ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΠΑΝΑΛΑΜΒΑΝΟΜΕΝΩΝ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ (REPEATED MEASURES ANALYSIS): ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΕ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΠΑΝΑΛΑΜΒΑΝΟΜΕΝΩΝ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ (REPEATED MEASURES ANALYSIS): ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΕ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ"

Transcript

1 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΠΑΝΑΛΑΜΒΑΝΟΜΕΝΩΝ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ (REPEATED MEASURES ANALYSIS): ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΕ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ Σοφία Ι. Λαουτάρη Διπλωματική Εργασία που υποβλήθηκε στο Τμήμα Στατιστικής και Ασφαλιστικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου Πειραιώς ως μέρος των απαιτήσεων για την απόκτηση του Μεταπτυχιακού Διπλώματος Ειδίκευσης στην Εφαρμοσμένη Στατιστική Πειραιάς Ιούλιος 005

2

3 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΠΑΝΑΛΑΜΒΑΝΟΜΕΝΩΝ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ (REPEATED MEASURES ANALYSIS): ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΕ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ Σοφία Ι. Λαουτάρη Διπλωματική Εργασία που υποβλήθηκε στο Τμήμα Στατιστικής και Ασφαλιστικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου Πειραιώς ως μέρος των απαιτήσεων για την απόκτηση του Μεταπτυχιακού Διπλώματος Ειδίκευσης στην Εφαρμοσμένη Στατιστική Πειραιάς Ιούλιος 005

4 Η παρούσα Διπλωματική Εργασία εγκρίθηκε ομόφωνα από την Τριμελή Εξεταστική Επιτροπή που ορίσθηκε από τη ΓΣΕΣ του Τμήματος Στατιστικής και Ασφαλιστικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου Πειραιώς στην υπ αριθμ... συνεδρίασή του σύμφωνα με τον Εσωτερικό Κανονισμό Λειτουργίας του Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών στην Εφαρμοσμένη Στατιστική Τα μέλη της Επιτροπής ήταν: - Κατέρη Μαρία (Επιβλέπουσα) - Αναστασόπουλος Δημήτριος - Ηλιόπουλος Γεώργιος Η έγκριση της Διπλωματική Εργασίας από το Τμήμα Στατιστικής και Ασφαλιστικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου Πειραιώς δεν υποδηλώνει αποδοχή των γνωμών του συγγραφέα.

5 UNIVERSITY OF PIRAEUS DEPARTMENT OF STATISTICS AND INSURANCE SCIENCE POSTGRADUATE PROGRAM IN APPLIED STATISTICS REPEATED MEASURES ANALYSIS: AN IMPLEMENTATION ON NEUROPHYSIOLOGICAL DATA By Sopha I. Laoutar MSc Dssertaton Submtted to the Department of Statstcs and Insurance Scence of the Unversty of Praeus n partal fulfllment of the requrements for the degree of Master of Scence n Appled Statstcs Praeus, Greece July 005

6

7 Στην πολυαγαπημένη μου θεία, Δήμητρα.

8

9 Ευχαριστίες Θα ήθελα να ευχαριστήσω τον Καθηγητή κύριο Παπαϊωάννου Παναγιώτη για την καθοδήγησή του και τις πολύτιμες γνώσεις, τις οποίες μου προσέφερε κατά τη διάρκεια της συγγραφής της παρούσας διατριβής. Ιδιαίτερα θα ήθελα να ευχαριστήσω την Επίκουρο Καθηγήτρια κυρία Κατέρη Μαρία, για την υπομονή, την ευγένεια και τις πολύτιμες συμβουλές της. Τέλος, τον Αναπληρωτή Καθηγητή κύριο Αναστασόπουλο Δημήτριο για τις καίριες παρατηρήσεις του και τη διάθεση των δεδομένων.

10

11 Περίληψη Οι επαναλαμβανόμενες μετρήσεις είναι ένας όρος που χρησιμοποιείται όταν θέλουμε να αναφερθούμε σε δεδομένα, για τα οποία η απόκριση κάθε πειραματικής μονάδας ή αντικειμένου παρατηρείται σε περισσότερες από μία περιστάσεις ή κάτω από πολλαπλές συνθήκες. Δεδομένα που προέρχονται από επαναλαμβανόμενες μετρήσεις χρησιμοποιούνται σε όλα τα επιστημονικά πεδία και ιδιαίτερα σε βιοστατιστικές εφαρμογές. Στην παρούσα διατριβή, στόχος μας θα είναι να δώσουμε απάντηση σε ένα νευροφυσιολογικό πείραμα, του οποίου η ανάλυση απαιτεί τη μεθοδολογία των επαναλαμβανόμενων μετρήσεων. Τα δεδομένα μας προέρχονται από το Τμήμα Νοσηλευτικής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και είναι συγκεκριμένα, είναι αποτέλεσμα πειράματος, το οποίο διενεργήθηκε υπό την εποπτεία του Αναπληρωτή Καθηγητή κυρίου Αναστασόπουλου Δημήτριου, Διευθυντή του Εργαστηρίου Φυσιολογίας. Το πείραμα καταγράφει τις «κινήσεις» μελών του σώματος (οφθαλμός, κεφαλή, κορμός, αριστερό και δεξί πόδι) προς επτά κυκλικά τοποθετημένους στόχους. Χρησιμοποιούνται δέκα (10) εθελοντές και οι «κινήσεις» απαρτίζονται από λανθάνοντες χρόνους μέχρι την έναρξη της κίνηση του μέλους του σώματος και ταχύτητες κίνησης και απόκλισης της κεφαλής και του κορμού. Το προς διερεύνηση ερώτημα είναι η μελέτη της κίνησης του δεξιού και αριστερού ποδιού και των παραγόντων που την επηρεάζουν. Στο πρώτο κεφάλαιο της διατριβής, παρουσιάζεται αναλυτικά το πείραμα και έπειτα δίνεται, σε γενικές γραμμές, η θεωρία των επαναλαμβανόμενων μετρήσεων και των γραμμικών μεικτών μοντέλων, θέματα που αλληλοσυσχετίζονται. Στο τελευταίο κεφάλαιο θα προσπαθήσουμε να δώσουμε απάντηση στο ερώτημα που τίθεται από τους ερευνητές που διενήργησαν το πείραμα, μέσω των μεθόδων που βασίζονται στην ανάλυση των επαναλαμβανόμενων μετρήσεων και των μεικτών μοντέλων, καθώς επίσης και μέσω των κλασσικών στατιστικών μεθόδων, κάνοντας χρήση των στατιστικών πακέτων SPSS και SPLUS.

12

13 Abstract The term repeated measurements refers broadly to data, n whch the response of each expermental unt or subject s observed on multple occasons or under multple condtons. Repeated measurements data are often used n all scentfc feld and mostly n bostatstcal applcatons and experments. The subject of ths thess s a neurophysologcal experment and the goal wll be to try to gve an answer to the questons that have rsen durng ts executon. The data were gven to us by the Faculty of Nursng of the Athens Unversty and were product of an experment conducted under the supervson of Assocate Professor Mr. Anastasopoulos Dmtros, Drector of the Physology Laboratory. The experment records movements of several body parts (eyes, head, trunk, left and rght foot) towards seven eccentrc locatons set n a crcular array of lghts. Ten (10) healthy volunteers partcpate n ths experment. Ther movements are conssted by the body part latences,.e. the tme that passes by untl each body part begns ts movement, the trunk devaton, the trunk velocty and the head angle. The queston to be looked nto refers to left and rght foot movements and the factors that affect them. In the frst chapter, a thorough descrpton of the experment wll be gven and n the followng chapters we wll refer shortly to the repeated measures theory and the lnear mxed-effects models theory, two closely related subjects. In the last chapter of our thess, we wll try to answer the questons that the experts have set and analyze the data usng repeated measurements analyss methods and classcal statstcal methods usng the statstcal packages SPSS and S-PLUS.

14

15 Περιεχόμενα Κατάλογος Πινάκων Κατάλογος Σχημάτων xv xx 1. Εισαγωγή 1. Ανάλυση επαναλαμβανόμενων μετρήσεων 13.1 Εισαγωγή 13. Διαχρονικά δεδομένα και η σχέση τους με τις χρονολογικές σειρές 17.3 Συσχέτιση: Το χαρακτηριστικό στοιχείο των επαναλαμβανόμενων μετρήσεων 18.4 Επαναλαμβανόμενες μετρήσεις 0 (α) Σύγκριση κατά ζεύγη 0 (β) Γενίκευση του (α) σε n> χρονικές στιγμές (γ) Γενίκευση σε n χρονικές στιγμές παρουσία άλλων παραγόντων (πολλαπλά δείγματα) 7.5 Ανάλυση διακύμανσης (ANOVA) Βασικές έννοιες Το αρχικό υπόδειγμα 9.5. ANOVA Επαναλαμβανόμενων μετρήσεων Ένα δείγμα Η υπόθεση της σφαιρικότητας Μέτρα και τεστ σφαιρικότητας ANOVA Επαναλαμβανόμενων μετρήσεων Πολλαπλά δείγματα 39.6 Πολυδιάστατη ανάλυση διακύμανσης (MANOVA) Βασικές έννοιες Το μοντέλο Πολυδιάστατα τεστ Έλεγχος των υποθέσεων Πολυωνυμική ανάλυση τάσης (Polynomal trend analyss) Γραμμική τάση 50

16 .6.5. Τάση μεγαλύτερης τάξης 51.7 Πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα των σχεδιασμών με επαναλαμβανόμενες μετρήσεις 5 3. Γραμμικά μοντέλα μεικτών επιδράσεων Εισαγωγή Ένα αρχικό παράδειγμα Μοντέλα ταξινόμησης κατά ένα τρόπο (one-way classfcaton) Μοντέλα επαναλαμβανόμενων μετρήσεων χωρίς άλλο παράγοντα Σχεδιασμοί τυχαιοποιημένων μπλοκ Επαναλαμβανόμενες μετρήσεις και όροι τυχαίων αλληλεπιδράσεων Μια γενικότερη προσέγγιση στο μοντέλων τυχαίων αλληλεπιδράσεων Μοντέλο ανάλυσης συνδιακύμανσης Το γενικό γραμμικό μεικτό μοντέλο Εισαγωγή Το γενικό γραμμικό μοντέλο Εκτίμηση των σταθερών επιδράσεων b Η μέθοδος ελαχίστων τετραγώνων Γενικευμένα ελάχιστα τετράγωνα Η μέθοδος της μεγίστης πιθανοφάνειας Best Lnear Unbased Estmator (BLUE) Το γενικό γραμμικό μεικτό μοντέλο Το μοντέλο Ένα επίπεδο Το μοντέλο Πολλαπλά επίπεδα Εκτιμήτρια μεγίστης πιθανοφάνειας για το μοντέλο του ενός επιπέδου Διάσπαση ορθογωνίων πινάκων Υπολογισμός της πιθανοφάνειας μέσω των διασπάσεων Περιορισμένος εκτιμητής μεγίστης πιθανοφάνειας Πολλαπλά επίπεδα τυχαίων επιδράσεων Αλγόριθμοι μεγιστοποίησης της πιθανοφάνειας Ο ΕΜ αλγόριθμος 100

17 3.9. Ο αλγόριθμος Newton Raphson Γενικά συμπεράσματα για τους αλγορίθμους Ασυμπτωτική συμπεριφορά Έλεγχοι υποθέσεων και διαστήματα εμπιστοσύνης Τεστ λόγου πιθανοφάνειας (Lkelhood Raton Test) Έλεγχος υποθέσεων για τις σταθερές επιδράσεις Κατασκευή διαστημάτων εμπιστοσύνης Προσαρμοσμένες τιμές και προβλέψεις Πρότυποι πίνακες συνδιακυμάνσεων για τις τυχαίες επιδράσεις Στατιστική ανάλυση: Εφαρμογή πειράματος νευροφυσιολογικών δεδομένων Εισαγωγή Περιγραφικά χαρακτηριστικά Προσέγγιση του προβλήματος μέσω μεικτών μοντέλων Μοντέλο σταθερών επιδράσεων Μοντέλο τυχαίων επιδράσεων Προσέγγιση του προβλήματος μέσω γραμμικής παλινδρόμησης 143 Βιβλιογραφία 155

18

19 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Εισαγωγή 1.1 Γενικά Οι επαναλαμβανόμενες μετρήσεις είναι ένα όρος που απαντάται στην περίπτωση που επιθυμούμε να περιγράψουμε και να αναλύσουμε μετρήσεις (παρατηρήσεις) οι οποίες λαμβάνονται για κάποιο συγκεκριμένο χαρακτηριστικό μιας μονάδας, περισσότερες από μία φορές. Η απόκριση κάθε πειραματικής μονάδας παρατηρείται σε περισσότερες από μία περιστάσεις ή κάτω από πολλαπλές συνθήκες. Τέτοιου είδους δεδομένα, χρησιμοποιούνται σχεδόν σε όλα τα επιστημονικά πεδία και ιδιαίτερα (ή πιο συχνά) σε βιοστατιστικές εφαρμογές, όπου οι ίδιοι ασθενείς (άτομα) χρησιμοποιούνται περισσότερες από μία φορές στη διεξαγωγή του πειράματος (κλινική δοκιμή). Ένα θέμα επαναλαμβανόμενων μετρήσεων θα μας απασχολήσει στην παρούσα διατριβή. Τα δεδομένα μας, προέρχονται από το Τμήμα Νοσηλευτικής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και συγκεκριμένα είναι αποτέλεσμα πειράματος που διενεργήθηκε υπό την εποπτεία του Αναπληρωτή Καθηγητή κυρίου Αναστασόπουλου Δημήτριου. Τα δεδομένα που μας δόθηκαν προς ανάλυση, αφορούσαν την εκτέλεση ενός νευροφυσιολογικού πειράματος, στο οποίο έλαβαν μέρος δέκα (10) υγιείς ενήλικες εθελοντές και των δύο φύλων, ηλικίας 5 ±.6 ( x ± s) έτη. Στη διάθεσή μας έχουμε 334 παρατηρήσεις για κάθε μία από οκτώ (8) συνεχείς αποκριτικές μεταβλητές (responses), οι οποίες εκφράζουν μετρήσεις που έγιναν με τη βοήθεια επιστημονικών οργάνων, πάνω στα διάφορα μέλη του σώματος και τις κινήσεις αυτών και αφορούν τόσο τους λανθάνοντες χρόνους (δηλαδή το χρόνο που περνά μέχρι την κίνησή τους, με βάση κάποιο αρχικό ερέθισμα) όσο και την ταχύτητα ή και τη γωνία που μπορεί να έχουν κάποια από αυτά. Το πείραμά μας, αφορά στις αντιδράσεις και στις κινήσεις που κάνουν οι εθελοντές στην προσπάθειά τους να ευθυγραμμίσουν το σώμα τους προς μία λυχνία στόχο (κεντρικό ή έκκεντρο). Η λυχνία υπάρχει και ενεργοποιείται σε μία από τις επτά 1

20 θέσεις σημεία του κύκλου, στο κέντρο του οποίου στέκονται οι εθελοντές. Τα σημεία του κύκλου στα οποία υπάρχει τοποθετημένη λυχνία είναι διαδοχικά οι 45 ο, 90 ο, 135 ο, 180 ο, 5 ο, 70 ο και 315 ο δεξιόστροφα από το κεντρικό σημείο αφετηρία των 0 ο. Το ερώτημα που τέθηκε προς ανάλυση αφορά στη γενεσιουργό αιτία που ωθεί τα κάτω άκρα (δεξί και αριστερό πόδι) σε κίνηση. Η κίνηση αυτή σχετίζεται, τουλάχιστον φαινομενικά, με την κίνηση άλλων μελών του σώματος όπως οι οφθαλμοί, η κεφαλή και ο κορμός. Προηγούμενα πειράματα, έχουν δείξει ότι κατά την περιστροφή και ευθυγράμμιση του ανθρώπινου σώματος προς έναν κεντρικό ή έκκεντρο στόχο, τα μέλη του σώματος που οδηγούνται πρώτα σε κίνηση είναι διαδοχικά οι οφθαλμοί, η κεφαλή και τέλος ο κορμός. Στην προσπάθειά τους οι επιστήμονες να εξακριβώσουν αν η εντολή που ξεκινά από τον εγκέφαλο και οδηγεί σε κίνηση οφθαλμούς κεφαλή κορμό είναι η ίδια με εκείνη που οδηγεί σε κίνηση και τα κάτω άκρα, εκτέλεσαν το παρόν πείραμα, τα αποτελέσματα του οποίου κληθήκαμε εμείς με τη σειρά μας να ερμηνεύσουμε και να προσπαθήσουμε να δώσουμε μια απάντηση στο παραπάνω ερώτημα. Καθώς, όπως προαναφέρθηκε, η εκτέλεση του πειράματος έγινε με τη συμβολή δέκα (10) εθελοντών, οι οποίοι εκτέλεσαν τις απαιτούμενες κινήσεις περισσότερες από μία φορές (έτσι είχαμε και στη διάθεσή μας τον αριθμό των 334 παρατηρήσεων) είναι φανερό πως η στατιστική μας ανάλυση θα έπρεπε να βασιστεί στη θεωρία και μεθοδολογία των επαναλαμβανόμενων μετρήσεων και κατ επέκταση των μεικτών μοντέλων, όπως θα φανεί σε ακόλουθο κεφάλαιο. Για το λόγο αυτό, στο δεύτερο κεφάλαιο της παρούσας διατριβής, παρατίθενται συνοπτικά ορισμένες πτυχές της θεωρίας των επαναλαμβανόμενων μετρήσεων και στο τρίτο κεφάλαιο εκείνες των γραμμικών μεικτών μοντέλων. Στο κεφάλαιο 4 λαμβάνει χώρα η ανάλυση των δεδομένων του πειράματός μας με χρήση μεθόδων που συναντούμε στη κλασσική στατιστική ανάλυση κι επιπλέον γίνεται μια προσπάθεια να χρησιμοποιηθούν στην ανάλυσή μας οι μέθοδοι που αναφέρονται στις επαναλαμβανόμενες μετρήσεις και τα μικτά μοντέλα. Η ανάλυσή μας έγινε με τη χρήση των στατιστικών πακέτων SPSS και S-PLUS.

21 1. Περιγραφή του πειράματος Όπως ήδη αναφέραμε, για τη διεξαγωγή του πειράματός μας, είχαμε στη διάθεσή μας δέκα (10) υγιείς ενήλικες, και των δύο φύλων, ηλικίας 5 ±. 6 ετών, οι οποίοι εθελοντικά δήλωσαν συμμετοχή στην έρευνα αυτή. Το πείραμα διεξάγεται σύμφωνα με την παρακάτω διαδικασία: Ζητείται από τον συμμετέχοντα στην έρευνα να σταθεί στο κέντρο μιας κυκλικής διάταξης φωτεινών λυχνιών (LEDs), στο απόλυτο σκοτάδι. Τα διατεταγμένα φώτα βρίσκονται τοποθετημένα στις 0 ο, 45 ο, 90 ο, 135 ο, 180 ο, 5 ο, 70 ο και 315 ο (σχήμα 1). 45 ο 0 ο 45 ο 90 ο 90 ο Σχήμα ο 180 ο 135 ο Στη συνέχεια, ζητείται από τον εθελοντή να ευθυγραμμίσει το βλέμμα και το σώμα του με το φως της λυχνίας των 0 ο, η οποία ανάβει και αποτελεί το μοναδικό φως στο χώρο (Σχήμα ). 45 ο 0 ο 45 ο 90 ο 90 ο Σχήμα 135 ο 180 ο 135 ο 3

22 Μετά την πάροδο δέκα (10) δευτερολέπτων, το φως της κεντρικής αυτής λυχνίας των 0 ο απενεργοποιείται, κάτι που σημαίνει ότι κάποια άλλη, μη κεντρική λυχνία (στις 45 ο, 90 ο, 135 ο αριστερά ή δεξιά από το κέντρο ή και ακόμα η λυχνία των 180 ο ) έχει ανάψει (Σχήμα 3). 45 ο 0 ο 45 ο 90 ο 90 ο Σχήμα ο 180 ο 135 ο Στο σημείο αυτό, ο εθελοντής υποχρεούται να εντοπίσει την νέα αναμμένη λυχνία και να περιστρέψει όλο του το σώμα, έτσι ώστε να ευθυγραμμίσει και αυτό, καθώς επίσης και το βλέμμα του με το φως της λυχνίας αυτής, το οποίο αποτελεί τη χρονική αυτή στιγμή, το μοναδικό φως στο χώρο (Σχήμα 4). 0 ο 45 ο 45 ο 90 ο 90 ο Σχήμα ο 180 ο 135 ο 4

23 Μετά την πάροδο δεκαπέντε (15) δευτερολέπτων, η μη κεντρική αυτή λυχνία απενεργοποιείται με τη σειρά της, ενεργοποιείται η λυχνία των 0 ο, οδηγώντας με αυτόν τον τρόπο τον εθελοντή να λάβει την αρχική του θέση, μπροστά από την κεντρική λυχνία των 0 ο (Σχήματα 5α και 5β) που έχει ενεργοποιηθεί. 0 ο 45 ο 45 ο 90 ο 90 ο Σχήμα 5α 135 ο 180 ο 135 ο 45 ο 0 ο 45 ο 90 ο 90 ο Σχήμα 5β 135 ο 180 ο 135 ο Οι δέκα εθελοντές πραγματοποίησαν δέκα στον αριθμό τέτοιες προσπάθειες (ακολουθώντας τα βήματα που περιγράφηκαν μόλις παραπάνω) προς κάθε μία από τις επτά (7) μη κεντρικές λυχνίες. Η σειρά με την οποία έγινε η επιλογή των λυχνιών αυτών, ήταν πλήρως τυχαιοποιημένη. Πολλές όμως προσπάθειες «απέτυχαν» και τα δεδομένα μας είναι πολύ λιγότερα από τα πλήρη δεδομένα. 5

24 Οι μεταβλητές οι οποίες καταγράφονται κατά τη διάρκεια διεξαγωγής του παρόντος πειράματος, αφορούν αρχικά τους λανθάνοντες χρόνους των μελών του σώματος, καθώς επίσης και τη γωνία και την ταχύτητα της κεφαλής και τέλος τη γωνία του κορμού του σώματος. Ως λανθάνοντας χρόνος ενός μέλους του σώματος, ορίζεται ο χρόνος ο οποίος περνά σε sec από τη στιγμή που σβήνει η λυχνία (κεντρική ή έκκεντρη) έως τη στιγμή που το συγκεκριμένο σημείο του σώματος οδηγείται σε κίνηση. Πιο συγκεκριμένα λοιπόν, οι μεταβλητές που έχουμε στη διάθεσή μας είναι οι εξής: Μεταβλητή Περιγραφή Angle Drecton Κατηγορική μεταβλητή με τιμές από 1-7 που εκφράζουν κάθε μια από τις επτά γωνίες στις οποίες είναι τοποθετημένες οι έκκεντρες λυχνίες στον κύκλο (1=45 ο,, 7=315 ο ). Κατηγορική μεταβλητή με τιμές 1 (fugal) υποδηλώνοντας την κίνηση από τις 0 προς κάποιο άλλο μη προβλέψιμο στόχο και (petal), που εκφράζει την κίνηση της επιστροφής του εθελοντή από τον έκκεντρο στόχο στις 0 ο. Latency Eye Συνεχής μεταβλητή που εκφράζει τους λανθάνοντες χρόνους των ματιών. Latency Head Συνεχής μεταβλητή που εκφράζει τους λανθάνοντες χρόνους της κεφαλής. Latency Trunk Συνεχής μεταβλητή που εκφράζει τους λανθάνοντες χρόνους του κορμού. Latency Rght Foot Συνεχής μεταβλητή που εκφράζει τους λανθάνοντες χρόνους του δεξιού κάτω άκρου. Latency Left Foot Συνεχής μεταβλητή που εκφράζει τους λανθάνοντες χρόνους του αριστερού κάτω άκρου. Συνεχής μεταβλητή που εκφράζει την ταχύτητα του κορμού. Η μέτρησή που έχουμε στη Trunk Velocty διάθεσή μας, αφορά την ταχύτητα που έχει αναπτύξει ο κορμός του ατόμου τη χρονική Trunk Devaton Head Angle στιγμή που αρχίζει η κίνηση του ποδιού. Συνεχής μεταβλητή που εκφράζει τη γωνία του κορμού σε μοίρες. Η μέτρηση που έχουμε στη διάθεσή μας, αφορά τη γωνία στην οποία έχει φτάσει ο κορμός του εθελοντή από την αρχική του θέση, κατά την κίνησή του προς τον γνωστό (κατά την επιστροφή) ή τον μη προβλεπόμενο στόχο, ακριβώς τη χρονική στιγμή που αρχίζει η κίνηση του κάτω άκρου. Συνεχής μεταβλητή που εκφράζει τη γωνία της κεφαλής σε μοίρες ανά sec. Τα δεδομένα μας προκύπτουν από τις μετρήσεις που αφορούν στη γωνία της κεφαλής, την απόκλιση δηλ. της κεφαλής από το σημείο στο οποίο αρχικά έχει ευθυγραμμίσει το σώμα του, τη χρονική στιγμή που κινείται για πρώτη φορά το κάτω άκρο. Για την καταγραφή των κινήσεων των μελών του σώματος με σκοπό την απόκτηση μετρήσεων για τη διεξαγωγή του πειράματος, χρησιμοποιήθηκαν εξειδικευμένα μηχανήματα. Πιο συγκεκριμένα, για την καταγραφή των οριζόντιων μετακινήσεων που πραγματοποιήθηκαν από την κεφαλή, τον κορμό και τα κάτω άκρα, χρησιμοποιήθηκε το σύστημα ανάλυσης κινήσεων Polhemus Fastrak, στα 30 Hz. 6

25 Επιπλέον, τοποθετήθηκαν ενεργοί ανιχνευτές (markers) επάνω σε ένα ελαφρύ και εύκολα ρυθμιζόμενο κράνος στην κεφαλή καθώς επίσης και στο δεξί και το αριστερό πόδι. Οι οριζόντιες κινήσεις των ματιών και της κεφαλής, κατεγράφησαν μέσω της χρήσης ηλεκτρονικού οφθαλμογράφου (electro-oculography EOG). Το Σχήμα 6 παρουσιάζει κάποια αρχικά στοιχεία, τα οποία μπορούν να φανούν ιδιαίτερα χρήσιμα για την κατανόηση του πειράματος και τη διατύπωση του προβλήματος. Τα στοιχεία αυτά που έχουμε στη διάθεσή μας (διαγραμματικά) στο σημείο αυτό, αφορούν μια αριστερόστροφη κίνηση προς μια λυχνία (η οποία δεν μπορεί να είναι γνωστή εκ των προτέρων) που βρίσκεται στις 90 ο αριστερά της κεντρικής λυχνίας των 0 ο. Το έναυσμα για την αρχή της κίνησης των μελών του σώματος ήταν η απενεργοποίηση της ηλεκτροδότησης της κεντρικής λυχνίας, καθώς ο έκκεντρος στόχος των 90 ο προς τα αριστερά δεν ήταν ορατός από τον εθελοντή την ώρα που εκείνος αντίκριζε τον κεντρικό στόχο (και κατά συνέπεια όλο του το σώμα ήταν ευθυγραμμισμένο στις 0 ο ). Η γραμμή του EOG εκφράζει την κίνηση των ματιών, όταν αυτά εγκαταλείπουν τις 0 ο και αρχίζουν να κινούνται προς το νέο στόχο (έκκεντρη ενεργή λυχνία). Η όλη κίνηση τίθεται σε λειτουργία σε μία περίοδο περίπου 30 ο, κατά τη διάρκεια της οποίας, αρχίζει και η κίνηση της κεφαλής. Ο κορμός αρχίζει την κίνησή του ακόμα αργότερα στο χρόνο. Α π ό κ λ ι σ η Target Eye Head t o t e t h t t Χρόνος κίνησης σε sec 0 deg (κλίμακα) α π ό Trunk 90 deg 0 ο t o : χρόνος ενεργοποίησης λυχνίας στη θέση 90 ο t h : χρόνος εκκίνησης κεφαλής t e : χρόνος εκκίνησης οφθαλμών t t : χρόνος εκκίνησης κορμού Σχήμα 6: Γράφημα κίνησης μελών του σώματος σε αριστερόστροφη κίνηση προς τον στόχο των 90 ο 7

26 Σύμφωνα με τα αποτελέσματα παλαιότερων πειραμάτων [βλ. Hollands et al (004) και τις αναφορές που μνημονεύονται στο άρθρο αυτό] βλέπουμε ότι οι ερευνητές έχουν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι κατά την κίνηση του σώματος των εθελοντών στο πείραμα προς κάποιο συγκεκριμένο και εμφανή στόχο (του οποίου τη θέση αγνοούν και είναι υποχρεωμένοι να ανακαλύψουν και τέλος να στραφούν ολοκληρωτικά προς αυτόν) το πρώτο μέλος του σώματος που οδηγείται σε κίνηση είναι οι οφθαλμοί. Στη συνέχεια διαδοχικά ακολουθούν η κεφαλή, ο κορμός και τα πόδια. Επιπλέον, οι ερευνητές οδηγήθηκαν στο συμπέρασμα ότι η κίνηση των ποδιών επηρεάζεται σημαντικά από τα κινητήρια συστήματα που είναι υπεύθυνα για την έναρξη και το συγχρονισμό των κινήσεων των οφθαλμών και της κεφαλής προς κάποιο περιφερειακό στόχο. Κατά την εκτέλεση των πειραμάτων αυτού του είδους, οι ερευνητές παρατήρησαν ότι χρειάζονται αρκετές κινήσεις έτσι ώστε το σώμα να «προσανατολιστεί» προς τον καινούριο στόχο. Λαμβάνοντας υπόψη και τα συμπεράσματα παλαιότερων παρεμφερών πειραμάτων [Hollands et al (004)], αλλά και από τα πρώτα αυτά αποτελέσματα που παραθέσαμε παραπάνω (Σχήμα 6) ή άλλα παρεμφερή [βλ. Carey (000), Fscher and Rogal (1986), Fsk and Goodale (1985), Flanders et al (1999), Grasso et al (1998), Herman et al (1981), Hollands et al (1985), Hollands and Marple-Horvat (001), Hollands et al (001), Hollands et al (00), Patla et al (1991)], οι επιστήμονες οδηγήθηκαν στη σκέψη ότι υπάρχει πιθανότητα η εντολή που ξεκινά από τον εγκέφαλο και οδηγεί σε κίνηση διαδοχικά οφθαλμούς, κεφαλή και κορμό να μην είναι η ίδια με την αιτία που οδηγεί σε κίνηση και τα κάτω άκρα. Πιο συγκεκριμένα, υπάρχουν τρεις υποθέσεις για το τι μπορεί να είναι αυτό που προκαλεί την κίνηση των κάτω άκρων: Η γωνία της κεφαλής (Head angle) Η γωνία του κορμού (Trunk devaton) Η ταχύτητα του κορμού (Trunk velocty) Σύμφωνα λοιπόν με όλα τα παραπάνω, καλούμαστε να ερευνήσουμε μέσω του δεδομένου πειράματος την αιτία που οδηγεί τα κάτω άκρα σε κίνηση. Πρέπει σε αυτό το σημείο, για να γίνονται κατανοητά τα όσα θα προσπαθήσουμε να αναλύσουμε στη συνέχεια, να παραθέσουμε κάποιες βασικές λεπτομέρειες που αφορούν στις μεταβλητές 8

27 που έχουμε στη διάθεσή μας και θα χρησιμοποιήσουμε στη συνέχεια για να μπορέσουμε να απαντήσουμε στο ερώτημα που μας έχει τεθεί. Για την ανάλυση του προβλήματός μας, χρησιμοποιούμε τα δεδομένα τα οποία αντιστοιχούν στις μετρήσεις που έγιναν στους δέκα εθελοντές. Χρησιμοποιούμε δεδομένα που αντιστοιχούν και στις επτά διαφορετικές δυνατές επιλογές γωνίας καθώς επίσης και για τις δύο κατευθύνσεις τις οποίες ακολουθεί ο εθελοντής κατά την προσπάθειά του να ευθυγραμμίσει το σώμα του με την κεντρική ή την έκκεντρη λυχνία (fugal: στροφή σώματος προς μη προβλέψιμο στόχο, petal: στροφή σώματος προς την αρχική του θέση, αντικρίζοντας την κεντρική λυχνία των 0 ο ). Τα δεδομένα, όπως αναφέρθηκε και μόλις παραπάνω, μετρούν τη γωνία και τη ταχύτητα του κορμού, τη γωνία της κεφαλής καθώς επίσης και τους λανθάνοντες χρόνους των οφθαλμών, της κεφαλής, του κορμού και τέλος των κάτω άκρων. Ως λανθάνοντας χρόνος, νοείται η καθυστέρηση που επέρχεται από τη στιγμή που το φως της κεντρικής ή έκκεντρης (ανάλογα με το προς ποια κατεύθυνση πρέπει να κινηθεί στο επόμενο βήμα ο εθελοντής) λυχνίας απενεργοποιηθεί, έως ότου αρχίσει το συγκεκριμένο μέλος του σώματος να κινείται. Η φύση των δεδομένων μας, εφόσον προέρχονται από συνεχείς επαναλήψεις των συγκεκριμένων κινήσεων από τους εθελοντές, και κατά συνέπεια για κάθε ένα από τα άτομα έχουμε περισσότερες από μία παρατηρήσεις που αναφέρονται στις ίδιες παραμέτρους του πειράματος (γωνία, κατεύθυνση) μας οδηγούν στην εξέταση του προβλήματος (όπως αναφέρθηκε στο εδάφιο 1.1) μέσω των μεθόδων των επαναλαμβανόμενων μετρήσεων και των μεικτών μοντέλων. Ο χώρος των επαναλαμβανόμενων μετρήσεων καθώς επίσης και οι μέθοδοι που μπορούν να χρησιμοποιηθούν από τους ερευνητές για την ανάλυσή τους είναι αρκετά πολύπλοκος. Ο στόχος μας σε αυτή τη διατριβή θα είναι να παρουσιάσουμε με όσο το δυνατόν πιο κατανοητό τρόπο μερικές πτυχές της θεωρίας που αναφέρεται στις επαναλαμβανόμενες μετρήσεις και τα μεικτά μοντέλα και στη συνέχεια να δώσουμε απάντηση στο ερώτημα που μας έχει τεθεί προς ανάλυση. Πιο συγκεκριμένα, στο δεύτερο κεφάλαιο παρουσιάζεται συνοπτικά η θεωρία που αφορά στις επαναλαμβανόμενες μετρήσεις και στη συνέχεια, στο τρίτο κεφάλαιο εκείνη που αφορά στα μεικτά μοντέλα. Τέλος, στο τέταρτο κεφάλαιο παρουσιάζεται η στατιστική ανάλυση των δεδομένων μας, όπου γίνεται και προσπάθεια να δοθεί απάντηση στο ερώτημα που μας έχει τεθεί, μέσω 9

28 κλασσικών στατιστικών μεθόδων καθώς επίσης και μεθόδων που έχουν αναπτυχθεί ειδικά για την περίπτωση των δεδομένων επαναλαμβανόμενων μετρήσεων, κάνοντας χρήση των στατιστικών πακέτων SPSS και S-PLUS. 1.3 Ανασκόπηση της βιβλιογραφίας Κατά τη συγγραφή της διπλωματικής αυτής εργασίας, στην προσπάθειά μας να συγκεντρώσουμε το απαραίτητο υλικό για την εκπόνησή της, διαπιστώσαμε ότι υπάρχει πλούσια και αρκετά μεγάλη βιβλιογραφία για το θέμα με το οποίο θέλαμε να καταπιαστούμε. Το θέμα των επαναλαμβανόμενων μετρήσεων απαντάται συχνά στις βιοστατιστικές εφαρμογές, όπου πολλές φορές χρησιμοποιούνται τα ίδια άτομα (ασθενείς) για διάφορους πειραματικούς σχεδιασμούς κλινικές δοκιμές, για λόγους «οικονομίας» ατόμων ασθενών, που είναι διατεθειμένοι να λάβουν μέρος στην κλινική δοκιμή, όπως για παράδειγμα στις μελέτες βιοϊσοδυναμίας. Ενδεικτικά, μπορούμε να αναφέρουμε τέσσερα συγγράμματα, τα οποία παρουσιάζουν αναλυτικά το θέμα των επαναλαμβανόμενων μετρήσεων καθώς και εκείνο των μεικτών μοντέλων. Αυτά είναι τα Analyss οf Repeated Measures των Crowder and Hand (1990), Statstcal Methods for the Analyss οf Repeated Measurements του Davs (00), Nonlnear Models for Repeated Measurement Data των Davdan and Gltnan (1995) και τέλος το σύγγραμμα Analyss of Longtudnal Data του Dggle και των συνεργατών του (00). Επίσης, σημαντικά υπήρξαν και δημοσιευμένα άρθρα σε έγκυρα περιοδικά (όπως τα Bometrka, Bometrcs, Journal of the Amercan Statstcal Assocaton κ.ά.) του Lang και συνεργατών του [Lang (1986, 1988, 199, 1994, 000)]. Ακόμα, δύο σημαντικές αναφορές αποτέλεσαν τα άρθρα των Lare and Ware (198) και Touloum et al (1999) τα οποία δημοσιεύθηκαν στα επιστημονικά περιοδικά Bometrcs και Statstcs n Medcne αντίστοιχα. Η έρευνά μας, επεκτάθηκε και μέσω της χρήσης του διαδικτύου και διαφόρων μηχανών αναζήτησης, όπου πρέπει να αναφέρουμε ότι μια αναζήτηση κάτω από το όνομα Lang, απέδωσε 159 σε σύνολο άρθρα σχετικά με το θέμα των repeated ή των longtudnal data, χρονικά τοποθετημένα από το 1981 έως το 004, σε ιατρικά και στατιστικού περιεχομένου επιστημονικά περιοδικά. Τέλος, θα πρέπει να αναφέρουμε στο σημείο αυτό ότι βασικό βοήθημα για την πρόοδο των εργασιών μας, αποτέλεσε το άρθρο του δόκτορα Mark Hollands και των συνεργατών του, με τίτλο: A new paradgm to 10

29 nvestgate the roles of head and eye movements n the coordnaton of whole body movements [Hollands et al (004)]. Το συγκεκριμένο άρθρο παρουσιάζει αρκετές ομοιότητες, όσον αφορά τους στόχους της ανάλυσης, με την παρούσα διατριβή και κατά κάποιο τρόπο μπορεί να θεωρηθεί ως ένα αρχικό έναυσμα για τη εκτέλεση του συγκεκριμένου πειράματος. Στην Ελλάδα, εξ όσον γνωρίζουμε, δεν υπάρχει ελληνική βιβλιογραφία ή αρθρογραφία στο θέμα των επαναλαμβανόμενων μετρήσεων, με εξαίρεση τις πανεπιστημιακές σημειώσεις της κ. Κατέρη (003). Σε επίπεδο Διπλωματικών Εργασιών βρήκαμε τις εργασίες των κ. Καραμανλή (003) και Μαλέσιου (003), οι οποίες αναφέρονται στην εφαρμογή ενός μοντέλου με γραμμικές μεικτές επιδράσεις σε ιατρικά δεδομένα και στην εκτενή παρουσίαση των διαδικασιών συμπερασματολογίας για τη στατιστική ανάλυση των διαχρονικών δεδομένων συνεχούς απόκρισης αντίστοιχα. Και στις δύο αυτές διπλωματικές εργασίες γίνεται εκτενής αναφορά στη θεωρία που αφορά στα γραμμικά μεικτά μοντέλα και τις περιπτώσεις στις οποίες αυτά χρησιμοποιούνται, αλλά και στη θεωρία των επαναλαμβανόμενων μετρήσεων. 11

30 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ανάλυση επαναλαμβανόμενων μετρήσεων.1. Εισαγωγή Ο όρος «επαναλαμβανόμενες μετρήσεις» (repeated measurements) χρησιμοποιείται ευρέως για τη περιγραφή μετρήσεων (παρατηρήσεων), οι οποίες λαμβάνονται για κάποιο συγκεκριμένο χαρακτηριστικό μίας μονάδας, περισσότερες από μία φορές. Πιο συγκεκριμένα, η απόκριση κάθε πειραματικής μονάδας παρατηρείται σε περισσότερες από μία περιστάσεις ή κάτω από πολλαπλές συνθήκες. Αυτό που διαχωρίζει τέτοιου είδους παρατηρήσεις από εκείνες που απαντάμε στην κλασσική μοντελοποίηση στατιστικών δεδομένων, είναι ότι Η ίδια μεταβλητή μετράται στην ίδια παρατηρούμενη μονάδα περισσότερες από μία φορές. Περισσότερες από μία παρατηρούμενες μονάδες παίρνουν μέρος στην ανάλυση και οι αποκρίσεις δεν διαμορφώνουν μία απλή χρονοσειρά. Πολύ συχνά, σε σχεδόν όλα τα επιστημονικά πεδία όπου χρησιμοποιούνται στατιστικά μοντέλα, παρατηρούνται επαναλαμβανόμενες μετρήσεις. Μερικά απλά παραδείγματα για ορισμένους επιστημονικούς χώρους και επαγγέλματα, είναι τα παρακάτω: Γεωργία: Καλλιέργειες σε διαφορετικές φυτείες κατά το πέρασμα των ετών, όπου σε μία ή περισσότερες φυτείες παίρνουμε μετρήσεις σε διαφορετικές στιγμές. Βιολογία: Καμπύλες ανάπτυξης Εμπόριο: Πρότυπα επιβίωσης μικρομεσαίων επιχειρήσεων Διεθνές Εμπόριο: Συμπεριφορά καταναλωτών όσον αφορά στα ανταγωνιστικά προϊόντα Εγκληματολογία: Υποτροπή σε εγκλήματα Δημογραφία: Διάστημα μεταξύ διαδοχικών γεννήσεων σε μια οικογένεια 13

31 Οικονομικά: Μοντέλα προσλήψεων και ανεργίας Εκπαίδευση: Πρόοδος μαθητών υπό διαφορετικές συνθήκες μάθησης Μηχανολογία: Ακολουθίες βλαβών και επισκευών μηχανών Γεωγραφία: Μετανάστευση μεταξύ αστικών κέντρων Βιομηχανία: Έλεγχος ποιότητας στην παραγωγή μιας σειράς ενός προϊόντος Ασφάλειες: Αναπτυσσόμενες σχέσεις μεταξύ ασφαλίστρων και αξιώσεων για διαφορετικές εταιρίες Εργασιακές Σχέσεις: Συχνότητα ή διάρκεια απεργιών σε διαφορετικές εταιρίες Ιατρική: Διαδοχικές περίοδοι ασθενείας και ανάρρωσης κάτω από διαφορετικές θεραπευτικές αγωγές Μετεωρολογία: Μοντέλα βροχοπτώσεως κατά την πάροδο του χρόνου σε διαφορετικές περιοχές Πολιτική: Συγκριτικές ιστορίες πολιτικών καθεστώτων Κοινωνιολογία: Κοινωνική κινητικότητα Μεταφορές: Σειρά ατυχημάτων Ζωολογία: Συχνότητες μοντέλων συμπεριφοράς, όπως για παράδειγμα, η μελωδίες των πτηνών Οι επαναλαμβανόμενες μετρήσεις στις περισσότερες περιπτώσεις αναφέρονται στο χρόνο αλλά είναι επίσης πιθανόν να αναφέρονται και στο χώρο. Ο διαχωρισμός αυτός είναι που κάνει δυνατή και τη διαφοροποίηση του παραπάνω όρου με τον όρο «διαχρονικά δεδομένα», ή πιο χαλαρά «συγχρονικά δεδομένα» (longtudnal data). Στην ελληνική βιβλιογραφία, ο όρος αυτός έχει αποδοθεί και ως «διαμήκη δεδομένα». Ο όρος «διαχρονικά δεδομένα» χρησιμοποιείται κι αυτός για την περιγραφή δεδομένων που αφορούν επαναλαμβανόμενες μετρήσεις. Πολλοί συγγραφείς όμως, χρησιμοποιούν τον όρο αυτό όταν αναφέρονται σε δεδομένα, στα οποία ο παράγοντας που επαναλαμβάνεται, είναι αυστηρώς ο χρόνος. Με άλλα λόγια, τα διαχρονικά δεδομένα αποτελούνται από μετρήσεις ή αποκρίσεις, οι οποίες λαμβάνονται από μία ή περισσότερες πειραματικές μονάδες. Σε αυτήν την περίπτωση, τα διαχρονικά δεδομένα μπορούν να θεωρηθούν ως ειδική περίπτωση των επαναλαμβανόμενων μετρήσεων. Σε άλλες περιπτώσεις, ο όρος αυτός χρησιμοποιείται για δεδομένα τα οποία συλλέγονται κατά τη διάρκεια μιας εκτεταμένης χρονικής περιόδου, συνήθως κάτω από ανεξέλεγκτες πειραματικές συνθήκες. Σε αυτήν την 14

Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500

Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500 Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500 Πληθυσμός Δείγμα Δείγμα Δείγμα Ο ρόλος της Οικονομετρίας Οικονομική Θεωρία Διατύπωση της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης 1. Ο κλάδος της περιγραφικής Στατιστικής: α. Ασχολείται με την επεξεργασία των δεδομένων και την ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ II ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ 1. ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΕΝΑ ΚΡΙΤΗΡΙΟ 2. ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΔΥΟ ΚΡΙΤΗΡΙΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ II ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ 1. ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΕΝΑ ΚΡΙΤΗΡΙΟ 2. ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΔΥΟ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ II ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ 1. ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΕΝΑ ΚΡΙΤΗΡΙΟ. ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΔΥΟ ΚΡΙΤΗΡΙΑ 1. ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΕΝΑ ΚΡΙΤΗΡΙΟ (One-Way Analyss of Varance) Η ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Δεδομένων με χρήση του Στατιστικού Πακέτου R

Ανάλυση Δεδομένων με χρήση του Στατιστικού Πακέτου R Ανάλυση Δεδομένων με χρήση του Στατιστικού Πακέτου R, Επίκουρος Καθηγητής, Τομέας Μαθηματικών, Σχολή Εφαρμοσμένων Μαθηματικών και Φυσικών Επιστημών, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Περιεχόμενα Εισαγωγή στο

Διαβάστε περισσότερα

6 ο ΜΑΘΗΜΑ Έλεγχοι Υποθέσεων

6 ο ΜΑΘΗΜΑ Έλεγχοι Υποθέσεων 6 ο ΜΑΘΗΜΑ Έλεγχοι Υποθέσεων 6.1 Το Πρόβλημα του Ελέγχου Υποθέσεων Ενός υποθέσουμε ότι μία φαρμακευτική εταιρεία πειραματίζεται πάνω σε ένα νέο φάρμακο για κάποια ασθένεια έχοντας ως στόχο, τα πρώτα θετικά

Διαβάστε περισσότερα

9. Παλινδρόμηση και Συσχέτιση

9. Παλινδρόμηση και Συσχέτιση 9. Παλινδρόμηση και Συσχέτιση Παλινδρόμηση και Συσχέτιση Υπάρχει σχέση ανάμεσα σε δύο ή περισσότερες μεταβλητές; Αν ναι, ποια είναι αυτή η σχέση; Πως μπορεί αυτή η σχέση να χρησιμοποιηθεί για να προβλέψουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΔΥΟ ΚΡΙΤΗΡΙΑ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΔΥΟ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΔΥΟ ΚΡΙΤΗΡΙΑ (Analyss of Varance for two factor Experments) (Two-Way Analyss of Varance) Ο πειραματικός σχεδιασμός για τον οποίο θα μιλήσουμε είναι μια επέκταση της μεθοδολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ο Κεφάλαιο: Στατιστική ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΑΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΣΤΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Πληθυσμός: Λέγεται ένα σύνολο στοιχείων που θέλουμε να εξετάσουμε με ένα ή περισσότερα χαρακτηριστικά. Μεταβλητές X: Ονομάζονται

Διαβάστε περισσότερα

3. ΣΕΙΡΙΑΚΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗΣ

3. ΣΕΙΡΙΑΚΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗΣ 3. ΣΕΙΡΙΑΚΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗΣ Πρόβλημα: Ένας ραδιοφωνικός σταθμός ενδιαφέρεται να κάνει μια ανάλυση για τους πελάτες του που διαφημίζονται σ αυτόν για να εξετάσει την ποσοστιαία μεταβολή των πωλήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Μέρος Β /Στατιστική. Μέρος Β. Στατιστική. Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Μαθηματικών&Στατιστικής/Γ. Παπαδόπουλος (www.aua.

Μέρος Β /Στατιστική. Μέρος Β. Στατιστική. Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Μαθηματικών&Στατιστικής/Γ. Παπαδόπουλος (www.aua. Μέρος Β /Στατιστική Μέρος Β Στατιστική Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Μαθηματικών&Στατιστικής/Γ. Παπαδόπουλος (www.aua.gr/gpapadopoulos) Από τις Πιθανότητες στη Στατιστική Στα προηγούμενα, στο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Πρόγραμμα Διδακτορικών Σπουδών ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Πρόγραμμα Διδακτορικών Σπουδών ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Πρόγραμμα Διδακτορικών Σπουδών ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Προχωρημένη Στατιστική 2. ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ Κεφάλαιο 2

ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ Κεφάλαιο 2 013 [Κεφάλαιο ] ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ Κεφάλαιο Μάθημα Εαρινού Εξάμηνου 01-013 M.E. OE0300 Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης [Οικονομετρία 01-013] Μαρί-Νοέλ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

ΘΕΩΡΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΑΠΛΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ Συντελεστής συσχέτισης (εκτιμητής Person: r, Y ( ( Y Y xy ( ( Y Y x y, όπου r, Y (ισχυρή θετική γραμμική συσχέτιση όταν, ισχυρή αρνητική

Διαβάστε περισσότερα

Μια από τις σημαντικότερες δυσκολίες που συναντά ο φυσικός στη διάρκεια ενός πειράματος, είναι τα σφάλματα.

Μια από τις σημαντικότερες δυσκολίες που συναντά ο φυσικός στη διάρκεια ενός πειράματος, είναι τα σφάλματα. Εισαγωγή Μετρήσεις-Σφάλματα Πολλές φορές θα έχει τύχει να ακούσουμε τη λέξη πείραμα, είτε στο μάθημα είτε σε κάποια είδηση που αφορά τη Φυσική, τη Χημεία ή τη Βιολογία. Είναι όμως γενικώς παραδεκτό ότι

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος... xv. Κεφάλαιο 1. Εισαγωγικές Έννοιες... 1

Πρόλογος... xv. Κεφάλαιο 1. Εισαγωγικές Έννοιες... 1 Πρόλογος... xv Κεφάλαιο 1. Εισαγωγικές Έννοιες... 1 1.1.Ιστορική Αναδρομή... 1 1.2.Βασικές Έννοιες... 5 1.3.Πλαίσιο ειγματοληψίας (Sampling Frame)... 9 1.4.Κατηγορίες Ιατρικών Μελετών.... 11 1.4.1.Πειραµατικές

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση εισοδήματος των μισθωτών και παράγοντες που το επηρεάζουν

Ανάλυση εισοδήματος των μισθωτών και παράγοντες που το επηρεάζουν Π Α Ν Ε Π Ι Σ Τ Η Μ Ι Ο Π Ε Ι Ρ Α Ι Ω Σ ΤΜΗΜΑ Σ Τ Α Τ Ι Σ Τ Ι Κ Η Σ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗΣ Ε Π Ι Σ Τ Η Μ Η Σ Μ Ε Τ Α Π Τ Υ Χ Ι Α Κ Ο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗΝ Ε Φ Α Ρ Μ Ο Σ Μ Ε Ν Η Σ Τ Α Τ Ι Σ Τ Ι Κ Η Ανάλυση εισοδήματος

Διαβάστε περισσότερα

3.4.2 Ο Συντελεστής Συσχέτισης τ Του Kendall

3.4.2 Ο Συντελεστής Συσχέτισης τ Του Kendall 3..2 Ο Συντελεστής Συσχέτισης τ Του Kendall Ο συντελεστής συχέτισης τ του Kendall μοιάζει με τον συντελεστή ρ του Spearman ως προς το ότι υπολογίζεται με βάση την τάξη μεγέθους των παρατηρήσεων και όχι

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτική και ποσοτική ανάλυση ιατρικών δεδομένων

Ποιοτική και ποσοτική ανάλυση ιατρικών δεδομένων Ποιοτική και ποσοτική ανάλυση ιατρικών δεδομένων Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ 1 ο βήμα : καταγραφή δεδομένων Το πιο πρακτικό

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας:

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Συστηματική περιγραφή και κατανόηση των ψυχολογικών φαινομένων. Η ψυχολογική έρευνα χρησιμοποιεί μεθόδους συστηματικής διερεύνησης για τη συλλογή, την ανάλυση και την ερμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

τρόπος για να εμπεδωθεί η θεωρία. Για την επίλυση των παραδειγμάτων χρησιμοποιούνται στατιστικά πακέτα, ώστε να είναι δυνατή η ανάλυση μεγάλου όγκου

τρόπος για να εμπεδωθεί η θεωρία. Για την επίλυση των παραδειγμάτων χρησιμοποιούνται στατιστικά πακέτα, ώστε να είναι δυνατή η ανάλυση μεγάλου όγκου ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η γραμμική παλινδρόμηση χρησιμοποιείται για την μελέτη των σχέσεων μεταξύ μετρήσιμων μεταβλητών. Γενικότερα, η γραμμική στατιστική συμπερασματολογία αποτελεί ένα ευρύ πεδίο της στατιστικής ανάλυσης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ (Meta-Analysis)

ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ (Meta-Analysis) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 23 ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ (Meta-Analysis) ΕΙΣΑΓΩΓΗ Έχοντας παρουσιάσει τις βασικές έννοιες των ελέγχων υποθέσεων, θα ήταν, ίσως, χρήσιμο να αναφερθούμε σε μια άλλη περιοχή στατιστικής συμπερασματολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμός και Διεξαγωγή Πειραμάτων

Σχεδιασμός και Διεξαγωγή Πειραμάτων Σχεδιασμός και Διεξαγωγή Πειραμάτων Πρώτο στάδιο: λειτουργικοί ορισμοί της ανεξάρτητης και της εξαρτημένης μεταβλητής Επιλογή της ανεξάρτητης μεταβλητής Επιλέγουμε μια ανεξάρτητη μεταβλητή (ΑΜ), την οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΚΑ ΠΡΟΤΥΠΑ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΩΤΟ ΘΕΩΡΙΑΣ-ΑΠΛΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ PASW 18 Δρ. Κουνετάς Η Κωνσταντίνος Ακαδημαϊκό Έτος 2011 2012 ΕΠΙΧ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΙΣΧΥΣ ΕΝΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ. (Power of a Test) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 21

Η ΙΣΧΥΣ ΕΝΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ. (Power of a Test) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 21 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 21 Η ΙΣΧΥΣ ΕΝΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ (Power of a Test) Όπως είδαμε προηγουμένως, στον Στατιστικό Έλεγχο Υποθέσεων, ορίζουμε δύο είδη πιθανών λαθών (κινδύνων) που μπορεί να συμβούν όταν παίρνουμε αποφάσεις

Διαβάστε περισσότερα

iii ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος

iii ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος iii ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος xi 1 Αντικείμενα των Πιθανοτήτων και της Στατιστικής 1 1.1 Πιθανοτικά Πρότυπα και Αντικείμενο των Πιθανοτήτων, 1 1.2 Αντικείμενο της Στατιστικής, 3 1.3 Ο Ρόλος των Πιθανοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας

Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας A. Montgomery Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας Καρολίνα Δουλουγέρη, ΜSc Υποψ. Διαδάκτωρ Σήμερα Αναζήτηση βιβλιογραφίας Επιλογή μεθοδολογίας Ερευνητικός σχεδιασμός Εγκυρότητα και αξιοπιστία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 1 2 ΤΟ PASW ΜΕ ΜΙΑ ΜΑΤΙΑ... 13 3 ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ: Η ΜΕΣΗ ΤΙΜΗ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΕΣΟΣ... 29

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 1 2 ΤΟ PASW ΜΕ ΜΙΑ ΜΑΤΙΑ... 13 3 ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ: Η ΜΕΣΗ ΤΙΜΗ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΕΣΟΣ... 29 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 1 Μεταβλητές...5 Πληθυσμός, δείγμα...7 Το ευρύτερο γραμμικό μοντέλο...8 Αναφορές στη βιβλιογραφία... 11 2 ΤΟ PASW ΜΕ ΜΙΑ ΜΑΤΙΑ... 13 Περίληψη... 13 Εισαγωγή... 13 Με μια ματιά...

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Δυτικής Μακεδονίας Western Macedonia University of Applied Sciences Κοίλα Κοζάνης Kozani GR 50100

Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Δυτικής Μακεδονίας Western Macedonia University of Applied Sciences Κοίλα Κοζάνης Kozani GR 50100 Ποσοτικές Μέθοδοι Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Δυτικής Μακεδονίας Western Macedonia University of Applied Sciences Κοίλα Κοζάνης 50100 Kozani GR 50100 Απλή Παλινδρόμηση Η διερεύνηση του τρόπου συμπεριφοράς

Διαβάστε περισσότερα

Στατιστική ανάλυση αποτελεσμάτων

Στατιστική ανάλυση αποτελεσμάτων HELLENIC OPEN UNIVERSITY School of Social Sciences ΜΒΑ Programme Στατιστική ανάλυση αποτελεσμάτων Βασίλης Αγγελής Καθηγητής Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Πανεπιστήμιο Αιγαίου Κατερίνα Δημάκη Αν. Καθηγήτρια

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Στατιστική

Εισαγωγή στη Στατιστική Εισαγωγή στη Στατιστική Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο στην ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ Δημήτρης Φουσκάκης, Επίκουρος Καθηγητής, Τομέας Μαθηματικών, Σχολή Εφαρμοσμένων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ Πρόβλημα απουσιών στ)

ΑΣΚΗΣΕΙΣ Πρόβλημα απουσιών στ) ΑΣΚΗΣΕΙΣ. Ο διευθυντής προσωπικού μιας μεγάλης εταιρείας πιστεύει ότι ίσως υφίσταται κάποια σχέση μεταξύ των ημερών απουσίας και της ηλικίας των εργαζομένων. Με βάση την υπόθεση αυτή ενδιαφέρεται να κατασκευάσει

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 9. Έλεγχοι υποθέσεων

Κεφάλαιο 9. Έλεγχοι υποθέσεων Κεφάλαιο 9 Έλεγχοι υποθέσεων 9.1 Εισαγωγή Όταν παίρνουμε ένα ή περισσότερα τυχαία δείγμα από κανονικούς πληθυσμούς έχουμε τη δυνατότητα να υπολογίζουμε στατιστικά, όπως μέσους όρους, δειγματικές διασπορές

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφική Στατιστική. Ακαδ. Έτος 2012-2013 1 ο εξάμηνο. Κ. Πολίτης

Περιγραφική Στατιστική. Ακαδ. Έτος 2012-2013 1 ο εξάμηνο. Κ. Πολίτης Περιγραφική Στατιστική Ακαδ. Έτος 2012-2013 1 ο εξάμηνο Κ. Πολίτης 1 2 Η στατιστική ασχολείται με τη συλλογή, οργάνωση, παρουσίαση και ανάλυση πληροφοριών. Οι πληροφορίες αυτές, πολύ συχνά αριθμητικές,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ 11 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑΣ 13

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ 11 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑΣ 13 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ 11 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑΣ 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑΣ 20 2.1 Αβεβαιότητα, Τυχαία Διαδικασία, και Συναφείς Έννοιες 20 2.1.1 Αβεβαιότητα

Διαβάστε περισσότερα

Χ. Εμμανουηλίδης, 1

Χ. Εμμανουηλίδης, 1 Εφαρμοσμένη Στατιστική Έρευνα Απλό Γραμμικό Υπόδειγμα AΠΛΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΥΠΟ ΕΙΓΜΑ Δρ. Χρήστος Εμμανουηλίδης Αν. Καθηγητής Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Εφαρμοσμένη Στατιστική, Τμήμα Ο.Ε. ΑΠΘ Χ. Εμμανουηλίδης,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 15 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑΣ 19

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 15 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑΣ 19 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 15 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑΣ 19 2.1 Αβεβαιότητα, Τυχαία Διαδικασία, και Συναφείς Έννοιες 21 2.1.1 Αβεβαιότητα και Τυχαίο Πείραμα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Βασικές έννοιες

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Βασικές έννοιες ΕΙΣΑΓΩΓΗ Βασικές έννοιες Σε ένα ερωτηματολόγιο έχουμε ένα σύνολο ερωτήσεων. Μπορούμε να πούμε ότι σε κάθε ερώτηση αντιστοιχεί μία μεταβλητή. Αν θεωρήσουμε μια ερώτηση, τα άτομα δίνουν κάποιες απαντήσεις

Διαβάστε περισσότερα

5. ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ (GENERAL LINEAR MODEL) 5.1 Εναλλακτικά μοντέλα του απλού γραμμικού μοντέλου: Το εκθετικό μοντέλο

5. ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ (GENERAL LINEAR MODEL) 5.1 Εναλλακτικά μοντέλα του απλού γραμμικού μοντέλου: Το εκθετικό μοντέλο 5. ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ (GENERAL LINEAR MODEL) 5.1 Εναλλακτικά μοντέλα του απλού γραμμικού μοντέλου: Το εκθετικό μοντέλο Ένα εναλλακτικό μοντέλο της απλής γραμμικής παλινδρόμησης (που χρησιμοποιήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Ελλιπή δεδομένα. Εδώ έχουμε 1275. Στον πίνακα που ακολουθεί δίνεται η κατά ηλικία κατανομή 1275 ατόμων

Ελλιπή δεδομένα. Εδώ έχουμε 1275. Στον πίνακα που ακολουθεί δίνεται η κατά ηλικία κατανομή 1275 ατόμων Ελλιπή δεδομένα Στον πίνακα που ακολουθεί δίνεται η κατά ηλικία κατανομή 75 ατόμων Εδώ έχουμε δ 75,0 75 5 Ηλικία Συχνότητες f 5-4 70 5-34 50 35-44 30 45-54 465 55-64 335 Δεν δήλωσαν 5 Σύνολο 75 Μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Ποιός είναι ο σκοπός του μαθήματος μας? Στο τέλος του σημερινού μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΚΥΚΛΟΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΥΚΛΟΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Βασίλης Καραγιάννης Η παρέμβαση πραγματοποιήθηκε στα τμήματα Β2 και Γ2 του 41 ου Γυμνασίου Αθήνας και διήρκησε τρεις διδακτικές ώρες για κάθε τμήμα. Αρχικά οι μαθητές συνέλλεξαν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΓΧΟΙ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 17

ΕΛΕΓΧΟΙ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 17 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 17 ΕΛΕΓΧΟΙ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ Στο κεφάλαιο αυτό θα αναφερθούμε σε ένα άλλο πρόβλημα της Στατιστικής που έχει κυρίως (αλλά όχι μόνο) σχέση με τις παραμέτρους ενός πληθυσμού (τις παραμέτρους της κατανομής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΔΕΣΜΕΥΜΕΝΗ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑ, ΟΛΙΚΗ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑ ΘΕΩΡΗΜΑ BAYES, ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑ ΚΑΙ ΣΥΝΑΦΕΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 71

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΔΕΣΜΕΥΜΕΝΗ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑ, ΟΛΙΚΗ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑ ΘΕΩΡΗΜΑ BAYES, ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑ ΚΑΙ ΣΥΝΑΦΕΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 71 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ 11 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑΣ 19 2.1 Αβεβαιότητα, Τυχαία Διαδικασία, και Συναφείς Έννοιες 21 2.1.1 Αβεβαιότητα και Τυχαίο Πείραμα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ (SPSS)

ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ (SPSS) ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ (SPSS) Έλεγχος Υποθέσεων για τους Μέσους - Εξαρτημένα Δείγματα (Paired samples t-test) Το κριτήριο Paired samples t-test χρησιμοποιείται όταν θέλουμε να συγκρίνουμε

Διαβάστε περισσότερα

Profile Analysis Ανάλυση προφίλ

Profile Analysis Ανάλυση προφίλ Profile Analysis Ανάλυση προφίλ Γ. Ευσταθίου gefstath@psych.uoa.gr Πολυµεταβλητή ανάλυση διακύµανσης επαναλαµβανόµενων µετρήσεων Σύγκριση οµάδων ως προς το προφίλ (σειρά µετρήσεων) Μικτό µοντέλο (µεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ. Επικ. Καθ. Στέλιος Ζήμερας. Τμήμα Μαθηματικών Κατεύθυνση Στατιστικής και Αναλογιστικά Χρηματοοικονομικά Μαθηματικά

ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ. Επικ. Καθ. Στέλιος Ζήμερας. Τμήμα Μαθηματικών Κατεύθυνση Στατιστικής και Αναλογιστικά Χρηματοοικονομικά Μαθηματικά ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ Επικ. Καθ. Στέλιος Ζήμερας Τμήμα Μαθηματικών Κατεύθυνση Στατιστικής και Αναλογιστικά Χρηματοοικονομικά Μαθηματικά 015 Ανάλυση Διακύμανσης Η Ανάλυση Διακύμανσης είναι μία τεχνική που

Διαβάστε περισσότερα

H ΑΝΑΛΥΣΗ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗΣ (PEARSON s r)

H ΑΝΑΛΥΣΗ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗΣ (PEARSON s r) 5 H ΑΝΑΛΥΣΗ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗΣ (PEARSON s r) Περίληψη Σκοπός του κεφαλαίου είναι η εφαρμογή της ανάλυσης συσχέτισης (Pearson r) μέσω του PASW. H ανάλυση συσχέτισης Pearson r χρησιμοποιείται για να εξεταστεί η

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδος μέγιστης πιθανοφάνειας

Μέθοδος μέγιστης πιθανοφάνειας Μέθοδος μέγιστης πιθανοφάνειας Αν x =,,, παρατηρήσεις των Χ =,,,, τότε έχουμε διαθέσιμο ένα δείγμα Χ={Χ, =,,,} της κατανομής F μεγέθους με από κοινού σ.κ. της Χ f x f x Ορισμός : Θεωρούμε ένα τυχαίο δείγμα

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 3. Έλεγχος υπόθεσης. Σύγκριση μέσων τιμών

Ενότητα 3. Έλεγχος υπόθεσης. Σύγκριση μέσων τιμών Ενότητα 3 Έλεγχος υπόθεσης. Σύγκριση μέσων τιμών Εκτός από τις μέσες τιμές, τυπικές αποκλίσεις κλπ, θέλουμε να βρούμε κατά πόσον αυτές οι παρατηρούμενες τάσεις εξαρτώνται από συγκεκριμένες συνθήκες ή προϋποθέσεις.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ. Επικ. Καθ. Στέλιος Ζήμερας. Τμήμα Μαθηματικών Κατεύθυνση Στατιστικής και Αναλογιστικά Χρηματοοικονομικά Μαθηματικά

ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ. Επικ. Καθ. Στέλιος Ζήμερας. Τμήμα Μαθηματικών Κατεύθυνση Στατιστικής και Αναλογιστικά Χρηματοοικονομικά Μαθηματικά ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ Επικ. Καθ. Στέλιος Ζήμερας Τμήμα Μαθηματικών Κατεύθυνση Στατιστικής και Αναλογιστικά Χρηματοοικονομικά Μαθηματικά 2015 Πληθυσμός: Εισαγωγή Ονομάζεται το σύνολο των χαρακτηριστικών που

Διαβάστε περισσότερα

Συσχέτιση μεταξύ δύο συνόλων δεδομένων

Συσχέτιση μεταξύ δύο συνόλων δεδομένων Διαγράμματα διασποράς (scattergrams) Συσχέτιση μεταξύ δύο συνόλων δεδομένων Η οπτική απεικόνιση δύο συνόλων δεδομένων μπορεί να αποκαλύψει με παραστατικό τρόπο πιθανές τάσεις και μεταξύ τους συσχετίσεις,

Διαβάστε περισσότερα

Εγκυρότητα και Αξιοπιστία. Χριστίνα Καραμανίδου, PhD

Εγκυρότητα και Αξιοπιστία. Χριστίνα Καραμανίδου, PhD Εγκυρότητα και Αξιοπιστία Χριστίνα Καραμανίδου, PhD Η έννοια της εγκυρότητας Η εγκυρότητα της έρευνας είναι το βασικό κριτήριο με βάση το οποίο θα ληφθεί η απόφαση για αξιοποίηση ή όχι των ευρημάτων. Η

Διαβάστε περισσότερα

Έλεγχος για τις παραμέτρους θέσης δύο πληθυσμών με εξαρτημένα δείγματα

Έλεγχος για τις παραμέτρους θέσης δύο πληθυσμών με εξαρτημένα δείγματα ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΤΟ Έλεγχος για τις παραμέτρους θέσης δύο πληθυσμών με εξαρτημένα δείγματα Στο κεφάλαιο αυτό θα ασχοληθούμε με τον έλεγχο της υπόθεσης της ισότητα δύο μέσων τιμών με εξαρτημένα δείγματα. Εξαρτημένα

Διαβάστε περισσότερα

Έλεγχος υποθέσεων ΚΛΑΣΙΚΟΙ ΈΛΕΓΧΟΙ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ. Ημέσητιμήενόςπληθυσμούείναιίσημε δοθείσα γνωστή τιμή. Έλεγχος για τις μέσες τιμές δύο πληθυσμών.

Έλεγχος υποθέσεων ΚΛΑΣΙΚΟΙ ΈΛΕΓΧΟΙ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ. Ημέσητιμήενόςπληθυσμούείναιίσημε δοθείσα γνωστή τιμή. Έλεγχος για τις μέσες τιμές δύο πληθυσμών. Έλεγχος υποθέσεων ΚΛΑΣΙΚΟΙ ΈΛΕΓΧΟΙ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ Ημέσητιμήενόςπληθυσμούείναιίσημε δοθείσα γνωστή τιμή. Έλεγχος για τις μέσες τιμές δύο πληθυσμών. Η μέση τιμή ενός πληθυσμού είναι ίση με δοθείσα γνωστή τιμή

Διαβάστε περισσότερα

2 ο Εξάμηνο του Ακαδημαϊκού Έτους ΟΔ 055 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ Διδασκαλία: κάθε Τετάρτη 12:00-15:00 Ώρες διδασκαλίας (3)

2 ο Εξάμηνο του Ακαδημαϊκού Έτους ΟΔ 055 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ Διδασκαλία: κάθε Τετάρτη 12:00-15:00 Ώρες διδασκαλίας (3) Τμήμα Οργάνωσης και Διαχείρισης Αθλητισμού 2 ο Εξάμηνο του Ακαδημαϊκού Έτους 2015-2016 ΟΔ 055 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ Διδασκαλία: κάθε Τετάρτη 12:00-15:00 Ώρες διδασκαλίας (3) Αντώνης Κ.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Έρευνα και Συγγραφή

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Έρευνα και Συγγραφή ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΜΕ9900 ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Έρευνα και Συγγραφή Λέκτορας Διάλεξη

Διαβάστε περισσότερα

Σκοπός του κεφαλαίου είναι η κατανόηση των βασικών στοιχείων μιας στατιστικής έρευνας.

Σκοπός του κεφαλαίου είναι η κατανόηση των βασικών στοιχείων μιας στατιστικής έρευνας. 7 ο ΜΑΘΗΜΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ Σκοπός Σκοπός του κεφαλαίου είναι η κατανόηση των βασικών στοιχείων μιας στατιστικής έρευνας. Προσδοκώμενα αποτελέσματα Όταν θα έχετε ολοκληρώσει τη μελέτη αυτού του κεφαλαίου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΖΗΤΗΣΗΣ

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΖΗΤΗΣΗΣ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΖΗΤΗΣΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΦΑΝΟΥΡΓΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΔΟΜΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ 1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Εξάμηνο Υ/Ε Ώρες Θεωρίας Ώρες Ασκήσης Διδακτικές μονάδες ECTS A Υ 3 3 4 6 Διδάσκουσα Μ. Αλεξίου Χατζάκη, Επίκ. Καθηγήτρια Γεν. Βιολογίας. Aντικειμενικοί στόχοι του μαθήματος Οι στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

Για το δείγμα από την παραγωγή της εταιρείας τροφίμων δίνεται επίσης ότι, = 1.3 και για το δείγμα από το συνεταιρισμό ότι, x

Για το δείγμα από την παραγωγή της εταιρείας τροφίμων δίνεται επίσης ότι, = 1.3 και για το δείγμα από το συνεταιρισμό ότι, x Εργαστήριο Μαθηματικών & Στατιστικής η Πρόοδος στο Μάθημα Στατιστική // (Για τα Τμήματα Ε.Τ.Τ. και Γ.Β.) ο Θέμα [] Επιλέξαμε φακελάκια (της μισής ουγκιάς) που περιέχουν σταφίδες από την παραγωγή μιας εταιρείας

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Υδατικών Πόρων

Διαχείριση Υδατικών Πόρων Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Διαχείριση Υδατικών Πόρων Γ.. Τσακίρης Μάθημα 3 ο Λεκάνη απορροής Υπάρχουσα κατάσταση Σενάριο 1: Μέσες υδρολογικές συνθήκες Σενάριο : Δυσμενείς υδρολογικές συνθήκες Μελλοντική

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 15 Έλεγχοι χ-τετράγωνο

Κεφάλαιο 15 Έλεγχοι χ-τετράγωνο Κεφάλαιο 15 Έλεγχοι χ-τετράγωνο Copyright 2009 Cengage Learning 15.1 Ένα Κοινό Θέμα Τι πρέπει να γίνει; Τύπος Δεδομένων; Πλήθος Κατηγοριών; Στατιστική Μέθοδος; Περιγραφή ενός πληθυσμού Ονομαστικά Δύο ή

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΣ ΤΗΣ ΒΗΜΑΤΙΚΗΣ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗΣ (STEPWISE REGRESSION)

ΜΕΘΟΔΟΣ ΤΗΣ ΒΗΜΑΤΙΚΗΣ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗΣ (STEPWISE REGRESSION) 4. ΜΕΘΟΔΟΣ ΤΗΣ ΒΗΜΑΤΙΚΗΣ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗΣ (STEPWISE REGRESSION) Η μέθοδος της βηματικής παλινδρόμησης (stepwise regression) είναι μιά άλλη μέθοδος επιλογής ενός "καλού" υποσυνόλου ανεξαρτήτων μεταβλητών.

Διαβάστε περισσότερα

ICAP GROUP S.A. ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΩΝ

ICAP GROUP S.A. ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΩΝ ICAP GROUP S.A. ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΩΝ Φεβρουάριος 2015 1 Table of Contents ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ... 3 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 4 2. ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΟΝΤΕΛΩΝ... 4 2.1 ΔΕΔΟΜΕΝΑ... 4 2.1.1

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 9. Έλεγχοι υποθέσεων

Κεφάλαιο 9. Έλεγχοι υποθέσεων Κεφάλαιο 9 Έλεγχοι υποθέσεων 9.1 Εισαγωγή Όταν παίρνουμε ένα ή περισσότερα τυχαία δείγμα από κανονικούς πληθυσμούς έχουμε τη δυνατότητα να υπολογίζουμε στατιστικά, όπως μέσους όρους, δειγματικές διασπορές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΘΕΩΡΙΑΣ ΣΥΝΟΡΘΩΣΕΩΝ

ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΘΕΩΡΙΑΣ ΣΥΝΟΡΘΩΣΕΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΘΕΩΡΙΑΣ ΣΥΝΟΡΘΩΣΕΩΝ Βασίλης Δ. Ανδριτσάνος Δρ. Αγρονόμος - Τοπογράφος Μηχανικός ΑΠΘ Επίκουρος Καθηγητής ΤΕΙ Αθήνας 3ο εξάμηνο http://eclass.teiath.gr Παρουσιάσεις,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ και ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ και ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ Αλεξάνδρειο Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Θεσσαλονίκης Τμήμα Πληροφορικής Εργαστήριο «Θεωρία Πιθανοτήτων και Στατιστική» ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ και ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ Περιεχόμενα 1. Συσχέτιση μεταξύ δύο ποσοτικών

Διαβάστε περισσότερα

Στατιστική είναι το σύνολο των μεθόδων και θεωριών που εφαρμόζονται σε αριθμητικά δεδομένα προκειμένου να ληφθεί κάποια απόφαση σε συνθήκες

Στατιστική είναι το σύνολο των μεθόδων και θεωριών που εφαρμόζονται σε αριθμητικά δεδομένα προκειμένου να ληφθεί κάποια απόφαση σε συνθήκες Ορισμός Στατιστική είναι το σύνολο των μεθόδων και θεωριών που εφαρμόζονται σε αριθμητικά δεδομένα προκειμένου να ληφθεί κάποια απόφαση σε συνθήκες αβεβαιότητας. Βασικές έννοιες Η μελέτη ενός πληθυσμού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ Γ.Π. ΚΕΦ 1,2,3

ΑΣΚΗΣΕΙΣ Γ.Π. ΚΕΦ 1,2,3 Ασκηση 1 ΑΣΚΗΣΕΙΣ Γ.Π. ΚΕΦ 1,2,3 Δίνεται η συνάρτηση α. Να εξετάσετε την f ως προς τα ακρότατα. β. Να βρείτε την εξίσωση της εφαπτομένης της C f στο (1,f(1)). γ. Αν το α παίρνει τιμές που προκύπτουν από

Διαβάστε περισσότερα

2. ΕΠΙΛΟΓΗ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΜΕ ΤΗ ΜΕΘΟΔΟ ΤΟΥ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΥ ΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ (Backward Elimination Procedure) Στην στατιστική βιβλιογραφία υπάρχουν πολλές μέθοδοι για

2. ΕΠΙΛΟΓΗ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΜΕ ΤΗ ΜΕΘΟΔΟ ΤΟΥ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΥ ΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ (Backward Elimination Procedure) Στην στατιστική βιβλιογραφία υπάρχουν πολλές μέθοδοι για 2. ΕΠΙΛΟΓΗ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΜΕ ΤΗ ΜΕΘΟΔΟ ΤΟΥ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΥ ΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ (Backward Elimination Procedure) Στην στατιστική βιβλιογραφία υπάρχουν πολλές μέθοδοι για τον καθορισμό του καλύτερου υποσυνόλου από ένα σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ»

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ» ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Α. ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κανονική Κατανομή. Παιδαγωγικό Τμήμα ημοτικής Εκπαίδευσης ημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Αλεξανδρούπολη

Εισαγωγή στην Κανονική Κατανομή. Παιδαγωγικό Τμήμα ημοτικής Εκπαίδευσης ημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Αλεξανδρούπολη Εισαγωγή στην Κανονική Κατανομή Παιδαγωγικό Τμήμα ημοτικής Εκπαίδευσης ημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Αλεξανδρούπολη Ένα πρόβλημα Πρόβλημα: Ένας μαθητής είχε επίδοση στο τεστ Μαθηματικών 18 και στο τεστ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ. ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ - ΘΕΜΑ Ο Έστω η συνάρτηση f( ) =, 0 ) Να αποδείξετε ότι f ( ). f( ) =. ) Να υπολογίσετε το όριο lm f ( )+ 4. ) Να βρείτε την εξίσωση της εφαπτομένης

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Διασποράς Ανάλυση Διασποράς διακύμανση κατά παράγοντες διακύμανση σφάλματος Παράδειγμα 1: Ισομεγέθη δείγματα

Ανάλυση Διασποράς Ανάλυση Διασποράς διακύμανση κατά παράγοντες διακύμανση σφάλματος Παράδειγμα 1: Ισομεγέθη δείγματα Ανάλυση Διασποράς Έστω ότι μας δίνονται δείγματα που προέρχονται από άγνωστους πληθυσμούς. Πόσο διαφέρουν οι μέσες τιμές τους; Με άλλα λόγια: πόσο πιθανό είναι να προέρχονται από πληθυσμούς με την ίδια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΩΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ

ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΩΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΩΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ Ενότητα: Αναγνώριση Διεργασίας - Προσαρμοστικός Έλεγχος (Process Identification) Αλαφοδήμος Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα

Δύο κύριοι τρόποι παρουσίασης δεδομένων. Παράδειγμα

Δύο κύριοι τρόποι παρουσίασης δεδομένων. Παράδειγμα Δύο κύριοι τρόποι παρουσίασης δεδομένων Παράδειγμα Με πίνακες Με διαγράμματα Ονομαστικά δεδομένα Εδώ τα περιγραφικά μέτρα (μέσος, διάμεσος κλπ ) δεν έχουν νόημα Πήραμε ένα δείγμα από 25 άτομα και τα ρωτήσαμε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο ΤΥΧΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΥΧΑΙΟΤΗΤΑΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο ΤΥΧΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΥΧΑΙΟΤΗΤΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο ΤΥΧΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΥΧΑΙΟΤΗΤΑΣ 3.1 Τυχαίοι αριθμοί Στην προσομοίωση διακριτών γεγονότων γίνεται χρήση ακολουθίας τυχαίων αριθμών στις περιπτώσεις που απαιτείται η δημιουργία στοχαστικών

Διαβάστε περισσότερα

Υ: Νόσος. Χ: Παράγοντας Κινδύνου 1 (Ασθενής) 2 (Υγιής) Σύνολο. 1 (Παρόν) n 11 n 12 n 1. 2 (Απών) n 21 n 22 n 2. Σύνολο n.1 n.2 n..

Υ: Νόσος. Χ: Παράγοντας Κινδύνου 1 (Ασθενής) 2 (Υγιής) Σύνολο. 1 (Παρόν) n 11 n 12 n 1. 2 (Απών) n 21 n 22 n 2. Σύνολο n.1 n.2 n.. Μέτρα Κινδύνου για Δίτιμα Κατηγορικά Δεδομένα Σε αυτή την ενότητα θα ορίσουμε δείκτες μέτρησης του κινδύνου εμφάνισης μίας νόσου όταν έχουμε δίτιμες κατηγορικές μεταβλητές. Στην πιο απλή περίπτωση μας

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 10 Εισαγωγή στην Εκτίμηση

Κεφάλαιο 10 Εισαγωγή στην Εκτίμηση Κεφάλαιο 10 Εισαγωγή στην Εκτίμηση Εκεί που είμαστε Κεφάλαια 7 και 8: Οι διωνυμικές,κανονικές, εκθετικές κατανομές και κατανομές Poisson μας επιτρέπουν να κάνουμε διατυπώσεις πιθανοτήτων γύρω από το Χ

Διαβάστε περισσότερα

2. ΕΛΕΓΧΟΙ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΔΙΑΣΤΗΜΑΤΑ ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗΣ

2. ΕΛΕΓΧΟΙ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΔΙΑΣΤΗΜΑΤΑ ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗΣ Εργαστήριο Μαθηματικών & Στατιστικής 2. ΕΛΕΓΧΟΙ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΔΙΑΣΤΗΜΑΤΑ ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗΣ. Ας θεωρήσουμε ότι είναι γνωστό από στοιχεία της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας ότι οι τιμές χοληστερίνης στον πληθυσμό έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Στατιστική Επιχειρήσεων Ι

Στατιστική Επιχειρήσεων Ι ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Στατιστική Επιχειρήσεων Ι Ενότητα 6: Συσχέτιση και παλινδρόμηση εμπειρική προσέγγιση Μιλτιάδης Χαλικιάς, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Διοίκησης

Διαβάστε περισσότερα

6.2 Ο ΜΟΝΟΠΛΕΥΡΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ SMIRNOV ΓΙΑ k ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΑ ΔΕΙΓΜΑΤΑ

6.2 Ο ΜΟΝΟΠΛΕΥΡΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ SMIRNOV ΓΙΑ k ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΑ ΔΕΙΓΜΑΤΑ 6.2 Ο ΜΟΝΟΠΛΕΥΡΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ SMIRNOV ΓΙΑ k ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΑ ΔΕΙΓΜΑΤΑ Ο έλεγχος της ενότητας αυτής αποτελεί μία επέκταση του μονόπλευρου ελέγχου Smirnov στην περίπτωση περισσοτέρων από δύο δειγμάτων. Ο έλεγχος αυτός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ Ι Κ. Μ. 436

ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ Ι Κ. Μ. 436 ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ Ι Κ. Μ. 436 A εξάμηνο 2009-2010 Περιγραφική Στατιστική Ι users.att.sch.gr/abouras abouras@sch.gr sch.gr abouras@uth.gr Μέτρα θέσης Η θέση αντιπροσωπεύει τη θέση της κατανομής κατά

Διαβάστε περισσότερα

Στατιστική Συμπερασματολογία

Στατιστική Συμπερασματολογία 4. Εκτιμητική Στατιστική Συμπερασματολογία εκτιμήσεις των αγνώστων παραμέτρων μιας γνωστής από άποψη είδους κατανομής έλεγχο των υποθέσεων που γίνονται σε σχέση με τις παραμέτρους μιας κατανομής και σε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Δρ. Βασίλης Π. Αγγελίδης Τμήμα Μηχανικών Παραγωγής & Διοίκησης Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης

ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Δρ. Βασίλης Π. Αγγελίδης Τμήμα Μηχανικών Παραγωγής & Διοίκησης Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Δρ. Βασίλης Π. Αγγελίδης Τμήμα Μηχανικών Παραγωγής & Διοίκησης Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Περιεχόμενα Επιστημονική έρευνα Σε τι μας βοηθάει η έρευνα Χαρακτηριστικά της επιστημονικής

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 16 Απλή Γραμμική Παλινδρόμηση και Συσχέτιση

Κεφάλαιο 16 Απλή Γραμμική Παλινδρόμηση και Συσχέτιση Κεφάλαιο 16 Απλή Γραμμική Παλινδρόμηση και Συσχέτιση Copyright 2009 Cengage Learning 16.1 Ανάλυση Παλινδρόμησης Σκοπός του προβλήματος είναι η ανάλυση της σχέσης μεταξύ συνεχών μεταβλητών. Η ανάλυση παλινδρόμησης

Διαβάστε περισσότερα

Κεφ. Ιο ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΩΝ

Κεφ. Ιο ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΩΝ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος 75 Κεφ. Ιο ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΩΝ 1.1. Τυχαία γεγονότα ή ενδεχόμενα 17 1.2. Πειράματα τύχης - Δειγματικός χώρος 18 1.3. Πράξεις με ενδεχόμενα 20 1.3.1. Ενδεχόμενα ασυμβίβαστα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Εισαγωγή 1. Γενικά... 25 2. Έννοια και Είδη Μεταβλητών... 26 3. Κλίμακες Μέτρησης Μεταβλητών... 29 3.1 Ονομαστική κλίμακα... 30 3.2. Τακτική κλίμακα... 31 3.3 Κλίμακα ισοδιαστημάτων... 34 3.4

Διαβάστε περισσότερα

Αριθμητική εύρεση ριζών μη γραμμικών εξισώσεων

Αριθμητική εύρεση ριζών μη γραμμικών εξισώσεων Αριθμητική εύρεση ριζών μη γραμμικών εξισώσεων Με τον όρο μη γραμμικές εξισώσεις εννοούμε εξισώσεις της μορφής: f( ) 0 που προέρχονται από συναρτήσεις f () που είναι μη γραμμικές ως προς. Περιέχουν δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

Το Κεντρικό Οριακό Θεώρημα

Το Κεντρικό Οριακό Θεώρημα Το Κεντρικό Οριακό Θεώρημα Όπως θα δούμε αργότερα στη Στατιστική Συμπερασματολογία, λέγοντας ότι «από έναν πληθυσμό παίρνουμε ένα τυχαίο δείγμα μεγέθους» εννοούμε ανεξάρτητες τυχαίες μεταβλητές,,..., που

Διαβάστε περισσότερα

Στατιστική Ι. Ανάλυση Παλινδρόμησης

Στατιστική Ι. Ανάλυση Παλινδρόμησης Στατιστική Ι Ανάλυση Παλινδρόμησης Ανάλυση παλινδρόμησης Η πρόβλεψη πωλήσεων, εσόδων, κόστους, παραγωγής, κτλ. είναι η βάση του επιχειρηματικού σχεδιασμού. Η ανάλυση παλινδρόμησης και συσχέτισης είναι

Διαβάστε περισσότερα

Πέτρος Γαλάνης, MPH, PhD Εργαστήριο Οργάνωσης και Αξιολόγησης Υπηρεσιών Υγείας Τμήμα Νοσηλευτικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών

Πέτρος Γαλάνης, MPH, PhD Εργαστήριο Οργάνωσης και Αξιολόγησης Υπηρεσιών Υγείας Τμήμα Νοσηλευτικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών Πέτρος Γαλάνης, MPH, PhD Εργαστήριο Οργάνωσης και Αξιολόγησης Υπηρεσιών Υγείας Τμήμα Νοσηλευτικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών Σχέση μεταξύ εμβολίων και αυτισμού Θέση ύπνου των βρεφών και συχνότητα εμφάνισης του

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 1 Βασικές έννοιες

Διάλεξη 1 Βασικές έννοιες Εργαστήριο SPSS Ψ-4201 (ΕΡΓ) Λεωνίδας Α. Ζαμπετάκης Β.Sc., M.Env.Eng., M.Ind.Eng., D.Eng. Εmail: statisticsuoc@gmail.com Διαλέξεις αναρτημένες στο: Διαλέξεις: ftp://ftp.soc.uoc.gr/psycho/zampetakis/ Διάλεξη

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ 5.1 5.8

ΛΥΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ 5.1 5.8 ΛΥΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ 5. 5.8 5. Ένας υγειονοµικός σταθµός θέλει να ελέγξει αν ο µέσος αριθµός βακτηριδίων ανά µονάδα όγκου θαλασσινού νερού σε µια παραλία υπερβαίνει το επίπεδο ασφαλείας των 9 µονάδων. ώδεκα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 3ο. Βασικές έννοιες

ΜΑΘΗΜΑ 3ο. Βασικές έννοιες ΜΑΘΗΜΑ 3ο Βασικές έννοιες Εισαγωγή Βασικές έννοιες Ένας από τους βασικότερους σκοπούς της ανάλυσης των χρονικών σειρών είναι η διενέργεια των προβλέψεων. Στα υποδείγματα αυτά η τρέχουσα τιμή μιας οικονομικής

Διαβάστε περισσότερα

Μέρος V. Ανάλυση Παλινδρόμηση (Regression Analysis)

Μέρος V. Ανάλυση Παλινδρόμηση (Regression Analysis) Μέρος V. Ανάλυση Παλινδρόμηση (Regresso Aalss) Βασικές έννοιες Απλή Γραμμική Παλινδρόμηση Πολλαπλή Παλινδρόμηση Εφαρμοσμένη Στατιστική Μέρος 5 ο - Κ. Μπλέκας () Βασικές έννοιες Έστω τ.μ. Χ,Υ όπου υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Τεχνολόγων Γεωπόνων-Κατεύθυνση Αγροτικής Οικονομίας Εφαρμοσμένη Στατιστική Μάθημα 4 ο :Τυχαίες μεταβλητές Διδάσκουσα: Κοντογιάννη Αριστούλα

Τμήμα Τεχνολόγων Γεωπόνων-Κατεύθυνση Αγροτικής Οικονομίας Εφαρμοσμένη Στατιστική Μάθημα 4 ο :Τυχαίες μεταβλητές Διδάσκουσα: Κοντογιάννη Αριστούλα Τμήμα Τεχνολόγων Γεωπόνων-Κατεύθυνση Αγροτικής Οικονομίας Εφαρμοσμένη Στατιστική Μάθημα 4 ο :Τυχαίες μεταβλητές Διδάσκουσα: Κοντογιάννη Αριστούλα Ορισμός τυχαίας μεταβλητής Τυχαία μεταβλητή λέγεται η συνάρτηση

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη θεωρία ακραίων τιμών

Εισαγωγή στη θεωρία ακραίων τιμών Εισαγωγή στη θεωρία ακραίων τιμών Αντικείμενο της θεωρίας ακραίων τιμών αποτελεί: Η ανάπτυξη και μελέτη στοχαστικών μοντέλων με σκοπό την επίλυση προβλημάτων που σχετίζονται με την εμφάνιση «πολύ μεγάλων»

Διαβάστε περισσότερα

Y Y ... y nx1. nx1

Y Y ... y nx1. nx1 6 ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΙΚΑΚΩΝ Η χρησιμοποίηση και ο συμβολισμός πινάκων απλοποιεί σημαντικά τα αποτελέσματα της γραμμικής παλινδρόμησης, ιδίως στην περίπτωση της πολλαπλής παλινδρόμησης Γενικά,

Διαβάστε περισσότερα

5. Έλεγχοι Υποθέσεων

5. Έλεγχοι Υποθέσεων 5. Έλεγχοι Υποθέσεων Υποθέσεις Η μηδενική υπόθεση Η (ή ΗΑ) εναλλακτική υπόθεση Δεχόμαστε Η Απορρίπτουμε Η Η σωστή Σωστή απόφαση -α Σφάλμα τύπου Ι α Η λάθος Σφάλμα τύπου ΙΙ β Σωστή απόφαση -β ΒΙΟ39-Έλεγχος

Διαβάστε περισσότερα