ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΧΩΡΟ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΧΩΡΟ"

Transcript

1 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΧΩΡΟ Βασίλης Δρακόπουλος Αθήνα, 2014

2 ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΧΩΡΟ ISBN: Α Έκδοση: Μάρτιος 2014 Ελληνικό Ινστιτούτο Υγιεινής και Ασφάλειας της Εργασίας Λιοσίων 143 και Θειρσίου 6, ΑΘΗΝΑ Τηλ.: Φαξ: Internet: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε. Πρόεδρος: Θ.Κ. Κωνσταντινίδης Αντιπρόεδρος: Αλέξανδρος Κομίνης (Γ.Σ.Ε.Ε.) Μέλη Ιωάννης Αδαμάκης (Γ.Σ.Ε.Ε.) Θεόδωρος Δέδες (Σ.Ε.Β.) Εμμανουήλ Κοκολάκης (Γ.Σ.Ε.Ε.) Ρένα Μπαρδάνη (Σ.Ε.Β.) Χρήστος Παπάζογλου (Γ.Σ.Ε.Ε.) Ευστάθιος Πολίτης (Γ.Σ.Ε.Β.Ε.Ε.) Σκίτσα: Κώστας Γρηγοριάδης Σελιδοποίηση, τεχνική επιμέλεια: Εβίτα Καταγή, Τμήμα Εκδόσεων, Κέντρο Τεκμηρίωσης - Πληροφόρησης ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε. Επιτρέπεται η αναπαραγωγή μέρους ή όλου του εντύπου με αναφορά της πηγής. ΔΙΑΝΕΜΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟ ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε. ΔΕΝ ΕΠΙΤΡΕΠΕΤΑΙ Η ΠΩΛΗΣΗ ΑΠΟ ΤΡΙΤΟΥΣ

3 Πρόλογος... 5 Εισαγωγή Κατάθλιψη Συμπτώματα κατάθλιψης Πιθανά σημεία και συμπτώματα κατάθλιψης στον εργασιακό χώρο Πιθανές αιτίες της κατάθλιψης Άγχος, αλκοόλ και κατάθλιψη Διπολική διαταραχή (ένας ειδικός τύπος κατάθλιψης) Πως αντιμετωπίζεται η κατάθλιψη Πρώτες βοήθειες για την κατάθλιψη Αγχώδεις διαταραχές Γενικά συμπτώματα άγχους Μετατραυματικές αγχώδεις διαταραχές Πως να βοηθήσετε μετά από ένα τραυματικό γεγονός Κίνδυνος αυτοκτονίας Αξιολόγηση του κινδύνου αυτοκτονίας Προειδοποιητικά σημεία αυτοκτονίας Εάν ένα άτομο έχει τάσεις αυτοκτονίας Πως να βοηθήσετε ένα άτομο με τάση αυτοκτονίας Πρώτες βοήθειες για τις αγχώδεις διαταραχές Κρίσεις πανικού Πως να βοηθήσετε ένα άτομο με κρίση πανικού Τεχνική αργών αναπνοών Ψυχωσικές διαταραχές Συνήθη συμπτώματα κατά την ανάπτυξη μιας ψυχωσικής διαταραχής Περιεχόμενα Πρώτες βοήθειες ψυχικής υγείας στον εργασιακό χώρο 3

4 4.2. Πρώτες βοήθειες στην ψύχωση Τι κάνουμε όταν ένα ψυχωτικό άτομο απειλεί με βία Πρωτόκολλο οξείας ψύχωσης Χρήση ουσιών Πρώτες βοήθειες στην κατάχρηση ουσιών Πως να βοήθησετε ένα άτομο που έχει πάρει υπερβολική δόση...40 Βιβλιογραφία Περιεχόμενα 4 Ελληνικό Ινστιτούτο Υγιεινής και Ασφάλειας της Εργασίας

5 Το Ελληνικό Ινστιτούτο Υγιεινής και Ασφάλειας της Εργασίας (ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε.) στο πλαίσιο του γενικότερου ενδιαφέροντός του για τα θέματα υγείας και ασφάλειας στους εργασιακούς χώρους προχώρησε σε μια προσέγγιση που έχει ενδιαφέρον, ειδικά τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο που η βαθιά κρίση έχει ξεκινήσει από το οικονομικό επίπεδο, αλλά καλύπτει κάθε επίπεδο. Το ζήτημα των αυτοκτονιών, απότοκο επίτασης ψυχιατρικών προβλημάτων, απαιτεί ποικίλους χειρισμούς για ανάπτυξη προστατευτικών μηχανισμών εντός της κοινωνίας και διαμέσου των θεσμών της, ένας από τους οποίους είναι η εργασία. Έτσι η προσέγγιση του κ. Β. Δρακόπουλου, Ειδικού Ιατρού Εργασίας, Διδάκτορα Ιατρικής του Πανεπιστημίου Αθηνών, αποκτά και επικαιρικό χαρακτήρα, προσπαθώντας να αντιμετωπίσει ένα αντικείμενο που φαίνεται ότι δεν είχε διερευνηθεί επαρκώς στις περιόδους ευδαιμονίας Η πρόθεση είναι προφανώς να αποτελέσει εργαλείο τόσο για τους Ειδικούς Ιατρούς Εργασίας, αλλά ταυτόχρονα και για τους εργαζόμενους, ως πρώτη προσέγγιση στους χώρους εργασίας. Θερμές ευχαριστίες οφείλονται στον κ. Κώστα Γρηγοριάδη για την εικονογράφηση, που συμβάλλει όχι μόνο στην αισθητική της έκδοσης, αλλά και στην αντίληψη των δύσκολων αντικειμένων της ψυχικής σφαίρας. Θ.Κ. Κωνσταντινίδης Καθηγητής Ιατρικής Δ.Π.Θ. Πρόεδρος ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε. Πρόλογος Πρώτες βοήθειες ψυχικής υγείας στον εργασιακό χώρο 5

6

7 Πρώτες βοήθειες είναι η βοήθεια που δίνεται σε ένα τραυματισμένο άτομο πριν από την παροχή πλήρους ιατρικής περίθαλψης. Οι πρώτες βοήθειες ψυχικής υγείας είναι η βοήθεια που παρέχεται σε ένα άτομο που αναπτύσσει ένα πρόβλημα ψυχικής υγείας ή σε μια κρίση ψυχικής υγείας. Οι πρώτες βοήθειες δίνονται έως την παροχή της ενδεδειγμένης επιστημονικής (ιατρικής) αγωγής ή έως ότου επιλυθεί η κρίση. Έχουν ως στόχο τη διατήρηση της ζωής ενός ατόμου που μπορεί να είναι επικίνδυνο για τον εαυτό του ή για τους άλλους, την παροχή βοήθειας για την αποτροπή της εξέλιξης μιας ψυχικής ασθένειας σε μια βαρύτερη μορφή, την προώθηση της αποκατάστασης της ψυχικής υγείας και την ανακούφιση ενός ατόμου που υφίσταται μια ψυχική ασθένεια. Μια ψυχική διαταραχή είναι μια διαγνώσιμη ασθένεια που προκαλεί σημαντικές αλλαγές στη σκέψη, στο συναίσθημα και στη συμπεριφορά ενός ατόμου και διαταράσσει (αποδιοργανώνει) τη ικανότητά του να εργασθεί και να συνεχίσει να ανταποκρίνεται στις συνήθεις προσωπικές του σχέσεις. Τα «προβλήματα ψυχικής υγείας» είναι ένας ευρύτερος όρος που περιλαμβάνει τις ψυχικές διαταραχές, καθώς και τα συμπτώματά τους, τα οποία μπορεί να μην είναι αρκετά σοβαρά ώστε να επιτρέψουν τη διάγνωση μιας ψυχικής διαταραχής. Ένας συνδυασμός βιολογικών, ψυχολογικών και κοινωνικών παραγόντων μπορεί να οδηγήσει στην ανάπτυξη προβλημάτων ψυχικής υγείας στο γενικό πληθυσμό. Εισαγωγή Πρώτες βοήθειες ψυχικής υγείας στον εργασιακό χώρο 7

8 Εισαγωγή Υπάρχουν διάφοροι τύποι ψυχικών διαταραχών, μερικοί από τους οποίους είναι συνήθεις, όπως η κατάθλιψη και οι αγχώδεις διαταραχές και μερικοί όχι τόσο συνήθεις, όπως η σχιζοφρένια και οι διπολικές διαταραχές. Όμως, όλα τα προβλήματα ψυχικής υγείας προκαλούν μεγάλη ανικανότητα στον πάσχοντα και είναι ένα ζήτημα που συχνά δεν αποτιμάται (γίνεται κατανοητό) από άτομα που δεν υπέφεραν ποτέ από μια τέτοια διαταραχή. Τα προβλήματα των ψυχικών ασθενειών είναι πολύ συχνά. επηρεάζουν τον έναν στους τέσσερις ευρωπαίους πολίτες τουλάχιστον μία φορά στη διάρκεια της ζωής του. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας εκτιμά ότι μέχρι το 2020 η κατάθλιψη θα καταστεί η δεύτερη σημαντικότερη αιτία ανικανότητας στον κόσμο. Πολλοί άνθρωποι υφίστανται μια ψυχική ασθένεια για μεγάλο χρονικό διάστημα πριν ζητήσουν βοήθεια. Επιπλέον, προβλήματα χρήσης αλκοόλ και ναρκωτικών εμφανίζονται συχνά με την κατάθλιψη, το άγχος και την ψύχωση. Ενώ οι άνθρωποι συνήθως γνωρίζουν αρκετά για τα κοινά σωματικά προβλήματα υγείας, υπάρχει γενικώς άγνοια για τα προβλήματα ψυχικής υγείας. Αυτή η άγνοια προστιθέμενη στη στιγματοποίηση αυτών των παθήσεων αποτρέπει τους ανθρώπους από την παροχή της έγκαιρης και της καλύτερης δυνατής βοήθειας. Αποτρέπει, επίσης, τους ανθρώπους από την παροχή της κατάλληλης υποστήριξης στους συναδέλφους τους και στα μέλη της οικογένειας, απλά επειδή δεν ξέρουν πώς. 8 Ελληνικό Ινστιτούτο Υγιεινής και Ασφάλειας της Εργασίας

9 Ελληνικό Ινστιτούτο Υγιεινής και Ασφάλειας της Εργασίας Η ψυχική ασθένεια προκαλεί αναπηρία. Η επιβάρυνση της ψυχικής ασθένειας συχνά υποτιμάται. Η ψυχική ασθένεια μπορεί να είναι πιο βλαπτική για τον πάσχοντα από πολλές χρόνιες σωματικές ασθένειες. Έρευνα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας συνέκρινε τα ποσοστά ανικανότητας που προκλήθηκαν από ένα πρόβλημα ψυχικής υγείας με τα ποσοστά ανικανότητας που προκλήθηκαν από ένα πρόβλημα σωματικής υγείας. Τα αποτελέσματα είναι σημαντικά: η ανικανότητα που αποδίδεται στη μέτρια κατάθλιψη είναι παρόμοια με την ανικανότητα από τις υποτροπιάζουσες μυοσκελετικές παθήσεις, το άσθμα βαριάς μορφής, τη χρόνια ηπατίτιδα Β ή την κώφωση η σοβαρή μετατραυματική ανικανότητα των αγχωδών διαταραχών είναι συγκρίσιμη με την ανικανότητα από την παραπληγία Πρώτες βοήθειες ψυχικής υγείας στον εργασιακό χώρο 9

10 η σοβαρή σχιζοφρένια είναι συγκρίσιμη με την τετραπληγία. 10 Ελληνικό Ινστιτούτο Υγιεινής και Ασφάλειας της Εργασίας

11 1. ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ Η κατάθλιψη αποτελεί μία από τις συχνότερες σύγχρονες ψυχικές παθήσεις, προσβάλει 350 εκατομμύρια ανθρώπους και είναι υπεύθυνη για το 10% των χαμένων εργατοωρών παγκοσμίως. Ένας στους οκτώ άνδρες και μία στις τέσσερις γυναίκες μπορεί να εμφανίσουν κατάθλιψη κατά τη διάρκεια της ζωής τους. Η κατάθλιψη είναι θεραπεύσιμη, όμως το 50% των καταθλιπτικών δεν διαγιγνώσκεται και δεν υποβάλλεται σε θεραπεία. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας προβλέπει ότι το 2020 η κατάθλιψη θα αποτελεί το μεγαλύτερο πρόβλημα υγείας στον αναπτυσσόμενο κόσμο, θα προσβάλει περισσότερο από το 25% του πληθυσμού και θα αποτελεί τη δεύτερη αιτία θανάτου και ανικανότητας. Η κατάθλιψη δεν έχει μια συγκεκριμένη αιτιολογία και συχνά οφείλεται στην αλληλεπίδραση διαφόρων βιολογικών, ψυχολογικών και κοινωνικών παραγόντων. Η λέξη «κατάθλιψη» χρησιμοποιείται με διάφορες έννοιες καθημερινά. Ο καθένας μπορεί να αισθανθεί λυπημένος ή κακόκεφος (μελαγχολικός) σε δύσκολες καταστάσεις. Αυτό, όμως, δεν είναι κατάθλιψη. Οι άνθρωποι σε δύσκολες καταστάσεις μπορεί να έχουν μια βραχυπρόθεσμη καταθλιπτική διάθεση, όπως μετά από απώλεια ή θάνατο ενός αγαπημένου προσώπου, μετά από μια στρεσογόνο κατάσταση ή μετά από κάποιο νόσημα. Μπορούν όμως να την αντιμετωπίσουν και να επανέλθουν σύντομα χωρίς θεραπεία. Πρώτες βοήθειες ψυχικής υγείας στον εργασιακό χώρο 11

12 Η «μείζον καταθλιπτική συνδρομή» επηρεάζει την ικανότητα ενός ατόμου να εκτελέσει την εργασία του ή να ανταποκρίνεται στις προσωπικές του σχέσεις. Εκδηλώνεται με ένα μείζον καταθλιπτικό επεισόδιο, το οποίο χαρακτηρίζεται (κριτήρια DSM-IV) από 5 τουλάχιστον από τα παρακάτω συμπτώματα σε διάρκεια δύο εβδομάδων: καταθλιπτική διάθεση στη μεγαλύτερη διάρκεια της ημέρας σημαντική ελάττωση του ενδιαφέροντος ή της ευχαρίστησης (ανηδονία) για όλες ή σχεδόν όλες τις δραστηριότητες στη μεγαλύτερη διάρκεια της ημέρας σημαντική απώλεια ή αύξηση βάρους χωρίς περιορισμό της τροφής ή ελάττωση ή αύξηση της όρεξης αϋπνία συχνά πρωινή, πρώιμη αφύπνιση ή υπερυπνία ψυχοκινητική διέγερση ή επιβράδυνση κόπωση ή έλλειψη ενεργητικότητας αίσθημα ματαιότητας ή υπερβολής ή αδικαιολόγητης ενοχής μείωση της ικανότητας σκέψης ή συγκέντρωσης ή αναποφασιστικότητα σχεδόν κάθε ημέρα και επαναλαμβανόμενες σκέψεις θανάτου, επαναλαμβανόμενος αυτοκτονικός ιδεασμός ή απόπειρα αυτοκτονίας ή συγκεκριμένο σχέδιο αυτοκτονίας. Τα συμπτώματα αυτά δεν πρέπει να οφείλονται σε 12 Ελληνικό Ινστιτούτο Υγιεινής και Ασφάλειας της Εργασίας

13 πένθος από την απώλεια αγαπημένου προσώπου και να παραμένουν για περισσότερο από 2 μήνες. Η μείζον καταθλιπτική συνδρομή είναι μια συνήθης αλλά σοβαρή ασθένεια και συχνά υποτροπιάζει. 1.1 Συμπτώματα κατάθλιψης Στο συναίσθημα Λύπη, ανησυχία, ενοχή, θυμός, ευερεθιστότητα, απότομη αλλαγή διάθεσης, έλλειψη συναισθηματικής ανταπόκρισης, απώλεια ενδιαφέροντος ή ευχαρίστησης, ανικανότητα, απόγνωση. Στη σκέψη Συχνή αυτοκριτική, αυτοενοχές, απαισιοδοξία, εξασθένιση της μνήμης και της συγκέντρωσης, αναποφασιστικότητα και σύγχυση, τάση να θεωρούν ότι τους βλέπουν αρνητικά οι άλλοι, σκέψεις θανάτου και αυτοκτονίας. Στη συμπεριφορά Περίοδοι έντονου κλάματος ή και ανικανότητα κλάματος, απομάκρυνση από τους άλλους, ανησυχία, παραμέληση ευθυνών, απώλεια ενδιαφέροντος για την προσωπική εμφάνιση, απώλεια κινήτρου. Σωματικά Χρόνια κόπωση, έλλειψη ενέργειας, υπερβολικός ή ελάχιστος χρόνος ύπνου, ψυχογενής βουλιμία ή απώλεια όρεξη, δυσκοιλιότητα, αύξηση ή απώλεια βάρους, ανώμαλος εμμηνορρυσιακός κύκλος, απώλεια σεξουαλικής επιθυμίας, ανεξήγητοι πόνοι. Πρώτες βοήθειες ψυχικής υγείας στον εργασιακό χώρο 13

14 1.2 Πιθανά σημεία και συμπτώματα κατάθλιψης στον εργασιακό χώρο Μειωμένη παραγωγικότητα Ηθικά προβλήματα Έλλειψη συνεργασίας Προβλήματα ασφάλειας, ατυχήματα Συστηματική αποχή από την εργασία Συχνά παράπονα για κόπωση όλη την ώρα Καταγγελίες ανεξήγητων πόνων Κατάχρηση αλκοόλ ή άλλων ουσιών και φαρμάκων 1.3 Πιθανές αιτίες της κατάθλιψης Αγχωτικές και ανεξέλεγκτες καταστάσεις Έκθεση σε αγχωτικά γεγονότα της ζωής - Οι μεμονωμένοι παράγοντες άγχους αλληλεπιδρούν συχνά, με συνέπεια μια πρόσθετη επίδραση Διαρκές άγχος Ασθένεια απειλητική για τη ζωή, χρόνια ή συνδεμένη με πόνο Πρόσφατος τοκετός Μερικές ιατρικές καταστάσεις Παρενέργειες μερικών φαρμάκων Άγχος για την ύπαρξη άλλης ψυχικής ασθένειας Προεμμηνορρυσιακές αλλαγές των επιπέδων των ορμονών Έλλειψη έκθεσης στο φως της ημέρας το χειμώνα 14 Ελληνικό Ινστιτούτο Υγιεινής και Ασφάλειας της Εργασίας

15 Οικογενειακό ιστορικό με κατάθλιψη μέλους της οικογένειας Ύπαρξη προηγούμενου επεισοδίου κατάθλιψης Άτομα με ευαίσθητη συναισθηματική προσωπικότητα Δύσκολη παιδική ηλικία Κατάχρηση φαρμάκων και ουσιών, ειδικά οινοπνεύματος και ηρεμιστικών Διαταραχές των χημικών νευροδιαβιβαστών 1.4 Άγχος, αλκοόλ και κατάθλιψη Συχνά οι άνθρωποι βιώνουν συμπτώματα άγχους και κατάθλιψης. Μερικές θεωρίες υποστηρίζουν ότι η κατάθλιψη προκύπτει από το αυξημένο άγχος. Μερικές έρευνες υποστηρίζουν ότι περίπου το 30% των ανθρώπων με κλινική κατάθλιψη θα βιώσει επίσης μια αγχώδη διαταραχή. Παρομοίως, περίπου το 30% των ανθρώπων με μια αγχώδη διαταραχή βιώνει την κατάθλιψη. Κατάχρηση ουσιών, επίσης, παρατηρείται συχνά με κατάθλιψη και αγχώδεις διαταραχές. Οι άνθρωποι μπορεί να χρησιμοποιούν ως φάρμακο το αλκοόλ για «να ξεχάσουν τον πόνο τους» ή για «να το ρίξουν έξω» (χαλάρωση). Όμως η κατάχρηση αλκοόλ πιστεύεται ότι μπορεί να προκαλέσει συμπτώματα κατάθλιψης ή άγχους. Πρώτες βοήθειες ψυχικής υγείας στον εργασιακό χώρο 15

16 1.5 Διπολική διαταραχή (ειδικός τύπος κατάθλιψης) Πολλοί άνθρωποι που γίνονται καταθλιπτικοί θα εμφανίσουν και άλλα επεισόδια κατάθλιψης κατά τη διάρκεια της ζωής τους. Υπάρχουν, όμως, μερικοί άνθρωποι που παθαίνουν κατάθλιψη σε μερικές περιπτώσεις και μανία σε άλλες. Η μανία είναι το αντίθετο της κατάθλιψης. Ένα άτομο με μανία θα έχει υπερβολική αυτοπεποίθηση και μεγάλη ενεργητικότητα. Μπορεί να είναι πολύ ομιλητικό, πλήρες ιδεών, να έχει λιγότερη ανάγκη για ύπνο και να αντιμετωπίζει τις καταστάσεις φυσιολογικά. Αν και η μανία μπορεί να εμφανισθεί σαν ευθυμία, συχνά φέρνει τους ανθρώπους σε δύσκολες καταστάσεις. Μπορεί να χάσουν την αίσθηση με την πραγματικότητα, δηλαδή να γίνουν ψυχωτικοί. Άνθρωποι που εκδηλώνουν μανία σε μερικές περιόδους της ζωής τους και κατάθλιψη σε άλλες, πάσχουν από διπολική διαταραχή ή «μανιο-καταθλιπτική» διαταραχή. Η διπολική κατάθλιψη είναι λιγότερο συχνή από τη συνήθη κατάθλιψη και απαιτεί ιατρική περίθαλψη. 1.6 Πως αντιμετωπίζεται η κατάθλιψη Υπάρχουν ιατρικές, ψυχολογικές θεραπείες και θεραπείες αυτοβοήθειας. Όλες αυτές οι αγωγές μπορούν να βοηθήσουν την ήπια έως μέτρια κατάθλιψη. Για τη βαριά κατάθλιψη, απαιτείται ιατρική περίθαλψη. 16 Ελληνικό Ινστιτούτο Υγιεινής και Ασφάλειας της Εργασίας

17 Η ιατρική αγωγή περιλαμβάνει τα αντικαταθλιπτικά με πολύ καλά αποτελέσματα στους ενήλικες και λιγότερο στους εφήβους, την ηλεκτροσπασμοθεραπεία (ECT) με καλά αποτελέσματα, αλλά μόνο σε πολύ βαριά κατάθλιψη και τη «διακρανιακή μαγνητική διέγερση» με σχετικά καλά αποτελέσματα. Η ψυχολογική αντιμετώπιση που περιλαμβάνει τη Γνωστική Συμπεριφορική Θεραπεία (CBT), τη διαπροσωπική ψυχοθεραπεία, τα Βιβλία αυτοβοήθειας κατάθλιψης βασισμένα στη Γνωστική Συμπεριφορική Θεραπεία (CBT) και την ψυχοδυναμική ψυχοθεραπεία. Επίσης διάφορες εναλλακτικές αγωγές και ο τρόπος ζωής όπως η άσκηση, η αποφυγή αλκοόλ (για όσους κάνουν χρήση), η ήπια αγωγή και οι τεχνικές χαλάρωσης, μπορούν να βοηθήσουν. Πρώτες βοήθειες ψυχικής υγείας στον εργασιακό χώρο 17

18 1.7 Πρώτες βοήθειες* για την κατάθλιψη 1. Αξιολογήστε τον κίνδυνο αυτοκτονίας ή καταστροφικής συμπεριφοράς. 2. Ακούστε χωρίς να κρίνετε. 3. Καθησυχάστε και πληροφορήστε. 4. Ενθαρρύνετε το άτομο να δεχθεί βοήθεια από τους ειδικούς. 5. Ενθαρρύνετε τις στρατηγικές αυτοβοήθειας. * Kitchener BA & Jorm AF (2002), Mental Health First Aid Manual 18 Ελληνικό Ινστιτούτο Υγιεινής και Ασφάλειας της Εργασίας

19 2. ΑΓΧΩΔΕΙΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Δεν υπάρχει άνθρωπος που να μην έχει νοιώσει άγχος. Μερικές φορές μπορεί να αποτελεί θετική αναδημιουργική αντίδραση (eustress) για την αντιμετώπιση δύσκολων καταστάσεων ή για τη λύση των προβλημάτων της καθημερινότητας. Το άγχος μπορεί να έχει ένα πολύ μεγάλο εύρος, από μια ήπια ανησυχία μέχρι μια κρίση πανικού. Μια αγχώδης διαταραχή διαφέρει από το άγχος. Είναι βαρύτερης μορφής, μακράς διάρκειας και δυσχεραίνει την εργασία και τις σχέσεις του ανθρώπου. Αγχώδεις διαταραχές μπορεί να παρουσιάσει περίπου το 3-8% του γενικού πληθυσμού, οι γυναίκες συχνότερα, σχεδόν σε διπλάσιο ποσοστό από τους άνδρες, οι συγγενείς των πασχόντων, το 1/3 των συγγενών πρώτου βαθμού και τα άτομα που εκτίθενται σε χρόνιες ψυχοπιεστικές καταστάσεις. Χαρακτηρίζονται από επίμονη και ακαθόριστη ανησυχία, χωρίς συγκεκριμένη αιτία, δεν προκαλούν οξείες κρίσεις και αφορούν όλες τις δραστηριότητες του ατόμου. Μπορεί να εμφανίσουν συμπτώματα εύκολης κόπωσης, αδυναμία συγκέντρωσης, ευερεθιστότητα, ψυχοκινητική ανησυχία, μυϊκή ένταση και διαταραχές του ύπνου. Συχνά συνυπάρχει με άλλες ψυχικές διαταραχές. Μερικοί άνθρωποι είναι πιθανότερο να αντιδράσουν με άγχος όταν απειλούνται. Αυτοί μπορεί να είναι: άνθρωποι που είχαν έναν πολύ αγχώδη γονέα άνθρωποι με μια πιο ευαίσθητη συναισθηματική φύση που έχουν την τάση να βλέπουν τον κόσμο ως απειλή Πρώτες βοήθειες ψυχικής υγείας στον εργασιακό χώρο 19

20 άνθρωποι που είχαν μια δύσκολη παιδική ηλικία (σωματική κακοποίηση, σεξουαλική κακοποίηση, παραμέληση, υπερ-αυστηρότητα) γυναίκες. Συμπτώματα παρόμοια με αυτά των αγχωδών διαταραχών μπορεί να εκδηλωθούν από διάφορα νοσήματα. Αυτά μπορεί να είναι νευρολογικά νοσήματα (αγγειακά εγκεφαλικά, όγκοι του εγκεφάλου, εγκεφαλίτιδες, σκλήρυνση κατά πλάκας, επιληψία), ενδοκρινολογικά (δυσλειτουργίες της υπόφυσης, του θυρεοειδή, των παραθυρεοειδών, των επινεφριδίων), αυτοάνοσα 20 Ελληνικό Ινστιτούτο Υγιεινής και Ασφάλειας της Εργασίας

21 νοσήματα (ΣΕΛ, ρευματοειδής αρθρίτιδα), συστηματικά νοσήματα (καρδιακές αρρυθμίες, αναπνευστική ανεπάρκεια) και διάφορες άλλες καταστάσεις, όπως αναιμία από έλλειψη Β12. Επιπλέον παρόμοια συμπτώματα μπορεί να προκληθούν από χρήση, κατάχρηση ή στέρηση ουσιών (καφεΐνης, αλκοόλ, κάνναβης, κοκαΐνης, LSD) ή φαρμάκων (αντιυπερτασικών, μη-στεροειδών αντιφλεγμονωδών, αγχολυτικών, αντιχολινεργικών, αμφεταμινών, οπιοειδών, ψευδαισθησιογόνων κ.ά.). Θεραπευτικά αντιμετωπίζεται με τον συνδυασμό ψυχοθεραπείας (γνωσιακή-συμπεριφορική, ψυχοδυναμικού τύπου ή υποστηρικτική) και φαρμακοθεραπείας (αντικαταθλιπτικά και αγχολυτικά). 2.1 Γενικά συμπτώματα άγχους Σωματικά Καρδιαγγειακά: αίσθημα παλμών, θωρακικός πόνος, ταχυκαρδίες, ερύθημα. Αναπνευστικά: υπεραερισμός, δύσπνοια. Νευρολογικά: ίλιγγος, κεφαλαλγίες, εφιδρώσεις, μούδιασμα και μυρμηκίαση. Γαστρεντερικά: πνιγµονή, ξηροστομία, ναυτία, έμετοι, διάρροιες. Μυοσκελετικά: μυϊκοί πόνοι (αυχένα, ράχης), ανησυχία, τρόμος και τινάγματα. Ψυχολογικά Μη πραγματικός ή/και υπερβολικός φόβος και ανησυχία (για προηγούμενα ή μελλοντικά γεγονό- Πρώτες βοήθειες ψυχικής υγείας στον εργασιακό χώρο 21

22 τα), υπερκινητικότητα μνήμης ή αμνησία, μειωμένη συγκέντρωση, αναποφασιστικότητα, οξυθυμία, ανυπομονησία, θυμός, σύγχυση, ανησυχία ή αίσθηση «στα άκρα» ή νευρικότητα, κόπωση, διαταραχές του ύπνου, ζωηρά όνειρα. Στη συμπεριφορά Αποφυγή καταστάσεων, ιδεοψυχαναγκαστική συμπεριφορά, άγχος στις κοινωνικές καταστάσεις, φοβική συμπεριφορά. 2.2 Μετατραυματικές αγχώδεις διαταραχές Μετατραυματικές αγχώδεις διαταραχές μπορεί να εμφανίσουν άτομα που έχουν βιώσει ένα έντονο τραυματικό γεγονός, όπως σωματική ή ψυχολογική βία, ένα σοβαρό τροχαίο ατύχημα, ένα έγκλημα, πόλεμο κ.ά. Τα άτομα αυτά εκδηλώνουν άγχος, το οποίο συνήθως υποχωρεί με την πάροδο του χρόνου. Στην μετατραυματική αγχώδη διαταραχή το άγχος είναι έντονο και υποτροπιάζει. Τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν αναπολήσεις με έντονα συναισθήματα ή και εφιάλτες του τραυματικού γεγονότος, εύκολο εκνευρισμό και θυμό, διαταραχές του ύπνου κ.ά. 2.3 Πως να βοηθήσετε μετά από ένα τραυματικό γεγονός 1. Αφήστε τους ανθρώπους να πουν την ιστορία τους εάν το επιθυμούν, αλλά μην τους πιέζετε να το κάνουν, εάν δεν θέλουν. 22 Ελληνικό Ινστιτούτο Υγιεινής και Ασφάλειας της Εργασίας

23 2. Να είστε υπομονετικός και συμπονετικός ακροατής αλλά μη δίνετε πολλές συμβουλές. 3. Αιτιολογείστε ότι οι αντιδράσεις του στρες είναι φυσιολογικές απαντήσεις σε μη φυσιολογικά γεγονότα. 4. Ενθαρρύνετε τους ανθρώπους να προσεγγίσουν (επικοινωνήσουν με) άλλους ανθρώπους που μπορεί να τους παρέχουν υποστήριξη και να συμμερίζονται τα συναισθήματά τους σ αυτό που τους συμβαίνει. Εάν το άτομο είναι ακόμα αγχωμένο μετά από 4 εβδομάδες, ενθαρρύνετέ το να ζητήσει βοήθεια από ειδικούς. Πρώτες βοήθειες ψυχικής υγείας στον εργασιακό χώρο 23

24 ΑΚΟΥΣΤΕ ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΚΡΙΝΕΤΕ Δεν ακούτε όταν: λέτε ότι καταλαβαίνετε λέτε ότι έχετε μια απάντηση στο πρόβλημά μου, προτού σας τελειώσω την περιγραφή του με διακόπτετε προτού τελειώσω την ομιλία μου τελειώνετε τις προτάσεις μου για μένα αγωνιάτε να μου πείτε κάτι μου λέτε για την εμπειρία σας, που κάνει τη δική μου να φαίνεται ασήμαντη αρνείστε τις ευχαριστίες μου με το ρητό ότι «πραγματικά δεν έχετε κάνει τίποτα» προσπαθείτε πραγματικά να με καταλάβετε, ακόμα κι όταν δεν έχω λογικό ειρμό κατανοείτε την άποψή μου, ακόμα και όταν αυτή είναι ενάντια στις προσωπικές σας πεποιθήσεις συνειδητοποιείτε ότι ο χρόνος που σας απασχόλησα σας έχει κουράσει λίγο μου επιτρέπετε την αξιοπρέπεια της λήψης των αποφάσεών μου, ακόμα κι αν σκέφτεστε ότι μπορεί να είναι λανθασμένες δεν ακούτε το πρόβλημά μου, αλλά μου επιτρέπετε να το αντιμετωπίσω με το δικό μου τρόπο συγκρατείτε την επιθυμία να μου δώσετε καλές συμβουλές δεν μου προσφέρετε παρηγοριά όταν αισθάνεστε ότι δεν είμαι έτοιμος γι αυτό μου αφήνετε αρκετό χώρο για να καταλάβω από μόνος μου τι πραγματικά συμβαίνει δέχεστε την ευγνωμοσύνη μου λέγοντάς μου πόσο καλά σας κάνει να αισθανθείτε, γνωρίζοντας ότι είστε χρήσιμος. 24 Ελληνικό Ινστιτούτο Υγιεινής και Ασφάλειας της Εργασίας

25 2.4 Κίνδυνος αυτοκτονίας Κάθε μέρα αυτοκτονούν περίπου άνθρωποι παγκοσμίως. Το 60% από αυτούς είχε κατάθλιψη. Το 10% περίπου των καταθλιπτικών καταλήγει στην αυτοκτονία. Τα ποσοστά των αυτοκτονιών είναι μεγαλύτερα στις αναπτυγμένες χώρες. 2.5 Αξιολόγηση του κινδύνου αυτοκτονίας ΦΥΛΟ Oι γυναίκες έχουν μεγαλύτερα ποσοστά απόπειρας αυτοκτονίας, όμως οι άνδρες αυτοκτονούν σε ποσοστό τετραπλάσιο από τις γυναίκες. ΗΛΙΚΙΑ Ορισμένες ηλικιακές ομάδες βρίσκονται σε μεγαλύτερο κίνδυνο, οι ηλικιωμένοι αυτοκτονούν σε μεγαλύτερο ποσοστό, αν και τελευταία παρατηρείται μια αύξηση των αυτοκτονιών στους νέους άνδρες, η οποία πιθανόν να συνδέεται με την ανεργία, την κατάχρηση ουσιών και σε εργασιακούς παράγοντες. ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ Τα καταθλιπτικά άτομα έχουν σημαντικά αυξημένο κίνδυνο. ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΗ ΑΠΟΠΕΙΡΑ Είναι πολύ πιθανό να προσπαθήσει και στο μέλλον. ΑΛΚΟΟΛ Η κατάχρηση αλκοόλης πολύ συχνά εμπλέκει την αυτοκτονία. ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΣΚΕΨΗ Οι ψυχωτικοί είναι πολύ επιρρεπείς στην αυτοκτονία. ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ Όσο λιγότερη κοινωνική υποστήριξη υπάρχει, τόσο μεγαλύτερος είναι ο κίνδυνος. ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ Ο κίνδυνος αυτοκτο- Πρώτες βοήθειες ψυχικής υγείας στον εργασιακό χώρο 25

26 νίας είναι μεγαλύτερος στους ανύπαντρους-ες. ΑΣΘΕΝΕΙΑ Μια χρόνια σωματική ασθένεια καθιστά το άτομο πιο επιρρεπές. ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ Οι γιατροί, οι οδοντίατροι, οι αστυνομικοί, οι δικηγόροι και οι ασφαλιστές αποτελούν επαγγέλματα υψηλού κινδύνου. Τα ποσοστά αυτοκτονιών είναι μεγαλύτερα στους ανέργους. 2.6 Προειδοποιητικά σημεία αυτοκτονίας Εκφράσεις απόγνωσης ή απελπισίας Πολύ έντονο αίσθημα ντροπής ή ενοχής Μια δραματική αλλαγή στην προσωπικότητα ή την εμφάνιση Παράλογη ή παράξενη συμπεριφορά Αλλαγμένες συνήθειες διατροφής ή ύπνου Σημαντική πτώση της εργασιακής (ή σχολικής) απόδοσης Έλλειψη ενδιαφέροντος για το μέλλον Γραπτή ή προφορική ειδοποίηση της πρόθεσης για αυτοκτονία Χαρίζει τα υπάρχοντά του ή τακτοποιεί τις υποθέσεις του 2.7 Εάν ένα άτομο έχει τάσεις αυτοκτονίας xx Μην ενεργείτε συνταράσσοντας ή δυσαρεστώντας το, γιατί αυτό δημιουργεί απόσταση 26 Ελληνικό Ινστιτούτο Υγιεινής και Ασφάλειας της Εργασίας

27 ΛΑΘΟΣ xx Μην υποτιμάτε ή απορρίπτετε την ένταση των συ- ναισθημάτων του xx Μην αναλύετε τα κίνητρά του, π.χ. «αισθάνεστε κακοί επειδή» xx Μην αμφισβητείτε, επιπλήττετε ή προσπαθείτε να καθησυχάσετε, π.χ. «δεν μπορείτε να αυτοκτονήσετε γιατί» xx Μην γελοιοποιείτε ή χρησιμοποιείτε την ενοχή για να αποτρέψετε την αυτοκτονία xx Μην υπόσχεστε εχεμύθεια ή εμπιστευτικότητα, δεν βοηθά πάντα στις τάσεις αυτοκτονίας, εμπλέξτε και άλλους Πρώτες βοήθειες ψυχικής υγείας στον εργασιακό χώρο 27

28 2.8 Πως να βοηθήσετε ένα άτομο με τάση αυτοκτονίας xx μην «μπαίνετε στη μέση» (παρεμβαίνετε) εάν το άτομο είναι αγχωμένο και απειλητικό. $$ Εξασφαλίστε ότι το άτομο δεν αφήνεται μόνο του - Μείνετε μαζί του εάν θεωρείτε ότι ο κίνδυνος αυτοκτονίας είναι υψηλός ή κανονίσετε να είναι κάποιος μαζί του μέχρι να περάσει την άμεση κρίση. 28 Ελληνικό Ινστιτούτο Υγιεινής και Ασφάλειας της Εργασίας

29 $$ Επιδιώξτε άμεση βοήθεια: $$ $$ $$ $$ 33 τηλεφωνήστε στις πρώτες βοήθειες 166 ή 33 σε ένα άτομο στο τμήμα επειγόντων περιστατικών του νοσοκομείου, ή 33 στο γιατρό εργασίας ή το γενικό γιατρό. Εάν το άτομο καταναλώνει αλκοόλ ή παίρνει ναρκωτικά, προσπαθήστε να το εμποδίσετε να καταναλώσει άλλα. Προσπαθήστε να εξασφαλίσετε ότι το άτομο δεν έχει άμεση πρόσβαση σε μέσα, με τα οποία μπορεί να αφαιρέσει τη ζωή του. Ενθαρρύνετε το άτομο να μιλήσει. Ακούστε χωρίς κρίση. Να είστε ευγενικός και να δείχνετε σεβασμό. Μην αρνηθείτε τα συναισθήματα του ατόμου. Μην προσπαθήσετε να δώσετε συμβουλές. Διαβεβαιώστε - καθησυχάστε το άτομο για μια ευνοϊκή έκβαση της κατάστασης. 2.9 Πρώτες βοήθειες* για τις αγχώδεις διαταραχές 1. Αξιολογήστε τον κίνδυνο αυτοκτονίας ή καταστροφικής συμπεριφοράς. 2. Ακούστε χωρίς να κρίνετε. 3. Καθησυχάστε και πληροφορήστε. 4. Ενθαρρύνετε το άτομο να δεχθεί βοήθεια από τους ειδικούς. 5. Ενθαρρύνετε τις στρατηγικές αυτοβοήθειας. * Kitchener BA & Jorm AF (2002), Mental Health First Aid Manual Πρώτες βοήθειες ψυχικής υγείας στον εργασιακό χώρο 29

30 3. ΚΡΙΣΕΙΣ ΠΑΝΙΚΟΥ Κρίση πανικού είναι μια αιφνίδια εκδήλωση έντονης ανησυχίας, φόβου ή τρόμου. Οι κρίσεις πανικού αρχίζουν ξαφνικά χωρίς συγκεκριμένη αιτία, αναπτύσσονται ταχύτατα και διαρκούν λίγα έως 20 λεπτά. Το άτομο που υφίσταται την κρίση συχνά νοιώθει ένα φόβο επικείμενου θανάτου. Εμφανίζει διάφορα συμπτώματα όπως, εφίδρωση, ταχύπνοια, ταχυκαρδία, αίσθημα πνιγμού, πόνο στο στήθος, τρόμο, ναυτία και ζάλη. Οι κρίσεις πανικού μπορεί να συνδέονται με αγοραφοβία, κοινωνική φοβία ή συγκεκριμένες φοβίες όπως υψοφοβία και εντομοφοβία. Είναι συχνές στο γενικό πληθυσμό, μέχρι και στο 1,5% και εκδηλώνονται συχνότερα στις γυναίκες. Συμπτώματα μιας κρίσης πανικού Ένα άτομο με κρίση πανικού μπορεί να εμφανίσει συμπτώματα από: το καρδιαγγειακό (ταχυκαρδία, αίσθημα παλμών, σφίξιμο στο στήθος) το αναπνευστικό (ταχύπνοια ή δύσπνοια) το γαστρεντερικό (ναυτία, γαστραλγία) γενικά συμπτώματα, όπως εφίδρωση, ζάλη, μούδιασμα, θολερότητα, ζέστη, αστάθεια, έξαψη, λιποθυμική τάση, έντονο φόβο, αίσθημα πνιγμονής. Επιπλέον αισθήματα αποπροσωποποίησης, όπου το άτομο 30 Ελληνικό Ινστιτούτο Υγιεινής και Ασφάλειας της Εργασίας

31 νιώθει αποκομμένο από το σώμα του και αισθάνεται ότι παρατηρεί τον εαυτό του απ έξω και αισθήματα αποπραγματοποίησης, όπου αντιλαμβάνεται τον εξωτερικό κόσμο ως μη πραγματικό. 3.1 Πως να βοηθήσετε ένα άτομο με κρίση πανικού 1. Αν δεν είστε βέβαιοι ότι το άτομο έχει μια κρίση πανικού ή ίσως μια καρδιακή προσβολή ή μια κρίση άσθματος και το άτομο κινδυνεύει, καλέστε ένα ασθενοφόρο. 2. Αν είστε σίγουροι ότι το άτομο έχει μια κρίση Πρώτες βοήθειες ψυχικής υγείας στον εργασιακό χώρο 31

32 πανικού και όχι μια καρδιακή προσβολή ή μια κρίση άσθματος, βοηθείστε να απομακρυνθεί το άτομο σε ένα ήρεμο και ασφαλές μέρος, αν αυτό είναι δυνατό. Βοηθείστε το άτομο να ηρεμήσει ενθαρρύνοντάς το σιγά-σιγά, να χαλαρώσει την αναπνοή του στο ρυθμό της δικής σας. Ενθαρρύνετέ το να παίρνει βαθειά ανάσα για 3 δευτερόλεπτα, να την κρατά για άλλα 3 και έπειτα να βγάζει έξω τον αέρα για 3, επίσης, δευτερόλεπτα. Να είστε καλός ακροατής, χωρίς κρίση. Εξηγήστε στο άτομο ότι υφίσταται μια κρίση πανικού και όχι κάτι απειλητικό για τη ζωή του όπως μια καρδιακή προσβολή (έμφραγμα μυοκαρδίου). Εξηγήστε ότι η κρίση θα σταματήσει σύντομα και θα ανακάμψει πλήρως. Βεβαιώστε το άτομο πως θα μείνει κάποιος μαζί του και θα το κρατά ασφαλές μέχρι να σταματήσει η κρίση. 3.2 Τεχνική αργών αναπνοών $$ Κράτησε την αναπνοή σου και μέτρα μέχρι το 6 (μην παίρνεις βαθιά εισπνοή). Όταν φτάσεις στο 6, βγάλε τον αέρα με ήρεμο τρόπο. $$ Αργή εισπνοή και εκπνοή σε διάστημα έξι δευτερολέπτων. Εισέπνευσε για τρία δευτερόλεπτα και βγάλε τον αέρα για τρία δευτερόλεπτα (αυτό θα προκαλέσει ένα ρυθμό 10 αναπνοών ανά 32 Ελληνικό Ινστιτούτο Υγιεινής και Ασφάλειας της Εργασίας

33 $$ $$ $$ λεπτό). Ανάπνευσε ελαφρά και ήρεμα. Ανέπνεε με τη μύτη και χρησιμοποίησε τους θωρακικούς και όχι τους κοιλιακούς μυς. Στο τέλος κάθε λεπτού (μετά από 10 αναπνοές) κράτα την αναπνοή σου πάλι για 6 δευτερόλεπτα και συνέχισε έπειτα σε ένα δεύτερο κύκλο 6 δευτερολέπτων. Συνέχισε με τον ίδιο τρόπο έως ότου υποχωρήσουν όλα τα συμπτώματα του υπεραερισμού. Πρώτες βοήθειες ψυχικής υγείας στον εργασιακό χώρο 33

34 4. ΨΥΧΩΣΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Ως ψύχωση περιγράφεται μια ψυχική κατάσταση που χαρακτηρίζεται από διαταραχή της αντίληψης της πραγματικότητας. Το άτομο πολύ συχνά χάνει την επαφή με την πραγματικότητα και εμφανίζει σοβαρές διαταραχές στη σκέψη, στο συναίσθημα και στη συμπεριφορά. Όταν τα συμπτώματα είναι σοβαρά, αδυνατεί να ανταποκριθεί στην εργασία, στις σχέσεις του, στις καθημερινές απαιτήσεις και στην αυτοσυντήρησή του. 4.1 Συνήθη συμπτώματα κατά την ανάπτυξη μιας ψυχωσικής διαταραχής Αλλαγές στο συναίσθημα Κατάθλιψη Άγχος Οξυθυμία Καχυποψία Αμβλυμμένο, ρηχό ή απρόσφορο συναίσθημα Αλλαγή στην όρεξη Μειωμένη ενέργεια και κίνητρα Αλλαγές στη σκέψη και την αντίληψη Δυσκολίες στη συγκέντρωση ή την προσοχή Αίσθηση αλλαγής του ιδίου, των άλλων ή του έξω κόσμου (π.χ. αισθάνεται ότι ο ίδιος ή οι άλλοι έχει/ουν αλλάξει ή ενεργεί/ούν διαφορετικά με κάποιο τρόπο) Αλλόκοτες ιδέες Ασυνήθιστες αντιληπτικές εμπειρίες (π.χ. μια μείωση ή αύξηση της έντασης της οσμής, του ήχου ή του χρώματος) 34 Ελληνικό Ινστιτούτο Υγιεινής και Ασφάλειας της Εργασίας

35 Αλλαγές στη συμπεριφορά Διαταραχές ύπνου Κοινωνική απομόνωση ή απόσυρση Μειωμένη δυνατότητα να τα βγάλει πέρα με την εργασία και τα κοινωνικά καθήκοντα Οι κυριότερες ψυχωτικές διαταραχές είναι η σχιζοφρένεια, οι διπολικές διαταραχές (μανία, κατάθλιψη), η ψυχωτική διαταραχή, η σχιζοφρενικόμορφη διαταραχή και οι ψυχώσεις από ουσίες. Η συχνότητα της σχιζοφρένειας φτάνει στο 1% του γενικού πληθυσμού και κατατάσσεται στις 10 νόσους με τη μεγαλύτερη επιβάρυνση στην καθημερινή, κοινωνική και επαγγελματική λειτουργικότητα στις ανεπτυγμένες χώρες. Τα σημαντικότερα συμπτώματα της σχιζοφρένιας περιλαμβάνουν τις ψευδαισθήσεις, τις παραισθήσεις, τις δυσκολίες σκέψης, την απώλεια κινήτρου, το αμβλυμμένο συναίσθημα και την κοινωνική απόσυρση. 4.2 Πρώτες βοήθειες* στην ψύχωση 1. Αξιολογήστε τον κίνδυνο αυτοκτονίας ή καταστροφικής συμπεριφοράς. 2. Ακούστε χωρίς να κρίνετε. 3. Καθησυχάστε και πληροφορήστε. 4. Ενθαρρύνετε το άτομο να δεχθεί βοήθεια από τους ειδικούς. 5. Ενθαρρύνετε τις στρατηγικές αυτοβοήθειας. * Kitchener BA & Jorm AF (2002), Mental Health First Aid Manual Πρώτες βοήθειες ψυχικής υγείας στον εργασιακό χώρο 35

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Αγχώδειςδιαταραχές. διαταραχέςκαι Πανικός. Ψυχίατρος- Γνωσιακός Ψυχοθεραπευτής ιδάκτωρ Πανεπιστηµίου Αθηνών. Αθηνών

Αγχώδειςδιαταραχές. διαταραχέςκαι Πανικός. Ψυχίατρος- Γνωσιακός Ψυχοθεραπευτής ιδάκτωρ Πανεπιστηµίου Αθηνών. Αθηνών Αγχώδειςδιαταραχές διαταραχέςκαι Πανικός Εµµανουήλ Ν. Κάττουλας MD, PhD Ψυχίατρος- Γνωσιακός Ψυχοθεραπευτής ιδάκτωρ Πανεπιστηµίου Αθηνών Επιστηµονικός Συνεργάτης Α Ψυχιατικής Κλινικής Παν/µίου Αθηνών Ψυχίατρος

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Πανταζής Α. Ιορδανίδης Διδάκτωρ Ψυχιατρικής Α.Π.Θ Καθηγητής Ψυχολογίας & Διατροφής, ΑΤΕΙ Ιορδανίδης,, 10/3/11 1 ρ.πανταζής Ιορδανίδης, 10/3/11 2

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Κώστας Νικολάου ψυχίατρος Παρουσίαση βασισμένη στο: BPSD Educational Pack, International Psychogeriatric Association (IPA) 2002 Τα Συμπεριφορικά και Ψυχολογικά συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Η αυτοκτονική συµπεριφορά ορίζεται ως η συµπεριφορά, κατά την οποία το άτοµο θέλει να κάνει κακό στον εαυτό του µε σκοπό να δώσει ένα τέλος στη ζωή του. ιαχωρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΧΟΣ ΣΤΡΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ: ΑΜΑΞΟΠΟΥΛΟΥ ΘΕΟΔΩΡΑ ΑΝΕΒΛΑΒΗ ΣΟΦΙΑ

ΑΓΧΟΣ ΣΤΡΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ: ΑΜΑΞΟΠΟΥΛΟΥ ΘΕΟΔΩΡΑ ΑΝΕΒΛΑΒΗ ΣΟΦΙΑ ΑΓΧΟΣ ΣΤΡΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ: ΑΜΑΞΟΠΟΥΛΟΥ ΘΕΟΔΩΡΑ ΑΝΕΒΛΑΒΗ ΣΟΦΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ Το άγχος είναι μια επώδυνη συναισθηματική εμπειρία εσωτερικής δυσφορίας, απροσδιόριστης προέλευσης όπου κυριαρχεί

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι φόβος και τι φοβια;

Τι είναι φόβος και τι φοβια; ΦΟΒΟΙ - ΦΟΒΙΕΣ Τι είναι φόβος και τι φοβια; Φόβος: η δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση που δημιουργείται απέναντι σε πραγματικό κίνδυνο, ή απειλή. Φοβία: ο επίμονος φόβος που παγιδεύει το άτομο περιορίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ 5ο μάθημα Διδάσκουσα Δήμητρα Ιορδάνογλου ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΡΕΣ Διεθνές Εθνικό Οργανισμού Πανεπιστημίου Διαπροσωπικό Ατομικό ΜΕΡΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΑΓΧΟΣ: Ένας "μη

Διαβάστε περισσότερα

Άμεσα αποτελέσματα διακοπής του καπνίσματος. Στερητικά Συμπτώματα. Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος

Άμεσα αποτελέσματα διακοπής του καπνίσματος. Στερητικά Συμπτώματα. Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος Άμεσα αποτελέσματα διακοπής του καπνίσματος Στερητικά Συμπτώματα Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος Εκδηλώσεις αμέσως μετά τη διακοπή του καπνίσματος Στερητικές εκδηλώσεις - ταξινόμηση Εργαλεία διάγνωσης και καταγραφής

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΑ ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ

ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΑ ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΑ ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ Είναι γνωστό το πρόβλημα της χρήσης ναρκωτικών ουσιών. Με τα χρόνια παρουσιάζεται ραγδαία αύξηση των θυμάτων που εθίζονται σε εξαρτισιογόνες ουσίες. Πιο συγκεκριμένα,τα

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικές Εκδόσεις Σειρά: «Κλινική ψυχολογία - ψυχοθεραπεία» Διεύθυνση: Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι

Επιστημονικές Εκδόσεις Σειρά: «Κλινική ψυχολογία - ψυχοθεραπεία» Διεύθυνση: Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Επιστημονικές Εκδόσεις Σειρά: «Κλινική ψυχολογία - ψυχοθεραπεία» Διεύθυνση: Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Μετάφραση: Λιζέττα Κονσουλίδου Επιμέλεια μετάφρασης: Χρύσα Ξενάκη Εξώφυλλο: Ντίνα Κόφφα ISBN 978-960-9405-21-8

Διαβάστε περισσότερα

Νοσηλευτική Ψυχικής Υγείας

Νοσηλευτική Ψυχικής Υγείας Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Νοσηλευτική Ψυχικής Υγείας Ενότητα 6:Κατάθλιψη: Συναισθηματικά, Σωματικά, Γνωσιακά, Συμπεριφορικά Συμπτώματα Μαίρη Γκούβα 1 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Β. Α. Παπαγεωργίου MD, Med, Δρ. Α.Π.Θ. Παιδοψυχίατρος - TEACCH Consultant τ. Επίκουρος Καθηγήτρια Παιδοψυχιατρικής Οι Δ.Π.Τ. Δεν είναι απλώς αποκλίνουσες διατροφικές

Διαβάστε περισσότερα

Αισθήσεις Ψευδαισθήσεις Παραισθήσεις. Είναι ο κόσμος μας όπως τον αντιλαμβανόμαστε;

Αισθήσεις Ψευδαισθήσεις Παραισθήσεις. Είναι ο κόσμος μας όπως τον αντιλαμβανόμαστε; Αισθήσεις Ψευδαισθήσεις Παραισθήσεις Είναι ο κόσμος μας όπως τον αντιλαμβανόμαστε; Οι Αισθήσεις Οι αισθήσεις είναι η πηγή όλων των γνώσεων μας για την υλική εξωτερική πραγματικότητα. Οι αισθήσεις (του

Διαβάστε περισσότερα

Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής

Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Εισαγωγή Η διάγνωση καρκίνου του μαστού αποτελεί ιδιαίτερα τραυματικό γεγονός 1,2 Στην τελευταία έκδοση του Diagnostic and Statistical

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία. Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών

ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία. Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών Πορεία, Πρόγνωση Η πορεία είναι κρίσιμος παράγοντας για την εκτίμηση των κοινωνικών συνεπειών, του κόστους,

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΩΜΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑ Μια ψυχιατρική περίληψη

ΣΩΜΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑ Μια ψυχιατρική περίληψη ΣΩΜΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑ Μια ψυχιατρική περίληψη Prof. George Ikkos Dr. Susie Lingwood Απόδοση: Επιμέλεια: Καλλιόπη Νικολάου Ειδικ. Ψυχίατρος Στάθης Παναγούλιας Ψυχίατρος-Δ/ντής Ε.Σ.Υ. Απρίλιος 2013 Εισαγωγή Το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΚΚΑΒΑΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΚΚΑΒΑΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΚΚΑΒΑΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ «Δεν ζω με την Νόσο του Crohn. Αυτή ζει μαζί μου» Amy Tracher Psy.D Ph.d, ασθενής και συγγραφέας του «Coping with Crohn s Disease: Manage Your Physical Symptoms and Overcome

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΟΥ BURN OUT

ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΟΥ BURN OUT ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΟΥ BURN OUT ΥΠΕΡΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΚΥΠΑΡΙΣΗ ΣΠΟΥΔΑΣΤΡΙΕΣ : ΣΚΛΑΒΟΥ ΜΕΛΑΧΡΙΝΗ ΣΚΟΤΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΛΑΡΙΣΑ 2011 Σύμφωνα με

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ:

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ 2 Ιουνίου 2014 / 14 O Δημοτικό Σχολείο Ιλίου ΒΡΟΧΙΚΟ ΑΣΜΑ & ΠΑΙΔΙΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Π. ΚΩΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη,

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη, ΨΥΧΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Ο όρος ψυχική διαταραχή περιλαμβάνει ένα μεγάλο εύρος προβλημάτων που έχουν σχέση με την ψυχική κατάσταση και την συμπεριφορά ενός ατόμου. Οι διάφορες ψυχικές διαταραχές εκδηλώνονται

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Θέματα που θα αναπτυχθούν Άσκηση και κατάθλιψη Άσκηση και σχιζοφρένεια Άσκηση και αλκοόλ Εισαγωγή Για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης και

Διαβάστε περισσότερα

Φόβος απώλειας του ελέγχου ή φόβος του θανάτου

Φόβος απώλειας του ελέγχου ή φόβος του θανάτου Φόβος απώλειας του ελέγχου ή φόβος του θανάτου Ταχυκαρδία Ιδρώτας Τρεμούλα Κοντανάσαιμα Υπέρπνοια Ρίγη Εξάψεις Ναυτία Κράμπες στην κοιλιά Πόνος στο στήθος Πονοκέφαλος Ζάλη Τάση για λιποθυμία Σφίξιμο στον

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Aγχώδεις διαταραχές. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι είναι οι αγχώδεις διαταραχές και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια.

Aγχώδεις διαταραχές. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι είναι οι αγχώδεις διαταραχές και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι είναι οι αγχώδεις διαταραχές και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια. Οι αγχώδεις διαταραχές, όπως η Γενικευμένη Αγχώδης Διαταραχή, η Διαταραχή Πανικού και η Κοινωνική Φοβία, συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό Φυλλάδιο για την. Κατάθλιψη. Απόδοση: Αγγελίνα Δροσίτη, κλινικός ψυχολόγος Επιμέλεια: Στάθης Παναγούλιας, ψυχίατρος-δ/ντής Ε.Σ.Υ.

Ενημερωτικό Φυλλάδιο για την. Κατάθλιψη. Απόδοση: Αγγελίνα Δροσίτη, κλινικός ψυχολόγος Επιμέλεια: Στάθης Παναγούλιας, ψυχίατρος-δ/ντής Ε.Σ.Υ. Ενημερωτικό Φυλλάδιο για την Κατάθλιψη Απόδοση: Αγγελίνα Δροσίτη, κλινικός ψυχολόγος Επιμέλεια: Στάθης Παναγούλιας, ψυχίατρος-δ/ντής Ε.Σ.Υ. ΚΕΝΤΡΟ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΓΕΙΑΣ Εκδότης:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΑΙΤΙΑ & ΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΑΙΤΙΑ & ΘΕΡΑΠΕΙΑ Συνεδρίου-Σεμιναρίου Μητρικού Θηλασμού Μιλένα Ρούσκοβα 22-26 Οκτωβρίου 2014 ΞΑΝΘΗ ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΑΙΤΙΑ & ΘΕΡΑΠΕΙΑ Παναγιώτης Μ. Σαμαράς Ψυχολόγος Mphil, PgDip, BSc Hons κατάθλιψη της λοχείας Κύρια

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8 Διατροφικές Διαταραχές Κεφάλαια 7 8 7. Πώς να βοηθήσουμε τα άτομα που υποφέρουν από Ψυχογενή Ανορεξία Στόχος η πάσχουσα να τρέφεται κανονικά ώστε να αποκατασταθεί το φυσιολογικό της βάρος. Ο στόχος αυτός

Διαβάστε περισσότερα

Γονείς και Έφηβοι Λίγο Πριν τις Πανελλαδικές: Τρόποι Αποδοτικής Μελέτης και Διαχείρισης του Άγχους Τι είναι το Άγχος και τι το Προκαλεί;

Γονείς και Έφηβοι Λίγο Πριν τις Πανελλαδικές: Τρόποι Αποδοτικής Μελέτης και Διαχείρισης του Άγχους Τι είναι το Άγχος και τι το Προκαλεί; Γονείς και Έφηβοι Λίγο Πριν τις Πανελλαδικές: Τρόποι Αποδοτικής Μελέτης και Διαχείρισης του Άγχους Τι είναι το Άγχος και τι το Προκαλεί; Τι είναι το άγχος; Άγχος είναι ο τρόπος με τον οποίο αντιδρά το

Διαβάστε περισσότερα

Α.Τ.Ε.Ι.Θ. ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

Α.Τ.Ε.Ι.Θ. ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Α.Τ.Ε.Ι.Θ. ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΓΧΩΔΕΙΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ: ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ- Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΟΙ ΦΟΙΤΗΤΕΣ ΤΣΙΦΟΥΤΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΧΑΤΖΗΘΕΟΧΑΡΗΣ ΑΡΓΥΡΗΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: κα ΖΙΩΓΟΥ ΘΕΟΛΟΓΙΑ Νευρώσεις : Δυσχέρεια

Διαβάστε περισσότερα

Αγχολυτικά -Υπνωτικά. Χριστίνα άλλα. Λέκτορας Φαρμακολογίας. Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Αθηνών

Αγχολυτικά -Υπνωτικά. Χριστίνα άλλα. Λέκτορας Φαρμακολογίας. Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Αθηνών Αγχολυτικά -Υπνωτικά Χριστίνα άλλα Λέκτορας Φαρμακολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Αθηνών e-mail: cdalla@med.uoa.gr http://www.med.uoa.gr/pharmacology Συμπτωματολογία DSMΙV Κατάθλιψη Αγχώδης διαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

CISM in Air Traffic Control. An Introduction to Critical Incident Stress Management CISM

CISM in Air Traffic Control. An Introduction to Critical Incident Stress Management CISM 1 CISM in Air Traffic Control An Introduction to Critical Incident Stress Management CISM Ατύχημα San Diego 1978 2 Ατύχημα Chicago 1979 3 Ατύχημα Air Florida, Washington 1982 4 Ατύχημα Sioux City 19-7-

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΓΧΟΥΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ:

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΓΧΟΥΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ: ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΓΧΟΥΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ: Τι είναι άγχος: Είναι ο τρόπος με τον οποίο αντιδρά το μυαλό και το σώμα σας σε κάθε νέα απειλητική ή συγκινησιακή ( συναρπαστική ) κατάσταση.

Διαβάστε περισσότερα

Κατερίνα Τυλιγάδα Επίκουρη Καθηγήτρια Φαρµακολογίας ΚΤ 2008. Αντικαταθλιπτικά

Κατερίνα Τυλιγάδα Επίκουρη Καθηγήτρια Φαρµακολογίας ΚΤ 2008. Αντικαταθλιπτικά Κατερίνα Τυλιγάδα Επίκουρη Καθηγήτρια Φαρµακολογίας ΚΤ 2008 Αντικαταθλιπτικά ΚΤ 2008 Vincent van Gogh, 1890 ιαταραχές σε Συναίσθηµα Όρεξη Ύπνο Ενεργητικότητα lipido Μονοπολική Μείζων κατάθλιψη θλίψη -

Διαβάστε περισσότερα

Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα

Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα 22 Μαρτίου 2014 Ανδρέας Ευαγόρου Ψυχολόγος Εφηβεία Ψυχική και σωματική ανάπτυξη Πέρασμα από την παιδική στην ενήλικη ζωή Ενδοψυχικές αναδομήσεις Ανάγκη αυτονομίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΗ ΚΑΙ ΕΓΚΛΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ, ΑΙΣΘΗΜΑ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΙΜΩΡΗΤΙΚΟΤΗΤΑ

ΠΟΛΗ ΚΑΙ ΕΓΚΛΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ, ΑΙΣΘΗΜΑ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΙΜΩΡΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΜΣ: «Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΓΚΛΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ» ΜΑΘΗΜΑ ΠΟΛΗ ΚΑΙ ΕΓΚΛΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ, ΑΙΣΘΗΜΑ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΙΜΩΡΗΤΙΚΟΤΗΤΑ Καποδίστρια Βασιλική,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΚΟΟΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΠΑΙΞΙΑ ΜΑΣΤΙΓΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΜΑΣ

ΑΛΚΟΟΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΠΑΙΞΙΑ ΜΑΣΤΙΓΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΜΑΣ ΑΛΚΟΟΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΠΑΙΞΙΑ ΜΑΣΤΙΓΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΜΑΣ Ορισμός αλκοολισμού Αλκοολούχα ποτά ονομάζονται όλα τα ποτά που περιέχουν αιθυλική αλκοόλη (οινόπνευμα) γεωργικής προέλευσης, σε οποιοδήποτε ποσοστό το

Διαβάστε περισσότερα

Τα ναρκωτικά μπορούν να διακριθούν σε ομάδες με διάφορους τρόπους: για παράδειγμα νόμιμες (νομικά αποδεκτές) και παράνομες (απαγορευμένες) ουσίες.

Τα ναρκωτικά μπορούν να διακριθούν σε ομάδες με διάφορους τρόπους: για παράδειγμα νόμιμες (νομικά αποδεκτές) και παράνομες (απαγορευμένες) ουσίες. Τι είναι ναρκωτικά; Τα ναρκωτικά είναι ουσίες που επιδρούν στον εγκέφαλο και γι' αυτό προκαλούν εθισμό. Οι άνθρωποι που τα χρησιμοποιούν θέλουν να βιώσουν τις συνέπειες των ναρκωτικών. Ορισμένα φάρμακα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΥΠΝΟΣ αναζωογόνηση του οργανισμού επηρεάζει την καθημερινή λειτουργικότητα επηρεάζει τη σωματική και διανοητική υγεία ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ τακτική,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική Διευθυντής: Καθηγητής Φ. Γουρζής ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Ακ. Έτος 2014-2015 Πάτρα, 2014 Επιστημονικό Προσωπικό Ψυχιατρικής Κλινικής Διευθυντής: Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Γνώσεις, στάσεις και ποιότητα ζωής σε ασθενείς με λέμφωμα Οι ασθενείς που πάσχουν από λέμφωμα στην Ελλάδα εμφανίζονται ελλιπώς ενημερωμένοι σχετικά με ζητήματα που αφορούν στην

Διαβάστε περισσότερα

Εξαρτησιογόνες ουσίες

Εξαρτησιογόνες ουσίες Ναρκωτικά Ναρκωτικά-Εξάρτηση Ο όρος ναρκωτικά χρησιµοποιείται για να χαρακτηρίσει όλες τις τοξικές ψυχοτρόπες ουσίες που διακινούνται παρανόµως και προκαλούν σοβαρή διαστρέβλωση της προσωπικότητας του

Διαβάστε περισσότερα

02/06/15. Όταν αισθανθούμε ότι κάτι μας απειλεί ο οργανισμός μας ετοιμάζεται για το σύνδρομο Fight or Flight, δηλαδή παλεύω ή φεύγω.

02/06/15. Όταν αισθανθούμε ότι κάτι μας απειλεί ο οργανισμός μας ετοιμάζεται για το σύνδρομο Fight or Flight, δηλαδή παλεύω ή φεύγω. Αντιμετωπίζοντας το στρες για μια χαρούμενη και δημιουργική ζωή Το στρες μπορεί από εχθρός μας να γίνει σύμμαχος Ένα ποσοστό άγχους είναι αναγκαίο στη ζωή μας γιατί μας βοηθάει να ενεργοποιηθούμε και να

Διαβάστε περισσότερα

Θόρυβος και επιπτώσεις στις δραστηριότητες και την υγεία µε βάση έρευνες της WHO

Θόρυβος και επιπτώσεις στις δραστηριότητες και την υγεία µε βάση έρευνες της WHO Θόρυβος και επιπτώσεις στις δραστηριότητες και την υγεία µε βάση έρευνες της WHO > Επιπτώσεις στην υγεία 1 Το 1993 οµάδα εργασίας της WHO 1 προσδιόρισε και ανέφερε τις σηµαντικότερες επιπτώσεις του θορύβου

Διαβάστε περισσότερα

Το Άγχος στην εφηβεία

Το Άγχος στην εφηβεία Το Άγχος στην εφηβεία Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΥΤΗ ΕΚΠΟΝΗΘΗΚΕ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΜΑΘΗΤΕΣ ΤΗΣ Β 2 ΤΑΞΗΣ : ΚΕΡΜΠΙΖΙ ΦΑΤΜΙΡΑ, ΜΑΓΝΗΣΑΛΗ ΑΘΑΝΑΣΙΟ, ΜΑΖΑΡΑΚΑ ΙΩΑΝΝΑ, ΜΑΥΡΟΜΟΥΣΤΑΚΑΚΗ ΧΡΗΣΤΟ, ΜΕΡΛΟ ΑΝΤΩΝΗ, ΜΟΥΡΓΕΛΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ, ΜΠΑΝΟ ΚΩΝ/ΝΟ,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ Στρεσσογόνος παράγοντας Οτιδήποτε κάνει τον άνθρωπο να βιώνει στρες Είναι μια αλλαγή στην ομοιόσταση του ατόμου Παράγοντες που προκαλούν στρες Ενδογενείς Εξωγενείς Ενδογενείς

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιολόγηση πρέπει να γίνεται σε σχέση µε το πώς ο/η ασθενής αισθάνονταν την περασµένη εβδοµάδα.

Η αξιολόγηση πρέπει να γίνεται σε σχέση µε το πώς ο/η ασθενής αισθάνονταν την περασµένη εβδοµάδα. Κλίµακα Μontgomery Asberg για την Κατάθλιψη Ο ΗΓΙΕΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗΣ ΤΗΣ ΚΛΙΜΑΚΑΣ MADRS: Η βαθµολόγηση πρέπει να γίνεται κατόπιν συνέντευξης µε τον/την ασθενή, αρχίζοντας από γενικές ερωτήσεις µε τα συµπτώµατα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ΥΠΕΡΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΒΛΑΠΤΕΙ!

ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ΥΠΕΡΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΒΛΑΠΤΕΙ! ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ΥΠΕΡΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΒΛΑΠΤΕΙ! Είναι αλήθεια ότι η άσκηση βοηθά σημαντικά στην διατήρηση της υγείας. Μπορεί όμως να γίνει επικίνδυνη όταν δεν γίνεται με τον σωστό τρόπο!

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Φύλο (sex) Σεξουαλικότητα (sexuality) Σεξουαλική υγεία (sexual health) Κοινωνική ταυτότητα (γένος) (gender) Κοινωνική ταυτότητα φύλου (gender identity) Σεξουαλικός προσανατολισµός

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Τί είναι η αγχώδης διαταραχή;

Τί είναι η αγχώδης διαταραχή; Τί είναι η αγχώδης διαταραχή; (What is an anxiety disder?) Greek Τι είναι η αγχώδης διαταραχή; To άγχος είναι ένας όρος που χρησιμοποιούμε για να περιγράψουμε το φυσιολογικό συναίσθημα που βιώνει κανείς

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας»

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Παρουσίαση Κλινικής Περίπτωσης : Χατζοπούλου Μ., Νοσηλεύτρια ΠΕ, MSc,

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΓΑΣΤΡΟ-ΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Η ΜΙΖΕΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑΣ

ΓΑΣΤΡΟ-ΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Η ΜΙΖΕΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΑΣΤΡΟ-ΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Η ΜΙΖΕΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΑΣΤΡΟ-ΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Αίτιο Χαλάρωση σφιγκτήρα κατώτερου οισοφάγου Συχνή παλινδρόμηση (μετακίνηση προς τα πάνω) υγρών του

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία Β Λυκείου Από την αρχαία Ελλάδα στη σύγχρονη εποχή, ο αθλητισμός και τα φαινόμενα της βίας και του ντόπινγκ ΔΙΑΤΡΟΦΗ

Ερευνητική Εργασία Β Λυκείου Από την αρχαία Ελλάδα στη σύγχρονη εποχή, ο αθλητισμός και τα φαινόμενα της βίας και του ντόπινγκ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία Αρσάκειο Γενικό Λύκειο Ψυχικού Ερευνητική Εργασία Β Λυκείου Σχολικό έτος: 2013-2014 Από την αρχαία Ελλάδα στη σύγχρονη εποχή, ο αθλητισμός και τα φαινόμενα της βίας και του ντόπινγκ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΥΝΔΕΟΜΕΝΕΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΨΥΧΟΔΡΑΣΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΥΝΔΕΟΜΕΝΕΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΨΥΧΟΔΡΑΣΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΥΝΔΕΟΜΕΝΕΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΨΥΧΟΔΡΑΣΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ Ελένη Γεωργίλα Απαρτιωμένη Διδασκαλία Οι διαταραχές που σχετίζονται με τη χρήση ψυχοδραστικών ουσιών, θεωρούνται διεθνώς ένα από τα μεγαλύτερα κοινωνικά

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ Εντάσσεται στο Μέτρο 2.3 «Ενέργειες Πρόληψης Ενίσχυσης της Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοφαρμακολογία των διατροφικών διαταραχών στην παιδική και εφηβική ηλικία. Pediatr Clin N Am 58 (2011) 121-138

Ψυχοφαρμακολογία των διατροφικών διαταραχών στην παιδική και εφηβική ηλικία. Pediatr Clin N Am 58 (2011) 121-138 Ψυχοφαρμακολογία των διατροφικών διαταραχών στην παιδική και εφηβική ηλικία Pediatr Clin N Am 58 (2011) 121-138 a Nevile H. Golden, MD, b Evelyn Attia, MD a Division of Adolescent Medicine, Stanford University

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η φροντίδα για τη λήψη τροφής αποτελεί μια από τις κυριότερες ασχολίες του ανθρώπου. Όσο σημαντική είναι για τον άνθρωπο η τροφή τόσο σημαντική είναι και η στέρηση

Διαβάστε περισσότερα

Οι ψυχολογικές επιπτώσεις των σεισμών στα παιδιά

Οι ψυχολογικές επιπτώσεις των σεισμών στα παιδιά Οι ψυχολογικές επιπτώσεις των σεισμών στα παιδιά Αναστασία Κουμούλα Παιδοψυχίατρος Συντονίστρια Διευθύντρια Τμ. Ψυχιατρικής Παιδιών και Εφήβων Σισμανόγλειο ΓΝΑ Καταστροφές Συντριπτικά γεγονότα που περιλαμβάνουν

Διαβάστε περισσότερα

Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας. Β Μέρος

Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας. Β Μέρος Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας Β Μέρος Κατάθλιψη Αξιολόγηση Χρήση ψυχομετρικών εργαλείων Ερωτήσειςγια: Συναίσθημα Ύπνο Ενδιαφέροντα Ενοχή Ενέργεια Συγκέντρωση Όρεξη Ψυχοκοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Β Α Σ Ι Κ Ε Σ Ε Ν Ν Ο Ι Ε Σ

Β Α Σ Ι Κ Ε Σ Ε Ν Ν Ο Ι Ε Σ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Εξαρτησιογόνες ουσίες ονοµάζονται όλες οι ουσίες που προκαλούν εξάρτηση ψυχική ή σωµατική και που η χρήση τους δηµιουργεί µεταβολές στον εγκέφαλο (γνωστικές λειτουργίες και συναισθήµατα)

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo. Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.gr Διαχείριση κρίσεων: Ψυχο-κοινωνικές «Ακόμα και οι χώρες που είναι εξοπλισμένες

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές Διαταραχές & η αντιμετώπιση τους

Διατροφικές Διαταραχές & η αντιμετώπιση τους Διατροφικές Διαταραχές & η αντιμετώπιση τους www.cydadiet.org www.iph.com.cy Προσφορά Συνδέσμου Διαιτολόγων και Διατροφολόγων Κύπρου σε συνεργασία με την εταιρεία Iacovos Photiades Foodstuff Suppliers

Διαβάστε περισσότερα

Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ. Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς

Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ. Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς Κατανάλωση οινοπνευματωδών στους Έλληνες μαθητές (2011) Στην Ελλάδα, τα αγόρια

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΜΑΚΑ ΤΟΥ HAMILTON ΓΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΠΤΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ (HAM-D)

ΚΛΙΜΑΚΑ ΤΟΥ HAMILTON ΓΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΠΤΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ (HAM-D) ΚΛΙΜΑΚΑ ΤΟΥ HAMILTON ΓΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΠΤΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ (HAM-D) Ο ΗΓΙΕΣ ΣΥΠΛΗΡΩΣΗΣ ΤΗΣ ΚΛΙΜΑΚΑΣ HAM-D : Για κάθε ερώτηση, επιλέξτε τον αριθµό εκείνο που αντιπροσωπεύει καλύτερα τον/την ασθενή κατά τη διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Νοσηλευτική Ψυχικής Υγείας

Νοσηλευτική Ψυχικής Υγείας Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Νοσηλευτική Ψυχικής Υγείας Ενότητα 3: Παθολογική και Φυσιολογική Συμπεριφορά. Ψυχική Υγεία και Ψυχική Νόσος. Κριτική Θεώρηση. Μαίρη Γκούβα 1

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο της συνείδησης

Επίπεδο της συνείδησης Καθηγητής ρ. Λάζαρος Ι. Τσούσκας ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ Θεσσαλονίκη 2003: 20-25 Επίπεδο της συνείδησης Η µερική ή ολική απώλεια της συνείδησης του πάσχοντος είναι µια σοβαρή κατάσταση, κατά την οποία διαταράσσεται

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες ένας αριθµός εναλλακτικών µοντέλων για τον πόνο πέραν του ιατρικού ενσωµατώνουν ψυχολογικούς(αντίληψη,

Διαβάστε περισσότερα

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου που αντιμετωπίζει ψυχικά προβλήματα λόγω της σωματικής

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ

ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ ΑΛΚΟΟΛ ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ v Μεταξύ ατόμων ηλικίας από 15 μέχρι 25 ετών βγήκαν τα ακόλουθα συμπεράσματα: Κοινωνικότητα (71%) Τους αρέσει η γεύση (51%) Δημιουργεί αίσθημα χαλάρωσης (12%) Προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΟ ΓΥΝΑΙΚΕΙΟ ΦΥΛΟ ΣΤΟΝ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟ Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΜΑΤΑ ΦΥΛΟΥ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Το θωρακικό άλγος, όχι σπάνιο

Το θωρακικό άλγος, όχι σπάνιο Προσέγγιση του παιδιού με θωρακικό άλγος Steven M. Selbst, MD Pediatr Clin N Am 57 (2010) 1221 1234 Παρουσίαση : Νίκος Α. Καρανταγλής Επιστημονικός Συνεργάτης Γ ΠΔ Α.Π.Θ. 10/01/2011 www.pd3.gr Το θωρακικό

Διαβάστε περισσότερα

είναι μια ισόβια αναπτυξιακή διαταραχή, μια αναπηρία που εμποδίζει τα άτομα να κατανοούν σωστά όσα βλέπουν, ακούν και γενικά αισθάνονται.

είναι μια ισόβια αναπτυξιακή διαταραχή, μια αναπηρία που εμποδίζει τα άτομα να κατανοούν σωστά όσα βλέπουν, ακούν και γενικά αισθάνονται. Β έτος ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Σοφία Μπάτσιου Απρίλιος 2012 είναι μια ισόβια αναπτυξιακή διαταραχή, μια αναπηρία που εμποδίζει τα άτομα να κατανοούν

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΘΙΣΜΟΣ. ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ.

«ΕΘΙΣΜΟΣ. ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ. «ΕΘΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ. Άρτεμις Τσίτσικα - Λέκτορας Εφηβικής Παιδιατρικής Επιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΟΥΣΙΟΕΞΑΡΤΗΣΕΩΝ (F12. Ψυχικές διαταραχές και διαταραχές της συμπεριφοράς λόγω χρήσης κανναβινοειδών)

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΟΥΣΙΟΕΞΑΡΤΗΣΕΩΝ (F12. Ψυχικές διαταραχές και διαταραχές της συμπεριφοράς λόγω χρήσης κανναβινοειδών) ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΟΥΣΙΟΕΞΑΡΤΗΣΕΩΝ (F12. Ψυχικές διαταραχές και διαταραχές της συμπεριφοράς λόγω χρήσης κανναβινοειδών) Ιωάννης Λιάππας, Καθηγητής Ψυχιατρικής ΕΚΠΑ Θωμάς Παπαρρηγόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

Αλκοολισμός και Προβληματική Κατανάλωση Προβλήματα με την κατανάλωση αλκοόλ Κοινωνική κατανάλωση οινοπνεύματος

Αλκοολισμός και Προβληματική Κατανάλωση Προβλήματα με την κατανάλωση αλκοόλ Κοινωνική κατανάλωση οινοπνεύματος Αλκοολισμός και Προβληματική Κατανάλωση (Πηγή: http://www.patient.co.uk/health/alcoholism-and-problem-drinking) Απόδοση στα ελληνικά: Αθανάσιος Μπάκας (υπεύθυνος του προγράμματος) Αλκοολισμός είναι η λέξη

Διαβάστε περισσότερα

Κατάθλιψη. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι ειναι η Kατάθλιψη και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια.

Κατάθλιψη. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι ειναι η Kατάθλιψη και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι ειναι η Kατάθλιψη και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια. Αισθάνεστε λύπημενος/η ή στεναχωρημένος/η; Κλαίτε χωρίς λόγο; Αισθάνεστε κουρασμένος/η; Εχετε απώλεια ενδιαφέροντος για

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ

Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ Τρόποι θετικής προσαρμογής Ελένη Τσαχαγέα Κλινική Ψυχολόγος Επιστ. Συνεργάτης Νευρολογικό Τμήμα Γ.Ν.Α «Γιώργος Γεννηματάς» Σκοπός Ομιλίας Να παρουσιάσει το

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Εισαγωγή στην Κλινική Νευροψυχολογία της Μείζωνος Κατάθλιψης & της Σχιζοφρένειας (ONLINE CLINICAL SEMINAR) Εισηγητής: Δρ. Αλεξάνδρα

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ. Νικολάου Ζωή Α.Μ. 6763 Επιβλέπων καθηγητής: Στράνης Δημήτριος

ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ. Νικολάου Ζωή Α.Μ. 6763 Επιβλέπων καθηγητής: Στράνης Δημήτριος ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ Νικολάου Ζωή Α.Μ. 6763 Επιβλέπων καθηγητής: Στράνης Δημήτριος ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παρούσα μελέτη αναφέρεται στην σωματική και ψυχική υγεία των εργαζομένων και κατά πόσο αυτή

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και ψυχική υγεία

Άσκηση και ψυχική υγεία Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και ψυχική υγεία Συγγραφική ομάδα: Θεοδωράκης Γιάννης, Καθηγητής ΤΕΦΑΑ- ΠΘ Ζουρμπάνος Νίκος, Μεταδιδακτορικός Ερευνητής, Διδάσκων ΤΕΦΑΑ- ΠΘ Χατζηγεωργιάδης Αντώνης,

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ)

Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ) Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ) ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΔΕΠΥ; Αποτελεί μια ομάδα διαταραχών όπου τα συμπτώματα εμφανίζονται πριν από την ηλικία των 12 ετών. Τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Τροποποίηση της σχέσης του ανθρώπου με το περιβάλλον.

Διαβάστε περισσότερα

Η πρώτη µη κερδοσκοπική εταιρεία στην Ελλάδα µε στόχο την ενηµέρωση, πρόληψη και υποστήριξη των ανθρώπων που πάσχουν από ιαταραχές Πρόσληψης Τροφής.

Η πρώτη µη κερδοσκοπική εταιρεία στην Ελλάδα µε στόχο την ενηµέρωση, πρόληψη και υποστήριξη των ανθρώπων που πάσχουν από ιαταραχές Πρόσληψης Τροφής. CREATIVE BRIEF Η πρώτη µη κερδοσκοπική εταιρεία στην Ελλάδα µε στόχο την ενηµέρωση, πρόληψη και υποστήριξη των ανθρώπων που πάσχουν από ιαταραχές Πρόσληψης Τροφής. ΟΙ (ΨΥΧΟΓΕΝΕΙΣ) ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΠΡΟΣΛΗΨΗΣ ΤΡΟΦΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΟΣΩΡΙΣΑΤΕ ΣΤΗΝ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

ΚΑΛΟΣΩΡΙΣΑΤΕ ΣΤΗΝ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΑΛΟΣΩΡΙΣΑΤΕ ΣΤΗΝ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΘΕΜΑ Διερεύνηση ποσοτικών και ποιοτικών χαρακτηριστικών συνύπαρξης ψυχιατρικής διαταραχής με εξάρτηση από ψυχοδραστικές ουσίες. Η Περίπτωση του θεραπευτικού προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΧΑ ΕΝΑ ΜΑΥΡΟ ΣΚΥΛΟ ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΤΟΥ ΗΤΑΝ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ

ΕΙΧΑ ΕΝΑ ΜΑΥΡΟ ΣΚΥΛΟ ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΤΟΥ ΗΤΑΝ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΕΙΧΑ ΕΝΑ ΜΑΥΡΟ ΣΚΥΛΟ ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΤΟΥ ΗΤΑΝ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ (Όχι) για την οικογένεια και τους φίλους μου ΕΙΧΑ ΕΙΧΑ ΕΝΑ ΜΑΥΡΟ ΣΚΥΛΟ ΣΚΥΛΟ ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΤΟΥ ΗΤΑΝ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ Κείμενο - εικονογράφηση Μάθιου Τζόνστοουν, πρόλογος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ;

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ; ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ; Με την επιστημονική συνεργασία της Αιματολογικής Μονάδας, Γ Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Με

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣ/ΚΗ ΙΙ ΥΠ. ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ : ΚΥΠΑΡΙΣΗ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΛΑΡΙΣΑ 2010 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Σημαντικές πληροφορίες για το κάπνισμα

Σημαντικές πληροφορίες για το κάπνισμα ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΟΙΚΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ Σημαντικές πληροφορίες για το κάπνισμα Το κάπνισμα του τσιγάρου είναι η πιο διαδεδομένη μορφή κατανάλωσης του καπνού. Πρόκειται για μια συνήθεια που σε αρχικό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Γ. ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) Ημ/νίες Διεξαγωγής: 16-17/11, 30/11, 01/12, 07 08/12, 2013, 11-12/01, 25-26/01, 01-02/02, 15-16/02,

Διαβάστε περισσότερα

Η κλινική έκφραση των συναισθηματικών διαταραχών

Η κλινική έκφραση των συναισθηματικών διαταραχών Η κλινική έκφραση των συναισθηματικών διαταραχών Γεώργιος Ν. ΧριστοδούΛου Πρόεδρος της Ελληνικής Ψυχιατρικής Εταιρείας, Πρόεδρος του Δ.Σ. του Κέντρου Ψυχικής Υγιεινής ε τον όρο συναισθηματικές διαταραχές,

Διαβάστε περισσότερα

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΕΝΤΥΠΟ Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α 1. Πρόλογος 2. Τι είναι η Κατά Πλάκας Σκλήρυνση/Πολλαπλή Σκλήρυνση 3. Λίγα λόγια για τον Παγκύπριο Σύνδεσμο Πολλαπλής Σκλήρυνσης Π ρ ό λ ο γ ο ς Ο λόγος της σύνταξης

Διαβάστε περισσότερα

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης»

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» «Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Η Ιατρική Παρέμβαση (Medical Intervention -Med.In) είναι μια Ελληνική ιατρική οργάνωση αρωγής με δράσεις εντός

Διαβάστε περισσότερα

χρόνιου πόνου κι των συναισθημάτων. Μάλιστα, μεγάλο μέρος αυτού

χρόνιου πόνου κι των συναισθημάτων. Μάλιστα, μεγάλο μέρος αυτού Το μαιτεχμιακό σύστημα συνδέεται με τμήματα του μετωπιαίου κι κροταφικού λοβού ( τμήματα των εγκεφαλικών ημισφαιρίων,ονομασμένα σύμφωνα με το κρανιακό οστό που τα καλύπτει). Το ίδιο σχετίζεται με τον έλεγχο

Διαβάστε περισσότερα

12/5/2015 Ι ΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΦΗΒΕΙΑΣ

12/5/2015 Ι ΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΦΗΒΕΙΑΣ Ι ΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΦΗΒΕΙΑΣ 1 ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ 2 Εφηβεία είναι η περίοδος της αύξησης και της ανάπτυξης του ατόμου κατά την ο- ποία συμβαίνουν σημαντικές μεταβολές στο σώμα, στη συμπεριφορά

Διαβάστε περισσότερα