Υπερκείμενο: Ένας εναλλακτικός τρόπος θεώρησης των συλλογών διηγημάτων

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Υπερκείμενο: Ένας εναλλακτικός τρόπος θεώρησης των συλλογών διηγημάτων"

Transcript

1 Υπερκείμενο: Ένας εναλλακτικός τρόπος θεώρησης των συλλογών διηγημάτων Αναστασία Νάτσινα Η ανακοίνωση αυτή παρουσιάστηκε στο συνέδριο "Το διήγημα στην ελληνική και στις ξένες λογοτεχνίες: Θεωρία - Γραφή - Πρόσληψη" που οργάνωσε η Ελληνική Εταιρεία Γενικής και Συγκριτικής Γραμματολογίας στην Αθήνα, 8-11 Δεκεμβρίου 2005, και είναι υπό έκδοση στα πρακτικά του συνεδρίου Είναι γνωστό αλλά και μάλλον προφανές για τους περισσότερους ότι οι ειδολογικές προσεγγίσεις του διηγήματος εστιάζονται στο μεμονωμένο κείμενο και όχι στα συγκείμενά του. Γι αυτήν την μονομερή επικέντρωση ευθύνεται αφενός η σπανιότητα των συστηματικών θεωρητικών μελετών επί του είδους, που οπωσδήποτε απέχουν πολύ από το να έχουν εξαντλήσει το πεδίο, 1 και αφετέρου η ισχυρή θεωρητική παράδοση των διηγηματογράφων που όρισαν την τέχνη τους με όρους φορμαλιστικούς. Ωστόσο αν στο πλαίσιο αυτών των θεωρητικών προσεγγίσεων ένα διήγημα πρέπει να διαβάζεται σε «μια συνεδρία» (το περίφημο one sitting του E.A. Poe), στην πράξη πολύ σπάνια συμβαίνει μια συνεδρία να περιορίζεται στην ανάγνωση ενός και μόνο διηγήματος. Σπανιότατα εκδιδόμενο αυτοτελώς, ανθώντας σε εφημερίδες και παντός είδους περιοδικά, συχνότερα ανθολογούμενο από κάθε άλλο είδος, το διήγημα χαρακτηρίζεται από μια καταστατική ένταση ανάμεσα στο κείμενο και τα συγκείμενά του, τόσο σε συγχρονικό όσο και σε διαχρονικό επίπεδο. 1 Η απουσία μιας ισχυρής θεωρίας για το διήγημα όπως είναι λ.χ. η θεωρία του Bakhtin για το μυθιστόρημα αποτελεί κοινή διαπίστωση στους μελετητές. Οι συστηματικές μονογραφίες ή συλλογές δοκιμίων είναι εξάλλου αρκετά περιορισμένες. Ως κυριότερες ανάμεσά τους, με χρονολογική σειρά, θα μπορούσε να αναφέρει κανείς αυτές των Frank O Connor, The Lonely Voice: A Study of the Short Story, Macmillan, London, 1963, Sean O Faolain, The Short Story, Collins, London, 1948, Ian Reid, The Short Story, Methuen, London, 1977, Charles E. May, (ed.), Short Story Theories, Ohio University Press, Athens, OH, 1976, Valerie. Shaw, The Short Story: A Critical Introduction, Longman, London, 1983, John Bayley, The Short Story: Henry James to Elizabeth Bowen, Brighton, Harvester, 1988, Susan Lohaffer & Jo Ellyn Clarey (eds.), Short Story Theory at a Crossroads, Louisiana State University Press, Baton Rouge, 1989, Dominic Head, The Modernist Short Story: A Study in Theory and Practice, Cambridge University Press, Cambridge, 1992, Charles May (ed.), The New Short Story Theories, Ohio University Press, Athens, OH, 1994,και του ίδιου The Short Story: The Reality of Artifice. Macmillan, New York, 1995, όπου και περαιτέρω βιβλιογραφία. Στη δεκαετία του 1980 υπήρξε μια τάση προς μια γνωστική προσέγγιση του είδους (Susan Hunter Brown, Discourse Analysis and the Short Story στο Lohaffer & Clarey ό.π., , Charles May, On the Nature of Knowledge in Short Fiction στο Studies in Short Fiction 21 (1984), , Susan Lohaffer, Coming to Terms with the Short Story, Louisiana State University Press, Baton Rouge, 1983 και της ίδιας Preclosure and Story Processing στο Lohafer & Clarey ό.π., και A Cognitive Approach to Storyness, στο Charles May, The New Short Story Theories, ό.π., ), που μολονότι παρουσίασε καίριες προτάσεις δεν μπόρεσε να ξεπεράσει ικανοποιητικά ορισμένους μεθοδολογικούς περιορισμούς για να αναχθεί σε κυρίαρχη. 1

2 Το γεγονός αυτό, ίσως επειδή ευθύνεται για την υποτίμηση του είδους στο φιλολογικό κανόνα, σπάνια λαμβάνεται υπόψη όχι μόνο στις ειδολογικές συζητήσεις, αλλά και στις μελέτες συγκεκριμένων κειμένων. Οι μελετητές προτιμούν να βλέπουν τόσο τη συνέκδοση του διηγήματος με άλλα κείμενα ή διηγήματα, όσο και την καταστατική κινητικότητά του, ως αναγκαίο κακό, μια συνθήκη εξωτερική προς την «ουσία» του. Με πολλούς τρόπους θα μπορούσε κανείς να υποστηρίξει την ανάγκη της συμφραστικής εξέτασης και θεωρητικοποίησης του διηγήματος, προτείνοντας νέες οπτικές για το είδος. Εδώ θα ήθελα να αξιοποιήσω μια συγκριτική δυνατότητα: μέσα από τη σύγκριση των συλλογών διηγημάτων με ορισμένες κατηγορίες λογοτεχνικών υπερκειμένων θα επιχειρήσω να αναδείξω κάποιες παραγνωρισμένες πτυχές του διηγηματικού είδους αλλά και τις δυναμικές του δυνατότητες στον σημερινό λογοτεχνικό ορίζοντα. Το ηλεκτρονικό κείμενο που συγκροτείται σε σύνολο και αρθρώνεται μέσω ενεργών συνδέσμων ή εξακτινώνεται με τον ίδιο τρόπο στο άπειρο της διαδικτυακής κειμενικότητας, είναι η βασική μορφή κειμένου στη νέα αναγνωστική πραγματικότητα των τεχνολογικών μέσων. Η λογοτεχνική εκμετάλλευση των δυνατοτήτων που προσφέρουν οι ηλεκτρονικοί ενεργοί δεσμοί, μολονότι σχετικά πρόσφατη, έχει ήδη δημιουργήσει ένα πολύ αξιόλογο φάσμα υπερκειμενικών ειδών: από την πιο γραμμική επιλογή της ακολουθίας κεφαλαίων με δεσμούς που συνδέουν το τέλος του ενός με την αρχή του επόμενου, ή τη συχνότερη επιλογή του ανοίγματος κάθε αφηγηματικής ενότητας με περισσότερους δεσμούς προς διαφορετικά σημεία του σύνολου κειμένου, έως την πολυμεσική ανάπτυξη της μυθοπλασίας με ενεργή συμμετοχή του χρήστη, και το άνοιγμα στο λαβύρινθο του Παγκόσμιου Ιστού. Αν και η ελληνική γλώσσα δεν έχει ακόμη επιδείξει σημαντικές επιδόσεις στην αξιοποίηση αυτών των νέων τρόπων, 2 η αγγλική έχει ήδη ένα πολύ σημαντικό corpus υπερκειμένων που είτε πωλούνται σε μορφή CD-ROM είτε διατίθενται ελεύθερα στο Διαδίκτυο, ενώ κυκλοφορούν ήδη πολυάριθμες ακαδημαϊκές μελέτες, τόσο θεωρητικές όσο και επί συγκεκριμένων υπερκειμένων. Ωστόσο το υπερκείμενο δεν είναι κάτι εντελώς καινούργιο. Τα ηλεκτρονικά μέσα επέτρεψαν την εκρηκτική ανάπτυξη δυνατοτήτων του λόγου που είχαν 2 Εξαίρεση αποτελεί ένα αρκετά εκτενές απόσπασμα από το μυθιστόρημα της Σοφίας Νικολαΐδου, Πλανήτης Πρέσπα (2002), που έχει διαμορφωθεί σε υπερκείμενο και διατίθεται στο Διαδίκτυο [http://www.snikolaidou.gr/, 19 Αυγ. 2006]. 2

3 αναγνωριστεί ήδη από την κινεζική αρχαιότητα με το περίφημο Ι-Τσίνγκ, το χρησμοδοτικό «βιβλίο των αλλαγών» και έγιναν πολύ αργότερα αντικείμενο εκτενών πειραματισμών από το OuLiPo, τον Vladimir Nabokov (Pale Fire), τον Italo Calvino (Αν μια νύχτα του χειμώνα) τον Jorge Luis Borges, και τον Julio Cortazar (Hopscotch), μεταξύ πολλών άλλων. Συναριθμώντας τα πειραματικά αυτά «πρωτουπερκείμενα» με τη νεώτερη παραγωγή της υπερκειμενικής λογοτεχνίας, ο Espen Aarseth, από τους πρωτοπόρους θεωρητικούς του υπερκειμένου, προτείνει, με βάση τους συνδυασμούς διαφόρων παραμέτρων διαδραστικότητας, ούτε λίγο ούτε πολύ 576 είδη «κυβερνοκειμένων», όπως ονομάζει την ευρύτερη δυνατή κατηγορία υπερκειμενικής και «πρωτο-υπερκειμενικής» λογοτεχνίας. 3 Από την πλευρά της η Katherine Hayles, από τις πιο σεβαστές μορφές στο χώρο του υπερκειμένου, αναφέρεται αναλυτικά σε μια σειρά «καλλιτεχνικών βιβλίων» ( artists books ) που συνιστούν πρόκληση στις συμβάσεις της μορφής του βιβλίου με αποτελέσματα συγγενή με αυτά της υπερκειμενικής λογοτεχνίας. 4 Θα μπορούσε κανείς να ισχυριστεί ότι ο τρόπος ή η οπτική του υπερκειμένου, με την οποία βρισκόμαστε πια σε καθημερινή επαφή μέσω του Παγκόσμιου Ιστού (του οποίου η λειτουργία είναι επίσης καθαρά υπερκειμενική), έχει κάνει κεντρικούς αυτούς τους εκκεντρικούς πειραματισμούς του παρελθόντος. Το γεγονός αυτό ελπίζω να μας επιτρέψει να αναγνωρίσουμε ορισμένα εγγενή χαρακτηριστικά της πρόσληψης του διηγήματος που αφενός προσιδιάζουν περισσότερο στην παλαιότερη πειραματική λογοτεχνία και αφετέρου το κάνουν ένα είδος από καιρό έτοιμο να συμμετάσχει στη νέα λογοτεχνική πραγματικότητα. Για την ανάπτυξη αυτής της σύγκρισης έχουν ληφθεί υπόψη υπερκείμενα με σχετικά περιορισμένες δυνατότητες διαδραστικότητας, αφήνοντας έξω από την παρούσα συζήτηση το φάσμα που προσιδιάζει περισσότερο στα παιχνίδια περιπέτειας (τα γνωστά adventure games ). Ας προχωρήσουμε λοιπόν για να δούμε ορισμένα κοινά χαρακτηριστικά μεταξύ των συλλογών διηγημάτων και των μυθοπλαστικών υπερκειμένων. Το πρώτο από αυτά είναι η ένταση ανάμεσα στην ολοκλήρωση των επιμέρους κειμένων και σ αυτήν του σύνολου έργου. Οι υπερκειμενικές μυθοπλασίες που προτείνονται στον αναγνώστη ως ένα ενιαίο έργο και όχι ως συλλογές αποτελούνται από πολλές επιμέρους ενότητες που 3 Espen J. Aarseth, Cybertext: Perspectives on Ergodic Literature, Johns Hopkins University Press, London, 1997, Katherine Hayles, Writing Machines, MIT Press, Cambridge, MA, 2002,

4 συνδέονται μεταξύ τους με ποικίλες διαδρομές. Για να δώσουμε μια τάξη μεγέθους, το γνωστότερο ίσως μυθοπλαστικό υπερκείμενο, το Afternoon, a Story (1987) του Michael Joyce αποτελείται από πεντακόσιες τριάντα εννιά ενότητες και σχεδόν διπλάσιο αριθμό δεσμών που τις συνδέουν μεταξύ τους. Εκτός από σπάνιες περιπτώσεις, όπως το Victory Garden (1991) του Stuart Moulthrop που παρέχει έναν χάρτη, ο αναγνώστης κατά κανόνα δεν έχει καμία εκ των προτέρων εικόνα για την ολότητα του έργου, την οποία αποκαλύπτει σταδιακά μέσα από την εξερεύνησή του. Οι μικρές αφηγηματικές ενότητες, οι επιμέρους «οθόνες» ούτως ειπείν από τις οποίες αποτελούνται τα έργα αυτά, αν και είναι συχνά πολύ μικρότερες από τα κεφάλαια ενός έντυπου μυθιστορήματος, θα μπορούσαν να θεωρηθούν ως η αντίστοιχή τους δομική μονάδα. Ωστόσο η «οθόνη» παρουσιάζει μια εγγενή δυσκολία στο να επιστρέψει ο αναγνώστης σ αυτήν ως σταθερό και αναπόσπαστο μέρος του συνόλου. Ύστερα από την επιλογή δύο διαδοχικών δεσμών είναι συχνά δύσκολο να επιστρέψει κανείς στην ίδια οθόνη μέσα από το κείμενο και ας σημειωθεί εδώ ότι πολύ συχνά η επιλογή «πίσω» των προγραμμάτων πλοήγησης είναι ανενεργή σ αυτού του είδους τα υπερκείμενα, ακριβώς για να εμποδίσει την εκ των υστέρων ανίχνευση της θέσης της οθόνης στην ακολουθία της ανάγνωσης. Επιπλέον η τυχαιότητα της ακολουθίας των κειμένων όπου οδηγεί τον αναγνώστη η τυφλή επιλογή δεσμών για το περιεχόμενο των οποίων δεν έχει καμία δυνατότητα πρόγνωσης, κάνει αρκετά δύσκολο το να συγκρατήσει κανείς το περιεχόμενο κάθε «οθόνης» ως μέρος μιας συνέχειας. Η κατάσταση αυτή επιβάλλει για κάθε «οθόνη» ένα αίτημα αφηγηματικής ολοκλήρωσης, τόσο στη συγγραφική πράξη όσο και, πολύ περισσότερο, στην ερμηνευτική προσέγγιση του αναγνώστη. Ο τελευταίος καλείται έτσι να αντιληφθεί την κάθε «οθόνη» ως ολότητα, προσπαθώντας ταυτόχρονα να την εντάξει ερμηνευτικά στο σύνολο του έργου που αρχίζει να σχηματοποιεί ενεργητικά κατά την ανάγνωση. Από τη δική τους πλευρά, τα διηγήματα μιας συλλογής προβάλλονται ως ολοκληρωμένα μέρη ενός συνόλου ευρύτερου από το άθροισμά τους, σε βαθμούς που ποικίλουν ανάλογα με τις επιμέρους υποκατηγορίες. Η μεγαλύτερη ένταση μεταξύ επιμέρους και συνόλου συναντάται φυσικά στον κύκλο διηγημάτων. Το υποείδος αυτό, για το οποίο έχει εξάλλου προταθεί ο εναλλακτικός όρος «αρθρωτό 4

5 μυθιστόρημα» ( composite novel ), 5 και που συναριθμεί έργα όπως λ.χ. οι Δουβλινέζοι (1914) του James Joyce και Το τέλος της μικρής μας πόλης (1963) του Δημήτρη Χατζή, αναπτύσσεται γύρω από μια κοινότητα, ένα κομμάτι γης, ή χρόνου, για το οποίο το κάθε ένα από τα διηγήματα κομίζει νέα νοήματα. Ωστόσο ο κλασικός ορισμός του Forrest Ingram για τον κύκλο διηγημάτων, «ένα βιβλίο διηγημάτων που είναι έτσι συνδεδεμένα μεταξύ τους από τον συγγραφέα ώστε η διαδοχική εμπειρία του αναγνώστη σε διάφορα επίπεδα του συνολικού σχήματος τροποποιεί σημαντικά την εμπειρία του για κάθε ένα από τα μέρη που το συνθέτουν», 6 δείχνει ότι, παρά την τοποθέτησή του κύκλου μεταξύ μυθιστορήματος και συλλογής (που προτείνει ο Jason Nagel) 7, ο κύκλος δεν απέχει τόσο πολύ από συλλογές με φαινομενικά χαλαρότερη οργάνωση. Σ αυτές τις συλλογές, ήδη ο τίτλος, παρμένος από κάποιο απ τα διηγήματα ή και εντελώς ανεξάρτητος, σηματοδοτεί ένα κοινό πλαίσιο προβληματισμού που εγγράφεται στις προσδοκίες του προσεκτικού αναγνώστη και εγείρει ανάλογες ερμηνευτικές απαιτήσεις για τα επιμέρους διηγήματα και το σύνολό τους. Σε κάποιες περιπτώσεις τα κείμενα χάνουν εξαιρετικά δραστικές όψεις τους αν διαβαστούν εκτός του πλαισίου της συλλογής. Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι συλλογή The Happy Prince (1888) του Oscar Wilde που περιλαμβάνει ορισμένες ωραιότατες ιστορίες οι οποίες μάλιστα, διαλεγόμενες με τις συμβάσεις του μύθου και του παραμυθιού, απολήγουν η κάθε μία σε κάποιου είδους δίδαγμα. Αυτό που δεν αντιλαμβάνεται κανείς αν δεν τις διαβάσει συνδυαστικά είναι ότι τα διδάγματα συμβαίνει να είναι αντιφατικά μεταξύ τους και στην πραγματικότητα διενεργούν μια ουσιαστική υπονόμευση τόσο του είδους με το οποίο διαλέγονται όσο και της ιδέας ενός ενιαίου ηθικού συστήματος γενικά. Μικρότερη ίσως θα φαινόταν ότι είναι η ένταση μεταξύ μέρους και όλου στις περιπτώσεις χαλαρότερων ακόμα συλλογών, όπου ο τίτλος μπορεί να δίνεται από ένα διήγημα της συλλογής (συχνά το εκτενέστερο ή το ισχυρότερο κατά τη γνώμη του συγγραφέα ή πολλές φορές και του εκδότη) και να συνοδεύεται από υπότιτλο του 5 Βλ. Maggie Dunn & Ann Morris, The Composite Novel: The Short Story Cycle in Transition, Twayne, Boston, Forrest Ingram, Representative Short Story Cycles of the Twentieth Century: Studies in a Literary Genre, Mouton, The Hague, 1971, Η μετάφραση δική μου. 7 Jason Nagel, The Contemporary American Short Story Cycle: The Ethnic Resonance of Genre, Louisiana State University Press, Baton Rouge, 2001, 17. 5

6 τύπου «και άλλες ιστορίες» ή «και άλλα διηγήματα», κάνοντας τη συλλογή να μοιάζει με ανθολογία. Ωστόσο, ακόμα και στις περιπτώσεις που τέτοιοι τίτλοι δεν συνιστούν μια παιγνιώδη πρόκληση προς αυτήν την παλιά διηγηματογραφική σύμβαση, όπως εκείνη λ.χ. του ιδιαίτερα συνεκτικού Απ το ίδιο ποτήρι και άλλες ιστορίες (1999) του Μισέλ Φάις, η αναγνωστική εμπειρία αλλά και μαρτυρίες διηγηματογράφων υποδεικνύουν ότι τα κείμενα συνέχει μια κοινότητα προβληματισμού που χαρακτηρίζει τη συγγραφική περίοδο που καταλήγει με την έκδοση του τόμου, γεγονός που μπορεί να προσφέρει πολλά στην ερμηνευτική προσέγγιση που θα το λάβει υπόψη. Συναφής με την ένταση μεταξύ όλου και μέρους είναι όμως και η δυνατότητα του αναγνώστη να επιλέξει τη σειρά με την οποία διαβάζει τα επιμέρους κείμενα. Στις υπερκειμενικές μυθοπλασίες οι δεσμοί, ή άλλα διαδραστικά χαρακτηριστικά, επιτρέπουν μεγάλη ελευθερία στην πλοήγηση του αναγνώστη στο κείμενο. Ο συγγραφέας βέβαια ασκεί έναν σημαντικό βαθμό ελέγχου, καθορίζοντας τα σημεία των δεσμών σε κάθε «οθόνη» καθώς και το περιεχόμενό τους, επιτρέποντας έτσι ορισμένες διαδρομές μέσα στο κείμενο και αποκλείοντας κάποιες άλλες. Είναι επίσης δυνατόν να θέσει κάποιες «οθόνες» ή διαδρομές ως προαπαιτούμενες για να συνεχίσει κανείς πέρα από ένα σημείο. Τελικά όμως η εμπειρία της ανάγνωσης προκύπτει μόνο μέσα από την ανάληψη της ευθύνης του αναγνώστη για την πλοήγησή του, κάτι μάλιστα που ο J. Hillis Miller ονομάζει ηθική του υπερκειμένου. 8 Σύμφυτη μ αυτήν είναι η ευθύνη για την τελική κατασκευή της αφήγησης που προκύπτει μέσα από τον ενεργητικό (όσο και τυχαίο) συνδυασμό των διαφόρων ενοτήτων. Οι συλλογές διηγημάτων συνοδεύονται από μια ανάλογη αναγνωστική σύμβαση. Δεδομένης της εκδοτικής κινητικότητας του διηγήματος, αλλά και της συχνότατης εμφάνισής του στο πλαίσιο ανθολογίας, οι συλλογές διηγημάτων προσφέρονται στον κάθε αναγνώστη ως δέσμη δυνατοτήτων για την προσωπική του διαδοχή αναγνώσεων. Αυτό δεν σημαίνει ότι ο συγγραφέας δεν έχει καμία δυνατότητα ελέγχου, καθώς η διάρθρωση της συλλογής συνιστά πάντοτε μια ισχυρή πρόταση ανάγνωσης ανεξάρτητα αν η δυνατότητα αυτή παραμένει αναξιοποίητη από πολλούς συγγραφείς που αφήνουν την τελική επιλογή στον εκδότη τους, κάτι που βέβαια λέει πολλά για την αναγνωστική σύμβαση που περιγράφουμε. Σε κάθε 8 J. Hillis Miller, The Ethics of Hypertext, Diacritics 25:3 (Fall 1995), 38. 6

7 περίπτωση πάντως παραμένει σαφές ότι για την κατανόηση της συλλογής που έχει κανείς στα χέρια του δεν αρκεί μια γραμμική ανάγνωση που θα ξετυλίξει τα νοήματά της με το άνετο όχημα μιας συνεκτικής πλοκής, αλλά απαιτείται μια ενεργητική συνανάγνωση περισσότερων επιπέδων, κανένα από τα οποία δεν προτείνεται ως προνομιακό στην αναγνωστική προσοχή. Η δομή των συλλογών διηγημάτων και των υπερκειμενικών μυθοπλασιών που περιγράφουμε όσο και οι αναγνωστικές συμπεριφορές που αυτή συνεπάγεται έχουν ως άμεσο αποτέλεσμα την ανάσχεση της μυθοποιητικής ψευδαίσθησης. Στις υπερκειμενικές μυθοπλασίες, η ανάγκη να αποφασίζει κανείς αδιάκοπα για την πορεία της ανάγνωσης, αλλά και να επεξεργάζεται απροσδόκητες ασυνέχειες στο έργο που διαβάζει, δημιουργεί σοβαρές δυσκολίες στο να διατηρήσει την ψευδαίσθηση ενός ενιαίου μυθοπλαστικού σύμπαντος. Επιπλέον, το γεγονός ότι σε ορισμένες περιπτώσεις απαιτείται μια πιο ενεργητική συμμετοχή από τον αναγνώστη, όπως το να δώσει απλές απαντήσεις σε ερωτήματα που τίθενται, όπως συμβαίνει στο Afternoon του Michael Joyce, ενισχύει την αίσθηση της κατασκευής και την επίγνωση του αναγνώστη ότι το έργο δεν είναι δυνατόν να ολοκληρωθεί χωρίς τη δική του δραστική παρέμβαση. Από την άλλη πλευρά, είναι γνωστό ότι η χαμηλότερη δημοτικότητα των συλλογών διηγημάτων έναντι των μυθιστορημάτων δεν οφείλεται σε μια υποτιθέμενα γενική χαμηλότερη ποιότητα των πρώτων (αν υποθέσουμε ότι η ποιότητα έχει κάποια σχέση με τη δημοτικότητα), αλλά στην επαναληπτική διακοπή της αναγνωστικής προσδοκίας για την ανάπτυξη ενός μυθικού κόσμου. Η μορφή του βιβλίου, ανεπιστρεπτί χαρακτηρισμένη, εποικισμένη θα λέγαμε, από το μυθιστόρημα, προδιαθέτει τον αναγνώστη για την καταβύθιση σε ένα ενιαίο μυθοπλαστικό σύμπαν που του προσφέρεται από τον επαγγελματία συγγραφέα. Ωστόσο η πολλαπλότητα των μυθοπλαστικών κόσμων που προσφέρεται εξ ορισμού σε μια συλλογή διηγημάτων υπονομεύει, δραστικά δια της αντίθεσής της στην κρατούσα προσδοκία, την ισχύ της μυθοπλαστικής ψευδαίσθησης και τον αναπαυτικό ρόλο του καλεσμένου σ αυτήν αναγνώστη. Ομόλογη με την ανάσχεση της καταβύθισης στη μυθοπλασία και εν γένει της μυθοποιητικής ψευδαίσθησης είναι η υπονόμευση της έννοιας του κέντρου ή της κορύφωσης στο σύνολο τόσο των συλλογών διηγημάτων όσο και των υπερκειμενικών μυθοπλασιών. Είναι γεγονός ότι στις τελευταίες κάποια επεισόδια έχουν μεγαλύτερη αφηγηματική ένταση και συμπύκνωση από άλλα. Το ότι μπορεί 7

8 όμως κανείς να τα συναντήσει σε ποικίλες αφηγηματικές διαδοχές, στερεί σε σημαντικό βαθμό από τα επεισόδια αυτά τον καθοριστικό νοηματοδοτικό χαρακτήρα που θα είχαν σε μια σταθερά δομημένη εξιστόρηση. Από την άλλη πλευρά, οι ποικίλες καταλήξεις που μπορεί να έχουν οι διάφορες υποπλοκές του έργου έχει την ίδια υπονομευτική επίδραση στην καθοριστική σημασία της κατάληξης. Σε μια έρευνα που έγινε για την αναγνωστική συμπεριφορά απέναντι στο Forking Paths (1987) του Stuart Moulthrop διαπιστώθηκε ότι οι αναγνώστες, αντί να επεξεργάζονται μετωνυμικά την πλοκή προκειμένου να καταλήξουν σε ένα συνολικό μεταφορικό σχήμα για το έργο, όπως συμβαίνει στις γραμμικές αφηγήσεις, 9 προσπάθησαν να συλλάβουν το συνολικό σχέδιο του έργου ως μια μεταφορά προκειμένου να αποδώσουν νόημα στην αλυσίδα των μετωνυμιών του. 10 Ο αναγνώστης βρίσκεται τελικά υποχρεωμένος να διαπραγματευτεί τα νοήματα των διαφόρων ενοτήτων ως αυτόνομων αφηγήσεων, και να αναζητήσει τα ποικίλα επίπεδα των σχέσεών τους με τα συμφραζόμενά τους χωρίς τον οδηγό της μιας μοναδικής ιστορίας που συνέχει ακόμη και τις πιο πειραματικές εκφορές στα περισσότερα έντυπα μυθιστορήματα. Στα διηγήματα η κορύφωση (ή τουλάχιστον κάποια εκδοχή αποκαλυπτικής στιγμής) εξακολουθεί να χρωματίζει τον ορίζοντα των αναγνωστικών προσδοκιών. Προσδιορίζοντας έτσι την ανάγνωσή τους τόσο με την παρουσία όσο και με την απουσία της ας θυμηθούμε τι χρωστάει η δραστικότητα του Raymond Carver στο χειρισμό αυτής της προσδοκίας είναι μοιραίο να αποδυναμώνει τη δυνατότητα συγκέντρωσης των νημάτων των κειμένων σε μια συνολική κορύφωση ή καθολική νοηματοδοτική κατάληξη. Ακόμα και για τους κύκλους διηγημάτων, που λόγω της περισσότερο προβεβλημένης συνεκτικότητάς τους θα περίμενε κανείς να έχουν ένα μεγαλύτερο βαθμό καθοδηγούμενης απόληξης, ο Gerald Lynch παρατηρεί ότι «τα ακατάληκτα καταληκτήρια διηγήματα φαίνεται να είναι ένα από τα κυρίαρχα χαρακτηριστικά του διηγηματικού κύκλου». 11 Η συλλογή γνωρίζει λοιπόν πολλαπλές καταλήξεις, καμία από τις οποίες δεν πριμοδοτείται απολύτως ή καθοριστικά στο πλαίσιο του συνόλου και ο αναγνώστης βρίσκεται κι εδώ μπροστά στην πρόκληση 9 βλ. Σχετικά Peter Brooks, Reading for the Plot: Design and Intention in Narrative, Vintage, New York, Douglas J. Yellowleess, Gaps Maps and Perception: What Hypertext Readers (Don t) Do, n.d. [http://www.pd.org/topos/perforations/perf3/douglas_p3.html, 19 Αυγ. 2006]. 11 Gerald Lynch, The One and the Many: Canadian Short Story Cycles in Barabara Lounsberry e.a. eds., The Tales We Tell: Perspectives on the Short Story, Greenwood Press, London, 1998, 43. Η μετάφραση δική μου. 8

9 του να συλλάβει ένα συνολικό σχήμα για τη συλλογή προκειμένου να αποδώσει στα διηγήματα την ακριβή τους θέση σ αυτό. Γίνεται σαφές ότι και στις δύο κατηγορίες κειμένων που εξετάζουμε, τα έργα που προτείνονται στον αναγνώστη ως σύνολο στη μορφή ενός βιβλίου, ενός CD-ROM ή ενός ιστότοπου, δεν βασίζουν τη δραστικότητά τους στη συνοχή της πλοκής και την ελεγχόμενη από τον συγγραφέα ανάπτυξη των διαφόρων σημειωτικών επιπέδων τους. Αντίθετα, οι κοινές παράμετροι που θεμελιώνουν τη συνοχή τόσο των υπερκειμενικών μυθοπλασιών όσο και των συλλογών διηγημάτων είναι η επεξεργασία επανερχόμενων θεμάτων (ή η ριζωματική τους ανάπτυξη), ο χειρισμός διαφορετικών οπτικών, οι παραλλαγές ή οι διαφορετικές λύσεις για παρόμοιες ή και ίδιες καταστάσεις (το τελευταίο αφορά ιδιαίτερα τα υπερκείμενα), οι διαφορετικές αναπτύξεις ενός επανερχόμενου τύπου ή χαρακτήρα. Φτάνοντας σ αυτό το σημείο σύγκλισης είμαστε ίσως έτοιμοι να διακρίνουμε την επιβίωση και μετάλλαξη των συλλογών διηγημάτων στα πολυάριθμα υπερκείμενα που αναπτύσσονται αξιοποιώντας ένα κοινό πλαίσιο, όπως λ.χ. το Subway Story (2000) του David Yun, 12 το Patchwork Girl (1993) και το My Body. A Wunderkammer (1997) της Shelley Jackson, 13 το Museum (2004) του Adam Kenney, 14 το Fast City (2002) του Don Bosco. 15 Κείμενα σαν αυτά, μολονότι δεν θα μπορούσαν να θεωρηθούν ως μεταφορές συλλογών διηγημάτων σε υπερκειμενικό περιβάλλον, λειτουργούν ωστόσο με μια λογική μέρους και όλου που αν δεν προέρχεται απευθείας από την διηγηματική παράδοση, σίγουρα την εμπεριέχει κατά τρόπο αναγνωρίσιμο. Οι υπερκειμενικές μυθοπλασίες, που φέρνουν στο προσκήνιο περιθωριακούς πειραματισμούς του παρελθόντος υποστηρίζοντάς τους με μεγαλύτερη αισιοδοξία σε ό,τι αφορά τις δυνατότητες της αναπαράστασης, πέρα από το ότι μαρτυρούν για την ενυπάρχουσα δυναμική του διηγηματικού είδους, μπορούν επίσης να προσφέρουν κατευθύνσεις για τη συμφραστική ανάγνωση των συλλογών διηγημάτων, θεμελιώνοντας, ακόμη και για τις πιο παραδοσιακές συλλογές, ένα «προηγούμενο» από το μέλλον. 12 Διαθέσιμο στο Διαδίκτυο [http://www.scholars.nus.edu.sg/cpace/ht/dmyunfinal/frames.html, 19 Αυγ. 2006]. 13 Διαθέσιμο στο Διαδίκτυο [http://www.altx.com/thebody/, 19 Αυγ. 2006]. 14 Διαθέσιμο στο Διαδίκτυο [http://www.cyberartsweb.org/cpace/fiction/museum/index.html, 19 Αυγ. 2006]. 15 Διαθέσιμο στο Διαδίκτυο [http://www.cyberartsweb.org/cpace/fiction/bosco/index.html, 19 Αυγ. 2006]. 9

10 Βιβλιογραφία Aarseth, Espen, Cybertext: Perspectives on Ergodic Literature, Johns Hopkins University Press, London, Bayley, John, The Short Story: Henry James to Elizabeth Bowen, Brighton, Harvester, Bosco, Don, Fast City [http://www.cyberartsweb.org/cpace/fiction/bosco/index.html, 19 Αυγ. 2006], Brooks Peter, Reading for the Plot: Design and Intention in Narrative, Vintage, New York, Douglas J. Yellowleess, Gaps Maps and Perception: What Hypertext Readers (Don t) Do [http://www.pd.org/topos/perforations/perf3/douglas_p3.html, 19 Αυγ. 2006], n.d. Dunn, Maggie and Ann Morris. The Composite Novel: The Short Story Cycle in Transition, Twayne, Boston, Hayles Katherine, Writing Machines, MIT Press, Cambridge, ΜΑ, Head, Dominic, The Modernist Short Story: A Study in Theory and Practice, Cambridge University Press, Cambridge, Hunter Brown, Susan Discourse Analysis and the Short Story in Lohaffer Susan & Jo Ellyn Clarey (eds.), Short Story Theory at a Crossroads, Louisiana State University Press, Baton Rouge, 1989, Ingram, Forrest, Representative Short Story Cycles of the Twentieth Century: Studies in a Literary Genre, Mouton, The Hague, Jackson, Shelley, My Body. A Wunderkammer [http://www.altx.com/thebody/, 19 Αυγ. 2006], 1997., Patchwork Girl, Electronic text. Eastgate Systems, Watertown, MA, Joyce, James, The Dubliners (Introduction and Notes Terrence Brown), Penguin Books, London, Joyce, Michael, Afternoon, a Story. Electronic text. Eastgate Systems, Watertown, MA, Kenney, Adam, Museum [http://www.cyberartsweb.org/cpace/fiction/museum/index.html, 19 Αυγ. 2006], Lohaffer, Susan & Jo Ellyn Clarey (eds.), Short Story Theory at a Crossroads, Louisiana State University Press, Baton Rouge, Lohaffer, Susan, A Cognitive Approach to Storyness, in Charles May, The New Short Story Theories, Ohio University Press, Athens, OH, 1994, , Preclosure and Story Processing in Lohaffer Susan & Jo Ellyn Clarey eds., Short Story Theory at a Crossroads, Louisiana State University Press, Baton Rouge, 1989, , Coming to Terms with the Short Story, Louisiana State University Press, Baton Rouge, Lynch, Gerald, The one and the Many: Canadian Short Story Cycles in Barabara Lounsberry e.a. eds., The Tales We Tell: Perspectives on the Short Story, Greenwood Press, London, 1998, May, Charles Ε. The Short Story: The Reality of Artifice. Macmillan, New York, (ed.), The New Short Story Theories, Ohio University Press, Athens, OH, 1994., On the Nature of Knowledge in Short Fiction, Studies in Short Fiction 21 (1984), (ed.), Short Story Theories, Ohio University Press, Athens, OH, Miller, J. Hillis, The Ethics of Hypertext, Diacritics 25:3 (Fall 1995), 38. Moulthrop Stuart, Victory Garden. Electronic text. Eastgate Systems, Watertown, MA, 1991., Forking Paths, in Noah Wardrip-Fruin and Nick Monfort eds., New Media Reader. CD-ROM, MIT Press, Cambridge MA, Nagel, Jason, The Contemporary American Short Story Cycle: The Ethnic Resonance of Genre, Louisiana State University Press, Baton Rouge, O Connor, Frank, The Lonely Voice: A Study of the Short Story, Macmillan, London, O Faolain, Sean. The Short Story, Collins, London, Reid Ian, The Short Story, Methuen, London, Shaw, Valerie, The Short Story: A Critical Introduction, Longman, London, Yun, David, Subway Story [http://www.scholars.nus.edu.sg/cpace/ht/dmyunfinal/frames.html, 19 Αυγ. 2006], Wilde, Oscar, The Happy Prince, Stoddart Publishing, Toronto, Νικολαΐδου Σοφία, Πλανήτης Πρέσπα [http://www.snikolaidou.gr/, 19Αυγ. 2006], Φάις, Μισέλ, Απ το ίδιο ποτήρι και άλλες ιστορίες, Καστανιώτης, Αθήνα,

11 Χατζής Δημήτρης, Το τέλος της μικρής μας πόλης, Ροδακιό, Αθήνα,

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση.

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Γραμματισμός: έννοια-παιδαγωγικές συνέπειες Σήμερα, στην αναπτυγμένη τεχνολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Λογοτεχνίας

Διδακτική της Λογοτεχνίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Λογοτεχνίας Ενότητα 6: Κριτήρια επιλογής λογοτεχνικών κειμένων για το μάθημα της λογοτεχνίας Βενετία Αποστολίδου Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Το κωμικό και η Ποιητική της Ανατροπής

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Το κωμικό και η Ποιητική της Ανατροπής ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Το κωμικό και η Ποιητική της Ανατροπής Ενότητα 5: Ειρωνικό προσωπείο: το παράδειγμα του Γιάννη Σκαρίμπα Κατερίνα Κωστίου Τμήμα Φιλολογίας ενότητα 5 Ειρωνικό

Διαβάστε περισσότερα

Ανάγνωση ιστοριών και παραμυθιών. Ευφημία Τάφα

Ανάγνωση ιστοριών και παραμυθιών. Ευφημία Τάφα Ανάγνωση ιστοριών και παραμυθιών Ευφημία Τάφα Παράγοντες που καθορίζουν την επιτυχή έκβαση της ανάγνωσης μιας ιστορίας Χρονική στιγμή της ανάγνωσης (πότε) Το είδος του κειμένου (τι) Η «γωνιά» της τάξης

Διαβάστε περισσότερα

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων.

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. 9 LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. «Βλέπουμε με τα μάτια μας, αλλά κατανοούμε με τα μάτια της συλλογικότητας». 6 Ένα από τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα

Από τον Γουτεµβέργιο στα e-books

Από τον Γουτεµβέργιο στα e-books Η λογοτεχνία µεταναστεύει στο διαδίκτυο Ανοικτά ερωτήµατα και νέα δεδοµένα Γιακουµάτου Τερέζα Φιλόλογος Επιµορφώτρια ΤΠΕ www.netschoolbook.gr Από τον Γουτεµβέργιο στα e-books Καταξιωµένοι λογοτέχνες µεταναστεύουν

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια Δευτέρα, Ιουνίου 16, 2014 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΞΙΑΣ ΚΡΑΛΛΗ Η Μεταξία Κράλλη είναι ένα από τα δημοφιλέστερα πρόσωπα της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας. Μετά την κυκλοφορία του πρώτου της βιβλίου, "Μια φορά

Διαβάστε περισσότερα

Ι Εισαγωγή: ο ερευνητής ως detective

Ι Εισαγωγή: ο ερευνητής ως detective Ι Εισαγωγή: ο ερευνητής ως detective Η εν λόγω μελέτη επιχειρεί να εξετάσει την εμφάνιση και την επακόλουθη εξέλιξη της αστυνομικής πλοκής σε νεοελληνικά διηγήματα του 19ου αιώνα. Η εστίαση στο διήγημα

Διαβάστε περισσότερα

Η προσέγγιση του γραπτού λόγου και η γραφή. Χ.Δαφέρμου

Η προσέγγιση του γραπτού λόγου και η γραφή. Χ.Δαφέρμου Η προσέγγιση του γραπτού λόγου και η γραφή Πώς μαθαίνουν τα παιδιά να μιλούν? Προσπαθώντας να επικοινωνήσουν Πώς μαθαίνουν τα παιδιά να γράφουν? Μαθαίνoυν να γράφουν γράφοντας Η γραφή λύνει προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Λογοτεχνίας

Διδακτική της Λογοτεχνίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Λογοτεχνίας Ενότητα 2: Σκοποί της διδασκαλίας της λογοτεχνίας ll Βενετία Αποστολίδου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Εννοιολογική χαρτογράφηση. Τ. Α. Μικρόπουλος

Εννοιολογική χαρτογράφηση. Τ. Α. Μικρόπουλος Εννοιολογική χαρτογράφηση Τ. Α. Μικρόπουλος Οργάνωση γνώσης Η οργάνωση και η αναπαράσταση της γνώσης αποτελούν σημαντικούς παράγοντες για την οικοδόμηση νέας γνώσης. Η οργάνωση των εννοιών που αναφέρονται

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ 21 / Εισαγωγή στην αρχαία Ελληνική και Πρώιμη Βυζαντινή Λογοτεχνία

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ 21 / Εισαγωγή στην αρχαία Ελληνική και Πρώιμη Βυζαντινή Λογοτεχνία Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ 21 / Εισαγωγή στην αρχαία Ελληνική και Πρώιμη Βυζαντινή Λογοτεχνία Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών ΕΛΠΟΛ Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 12 1/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 12 1/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Γεωργική Εκπαίδευση Θεματική ενότητα 12 1/2 Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Μαθησιακοί στόχοι Οι φοιτητές/τριες πρέπει να είναι ικανοί/ες: α) να αναφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

Η Μηλιά ένας χώρος αφήγησης

Η Μηλιά ένας χώρος αφήγησης ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΜΕΣΩΝ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ, ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΤΑ Μ.Μ.Ε. Σταδίου 5, 10562, Αθήνα τηλ. 210

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών ΕΛΠΟΛ Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό Θεματική Ενότητα ΕΛΠ42

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΟΝ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ: EΣΤΙΑΣΗ ΣΕ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΟΝ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ: EΣΤΙΑΣΗ ΣΕ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ 1 ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΟΝ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ: EΣΤΙΑΣΗ ΣΕ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ: H MAΘΗΣΙΑΚΗ ΑΞΙΑ ΚΑΙ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΤΟΥΣ Τι έγινε;

Διαβάστε περισσότερα

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες.

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1 Σενάριο Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Σε αντίθεση με τα αφηγηματικά ή λογοτεχνικά είδη, το σενάριο περιγράφει αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΑφήγησηκαιΕκπαίδευση: ιστορίες για όλους, ιστορίες από όλους

ΑφήγησηκαιΕκπαίδευση: ιστορίες για όλους, ιστορίες από όλους Αριστοτέλειο Κολλέγιο Θεσσαλονίκης Ημερίδα«ΤοΣχολείοστηνΨηφιακήΕποχή: Διαδραστικοί Πίνακες και Πλατφόρμες e-learning» Θεσσαλονίκη, 12 Μαρτίου2011 ΑφήγησηκαιΕκπαίδευση: ιστορίες για όλους, ιστορίες από

Διαβάστε περισσότερα

«Οι σελίδες αφηγούνται»

«Οι σελίδες αφηγούνται» Πειραματικό Δ.Σ. Φλώρινας Υπεύθυνη εκπαιδευτικός : Πουγαρίδου Παρασκευή Τάξη : Δ «Οι σελίδες αφηγούνται» 1. Θέμα project κριτήρια επιλογής θέματος Η επιλογή του συγκεκριμένου project σχετίζεται άμεσα με

Διαβάστε περισσότερα

Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy)

Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy) Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy) Μαρία Παπαδοπούλου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια ΠΤΠΕ, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Συνοπτική

Διαβάστε περισσότερα

Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων

Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων Τίτλος βιβλίου: «Μέχρι το άπειρο κι ακόμα παραπέρα» Συγγραφέας: Άννα Κοντολέων Εκδόσεις: Πατάκη ΕΡΓΑΣΙΕΣ: 1. Ένας έφηβος, όπως είσαι εσύ, προσπαθεί

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό πολυμεσικό σύστημα διδασκαλίας των μαθηματικών (Εφαρμογή στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση)

Εκπαιδευτικό πολυμεσικό σύστημα διδασκαλίας των μαθηματικών (Εφαρμογή στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση) Εκπαιδευτικό πολυμεσικό σύστημα διδασκαλίας των μαθηματικών (Εφαρμογή στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση) Γ. Γρηγορίου, Γ. Πλευρίτης Περίληψη Η έρευνα μας βρίσκεται στα πρώτα στάδια ανάπτυξης της. Αναφέρεται

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Κείμενο [Η επίδραση της τηλεόρασης στην ανάγνωση] Ένα σημαντικό ερώτημα που αφορά τις σχέσεις τηλεόρασης και προτιμήσεων του κοινού συνδέεται

Διαβάστε περισσότερα

Πρόσβαση στην αρχική σελίδα Πληκτρολογώντας ο χρήστης τη διεύθυνση στο περιηγητή διαδικτύου μεταφέρεται αυτόματα στη παρακάτω σελίδα.

Πρόσβαση στην αρχική σελίδα Πληκτρολογώντας ο χρήστης τη διεύθυνση  στο περιηγητή διαδικτύου μεταφέρεται αυτόματα στη παρακάτω σελίδα. Περιεχόμενα Πρόσβαση στην αρχική σελίδα... 2 Αρχική... 3 Το Μουσείο... 3 Συλλογές... 4 Σύνθετη αναζήτηση... 5 Βιβλιοθήκη... 6 Πολυμεσικές εφαρμογές... 7 Ψηφιακές υπηρεσίες... 8 Ενοικίαση αιθουσών... 8

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α τάξη Γενικού Λυκείου και Α τάξη Εσπερινού Γενικού Λυκείου Το Π.Σ. για το μάθημα της Λογοτεχνίας στην Α Λυκείου επιδιώκει να δώσει νέες κατευθύνσεις στη διδασκαλία της Λογοτεχνίας

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

Η αβεβαιότητα στη μέτρηση.

Η αβεβαιότητα στη μέτρηση. Η αβεβαιότητα στη μέτρηση. 1. Εισαγωγή. Κάθε μέτρηση, όσο προσεκτικά και αν έχει γίνει, περικλείει κάποια αβεβαιότητα. Η ανάλυση των σφαλμάτων είναι η μελέτη και ο υπολογισμός αυτής της αβεβαιότητας στη

Διαβάστε περισσότερα

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Α/ Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Απλή Αν κάνετε αναζήτηση µιας λέξης σε ένα αρχαιοελληνικό σώµα κειµένων, αυτό που θα λάβετε ως αποτέλεσµα θα είναι: Μια καταγραφή όλων των εµφανίσεων της λέξης στο συγκεκριµένο

Διαβάστε περισσότερα

Athens by sound. Αθήνα, 22 Ιουλίου 2008. Δελτίο Τύπου

Athens by sound. Αθήνα, 22 Ιουλίου 2008. Δελτίο Τύπου Αθήνα, 22 Ιουλίου 2008 Δελτίο Τύπου Athens by sound Αρχιτεκτονική δεν είναι μόνο το κτισμένο. Αρχιτεκτονική συγκροτούν όλες οι ποιότητες του χώρου υλικές και άυλες. Η ατμόσφαιρα, οι ήχοι, οι μυρωδιές,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2010 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2010 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2010 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΤΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΜΑΣ: Στο Γυμνάσιο γίνεται η πρώτη και καθοριστικής σημασίας επαφή των μαθητών με τα Αρχαία Ελληνικά Στο Γυμνάσιο πρέπει να καταφέρουμε να

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

Η διαφοροποίηση της διδασκαλίας για τυφλούς μαθητές

Η διαφοροποίηση της διδασκαλίας για τυφλούς μαθητές Η διαφοροποίηση της διδασκαλίας για τυφλούς μαθητές Τα περιεχόμενα του Οδηγού Τύφλωση και Εκπαίδευση Διαφοροποίηση της Διδασκαλίας: Γενικές Αρχές και Προσεγγίσεις Η Διαφοροποίηση της Διδασκαλίας στην περίπτωση

Διαβάστε περισσότερα

Κανονισμός εργαστηρίων Μουσικής Ακουστικής - Εφαρμοσμένης Ακουστικής Ι

Κανονισμός εργαστηρίων Μουσικής Ακουστικής - Εφαρμοσμένης Ακουστικής Ι Κανονισμός εργαστηρίων Μουσικής Ακουστικής - Εφαρμοσμένης Ακουστικής Ι Άγνοια του παρακάτω κανονισμού λόγω μη ανάγνωσης δεν αποτελεί δικαιολογία Εργαστήρια. Γιατί είναι σημαντικά; Εκμάθηση πειραματικών

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ»

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» 1.1 Βασικές κατευθύνσεις Η αξιολόγηση ενός μαθήματος είναι αρχικά θέμα προσδιορισμού και κατανόησης της ταυτότητάς του. Θέματα όπως είναι ο τίτλος του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6 πρώτο δεύτερο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I ΓΑΛ 170 e-french ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής ΓΑΛ 104 Γραπτός λόγος II ΓΑΛ 111 Φωνητική ΓΑΛ 1 Από

Διαβάστε περισσότερα

Οι Τεχνολογίες της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών στην Εκπαίδευση 547

Οι Τεχνολογίες της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών στην Εκπαίδευση 547 Οι Τεχνολογίες της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών στην Εκπαίδευση 547 ΤΑ ΝΕΑ Ε ΟΜΕΝΑ ΠΟΥ ΗΜΙΟΥΡΓΟΥΝ ΟΙ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΡΑΦΗ, ΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΗ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ: ΥΠΕΡΚΕΙΜΕΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΡΗΤΟΡΙΚΗΣ & ΛΟΓΟΥ ΙΙΙ Υπεύθυνη: Μαρία Κακαβούλια ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΣΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΡΗΤΟΡΙΚΗΣ & ΛΟΓΟΥ ΙΙΙ Υπεύθυνη: Μαρία Κακαβούλια ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΡΗΤΟΡΙΚΗΣ & ΛΟΓΟΥ ΙΙΙ Υπεύθυνη: Μαρία Κακαβούλια Ζ εξάμηνο 2007 ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΣΗΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΦΗΓΗΜΑ Α. ΙΣΤΟΡΙΑ story Β. ΛΟΓΟΣ discourse Α.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ»

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Ειρηάννα Δραγώνα Θεατροπαιδαγωγός- Εμψυχώτρια Θεάτρου [ Το κείμενο βασίστηκε στις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΩ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 1 ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ 1. Τι αλλαγές επιχειρούν τα νέα ΠΣ; 2 2. Γιατί το πέρασμα στην πράξη (θα)

Διαβάστε περισσότερα

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Είδος διδακτικής πρακτικής: project, ομαδοσυνεργατική διδασκαλία Προτεινόμενη διάρκεια: 20 ώρες Εισαγωγικές παρατηρήσεις Η διδακτική ενότητα «Τα φύλα στη λογοτεχνία»

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. Κύκλος Ζωής Εφαρμογών ΕΝΟΤΗΤΑ 2. Εφαρμογές Πληροφορικής. Διδακτικές ενότητες 5.1 Πρόβλημα και υπολογιστής 5.2 Ανάπτυξη εφαρμογών

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. Κύκλος Ζωής Εφαρμογών ΕΝΟΤΗΤΑ 2. Εφαρμογές Πληροφορικής. Διδακτικές ενότητες 5.1 Πρόβλημα και υπολογιστής 5.2 Ανάπτυξη εφαρμογών 44 Διδακτικές ενότητες 5.1 Πρόβλημα και υπολογιστής 5.2 Ανάπτυξη εφαρμογών Διδακτικοί στόχοι Σκοπός του κεφαλαίου είναι οι μαθητές να κατανοήσουν τα βήματα που ακολουθούνται κατά την ανάπτυξη μιας εφαρμογής.

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Γλώσσα και λογοτεχνική δημιουργία (10394)

Κείμενο Γλώσσα και λογοτεχνική δημιουργία (10394) Κείμενο Γλώσσα και λογοτεχνική δημιουργία (10394) Στην ιστορία της λογοτεχνικής δημιουργίας έχει αποδειχτεί ότι κάθε έργο που εμφανίζεται ανθεκτικό στο πέρασμα του χρόνου οφείλει τη δυνατότητά του αυτή

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Ημερομηνία 25/2/2015 Μέσο Συντάκτης Link diastixo.gr Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης http://diastixo.gr/sinentefxeis/xenoi/3524-william-landay ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Δημοσιεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΟΡΙΟ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΕΞ ΑΡΙΣΤΕΡΩΝ ΚΑΙ ΕΚ ΔΕΞΙΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΚΟΥΤΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5 Κριτήρια απόρριψης απόμακρων τιμών

Κεφάλαιο 5 Κριτήρια απόρριψης απόμακρων τιμών Κεφάλαιο 5 Κριτήρια απόρριψης απόμακρων τιμών Σύνοψη Στο κεφάλαιο αυτό παρουσιάζονται δύο κριτήρια απόρριψης απομακρυσμένων από τη μέση τιμή πειραματικών μετρήσεων ενός φυσικού μεγέθους και συγκεκριμένα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Γνωστική Ψυχολογία. επ. Κωνσταντίνος Π. Χρήστου

Εισαγωγή στη Γνωστική Ψυχολογία. επ. Κωνσταντίνος Π. Χρήστου Εισαγωγή στη Γνωστική Ψυχολογία Inside the black box για µια επιστήµη του Νου Επιστροφή στο Νου Γνωστική Ψυχολογία / Γνωσιακή Επιστήµη Inside the black box για µια επιστήµη του Νου Επιστροφή στο Νου Γνωστική

Διαβάστε περισσότερα

Προς τα μέλη και τους φίλους της Παιδαγωγικής Εταιρείας Ελλάδος

Προς τα μέλη και τους φίλους της Παιδαγωγικής Εταιρείας Ελλάδος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΛΛΑΔΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΑΞΑΓΟΡΑ 1 & ΣΩΚΡΑΤΟΥΣ, 105 52 ΑΘΗΝΑ Τηλ. & Fax: 210-52.30.777, 210-36.88.082 Ιστοσελίδα: www.pee.gr E-mail: info@pee.gr ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth. Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307 Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.gr Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο: 1 ο και 2 ο Μονάδες ECTS: 6

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ.

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ. Ημερομηνία 10/6/2016 Μέσο Συντάκτης Link http://www.in.gr/ Τζωρτζίνα Ντούτση http://www.in.gr/entertainment/book/interviews/article/?aid=1500083418 Παρασκευή 10 Ιουνίου 2016, 13:01 Νικόλας Σμυρνάκης: Η

Διαβάστε περισσότερα

Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση

Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση Tο φαινόμενο της ανάγνωσης προσεγγίζεται ως ολική διαδικασία, δηλαδή ως λεξιλόγιο, ως προφορική έκφραση και ως κατανόηση. ημήτρης Γουλής Πρώτη Πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμός βελτίωσης της σχέσης μεταξύ διοίκησης ΑΈΙ και πανεπιστημιακής βιβλιοθήκης. Ιωάννης Κλαψόπουλος. 1. Εισαγωγή Η

Σχεδιασμός βελτίωσης της σχέσης μεταξύ διοίκησης ΑΈΙ και πανεπιστημιακής βιβλιοθήκης. Ιωάννης Κλαψόπουλος. 1. Εισαγωγή Η ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΤΗΣ ΣΧΕΣΗΣ ΜΕΤΑΞΥ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΑΕΙ ΚΑΙ... 27 27 Σχεδιασμός βελτίωσης της σχέσης μεταξύ διοίκησης ΑΈΙ και πανεπιστημιακής βιβλιοθήκης Ιωάννης Κλαψόπουλος 1. Εισαγωγή Η παρούσα εισήγηση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ. «Παιδική & Εφηβική Λογοτεχνία χωρίς ευτυχισµένο τέλος»

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ. «Παιδική & Εφηβική Λογοτεχνία χωρίς ευτυχισµένο τέλος» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ «Παιδική & Εφηβική Λογοτεχνία χωρίς ευτυχισµένο τέλος» Καλαµάτα, 9 10 Απριλίου 2016 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΑΒΒΑΤΟ 9 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2016 08.30 09.00: Προσέλευση-Εγγραφές συνέδρων 09.00 09.15: Χαιρετισµοί

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Έκδοση Α Διεύθυνση Επιμόρφωσης & Κατάρτισης Ιανουάριος 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Το μοντέλο των τριών κύκλων... 3 1.1 Α κύκλος:

Διαβάστε περισσότερα

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις ΠΡΟΛΟΓΟΣ Οι δυσκολίες μάθησης των παιδιών συνεχίζουν να απασχολούν όλους όσοι ασχολούνται με την ανάπτυξη των παιδιών και με την εκπαίδευση. Τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι, μέσα στην τάξη τους, βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

Αναζητώντας θέμα έρευνας: ορισμένες μεθοδολογικές παρατηρήσεις. Δρ. Ηλίας Μαυροειδής

Αναζητώντας θέμα έρευνας: ορισμένες μεθοδολογικές παρατηρήσεις. Δρ. Ηλίας Μαυροειδής Αναζητώντας θέμα έρευνας: ορισμένες μεθοδολογικές παρατηρήσεις Δρ. Ηλίας Μαυροειδής Σ.Ε.Π.,., Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο 1 Το αρχικό πρόβλημα o Πώς θα επιλέξω θέμα για την διπλωματική μου εργασία; o

Διαβάστε περισσότερα

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια»

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» «Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» «Κάθεσαι καλά, Γκέοργκ; Καλύτερα να καθίσεις, γιατί σκοπεύω να σου διηγηθώ μια ιστορία για γερά νεύρα». Με αυτόν τον τρόπο ο συγγραφέας του βιβλίου αρχίζει να ξετυλίγει το

Διαβάστε περισσότερα

ιδακτική της Νέας Ελληνικής Λογοτεχνίας Μαρία ημάση

ιδακτική της Νέας Ελληνικής Λογοτεχνίας Μαρία ημάση ιδακτική της Νέας Ελληνικής Λογοτεχνίας Μαρία ημάση ιδακτική της λογοτεχνίας: Σύνδεση των θεωρητικών προσεγγίσεων της λογοτεχνίας-του του λογοτεχνικού κειμένου με την πράξη της διδασκαλίας. Σχέση Θεωρίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 2 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 2 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 2 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α. Να γράψετε την περίληψη του κειμένου σε 90-100 λέξεις Ο Μπαμπινιώτης υποστηρίζει ότι η Ενωμένη Ευρώπη διαμορφώνει μια νέα πραγματικότητα που επιβοηθεί τον επαναπροσδιορισμό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περιληπτική Απόδοση Κειμένων ΑΣΚΗΣΗ: Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόμενο του κειμένου που ακολουθεί σε μία παράγραφο 100 έως 120 λέξεων. (Πανελλαδικές Εξετάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Αυτή ακριβώς η μεταλλαγή είναι το θέμα του παρόντος βιβλίου. Προκειμένου να την προσδιορίσουμε μέσα σε όλο αυτό το ομιχλώδες τοπίο της

Αυτή ακριβώς η μεταλλαγή είναι το θέμα του παρόντος βιβλίου. Προκειμένου να την προσδιορίσουμε μέσα σε όλο αυτό το ομιχλώδες τοπίο της Εισαγωγή Tο βιβλίο αυτό θα μπορούσε να τιτλοφορείται διαφορετικά. Αν θέλαμε να ακολουθήσουμε το ρεύμα των αλλαγών στο χώρο των διεθνών οργανισμών, ο τίτλος του θα ήταν «Εκπαίδευση για την αειφόρο ανάπτυξη».

Διαβάστε περισσότερα

Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας. Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12

Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας. Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12 Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12 Βασικοί όροι και έννοιες- Δεύτερη # Ξένη γλώσσα Δεύτερη γλώσσα είναι οποιαδήποτε γλώσσα κατακτά ή μαθαίνει ένα άτομο

Διαβάστε περισσότερα

Το μουσείο τέχνης στη μετανεωτερικότητα

Το μουσείο τέχνης στη μετανεωτερικότητα Το μουσείο τέχνης στη μετανεωτερικότητα Νέοι τρόποι έκθεσης και ανάλυσης των εκθέσεων Μετανεωτερικό μουσείο Το τέλος της καθολικότητας και της παγκοσμιότητας του μουσείου Το τέλος της κυρίαρχης, κεντρικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ αρχική εκδοχή: Θεοδωρίδης Μ. (2006), «Πώς ερωτεύονται στη Βερόνα; σκέψεις για

Διαβάστε περισσότερα

5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης

5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης 5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης Μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση για τις πιο αποτελεσματικές στρατηγικές και τεχνικές μάθησης για τους μαθητές όλων των ηλικιών ανοίγουν

Διαβάστε περισσότερα

15/9/2009. 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα

15/9/2009. 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα Νέα Αθηναϊκή Σχολή Λογοτεχνία Β Λυκείου Εισαγωγή Επιμέλεια: Τ. Γιακουμάτου www.netschoolbook.gr 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα Εσωτερική αναδιάρθρωση κράτους-στόχος

Διαβάστε περισσότερα

Μέρος Β /Στατιστική. Μέρος Β. Στατιστική. Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Μαθηματικών&Στατιστικής/Γ. Παπαδόπουλος (www.aua.

Μέρος Β /Στατιστική. Μέρος Β. Στατιστική. Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Μαθηματικών&Στατιστικής/Γ. Παπαδόπουλος (www.aua. Μέρος Β /Στατιστική Μέρος Β Στατιστική Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Μαθηματικών&Στατιστικής/Γ. Παπαδόπουλος (www.aua.gr/gpapadopoulos) Από τις Πιθανότητες στη Στατιστική Στα προηγούμενα, στο

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες. Θα το παίξεις... και θα πεις κι ένα τραγούδι!

Οδηγίες. Θα το παίξεις... και θα πεις κι ένα τραγούδι! Οδηγίες To Sing It! είναι ένα νέο παιχνίδι παρέας που δοκιμάζει τις γνώσεις σας στο ελληνικό τραγούδι! Μέσα από λέξεις που σας δίνονται, καλείστε να βρείτε τραγούδια που τις περιέχουν. Θα πείτε εσείς τα

Διαβάστε περισσότερα

II29 Θεωρία της Ιστορίας

II29 Θεωρία της Ιστορίας II29 Θεωρία της Ιστορίας Ενότητα 15: Αντώνης Λιάκος Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας - Αρχαιολογίας Τί κοινό έχουν; 2 Το παρόν στο παρελθόν 1 Raphael Samuel, Theatres of memory. Past and Present in contemporary

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Προγράμματος Σπουδών EGL / Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία

Διάταξη Προγράμματος Σπουδών EGL / Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία Διάταξη Προγράμματος Σπουδών EGL / Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών EGL Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία Επίπεδο Προπτυχιακό Μεταπτυχιακό

Διαβάστε περισσότερα

Νοητική Διεργασία και Απεριόριστη Νοημοσύνη

Νοητική Διεργασία και Απεριόριστη Νοημοσύνη (Επιφυλλίδα - Οπισθόφυλλο). ΜΙΑ ΣΥΝΟΨΗ Η κατανόηση της νοητικής διεργασίας και της νοητικής εξέλιξης στην πράξη απαιτεί τη συνεχή και σε βάθος αντίληψη τριών σημείων, τα οποία είναι και τα βασικά σημεία

Διαβάστε περισσότερα

Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής. Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη

Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής. Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη Γενικά Δημήτρης Χατζής Περιεχόμενα «Το διπλό βιβλίο» Περίληψη Ιστορικό πλαίσιο Τίτλος του έργου Δομή

Διαβάστε περισσότερα

Η θεωρία της αναγνωστικής ανταπόκρισης και η διδασκαλία της δημιουργικής γραφής: Θεωρία και πράξη.

Η θεωρία της αναγνωστικής ανταπόκρισης και η διδασκαλία της δημιουργικής γραφής: Θεωρία και πράξη. Η θεωρία της αναγνωστικής ανταπόκρισης και η διδασκαλία της δημιουργικής γραφής: Θεωρία και πράξη. Δρ Στέλλα Σπ. Νάκη φιλόλογος, Α Αρσάκειο Γυμνάσιο Ψυχικού stellanaki@yahoo.gr Εισαγωγικά Η μετατόπιση

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. Μαρία Νέζη Σχολική Σύμβουλος Πειραιά

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. Μαρία Νέζη Σχολική Σύμβουλος Πειραιά ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Μαρία Νέζη Σχολική Σύμβουλος Πειραιά 15-9-2016 Βασικές αρχές Oδηγιών Τι διδάσκουμε; Πώς διδάσκουμε; Τι θέλουμε να πετύχουμε;

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

Η Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΜΕ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΕΣ

Η Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΜΕ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΕΣ Η Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΜΕ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΕΣ Επιµέλεια Παρουσίασης ΤΠΕ & Λογοτεχνία Νέα δεδοµένα για τη συγγραφή για την πρόσληψη για τη διδασκαλία της Λογοτεχνίας ΤΠΕ & Λογοτεχνία Νέα δεδοµένα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΟΥΝ ΤΣΟΥ. Οι διακεκριμένοι καθηγητές Στρατηγικής Αθανάσιος Πλατιάς και Κωνσταντίνος. Δελτίο Τύπου. Εκδόσεις: Διαθέσιμο από:

ΣΟΥΝ ΤΣΟΥ. Οι διακεκριμένοι καθηγητές Στρατηγικής Αθανάσιος Πλατιάς και Κωνσταντίνος. Δελτίο Τύπου. Εκδόσεις: Διαθέσιμο από: ΣΟΥΝ ΤΣΟΥ Πολεμική Στρατηγική Κείμενα: Αθανάσιος Πλατιάς, Κωνσταντίνος Κολιόπουλος ISBN: 978-960-531-342-5 Τιμή: 18,02 ευρώ Σελίδες: 280 Σχήμα: 17 x 24 Γλώσσα: Ελληνικά, Ημερομηνία κυκλοφορίας: 2015 Εκδόσεις:

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία της υπουργού Εξωτερικών, κυρίας Ντόρας Μπακογιάννη, στην παρουσίαση του βιβλίου

Ομιλία της υπουργού Εξωτερικών, κυρίας Ντόρας Μπακογιάννη, στην παρουσίαση του βιβλίου Ομιλία της υπουργού Εξωτερικών, κυρίας Ντόρας Μπακογιάννη, στην παρουσίαση του βιβλίου «Παγκόσμια Ευρώπη: οι Διεθνείς Διαστάσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης» Αθήνα 30 Ιανουαρίου 2007 1 Προσφωνήσεις. Αυτή την

Διαβάστε περισσότερα

Σωτηρίου Σοφία. Εκπαιδευτικός ΠΕ0401, Πειραματικό Γενικό Λύκειο Μυτιλήνης

Σωτηρίου Σοφία. Εκπαιδευτικός ΠΕ0401, Πειραματικό Γενικό Λύκειο Μυτιλήνης «Αξιοποίηση των Τ.Π.Ε. στη Διδακτική Πράξη» «Ανάκλαση-Διάθλαση, Ηλεκτρομαγνητική επαγωγή, Κίνηση-Ταχύτητα: τρία υποδειγματικά ψηφιακά διδακτικά σενάρια για τη Φυσική Γενικού Λυκείου στην πλατφόρμα "Αίσωπος"»

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΜΑΡΜΑΡΑ Καθηγητή του Τμήματος Γεωγραφίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου ΟΜΙΛΙΑ

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΜΑΡΜΑΡΑ Καθηγητή του Τμήματος Γεωγραφίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου ΟΜΙΛΙΑ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΜΑΡΜΑΡΑ Καθηγητή του Τμήματος Γεωγραφίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου ΟΜΙΛΙΑ Κυρίες και Κύριοι, Είναι μοιραίο, όταν ακολουθείς ως ομιλητής τους συγκεκριμένους σπουδαίους προλαλήσαντες να πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

1. Εισαγωγή στα πολυμέσα

1. Εισαγωγή στα πολυμέσα 1. Εισαγωγή στα πολυμέσα Σύνοψη Στο τρέχον σύντομο κεφάλαιο γίνεται εισαγωγή στην έννοια των πολυμέσων και τη σχετική ορολογία που εμφανίζεται στη βιβλιογραφία. Ορίζονται, επίσης, οι έννοιες της διαδραστικότητας

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην επικοινωνία ανθρώπου υπολογιστή. Νικόλαος Αβούρης Eκδόσεις ΔΙΑΥΛΟΣ, Αθήνα 2000. ΠΡΟΛΟΓΟΣ Περιεχόμενα Εγχειριδίου

Εισαγωγή στην επικοινωνία ανθρώπου υπολογιστή. Νικόλαος Αβούρης Eκδόσεις ΔΙΑΥΛΟΣ, Αθήνα 2000. ΠΡΟΛΟΓΟΣ Περιεχόμενα Εγχειριδίου Εισαγωγή στην επικοινωνία ανθρώπου υπολογιστή Νικόλαος Αβούρης Eκδόσεις ΔΙΑΥΛΟΣ, Αθήνα 2000 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Περιεχόμενα Εγχειριδίου 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.1Ορισμοί και αντικείμενο μελέτης 1.2Επισκόπηση πεδίου 1.2.1 Ιστορική

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία της Ιστοριογραφίας

Ιστορία της Ιστοριογραφίας Ιστορία της Ιστοριογραφίας Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 2) Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Πολυμέρης Βόγλης Παραδοσιακή ιστοριογραφία Εδραιώνεται τον 19 ο αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ , ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Λ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΑΝΤΑ ΚΑΤΣΙΚΗ - ΓΚΙΒΑΛΟΤ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΠΟΡΕΙΑ ΑΘΗΝΑ 2001 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η οριοθέτηση της παιδικής λογοτεχνίας σε σχέση με την

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Επικοινωνία ΣυνΚίνησις 2155304973, 6973933877 info@sinkinisis.com www.sinkinisis.com ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού

Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε Ειδικοί σκοποί ΑΠΣ Κατανόηση: φυσικού κόσμου νόμων που τον διέπουν φυσικών φαινομένων διαδικασιών που οδηγούν

Διαβάστε περισσότερα

Researcher, University of Greenwich Scientific Director, Tetras Consultants. Στέφανος Μιχιώτης, 2010, cc by-nc-nd

Researcher, University of Greenwich Scientific Director, Tetras Consultants. Στέφανος Μιχιώτης, 2010, cc by-nc-nd ΒΙΩΜΑΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ Οργανωσιακή Κουλτούρα & Αλλαγή Στέφανος Μιχιώτης Researcher, University of Greenwich Scientific Director, Tetras Consultants Περιεχόμενο 1 ης συνάντησης Το σύστημα αντιλήψεων και η

Διαβάστε περισσότερα

Το παρόν Ρ.Ρ. Βασίζεται κατά το μεγαλύτερο μέρος του στο κεφάλαιο 6 του βιβλίου του Gavin Reid (Δυσλεξία 2003, επιμέλεια Γιάννης Παπαδάτος).

Το παρόν Ρ.Ρ. Βασίζεται κατά το μεγαλύτερο μέρος του στο κεφάλαιο 6 του βιβλίου του Gavin Reid (Δυσλεξία 2003, επιμέλεια Γιάννης Παπαδάτος). Το παρόν Ρ.Ρ. Βασίζεται κατά το μεγαλύτερο μέρος του στο κεφάλαιο 6 του βιβλίου του Gavin Reid (Δυσλεξία 2003, επιμέλεια Γιάννης Παπαδάτος). Κεφάλαιο 6 (G. Reid, 2003) Πρόσβαση στο Σχολικό Πρόγραμμα Στο

Διαβάστε περισσότερα

Επίσκεψη στο ζωολογικό πάρκο

Επίσκεψη στο ζωολογικό πάρκο Επίσκεψη στο ζωολογικό πάρκο A visit to the zoo (προτείνεται να διδαχθεί στο Unit 4, Lesson 1, Think Teen! A Γυμνασίου Αρχαρίων) Προσδοκώμενα αποτελέσματα Περιεχόμενο Βασικά θέματα Ενδεικτικές δραστηριότητες

Διαβάστε περισσότερα

Α. Στόχοι σε επίπεδο γνώσεων και δεξιοτήτων

Α. Στόχοι σε επίπεδο γνώσεων και δεξιοτήτων ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΣΕΝΑΡΙΟΥ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Οριζόντια αντιστοίχιση Στόχων Μεθόδων Δραστηριοτήτων - Εποπτικού Υλικού - Αξιολόγησης Α. Στόχοι σε επίπεδο γνώσεων και δεξιοτήτων ΣΤΟΧΟΙ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΕΠΟΠΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Τίτσα Πιπίνου: «Οι ζωές μας είναι πολλές φορές σαν τα ξενοδοχεία..»

Τίτσα Πιπίνου: «Οι ζωές μας είναι πολλές φορές σαν τα ξενοδοχεία..» Ημερομηνία 11/8/2016 Μέσο Συντάκτης Link artpress.sundaybloody.com Βασόλης Κάργας http://artpress.sundaybloody.com/?it_books=%cf%84%ce%af%cf%84%cf%83%ce%b1- %CF%80%CE%B9%CF%80%CE%AF%CE%BD%CE%BF%CF%85-%CE%BF%CE%B9-

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Γιώργος Παπαδόπουλος μιλάει στο NOW24 Κυριακή, 14 Φεβρουαρίου :25

Ο συγγραφέας Γιώργος Παπαδόπουλος μιλάει στο NOW24 Κυριακή, 14 Φεβρουαρίου :25 Ημερομηνία 14/2/2016 Μέσο Συντάκτης Link http://now24.gr/ Κυριάκος Κουζούμης http://now24.gr/o-singrafeas-giorgos-papadopoulos-milai-sto-now24/ Ο συγγραφέας Γιώργος Παπαδόπουλος μιλάει στο NOW24 Κυριακή,

Διαβάστε περισσότερα

Σημειώσεις της Μαριάννας Κουτάλου Σημειώσεις της Μαριάννας Κουτάλου Σημειώσεις του Άγγελου Κοβότσου

Σημειώσεις της Μαριάννας Κουτάλου Σημειώσεις της Μαριάννας Κουτάλου Σημειώσεις του Άγγελου Κοβότσου Το Σενάριο Σημειώσεις της Μαριάννας Κουτάλου... 2-10 Σενάριο Ντοκιμαντέρ Σημειώσεις της Μαριάννας Κουτάλου. 11 12 Σημειώσεις για ένα Σενάριο Ντοκιμαντέρ Σημειώσεις του Άγγελου Κοβότσου... 13-19 Το σενάριο

Διαβάστε περισσότερα