Τεύχος 2 ο - Άρθρο 10 o

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Τεύχος 2 ο - Άρθρο 10 o"

Transcript

1 Τεύχος 2 ο - Άρθρο 10 o ΔΙΑΦΟΡΙΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΟΥ mrna ΤΗΣ ΛΕΠΤΙΝΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΙΣΟΜΟΡΦΗΣ ΤΟΥ ΥΠΟΔΟΧΕΑ ΤΗΣ ΛΕΠΤΙΝΗΣ (Οb-Rb) ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥ ΠΡΟΧΩΡΗΜΕΝΟΥ ΚΑΙ ΕΛΑΧΙΣΤΑ ΕΠΗΡΕΑΣΘΕΝΤΟΣ ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΚΟΥ ΧΟΝΔΡΟΥ. ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟ ΤΟΥ ΧΟΝΔΡΟΥ. Σιμοπούλου Τ. ΜD α, Μαλίζος Κ.MD.PhD βγ, Ηλιόπουλος Δ.PhD γ, Στεφάνου Ν.BSc α, Παπαθεωδώρου Λ.MD β, Ιωάννου Μ.MD.PhD. δ, Τζέζου Α.PhD αε Τμήμα : Ιατρικό Τμ. Πανεπιστημίου Θεσσαλίας α Τμ. Βιολογίας, β Τμ. Ορθοπαιδικής, γ Ινστιτούτο Βιοϊατρικής Έρευνας και Τεχνολογίας, δ Τμ. Παθολογίας, ε Εργαστήριο Κυττογενετικής και Ιατρικής Γενετικής. Osteoarthritis Cartilage Aug;15(8): Epub 2007 Mar 9. PMID: [PubMed - indexed for MEDLINE] Μετάφραση: Τσίντου Μαγδαληνή* Ιατρικό Τμήμα Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. * Associate editor, reviewer, webmaster. Περίληψη: Στόχος: Να ερευνήσουμε την επίδραση της λεπτίνης στο μεταβολισμό του χόνδρου και την παθοφυσιολογία της οστεοαρθρίτιδας (OA). Μέθοδοι: Η έκφραση του αγγελιοφόρου RNA (mrna) και τα πρωτεϊνικά επίπεδα των ισομορφών της λεπτίνης και του υποδοχέα της λεπτίνης μετρήθηκαν με την πραγματικού χρόνου αντίστροφης μεταγραφής-pcr και Western blot στον οστεοαρθριτικό και φυσιολογικό χόνδρο. Τα δείγματα οστεοαρθριτικού χόνδρου λήφθηκαν από δύο θέσεις του γόνατος (n=11) και του ισχίου (n=6) από την κύρια ελαττωματική περιοχή (προχωρημένη

2 OA) και από παρακείμενες μακροσκοπικά και ιστολογικά άθικτες περιοχές (ελάχιστη OA). Μετρήθηκαν τα επίπεδα λεπτίνης των ταξινομημένων κατά ζεύγη ορών και αρθρικών υγρών(sf). Η επίδραση της λεπτίνης αξιολογήθηκε στον πολλαπλασιασμό των χονδροκυττάρων, την πρωτεϊνική έκφραση της IL-1β (interleukin-1β), του ΝΟ και των μεταλλοπρωτεϊνασών 9 και 13 (MMP-9, MMP-13). Αποτελέσματα: Τα επίπεδα έκφρασης της λεπτίνης και του υποδοχέα της λεπτίνης (Ob-Rb) ήταν σημαντικά αυξημένα στον χόνδρο της προχωρημένης OA συγκριτικά με την ελάχιστη. Η λεπτίνη ήταν σημαντικά αυξημένη στο SF από ό,τι στα δείγματα ορού. Επίσης, η λεπτίνη είχε μια καταστρεπτική επίδραση στον πολλαπλασιασμό των χονδροκυττάρων και προκάλεσε την παραγωγή IL-1β και την πρωτεϊνική έκφραση MMP-9 και MMP-13. Επιπλέον, η έκφραση του mrna της λεπτίνης στο χόνδρο της προχωρημένης OA συσχετίστηκε σημαντικά με τον BMI(δείκτη μάζας σώματος) των ασθενών. Συμπέρασμα: Τα αυξημένα επίπεδα της λεπτίνης στο SF δείχνουν προς μια τοπική επίδραση της λεπτίνης στον αρθρικό χόνδρο, ενώ οι παρατηρηθείσες ενδοαρθρικές διαφορές της λεπτίνης και της mrna έκφρασης του Ob-Rb μπορούν να αφορούν το βαθμό καταστροφής του χόνδρου. Η παρατηρηθείσα παραγωγή των IL-1β, MMP -9 και MMP -13 από τα χονδροκύτταρα μετά από την επεξεργασία λεπτίνης δείχνει έναν προ-φλεγμονώδη και καταβολικό ρόλο της λεπτίνης στο μεταβολισμό του χόνδρου. Επιπλέον, ο παρατηρηθείς συσχετισμός της mrna έκφρασης της λεπτίνης με τον BMI προτείνει ότι η λεπτίνη μπορεί να είναι μια μεταβολική σύνδεση μεταξύ της παχυσαρκίας και της OA. Λέξεις κλειδιά: Λεπτίνη, υποδοχέας λεπτίνης, χόνδρος, οστεοαρθρίτιδα, μεταβολισμός.

3 1. Εισαγωγή. Η λεπτίνη, το 16 kda μη-γλυκοζυλιωμένο πρωτεϊνικό προϊόν του γονιδίου παχυσαρκίας (ob), είναι μια ομοιάζουσα με κυτοκίνη ορμόνη που εκκρίνεται κυρίως από τον λευκό λιπώδη ιστό [1]. Επηρεάζει την ομοιόσταση του βάρους σώματος μέσω των συνεπειών του στην πρόσληψη τροφής και ενεργειακών δαπανών με αρνητική ανάδραση (feedback) στους υποθαλαμικούς πυρήνες, ενώ παράγεται επίσης από κύτταρα μη-λιπώδους και τους στοχεύει στους εξωυποθαλαμικούς ιστούς [2,3]. Η λεπτίνη είναι μια πλειοτροπική ορμόνη, που εμπλέκεται ως ρυθμιστικό μόριο σε διάφορες φυσιολογικές διαδικασίες, όπως ο μεταβολισμός των λιπιδίων, η αιμοποίηση, η ρύθμιση του ανοσοποιητικού συστήματος, η αγγειογένεια, η ωοθηκική λειτουργία, η αναπαραγωγή και φλεγμονή [4-9]. Πρόσφατα, έχει διαπιστωθεί ότι η λεπτίνη ενεργεί ως ρυθμιστής της οστικής ανάπτυξης επάγοντας τον πολλαπλασιασμό των οστεοβλαστών, τη σύνθεση κολλαγόνου και μεταλλοποίηση των οστών και επίσης υποκινώντας την ενδοχονδρική οστέωση [10-14]. Η βιολογική δραστηριότητα της λεπτίνης μεσολαβείται από ειδικούς υποδοχείς (Ob- R) που ανήκουν στην κατηγορία Ι υποδοχείς κυτοκινών και είναι προϊόντα του db γονιδίου μεταγραφής [15]. Στους ανθρώπους, υπάρχουν τουλάχιστον πέντε ισομορφές του υποδοχέα της λεπτίνης, παραγόμενες με εναλλακτικό μάτισμα του αγγελιοφόρου RNA (mrna), οι οποίες είναι μεμβρανο-εκτεινόμενες γλυκοπρωτεΐνες με κυτταροπλασματικές περιοχές κυμαινόμενου μεγέθους [16,17]. Η μακριά ισομορφή του υποδοχέα της λεπτίνης (Οb-Rb) περιέχει τα ενδοκυτταρικά μοτίβα που απαιτούνται για την ενεργοποίηση της JAK/STAT (κινάση Janus/μεταγωγέας σημάτων και ενεργοποιητής της μεταγραφής) διάβασης μεταγωγής σημάτων. Πρόσφατα, επίσης έχει προταθεί ότι ο Οb-Rb εκτός από τη σηματοδότησή του στη διάβαση JAK/STAT, είναι ικανός να μετάγει σήματα με τη χρησιμοποίηση εναλλακτικών σηματοδοτικών διαβάσεων, οι οποίες συνδέουν τα γεγονότα φωσφορυλίωσης της τυροσίνης με την ενεργοποίηση του συστήματος ρενίνης/αγγειοτενσίνης, αντιπροσωπεύοντας πιθανώς

4 ένα κρίσιμο βήμα του πολλαπλασιασμού και της διαφοροποίησης των κυττάρων [3,17,18]. Οι πιο κοντές ισομορφές (Ob-Ra, Ob-Rc, Ob-Rd και Ob-Rf) έχουν περικομμένη κυτταροπλασματικές περιοχές με μειωμένες ικανότητες μεταγωγής σημάτων [16,19,20]. Από τις κοντές ισομορφές, η Ob-Ra είναι η αφθονότερα εκφραζόμενη και καλά συντηρημένη μεταξύ των ειδών και έχει παρουσιαστεί ότι έχει ένα μεταφορικό καθώς επίσης και έναν ρόλο κάθαρσης [3]. Αυξημένα στοιχεία προτείνουν ότι η λεπτίνη είναι ένας νέος προφλεγμονώδης παράγοντας παραγόμενος από τα λιποκύτταρα που λειτουργεί στο δίκτυο κυτοκίνης συνδέοντας τις άνοσες και φλεγμονώδεις διαδικασίες με το νευροενδοκρινικό σύστημα [21]. Ένας προφλεγμονώδης ρόλος της λεπτίνης μέσω του Οb-Rb υποδοχέα της έχει προταθεί σε φλεγμονώδεις καταστάσεις όπως η πολλαπλή σκλήρυνση, η ρευματοειδής αρθρίτιδα, η μηαλκοολική στεατοηπατίτιδα, η αυτοάνοση εγκεφαλομυελίτιδα και άλλες ασθένειες, πιθανώς με την επαγωγή των προφλεγμονωδών παραγόντων όπως ο παράγοντας νέκρωσης των όγκων, η ιντερφερόνη (INF-γ), η ιντερλευκίνη (IL-2), το COX-2 και η παραγωγή νιτρικού οξειδίου [22,23]. Έχει αποδειχθεί ότι η λεπτίνη μπορεί να επιδείξει προ ή αντιφλεγμονώδεις συνέπειες στις αρθρώσεις ανάλογα με την άνοση απάντηση [24,25]. Τα ποντίκια ob/ob που είναι ανεπαρκή σε λεπτίνη αναπτύσσουν αντίσταση στην πειραματική προκληθείσα από αντιγόνο αρθρίτιδα σε σύγκριση με τα άγριου-τύπου ποντίκια [25]. Επιπλέον, η νηστεία, που συνδέεται με μειωμένα επίπεδα κυκλοφορούσας λεπτίνης, οδηγεί στη μειωμένη ενεργοποίηση των λεμφοκυττάρων CD4+ και στην αυξημένη έκκριση IL-4 στους ασθενείς με ρευματοειδή αρθρίτιδα [26]. Επίσης έχει διαπιστωθεί ότι η λεπτίνη αυξάνει τις φλεγμονώδεις συνέπειες των προ-φλεγμονωδών κυτοκινών, όπως η ΙFN-γ και η IL-1, ενεργώντας σε συνέργεια στην παραγωγή νιτρικού οξειδίου [21,22]. Αντιθέτως, η λεπτίνη μπορεί να υποκινήσει αναβολικές λειτουργίες στα χονδροκύτταρα μέσω της επαγωγής της σύνθεσης αυξητικών παραγόντων, όπως ο μετατρεπτικός αυξητικός παράγοντας-β (TGF-β) ή ο

5 αυξητικός παράγοντας -1τη; ινσουλίνης, που είναι μέρος της αποπειραθείσας επισκευαστικής απάντησης στον οστεοαρθρικό χόνδρο [27,28]. Ο πιθανός ρόλος της λεπτίνης στην οστεοαρθρίτιδα (OA) έχει υποστηριχθεί από τη σχέση μεταξύ της παχυσαρκίας και του αυξημένου κινδύνου ανάπτυξης OA [29]. Αυτή η θετική σχέση έχει παρατηρηθεί όχι μόνο για τις φέρουσες βάρος αρθρώσεις, όπως τα γόνατα, αλλά και για τις μη-φέρουσες βάρος αρθρώσεις, όπως τα χέρια [30-32]. Περαιτέρω στοιχεία για τη συμμετοχή της λεπτίνης στην OA προέρχονται από την παρατήρηση ότι η λεπτίνη έχει βρεθεί στο αρθρικό υγρό (SF) των ασθενών με OA και η συγκέντρωσή της έχει συσχετιστεί με το δείκτη μάζας σώματος (BMI) [27]. Επιπλέον, η λειτουργική ισομορφή του υποδοχέα της λεπτίνης (Οb-Rb) έχει ανιχνευθεί στα καλλιεργημένα ανθρώπινα ενήλικα αρθρικά χονδροκύτταρα και η επεξεργασία των απομονωμένων κυττάρων με λεπτίνη in vitro έχει αποδειχθεί ότι υποκινήσει τη σύνθεση θεμέλιας ουσίας [33]. Έχει προταθεί ότι η λεπτίνη έχει μια τοπική επίδραση στο χόνδρο της OA, δεδομένου ότι τα επίπεδά του στο SF έχει βρεθεί ότι είναι υψηλότερα από εκείνα στον ορό [34]. Στην παρούσα μελέτη για να διευκρινίσουμε στο ρόλο της λεπτίνης στη διαδικασία της OA, αξιολογήσαμε, για πρώτη φορά από ό, τι ξέρουμε, το mrna της λεπτίνης και των υποδοχέων της λεπτίνης (Ob-Rb, Ob-Ra) και την πρωτεϊνική έκφραση στον προχωρημένα και ελάχιστα επηρεασμένο χόνδρο της OA καθώς επίσης και στον φυσιολογικό αρθρικό χόνδρο. Επιπλέον, ερευνήθηκε η επίδραση της λεπτίνης στο μεταβολισμό του χόνδρου με τη μελέτη της επίδρασής της στην έκφραση έκφραση mrna του Οb-Rb, στην IL-1, στο ΝΟ και για πρώτη φορά στην παραγωγή των MMP -9 και MMP -13, στις καλλιέργειες φυσιολογικών και οστεοαρθρικών χονδροκυττάρων. Επιπλέον, για να αξιολογήσουμε το ρόλο της λεπτίνης ως μεταβολική σύνδεση μεταξύ της παχυσαρκίας και της OA, αξιολογήθηκαν τα επίπεδα έκφρασης του mrna της λεπτίνης στο χόνδρο της OA από παχύσαρκα και φυσιολογικού βάρους άτομα.

6 2. Υλικά και μέθοδοι. 2.1 ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΔΕΙΓΜΑΤΑ ΧΟΝΔΡΟΥ. Τα αρθρικά δείγματα χόνδρου λήφθηκαν από τα μηριαίες κεφαλές, τους μηριαίους κονδύλους και την κνημιαία επιφάνεια των ασθενών με πρωταρχική OA που υποβάλλονται σε χειρουργική επέμβαση αντικατάστασης ισχίων ή γονάτων στο τμήμα ορθοπεδικής του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου της Λάρισας. Συνολικά 17 ασθενείς συμπεριλήφθηκαν στη μελέτη (έξι άρρενες, 11 θήλεα, μέσου όρου ηλικίας ± 14.24, εύρους 40-86, μέσου όρου δείκτη μάζας σώματος (BMI) ± 4.21, εύρους ). Ένδεκα ασθενείς (δύο άρρενες, εννέα θήλεα, μέσου όρου ηλικίας ± 8.56 έτη, εύρους 58-86, μέσου όρου δείκτη μάζας σώματος ± 4.6, εύρους ) είχαν υποβληθεί σε χειρουργική επέμβαση πλήρους αντικατάστασης γόνατος και έξι ασθενείς (τέσσερις άρρενες, δύο θήλεα, μέσου όρου ηλικίας ± 13.1 έτη, εύρους 40-70, μέσου όρου δείκτη μάζας σώματος (BMI) ± 3.48, εύρους ), σε χειρουργική επέμβαση πλήρους αντικατάστασης ισχίων. Δύο δείγματα λήφθηκαν από κάθε ασθενή. Κάθε δείγμα ταξινομήθηκε σύμφωνα με την χονδροειδή μορφολογία του, ως είτε σοβαρά κατεστραμμένο (προχωρημένη OA), που λήφθηκε από την κύρια ελαττωματική περιοχή του μέγιστου φορτίου, ή ελαφρά προσβεβλημένη (ελάχιστη OA) παρμένο από περιοχές χωρίς τις προφανείς επιφανειακές ατέλειες. Τα μακροσκοπικά ευρήματα επικυρώθηκαν από τις ιστολογικές μελέτες που διεξήχθησαν σε σειρές τμημάτων 5 χιλ. των δειγμάτων χόνδρου και βαθμολογήθηκαν χρησιμοποιώντας το Mankin score [35,36]. Τα δείγματα με το ήπια OA είχαν 1-4 Mankin score, ενώ τα δείγματα με προχωρημένη OA είχαν Mankin score [σχ. 1 (a-c)]. Φυσιολογικός χόνδρος λήφθηκε από πέντε άτομα (δύο άρρενες, τρία θήλεα, μέσου όρου ηλικίας 36.6 ± 12.6, εύρους 25-58, μέσου όρου δείκτη μάζας σώματος (BMI) ± 0.83, εύρους ) με Mankin score 0, που υποβλήθηκαν σε χειρουργική επέμβαση επισκευής κατάγματος, χωρίς ιστορικό ασθένειας άρθρωσης.

7 Λεπτομερή κλινικά στοιχεία λήφθηκαν από τους ασθενείς και τους ελέγχους σχετικά με το βαθμό σωματικής δραστηριότητας, τον BMI, την παρουσία πόνου, καθώς επίσης ακαμψίας και διόγκωσης της άρθρωσης. Οι κατηγορίες αναφορικά με το υπερβολικό βάρος και την παχυσαρκία κατασκευάστηκαν με βάση μια βαθμολογημένη ταξινόμηση που ισχύει και για τους άνδρες και για τις γυναίκες που προτάθηκε από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας [37]: φυσιολογικός BMI < 25 kg/m2, υπέρβαρος BMI kg/m2 και παχύσαρκο BMI 30.0 kg/m2. Δεδομένου ότι η πλειοψηφία των ασθενών ήταν υπέρβαροι ή παχύσαρκοι, τα επίπεδα παχυσαρκίας ήταν επίσης ταξινομημένα με βάση τα τριτημόρια του BMI. Ακτινογραφίες λήφθηκαν πριν από τη χειρουργική επέμβαση και βαθμολογήθηκαν σύμφωνα με το σύστημα Kellgrene Lawrence [38,39]. Οι ακτινογραφίες αξιολογήθηκαν από δύο ανεξάρτητους παρατηρητές που αγνοούσαν όλα τα στοιχεία των ατόμων. Οι ασθενείς με ρευματοειδή αρθρίτιδα και άλλη αυτοάνοση ασθένεια καθώς επίσης και χονδροδυσπλασίες, προκληθείσα από μόλυνση OA και μετατραυματική OA αποκλείστηκαν από τη μελέτη. Το πρωτόκολλο της μελέτης προσαρμόστηκε στις ηθικές οδηγίες της Διακήρυξης του 1975 του Ελσίνκι όπως απεικονίσθηκε την εκ των προτέρων έγκριση από την τοπική Επιτροπή Ηθικής του πανεπιστημιακού νοσοκομείου της Λάρισας. 2.2 ΑΠΟΜΟΝΩΣΗ ΤΟΥ RNA ΑΠΟ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΧΟΝΔΡΟ ΚΑΙ ΚΑΛΛΙΕΡΓΗΜΕΝΑ ΧΟΝΔΡΟΚΥΤΤΑΡΑ. Ο φρέσκος ιστός, μέσα σε 1 ώρα από τη χειρουργική επέμβαση, τεμαχίστηκε, και το συνολικό κυτταρικό RNA εξήχθη χρησιμοποιώντας το αντιδραστήριο Trizol (Life Technologies, Paisley, UK). Τα καλλιεργημένα χονδροκύτταρα τρυψινοποιήθηκαν, συλλέχθηκαν και φυγοκεντρήθηκαν για 10 λεπτά στις 1700 στροφές/λεπτό και το συνολικό κυτταρικό RNA εξήχθη χρησιμοποιώντας το αντιδραστήριο Trizol. Το RNA από τον

8 ανθρώπινο χόνδρο και τα καλλιεργημένα χονδροκύτταρα καθαρίστηκε περαιτέρω χρησιμοποιώντας ένα RNeasy μίνι κιτ (Qiagen, Hilden, Γερμανία) σύμφωνα με τις οδηγίες των κατασκευαστών. Η διατήρηση των 28S και 18S ριβοσωματικών ειδών RNA (rrna) χρησιμοποιήθηκε για να αξιολογηθεί η ακεραιότητα του RNA. Όλα τα δείγματα που συμπεριλήφθηκαν στη μελέτη είχαν προεξέχοντα 28S και 18S rrna συστατικά. Η παραγωγή ποσολογήθηκε φωτομετρικά. 2.3 ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΗΣ ΜΕΤΑΓΡΑΦΗΣ-PCR ΤΗΣ ΛΕΠΤΙΝΗΣ, ΤΟΥ MRNA ΤΟΥ OB-RB ΚΑΙ ΤΟΥ OB-RA. Ένα μικρογραμμάριο RNA μεταγράφηκε αντίστροφά σε συμπληρωματικό DNA (cdna) χρησιμοποιώντας την αντίστροφη τρανσκριπτάση του μυοειδούς ιού λευχαιμίας Moloney (M-MLV-RT, Invitrogen, Life Technologies, Paisley, UK) καθώς επίσης και τυχαίους primers (Gibco, BRLUK). Σαν εσωτερικό έλεγχο, το cdna υποβλήθηκε σε ανάλυση PCR για το άλφα γονίδιο του υποδοχέα του ρετινοϊκού οξέος (RARa). Οι primers της PCR επιλέχτηκαν για να ενισχύσουν ένα τεμάχιο 499 ζευγαριών βάσεων (bp) για τη λεπτίνη (μπροστινό 50-GCATTGGGGAACCCTGTG-30, αντίστροφο 50- AGCACCCAGGGCTGAGGT-30), ένα τεμάχιο 501 bp για το Ob-Rb (μπροστινό 50- GCTATTTTGGGAAGATGT-30, αντίστροφο 50-TGCCTGGGCCTCTATCTC-30) και ένα τεμάχιο 394 bp για το Οb-Ra (μπροστινό 50-TGTTGTGAATGTCTTGTGCC-30, αντίστροφο 50-TGCTCCAGTCACTCCAGATTCC-30). Για τα πειράματα αντίστροφης μεταγραφή-pcr (RTPCR) της λεπτίνης χρησιμοποιήθηκαν 0.5 ml Taq πολυμεράση (Gibco, brl-uk), 1 ml deoxy-nucleotide triphosphates, 1.5 ml MgCl2 και 1 ml ειδικών primers, μαζί με 10 ml cdna, ενώ για το Οb-Rb και το Ob-Ra χρησιμοποιήθηκαν 2 ml ειδικών primers. Οι θερμικές συνθήκες ανακύκλωσης για τη λεπτίνη και το Οb-Rb περιέλαβαν 58 ο C ως θερμοκρασία αναδιάταξης για 35 κύκλους και 40 κύκλους, αντίστοιχα, ενώ για τη θερμοκρασία Ob-Ra 57 ο C ως θερμοκρασία αναδιάταξης για 30 κύκλους. Τα προϊόντα της PCR διαχωρίστηκαν σε

9 πηκτή 3% αγαρόζης και απεικονίστηκαν με χρώση βρωμιούχου εθίδιου. Μια σκάλα 100-bp DNA (Gibco-BRL, UK) χρησιμοποιήθηκε ως πρότυπο μοριακού βάρους. Σχ. 1. (α) ακραίος μηρός και κνημιαία επιφάνεια της χειρουργικής επέμβασης ολικής αντικατάστασης γόνατος ασθενή που παρουσιάζει πλήρους πάχους εκφυλισμό του χόνδρου στο μεσαίο μηριαίο κόνδυλο (MFC) και σχετικά φυσιολογική εμφάνιση του χόνδρου στον πλευρικό μηριαίο κόνδυλο (LFC). (β) προχωρημένη OA: ο αρθρικός χόνδρος περιέχει κάθετες σχισμές ως αποτέλεσμα της φθοράς και της διάσπασης των ινών κολλαγόνων στην επιφάνεια του χόνδρου. Υπάρχει πολλαπλασιασμός των χονδροκυττάρων μέσα στη μήτρα του χόνδρου (χρώση Αιματοξυλίνης και Ηωσίνης). (γ) ελάχιστη OA: ελάχιστη διάσπαση της επιφάνειας του χόνδρου. Ομοιόμορφη κατανομή των χονδροκυττάρων σε όλο το πλάτος και το βάθος του ιστού (χρώση Αιματοξυλίνης και Ηωσίνης).

10 2.4 ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΧΡΌΝΟΥ, ΠΟΣΟΤΙΚΗ RT-PCR ΓΙΑ ΛΕΠΤΙΝΗ, MRNA ΤΟΥ OB-RB ΚΑΙ OB-RA. Θεωρητικά, η πραγματικού χρόνου ποσοτική PCR ελέγχει την αποδόμηση ενός φθορίζοντος ανιχνευτή ειδικής αλληλουχίας, διπλά-μαρκαρισμένου μετά από κάθε κύκλο PCR της ενίσχυσης. Η μεταγραφή 0.1 mg RNA σε cdna εκτελέσθηκε χρησιμοποιώντας το κιτ AMV (Roche, IN, USA). Οι αλληλουχίες RARα cdna ενισχύθηκαν σε ξεχωριστές αντιδράσεις ως θετικοί cdna έλεγχοι. Το σύνολο LightCycler Primer (Roche, IN, USA) χρησιμοποιήθηκε για τους primers για την απαμινάση του πορφοχολινογόνυο (PBGD) ως συντηρημένο γονίδιο. Τυποποιημένα PBGD cdnas με γνωστούς αριθμούς αντιγράφων συμπεριλήφθηκαν στο σύνολο LightCycler Primer. Ο προσδιορισμός της ποσότητας εκτελέσθηκε από την πραγματικού χρόνου PCR (LightCycler Instrument, Roche Molecular Systems, Alameda, CA) σε 0.2 ml cdna για κάθε αναλυθέν δείγμα χρησιμοποιώντας το LightCycler FastStart DNA Master HybProbe Kit (Roche, Penzberg, Γερμανία) σύμφωνα με τις οδηγίες των κατασκευαστών». Οι ολιγονουκλεοτιδικοί primers που χρησιμοποιήθηκαν για το Οb-Rb ήταν 50-GCTATTTTGGGAAGATGT-30 (μπροστινό, 288e306 στο εξόνιο 19) και 50-TGCCTGGGCCTCTATCTC-30 (αντίστροφο, 553e570 στο εξόνιο 20), γιατί το Ob-Ra ήταν 50-TGTTGTGAATGTCTTGT GCC-30 (μπροστινό, 402e421 στο εξόνιο 6) και 50- TGCTCCAGTCACTCCAGATTCC-30 (αντίστροφο, 649e668 στο εξόνιο 8) και για τη λεπτίνη ήταν 50-TTCTTGTGGCTTTGGCCCTA-30 (μπροστινό, 81e100 στο εξόνιο 2) και 50-GGAGACTGACTGCGTGTGTGTGAA-30 (αντίστροφο, 191e212 στο εξόνιο 2). Οι θερμικοί κύκλοι ήταν οι ακόλουθοι: 95 ο C για 10 λεπτά που ακολουθήθηκε από 45 κύκλους 95 ο C για 5 s, 55 ο C για 10 s, 72 ο C για 10 s για τη λεπτίνη, 47 κύκλοι 95 ο C για 10 s, 58 ο C για 10 s, 72 ο C για 10 s για το Οb-Rb και 45 κύκλοι 95 ο C για 10 s, 57 ο C για 10 s, 72 ο C για 10 s για το Ob-Ra. Η ψύξη εκτελέσθηκε στους 40 ο C για 30 s για όλα τα γονίδια. Τα προϊόντα PCR διαχωρίστηκαν σε πηκτή αγαρόζης 2% και απεικονίστηκαν με χρώση βρωμιούχου εθίδιου, προκειμένου να πιστοποιηθεί η ύπαρξη μόνο ενός amplicon. Ο προσδιορισμός των

11 ειδικών προϊόντων της PCR έγινε με άμεση αλληλουχία. Τα αναμενόμενα προϊόντα της PCR ήταν 132 bp για τη λεπτίνη, 501 bp για το Οb-Rb και 394 bp για το Ob-Ra. Δημιουργήθηκε μια τυποποιημένη καμπύλη χρησιμοποιώντας σειρές αραιώσεων του mrna που λήφθηκε από το λιπώδη ιστό. Όλα τα δείγματα αναλύθηκαν εις διπλούν και η μέση τιμή των διπλοτύπων χρησιμοποιήθηκε για τον προσδιορισμό της ποσότητας. Η απόκλιση στις δύο μετρήσεις για κάθε δείγμα ήταν γενικά σε ένα εύρος 0.1% σε περίπου 10%. Εάν η απόκλιση ενός δείγματος υπερέβαινε το 10%, μια νέα τριπλή δοκιμή πραγματοποιούνταν για αυτό το δείγμα. Τα στοιχεία εκφράστηκαν ως αναλογία των επιπέδων του mrna του γονιδίου στόχος προς αυτό του PBGD του συντηρημένου γονιδίου (αντίγραφα λεπτίνης ή mrna του Οb-Rb ή Ob-Ra/PBGD ανρίγραφα), που χρησιμοποιήθηκε ως εσωτερικός έλεγχος. 2.5 ΠΡΩΤΕΪΝΙΚΉ ΈΚΦΡΑΣΗ ΛΕΠΤΙΝΗΣ ΚΑΙ OB-Ρ ΣΤΑ ΧΟΝΔΡΟΚΥΤΤΑΡΑ Πρωτεϊνική εκχύλιση. Τα χονδροκύτταρα της OA και τα φυσιολογικά τρυψινοποιήθηκαν, συλλέχθηκαν και φυγοκεντρήθηκαν για 10 λεπτά στις 1700 στροφές/λεπτό. Ο σβόλος των κυττάρων πλύθηκε με PBS και έπειτα υποβλήθηκε σε φυγοκέντρωση όπως προηγουμένως. Ο σβόλος των κυττάρων διαλύθηκε χρησιμοποιώντας Nonidet P-40 λυτικό διάλυμα που περιέχει 30 mm Tris (ph 7.5), 150 mm NaCl, 10% γλυκερόλη, 1% Nonidet P-40, και ένα κοκτέιλ ανασταλτικών παραγόντων πρωτεάσεων για 30 λεπτά στον πάγο, που ακολουθήθηκε από φυγοκέντριση για 15 λεπτά στις στροφές/λεπτό. Το υπερκείμενο νερό μεταφέρθηκε σε έναν άλλο σωλήνα και αποθηκεύτηκε στους -20 ο C. Η πρωτεϊνική συγκέντρωση ποσολογήθηκε χρησιμοποιώντας την πρωτεϊνική δοκιμή Bio-Rad Bradford (Bio-Rad, Hercules, CA) με αλβουμίνη βοοειδούς ορού ως πρότυπο Western blot ανάλυση. Το κυτταρολύματα από τα φυσιολογικά και της OA χονδροκύτταρα

12 ηλεκτροφορήθηκαν και διαχωρίστηκαν σε πηκτή Trise-HCl 10% (Bio-Rad, Hercules, CA) και μεταφέρθηκαν σε μια Hybond-ECL μεμβράνη νιτροσελλουλόζης (Amersham Biosciences, Piscataway, NJ). Η μεμβράνη εξετάστηκε με αντι-λεπτίνη (αραίωση 1:2000) (Sigma, St Louis, MO) ή αντι-ob-rb (1: 300) (Santa Cruz Biotechnology, Santa Cruz, CA) και τα σήματα ανιχνεύθηκαν χρησιμοποιώντας ανοσοσφαιρίνη αντι-igg κουνελιών συζευγμένη με horseradish peroxidase (υπεροξειδάση ραπανιού) (αραίωση 1:5000). Οι μεμβράνες νιτροσελλουλόζης εκτέθηκαν έπειτα σε φωτογραφική ταινία, η οποία ανιχνεύθηκε και οι εντάσεις των πρωτεϊνικών ζωνών, οι οποίες εκφράστηκαν σαν αυθαίρετες μονάδες, καθορίστηκαν με αυτοματοποιημένη πυκνομετρία. 2.6 ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΠΟΣΌΤΗΤΑΣ ΤΗΣ WESTERN BLOT. Τα πρωτεϊνικά επίπεδα της λεπτίνης ομαλοποιήθηκαν στα πρωτεϊνικά επίπεδα αφυδρογονάσης της 3-φωσφορικής γλυκεραλδεύδης (GAPDH). Τα επίπεδα πρωτεϊνικής έκφρασης της Western blots ποσολογήθηκαν χρησιμοποιώντας το Image Quant 6 πρόγραμμα ανάλυσης. Η Image Quant χρησιμοποιεί μια διαδικασία αποκαλούμενη ποσοτικός προσδιορισμός για να συγκρίνει τη σχετική σκοτεινότητα των διαφορετικών ζωνών στην ανιχνευμένη εικόνα μιας πηκτής. Η μέθοδος ενσωμάτωσης όγκου χρησιμοποιήθηκε προκειμένου να αξιολογηθεί η σχετική πυκνότητα των ζωνών στις διαφορετικές λωρίδες. Η αριθμητική τιμή κάθε εικονοκυττάρου μέσα σε μια ορισμένη περιοχή προστίθεται μαζί. Το σύνολο αντιπροσωπεύει το ποσό του δείγματος που περιλαμβάνεται μέσα σε ορισμένη περιοχή. Ένα τμήμα από αυτό το σύνολο αποδίδεται στο υλικό του υποβάθρου και πρέπει να αφαιρεθεί έτσι ώστε το πραγματικό ποσό του δείγματος να αντιπροσωπευθεί στην ανάλυση της σύγκρισης των ζωνών. 2.7 ΠΡΩΤΑΡΧΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΚΑΙ ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΚΩΝ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΑΡΘΡΙΚΩΝ ΧΟΝΔΡΟΚΥΤΤΑΡΩΝ.

13 Ο αρθρικός χόνδρος από όλους τους ασθενείς μεταφέρθηκε από το χειρουργικό δωμάτιο σε ισορροπημένο αλατούχο διάλυμα Ηanks (HBSS), τεμαχίστηκε αμέσως και υποβλήθηκε σε διαδοχική πέψη με 1 mg/ml pronase (Roche Applied Science, Γερμανία) για 90 λεπτά και σε 1 mg/ml collagenase P (Roche Applied Science, Γερμανία) για 3 ώρες στους 37 ο C. Τα χονδροκύτταρα μετρήθηκαν και ελέγχθηκε για βιωσιμότητα χρησιμοποιώντας μπλε χρώση trypan. Περισσότερο από 95% των κυττάρων ήταν βιώσιμα μετά από την απομόνωση. Τα χονδροκύτταρα σπάρθηκε έπειτα σε τρυβλία έξι-φρεατίων με Dulbecco s Modified Eagles Medium/Ham s F-12 (Gibco-BRL, UK) συν εμβρυϊκό βοοειδή ορό 5% και penicillinestreptomycin 100 U/ml και επωάστηκαν στους 37 ο C κάτω από μια ατμόσφαιρα υγροποιημένου CO 2 5%. Μετά από τη συρροή τους, τα κύτταρα καλλιεργήθηκαν σε στερούμενο ορού μέσο για 24 ώρες και υποκινήθηκαν στη συνέχεια με τη λεπτίνη (0-100 ng/ml) μέχρι 7 ημέρες. Το RNA εξήχθη με την προαναφερθείσα διαδικασία και διεξήχθησαν τα πειράματα στην mrna έκφραση του Οb-Rb και Ob-Ra. 2.8 ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ IL-1β ΚΑΙ ΤΟΥ ΝΟ ΣΤΑ ΥΠΕΡΚΕΙΜΕΝΑ ΤΗΣ ΚΥΤΤΑΡΟΚΑΛΛΙΈΡΓΕΙΑΣ. Τα φυσιολογικά και οστεοαρθριτικά χονδροκύτταρα υποκινήθηκαν με λεπτίνη για 24 ώρες, 48 ώρες, 72 ώρες, καθώς και 7 ημέρες και αφαιρέθηκαν τα υπερκείμενα της κυτταροκαλλιέργειας, φυγοκεντρήθηκαν και να αποθηκεύθηκαν στους -80 ο C μέχρι τον ποσοτικό προσδιορισμό. Η IL-1β και το ΝΟ μετρήθηκαν με χρησιμοποιώντας εμπορικά διαθέσιμες δοκιμασίες σύμφωνα με τις οδηγίες του κατασκευαστή (R & D Systems, MN, USA). Για την IL-1β, οι ενδο- και δια-δοκιμασίας συντελεστές διακύμανσης ήταν 2,85% και 4,86%, αντίστοιχα, και το όριο ανίχνευσης του κιτ ήταν 1 pg / ml. Η δοκιμασία για το ΝΟ βασίστηκε στην ενζυματική μετατροπή του νιτρικού σε νιτρώδους από τη νιτρική αναγωγάση, ακολουθούμενη από την ανίχνευση των νιτρωδών χρωματομετρικά σαν προϊόν αζόχρωμα της αντίδρασης Griess, ενώ οι ενδο- και δια-δοκιμασίας συντελεστές διακύμανσης ήταν 1,83% και 3,86%, αντίστοιχα, και η μέση ελάχιστη ανιχνεύσιμη δόση ήταν 0,25 mmol/l.

14 Τα δείγματα προσδιορίστηκαν ποσοτικά εις διπλούν, μετά από 10 φορών αραίωση με διάλυμα που παρέχεται από τον κατασκευαστή. 2.9 ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΕΚΦΡΑΣΗ MMP-9 KAI MMP-13 ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΛΕΠΤΙΝΗΣ. Τα φυσιολογικά και οστεοαρθρικά χονδροκύτταρα σπάρθηκαν σε 12 φρεατίων τρυβλία (105 κύτταρα / ml) με 400 ml στερούμενου ορού μέσου, επωάσθηκαν για 48 ώρες και στη συνέχεια, επεξεργάσθηκαν με διαφορετικές συγκεντρώσεις λεπτίνης (0-100 ng / ml). Τα κύτταρα αυτά συλλέχθηκαν 5 και 7 ημέρες μετά την επεξεργασία λεπτίνης και την πρωτεϊνική εκχύλιση, έγινε ανάλυση Western blot και ποσοτικοποίηση της Western blot για το MMP-9 και -13, όπως περιγράφηκε πιο πάνω για τη λεπτίνη ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ MTT.. Ο πολλαπλασιασμός των χονδροκυττάρων αξιολογήθηκε με την παρουσία αυξημένων συγκεντρώσεων λεπτίνης (0-100 ng / ml) (R&D systems, MN, USA), με τη χρήση μιας δοκιμασίας MTT ((3-[4,5-dimethylthiazol-2-yl]-2,5-diphenyltetrazolium bromide) (R & D Systems, MN, USA). Ο πολλαπλασιασμός των κυττάρων, εξετάστηκε στις 24 ώρες, 48 ώρες, 72 ώρες και 7 ημέρες μετά την προσθήκη λεπτίνης ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΠΤΩΣΗΣ ΜΕ ΚΥΤΤΑΡΟΜΕΤΡΙΑ ΡΟΗΣ.. Ένα κιτ ανίχνευσης της απόπτωσης με κυτταρομετρία ροή (Annexin V-FITC/7-AAD [7-aminoactinomycin] kit, Beckman Coulter, Γαλλία) χρησιμοποιήθηκε για τον προσδιορισμό του προγραμματισμένου θανάτου των κυττάρων. Τα κύτταρα αυτά ανεστάλησαν σε 100 ml δεσμευτικό ρυθμιστικό διάλυμα Annexin V και τότε βάφηκαν με 10 ml σεσημασμένης με ισοθειοκυανική φλουορεϊσίνη annexin V (για την ανίχνευση της έκφρασης φωσφατιδυλσερίνης στα κύτταρα κατά τη διάρκεια των πρώιμων αποπτωτικών φάσεων) και με 7-AAD (για τον αποκλεισμό των νεκρών κυττάρων) στο σκοτάδι. Η κυτταρομετρία ροής

15 έγινε χρησιμοποιώντας το EPICS XL-MCL Counter (Beckman Coulter, ΗΠΑ) και η ανάλυση των δεδομένων έγινε με την απόκτηση στοιχείων και το λογισμικό ανάλυσης της CellQuest. Τα στοιχεία αποκτήθηκαν από τουλάχιστον συμβάντα ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΛΕΠΤΙΝΗΣ ΣΤΟΝ ΟΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ SF.. Φλεβικά δείγματα αίματος ελήφθησαν από όλους τους ασθενείς πριν τη χειρουργική επέμβαση μετά από 12 ώρες νηστείας και τα δείγματα ορού αποθηκεύτηκαν στους -80 ο C μέχρι τον ποσοτικό προσδιορισμό. Τα ζευγάρια δείγματα SF τοποθετήθηκαν αμέσως σε πάγο και φυγοκεντρήθηκαν στα 3000 g για 30 λεπτά. Το υπερκείμενο αποχωρίσθηκε και αποθηκεύτηκε για ανάλυση στους -80 ο C για διάστημα όχι περισσότερο από τρεις εβδομάδες. Η συγκέντρωση λεπτίνης μετρήθηκε με χρήση μιας εμπορικά διαθέσιμης μεθόδου προσδιορισμού, η οποία χρησιμοποιεί μια ποσοτική ενζυμική ανοσολογική τεχνική σάντουιτς, σύμφωνα με τις οδηγίες του κατασκευαστή (R & D Systems, MN, ΗΠΑ). Τα πειράματα αραίωσης έγιναν για την επικύρωση της χρήσης ενός κιτ εμπορικά διαθέσιμης ενζυμοσυνδεδεμένης ανοσοπροσροφητικής δοκιμασίας για τα δείγματα SF. Τα δείγματα μετρήθηκαν εις διπλούν. Οι ενδο-και δια-δοκιμασίας συντελεστές διακύμανσης ήταν 3,16% και 4,36%, αντίστοιχα, και το όριο ανίχνευσης των το κιτ ήταν 7,8 pg / ml ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ. Όλοι οι υπολογισμοί εκτελέσθηκαν χρησιμοποιώντας το λογισμικό SPSS (έκδοση 11.0). Τα στοιχεία αναλύθηκαν με τ τεστ χωρίς ζεύγη, κατά ζεύγη τ τεστ, καθώς επίσης και την ανάλυση της διασποράς (ANOVA) και το τεστ Tukey s Honestly Significant Different (HSD) ως μετά αυτών τεστ, όπου ήταν εφαρμόσιμο. Οι συντελεστές συσχετισμού υπολογίστηκαν με τον συσχετισμό Pearson rank (r) και τον Spearman rank όπου ήταν εφαρμόσιμο. Οι συγκρίσεις των επιπέδων μεταξύ των αντιστοιχημένων ζευγαριών των

16 δειγμάτων SF και ορού έγιναν με το τεστ Wilcoxon signed rank. Θεωρήθηκε ως στατιστικά σημαντική μια τιμή δίπλευρου P λιγότερο από Αποτελέσματα. 3.1 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΣΘΕΝΩΝ. Όλοι οι ασθενείς έπασχαν από φορτίο ή ακόμα και πόνο ανάπαυσης της επηρεασθείσας άρθρωσης. Οι ασθενείς με OA γονάτου είχαν προσωρινή ή μόνιμη διόγκωση της άρθρωσης. Παρατηρήσαμε μια υπεροχή των θήλεων (θήλεα/άρρενα : 9/2), καθώς επίσης και σημαντικά μεγαλύτερη ηλικία στην ομάδα OA γονάτου A (P < 0.001). Οι ασθενείς OA γονάτου είχαν σημαντικά υψηλότερη συχνότητα υπέρτασης, όπως αναμενόταν λόγω της μεγαλύτερης ηλικίας τους. Όσον αφορά τον BMI των ασθενών καμία σημαντική διαφορά δεν βρέθηκε μεταξύ OA γονάτου και ισχίου. Στη μελέτη μας, οι έλεγχοι είχαν μια επίδοση Kellgrene-Lawrence (K/L) μηδέν (0) και όλοι οι ασθενείς είχαν επίδοση K/L > 2. Κανένας σημαντικός συσχετισμός δεν βρέθηκε μεταξύ της επίδοσης K/L και των άλλων κλινικών στοιχείων των ασθενών (πόνος, διόγκωση, ακαμψία, ιστορικό υπέρτασης και οστεοπόρωσης). 3.2 ΕΚΦΡΑΣΗ ΛΕΠΤΙΝΗΣ, MRNA ΤΟΥ OB-RB ΚΑΙ OB-RA ΜΕ ΣΥΜΒΑΤΙΚΗ RT-PCR. Τα ανθρώπινα ενήλικα αρθρικά χονδροκύτταρα που προήλθαν από προχωρημένο οστεοαρθιτικό χόνδρο εξέφρασαν λεπτίνη καθώς επίσης και δύο ισομορφές του υποδοχέα της λεπτίνης, τη μακριά (Οb-Rb) και την κοντή ισομορφή (Ob-Ra), όπως ανιχνεύθηκε από την RT-PCR. Τα χονδροκύτταρα που απομονώθηκαν από τον ελάχιστα οστεοαρθρικό χόνδρο, καθώς επίσης και από τις φυσιολογικές αρθρώσεις, εξέφρασαν μόνο την κοντή ισομορφή του υποδοχέα της λεπτίνης (Ob-Ra) (σχ. 2). Τα καλλιεργημένο φυσιολογικά και οστεοαρθρικά χονδροκύτταρα εξέφρασαν λεπτίνη καθώς επίσης και mrna των Οb-Rb και Ob-Ra.

17 Σχ. 2. Αντιπροσωπευτική πηκτή που παρουσιάζει τη λεπτίνη (499 bp), του Ob-Ra (394 bp) και Ob-Rb (501 bp) (α) και εσωτερικού ελέγχου RARa (β) mrna έκφραση στο φυσιολογικό, προχωρημένης OA και ελάχιστης OA χόνδρο. Λωρίδα 1: δείκτης 100 bp σκάλα, λωρίδα 2: λεπτίνη στον ελάχιστης OA χόνδρο, λωρίδα 3: Ob-Ra στον ελάχιστης OA χόνδρο, λωρίδα 4: Ob-Rb στον ελάχιστης OA χόνδρο, λωρίδα 5: λεπτίνη στον προχωρημένης ΟΑ χόνδρο, λωρίδα 6: Ob-Ra στον προχωρημένης ΟΑ χόνδρο, λωρίδα 7: Ob-Rb στον στον προχωρημένης ΟΑ χόνδρο, λωρίδα 8: λεπτίνη στο φυσιολογικό χόνδρο, λωρίδα 9: Ob-Ra στο φυσιολογικό χόνδρο, λωρίδα 10: Ob-Rb στο φυσιολογικό χόνδρο. 3.3 ΕΚΦΡΑΣΗ ΛΕΠΤΙΝΗΣ, MRNA ΤΟΥ OB-RB ΚΑΙ OB-RA ΑΠΌ ΤΗΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΌΥ ΧΡΟΝΟΥ ΠΟΣΟΤΙΚΗ RT-PCR. Χρησιμοποιώντας ποσοτική πραγματικού χρόνου PCR επιβεβαιώσαμε τα ευρήματα της RT-PCR μας και επιπλέον παρατηρήσαμε την έκφραση της λεπτίνης και mrna του Οb- Rb στον φυσιολογικό αρθρικό χόνδρο και στον ελάχιστα οστεοαρθριτικό χόνδρο, ακόμα κι αν ήταν σε χαμηλά επίπεδα. Συνολικά, η λεπτίνη εκφράστηκε σε σημαντικά υψηλότερα επίπεδα στον οστεοαρθριτικό έναντι του φυσιολογικού χόνδρου (P < 0.001). Όταν ομαδοποιήσαμε τους ασθενείς μας σύμφωνα με την οστεοαρθριτική άρθρωση (ισχίο ή γόνατο), δεν παρατηρήσαμε οποιαδήποτε σημαντική διαφορά στα mrna επίπεδα έκφρασης της λεπτίνης μεταξύ των δύο αρθρώσεων. Δεδομένου ότι δείγματα με ήπια και σοβαρά κατεστραμμένο χόνδρο ΟΑ έχουν συλλεχθεί στην ίδια άρθρωση, εκτελέσθηκε στατιστική ανάλυση με τα αντιστοιχημένα ζευγάρια δειγμάτων. Υπήρξε μια στατιστικά σημαντική αύξηση στην έκφραση του mrna της λεπτίνης από τον ήπια (0.064 ± αντίγραφα λεπτίνης / αντίγραφα PBGD) στο σοβαρά (0.20 ± αντίγραφα λεπτίνης / αντίγραφα PBGD) κατεστραμμένο χόνδρο OA (t (15) = 6.798, P < ). Όταν ομαδοποιήσαμε τους ασθενείς μας σύμφωνα με την επηρεασθείσα άρθρωση, παρατηρήσαμε μια παρόμοια αύξηση έκφρασης του mrna της λεπτίνης από τον ήπια στο σοβαρά επηρεασθέντα χόνδρο OA. Πιο

18 συγκεκριμένα, για τα γόνατα παρατηρήθηκε μια σημαντική αύξηση στην έκφραση του mrna της λεπτίνης από τον ήπια (0.093 ± αντίγραφα λεπτίνης / αντίγραφα PBGD) στο σοβαρά (0.232 ± αντίγραφα λεπτίνης/ αντίγραφα PBGD) πληγέντα από την OA χόνδρο (t (9) = 5.649, P < 0.001). Ομοίως για τα ισχία, παρατηρήθηκε μια σημαντική αύξηση στην έκφραση του mrna της λεπτίνης από τον ήπια (0.015 ± αντίγραφα λεπτίνης / αντίγραφα PBGD) στον σοβαρά (0.153 ± αντίγραφα λεπτίνης / αντίγραφα PBGD) πληγέντα από την OA χόνδρο (t (5) = 3.553, P < 0.016) [Σχ. 3 (α)]. Και στων γονάτων και στων ισχίων τις OA αρθρώσεις καμία σημαντική διαφορά δεν βρέθηκε στην έκφραση του mrna της λεπτίνης μεταξύ του φυσιολογικού και χόνδρου της ελάχιστης OA. Όσον αφορά τα mrna επίπεδα έκφρασης του Οb-Rb, ανιχνεύσαμε την έκφραση του mrna του Οb-Rb στο χόνδρο της OA καθώς επίσης και στον φυσιολογικό χόνδρο. Παρατηρήσαμε πιο υψηλά mrna επίπεδα έκφρασης στο χόνδρο της προχωρημένης ΟΑ έναντι της ελάχιστης OA (P < 0.001). Όταν εκτελέσθηκε η αντιστοιχημένη ταξινομημένη κατά ζεύγη ανάλυση των δειγμάτων παρατηρήθηκε μια στατιστικά σημαντική αύξηση (t (15) = 4.154, P < 0.001) από τον ήπια (0.018 ± αντίγραφα Οb-Rb /αντίγραφα PBGD) στον σοβαρά κατεστραμμένο χόνδρο της OA (0.212 ± αντίγραφα Οb-Rb /αντίγραφα PBGD). Στα γόνατα, παρατηρήσαμε μια στατιστικά σημαντική αύξηση στην mrna έκφραση του Οb-Rb από τον ήπια (0.01 ± αντίγραφα Οb-Rb /αντίγραφα PBGD) στον σοβαρά (0.26 ± 0.21 αντίγραφα Οb-Rb /αντίγραφα PBGD) πληγέντα από την OA χόνδρο (t (9) = 3.766, P < 0.004). Για τα ισχία, υπήρξε μια σημαντική διαφορά στην mrna έκφραση του Οb-Rb από τον ήπια (0.030 ± αντίγραφα Οb-Rb /αντίγραφα PBGD) στον σοβαρά (0.132 ± αντίγραφα Οb-Rb /αντίγραφα PBGD) πληγέντα από την OA χόνδρο (t (5) = 2.588, P < 0.05) [Σχ. 3 (β)]. Καμία σημαντική διαφορά στην mrna έκφραση του Οb-Rb δεν παρατηρήθηκε μεταξύ των αρθρώσεων των ισχίων και των γονάτων (P > 0.05).

19 Όσον αφορά την mrna έκφραση του Οb-Ra καμία σημαντική διαφορά δεν παρατηρήθηκε μεταξύ του φυσιολογικού, ελάχιστης και προχωρημένης ΟΑ χόνδρου, καθώς επίσης και μεταξύ του γονάτου και του οστεοαρθριτικού χόνδρου των ισχίων (P > 0.05). Η αντιστοιχημένη κατά ζεύγη ανάλυση των δειγμάτων δεν παρουσίασε οποιαδήποτε σημαντική διαφορά μεταξύ του ήπια και σοβαρά κατεστραμμένου χόνδρου της OA στην ίδια άρθρωση (P > 0.05). Όταν συγκρίναμε την mrna έκφραση της λεπτίνης με τα mrna επίπεδα έκφρασης των υποδοχέων της, βρέθηκε ένας θετικός συσχετισμός μόνο μεταξύ της mrna έκφρασης της λεπτίνης και του Οb-Rb (συσχετισμός Pearson rank r= 0.377, P < 0.05). Όσον αφορά τα ραδιολογικά στοιχεία των ασθενών, δεν παρατηρήθηκε καμία σημαντική σχέση μεταξύ των mrna επιπέδων της λεπτίνης, Οb-Rb ή Οb-Ra και της επίδοσης K/L ή των κλινικών στοιχείων των ασθενών (πόνος, διόγκωση, ακαμψία, ιστορικό οστεοπόρωσης, ιστορικό υπέρτασης). Σχ. 3. (α) σύγκριση του μέσου όρου των mrna επιπέδων έκφρασης της λεπτίνης (mrna αντίγραφα λεπτίνης/ αντίγραφα PBGD) στα γόνατα και στα ισχία όλων των ασθενών μεταξύ της ήπιας και προχωρημένης OA. Τα στοιχεία παρουσιάζονται σαν μέσος όρος ± τυποποιημένο λάθος. (*) P < και (#) P < θεωρήθηκε σημαντικό. (β) σύγκριση του μέσου όρου των mrna επιπέδων έκφρασης του Οb-Rb (mrna αντίγραφα Οb-Rb/ αντίγραφα PBGD) στα γόνατα και στα ισχία όλων των ασθενών μεταξύ της ήπιας και προχωρημένης OA. Τα στοιχεία παρουσιάζονται σαν μέσος όρος ± τυποποιημένο λάθος. (*) P < και (#) P < 0.05 θεωρήθηκε σημαντικό.

20 Μετρήσαμε επίσης την mrna έκφραση tου Ob-Rb στα καλλιεργημένα κύτταρα που αυξάνονται σε παρουσία και έλλειψη του λεπτίνης. Κατά τη διάρκεια του πειράματος τα χονδροκύτταρα της OA εξέφρασαν το mrna του Οb-Rb σε πιο υψηλά επίπεδα από τα φυσιολογικά χονδροκύτταρα. Η λεπτίνη εμπόδισε τα mrna επίπεδα του Οb- Rb στα φυσιολογικά χονδροκύτταρα, ενώ καμία διαφορά δεν ανιχνεύθηκε στα χονδροκύτταρα της OA. Λεπτομερώς, οι συγκεντρώσεις ng/ml λεπτίνης δεν είχαν επιπτώσεις στην mrna έκφραση του Οb-Rb. Εντούτοις, οι συγκεντρώσεις 100 ng/ml λεπτίνης ήταν σε θέση να καταστείλουν τα mrna επίπεδα του Οb-Rb (7.8-φορές) στα φυσιολογικά χονδροκύτταρα, ενώ δεν υπήρξε καμία σημαντική επίδραση της λεπτίνης στην mrna έκφραση του Οb-Rb στα χονδροκύτταρα της OA (σχ. 4). Όσον αφορά την επίδραση της λεπτίνης στην mrna έκφραση του Οb-Ra δεν υπήρξε καμία σημαντική διαφορά είτε στα φυσιολογικά είτε στα χονδροκύτταρα της OA. Σχ. 4. Επίδραση της λεπτίνης στο μέσο όρο της mrna έκφραση του Οb-Rb (mrna αντίγραφα Οb-Rb / αντίγραφα PBGD) στα καλλιεργημένα φυσιολογικά και οστεοαρθρικά χονδροκύτταρα (0-7 ημέρες). 3.4 ΠΡΩΤΕΪΝΙΚΉ ΈΚΦΡΑΣΗ ΤΗΣ ΛΕΠΤΙΝΗΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΥΠΟΔΟΧΕΩΝ ΤΗΣ ΛΕΠΤΙΝΗΣ ΣΤΑ ΧΟΝΔΡΟΚΥΤΤΑΡΑ ΚΑΙ ΤΑ ΕΚΧΥΛΙΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΧΟΝΔΡΟΥ. Η πρωτεϊνική έκφραση της λεπτίνης αξιολογήθηκε με ανάλυση Western blot. Παρατηρήθηκε ότι τα πρωτεϊνικά επίπεδα της λεπτίνης ήταν πολύ υψηλά στα χονδροκύτταρα της OA και πολύ χαμηλά στα φυσιολογικά καλλιεργημένα χονδροκύτταρα. Υπήρξε επίσης μια αύξηση στα πρωτεϊνικά επίπεδα του μακρού υποδοχέα της λεπτίνης (Οb-Rb) στα

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1]

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1] Ολόγοςλεπτίνης/αδιπονεκτίνης ως ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας 10ετούς καρδιαγγειακού κινδύνου σε ινσουλινοθεραπευόμενους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1],

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη του ρόλου ανοσο-τροποποιητικής δράσεως της p38 µιτογονο-ενεργοποιηµένης κινάσης ( p38 MAPK ) Μαυρόπουλος Αθανάσιος, PhD ΕΙΣΑΓΩΓΗ-Ι H p38 MAPK ενεργοποιείται από τις ιντερλευκίνες IL-12 και IL-18

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλεία Μοριακής Γενετικής

Εργαλεία Μοριακής Γενετικής Εργαλεία Μοριακής Γενετικής Αρχές Μοριακής κλωνοποίησης Τα περιοριστικά ένζυμα: αναγνωρίζουν αλληλουχίες (θέσεις περιορισμού). 2 τύποι ενζύμων: -Τύπος I = Κόβουν κοντά στη θέση περιορισμού -σπάνια χρησιμοποιούνται.

Διαβάστε περισσότερα

314 ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΜΥΪΚΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ. ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Επίκουρος Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α. Δ.Π.Θ.

314 ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΜΥΪΚΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ. ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Επίκουρος Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α. Δ.Π.Θ. 314 ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΜΥΪΚΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Επίκουρος Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α. Δ.Π.Θ. ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΜΥΪΚΗΣ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑΣ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΧΡΟΝΙΑ Ή ΜΟΝΙΜΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΜΥΪΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα επικοινωνίας Ανθρωπίνου σώματος. ενδοκρινολογικό νευρικό σύστημα

Συστήματα επικοινωνίας Ανθρωπίνου σώματος. ενδοκρινολογικό νευρικό σύστημα Κύτταρο Το κύτταρο αποτελείται από μέρη τα οποία έχουν συγκεκριμένη δομή και επιτελούν μία συγκεκριμένη λειτουργία στην όλη οργάνωση του κυττάρου. Δομή κυτταροπλασματικής μεμβράνης Συστήματα επικοινωνίας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΝΕΣΙΜΗ ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΝΕΣΙΜΗ ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΝΕΣΙΜΗ ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Αυτό σημαίνει ότι χρησιμοποιούμε μόνο ενέσιμα φάρμακα και μόνο στο σημείο που πάσχει. ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Ξεκίνησε στη λογική του γιατί να μη χορηγήσω ένα αντιφλεγμονώδες

Διαβάστε περισσότερα

Τα ορμονικά μόρια και η διαχείριση τους μέσα στο φυτό

Τα ορμονικά μόρια και η διαχείριση τους μέσα στο φυτό Φυσιολογία Φυτών Διαχείριση ορμονικών μορίων Τα ορμονικά μόρια και η διαχείριση τους μέσα στο φυτό Φυσιολογία Φυτών 3 ου Εξαμήνου Δ. Μπουράνης, Σ. Χωριανοπούλου 1 Φυσιολογία Φυτών Διαχείριση ορμονικών

Διαβάστε περισσότερα

Osteogenesis Imperfecta (Ατελής Οστεογένεση ) Ομάδα: Πατρασκάκη Μυρτώ Τσιτσικλή Μαγδαληνή

Osteogenesis Imperfecta (Ατελής Οστεογένεση ) Ομάδα: Πατρασκάκη Μυρτώ Τσιτσικλή Μαγδαληνή Osteogenesis Imperfecta (Ατελής Οστεογένεση ) Ομάδα: Πατρασκάκη Μυρτώ Τσιτσικλή Μαγδαληνή Osteogenesis imperfecta Μενδελικό Νόσημα Συχνότητα στον πληθυσμό: 1:20.000 80-95% αυτοσωμικό επικρατές 10-15% αυτοσωμικό

Διαβάστε περισσότερα

DEPARTMENT OF IMMUNOLOGY & HISTOCOMPATIBILITY UNIVERSITY OF THESSALY

DEPARTMENT OF IMMUNOLOGY & HISTOCOMPATIBILITY UNIVERSITY OF THESSALY Μαμάρα Α. (1), Καλαλά Φ. (1), Λιαδάκη Κ. (1), Παπαδούλης Ν. (2), Μανδαλά Ε. (3), Παπαδάκης Ε. (4), Γιαννακούλας N. (5), Παλασοπούλου M. (5), Λαφιωνιάτης Σ. (6), Κιουμή A. (4), Κοραντζής I. (4), Καρτάσης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ 2. ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ Οι όγκοι χαρακτηρίζονται από πολλαπλές αλλαγές του μεταβολισμού. Η χαρακτηριστική μεταβολική λειτουργία μπορεί να μετρηθεί in vivo με τη βοήθεια ενός ραδιοσημασμένου

Διαβάστε περισσότερα

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας.

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας. CUMMULATINE SUCCESS SCORE % ΙΣΧΙΟ CUMMULATINE SUCCESS RATE % YΛΙΚΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΑΣΘΕΝΕΙΣ 42 ΑΝΔΡΕΣ 16 ΓΥΝΑΙΚΕΣ 26 ΗΛΙΚΙΑ 63.1 (42-92) ΥΨΟΣ 171 (162-191) Δ.Μ.Σ 36 (22-47) Το ποσοστό των ασθενών που αναφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή Διάγνωση της HIV λοίμωξης. Δρ. Μαρία Κοτσιανοπούλου Βιολόγος Υπεύθυνη Εργαστηριού Κέντρου Αναφοράς AIDS, ΕΣΔΥ

Εργαστηριακή Διάγνωση της HIV λοίμωξης. Δρ. Μαρία Κοτσιανοπούλου Βιολόγος Υπεύθυνη Εργαστηριού Κέντρου Αναφοράς AIDS, ΕΣΔΥ Εργαστηριακή Διάγνωση της HIV λοίμωξης Δρ. Μαρία Κοτσιανοπούλου Βιολόγος Υπεύθυνη Εργαστηριού Κέντρου Αναφοράς AIDS, ΕΣΔΥ Διάγνωση της HIV λοίμωξης Από το 1985 και μέχρι σήμερα η διαγνωστική διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Από τον Κώστα κουραβανα

Από τον Κώστα κουραβανα Από τον Κώστα κουραβανα Περιεχόμενα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Ορμονικοί-Γονιδιακοί-παράγοντες Επιπτώσεις στην υγεία Θεραπεία-Δίαιτα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Παχυσαρκία είναι κλινική κατάσταση στην

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική Θεραπεία της Οστεοαρθρίτιδας

Χειρουργική Θεραπεία της Οστεοαρθρίτιδας Χειρουργική Θεραπεία της Οστεοαρθρίτιδας Η οστεοαρθρίτιδα αντιμετωπίζεται χειρουργικά όταν: α) η καταστροφή του αρθρικού χόνδρου είναι ολοκληρωτική, β) όταν υπάρχουν σημαντικά συμπτώματα, όπως πόνος ή

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Αναλυτική Μέθοδος- Αναλυτικό Πρόβλημα. Ανάλυση, Προσδιορισμός και Μέτρηση. Πρωτόκολλο. Ευαισθησία Μεθόδου. Εκλεκτικότητα. Όριο ανίχνευσης (limit of detection, LOD).

Διαβάστε περισσότερα

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τελικό κείμενο της Μελέτης Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τα τελικά προϊόντα προχωρημένης γλυκοζυλίωσης (Advanced Glycation End products, ) είναι μόρια υψηλής δραστικότητας, τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Θέµα 1 ο 1. Τα άτοµα που είναι ετερόζυγα για τη β-θαλασσαιµία: α. Εµφανίζουν ήπια αναιµία β. Έχουν ευαισθησία στην ελονοσία γ. Συνθέτουν µεγάλη ποσότητα HbF δ.

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα πριν τις εξετάσεις. Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία

Θέματα πριν τις εξετάσεις. Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία Θέματα πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Μετουσίωση είναι το φαινόμενο α. κατά το οποίο συνδέονται δύο αμινοξέα για τον σχηματισμό μιας πρωτεΐνης β. κατά

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτική και ποσοτική ανάλυση ιατρικών δεδομένων

Ποιοτική και ποσοτική ανάλυση ιατρικών δεδομένων Ποιοτική και ποσοτική ανάλυση ιατρικών δεδομένων Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ 1 ο βήμα : καταγραφή δεδομένων Το πιο πρακτικό

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης.

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης. ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1o 1. δ 2. β 3. β 4. γ 5. δ ΘΕΜΑ 2o 1. Σχολικό βιβλίο, σελ.

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων

Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων Στέργιος Κατσιουγιάννης PhD Μεταδιδακτορικός συνεργάτης Χαροκόπειο Πανεπιστήµιο Τµήµα Επιστήµης ιαιτολογίας και ιατροφής Μεταβολισµός και Ανοσολογία Ιστορικά το καλύτερο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΙΒΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΓΙΑΓΚΙΝΗ ΧΗΜΙΚΟΥ Μελέτη των ιστολογικών και βιοχημικών αλλοιώσεων

Διαβάστε περισσότερα

Η έκφραση του μεταγραφικού παράγοντα GATA 4 σε ισχαιμικές αλλοιώσεις του μυοκαρδίου σαν ισχυρός προγνωστικός παράγοντας.

Η έκφραση του μεταγραφικού παράγοντα GATA 4 σε ισχαιμικές αλλοιώσεις του μυοκαρδίου σαν ισχυρός προγνωστικός παράγοντας. Η έκφραση του μεταγραφικού παράγοντα GATA 4 σε ισχαιμικές αλλοιώσεις του μυοκαρδίου σαν ισχυρός προγνωστικός παράγοντας. Α. Τσίπης 1, Α.Μ. Αθανασιάδου 1, Ε. Πέτρου 2, Δ. Μηλιόπουλος 2, Α. Γκουζιούτα 2,

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Mοριακών Tεχνικών Real-Time PCR για την Aνίχνευση Eντεροαιμορραγικών Στελεχών E. coli, Campylobacter jejuni και Salmonella spp.

Ανάπτυξη Mοριακών Tεχνικών Real-Time PCR για την Aνίχνευση Eντεροαιμορραγικών Στελεχών E. coli, Campylobacter jejuni και Salmonella spp. Ανάπτυξη Mοριακών Tεχνικών Real-Time PCR για την Aνίχνευση Eντεροαιμορραγικών Στελεχών E. coli, Campylobacter jejuni και Salmonella spp. 5 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ιατρικής Βιοπαθολογίας Η εφαρμογή μοριακών

Διαβάστε περισσότερα

οστεοαρθρίτιδα δεν προστατεύουν από την οστεοπόρωση Ομότιμος Καθηγητής ΕΚΠΑ Πρόεδρος ΕΛΙΟΣ

οστεοαρθρίτιδα δεν προστατεύουν από την οστεοπόρωση Ομότιμος Καθηγητής ΕΚΠΑ Πρόεδρος ΕΛΙΟΣ Το αυξημένο σωματικό βάρος και η οστεοαρθρίτιδα δεν προστατεύουν από την οστεοπόρωση Ελληνικά επιδημιολογικά δεδομένα Γ. Π. Λυρίτης Ομότιμος Καθηγητής ΕΚΠΑ γ Πρόεδρος ΕΛΙΟΣ Οι ποιο συχνές παθήσεις του

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΥΣΙΔΩΤΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΠΟΛΥΜΕΡΑΣΗΣ POLYMERASE CHAIN REACTION (PCR)

ΑΛΥΣΙΔΩΤΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΠΟΛΥΜΕΡΑΣΗΣ POLYMERASE CHAIN REACTION (PCR) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΑΛΥΣΙΔΩΤΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΠΟΛΥΜΕΡΑΣΗΣ POLYMERASE CHAIN REACTION (PCR) Α. ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Σταμάτης Κουσίσης, Δημοσθένης Κίζης, Δήμητρα Χούχουλα Βασική αρχή της Αλυσιδωτής Αντίδρασης της Πολυμεράσης

Διαβάστε περισσότερα

Ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αρθροπλαστική του ισχίου και του γόνατος

Ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αρθροπλαστική του ισχίου και του γόνατος Ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αρθροπλαστική του ισχίου και του γόνατος 1. Τι είναι οι ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αντικατάσταση ισχίου και γόνατος; Ο όρος ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι (ΕΕΜ)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΣΟΒΙΟΛΟΓΙΑ. Εξεταστική Ιανουαρίου 2010

ΑΝΟΣΟΒΙΟΛΟΓΙΑ. Εξεταστική Ιανουαρίου 2010 Εξεταστική Ιανουαρίου 2010 Ποιες είναι οι διαφορές μιας πρωτογενούς από μια δευτερογενή χυμική ανοσολογική απόκριση; Περιγράψετε τους μηχανισμούς ενεργοποίησης στις δυο περιπτώσεις. ΘΕΜΑ 2 (1 μονάδα) Περιγράψετε

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014. Απαντήσεις Θεμάτων

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014 Απαντήσεις Θεμάτων ΘΕΜΑ Α A1. Τα πλασμίδια είναι: δ. κυκλικά δίκλωνα μόρια DNA

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη φράση που συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ

ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Η αυξητική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 23 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 23 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 1 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 23 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. β Α3. γ Α4. δ Α5. α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Β Β1. Σχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΟΔΟΥ ΛΑΝΘΑΣΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΥΠΟΓΛΥΚΑΙΜΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΜΕΓΑΛΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΣΑΚΧΑΡΩΝ-ΠΡΟΤΕΙΝΕΤΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΣΕ ΑΛΜΥΡΟ ΝΕΡΟ ΥΠΟΓΛΥΚΑΙΜΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΟΝ ΣΔ -ΜΕΙΩΣΗ ΥΠΕΡΒΟΛΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2013

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2013 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2013 ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΠΕΡΔΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΟΣ (MSc) 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΣΕΛΙΔΑ Ενότητα 2 : Χημεία της ζωής 4 Ενότητα 3: Ενέργεια και οργανισμοί 13 Ενότητα 4: κυτταρική

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

Η ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Η ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Οι Ενόργανες Μέθοδοι Ανάλυσης είναι σχετικές μέθοδοι και σχεδόν στο σύνολο τους παρέχουν την αριθμητική τιμή μιας φυσικής ή φυσικοχημικής ιδιότητας, η

Διαβάστε περισσότερα

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του 1 Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του μαστού. Ο καρκίνος του μαστού είναι με μεγάλη διαφορά

Διαβάστε περισσότερα

Βλάβες του Αρθρικού Χόνδρου του Γόνατος: Διάγνωση και Αντιμετώπιση

Βλάβες του Αρθρικού Χόνδρου του Γόνατος: Διάγνωση και Αντιμετώπιση Βλάβες του Αρθρικού Χόνδρου του Γόνατος: Διάγνωση και Αντιμετώπιση Τι είναι ο αρθρικός χόνδρος; Ο αρθρικός χόνδρος είναι ένας στιλπνός, ομαλός, λείος και ανάγγειος ιστός που καλύπτει τις αρθρικές επιφάνειες

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία Τσοπανοµίχαλου PhD. Μοριακής Βιολογίας. ΝΕΕΣ Κοργιαλένειο Μπενάκειο

Μαρία Τσοπανοµίχαλου PhD. Μοριακής Βιολογίας. ΝΕΕΣ Κοργιαλένειο Μπενάκειο Μαρία Τσοπανοµίχαλου PhD. Μοριακής Βιολογίας ΝΕΕΣ Κοργιαλένειο Μπενάκειο Καταφεύγουµε στις µοριακές τεχνικές Συλλέγουµε το δείγµα για µοριακές τεχνικές ιάσπαση ιστικών δοµών ιαχωρισµός των κυττάρων ιάσπαση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΘΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΜΗΡΟΚΟΤΥΛΙΑΙΑΣ ΠΡΟΣΚΡΟΥΣΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΠΟΝΟ ΣΤΟ ΙΣΧΙΟ.

ΑΡΘΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΜΗΡΟΚΟΤΥΛΙΑΙΑΣ ΠΡΟΣΚΡΟΥΣΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΠΟΝΟ ΣΤΟ ΙΣΧΙΟ. ΑΡΘΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΜΗΡΟΚΟΤΥΛΙΑΙΑΣ ΠΡΟΣΚΡΟΥΣΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΠΟΝΟ ΣΤΟ ΙΣΧΙΟ. Η μηροκοτυλιαία πρόσκρουση αποτελεί, σύμφωνα με τα τελευταία δεδομένα της σύγχρονης βιβλιογραφίας, το συχνότερο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ

ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΒασίληςΜούγιος, PhD ΤΕΦΑΑ ΑΠΘ http://mougios.webpages.auth.gr Μεταβολικό σύνδροµο Παθολογική κατάσταση που χαρακτηρίζεται από:

Διαβάστε περισσότερα

«ΒΙΤΑΜΙΝΗ D ΚΑΙ ΟΣΤΙΚΗ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΠΟΥ ΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝ ΤΟΥΣ ΚΑΝΟΝΕΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ»

«ΒΙΤΑΜΙΝΗ D ΚΑΙ ΟΣΤΙΚΗ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΠΟΥ ΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝ ΤΟΥΣ ΚΑΝΟΝΕΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ» «ΒΙΤΑΜΙΝΗ D ΚΑΙ ΟΣΤΙΚΗ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΠΟΥ ΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝ ΤΟΥΣ ΚΑΝΟΝΕΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ» Στυλ κύριου υπότιτλου Στέλιος Ιωσηφίδης Α.Μ. 3620 Ευθαλία Μαραγκοπούλου Α.Μ 3634 Επιβλέπουσα Καθηγήτρια: Χασαπίδου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας, Ph.D.

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας, Ph.D. ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας, Ph.D. Τι είναι σακχαρώδης διαβήτης; Παθοφυσιολογική κατάσταση η οποία χαρακτηρίζεται από αυξημένη συγκέντρωση σακχάρου στο αίμα Καμπύλη σακχάρου (75

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ ΓΟΝΙ ΙΩΜΑΤΙΚΗ

ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ ΓΟΝΙ ΙΩΜΑΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ ΓΟΝΙ ΙΩΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΣΤΡΟΦΗ ΓΕΝΕΤΙΚΗ (γονίδιο φαινότυπος) Πρόσθεση εξωγενών γονιδίων (διαγονιδιακά) Τροποποίηση ενδογενών γονιδίων Αφαίρεση γονιδίων (knockout) ΥΠΟΘΕΣΗ Στοχευμένη μεταλλαξογένεση

Διαβάστε περισσότερα

Νικόλαος Σιαφάκας Λέκτορας Διαγνωστικής Ιολογίας Εργαστήριο Κλινικής Μικροβιολογίας ΠΓΝ «ΑΤΤΙΚΟΝ»

Νικόλαος Σιαφάκας Λέκτορας Διαγνωστικής Ιολογίας Εργαστήριο Κλινικής Μικροβιολογίας ΠΓΝ «ΑΤΤΙΚΟΝ» Νικόλαος Σιαφάκας Λέκτορας Διαγνωστικής Ιολογίας Εργαστήριο Κλινικής Μικροβιολογίας ΠΓΝ «ΑΤΤΙΚΟΝ» DNA RNA: ΑΝΤΙΓΡΑΦΗ, ΜΕΤΑΓΡΑΦΗ, ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ DNA RNA: Βασικά Χαρακτηριστικά Ρόλος Κεντικό Δόγμα της Βιολογίας:

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014. Απαντήσεις Θεμάτων

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014 Απαντήσεις Θεμάτων ΘΕΜΑ Α A1. Τα πλασμίδια είναι: δ. κυκλικά δίκλωνα μόρια DNA

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. γ Α3. γ Α4. α Α5. δ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. γ Α3. γ Α4. α Α5. δ ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. γ Α3. γ Α4. α Α5. δ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΤΕΤΑΡΤΗ 15 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2010 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Επισκεφτήκαμε το ινστιτούτο νευρολογίας και γενετικής όπου μας μίλησε ο κύριος Βάσος Νεοκλέους και η κ. Αλέξια Φαίδωνος για τη μηχανή Polymerase

Επισκεφτήκαμε το ινστιτούτο νευρολογίας και γενετικής όπου μας μίλησε ο κύριος Βάσος Νεοκλέους και η κ. Αλέξια Φαίδωνος για τη μηχανή Polymerase Επισκεφτήκαμε το ινστιτούτο νευρολογίας και γενετικής όπου μας μίλησε ο κύριος Βάσος Νεοκλέους και η κ. Αλέξια Φαίδωνος για τη μηχανή Polymerase Chain Reaction (pcr)- Αλυσιδωτή αντίδραση πολυμεράσης.η

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΟΥ ΤΩΝ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΩΝ Τ- ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΓΟΝΙΔΙΟΥ Foxp3 ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ

ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΟΥ ΤΩΝ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΩΝ Τ- ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΓΟΝΙΔΙΟΥ Foxp3 ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Μονάδα Ανοσολογίας Καρκίνου, Εργαστήριο Ανοσολογίας-Ιστοσυμβατότητας Πνευμονολογική Κλινική, Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Λάρισας Τμήμα Ιατρικής, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΟΥ ΤΩΝ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολισμός του γλυκογόνου. Μεταβολισμός των υδατανθράκων κατά την άσκηση. Από που προέρχεται το μυϊκό και ηπατικό γλυκογόνο;

Μεταβολισμός του γλυκογόνου. Μεταβολισμός των υδατανθράκων κατά την άσκηση. Από που προέρχεται το μυϊκό και ηπατικό γλυκογόνο; Μεταβολισμός των υδατανθράκων κατά την άσκηση Μεταβολισμός του γλυκογόνου Το γλυκογόνο είναι ο αφθονότερος υδατάνθρακας των ζώων Το γλυκογόνο αποθηκεύεται κυρίως στο ήπαρ (3-7% κατά βάρος) και στους μύες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑ ΓΟΝΑΤΟΣ: ΜΥΘΟΙ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑ ΓΟΝΑΤΟΣ: ΜΥΘΟΙ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑ ΓΟΝΑΤΟΣ: ΜΥΘΟΙ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ Γ. ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΘΕΙΣ ΣΤΗΝ ΖΥΡΙΧΗ ΕΛΒΕΤΙΑΣ ΚΝΩΣΣΟΥ 236 -ΚΑΣΤΕΛΛΙ ΠΕΔΙΑΔΟΣ ΤΗΛ 2810 327988 6937 363 880 Η αρθρίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

Βιοπληροψορική, συσιημική βιολογία και εξατομικευμένη θεραπεία

Βιοπληροψορική, συσιημική βιολογία και εξατομικευμένη θεραπεία Βιοπληροψορική, συσιημική βιολογία και εξατομικευμένη θεραπεία Φραγκίσκος Κολίσης Καθηγητής Βιοτεχνολογίας, Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ, Διευθυντής Ινστιτούτου Βιολογικών Ερευνών και Βιοτεχνολογίας, EIE

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα).

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). ΒΙΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). Είδη οργανισμών Υπάρχουν δύο είδη οργανισμών: 1. Οι μονοκύτταροι, που ονομάζονται μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 16-2-2014 ΘΕΜΑ 1 ο Α. Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. (Μονάδες 25)

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 16-2-2014 ΘΕΜΑ 1 ο Α. Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. (Μονάδες 25) ΤΣΙΜΙΣΚΗ &ΚΑΡΟΛΟΥ ΝΤΗΛ ΓΩΝΙΑ THΛ: 270727 222594 ΑΡΤΑΚΗΣ 12 - Κ. ΤΟΥΜΠΑ THΛ: 919113 949422 ΕΠΩΝΥΜΟ:... ΟΝΟΜΑ:... ΤΜΗΜΑ:... ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:... ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 16-2-2014 ΘΕΜΑ 1 ο Α. Να βάλετε σε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΑ ΚΟΡΤΙΖΟΛΗ

ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΑ ΚΟΡΤΙΖΟΛΗ ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΑ ΚΟΡΤΙΖΟΛΗ Μεταβολισμός της κορτιζόλης Η κορτιζόλη μεταβολίζεται στο ήπαρ. Στην συνέχεια οι μεταβολίτες συζευγνύνται με γλυκουρονιδικές και θειικές ομάδες, γίνονται υδατοδιαλυτά, εισέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2

Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2 Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2 Ελένη Αθανασιάδου, Κωνσταντίνος Παλέτας, Μαρία Σαρηγιάννη, Πασχάλης Πάσχος, Ελένη Μπεκιάρη, Απόστολος Τσάπας Β Παθολογική Κλινική,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Α1 δ Α2 γ Α3 β Α4 γ Α5 β ΘΕΜΑ Β Β1 Κατά σειρά τα βήματα που οδηγούν στην κατασκευή του καρυότυπου είναι τα ακόλουθα: 4 2 1 6 3 5 Β2 α DNA πολυμεράσες

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. γ Α3. α Α4. β Α5. β ΘΕΜΑ B B1. B2.

ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. γ Α3. α Α4. β Α5. β ΘΕΜΑ B B1. B2. ΘΕΜΑ Α Α1. γ (το πριμόσωμα) Α2. γ (οι υποκινητές και οι μεταγραφικοί παράγοντες κάθε γονιδίου) Α3. α (μεταφέρει ένα συγκεκριμένο αμινοξύ στο ριβόσωμα) Α4. β (αποδιάταξη των δύο συμπληρωματικών αλυσίδων)

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ II ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ 1. ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΕΝΑ ΚΡΙΤΗΡΙΟ 2. ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΔΥΟ ΚΡΙΤΗΡΙΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ II ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ 1. ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΕΝΑ ΚΡΙΤΗΡΙΟ 2. ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΔΥΟ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ II ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ 1. ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΕΝΑ ΚΡΙΤΗΡΙΟ. ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΔΥΟ ΚΡΙΤΗΡΙΑ 1. ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΕΝΑ ΚΡΙΤΗΡΙΟ (One-Way Analyss of Varance) Η ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 11 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 11 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 11 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. γ Α3. α Α4. γ Α5. δ ΘΕΜΑ Β Β1.

Διαβάστε περισσότερα

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Τι είναι το FoundationOne ; Το FoundationOne είναι μια εξέταση που ανιχνεύει γενωμικές μεταβολές (π.χ. μεταλλάξεις) που είναι γνωστό ότι σχετίζονται με

Διαβάστε περισσότερα

H ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑΣ (SPECTROSCOPY-MRS) ΣΕ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΓΡΑΦΟ 3Τ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ

H ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑΣ (SPECTROSCOPY-MRS) ΣΕ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΓΡΑΦΟ 3Τ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ H ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑΣ (SPECTROSCOPY-MRS) ΣΕ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΓΡΑΦΟ 3Τ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ Γ. Μπουλογιάννη 1, Α. Δρεβελέγκας 1, Ι. Χρυσογονίδης 2 1.Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ÏÅÖÅ

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ÏÅÖÅ 1 Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΜΑ 1 ο 1 γ 2 δ 3 β 4 α 5 γ ΘΕΜΑ 2 ο ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Μονάδες 25 (5Χ5) Α. ιαγονιδιακά ζώα ονοµάζονται εκείνα στα οποία το γενετικό τους υλικό έχει τροποποιηθεί µε την

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΟΝΟΚΛΩΝΙΚΑ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ ΕΜΒΟΛΙΑ. Εργαστήριο Γενετικής, ΓΠΑ

ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΟΝΟΚΛΩΝΙΚΑ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ ΕΜΒΟΛΙΑ. Εργαστήριο Γενετικής, ΓΠΑ ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΟΝΟΚΛΩΝΙΚΑ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ ΕΜΒΟΛΙΑ Στάδια μικροβιακής λοίμωξης δημιουργία αποικίας σε εξωτερική επιφάνεια διείσδυση στον οργανισμό τοπική μόλυνση συστηματική (γενικευμένη) μόλυνση H σημασία

Διαβάστε περισσότερα

Ωρολόγιο Πρόγραμμα Χειμερινού Εξαμήνου Ακαδημαϊκό Έτος 2014-2015

Ωρολόγιο Πρόγραμμα Χειμερινού Εξαμήνου Ακαδημαϊκό Έτος 2014-2015 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙ ΑΣ Τ Μ Η Μ Α Ι ΑΤ Ρ Ι ΚΗΣ Π Ρ Ο Γ Ρ ΑΜ Μ Α Μ Ε Τ Α Π Τ Υ Χ Ι ΑΚ Ω Ν Σ Π Ο Υ Δ Ω Ν «Β Ι Ο Λ Ο Γ Ι Α Τ Η Σ Α Ν Α Π Α Ρ Α Γ Ω Γ Η Σ» Βιόπολις, 41110 Λάρισα E-mail:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Εξάμηνο Υ/Ε Ώρες Θεωρίας Ώρες Ασκήσης Διδακτικές μονάδες ECTS A Υ 3 3 4 6 Διδάσκουσα Μ. Αλεξίου Χατζάκη, Επίκ. Καθηγήτρια Γεν. Βιολογίας. Aντικειμενικοί στόχοι του μαθήματος Οι στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο Δεν είναι ασθένεια αλλά ένα σύμπλεγμα από ιατρικές διαταραχές που

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΑΞΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2006 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ 1ο Α. Για τις ημιτελείς προτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2012 (ΟΜΑΔΑ Α)

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2012 (ΟΜΑΔΑ Α) ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2012 (ΟΜΑΔΑ Α) ΘΕΜΑ Α (Μονάδες 25) Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συμπληρώνει σωστά την πρόταση: Α1. Ένα

Διαβάστε περισσότερα

Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού

Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού Παράρτημα 1 Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού Η Επιτροπή Ορφανών Φαρμάκων (COMP), έχοντας εξετάσει την αίτηση, κατέληξε στα ακόλουθα: Σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος

Διαβάστε περισσότερα

Αύξηση & Ανάπτυξη. Υπερπλασία: αύξηση του αριθµού των κυττάρων & Υπερτροφία : αύξηση του µεγέθους των κυττάρων

Αύξηση & Ανάπτυξη. Υπερπλασία: αύξηση του αριθµού των κυττάρων & Υπερτροφία : αύξηση του µεγέθους των κυττάρων Αύξηση & Ανάπτυξη Αύξηση Κυτταρική διαίρεση και καθαρή πρωτεϊνική σύνθεση & Ανάπτυξη Αύξηση διαστάσεων (ανάστηµα) Αύξηση οστών (σπονδυλική στήλη και κάτω άκρα) Αύξηση σκελετικού µυ Αύξηση σπλάχνων Υπερπλασία:

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή και τρόπος δράσης των αντιβιοτικών

Παραγωγή και τρόπος δράσης των αντιβιοτικών Γυμνάσιο Κερατέας Κόλλια Γεωργία Παραγωγή και τρόπος δράσης των αντιβιοτικών 1 Τι είναι το αντιβιοτικό; Αρχικά, ως Αντιβιοτικά ορίστηκαν τα Χημειοθεραπευτικά φάρμακα που παράγονται με βιοσυνθετική μέθοδο

Διαβάστε περισσότερα

Η αναγέννηση µηδενίζει το ηλικιακό ρολόι; Εκτίµηση της κυτταρικής γήρανσης σε αναγεννηµένα όργανα.

Η αναγέννηση µηδενίζει το ηλικιακό ρολόι; Εκτίµηση της κυτταρικής γήρανσης σε αναγεννηµένα όργανα. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ 2011 Η αναγέννηση µηδενίζει το ηλικιακό ρολόι; Εκτίµηση της κυτταρικής γήρανσης σε αναγεννηµένα όργανα. Μιχάλης Αβέρωφ (επιστ. υπεύθυνος) Ινστιτούτο Μοριακής Βιολογίας και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Α. 1. β 2. β 3. γ 4. β Β. Ζύμωση: Διαδικασία ανάπτυξης μικροοργανισμών σε υγρό θρεπτικό υλικό κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες Υβριδοποίηση:

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη φυσικών αυτοαντισωµάτων σε HPV θετικές γυναίκες. Πρόδροµα αποτελέσµατα

Μελέτη φυσικών αυτοαντισωµάτων σε HPV θετικές γυναίκες. Πρόδροµα αποτελέσµατα Μελέτη φυσικών αυτοαντισωµάτων σε HPV θετικές γυναίκες. Πρόδροµα αποτελέσµατα Θ.Γ. Κωνσταντινίδης, Χ. Τσίγαλου, Ι. Αλεξανδροπούλου, Χ. Νικολαΐδης, Θ. Παρασίδης, Θ. Γκιόκα, Γ. Καµπουροµύτη, Θ.Κ. Κωνσταντινίδης

Διαβάστε περισσότερα

1 ο #Κεφάλαιο# 1)#Πειράματα: α)$να#περιγράψεις#το#πείραμα#των#hershey#και#chase.# Υπόδειξη:#σελ#14#σχολ.

1 ο #Κεφάλαιο# 1)#Πειράματα: α)$να#περιγράψεις#το#πείραμα#των#hershey#και#chase.# Υπόδειξη:#σελ#14#σχολ. 1 ο #Κεφάλαιο# ΤΟ ΓΕΝΕΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ 1)#Πειράματα: α)$να#περιγράψεις#το#πείραμα#των#hershey#και#chase.# Υπόδειξη:#σελ#14#σχολ. Παραλλαγή:#δίνονται##τα#παρακάτω#διαγράμματα#που#απεικονίζουν# τη#ραδιενέργεια#στο#εσωτερικό#των#βακτηρίων,#μετά#τη#μόλυνση#με#

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΥΔΥΝΑΜΑ ΚΥΤΤΑΡΑ (STEM CELLS).

ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΥΔΥΝΑΜΑ ΚΥΤΤΑΡΑ (STEM CELLS). ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΥΔΥΝΑΜΑ ΚΥΤΤΑΡΑ (STEM CELLS). ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ Επικ. Καθηγητής Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΚΑΘ. Α. ΑΝΤΣΑΚΛΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Μακροχρόνια επιστημονική έρευνα έχει αποδείξει ότι πολλά από

Διαβάστε περισσότερα

Kυτταρική Bιολογία ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ, ΜΕΜΒΡΑΝΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ & ΔΙΑΛΟΓΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΔIAΛEΞΗ 4 (6/3/2013)

Kυτταρική Bιολογία ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ, ΜΕΜΒΡΑΝΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ & ΔΙΑΛΟΓΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΔIAΛEΞΗ 4 (6/3/2013) Kυτταρική Bιολογία ΔIAΛEΞΗ 4 (6/3/2013) ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ, ΜΕΜΒΡΑΝΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ & ΔΙΑΛΟΓΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ Οι λιπιδικές διπλοστιβάδες ως φραγμοί Νερό Υδρόφιλες φωσφολιπιδικές κεφαλές Φωσφολιπιδική μεμβράνη

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΡΟΣΗΜΟ ΘΑΛΗΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. Α1. γ Α2. α Α3. β Α4. β Α5. δ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΡΟΣΗΜΟ ΘΑΛΗΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. Α1. γ Α2. α Α3. β Α4. β Α5. δ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. α Α3. β Α4. β Α5. δ ΘΕΜΑ Β Β1. 1 Β 2 Α 3 Α 4 Β 5 Β 6 Α 7 Α 8 Β Β2. Σελ. 18 Σχολικού βιβλίου Το γενετικό

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικές απαντήσεις βιολογίας κατεύθυνσης 2014

Ενδεικτικές απαντήσεις βιολογίας κατεύθυνσης 2014 Θέμα Α Α1. δ Α2. γ Α3. β Α4. γ Α5. β Θέμα Β ΑΓ.ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ 11 -- ΠΕΙΡΑΙΑΣ -- 18532 -- ΤΗΛ. 210-4224752, 4223687 Ενδεικτικές απαντήσεις βιολογίας κατεύθυνσης 2014 Β1. 4 2 1 6 3 5 Β2. α. DNA πολυμεράση

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή τη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της ΕΘΟ. στην αναγέννηση. & την επανόρθωση

Ο ρόλος της ΕΘΟ. στην αναγέννηση. & την επανόρθωση Ο ρόλος της ΕΘΟ στην αναγέννηση & την επανόρθωση Νοvo E & Parola M. Fibrogenesis & Tissue Repair 2008, 1:5 Χρόνια παγκρεατίτιδα Ιστολογία παγκρεατικού καρκινώµατος Αδενοκαρκίνωµα εξ εκφορητικών

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ

ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ Του Δρ. Κωνσταντίνου Δ. Στρατηγού Δ/ντού Ορθοπαιδικής Επανορθωτικής Χειρουργικής

Διαβάστε περισσότερα

Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία. Κίττυ Παυλάκη

Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία. Κίττυ Παυλάκη Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία Κίττυ Παυλάκη Jeanne Calment Κάπνιζε µέχρι τα 117 Πέθανε στα 122 Η σωστή λειτουργία των οργανισµών απαιτεί τη δυνατότητα προσαρµογής των κυττάρων και κατά συνέπεια και των

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΕΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ. Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015

ΣΥΧΝΕΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ. Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015 ΣΥΧΝΕΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015 ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ Περιεχόμενα προηγούμενης διάλεξης Περιγραφή παθολογιών

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη βιολογικής δράσης σε ουσίες που περιέχονται σε εκχυλίσµατα από ελληνικές ποικιλίες σταφυλιών

Μελέτη βιολογικής δράσης σε ουσίες που περιέχονται σε εκχυλίσµατα από ελληνικές ποικιλίες σταφυλιών Μελέτη βιολογικής δράσης σε ουσίες που περιέχονται σε εκχυλίσµατα από ελληνικές ποικιλίες σταφυλιών Αντιµεταλλαξιγόνο δράση ανίχνευση ουσιών που προστατεύουν το DNA από µεταλλαξιγόνα που προκαλούν µεταλλάξεις

Διαβάστε περισσότερα

www.epignosi.edu.gr ΘΕΜΑ Α

www.epignosi.edu.gr ΘΕΜΑ Α ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στην κόλλα σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή τη φράση, η οποία συμπληρώνει σωστά την ημιτελή πρόταση.

Διαβάστε περισσότερα

BIO111 Μικροβιολογια ιαλεξη 7 Κυτταρικη Ρυθµιση

BIO111 Μικροβιολογια ιαλεξη 7 Κυτταρικη Ρυθµιση BIO111 Μικροβιολογια ιαλεξη 7 Κυτταρικη Ρυθµιση Περιεχοµενα 1. Τι σηµαινει ρυθµιζω για την κυτταρικη µηχανη? 1. Η κυτταρικη ρυθµιση ειναι πολυεπιπεδη 2. Επιπεδο Μεταγραφης-Pύθµιση έκφρασης γονιδίων-tο

Διαβάστε περισσότερα

Γρηγόριος Τιμόλογος M.Med.Sc. Γενικός Διευθυντής Κέντρο Μοριακής Βιολογίας και Γενετικής ΚΑΡΥΟ

Γρηγόριος Τιμόλογος M.Med.Sc. Γενικός Διευθυντής Κέντρο Μοριακής Βιολογίας και Γενετικής ΚΑΡΥΟ Γρηγόριος Τιμόλογος M.Med.Sc. Γενικός Διευθυντής Κέντρο Μοριακής Βιολογίας και Γενετικής ΚΑΡΥΟ Φαρμακογενωμική Κλϊδοσ τησ γενετικόσ Προβλϋπει την ανταπόκριςη του αςθενό ςε φαρμακευτικϋσ αγωγϋσ μελετώντασ

Διαβάστε περισσότερα

Τα οστα αποτελούνται από το φλοιό και σπογγώδες οστό. Μεταξύ των δοκίδων του σπογγώδους οστού υπάρχει ο μυελός των οστών

Τα οστα αποτελούνται από το φλοιό και σπογγώδες οστό. Μεταξύ των δοκίδων του σπογγώδους οστού υπάρχει ο μυελός των οστών Οστεοπόρωση Τα οστα αποτελούνται από το φλοιό και σπογγώδες οστό Μεταξύ των δοκίδων του σπογγώδους οστού υπάρχει ο μυελός των οστών Φυσιολογικό οστό Οστεπορωτικό Οστεοπόρωση - Ορισμός Αύξηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 Ο ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 01/12/2013

ΘΕΜΑ 1 Ο ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 01/12/2013 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 01/12/2013 ΘΕΜΑ 1 Ο Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Τα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β) ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β) ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β) ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Α1. δ Α2. γ Α3. β Α4. γ Α5. β ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη

Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη Τηλεφωνικό Κέντρο 210 69 66 000 Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου

Διαβάστε περισσότερα

1.1. Το γενετικό υλικό είναι το DNA 1. ΤΟ ΓΕΝΕΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

1.1. Το γενετικό υλικό είναι το DNA 1. ΤΟ ΓΕΝΕΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ 1. ΤΟ ΓΕΝΕΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ 1.1. Το γενετικό υλικό είναι το DNA ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ 1.1.1 Γιατί οι επιστήμονες πίστευαν ότι τα μόρια που μεταφέρουν τη γενετική πληροφορία είναι οι πρωτεΐ νες; Οι επιστήμονες

Διαβάστε περισσότερα

Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα

Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Αποτελέσματα σωματομετρικών μετρήσεων Ελένη Πέππα, Διατροφολόγος Επιστημονική Συνεργάτις Ελληνικού Ιδρύματος Υγείας 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΣΩΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Συγκρίνατε την πρωτογενή µε τη δευτερογενή ανοσοβιολογική απόκριση και απεικονίστε αυτές στο ίδιο διάγραµµα αξόνων. Πρωτογενή ανοσοβιολογική απόκριση ονοµάζουµε την απόκριση του

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΙΚΗ ΘΑΝΑΤΩΣΗ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ

ΘΕΡΜΙΚΗ ΘΑΝΑΤΩΣΗ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΘΕΡΜΙΚΗ ΘΑΝΑΤΩΣΗ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ 1. Εισαγωγή Η θέρμανση είναι μια μορφή επεξεργασίας, ίσως η πιο ευρέως διαδεδομένη, που χρησιμοποιείται για να θανατώσει ή αδρανοποιήσει τους μικροοργανισμούς (βλαστικές

Διαβάστε περισσότερα

Oδοί και μηχανισμοί ευκαρυωτικής μεταγωγής σήματος

Oδοί και μηχανισμοί ευκαρυωτικής μεταγωγής σήματος MOPIAKH BIOΛOΓIA ΦAPMAKEYTIKHΣ ΔIAΛEΞΕΙΣ 10-12 Oδοί και μηχανισμοί ευκαρυωτικής μεταγωγής σήματος (Πως γίνονται αντιληπτά τα μηνύματα και πως δίδονται οι απαντήσεις) Δρ. Xρήστος Παναγιωτίδης, Tµήµα Φαρµακευτικής

Διαβάστε περισσότερα