτυπο φέρει την υπογραφή του συγγραφέα Σειρά: Γενικό Λύκειο, Θετικές Επιστήμες Άλγεβρα Α Λυκείου, Α Τόμος Παναγιώτης Γριμανέλλης Στοιχειοθεσία-σελιδοποίηση,

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Θεοτόκης: Η Τιµή και το Χρήµα (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 108-120)

Κωνσταντίνος Θεοτόκης: Η Τιµή και το Χρήµα (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 108-120) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Κωνσταντίνος Θεοτόκης: Η Τιµή και το Χρήµα (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 108-120) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού

Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε Ειδικοί σκοποί ΑΠΣ Κατανόηση: φυσικού κόσμου νόμων που τον διέπουν φυσικών φαινομένων διαδικασιών που οδηγούν

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΗΓΕΤΙΚΟΥ ΣΤΥΛ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΣΤΙΣ ΕΠΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΗΓΕΤΙΚΟΥ ΣΤΥΛ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΣΤΙΣ ΕΠΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΗΓΕΤΙΚΟΥ ΣΤΥΛ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΣΤΙΣ ΕΠΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Ανδρέας Κυθραιώτης- Πέτρος Πασιαρδής Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Πανεπιστήμιο Κύπρου Συνέδριο Παιδαγωγικής

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκοντας με τη βοήθεια λογισμικού παρουσιάσεων

Διδάσκοντας με τη βοήθεια λογισμικού παρουσιάσεων 178 Επιμορφωτικό υλικό για την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών - Τεύχος 1 (Γενικό Μέρος) Ενότητα 3.6.3 Διδάσκοντας με τη βοήθεια λογισμικού παρουσιάσεων 1. Εισαγωγή Στο παρόν κεφάλαιο περιγράφονται «καλές

Διαβάστε περισσότερα

"Ερευνώ και Ανακαλύπτω" την ΗλεκτροΜαγνητική Επαγωγή στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Από τον Ηλεκτρισμό στο Μαγνητισμό, από το Μαγνητισμό στον Ηλεκτρισμό

Ερευνώ και Ανακαλύπτω την ΗλεκτροΜαγνητική Επαγωγή στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Από τον Ηλεκτρισμό στο Μαγνητισμό, από το Μαγνητισμό στον Ηλεκτρισμό ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΡΑΚΤΙΚΑ 5 ου ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ Α ΣΥΜΠΟΣΙΟ / ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: Πρωτοβάθμια Εκπ-Παίδευση στις-με τις Φυσικές επιστήμες - H Βέλτιστη

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

Researcher, University of Greenwich Scientific Director, Tetras Consultants. Στέφανος Μιχιώτης, 2010, cc by-nc-nd

Researcher, University of Greenwich Scientific Director, Tetras Consultants. Στέφανος Μιχιώτης, 2010, cc by-nc-nd ΒΙΩΜΑΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ Οργανωσιακή Κουλτούρα & Αλλαγή Στέφανος Μιχιώτης Researcher, University of Greenwich Scientific Director, Tetras Consultants Περιεχόμενο 1 ης συνάντησης Το σύστημα αντιλήψεων και η

Διαβάστε περισσότερα

Παιδεία στα νέα μέσα: ευκαιρίες και προκλήσεις

Παιδεία στα νέα μέσα: ευκαιρίες και προκλήσεις 1 Παιδεία στα νέα μέσα: ευκαιρίες και προκλήσεις Βάια Δουδάκη Εχουν διατυπωθεί πολλοί ορισμοί οι οποίοι επιχειρούν να περιγράψουν ή να προσδιορίσουν τι συνιστά την παιδεία στα μέσα. Ενας γενικός ορισμός

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες)

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Γ2 (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Ο φίλος σας έγραψε μία μελέτη σχετικά με τρόπους βελτίωσης της αναγνωστικής ικανότητας των μαθητών. Επειδή, όμως, είναι ξένος, κάνει ακόμη λάθη,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ Το παρόν πλαίσιο προγράμματος σπουδών επιδιώκει: α) να συνδέσει τους σκοπούς, τους στόχους και τους τρόπους (μεθόδους, μέσα

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποια μεγέθη ονομάζονται μονόμετρα και ποια διανυσματικά;

1. Ποια μεγέθη ονομάζονται μονόμετρα και ποια διανυσματικά; ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο ΚΙΝΗΣΗ 2.1 Περιγραφή της Κίνησης 1. Ποια μεγέθη ονομάζονται μονόμετρα και ποια διανυσματικά; Μονόμετρα ονομάζονται τα μεγέθη τα οποία, για να τα προσδιορίσουμε πλήρως, αρκεί να γνωρίζουμε

Διαβάστε περισσότερα

Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας. Δρ. Ιωάννης Γκιόσος

Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας. Δρ. Ιωάννης Γκιόσος Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας Δρ. Ιωάννης Γκιόσος Γιατί κάνουμε ανασκόπηση στη βιβλιογραφία; 1. Γιαναπροσδιορίσουμεκενάστηνέρευνατου γνωστικού μας αντικειμένου 2. Για να εντοπίσουμε νέες τάσεις στην έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήρι 1: Γιατί Χρειαζόμαστε τους Κανόνες; Ας Παίξουμε!

Εργαστήρι 1: Γιατί Χρειαζόμαστε τους Κανόνες; Ας Παίξουμε! Εργαστήρι 1: Γιατί Χρειαζόμαστε τους Κανόνες; Ας Παίξουμε! Το εργαστήρι αυτό βασίζεται σε ένα απλό και οικείο επιτραπέζιο παιχνίδι. Σκοπός του είναι να κεντρίσει το ενδιαφέρον των μαθητών, αξιοποιώντας

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ

ΟΔΗΓΟΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Σχολή Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών: Διοίκηση Επιχειρήσεων ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΔΙΚΑΙΟΥ & ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ (ΔΕΟ10) Ακαδημαϊκό έτος 2014-15 Τμήμα Θεσσαλονίκη 1

Διαβάστε περισσότερα