Τικ. Cara Verdellen, Jolande van de Griendt, Sanne Kriens και Ilse van Oostrum

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Τικ. Cara Verdellen, Jolande van de Griendt, Sanne Kriens και Ilse van Oostrum"

Transcript

1 Τικ Cara Verdellen, Jolande van de Griendt, Sanne Kriens και Ilse van Oostrum Μετάφραση - Επιμέλεια Αικατερίνη Βαφειάδη, Αναστασία ουγαλή, Αθανασία. Μακρή, Καλλιόπη Προκοπάκη Επιμέλεια - Συντονισμός Χρήστος Ανδρούτσος, Βάϊα Τσιρώνη Αναστασία Κουμούλα Βιβλίο Εργασίας για Γονείς ΑΘΗΝΑ 2013 Boom Publishers Amsterdam

2 2011, C. Verdellen, πληρεξουσιότητα Εκδόσεις Boom Publishers, Άμστερνταμ, Ολλανδία. Με την επιφύλαξη παντός νόμιμου δικαιώματος. Απαγορεύεται η αναπαραγωγή, η αποθήκευση σε κάποιο σύστημα διάσωσης ή η μετάδοση οποιουδήποτε τμήματος της παρούσας έκδοσης σε οποιαδήποτε μορφή και με οποιονδήποτε τρόπο, ηλεκτρονικό, μηχανικό, φωτοτυπικό, ηχογραφήσεως ή άλλως πως, χωρίς τη γραπτή άδεια του εκδότη. Ολλανδία, τηλ , fax Οι Εκδόσεις Boom Cure & Care, με έδρα το Άμστερνταμ, Ολλανδία, αναπτύσσουν και εκδίδουν βιβλία στο πεδίο της ψυχολογίας και της ψυχικής υγείας.

3 Πίνακας περιεχομένων Εισαγωγή Tικ και διαταραχές τικ Συμπεριφορική θεραπεία για τη διαχείριση των τικ Έκθεση και παρεμπόδιση αντίδρασης Αντιστροφή της συνήθειας λεπτη καταγραφή της συχνότητας των τικ Βοήθεια με την εξάσκηση και παροχή επιβραβεύσεων Επιπλέον βοήθεια για τα τικ που απέμειναν Καταστάσεις στις οποίες εξακολουθούν να συμβαίνουν συχνά τα τικ Ασκήσεις αναπνοής και χαλάρωσης...10 Παράρτημα 1 Φύλλο εργασίας: Καταγραφή συχνότητας των τικ...12 Παράρτημα 2 Φύλλο εργασίας: Συνολική ανασκόπηση των τικ...13 Παράρτημα 3 Για περαιτέρω ανάγνωση...14

4 Εισαγωγή Είστε ο γονιός ενός παιδιού που έχει τικ και πρόκειται να ακολουθήσει μια συμπεριφορική θεραπεία που στοχεύει στη μείωσή τους. Ο στόχος αυτού του βιβλίου εργασίας είναι να σας δώσει πληροφορίες για τα τικ και τη θεραπεία. Το παιδί σας θα παραλάβει το δικό του βιβλίο εργασίας, το οποίο επίσης περιλαμβάνει πληροφορίες και ασκήσεις. Επιπλέον, το βιβλίο εργασίας του παιδιού σας περιέχει πληροφορίες για το σχολείο, οι οποίες μπορεί να δοθούν και στο δάσκαλο του παιδιού. Τόσο κατά τη διάρκεια των συνεδριών, όσο και στο σπίτι, το παιδί θα πρέπει να κάνει πολλή εξάσκηση. Ως γονέας θα εμπλακείτε στη θεραπεία καταγράφοντας τα τικ του παιδιού σας και βοηθώντας το παιδί με την εργασία για το σπίτι. Μπορείτε να βρείτε περισσότερες πληροφορίες σχετικά με όλα αυτά σε αυτό το βιβλίο εργασίας. 4 Verdellen et al. Boom Publishers, 2011

5 1 Τικ και διαταραχές τικ Τα τικ είναι ξαφνικές, γρήγορες, μη-ρυθμικές κινήσεις, για παράδειγμα ματιών, κεφαλής, λαιμού και ώμων. Παραδείγματα από τικ είναι το βλεφάρισμα των ματιών, το τίναγμα του κεφαλιού προς τα πίσω ή το ανασήκωμα των ώμων. Επιπλέον, τα τικ είναι κάποιες φορές ξαφνικοί ήχοι, όπως βήχας, καθάρισμα του λαιμού ή ήχοι τιτιβίσματος. Τα τικ μπορεί επίσης να είναι πιο πολύπλοκες κινήσεις ή ήχοι που φαίνονται περισσότερο σκόπιμοι, όπως το πήδημα, το άγγιγμα αντικειμένων ή η επανάληψη των λεγόμενων των άλλων. Ή, ένα παιδί μπορεί να έχει γνωστικά τικ που μπορεί να εκφράζονται ως παιχνίδια του μυαλού, όπως το μέτρημα λέξεων ή σκαλιών ή το διάβασμα ανάποδα. Πολλά παιδιά έχουν τικ. Περίπου ένα στα δέκα παιδιά κάνει τικ κατά τη διάρκεια συντομότερων ή μεγαλύτερων χρονικών περιόδων. Συνήθως, τα τικ εξαφανίζονται αυτόματα, από μόνα τους. Αλλά κάποια τικ δε φεύγουν. Σε αυτήν την περίπτωση είναι πιθανό το παιδί να έχει μια διαταραχή τικ. Μια γνωστή διαταραχή τικ είναι το σύνδρομο Gilles de la Tourette ή σύνδρομο Tourette. Τα παιδιά με αυτό το σύνδρομο έχουν περισσότερα από ένα τικ κινήσεων (γνωστά και ως κινητικά τικ) και ένα τουλάχιστον ηχητικό τικ (που ονομάζεται επίσης και φωνητικό τικ) για τουλάχιστον ένα χρόνο. Μέσα σε αυτόν τον χρόνο, τα τικ δεν είναι απόντα για παραπάνω από τρεις συνεχείς μήνες. Η έρευνα δείχνει πως το σύνδρομο εμφανίζεται σε ποσοστό τοις εκατό του πληθυσμού, πιο συχνά σε αγόρια παρά σε κορίτσια. Μια άλλη διαταραχή τικ είναι η χρόνια διαταραχή τικ. Η συγκεκριμένη διαταραχή περιλαμβάνει το να έχει κάποιος είτε κινητικά τικ είτε ηχητικά τικ για παραπάνω από έναν χρόνο, αλλά όχι και τους δύο τύπους τικ όπως στην περίπτωση του συνδρόμου Tourette. Όταν τα τικ εξαφανίζονται μέσα σε έναν χρόνο, τότε χρησιμοποιείται ο όρος παροδική διαταραχή τικ. Τα παιδιά που έχουν μια διαταραχή τικ συχνά βιώνουν μεγάλη δραστηριότητα μέσα στα κεφάλια τους. Είναι πιο πιθανό να εμφανίσουν υπερδραστηριότητα και να έχουν διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας ( ΕΠ-Υ) σε σχέση με άλλα παιδιά. Επίσης, είναι πιθανή η επαναλαμβανόμενη συμπεριφορά (που ονομάζεται και καταναγκαστική συμπεριφορά), όπως το να ελέγχουν τις κλειδαριές ή το να αναβοσβήνουν τα φώτα. Κάποιες φορές είναι δύσκολο να διαφοροποιηθούν τα τικ από την καταναγκαστική συμπεριφορά. Μια σημαντική διαφορά είναι πως η καταναγκαστική συμπεριφορά εκδηλώνεται συνήθως με στόχο τη μείωση του φόβου, ενώ τα τικ δεν συνδέονται με το φόβο. Συνδέονται περισσότερο με τις επονομαζόμενες παρορμητικές ενέργειες. Πολλά παιδιά με τικ μπορούν να καταστείλουν τα τικ τους για μικρότερες ή για μεγαλύτερες χρονικές περιόδους. Για πόσο μπορούν να το κάνουν αυτό διαφέρει από άτομο σε άτομο. Κάτι που φαίνεται να παίζει ρόλο στο πόσο καλά ένα παιδί μπορεί να καταστείλει τα τικ είναι πως σε πολλά παιδιά ένα δυσάρεστο αίσθημα προηγείται του τικ. Μοιάζει σαν το τικ να προαναγγέλεται από το συγκεκριμένο αίσθημα. Κάποια παιδιά βιώνουν μια αίσθηση παρόμοια με φαγούρα, ένταση, πίεση ή αίσθημα καψίματος πάνω στο δέρμα, τους μύες τους, τα κόκαλα ή τις αρθρώσεις τους. Τα παιδιά μερικές φορές παρομοιάζουν αυτό το αίσθημα που έχουν με έντομα, ποντίκια ή μικρά ανθρωπάκια που περπατούν ή σέρνονται μέσα στο σώμα τους. Ένα τικ μπορεί επίσης να έπεται ενός συναισθήματος κρύου ή ζέστης, ή άλλων πιο συγκεκριμένων, κυρίως ενοχλητικών συναισθημάτων. Κατά τη διάρκεια της θεραπείας του παιδιού σας θα αναφερόμαστε σ αυτές τις αισθήσεις ως τικ-συναγερμούς, επειδή προμηνύουν πως πρόκειται να εμφανιστεί ένα τικ. Παρ όλα αυτά, δε βιώνουν όλα τα παιδιά αυτές τις αισθήσεις και μερικές φορές αποκτούν επίγνωση αυτών κατά τη διάρκεια της θεραπείας. εν κατανοούμε ακόμα πλήρως τι προκαλεί τα τικ, τις διαταραχές τικ και το σύνδρομο Tourette. Το σύνδρομο Tourette είναι μια νευροψυχιατρική διαταραχή στην οποία παίζουν ρόλο γενετικοί παράγοντες. Επιπλέον, υπάρχουν ενδείξεις πως το ανοσοποιητικό σύστημα καθώς και λοιμώξεις παίζουν κάποιο ρόλο στην ανάπτυξη του συνδρόμου. Η φύση και η σοβαρότητα των τικ και των συμπτωμάτων που σχετίζονται με τα τικ τείνουν να αλλάζουν με το πέρασμα του χρόνου. εν είναι γνωστό τί προκαλεί αυτές τις αλλαγές. Αυτό που είναι γνωστό είναι πως τα τικ συνήθως αυξάνονται ή μειώνονται σε συγκεκριμένες καταστάσεις. Η ένταση και η κούραση μπορούν να επιδεινώσουν τα τικ και τα τικ τείνουν να μειώνονται όταν ένα άτομο είναι χαλαρό, κοιμάται ή είναι συγκεντρωμένο. Συνήθως, τα τικ γίνονται λιγότερο σοβαρά στην ενήλικη ζωή. Εάν θέλετε να μάθετε περισσότερα για τα τικ και τις διαταραχές τικ, προτάσεις για περαιτέρω ανάγνωση μπορείτε να βρείτε στο παράρτημα 3 αυτού του βιβλίου εργασίας. Verdellen et al. Boom Publishers,

6 2 Θεραπεία Συμπεριφοράς για την διαχείριση των τικ Η επιστημονική έρευνα έχει δείξει πως υπάρχουν δύο τύποι θεραπείας συμπεριφοράς που μπορούν να είναι αποτελεσματικοί στην αντιμετώπιση των τικ: 1) έκθεση και παρεμπόδιση αντίδρασης και 2) αντιστροφή της συνήθειας. Και οι δύο μέθοδοι περιγράφονται σε αυτό το κεφάλαιο. Η έκθεση και πρόληψη αντίδρασης ονομάζεται «συγκράτηση των τικ» στο βιβλίο εργασίας του παιδιού σας. Η αντιστροφή συνήθειας αναφέρεται ως «χρήση μιας ανταγωνιστικής αντίδρασης». Μαζί με το θεραπευτή του παιδιού σας, θα επιλέξετε ποια μέθοδο πρόκειται να χρησιμοποιήσει το παιδί σας. Η έκθεση και παρεμπόδιση αντίδρασης αποτελείται από δώδεκα συνεδρίες και συχνά εφαρμόζεται εάν το παιδί σας έχει πολλά διαφορετικά τικ. Η αντιστροφή συνήθειας περιλαμβάνει δέκα συνεδρίες και συχνά χρησιμοποιείται εάν το παιδί σας έχει λίγα διαφορετικά τικ. Εάν υπάρχει μόνο ένα ή δυο-τρία τικ, τότε η θεραπεία θα μπορούσε να είναι ακόμα πιο σύντομη από δέκα συνεδρίες. Εάν πρόκειται για πολλά τικ, είναι πιο πιθανό να υπάρξει μια μείωση στη σοβαρότητα και τον αριθμό των τικ, παρά να εξαφανιστούν τελείως. Στην αρχή της θεραπείας, οι συνεδρίες είναι εβδομαδιαίες. Αργότερα μπορεί να υπάρξει περισσότερος χρόνος ανάμεσα στις συνεδρίες. Εάν η επιλεγμένη μέθοδος δε βοηθάει επαρκώς, ο θεραπευτής μπορεί να προτείνει τη δοκιμή μιας άλλης μεθόδου σε συνεννόηση μαζί σας. Θα ανατεθεί στο παιδί σας να κάνει ασκήσεις στο σπίτι. Ανάλογα με την ηλικία και το επίπεδο ανεξαρτησίας του παιδιού, θα εμπλακείτε σε αυτές τις ασκήσεις. Επίσης, θα σας ζητηθεί να καταγράψετε τα τικ του παιδιού σας καθημερινά κατά τη διάρκεια μιας περιόδου δεκαπέντε λεπτών. Αυτό γίνεται για να καθοριστεί η αποτελεσματικότητα της θεραπείας. Η παράγραφος 2.3 εξηγεί πώς θα γίνει αυτή η καταγραφή. Μετά την ολοκλήρωση των θεραπευτικών μεθόδων, μπορεί να υπάρχουν ακόμα τικ σε συγκεκριμένες καταστάσεις. Το πρώτο βήμα είναι να μελετήσετε σε ποιες καταστάσεις εκδηλώνει ακόμα το παιδί σας πολλά τικ. Έπειτα, μαζί με εσάς και το παιδί σας, ο θεραπευτής θα βρει πιθανές λύσεις για αυτές τις καταστάσεις. Κάποιες φορές αυτό θα συμπεριλαμβάνει ασκήσεις χαλάρωσης για το παιδί σας ή ίσως το παιδί σας χρειάζεται επιπλέον βοήθεια για να κάνει την εργασία του για το σπίτι. Το επόμενο κεφάλαιο περιέχει πληροφορίες για αυτές τις επιπλέον παρεμβάσεις. εν υπάρχει πλήρης θεραπεία για τις διαταραχές τικ και ακόμα και μετά τη θεραπεία είναι πιθανό τα τικ να επιστρέψουν ή να γίνουν χειρότερα. Για το λόγο αυτό, πρόκειται να γίνει ένα σχέδιο πρόληψης της υποτροπής πριν τον τερματισμό της θεραπείας. Αυτό το σχέδιο περιγράφει τι μπορεί να κάνει το παιδί για να εμποδίσει την επανεμφάνιση ή την επιδείνωση των τικ μετά τον τερματισμό της θεραπείας. Το σχέδιο πρόληψης της υποτροπής καθορίζει επίσης τι μπορεί να κάνει το παιδί σας εάν παρ όλα αυτά τα τικ επανεμφανιστούν ή επιδεινωθούν. Εσείς, το παιδί σας και ο θεραπευτής θα φτιάξετε από κοινού αυτό το σχέδιο. Στο βιβλίο εργασίας του παιδιού σας, το σχέδιο αναφέρεται ως σχέδιο «Κρατώντας-μακριά-τα-τικ». 2.1 Έκθεση και παρεμπόδιση αντίδρασης Στο Κεφάλαιο 1 εξηγήθηκε πως πολλά παιδιά που έχουν τικ ή σύνδρομο Tourette βιώνουν δυσάρεστες αισθήσεις (τικ-συναγερμούς) σε συνδυασμό με τα τικ τους. Αυτές οι αισθήσεις παίζουν έναν σημαντικό ρόλο στη διατήρηση των τικ. Εάν η πραγματοποίηση ενός τικ διώχνει το δυσάρεστο αίσθημα μακριά, το σώμα μαθαίνει πως η εκδήλωση ενός τικ το βοηθάει να ξεφορτώνεται το δυσάρεστο αίσθημα, τον τικ-συναγερμό. Η έκθεση και η παρεμπόδιση αντίδρασης είναι μια μέθοδος που στοχεύει στο να βοηθήσει το παιδί σας να συνηθίσει τους τικ-συναγερμούς. Η συσχέτιση ανάμεσα στον τικ-συναγερμό και στο τικ έχει σταματήσει, όταν το παιδί σας δεν αντιδρά σε έναν τικ-συναγερμό με το να εκδηλώνει τικ. Έτσι, με τη συγκράτηση των τικ, το παιδί μπορεί να μάθει να ανέχεται τους τικ-συναγερμούς. Το αποτέλεσμα είναι η μείωση των τικ. Η κατάσταση μπορεί να συγκριθεί με το τσίμπημα ενός κουνουπιού που προκαλεί φαγούρα. Εάν ξύνεις συνεχώς το σημείο που σε τρώει, η φαγούρα εξαφανίζεται για μια στιγμή, αλλά το δέρμα έχει τραυματιστεί και η φαγούρα θα επανέρχεται. Εάν μπορείς να ανεχθείς τη φαγούρα και να μην ξύνεις το τσίμπημα, η φαγούρα θα φύγει τελικά μακριά, όπως και το τσίμπημα του κουνουπιού. Τότε, το ξύσιμο δε θα είναι πια απαραίτητο. Ακούγεται σχετικά απλό, αλλά πώς δουλεύει στην πράξη; H θεραπεία ξεκινά με δύο εκπαιδευτικές συνεδρίες. Κατά τη διάρκεια αυτών των συνεδριών το παιδί σας θα μάθει να καταστέλλει τα τικ για όλο και μεγαλύτερες χρονικές περιόδους. Αυτό ονομάζεται παρεμπόδιση 6 Verdellen et al. Boom Publishers, 2011

7 αντίδρασης. Το παιδί σας θα ενθαρρύνεται να κάνει ό,τι καλύτερο μπορεί, ώστε να μην εκδηλώνει τα τικ. Μέσα από την εξάσκηση, ο χρόνος στον οποίο μπορεί το παιδί σας να κάνει κάτι τέτοιο, αυξάνεται. Αρχικά ένα δευτερόλεπτο παραπάνω, μετά ένα λεπτό και ούτω καθ εξής. Ο θεραπευτής θα επαινεί πολύ το παιδί σας για να το κινητοποιήσει να σταματήσει την εκδήλωση των τικ για όλο και μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Κάποιες φορές το παιδί σας θα εξασκείται στη συγκράτηση όλων των τικ ταυτόχρονα, και κάποιες φορές θα εστιάσει σε ένα συγκεκριμένο τικ που εκδηλώνεται συχνά. Από τη στιγμή που το παιδί σας έχει εξασκηθεί επαρκώς στην συγκράτηση των τικ, η έμφαση δίνεται σε αυτό που αποκαλείται «έκθεση». Ενώ συγκρατεί τα τικ, το παιδί σας θα μάθει να συνειδητοποιεί τις δυσάρεστες αισθήσεις που, συνήθως, αφού εκφραστεί το τικ, γίνονται λιγότερες. Αυτή είναι μια πολύ δύσκολη άσκηση, επειδή σε κανέναν δεν αρέσει να εστιάζει σε ένα δυσάρεστο αίσθημα. Παρ όλα αυτά, είναι αναγκαίο να εκτεθεί το παιδί σας σε αυτό το αίσθημα, για να μπορέσει να μάθει να συνηθίζει σε αυτό. Η έκθεση θα γίνει χωριστά για το καθένα από τα πέντε πιο κυρίαρχα τικ. Η συλλογιστική πίσω από αυτή τη θεραπεία είναι πως οι δυσάρεστες αισθήσεις θα εξαφανιστούν τελικά ακόμα κι όταν το τικ δεν εκδηλώνεται, ακριβώς όπως ένα τσίμπημα κουνουπιού που τελικά εξαφανίζεται, όταν δεν το ξύνουμε. Αυτή η διαδικασία ονομάζεται εξοικείωση. Μπορείτε να βοηθήσετε το παιδί σας με αυτή τη θεραπεία εξασφαλίζοντας ότι θα εξασκείται στη συγκράτηση των τικ του και στο σπίτι. Το παιδί σας και ο θεραπευτής θα συμφωνήσουν σε κάποιο συγκεκριμένο χρονικό διάστημα γι αυτό. Στα παραρτήματα 2.2 και 2.3 του βιβλίου εργασίας του παιδιού σας, εσείς ή το παιδί σας θα καταγράφετε σε ένα φύλλο εργασίας πόσα τικ ξέφυγαν και πόσο σοβαροί ήταν οι τικ-συναγερμοί κάθε πέντε λεπτά. Βεβαιωθείτε πως το παιδί σας φέρνει αυτό το φύλλο εργασίας μαζί του σε κάθε συνεδρία. Τα αποτελέσματα θα απεικονιστούν σε ένα γράφημα, για να αποτυπωθούν σε μια εικόνα όλες οι προσπάθειες του παιδιού σας. 2.2 Αντιστροφή της συνήθειας Η αντιστροφή της συνήθειας αντιμετωπίζει τα τικ ένα προς ένα. Για κάθε ένα ξεχωριστό τικ, επιλέγεται η επονομαζόμενη ανταγωνιστική αντίδραση. Η ανταγωνιστική αντίδραση είναι επίσης γνωστή ως μια μη συμβατή αντίδραση προς το τικ, επειδή η πραγματοποίηση της αντίδρασης καθιστά την εκδήλωση του τικ αδύνατη. Για να μπορέσει να χρησιμοποιήσει μια ανταγωνιστική αντίδραση, το παιδί σας θα πρέπει αρχικά να αντιληφθεί πότε κάνει το τικ. Εάν το παιδί σας δεν αντιλαμβάνεται κάποιο συγκεκριμένο τικ, θα μάθει αρχικά να το αναγνωρίζει παρατηρώντας το και καταγράφοντάς το. Ένα σημαντικό μέρος αυτής της διαδικασίας είναι να μάθει να αναλύει αυτό το τικ μαζί με τον θεραπευτή. Πώς ξεκινάει το τικ, υπάρχει κάποιος τικ-συναγερμός, ποιά ομάδα μυών χρησιμοποιείται στο τικ και με ποιά σειρά; To τικ περιγράφεται από την αρχή μέχρι το τέλος. Από τη στιγμή που υπάρχει μια ξεκάθαρη εικόνα του τικ, επιλέγεται μια ανταγωνιστική αντίδραση. Όσον αφορά το ανοιγοκλείσιμο των ματιών, για παράδειγμα, βοηθά να κρατάει το παιδί τα μάτια του διάπλατα ανοιχτά και να καρφώνει το βλέμμα του σε ένα σταθερό σημείο. Η εφαρμογή αυτής της αντίδρασης καθιστά αδύνατο το τικ του ανοιγοκλεισίματος των ματιών. Ένα άλλο παράδειγμα είναι να κρατάει κανείς τα χείλη του ενωμένα σφιχτά ώστε να εμποδίσει το βγάλσιμο της γλώσσας προς τα έξω. Αν και απαιτείται κάποια δημιουργικότητα, είναι δυνατό να βρεθεί μια ανταγωνιστική αντίδραση για κάθε τικ. Ο θεραπευτής θα βοηθήσει το παιδί σας να βρει κατάλληλες ανταγωνιστικές αντιδράσεις. Μετά τον καθορισμό μιας ανταγωνιστικής αντίδρασης, η θεραπεία του παιδιού σας θα περιλαμβάνει την εξάσκηση σε αυτήν την αντίδραση. Από τη στιγμή που το παιδί σας νιώσει πως το τικ πρόκειται να εμφανιστεί (μόλις ο τικ-συναγερμός αρχίσει να χτυπάει!), θα κάνει την ανταγωνιστική αντίδραση για ένα λεπτό ή για όσο χρειάζεται για να γίνει ο τικ-συναγερμός λιγότερο έντονος. Το τικ δεν μπορεί να εκδηλωθεί τώρα. Εάν το παιδί σας «άργησε πολύ» και το τικ έχει ήδη ξεκινήσει ή εκδηλωθεί, η ανταγωνιστική αντίδραση γίνεται ούτως ή άλλως. Αυτή η διαδικασία επαναλαμβάνεται για κάθε ξεχωριστό τικ. Με αυτό τον τρόπο, το παιδί σας θα είναι σε θέση να ελέγχει τα τικ έτσι ώστε να παρουσιάζονται λιγότερο συχνά. Είναι σημαντικό να εξασκείται το παιδί σας στις στρατηγικές που μαθαίνει στο σπίτι για να μεγιστοποιεί τα οφέλη της θεραπείας. Μαζί με το θεραπευτή το παιδί σας θα συμφωνήσει σε ένα χρονικό διάστημα εξάσκησης. Το παιδί σας και σε περίπτωση που χρειαστεί, εσείς οι ίδιοι, θα πρέπει να χρησιμοποιήσετε το φύλλο εργασίας (παράρτημα 3.2 Βιβλίο εργασίας για Παιδιά) για να καταγράψετε τα τικ που σας έχουν «ξεφύγει». Το παιδί σας θα πρέπει να φέρνει αυτό το φύλλο εργασίας σε κάθε συνεδρία. Τα αποτελέσματα θα απεικονιστούν σε ένα γράφημα, για να αποτυπωθούν σε μια εικόνα όλες οι προσπάθειες του παιδιού σας και να καθοριστεί πότε είναι η κατάλληλη στιγμή για την αντιμετώπιση του επόμενου τικ. Verdellen et al. Boom Publishers,

8 λεπτη καταγραφή συχνότητας των τικ Κατά τη διάρκεια ολόκληρης της θεραπείας, θα σας ζητηθεί να καταγράφετε καθημερινά τον αριθμό των τικ που εκδηλώνει το παιδί σας στη διάρκεια μιας δεκαπεντάλεπτης περιόδου. Αυτή είναι μια σημαντική εργασία για τους γονείς. Οι καταγραφές χρησιμοποιούνται για να μετρώνται τα αποτελέσματα της θεραπείας. Για την καταγραφή των συχνοτήτων μπορεί να χρησιμοποιηθεί το φύλλο καταγραφής της συχνότητας των τικ στο πίσω μέρος αυτού του βιβλίου (παράρτημα 1). Λόγω του μεταβαλλόμενου χαρακτήρα των τικ, η καταγραφή των τικ θα πρέπει να γίνεται σε μια σταθερή ώρα κάθε μέρα κατά τη διάρκεια μιας συγκεκριμένης δραστηριότητας. Για παράδειγμα, κάθε βράδυ στις 7 μ.μ. ενώ το παιδί παρακολουθεί τηλεόραση, χρησιμοποιεί τον υπολογιστή ή τρώει το δείπνο του. Η καταγραφή θα πρέπει πάντα να γίνεται από τον ίδιο γονέα. Ένας ειδικός μετρητής χειρός μπορεί να είναι βοηθητικός για να γίνει η μέτρηση, αφού μπορείτε να πατάτε ένα κουμπί μετά από κάθε τικ. Εναλλακτικά, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε σημάδια καταμέτρησης πάνω σε ένα κομμάτι χαρτί. Εάν το παιδί σας έχει γρήγορα και αλλεπάλληλα τικ, μπορεί να είναι ευκολότερο να μετρήσετε δέκα τικ κάθε φορά και μετά να κάνετε ένα σημάδι. Από τη στιγμή που έχετε κάποια εμπειρία στην καταγραφή των τικ, μπορεί να γίνετε πιο ικανοί στην αναγνώριση συγκεκριμένων τικ ή σειρών από τικ. Είναι σημαντικό να μην αλλάξετε τη μέθοδο καταμέτρησης κατά τη διάρκεια της θεραπείας. Για παράδειγμα, εάν στην αρχή της θεραπείας μετρήσετε το τράβηγμα του στόματος και το μισοκλείσιμο των ματιών ως ένα τικ, αυτό θα πρέπει να παραμείνει έτσι κατά την διάρκεια ολόκληρης της θεραπείας. ιαφορετικά θα φαίνεται ότι ο αριθμός των τικ αυξάνεται, ενώ αυτό που συνέβη στην πραγματικότητα είναι πως αλλάξατε τη μέθοδο καταμέτρησής σας. Κάποια παιδιά το βρίσκουν δυσάρεστο όταν οι γονείς τους καταμετρούν τα τικ τους, γιατί νιώθουν πως παρακολουθούνται πιο στενά απ το συνηθισμένο. Άλλα παιδιά θα κάνουν ό, τι καλύτερο μπορούν για να σταματήσουν τα τικ κατά την ώρα καταγραφής. Προσπαθήστε να παρατηρήσετε το παιδί σας όσο πιο διακριτικά μπορείτε. Εάν κατά την παρατήρηση δημιουργούνται προβλήματα, συζητήστε τα με το θεραπευτή. Σημειώστε εδώ ποιος γονέας θα καταγράφει τα τικ καθημερινά για 15 λεπτά, κατά τη διάρκεια ποιάς δραστηριότητας και σε ποιά ώρα της ημέρας. Ποιός καταχωρεί:... Ώρα της ημέρας:... ραστηριότητα:... Βεβαιωθείτε πως έχετε μαζί σας το φύλλο εργασίας στο οποίο καταγράφετε την συχνότητα των τικ (παράρτημα 1) σε κάθε συνεδρία. Κάθε εβδομάδα ο θεραπευτής θα απεικονίζει σε ένα γράφημα τη μέση συχνότητα των τικ για τη συγκεκριμένη εβδομάδα, ώστε να αποτυπωθεί το πόσο και με ποιο ρυθμό μειώνονται τα τικ του παιδιού σας. 2.4 Βοήθεια με την εξάσκηση και παροχή επιβραβεύσεων Είναι σημαντικό το παιδί σας να κάνει εξάσκηση στο σπίτι. Κατά τη διάρκεια των συνεδριών με το θεραπευτή, εσείς και το παιδί σας θα συμφωνήσετε στο πόσο συχνά, για πόση ώρα και πότε θα εξασκείται το παιδί σας στο σπίτι. Αργότερα στη θεραπεία θα ζητηθεί από το παιδί σας να εξασκείται και σε άλλες καταστάσεις όπου συμβαίνουν συνήθως τα τικ. Ακολουθούν κάποιες συμβουλές που θα σας βοηθήσουν να υποστηρίξετε το παιδί σας με τον καλύτερο τρόπο. Φυσικά, εάν το παιδί σας είναι λίγο μεγαλύτερο, μπορείτε να αναμένετε να είναι πιο ανεξάρτητο και θεωρητικά οι έφηβοι θα πρέπει να μπορούν να κάνουν εξάσκηση χωρίς τη βοήθειά σας. Κάντε εξάσκηση σε μια καθορισμένη ώρα, στο ίδιο μέρος, κατά τη διάρκεια μιας σταθερής δραστηριότητας που έχετε συμφωνήσει με το θεραπευτή και το παιδί σας. Η προβλεψιμότητα, όπως και το να διατηρείτε μια ξεκάθαρη στάση για την εξάσκηση θα αυξήσει την πιθανότητα να κάνει όντως το παιδί σας εξάσκηση και θα αποτρέψει τη συμμετοχή σας σε μια καθημερινή πάλη για να πείσετε το παιδί σας να εξασκηθεί. Μείνετε με το παιδί σας ενώ κάνει τις ασκήσεις. Τα παιδιά συχνά το βρίσκουν ευκολότερο να εξασκούνται κατά τη διάρκεια μιας συνεδρίας, παρά στο σπίτι. Κατά τη διάρκεια μιας συνεδρίας έχουν την απόλυτη 8 Verdellen et al. Boom Publishers, 2011

9 προσοχή του θεραπευτή, ο οποίος τα ενθαρρύνει να εξασκούνται και τα κρατά εστιασμένα σε αυτό που κάνουν. Επαινέστε πολύ το παιδί σας και μην είστε πολύ αυστηροί/ές εάν τα τικ «ξεφεύγουν». Η συγκράτηση των τικ δεν είναι εύκολο πράγμα. Προσπαθήστε να δώσετε έμφαση σε κάτι θετικό: «Είναι πραγματικά καλό που εξασκείσαι τόσο σκληρά!» Ενθαρρύνετε το παιδί σας ώστε να μην τα παρατήσει όταν περνάει μια δύσκολη μέρα με πολλά τικ. Εάν υπάρχουν πολλά τικ, υπάρχει πολύ υλικό για να εξασκηθεί κανείς! Επιβραβεύστε το παιδί σας όταν δίνει τον καλύτερό του εαυτό. ημιουργήστε ένα σύστημα επιβραβεύσεων μαζί με το παιδί σας: κάντε ξεκάθαρες συμφωνίες για το πόσο συχνά και για πόση ώρα θα πρέπει να εξασκείται το παιδί σας ώστε να πάρει μια συγκεκριμένη επιβράβευση. Μπορείτε επίσης να του δίνετε μια επιβράβευση μετά από κάθε συνεδρία. Για τα μικρά παιδιά, είναι πιο αποτελεσματικές οι μικρές βραχυπρόθεσμες επιβραβεύσεις, π.χ. να πάνε για ύπνο πέντε λεπτά αργότερα από το συνηθισμένο, να μπορούν να επιλέξουν το αγαπημένο τους φαγητό ή να μπορούν να παρακολουθήσουν το αγαπημένο τους πρόγραμμα στην τηλεόραση. Τα μεγαλύτερα παιδιά μπορούν να αποταμιεύσουν για μεγαλύτερες μακροπρόθεσμες επιβραβεύσεις (χρησιμοποιώντας πόντους ή μικρά χρηματικά ποσά). Επίσης θα πρέπει να συμφωνήσετε για μια επιβράβευση για το τέλος της θεραπείας, για παράδειγμα, να κάνετε μαζί κάτι διασκεδαστικό, όπως το να πάτε σε ένα πάρκο αναψυχής. Ο θεραπευτής μπορεί να σας βοηθήσει να αναπτύξετε ένα σύστημα επιβραβεύσεων. Σημειώστε πιο κάτω τί έχετε συμφωνήσει μαζί με το παιδί σας. Πότε επιβραβεύεται το παιδί σας; Ποιά είναι η επιβράβευση; Συζητήστε το με το θεραπευτή Verdellen et al. Boom Publishers,

10 3 Επιπλέον βοήθεια για τα τικ που απέμειναν Υπάρχει περίπτωση, μετά την εξάσκηση της έκθεσης και της παρεμπόδισης αντίδρασης ή της αντιστροφής της συνήθειας, να υπάρχουν ακόμα συγκεκριμένες καταστάσεις στις οποίες εμφανίζονται πολλά τικ. Για παράδειγμα, όταν το παιδί σας νιώθει ένταση ή νευρικότητα, όταν το παιδί σας καβγαδίζει με τον αδερφό ή με την αδερφή του, ή όταν το παιδί σας επιστρέφει σπίτι από το σχολείο. Εσείς, το παιδί σας κι ο θεραπευτής μπορείτε να αποφασίσετε να αφιερώσετε λίγες επιπλέον συνεδρίες για τη διαχείριση των τικ σε αυτές τις συγκεκριμένες καταστάσεις. 3.1 Καταστάσεις στις οποίες εξακολουθούν να συμβαίνουν συχνά τα τικ Μια άσκηση καταγραφής των τικ θα σας βοηθήσει να κατανοήσετε ποιοί παράγοντες συμβάλλουν στη διατήρηση των τικ σε συγκεκριμένες καταστάσεις. Οι συγκεκριμένοι παράγοντες μπορεί να προηγούνται των τικ ή να τα ακολουθούν. Εσείς και το παιδί σας θα κληθείτε να δώσετε μεγάλη προσοχή στις στιγμές στις οποίες εμφανίζονται ακόμα πολλά από τα τικ: Πού βρίσκεται τότε το παιδί σας; Ποιός άλλος είναι εκεί; Πώς νιώθει το παιδί σας εκείνη τη στιγμή; Πώς αντιδρούν άλλοι άνθρωποι (ενήλικες και παιδιά) στα τικ; Μήπως γελάνε ή λένε στο παιδί σας να σταματήσει τα τικ; Ή μήπως ενθαρρύνουν το παιδί σας να συνεχίσει να τα κάνει; Ποιά είναι η δική σας αντίδραση και πώς αντιδρά η υπόλοιπη οικογένεια στα τικ του παιδιού σας; Mήπως εκνευρίζεστε και τιμωρείτε το παιδί; Ή είστε πολύ ελαστικοί επειδή το λυπάστε; Όλες οι πληροφορίες σας μπορούν να καταχωρηθούν στο φύλλο εργασίας «Συνολική ανασκόπηση των τικ», στο παράρτημα 2 του βιβλίου εργασίας σας. Το παιδί σας έχει το δικό του φύλλο εργασίας για να συμπληρώσει (παράρτημα 4.1 Βιβλίο εργασίας για Παιδιά) Χρησιμοποιώντας τον κατάλογο, ο θεραπευτής, εσείς και το παιδί σας θα βρείτε λύσεις και θα σκεφτείτε μια στρατηγική για να βοηθήσετε ώστε να μειωθούν περισσότερο τα τικ. Για παράδειγμα, εάν το παιδί σας έχει περισσότερα τικ όταν κάνει τα μαθήματά του, ο θεραπευτής μπορεί να βοηθήσει να διερευνηθεί εάν το παιδί σας φοβάται τις σχολικές εργασίες ή αν θα προτιμούσε να κάνει κάτι άλλο εκείνη τη στιγμή. Το επόμενο βήμα είναι να ανακαλύψετε πώς να βοηθήσετε το παιδί σας να φοβάται λιγότερο τις σχολικές εργασίες. Ίσως ως γονέας, μπορείτε να το βοηθήσετε με τα μαθήματα, ή μπορείτε να συνδέσετε προσωρινά μια επιβράβευση με τη μελέτη ή ίσως χρειαστεί να σας βοηθήσει το σχολείο σε αυτό. Και αν το παιδί σας έχει περισσότερα τικ όταν επιστρέφει σπίτι από το σχολείο τότε ίσως ο θεραπευτής σας θα συμβουλέψει το παιδί να περάσει κάποια λεπτά ηρεμίας στο δωμάτιό του για να κάνει κάποιες από τις ασκήσεις που έμαθε στη θεραπεία πριν να συναντήσει την υπόλοιπη οικογένεια. Οι στρατηγικές για τις οποίες θα χρειαστεί να συμφωνήσετε είναι ειδικές για τις εκάστοτε καταστάσεις και ανάγκες. Στο βιβλίο εργασίας του παιδιού σας, υπάρχει χώρος για να καταγραφούν οι στρατηγικές αντιμετώπισης των τικ, που έχουν συμφωνηθεί: Tί μπορείτε να κάνετε εσείς ή το παιδί σας για να προλάβετε το ενδεχόμενο να βρεθεί το παιδί σε μια κατάσταση στην οποία έχει πολλά τικ; Εάν η κατάσταση δεν μπορεί να αποφευχθεί, τι μπορεί να κάνει το παιδί σας για να μειώσει τα τικ σε αυτή την κατάσταση; Εάν τα τικ φαίνεται πως διατηρούνται από την προσοχή που παίρνει το παιδί σας από άλλους (για παράδειγμα κάποιοι λυπούνται το παιδί σας ή κάνουν ένα σχόλιο) ή μέσω αποφυγής (για παράδειγμα το παιδί αποφεύγει μια αγγαρεία, δε χρειάζεται να πάει στο σχολείο, καθυστερεί στην ώρα του ύπνου), τι μπορεί να γίνει για να αλλάξει αυτό; Όποιες άλλες πιθανές λύσεις για την παρεμπόδιση της αύξησης των τικ που θα βρείτε εσείς μαζί με το θεραπευτή και το παιδί σας καταγράφονται στο βιβλίο ασκήσεων του παιδιού σας. Βεβαιωθείτε πως οι συμφωνίες είναι εύκολα προσβάσιμες, για παράδειγμα, με το να τις κρεμάσετε σε ένα μέρος στο σπίτι όπου και εσείς και το παιδί σας θα μπορείτε να τις βλέπετε. 3.2 Ασκήσεις αναπνοής και χαλάρωσης Τα περισσότερα παιδιά εκδηλώνουν περισσότερα τικ όταν είναι ενθουσιασμένα ή αγχωμένα για κάτι. Εάν το παιδί σας έχει ένταση ή άγχος μπορεί να το βοηθήσει να κάνει μια άσκηση αναπνοής ή χαλάρωσης. Μια άσκηση αναπνοής σε βοηθά να ηρεμήσεις, γιατί συνειδητοποιείς την αναπνοή σου. Μια άσκηση χαλάρωσης είναι μια άσκηση για να γίνεις πιο ήρεμος και χαλαρός μειώνοντας την ένταση στους μύες σου. Εάν το παιδί σας βιώνει μια αύξηση των τικ όταν αγχώνεται, ο θεραπευτής θα κάνει ασκήσεις αναπνοής και χαλάρωσης με το παιδί σας. Είναι πολύ πιθανό πως τα τικ θα γίνουν λιγότερα ή θα εξαφανιστούν κατά τη διάρκεια αυτών των ασκήσεων! 10 Verdellen et al. Boom Publishers, 2011

11 Στις ασκήσεις αναπνοής, ο θεραπευτής θα διδάξει στο παιδί σας να αναπνέει βαθιά και ήρεμα χρησιμοποιώντας το στομάχι του. Το παιδί σας θα εισπνέει από τη μύτη και θα εκπνέει από το στόμα. Στην άσκηση χαλάρωσης ο θεραπευτής θα βοηθήσει το παιδί σας να μάθει να χαλαρώνει το σώμα του. Για να διδάξει στο παιδί σας πώς να νιώθει τη διαφορά ανάμεσα στους μύες που είναι χαλαροί και σε αυτούς που είναι σφιγμένοι, ο θεραπευτής θα ζητήσει από το παιδί σας να συσπά και να χαλαρώνει διαφορετικούς μύες στο σώμα του έναν έναν. Ενώ το κάνει αυτό, ο θεραπευτής θα ζητήσει από το παιδί να δώσει προσοχή στην αναπνοή του. Για να αυξήσει το συναίσθημα της χαλάρωσης, ο θεραπευτής θα ζητήσει τότε από το παιδί σας να σκεφτεί κάτι ευχάριστο, μια χαρούμενη ανάμνηση ή μια στιγμή όταν το παιδί σας ένιωσε ήρεμο και χαλαρό. Ο θεραπευτής θα καταγράψει την άσκηση, έτσι ώστε να μπορεί το παιδί να εξασκηθεί στο σπίτι. Verdellen et al. Boom Publishers,

12 Παράρτημα 1 Φύλλο εργασίας: Καταγραφή συχνότητας των τικ Όνομα του παιδιού:... Εβδομάδα: από... (ημερομηνία)... (ημερομηνία) Μετά από τη συνεδρία:... Μπορείτε να καταγράφετε πώς πήγε η εξάσκηση σε αυτό το φύλλο εργασίας. Μέρα ευτέρα Ώρα από... μέχρι... Aριθμός των τικ Μετρήθηκαν από τον/την Τρίτη Τετάρτη Πέμπτη Παρασκευή Σάββατο Κυριακή Σύνολο: Mέσος όρος: Μέσος αριθμός των τικ ανά μέρα: Συνολικός αριθμός των τικ =... Αριθμός ημερών 12 Verdellen et al. Boom Publishers, 2011

13 Παράρτημα 2 Φύλλο εργασίας: Συνολική ανασκόπηση των τικ Ημέρα-Ώρα Κατάσταση Τι συμβαίνει; Πού είναι το παιδί σας; Tι κάνει το παιδί σας; Ποιός είναι με το παιδί σας; Συναίσθημα Πώς νιώθει το παιδί σας; Θυμωμένο, φοβισμένο, χαρούμενο ή μήπως λυπημένο; Aποτέλεσμα Ποια αντίδραση ακολουθεί τα τικ; Τι κάνετε εσείς και τι κάνουν άλλοι; Verdellen et al. Boom Publishers,

14 Παράρτημα 3 Για επιπλέον ανάγνωση Robertson, M., & Cavanna, A. (2008). Tourette Syndrome: the facts. Oxford University Press Η TSA είναι η επίσημη ιστοσελίδα του Αμερικάνικου Συλλόγου για το Σύνδρομο Tourette και η Tourettes-action είναι η επίσημη αγγλική ιστοσελίδα. Αυτές οι ιστοσελίδες περιέχουν πολλές πληροφορίες για τα τικ και το σύνδρομο Tourette και για εσάς και για το παιδί σας. 14 Verdellen et al. Boom Publishers, 2011

15 Σχετικά με τους συγγραφείς Η κυρία C. W. J. (Cara) Verdellen, PhD είναι κλινική ψυχολόγος και θεραπεύτρια γνωσιακής-συμπεριφοριστικής κατεύθυνσης και εργάζεται στον Όμιλο HSK Inc. Είναι διευθύντρια του HSK στο Den Bosch (Ολλανδία) και στο HSK Expertise Tics. Της απονεμήθηκε ο τίτλος PhD για έρευνα πάνω στην αποτελεσματικότητα της θεραπείας συμπεριφοράς για τα τικ στο σύνδρομο Tourette. H κυρία J. M. T. M. (Jolande) van de Griendt, ΜSc είναι διαπιστευμένη ψυχολόγος υγείας και θεραπεύτρια γνωσιακής-συμπεριφοριστικής κατεύθυνσης που απασχολείται στον Όμιλο HSK Inc. Εκπονεί επιστημονική έρευνα για την αντιμετώπιση των διαταραχών τικ με θεραπεία συμπεριφοράς και φαρμακευτική αγωγή στο HSK Expertise Tics στο Den Bosch (Ολλανδία). Η κυρία S. (Sanne) Kriens, ΜSc είναι διαπιστευμένη ψυχολόγος υγείας και θεραπεύτρια γνωσιακήςσυμπεριφοριστικής κατεύθυνσης που απασχολείται στoν Όμιλο HSK Inc. Θεραπεύει παιδιά και ενήλικες με διαταραχές τικ και διαταραχές άγχους και διάθεσης. Η κυρία Ι. (Ιlse) van Oostrum, MSc είναι ψυχολόγος, πρώην εργαζόμενη του Ομίλου HSK Inc. Θεραπεύει παιδιά και ενήλικες με διαταραχές τικ και διαταραχές άγχους και διάθεσης. Συντελεστές της Ελληνικής Έκδοσης Μετάφραση - Επιμέλεια Αικατερίνη Βαφειάδη, Ψυχολόγος Αναστασία ουγαλή, Ειδικευόμενη Παιδοψυχίατρος Αθανασία. Μακρή, Ψυχολόγος Καλλιόπη Προκοπάκη, Παιδοψυχίατρος Επιμελήτρια Α ΕΣΥ Επιμέλεια - Συντονισμός Χρήστος Ανδρούτσος, Παιδοψυχίατρος Επιμελητής Α ΕΣΥ Βάϊα Τσιρώνη, Παιδοψυχίατρος ιευθύντρια ΕΣΥ Αναστασία Κουμούλα, Παιδοψυχίατρος Συντονίστρια ιευθύντρια ΕΣΥ Τμήμα Ψυχιατρικής Παιδιών και Εφήβων Σισμανόγλειο ΓΝΑ Verdellen et al. Boom Publishers,

Σύνδρομο Gilles de la Tourette η Tourette

Σύνδρομο Gilles de la Tourette η Tourette Σύνδρομο Gilles de la Tourette η Tourette Σαββίδου Αβρόρα. Παιδίατρος Το 1885, ο Georges Gilles de Tourette περιέγραψε 9 ασθενείς που εμφάνιζαν συνδυασμό κινητικών τικ που συνοδεύονταν από ανεξέλεγκτα

Διαβάστε περισσότερα

Πώς γράφεις αυτές τις φράσεις;

Πώς γράφεις αυτές τις φράσεις; Πρόλογος Όταν ήμουν μικρός, ούτε που γνώριζα πως ήμουν παιδί με ειδικές ανάγκες. Πώς το ανακάλυψα; Από τους άλλους ανθρώπους που μου έλεγαν ότι ήμουν διαφορετικός, και ότι αυτό ήταν πρόβλημα. Δεν είναι

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση και διαχείριση άγχους για τα παιδιά

Αντιμετώπιση και διαχείριση άγχους για τα παιδιά Αντιμετώπιση και διαχείριση άγχους για τα παιδιά Άρτεμις Τσίτσικα Επίκ. Καθηγήτρια Παιδιατρικής-Εφηβικής Ιατρικής Παν/μιου Αθηνών Επιστ. Υπεύθυνος Μονάδας Εφηβικής Υγείας (ΜΕΥ) Β Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΓΧΟΥΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ:

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΓΧΟΥΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ: ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΓΧΟΥΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ: Τι είναι άγχος: Είναι ο τρόπος με τον οποίο αντιδρά το μυαλό και το σώμα σας σε κάθε νέα απειλητική ή συγκινησιακή ( συναρπαστική ) κατάσταση.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ ΥΓΕΙΑ ΖΩΝΤΑΝΙΑ

ΑΣΚΗΣΗ ΥΓΕΙΑ ΖΩΝΤΑΝΙΑ ΑΣΚΗΣΗ ΥΓΕΙΑ ΖΩΝΤΑΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ? Πως? ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΒΑΛΕΝΤΙΝΑ ΦΥΣΙΟΘΕΡΑΠΕΥΤΡΙΑ 6+1 συμβουλές για να διατηρήσετε τα κίνητρά σας για άσκηση ισχυρά! Πολλοί είναι αυτοί που ξεκινούν ένα πρόγραμμα γυμναστικής γεμάτοι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ 1 ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΛΥΦΑΔΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ Στο 1 ο Δημοτικό Σχολείο Γλυφάδας εφαρμόστηκε για πρώτη φορά πρόγραμμα προαγωγής ψυχικής υγείας, το οποίο σχεδιάστηκε

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα_SPA. Προληπτικά μέτρα για το άγχος στις ΜΜΕ

Πρόγραμμα_SPA. Προληπτικά μέτρα για το άγχος στις ΜΜΕ Πρόγραμμα: Προληπτικά μέτρα για το άγχος στις ΜΜΕ 1. Εισαγωγή 1.1. Γενική εισαγωγή στο εργασιακό άγχος Η φύση της εργασιακής ζωής έχει αλλάξει σημαντικά κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών. Στις

Διαβάστε περισσότερα

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»!

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»! Η Ζωή είναι 8 χρονών και πριν 3 χρόνια ο παιδιάτρος και οι γονείς της, της εξήγησαν πως έχει Νεανική Ιδιοπαθή Αρθρίτιδα. Από τότε η Ζωή κάνει όλα αυτά που τη συμβούλεψε ο παιδορευματολόγος της και είναι

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Μαθήματος: Κοινωνικές και Επικοινωνιακές Δεξιότητες για Ανάπτυξη Αυτοπεποίθησης και Τεχνικών Επίλυσης Διαφορών

Σχέδιο Μαθήματος: Κοινωνικές και Επικοινωνιακές Δεξιότητες για Ανάπτυξη Αυτοπεποίθησης και Τεχνικών Επίλυσης Διαφορών Σχέδιο Μαθήματος: Κοινωνικές και Επικοινωνιακές Δεξιότητες για Ανάπτυξη Αυτοπεποίθησης και Τεχνικών Επίλυσης Διαφορών Διάρκεια: Περιληπτική Περιγραφή: Δύο 45λεπτες διδακτικές περίοδοι Η πρώτη περίοδος

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση της καθημερινής μελέτης του παιδιού

Οργάνωση της καθημερινής μελέτης του παιδιού Εμπνεύστε το παιδί σας να κατακτήσει τη ζωή του! Ελατε να ξεκλειδωσουμε μια-μια τις πορτες που οδηγουν στην αυτοεκτιμηση και στην επιτυχια του! Οργάνωση της καθημερινής μελέτης του παιδιού Η μελέτη των

Διαβάστε περισσότερα

Το Άγχος στην εφηβεία

Το Άγχος στην εφηβεία Το Άγχος στην εφηβεία Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΥΤΗ ΕΚΠΟΝΗΘΗΚΕ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΜΑΘΗΤΕΣ ΤΗΣ Β 2 ΤΑΞΗΣ : ΚΕΡΜΠΙΖΙ ΦΑΤΜΙΡΑ, ΜΑΓΝΗΣΑΛΗ ΑΘΑΝΑΣΙΟ, ΜΑΖΑΡΑΚΑ ΙΩΑΝΝΑ, ΜΑΥΡΟΜΟΥΣΤΑΚΑΚΗ ΧΡΗΣΤΟ, ΜΕΡΛΟ ΑΝΤΩΝΗ, ΜΟΥΡΓΕΛΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ, ΜΠΑΝΟ ΚΩΝ/ΝΟ,

Διαβάστε περισσότερα

Βάια Τσιρώνη Παιδοψυχίατρος, Επιµελήτρια Α ΕΣΥ Τµήµα Ψυχιατρικής Παιδιών και Εφήβων Σισµανογλείου Νοσοκοµείου

Βάια Τσιρώνη Παιδοψυχίατρος, Επιµελήτρια Α ΕΣΥ Τµήµα Ψυχιατρικής Παιδιών και Εφήβων Σισµανογλείου Νοσοκοµείου Βάια Τσιρώνη Παιδοψυχίατρος, Επιµελήτρια Α ΕΣΥ Τµήµα Ψυχιατρικής Παιδιών και Εφήβων Σισµανογλείου Νοσοκοµείου ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΜΥΟΣΠΑΣΜΑΤΩΝ (ΤΙΚ) ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ Παροδική ιαταραχή Μυοσπασµάτων (Τικ) Χρόνια ιαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα_SPA. Πρόληψη άγχους στους Εκπαιδευτικούς οργανισμούς

Πρόγραμμα_SPA. Πρόληψη άγχους στους Εκπαιδευτικούς οργανισμούς Πρόγραμμα: Πρόληψη άγχους στους Εκπαιδευτικούς οργανισμούς 1. Εισαγωγή 1.1. Γενική εισαγωγή στο εργασιακό άγχος Η φύση της εργασιακής ζωής έχει αλλάξει σημαντικά κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών.

Διαβάστε περισσότερα

Το κόστος της σωματικής τιμωρίας στα παιδιά

Το κόστος της σωματικής τιμωρίας στα παιδιά Το κόστος της σωματικής τιμωρίας στα παιδιά Στη συμβουλευτική γονέων έρχομαι συχνά αντιμέτωπη με την ακόλουθη απορία των γονιών: «Είναι τόσο τραγικό να δίνω στο παιδί μου μια ξυλιά στον ποπό όταν κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

Αποδεδειγμένα από ειδικούς και έρευνες, η καλύτερη προστασία απέναντι στο άγχος και την πίεση της καθημερινότητας είναι η άσκηση. Η προσωπική άσκηση

Αποδεδειγμένα από ειδικούς και έρευνες, η καλύτερη προστασία απέναντι στο άγχος και την πίεση της καθημερινότητας είναι η άσκηση. Η προσωπική άσκηση 1. 2. 3. 4. 5. Αποδεδειγμένα από ειδικούς και έρευνες, η καλύτερη προστασία απέναντι στο άγχος και την πίεση της καθημερινότητας είναι η άσκηση. Η προσωπική άσκηση του καθενός μειώνει την ένταση του άγχους

Διαβάστε περισσότερα

Βιώνουμε αλλαγές στην οικογένειά μας, όπως το διαζύγιο των γονιών μας. Μας απογοητεύουν ή απογοητεύουμε τον εαυτό μας.

Βιώνουμε αλλαγές στην οικογένειά μας, όπως το διαζύγιο των γονιών μας. Μας απογοητεύουν ή απογοητεύουμε τον εαυτό μας. Νοιώθεις θυμωμένος Το φυλλάδιο θα σε βοηθήσει στην περίπτωση που νιώθεις ότι ο θυμός σου δυσκολεύει τη ζωή σου και θα σου προτείνει λύσεις για να αντιμετωπίζεις και να ελέγχεις τα έντονα συναισθήματα θυμού...

Διαβάστε περισσότερα

Η αποτελεσματική επικοινωνία γονέων-εκπαιδευτικών

Η αποτελεσματική επικοινωνία γονέων-εκπαιδευτικών Δρ Γεώργιος Γιαννακόπουλος Ψυχίατρος παιδιών και εφήβων Η αποτελεσματική επικοινωνία γονέων-εκπαιδευτικών Εταιρεία Εκπαίδευσης και Ψυχοθεραπείας Αθήνα 2013 0 Copyright 2013 Γεώργιος Γιαννακόπουλος ISBN:

Διαβάστε περισσότερα

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι.

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι. Μελαγχολία Το φυλλάδιο θα σου φανεί χρήσιμο στην περίπτωση που νιώθεις θλίψη ή μελαγχολία. Θα σε βοηθήσει να καταλάβεις αν έχεις συμπτώματα κατάθλιψης και πώς μπορείς να βοηθήσεις τον εαυτό σου ή κάποιον

Διαβάστε περισσότερα

Οι ψυχολογικές επιπτώσεις των σεισμών στα παιδιά

Οι ψυχολογικές επιπτώσεις των σεισμών στα παιδιά Οι ψυχολογικές επιπτώσεις των σεισμών στα παιδιά Αναστασία Κουμούλα Παιδοψυχίατρος Συντονίστρια Διευθύντρια Τμ. Ψυχιατρικής Παιδιών και Εφήβων Σισμανόγλειο ΓΝΑ Καταστροφές Συντριπτικά γεγονότα που περιλαμβάνουν

Διαβάστε περισσότερα

Στρες και τεχνικές διαχείρισής του. Χρήσιμες επισημάνσεις για εκπαιδευτικούς και γονείς

Στρες και τεχνικές διαχείρισής του. Χρήσιμες επισημάνσεις για εκπαιδευτικούς και γονείς Στρες και τεχνικές διαχείρισής του. Χρήσιμες επισημάνσεις για εκπαιδευτικούς και γονείς Ευάγγελος Χ. Καραδήμας Αναπληρωτής Καθηγητής Κλινικής Ψυχολογίας της Υγείας, Πανεπιστήμιο Κρήτης Στην ενότητα που

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΕΣ -ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Μ Α Θ Η Μ Α 9 Φ Ι Ο Ρ Ε Ν Τ Ι Ν Α Π Ο Υ Λ Λ Η

ΣΤΡΕΣ -ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Μ Α Θ Η Μ Α 9 Φ Ι Ο Ρ Ε Ν Τ Ι Ν Α Π Ο Υ Λ Λ Η ΣΤΡΕΣ -ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Μ Α Θ Η Μ Α 9 Φ Ι Ο Ρ Ε Ν Τ Ι Ν Α Π Ο Υ Λ Λ Η 1 ΔΟΜΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Τεχνικές αντιμετώπισης στρες Διαχείριση χρόνου Μελέτη περίπτωσης 2 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τεχνικές διαχείρισης του στρες είναι ποικίλες

Διαβάστε περισσότερα

Εισηγήτρια: Ασπασία Τασίου και Τίνα Γκουντή

Εισηγήτρια: Ασπασία Τασίου και Τίνα Γκουντή Ινστιτούτο Έρευνας & Θεραπείας της Συµπεριφοράς ΤΜΗΜΑ Παιδιών και Εφήβων του ΙΕΘΣ Γλάδστωνος 10, (5 ος ορ.), Πλ. Κάνιγγος, 106 77 Αθήνα Τηλ. 210 3840129 Fax 210 3840803 http://www.ibrt.gr, e-mail: ibrt@ibrt.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ 5ο μάθημα Διδάσκουσα Δήμητρα Ιορδάνογλου ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΡΕΣ Διεθνές Εθνικό Οργανισμού Πανεπιστημίου Διαπροσωπικό Ατομικό ΜΕΡΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΑΓΧΟΣ: Ένας "μη

Διαβάστε περισσότερα

«Αντιμετωπίζοντας τις κρίσεις πανικού», από τον Σωκράτη Καραμπατέα Συμβουλευτικό Ψυχολόγο, MSc.

«Αντιμετωπίζοντας τις κρίσεις πανικού», από τον Σωκράτη Καραμπατέα Συμβουλευτικό Ψυχολόγο, MSc. «Αντιμετωπίζοντας τις κρίσεις πανικού», από τον Σωκράτη Καραμπατέα Συμβουλευτικό Ψυχολόγο, MSc. Μπορείτε να μάθετε να αντιμετωπίζετε τις κρίσεις πανικού τόσο καλά που δε θα έχουν πια τη δύναμη να σας τρομοκρατούν.

Διαβάστε περισσότερα

Μάχη Νικολάρα: Δεν ακούγεται και πολύ δημιουργικό αυτό, έτσι όπως το περιγράφετε.

Μάχη Νικολάρα: Δεν ακούγεται και πολύ δημιουργικό αυτό, έτσι όπως το περιγράφετε. Μάχη Νικολάρα: Θα μιλήσουμε για τον τομέα της εκπαίδευσης από μια άλλη σκοπιά. Οι ανακοινώσεις του Υπουργείου Παιδείας εχθές ανέτρεψαν κατά κάποιο τρόπο τον προγραμματισμό αυτής της εκπομπής, όμως όλα

Διαβάστε περισσότερα

Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα

Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα 22 Μαρτίου 2014 Ανδρέας Ευαγόρου Ψυχολόγος Εφηβεία Ψυχική και σωματική ανάπτυξη Πέρασμα από την παιδική στην ενήλικη ζωή Ενδοψυχικές αναδομήσεις Ανάγκη αυτονομίας

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

02/06/15. Όταν αισθανθούμε ότι κάτι μας απειλεί ο οργανισμός μας ετοιμάζεται για το σύνδρομο Fight or Flight, δηλαδή παλεύω ή φεύγω.

02/06/15. Όταν αισθανθούμε ότι κάτι μας απειλεί ο οργανισμός μας ετοιμάζεται για το σύνδρομο Fight or Flight, δηλαδή παλεύω ή φεύγω. Αντιμετωπίζοντας το στρες για μια χαρούμενη και δημιουργική ζωή Το στρες μπορεί από εχθρός μας να γίνει σύμμαχος Ένα ποσοστό άγχους είναι αναγκαίο στη ζωή μας γιατί μας βοηθάει να ενεργοποιηθούμε και να

Διαβάστε περισσότερα

Η σχολική άρνηση/φοβία: Η πρόληψη και η αντιμετώπισή της

Η σχολική άρνηση/φοβία: Η πρόληψη και η αντιμετώπισή της Η σχολική άρνηση/φοβία: Η πρόληψη και η αντιμετώπισή της Το νέο σχολικό έτος ξεκινά, με τα «πρωτάκια» να αντιμετωπίζουν τη μεγαλύτερη μετάβαση στην έως τώρα ζωή τους. Το παιδί αποχωρίζεται για πρώτη φορά

Διαβάστε περισσότερα

Ευχάριστο διάβασμα στο σπίτι. Αναστασία Χ Γιαννακού Ειδική Παιδαγωγός Καθηγήτρια Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου

Ευχάριστο διάβασμα στο σπίτι. Αναστασία Χ Γιαννακού Ειδική Παιδαγωγός Καθηγήτρια Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου Ευχάριστο διάβασμα στο σπίτι Αναστασία Χ Γιαννακού Ειδική Παιδαγωγός Καθηγήτρια Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου Βασική Αρχή!!! Ο ενήλικας καθοδηγεί το παιδί κατά τη φοίτηση του στην Α τάξη του Δημοτικού Σχολείου

Διαβάστε περισσότερα

«Tα 14 Πράγματα που Κάνουν οι Καταπληκτικοί Γονείς», από την ψυχολόγο-συγγραφέα Dr. Λίζα Βάρβογλη!

«Tα 14 Πράγματα που Κάνουν οι Καταπληκτικοί Γονείς», από την ψυχολόγο-συγγραφέα Dr. Λίζα Βάρβογλη! «Tα 14 Πράγματα που Κάνουν οι Καταπληκτικοί Γονείς», από την ψυχολόγο-συγγραφέα Dr. Λίζα Βάρβογλη! Οι καταπληκτικοί γονείς κάνουν καταπληκτικά πράγματα! Και δεν εννοώ περίπλοκα, δύσκολα, ή κάτι τέτοιο,

Διαβάστε περισσότερα

Τι πρέπει να γνωρίζει ο γονιός για τον Αυτισμό!

Τι πρέπει να γνωρίζει ο γονιός για τον Αυτισμό! Τι πρέπει να γνωρίζει ο γονιός για τον Αυτισμό! ΟΛΑ ΟΣΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΙ Ο ΓΟΝΙΟΣ ΓΥΡΩ ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ, της Ψυχολόγου Έλλης Τιγγινάγκα, MSc Τι είναι ο αυτισμός, ποια τα αίτια που τον προκαλούν; Ο αυτισμός

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο αυτοαξιολόγησης μαθησιακού τύπου (προφίλ)

Ερωτηματολόγιο αυτοαξιολόγησης μαθησιακού τύπου (προφίλ) VAK Learning Styles Self-Assessment Questionnaire Ερωτηματολόγιο αυτοαξιολόγησης μαθησιακού τύπου (προφίλ) Κυκλώστε ή επιλέξτε την απάντηση που αντιπροσωπεύει καλύτερα τη γενικότερη συμπεριφορά σας. Θυμηθείτε

Διαβάστε περισσότερα

Ηλιάνα Χρηστάκη, Παιδίατρος

Ηλιάνα Χρηστάκη, Παιδίατρος ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑςΗς ΓΙΑ ΤΗ ΔΗΜΟςΙΑ ΥΓΕΙΑ: ΑΠΟΤΥΠΩςΗ, ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙςΗ ΤΗς ΠΑΙΔΙΚΗς ΠΑΧΥςΑΡΚΙΑς ΔΡΑςΕΙς ΓΙΑ ΤΗΝ ΑςΚΗςΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΥΓΙΕΙΝΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Γ Θεματική Ενότητα ΚΑΘΙςΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΚΑΘΙςΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Ημέρας για Παιδιά, Εφήβους και Νεαρούς Ενήλικες με Διαταραχή στο Φάσμα του Αυτισμού. Ν. Καστοριάς

Κέντρο Ημέρας για Παιδιά, Εφήβους και Νεαρούς Ενήλικες με Διαταραχή στο Φάσμα του Αυτισμού. Ν. Καστοριάς Κέντρο Ημέρας για Παιδιά, Εφήβους και Νεαρούς Ενήλικες με Διαταραχή στο Φάσμα του Αυτισμού Ν. Καστοριάς Τεύχος 8 Δεκέμβριος 2015 [1] Επίσκεψη στο γιατρό. Η επίσκεψη στο γραφείο ενός γιατρού ή άλλου ειδικού

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας

ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας 29.05.2015 Ερωτήματα που μας απασχολούν Τι κάνουμε όταν αμφιβάλλουμε για το αν θα τα καταφέρουμε να κρατήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη,

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη, ΨΥΧΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Ο όρος ψυχική διαταραχή περιλαμβάνει ένα μεγάλο εύρος προβλημάτων που έχουν σχέση με την ψυχική κατάσταση και την συμπεριφορά ενός ατόμου. Οι διάφορες ψυχικές διαταραχές εκδηλώνονται

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη: Γιάννης Ζουµπρούλης, Επιµέλεια: Λύδια Τυλλιανάκη 23-5- 2006. Συνέντευξη Alex Dong για τα Push Hands

Συνέντευξη: Γιάννης Ζουµπρούλης, Επιµέλεια: Λύδια Τυλλιανάκη 23-5- 2006. Συνέντευξη Alex Dong για τα Push Hands Συνέντευξη: Γιάννης Ζουµπρούλης, Επιµέλεια: Λύδια Τυλλιανάκη 23-5- 2006 Συνέντευξη Alex Dong για τα Push Hands 1. Τι είναι τα Push Hands (Χέρια που Σπρώχνουν); Τα Push Hands είναι µια άσκηση η οποία γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι φόβος και τι φοβια;

Τι είναι φόβος και τι φοβια; ΦΟΒΟΙ - ΦΟΒΙΕΣ Τι είναι φόβος και τι φοβια; Φόβος: η δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση που δημιουργείται απέναντι σε πραγματικό κίνδυνο, ή απειλή. Φοβία: ο επίμονος φόβος που παγιδεύει το άτομο περιορίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

Πώς Μπορούμε να. Θετικό Τρόπο με τα. Αλληλεπιδράσουμε με. Παιδιά μας ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΥ ΕΙΡΗΝΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΥΤΡΙΑ

Πώς Μπορούμε να. Θετικό Τρόπο με τα. Αλληλεπιδράσουμε με. Παιδιά μας ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΥ ΕΙΡΗΝΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΥΤΡΙΑ Πώς Μπορούμε να Αλληλεπιδράσουμε με Θετικό Τρόπο με τα Παιδιά μας ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΥ ΕΙΡΗΝΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΥΤΡΙΑ Η Σχέση Γονέα Παιδιού Αν ένα παιδί μεγαλώνει με επικρίσεις, μαθαίνει να καταδικάζει.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΝΟΦΙΛΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΣΩΣΗΣ

ΚΥΝΟΦΙΛΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΣΩΣΗΣ ΚΥΝΟΦΙΛΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΣΩΣΗΣ όταν ο σκύλος επικοινωνεί με το σώμα και τις εκφράσεις του! Το εκπαιδευτικό εγχειρίδιο ''...όταν ο σκύλος επικοινωνεί με το σώμα και τις εκφράσεις του'' είναι ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΡΟΜΟ TOURETTE Ή ΠΟΛΛΑΠΛΩΝ ΤΙΚ

ΣΥΝΔΡΟΜΟ TOURETTE Ή ΠΟΛΛΑΠΛΩΝ ΤΙΚ ΣΥΝΔΡΟΜΟ TOURETTE Ή ΠΟΛΛΑΠΛΩΝ ΤΙΚ ΜΠΟΥΡΝΙΑ ΜΑΡΘΑ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ επιμελήτρια Τζάνειου νοσοκομείου bournia@ppsy.gr ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΤΙΚ Τα τικ είναι αιφνίδιες, ταχείες, ακούσιες, άρρυθμες, στερεότυπες και άσκοπες

Διαβάστε περισσότερα

Παιδί: Απλά ζωηρό και απρόσεκτο ή παρουσιάζει Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητας;

Παιδί: Απλά ζωηρό και απρόσεκτο ή παρουσιάζει Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητας; Παιδί: Απλά ζωηρό και απρόσεκτο ή παρουσιάζει Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητας; Η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής- Υπερκινητικότητας ή ΔΕΠΥ όπως είναι γνωστή από τα ακρωνύμια, αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

Πώς θα κάνω το παιδί μου να αγαπήσει το σχολείο;

Πώς θα κάνω το παιδί μου να αγαπήσει το σχολείο; Ημερομηνία 28/09/2015 Μέσο Συντάκτης Link clickatlife.gr Χριστίνα Χρυσανθοπούλου http://www.clickatlife.gr/euzoia/story/63076/pos-tha-kano-to-paidi-mou-naagapisei-to-sxoleio ΕΥΖΩΙΑ Πώς θα κάνω το παιδί

Διαβάστε περισσότερα

Ακούγοντας φωνές: Στρατηγικές αντιμετώπισης

Ακούγοντας φωνές: Στρατηγικές αντιμετώπισης Ακούγοντας φωνές: Στρατηγικές αντιμετώπισης Οι άνθρωποι που ακούνε φωνές έχουν αρχίσει να μαθαίνουν ο ένας από τον άλλο πώς να αντιμετωπίζουν τις δυσάρεστες φωνές. Κατά βάση μαθαίνουμε ότι δεν είναι αναπόφευκτο

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην επανάληψη

Εισαγωγή στην επανάληψη Εισαγωγή στην επανάληψη Στο κεφάλαιο αυτό ήρθε η ώρα να μελετήσουμε την επανάληψη στον προγραμματισμό λίγο πιο διεξοδικά! Έχετε ήδη χρησιμοποιήσει, χωρίς πολλές επεξηγήσεις, σε προηγούμενα κεφάλαια τις

Διαβάστε περισσότερα

Είναι «ψυχοσωματική» η καθημερινή μας ζωή και συμπεριφορά; - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχολόγο

Είναι «ψυχοσωματική» η καθημερινή μας ζωή και συμπεριφορά; - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχολόγο Η αξιοθαύμαστη πολυπλοκότητα του ανθρώπινου μυαλού και το «προϊόν» του, η φαινομενικά απλή, καθημερινή ανθρώπινη συμπεριφορά, εκλαμβάνονται από τους ανθρώπους ως δεδομένα Πρόκειται για κάτι λογικό να συμβαίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΣΤΟ Γ1 ΤΟΥ 10 ΟΥ Δ.Σ. ΤΣΕΣΜΕ ( ) ΠΟΡΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. ΜΑΘΗΜΑ: Μελέτη Περιβάλλοντος. ( Ενότητα 3: Μέσα συγκοινωνίας και μεταφοράς

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΣΤΟ Γ1 ΤΟΥ 10 ΟΥ Δ.Σ. ΤΣΕΣΜΕ ( ) ΠΟΡΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. ΜΑΘΗΜΑ: Μελέτη Περιβάλλοντος. ( Ενότητα 3: Μέσα συγκοινωνίας και μεταφοράς ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΣΤΟ Γ1 ΤΟΥ 10 ΟΥ Δ.Σ. ΤΣΕΣΜΕ (10.11.2010) ΠΟΡΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ: Μελέτη Περιβάλλοντος ( Ενότητα 3: Μέσα συγκοινωνίας και μεταφοράς Κεφάλαιο 3: Κυκλοφορούμε με ασφάλεια) ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΓΟΝΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΑ. Πρόληψη: Το κλειδί για την στοματική υγεία

ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΓΟΝΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΑ. Πρόληψη: Το κλειδί για την στοματική υγεία ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΓΟΝΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΑ Πρόληψη: Το κλειδί για την στοματική υγεία Η πρώτη επίσκεψη στον οδοντίατρο, συνήθως αποτελεί μια δυσάρεστη δοκιμασία για το παιδί. Και αυτό γιατί, ακόμη και

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΟΥΣ ΑΠΟ ΓΟΝΕΙΣ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ

ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΟΥΣ ΑΠΟ ΓΟΝΕΙΣ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ 0 Από τους γονείς των ομάδων γονέων του ΕΕΕΕΚ Κορδελιού 2013-2014 για εμάς τους ίδιους, για τους άλλους γονείς και για τους δασκάλους που ενδιαφέρονται Βιβλίο 1 ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ: Παιδιά με σύνδρομο ΝΤΑΟΥΝ (4ο μέρος)

ΕΡΕΥΝΑ: Παιδιά με σύνδρομο ΝΤΑΟΥΝ (4ο μέρος) ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ "Ι.Κ. ΒΕΛΛΙΔΗΣ" ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 20 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1995 Η πρώτη Ελληνική Εφημερίδα στο Internet Ρεπορτάζ ΕΡΕΥΝΑ: Παιδιά με σύνδρομο ΝΤΑΟΥΝ (4ο μέρος) Η αδυναμία τόσο του

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ Τερψιχόρη Γκιόκα Μέλος ΠΟΔ Αττικής Η «Συμβουλευτική Ψυχολογία» είναι ο εφαρμοσμένος κλάδος της Ψυχολογίας, ο οποίος διευκολύνει την δια βίου προσωπική

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του!

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Όλοι οι γονείς, αλλά ιδιαίτερα οι μονογονείς, έχουν ένα άγχος παραπάνω σε ό,τι αφορά την ασφάλεια του παιδιού τους. Μία φίλη διαζευγμένη με ένα κοριτσάκι

Διαβάστε περισσότερα

Κρίσεις πανικού!!!! Η διαταραχή πανικού κρίσεις πανικού

Κρίσεις πανικού!!!! Η διαταραχή πανικού κρίσεις πανικού Κρίσεις πανικού!!!! Η διαταραχή πανικού (ΔΠ) είναι μια αγχώδης διαταραχή που εκδηλώνεται με ψυχολογικά και σωματικά συμπτώματα. Είναι μια από τις πιο συχνές ψυχικές παθήσεις κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ο Ιδεοψυχαναγκασμός;

Τι είναι ο Ιδεοψυχαναγκασμός; Τι είναι ο Ιδεοψυχαναγκασμός; Ο Ιδεοψυχαναγκασμος, ανήκει στις αγχώδεις διαταραχές και είναι μια κατάσταση που μερικές φορές μπορεί να είναι αρκετά σοβαρή και να επιμένει για χρόνια. Το άτομο που πάσχει

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός Ανάκτησης της Όρασής σας με το δακτύλιο KAMRA

Οδηγός Ανάκτησης της Όρασής σας με το δακτύλιο KAMRA Οδηγός Ανάκτησης της Όρασής σας με το δακτύλιο KAMRA TM Reverse to white and 25% Pantone process blue Βελτιώστε την καθημερινή σας όραση Ασφαλές. Aποδεδειγμένο.Aποτελεσματικό Φυσική Όραση χωρίς συμβιβασμούς

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑ ΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ

ΙΑ ΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ 1η Σελίδα Η Γιώτα θα πάει για πρώτη φορά κατασκήνωση. Φαντάζεται πως θα περάσει πολύ άσχημα μακριά από τους γονείς και τα παιχνίδια της για μια ολόκληρη εβδομάδα. Αγχώνεσαι ή νοιώθεις άβολα όταν είσαι

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Μνήμης. Πιλοτική μετάφραση και απόδοση του εγχειριδίου: Treating Memory Impairments

Διαταραχές Μνήμης. Πιλοτική μετάφραση και απόδοση του εγχειριδίου: Treating Memory Impairments Διαταραχές Μνήμης. Πιλοτική μετάφραση και απόδοση του εγχειριδίου: Treating Memory Impairments ΜΑΝΤΖΑΚΙΔΟΥ ΣΟΦΙΑ Α.Μ. 11523 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΖΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΒΙΚΤΩΡΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η δυνατότητα που έχουμε

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Το να είσαι γονιός δεν είναι εύκολο πράγμα. Δεν υπάρχει ευκαιρία για πρόβα, δεν υπάρχουν σχολεία. Το μόνο που κουβαλάμε

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ

ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ ΑΛΚΟΟΛ ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ v Μεταξύ ατόμων ηλικίας από 15 μέχρι 25 ετών βγήκαν τα ακόλουθα συμπεράσματα: Κοινωνικότητα (71%) Τους αρέσει η γεύση (51%) Δημιουργεί αίσθημα χαλάρωσης (12%) Προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Αγαπητέ μαθητή/ αγαπητή μαθήτρια, Διεξάγουμε μια έρευνα και θα θέλαμε να μάθουμε την άποψή σου για τo περιβάλλον μάθησης που επικρατεί στην τάξη σου. Σε παρακαλούμε

Διαβάστε περισσότερα

Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί». Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους.

Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί». Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους. Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί» Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους Η αυτοεικόνα μας «σχηματίζεται» ως ένα σχετικά σταθερό

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος: GPS Βρες το δρόμο σου

Τίτλος: GPS Βρες το δρόμο σου Τίτλος: GPS Βρες το δρόμο σου Θέματα: διασταύρωση σφαιρών, συστήματα με συντεταγμένες, απόσταση, ταχύτητα και χρόνος, μετάδοση σήματος Διάρκεια: 90 λεπτά Ηλικία: 16+ Διαφοροποίηση: Πιο ψηλό επίπεδο: μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

Τα χαρισματικά παιδιά είναι προβληματικά για τους γονείς τους. Σε αντίθεση με τους συνομηλίκους τους ενδιαφέρονται περισσότερο για γεγονότα, ευφυή

Τα χαρισματικά παιδιά είναι προβληματικά για τους γονείς τους. Σε αντίθεση με τους συνομηλίκους τους ενδιαφέρονται περισσότερο για γεγονότα, ευφυή Τα χαρισματικά παιδιά είναι προβληματικά για τους γονείς τους. Σε αντίθεση με τους συνομηλίκους τους ενδιαφέρονται περισσότερο για γεγονότα, ευφυή και ταχύτατα, ενώ κάποιες φορές είναι δραστήρια ή αδρανή.

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝ ΟΙ ΓΟΝΕΙΣ ΤΟΥΣ ΑΓΩΝΕΣ - ΠΡΟΠΟΝΗΣΕΙΣ; Να παρακολουθούν ή όχι οι γονείς τους επίσημους αγώνες;

ΝΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝ ΟΙ ΓΟΝΕΙΣ ΤΟΥΣ ΑΓΩΝΕΣ - ΠΡΟΠΟΝΗΣΕΙΣ; Να παρακολουθούν ή όχι οι γονείς τους επίσημους αγώνες; ΝΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝ ΟΙ ΓΟΝΕΙΣ ΤΟΥΣ ΑΓΩΝΕΣ - ΠΡΟΠΟΝΗΣΕΙΣ; Να παρακολουθούν ή όχι οι γονείς τους επίσημους αγώνες; Οι αλματώδεις πρόοδοι συνήθως αποδίδονται από τους γονείς στο ταλέντο και τα εξαιρετικά προσόντα

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχωτικές διαταραχές και θεραπευτική αντιμετώπιση - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Σάββατο, 10 Ιούλιος :29

Ψυχωτικές διαταραχές και θεραπευτική αντιμετώπιση - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Σάββατο, 10 Ιούλιος :29 Γράφει: Νικόλαος Βακόνδιος, Ψυχολόγος Η λέξη «ψύχωση» είναι μία λέξη η οποία χρησιμοποιείται υπερβολικά συχνά από τον κόσμο με λάθος νόημα και περιεχόμενο. Στο κείμενο αυτό, γίνεται μία προσπάθεια να δοθεί

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογική εξήγηση των δυσκολιών στην ανθρώπινη επικοινωνία - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχολόγ

Βιολογική εξήγηση των δυσκολιών στην ανθρώπινη επικοινωνία - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχολόγ Οι άνθρωποι κάνουμε πολύ συχνά ένα μεγάλο και βασικό λάθος, νομίζουμε ότι αυτό που λέμε σε κάποιον άλλον, αυτός το εκλαμβάνει όπως εμείς το εννοούσαμε. Νομίζουμε δηλαδή ότι ο «δέκτης» του μηνύματος το

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 2015-2016

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 2015-2016 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 2015-2016 Το πρόγραμμα απευθύνεται σε ειδικευόμενους παιδοψυχίατρους, σε επαγγελματίες, εργαζόμενους και μη, στην ψυχική υγεία (Ιατρούς, ψυχολόγους, κοινωνικούς λειτουργούς,

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνος Εκπαιδευτικός: Κοντογιάννη Γεωργία Τάξη: Α Αριθμός παιδιών που συμμετείχαν: 23 Σχολείο: 5 ο Δημοτικό Σχολείο Αλεξάνδρειας Σχολικό έτος:

Υπεύθυνος Εκπαιδευτικός: Κοντογιάννη Γεωργία Τάξη: Α Αριθμός παιδιών που συμμετείχαν: 23 Σχολείο: 5 ο Δημοτικό Σχολείο Αλεξάνδρειας Σχολικό έτος: Υπεύθυνος Εκπαιδευτικός: Κοντογιάννη Γεωργία Τάξη: Α Αριθμός παιδιών που συμμετείχαν: 23 Σχολείο: 5 ο Δημοτικό Σχολείο Αλεξάνδρειας Σχολικό έτος: 2015-2016 Διάρκεια υλοποίησης: 5 μήνες ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Να

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοπεποίθηση & Άγχος στα Παιδιά. Άντιμετώπιση Άγχους ΕΞετάσεων. Αγγελική Αντωνακοπούλου, Μ.Α. Ψυχολόγος

Αυτοπεποίθηση & Άγχος στα Παιδιά. Άντιμετώπιση Άγχους ΕΞετάσεων. Αγγελική Αντωνακοπούλου, Μ.Α. Ψυχολόγος Αυτοπεποίθηση & Άγχος στα Παιδιά Άντιμετώπιση Άγχους ΕΞετάσεων Αγγελική Αντωνακοπούλου, Μ.Α. Ψυχολόγος Η αυτοπεποίθηση είναι απαραίτητη για την επιτυχία του παιδιού σε όλους τους τομείς της ζωής του!!!

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΥ. Δρ. Νικηφόρου Μηλίτσα Λέκτορας Ψυχολογίας UCLan Cyprus

ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΥ. Δρ. Νικηφόρου Μηλίτσα Λέκτορας Ψυχολογίας UCLan Cyprus ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΥ Δρ. Νικηφόρου Μηλίτσα Λέκτορας Ψυχολογίας UCLan Cyprus mnikiforou@uclan.ac.uk ΔΟΜΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Αναγνώριση εκφοβιστικής συμπεριφοράς (χαρακτηριστικά, ρόλοι,

Διαβάστε περισσότερα

Προβλήματα ομιλίας στην παιδική ηλικία

Προβλήματα ομιλίας στην παιδική ηλικία Προβλήματα ομιλίας στην παιδική ηλικία Το μικρό μας δεν μιλάει όπως τα άλλα παιδιά της ηλικίας του. Τι μπορεί να συμβαίνει; Το κοινωνικό περιβάλλον, οι συνθήκες ζωής, και οι παραδόσεις επηρεάζουν θετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ «ΛΗΤΩ ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ» ΚΑΙ ΒΡΕΦΟΚΟΜΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟY

ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ «ΛΗΤΩ ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ» ΚΑΙ ΒΡΕΦΟΚΟΜΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟY ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ «ΛΗΤΩ ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ» ΚΑΙ ΒΡΕΦΟΚΟΜΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟY Προσαρμογή- Αποχωρισμός Αγαπητοί γονείς, Κατανοώντας τους προβληματισμούς και τα ερωτήματα σας γύρω από θέματα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ

ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ Με τους μαθητές τις μαθήτριες και τη δασκάλα της P2ELa 2013-2014 Η ΑΝΑΧΩΡΗΣΗ- ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Μια μέρα ξεκινήσαμε από τις Βρυξέλλες

Διαβάστε περισσότερα

Ομαδική Εργασία Παραγωγής Γραπτού Λόγου με θέμα: «ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΟΥ»

Ομαδική Εργασία Παραγωγής Γραπτού Λόγου με θέμα: «ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΟΥ» Ομαδική Εργασία Παραγωγής Γραπτού Λόγου με θέμα: «ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΟΥ» Δ τάξη, 2013-2014 Παρουσίαση γραπτής εργασίας «ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΟΥ» ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2013 Τα βήματα που ακολουθήσαμε ήταν: 1. Αφού η δασκάλα μας έγραψε

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες, Χρήση ΤΠΕ κ.τ.λ.:

Οδηγίες, Χρήση ΤΠΕ κ.τ.λ.: Τίτλος: Καρδιακός Παλμός Θέματα: Καρδιακός παλμός, επίδραση της φυσικής άσκησης, καταγραφή αποτελεσμάτων, γραφική αναπαράσταση αποτελεσμάτων και αξιολόγηση. Χρόνος: 60 λεπτά Ηλικία: 11-13 Διαφοροποίηση:

Διαβάστε περισσότερα

Breaking. Β Προπαιδευτική Παθολογική Νικολαΐδου Βαρβάρα Ειδικευόμενη Παθολογίας

Breaking. Β Προπαιδευτική Παθολογική Νικολαΐδου Βαρβάρα Ειδικευόμενη Παθολογίας Breaking Β Προπαιδευτική Παθολογική Νικολαΐδου Βαρβάρα Ειδικευόμενη Παθολογίας Πώς θα την προσεγγίσετε; Γυναίκα 57 ετών πρόσφατα υποβλήθηκε σε κολονοσκόπηση. Κατά την εξέταση βρέθηκε μάζα μεγέθους 2cm

Διαβάστε περισσότερα

: 20cmX15cm ( ), 40cmX15 (ANOIKTO) 01 E. Μια γκρίζα εκδροµή

: 20cmX15cm ( ), 40cmX15 (ANOIKTO) 01 E. Μια γκρίζα εκδροµή 01 E Μια γκρίζα εκδροµή 02 03 Ένα βράδυ, γύρω στις 03:00 π.μ. ο Φίλιππος, 17 ετών, κάλεσε στην Εθνική Τηλεφωνική Γραμμή για τα Παιδιά SOS 1056. Ήταν ένα δύσκολο βράδυ για εκείνον, παραμονές των τελικών

Διαβάστε περισσότερα

TECHNO ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ A.E. Τηλ. 210 48 11 260

TECHNO ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ A.E. Τηλ. 210 48 11 260 TECHNO ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ A.E. 25 ης Μαρτίου 12-177 78 Ταύρος Τηλ. 210 48 11 260 Απαγορεύεται η αναδημοσίευση και η αναπαραγωγή του παρόντος βιβλίου με οποιοδήποτε τρόπο ή μορφή, τμηματικά ή περιληπτικά,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ: ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ: Ένας οδηγός για τα δικαιώματα των παιδιών σε συνεργασία με την:

ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ: ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ: Ένας οδηγός για τα δικαιώματα των παιδιών σε συνεργασία με την: ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ: ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ: Ένας οδηγός για τα δικαιώματα των παιδιών σε συνεργασία με την: Μάθε για τη σύμβαση. Γνώρισε τα δικαιώματά σου. Το βιβλιαράκι που κρατάς στα χέρια σου περιέχει 54 άρθρα

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη Ατυχημάτων για την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση

Πρόληψη Ατυχημάτων για την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Πρόληψη Ατυχημάτων για την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Γυθείου 1 Α, 152 31 Χαλάνδρι Τηλ.: 210-6741 933, 210-6740 118, Fax: 210-6724 536 e-mail: info@pedtrauma.gr www.pedtrauma.gr Γιατί Πρόληψη Παιδικών Ατυχημάτων;

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος: «Ταξίδι στον κόσμο των συναισθημάτων»

Τίτλος: «Ταξίδι στον κόσμο των συναισθημάτων» Πρότυπο Πειραματικό Σχολείο Φλώρινας Πρόγραμμα Αγωγής Υγείας Σχολικό έτος 2012-13 Εκπαιδευτικός: Αντωνογιάννη Βασιλική Τάξη: Β Εισαγωγή Τίτλος: «Ταξίδι στον κόσμο των συναισθημάτων» Κατά τη διάρκεια της

Διαβάστε περισσότερα

Η πρώτη µη κερδοσκοπική εταιρεία στην Ελλάδα µε στόχο την ενηµέρωση, πρόληψη και υποστήριξη των ανθρώπων που πάσχουν από ιαταραχές Πρόσληψης Τροφής.

Η πρώτη µη κερδοσκοπική εταιρεία στην Ελλάδα µε στόχο την ενηµέρωση, πρόληψη και υποστήριξη των ανθρώπων που πάσχουν από ιαταραχές Πρόσληψης Τροφής. CREATIVE BRIEF Η πρώτη µη κερδοσκοπική εταιρεία στην Ελλάδα µε στόχο την ενηµέρωση, πρόληψη και υποστήριξη των ανθρώπων που πάσχουν από ιαταραχές Πρόσληψης Τροφής. ΟΙ (ΨΥΧΟΓΕΝΕΙΣ) ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΠΡΟΣΛΗΨΗΣ ΤΡΟΦΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τώρα που ο γιατρός σας είπε ότι πάσχετε από ΧΑΠ ή Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια, ίσως έχετε ερωτήσεις όπως: Τι είναι η ΧΑΠ; Πώς με επηρεάζει;

Τώρα που ο γιατρός σας είπε ότι πάσχετε από ΧΑΠ ή Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια, ίσως έχετε ερωτήσεις όπως: Τι είναι η ΧΑΠ; Πώς με επηρεάζει; Τώρα που ο γιατρός σας είπε ότι πάσχετε από ΧΑΠ ή Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια, ίσως έχετε ερωτήσεις όπως: Τι είναι η ΧΑΠ; Πώς με επηρεάζει; Πώς μπορώ να αντιμετωπίσω τη ΧΑΠ; Αυτό το ενημερωτικό φυλλάδιο

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Γενικό Λύκειο Ζεφυρίου Τμήματα : Α1 Α2

Γενικό Λύκειο Ζεφυρίου Τμήματα : Α1 Α2 Γενικό Λύκειο Ζεφυρίου Τμήματα : Α1 Α2 1 Τα Δικαιώματα Των Παιδιών Μαθητές : Νίκος Τσουκανάς Σπύρος Κούφαλης Αναστάσης Παπαχρήστος Σπύρος Φραγκούλης Τάσος Χούσος Εκπαιδευτικοί Δρεπανόπουλος Νίκος, Γυμναστής

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΝΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΙΔΕΕΣ ΕΝΤΑΞΗΣ. Από την Catherine Faherty. Μετάφραση: Ματίνα Παπαγεωργίου

ΟΡΓΑΝΩΝΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΙΔΕΕΣ ΕΝΤΑΞΗΣ. Από την Catherine Faherty. Μετάφραση: Ματίνα Παπαγεωργίου ΟΡΓΑΝΩΝΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΙΔΕΕΣ ΕΝΤΑΞΗΣ Από την Catherine Faherty Μετάφραση: Ματίνα Παπαγεωργίου Ιδέες για ομάδες στο νηπιαγωγείο και στο δημοτικό που συμπεριλαμβάνουν μαθητές με αυτισμό: οργανώνοντας

Διαβάστε περισσότερα

Μετακόµιση και Αυτισµός

Μετακόµιση και Αυτισµός Μετακόµιση και Αυτισµός Ελένη Λούκουτου Λογοθεραπεύτρια Σύνοψη και περιεχόµενο του άρθρου σχετικά µε τη µετακόµιση και τον αυτισµό Το άρθρο αναφέρεται στη µετακόµιση µιας οικογένειας, στην οποία υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

Ένας οδηγός για τους γονείς, ώστε τα παιδιά με διαβήτη τύπου 1 να επιστρέψουν στην καθημερινότητά τους

Ένας οδηγός για τους γονείς, ώστε τα παιδιά με διαβήτη τύπου 1 να επιστρέψουν στην καθημερινότητά τους Ένας οδηγός για τους γονείς, ώστε τα παιδιά με διαβήτη τύπου 1 να επιστρέψουν στην καθημερινότητά τους Τι θα βρείτε σε αυτό το φυλλάδιο Επιστροφή στο σχολείο Σωματική άσκηση και παιχνίδι Πάρτι και γιορτές

Διαβάστε περισσότερα

www.thelonaxero.com Η συγκεκριμένη εργασία αφορά την παρουσίαση του βιβλίου «www.thelonaxero.com» με αξιοποίηση του εργαλείου Power Point.

www.thelonaxero.com Η συγκεκριμένη εργασία αφορά την παρουσίαση του βιβλίου «www.thelonaxero.com» με αξιοποίηση του εργαλείου Power Point. www.thelonaxero.com Η συγκεκριμένη εργασία αφορά την παρουσίαση του βιβλίου «www.thelonaxero.com» με αξιοποίηση του εργαλείου Power Point. Συγγραφέας του βιβλίου είναι η Τζακλίν Ουίλσον και απευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΝΕ ΗΡΩΑΣ ΜΆΘΕ ΠΏΣ ΜΠΟΡΕΊΣ ΝΑ ΓΊΝΕΙΣ ΉΡΩΑΣ ΜΕ ΤΟΝ ΒΙΒΛΊΟ ΜΕ ΠΑΙΧΝΊΔΙΑ ΌΝΟΜΑ:

ΓΙΝΕ ΗΡΩΑΣ ΜΆΘΕ ΠΏΣ ΜΠΟΡΕΊΣ ΝΑ ΓΊΝΕΙΣ ΉΡΩΑΣ ΜΕ ΤΟΝ ΒΙΒΛΊΟ ΜΕ ΠΑΙΧΝΊΔΙΑ ΌΝΟΜΑ: ΓΙΝΕ ΗΡΩΑΣ ΒΙΒΛΊΟ ΜΕ ΠΑΙΧΝΊΔΙΑ ΌΝΟΜΑ: ΜΆΘΕ ΠΏΣ ΜΠΟΡΕΊΣ ΝΑ ΓΊΝΕΙΣ ΉΡΩΑΣ ΜΕ ΤΟΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΗΆ * * Γίνε ο ήρωάς του ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ OIE ΓΙΑ ΕΛΕΓΧΟ ΤΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΑΔΕΣΠΟΤΩΝ ΣΚΥΛΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

The Keele STarT Back Screening Tool

The Keele STarT Back Screening Tool The Keele STarT Back Screening Tool Σκεπτόμενος (-η) τις 2 τελευταίες εβδομάδες σημειώστε την απάντησή σας στα ακόλουθα ερωτήματα: Διαφωνώ Συμφωνώ 0 1 1 Ο πόνος στην μέση μου απλώθηκε κάτω στο (-α) πόδι

Διαβάστε περισσότερα

Διάλογος 5: Συνομιλία προσωπική ιστορία

Διάλογος 5: Συνομιλία προσωπική ιστορία Ενότητα 6 - Σελίδα 1 Διάλογος 1: Οργάνωση μίας τοπικής επίσκεψης Διάλογος 2: Άσκηση με τις καρέκλες Διάλογος 3: Καλλιτεχνικές δραστηριότητες κατασκευή καρτών Διάλογος 4: Βόλτα με συνοδεία Διάλογος 5: Συνομιλία

Διαβάστε περισσότερα

Η. Διαδικασία διαμεσολάβησης

Η. Διαδικασία διαμεσολάβησης Η. Διαδικασία διαμεσολάβησης 1. Εισαγωγή στη διαμεσολάβηση (30 ) Στόχοι Να εντοπίσουν παρακολουθήσουν τη διαδικασία διαμεσολάβησης. Διαδικασία Έχουμε από πριν καλέσει δυο μέλη (ένα αγόρι Α και ένα κορίτσι

Διαβάστε περισσότερα