ΘΕΜΑ: ΠΕΙΡΑΙΑΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΥΠΟΒΛΗΘΕΙΣΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΚΤΗΣΗ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΥ ΤΙΤΛΟΥ ΣΠΟΥΔΩΝ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΘΕΜΑ: ΠΕΙΡΑΙΑΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΥΠΟΒΛΗΘΕΙΣΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΚΤΗΣΗ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΥ ΤΙΤΛΟΥ ΣΠΟΥΔΩΝ"

Transcript

1 ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ & ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΘΕΜΑ: Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & Η ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ DEAL ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΥΠΟΒΛΗΘΕΙΣΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΚΤΗΣΗ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΥ ΤΙΤΛΟΥ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΓΓEΛΙΚΗ Ν. ΤΣΑΚΜΑΚΛΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΧΡΗΣΤΟΣ ΑΛΕΞΑΚΗΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2007 ΠΕΙΡΑΙΑΣ

2 ΣΤΟΝ ΧΡΗΣΤΟ & ΤΟΝ ΓΙΑΝΝΗ,

3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΕΛΙΔΑ ΜΕΡΟΣ Ι Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 3 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ: ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΛΟΓΗ ΣΤΗΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΛΗΨΗΣ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ 1.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΛΗΨΗ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΤΑΡΤΗΜΟΡΙΩΝ ΕΛΕΓΧΟΜΕΝΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΑΥΤΟΜΑΤΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΓΝΩΣΙΑΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΙΝΙΣΙΑΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΑΠΟΜΟΝΩΜΕΝΗΣ ΚΑΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΑΠΟΜΟΝΩΜΕΝΗ ΕΠΙΛΟΓΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΕΠΙΛΟΓΗ ΟΦΕΛΗ ΔΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗ ΣΕ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ ΑΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΕΠΙΛΟΓΗ ΡΙΣΚΟΥ ΘΕΩΡΙΑ ΠΑΙΓΝΙΩΝ ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ 17 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ: ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ 2.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΠΟΚΤΗΣΗ ΑΝΤΑΜΟΙΒΗΣ ΑΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑ, ΑΜΦΙΣΗΜΙΑ, ΚΑΙ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ 26

4 ΣΕΛΙΔΑ 2.4 ΕΚΜΑΘΗΣΗ ΚΑΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ 30 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ: ΜΕΘΟΔΟΙ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ: ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΑΠΛΗ ΜΕΤΡΗΣΗ ΝΕΥΡΩΝΩΝ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΔΙΕΓΕΡΣΗ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ 41 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ: ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΕΣ ΕΚΚΡΙΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ 4.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΑΝΤΑΜΟΙΒΗΣ ΟΡΜΟΝΕΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΣΤΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΝΤΟΠΑΜΙΝΗ ΟΞΥΤΟΚΙΝΗ ΚΟΡΤΙΖΟΛΗ 50 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜΠΤΟ: ΝΕΥΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ 53 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΤΟ: ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 56 ΜΕΡΟΣ ΙΙ ΛΗΨΗ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ ΣΕ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΑΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑΣ - Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΟΥ DEAL ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ: ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ 1.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΟΥ ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΕΣ ΜΕΤΑΒΛΗΤΕΣ 65

5 ΣΕΛΙΔΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ: ΑΝΑΛΥΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ 2.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΕΡΔΩΝ 68 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ: ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΩΝ ΠΑΙΚΤΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΤΟΥΣ 3.1 THE PRIOR OUTCOMES EFFECT ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΕΣΩ ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΕΣΩ ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΝΑΛΥΣΗ 85 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 90

6 ΜΕΡΟΣ Ι Η ΕΠΙΣΗΜΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η παραδοσιακή οικονομική θεωρία υποθέτει ότι τα άτομα συμπεριφέρονται ορθολογικά. Αυτό συνεπάγεται την κατανόηση των προτιμήσεών τους, την συνεπή διαχρονική και λογική λήψη αποφάσεων καθώς και την προσπάθεια της μεγιστοποίησης της χρησιμότητας τους. Η ιδιάζουσα αυτή θεώρηση έχει τις ρίζες της σε συγγράμματα όπως το Exposition of a New Theory on Measurement of Risk (1738, Daniel Bernoulli) και το Theory of Games and Economic Behavior (1944, John von Neumann and Oscar Morgenstern). Παρέχει τη δυνατότητα πρόβλεψης καταναλωτικών συμπεριφορών, όπως την μεταβολή της ζήτησης των αγαθών μετά από μια επικείμενη μεταβολή στους παράγοντες που την επηρεάζουν. Υστερεί, ωστόσο, στην εξήγηση πιο σύνθετων φαινομένων, όπως το γιατί τα άτομα ρισκάρουν ενάντια στις πιθανότητες, καθώς τέτοιες συμπεριφορές απλά χαρακτηρίζονται ως μη ορθολογικές. Η ιδέα ότι η κατανόηση του εγκεφάλου μπορεί να δώσει χρήσιμη πληροφόρηση στους οικονομολόγους δεν είναι κάτι νέο. Για 20 χρόνια οι συμπεριφοριστές επιχειρηματολογούν υπέρ της άποψης ότι η ψυχολογία θα έπρεπε να έχει μεγαλύτερη επιρροή στην ανάπτυξη οικονομικών μοντέλων. Αυτό που είναι καινούριο είναι η επιστράτευση της τεχνολογίας προς αυτή την κατεύθυνση: οι ερευνητές-οικονομολόγοι έχουν πλέον στα χέρια τους εργαλεία που τους επιτρέπουν να παρακολουθούν - 1 -

7 διεργασίες του ανθρώπινου εγκεφάλου. Τέτοια εργαλεία που απεικονίζουν τις λειτουργίες του εγκεφάλου 1 καθώς το άτομο εκτελεί διαφορετικές εργασίες παρέχουν συγκρίσιμα πορίσματα για τις νευρωνικές κινήσεις. Η πιο γνωστή μέθοδος απεικόνισης του εγκεφάλου (εφαρμόζεται μόνο σε εργαστηριακό χώρο) είναι η Λειτουργική Απεικόνιση Μαγνητικής Αντήχησης (fmri) όπου ένα ισχυρό μαγνητικό πεδίο και ραδιοκύματα χρησιμοποιούνται για να παραγάγουν λεπτομερείς εικόνες της ροής του αίματος. Η τεχνική αυτή εμφανίστηκε στα τέλη της δεκαετίας του 80 αλλά μόλις τα τελευταία χρόνια χρησιμοποιήθηκε στην μελέτη της διαδικασίας λήψης αποφάσεων. Το αποτέλεσμα αυτής της ιδέας σε συνδυασμό με την χρήση μεθόδων χαρτογράφησης του εγκεφάλου είχε ως αποτέλεσμα την εμφάνιση της του διεπιστημονικού πεδίου της νευροοικονομικής. Η νευροοικονομική δεν προσπαθεί να καταρρίψει τις αξίες των οικονομικών αλλά απλώς να «δώσει τα φώτα της» στα σημεία εκείνα που σχετίζονται με τον άνθρωπο και την συμπεριφορά του. Δείχνει δηλαδή έναν νέο τρόπο να ανοιχτεί το "μαύρο κουτί" που είναι η δομική μονάδα των οικονομικών συστημάτων - το ανθρώπινο μυαλό. Πρωτεργάτης σε αυτό το κίνημα μπορεί να θεωρηθεί ο Viner 2, ο οποίος δήλωσε ότι: «Η ανθρώπινη συμπεριφορά γενικότερα, και πιθανώς στην αγορά, δεν υπόκειται στη σταθερή και λεπτομερή καθοδήγηση των προσεκτικών και ακριβών υπολογισμών, αλλά είναι το προϊόν μιας ασταθούς και ανορθολογικής σύνδεσης των ανακλαστικών ενεργειών, των ωθήσεων, των ενστίκτων, των συνηθειών, της μόδας και της υστερίας». 1 Οι διαστάσεις της εγκεφαλικής λειτουργίας, η οποία καθορίζει την ανθρώπινη συμπεριφορά, είναι: ελεγχόμενη, αυτόματη, γνωσιακή και συναισθηματική. 2 Viner, J.(1925), The Utility Concept in Value Theory and Its Critics, Journal of Political Economy 33,

8 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η Νευροοικονομική αποτελεί ένα πολυδιάστατο ερευνητικό πεδίο στο οποίο αναμειγνύονται οι επιστήμες της νευρολογίας, των οικονομικών και της ψυχολογίας, οι οποίες έχουν ως πρωταρχικό στόχο την ανάπτυξη και κατανόηση του τρόπου με τον οποίο λαμβάνονται οι διάφορες οικονομικές/επενδυτικές αποφάσεις. Συγκεκριμένα, προσπαθεί να αποτυπώσει τις διάφορες χημικές και βιολογικές διεργασίες που λαμβάνουν χώρα στον εγκέφαλο ενός ατόμου, όταν αυτό αξιολογεί αποφάσεις ή κατηγοριοποιεί έννοιες όπως το ρίσκο και η ανταμοιβή ή επηρεάζεται από τα βασικά συστήματα παρακίνησης 3. Όντας ένα ερευνητικό πρόγραμμα αιχμής, η Νευροικονομική στοχεύει στη δημιουργία ενός βιολογικού μοντέλου λήψης αποφάσεων σε οικονομικά περιβάλλοντα. Οι εμπλεκόμενοι επιστήμονες αναρωτιούνται με ποιον τρόπο ο εκφραστικότατος εγκέφαλος καθιστά ικανό το μυαλό να λαμβάνει αποφάσεις που αφορούν οικονομικά θέματα. Σήμερα, με τον συνδυασμό τεχνικών από τον χώρο της νευρολογικής επιστήμης και των πειραματικών οικονομικών, μας δίνεται η δυνατότητα να παρακολουθούμε σε πραγματικό χρόνο τη δραστηριότητα των νευρώνων 4, να παρατηρούμε πως αυτή η δραστηριότητα εξαρτάται από το οικονομικό περιβάλλον και ακόμη να κάνουμε υποθέσεις για το πως το ανθρώπινο μυαλό λαμβάνει τις οικονομικές αποφάσεις. Η Νευροοικονομική μας καθιστά ικανούς να κατανοήσουμε με τον καλύτερο δυνατό τρόπο το εκτενές φάσμα της ετερογένειας στην ανθρώπινη 3 Σε αυτά βασίζεται η ανθρώπινη συμπεριφορά και είναι: η αναζήτηση κέρδους (ευχαρίστησης) και η αποφυγή ζημίας (πόνου). 4 Υπάρχουν εκατό (100) δις. Νευρώνες στον ανθρώπινο εγκέφαλο που επικοινωνούν με ηλεκτρικούς παλμούς

9 συμπεριφορά, καθώς και τον ρόλο των διαδικασιών σαν μια δομημένη επέκταση του μυαλού μας. Η πρωτοποριακή αυτή επιστήμη αποτελεί ένα παρακλάδι της «Συμπεριφορικής Οικονομικής». Η Συμπεριφορική Οικονομική χρησιμοποιεί δεδομένα και ιδέες από εκείνες τις κοινωνικές επιστήμες οι οποίες συνορεύουν κατά κάποιο τρόπο με τα οικονομικά (όπως η ψυχολογία, η κοινωνιολογία, η ανθρωπολογία), με σκοπό να δείξει με ποιον τρόπο η θέληση, η ανησυχία για τα άτομα του γειτονικού περιβάλλοντος, τα όρια στον υπολογισμό των δυνατοτήτων και η βιολογία επηρεάζουν την οικονομική συμπεριφορά, αντικαθιστώντας τις λογικές προσεγγίσεις με ρεαλιστικές 5. Τα νευροοικονομικά επεκτείνουν τη Συμπεριφορική Οικονομική χρησιμοποιώντας στοιχεία για την εγκεφαλική δραστηριότητα. Ακόμη αποτελούν ένα νέο είδος «πειραματικών οικονομικών». Στα πειραματικά οικονομικά δημιουργούνται απλά παίγνια συναλλαγών και αγορές με οικονομικά κίνητρα, ώστε να δοκιμαστούν θεωρίες και να προσδιοριστούν οι διακυμάνσεις εκείνες οι οποίες προκαλούν εκροές στο οικονομικό σύστημα. Τέλος, η Νευροικονομική επεκτείνει περαιτέρω τα πειραματικά οικονομικά με το να καταγράφει τις βιολογικές και νευρικές διαδικασίες καθώς τα άτομα διαλέγουν, συναλλάσσονται και εμπορεύονται διάφορα αγαθά Η Νευροοικονομική παρέχει τα νέα στοιχεία εκτός από εκείνα που έχουμε διαθέσιμα από τη θεωρητική, την εμπειρική, και την πειραματική έρευνα για την ανθρώπινη συμπεριφορά. Αυτά αποτελούνται από ένα σύνολο διαφόρων ψυχοσωματικών στοιχείων και προκύπτουν από την ανάλυση της απεικόνισης της δραστηριότητας του 5 C.F. Camerer, G Loewenstein, Advances in Behavioral Economics, Princeton Univ. Press,

10 εγκεφάλου. Υπό αυτή την προσέγγιση, γνωρίζουμε πλέον τις συγκεκριμένες περιοχές στον εγκέφαλο που είναι ενεργές όταν παρατηρείται κάποια συμπεριφορά. Αυτές οι πληροφορίες μπορούν να είναι πολύ ενδιαφέρουσες για έναν επιστήμονα νευρολογίας, που έχει ως στόχο την αναδημιουργία του εγκεφάλου κάτω από την συμπεριφορά. Αλλά τι προσθέτει στην κατανόηση της οικονομικής συμπεριφοράς; Ο στόχος του οικονομολόγου είναι να καθιερώσει χρήσιμες προβλέψεις καθώς η ανθρώπινη συμπεριφορά θα συνεχίσει να δίνει ορισμένα κίνητρα, προτιμήσεις, και περιορισμούς του εφικτού. Αυτό είναι το σύνολο παραμέτρων, το οποίο είναι διαθέσιμο στον οικονομολόγο που αναλύει την κατάσταση. Μέσω της «εξερεύνησης» του εγκεφάλου όμως επιδιώκεται ο εμπλουτισμός των μαθηματικών ιδεών/αποδείξεων με νευρολογικά λεπτομερείς περιγραφές. Συγκεκριμένα ας εξετάσουμε τι συμβαίνει κατά την συμμετοχή ενός ατόμου σε κάποιο τυχερό παιχνίδι. Σύμφωνα με τους οικονομολόγους το άτομο θα συνδυάσει την πιθανότητα της νίκης με μια προσδοκία για να εκτιμήσει τη νίκη και την ήττα (χρησιμότητα). Σύμφωνα με τους επιστήμονες των νευροοικονομικών θα ενεργοποιηθεί και μια τρίτη περιοχή του εγκεφάλου η οποία συνδυάζει την πιθανότητα και τις ηδονικές αισθήσεις (πόνου και ευχαρίστησης της νίκης και της ήττας). Η έρευνα ήδη δείχνει ότι οι παθολογικοί παίκτες τείνουν να στερηθούν το γονίδιο που καθορίζει την ευχαρίστηση -υπό μορφή ποσότητας της ντοπαμίνης, που είναι ένας νευροδιαβιβαστής που απελευθερώνεται όταν κερδίζουνπου παίρνουν από τη νίκη. Μη αρκετή ντοπαμίνη από την καθημερινή ευχαρίστηση σημαίνει ότι οι παίκτες χρειάζονται συνεχώς περισσότερη για να ικανοποιήσουν το αίσθημα της ικανοποίησης. Ακόμη, στο παράδειγμα που αναλύεται θα πρέπει να συνυπολογιστεί και ο «φόβος του άγνωστου» ή «η ανοχή στην ασάφεια», το πόσο - 5 -

11 πρόθυμοι δηλαδή είναι οι άνθρωποι για να παίξουν, να επενδύσουν, ή να διατρέξουν έναν κίνδυνο 6. Άρα, εκκρίσεις ουσιών όπως η ντοπαμίνη και ένστικτα όπως ο φόβος, επηρεάζουν άμεσα την συμπεριφορά του παίχτη και την αναγάγουν σε «μη ορθολογική». 6 C.F. Camerer, Experimental Economists Find Brain Regions That Govern Fear of the Economic Unknown, Caltech Press Release,

12 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΛΟΓΗ ΣΤΗΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΛΗΨΗΣ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ 1.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο όρος «οικονομική» θα πρέπει να ερμηνευθεί από την ευρύτερη δυνατή έννοια δεδομένου ότι οποιαδήποτε απόφαση γίνεται με την αξιολόγηση των εναλλακτικών λύσεων. Έστω ότι το άτομο καλείτε είτε να δεχτεί την θέση του αναλυτή αποθεμάτων στη Goldman Sachs για το χρόνο αλλά με μειωμένες δυνατότητες για τη μελλοντική αύξηση του μισθού, είτε την θέση του χρηματιστή για μία μικρή επιχείρηση που αρχίζει με το χρόνο αλλά με την προοπτική μεγαλύτερου μισθού και παραγωγής. Και οι δύο επιλογές αποτελούν, από μαθηματικής απόψεως, περιορισμένα προβλήματα βελτιστοποίησης που παράγουν εμπειρικά τις ελέγξιμες προβλέψεις. Η πρόβλεψη που προκύπτει είναι ότι αν το υποκείμενο της έρευνας αποστρέφεται τον κίνδυνο (ρίσκο), είναι πιθανότερο να αναλάβει την ασφαλή δουλειά, ενώ αν τον επιζητά θα προτιμήσει εργαστεί ως χρηματιστής. Στις περισσότερες οικονομικές αναλύσεις το ρίσκο ταυτίζεται με την στατιστική έννοια της απόκλισης των παραγόμενων αποτελεσμάτων. Για τον άνθρωπο όμως τα ρίσκο έχει περισσότερες διαστάσεις (κυρίως συναισθηματικές), βάση των οποίων αξιολογούνται οι εκάστοτε εναλλακτικές επιλογές. Η νευροοικονομία είναι μια φυσική επέκταση της βιοοικονομίας (Hirshleifer 1985 Gheslin & Landa 1999 Hirshleifer & Zak 2004). Τα προγράμματα βιοοικονομικών ερευνών χρησιμοποιούν την εξελικτική βιολογία για να προβλέψουν την ανθρώπινη - 7 -

13 συμπεριφορά (π.χ. Zak 2002 Zak & Park 2002). Ένας δεύτερος πρόγονος της νευροοικονομίας είναι η συμπεριφοριστική οικονομική, ένας τομέα που χρησιμοποιεί τα συμπεράσματα από τη γνωστική ψυχολογία για την καλύτερη πρότυπη ανθρώπινη λήψη αποφάσεων (Camerer 2003). Ενώ η βιοοικονομία έχει εστιάσει πρώτιστα στις τελευταίες αιτίες της συμπεριφοράς και η συμπεριφοριστική οικονομική έχει εστιάσει στον τόπο με τον οποίο η ψυχολογία μας επηρεάζει τις αποφάσεις μας, το ερευνητικό πρόγραμμα της νευροοικονομίας επιδιώκει να ανακαλύψει τις αιτίες της συμπεριφοράς στην επιλογή. Αυτές είναι πιθανόν οι βασικότερες αιτίες που ασκούν την περισσότερη δύναμη κατά την επιδίωξη να επηρεαστεί η συμπεριφορά. Παραδείγματος χάριν, η κατάθεση των νόμων που επιδιώκουν να επηρεάσουν τη μεμονωμένη συμπεριφορά μπορεί να γίνει αποτελεσματικότερα και ακριβέστερα όταν είναι γνωστοί οι μηχανισμοί που παράγουν τη συμπεριφορά. 1.2 ΛΗΨΗ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ Η λήψη αποφάσεων σύμφωνα με την νευροοικονομική στηρίζεται στον παρακάτω πίνακα (ΠΙΝΑΚΑΣ 1) των Schneider και Shiffrin 7. Η διάκριση των εγκεφαλικών διεργασιών 8 εντοπίζεται μεταξύ ελεγχόμενων και αυτόματων (controlled vs automatic) και μεταξύ γνωσιακών και συναισθηματικών (cognitive vs affective). 7 Schneider, W., &Shiffrin, R.M., Controlled and automatic human information processing: I. Detection, search and attention. Psychological Review, 1977, 84, 1-66p 8 Ανάλογα πρότυπα αναπτύχθηκαν και μεταγενέστερα

14 ΠΙΝΑΚΑΣ 1:Διαστάσεις Εγκεφαλικών Διεργασιών σύμφωνα με τους Schneider Shiffrin. Ελεγχόμενες διαδικασίες (Controlled Processes) Σειριακές Απαιτούν προσπάθεια Προκαλούνται ηθελημένα Υπάρχει έλεγχος Αυτόματες διαδικασίες (Automatic Processes) Παράλληλες Χωρίς προσπάθεια Ανακλαστικές Δεν υπάρχει έλεγχος Γνωσιακό (Cognitive) 1 Ο Πχ, Μαθηματικό Πρόβλημα 3 Ο Πχ. Κίνηση χεριού Συγκινησιακών (Affective) 2 Ο Πχ. Φαντασία 4 Ο Πχ. Άμεση κινητική απόκριση στο άκουσμα απροσδόκητου θορύβου ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΤΑΡΤΗΜΟΡΙΩΝ Το 1 ο τεταρτημόριο είναι υπεύθυνο σε περιπτώσεις χρηματοδότησης ή υπολογισμού αξιών, δηλαδή θέματα μαθηματικής κυρίως φύσης. Το 2 ο τεταρτημόριο είναι το πιο σπάνιο να παρατηρηθεί σε μια λογική πράξη κυρίως λόγω της φύσεως των υπολογισμών που ορίζει. Η έννοια της φαντασίας θα μπορούσε να ενταχθεί εκεί αλλά δεν μπορεί να συνδυαστεί με τίποτα παρά μόνο έναν άνθρωπο ο οποίος ονειροπολεί. Θα ήταν λάθος να θεωρήσουμε ότι η σύνταξη μιας έκθεσης είναι μέρος του 2 ου τεταρτημορίου καθότι ναι μεν αποτελεί προϊόν φαντασίας αλλά είναι και μια συνειδητή πράξη, πράγμα το οποίο περιγράφεται από το 1 ο τεταρτημόριο. Το 3 ο τεταρτημόριο ελέγχει κινήσεις του σώματός μας όπως το χέρι ή το πόδι ή ακόμα μπορεί να είναι η ενσυνείδητη κίνηση της χειραψίας όταν κάποιος μας δώσει το χέρι του. Το τελευταίο τεταρτημόριο είναι αυτό που μας κάνει να αναπηδήσουμε όταν κάποιος μας τρομάξει. Η ανθρώπινη συμπεριφορά στο σύνολό της προκύπτει από την αλληλεπίδραση των - 9 -

15 τεσσάρων περιοχών, με τη μερίδα του λέοντος να ανήκει στο πεδίο του τελευταίου τεταρτημορίου. Οι πίσω, επάνω και πλαϊνές περιοχές του εγκεφάλου (occipital, parietal,temporal) είναι αυτές που ευθύνονται για τις εκούσιες αντιδράσεις του. Οι αυτόματες αντιδράσεις π.χ. φόβος ελέγχονται κυρίως από το κάτω μέρος του πυρήνα του εγκεφάλου το οποίο ονομάζεται αμυγδαλή (amygdale). Οι ελεγχόμενες αντιδράσεις συμβαίνουν κυρίως στο μπροστινό τμήμα του εγκεφάλου (orbital, prefrontal). Ο προμετωπιαίος φλοιός (pfc) αποτελεί την «εκτελεστική» περιοχή, καθώς δέχεται εισροές από σχεδόν όλες τις άλλες περιοχές, και τις ενσωματώνει, για να διαμορφώσει τους άμεσους και μακροπρόθεσμους στόχους και να προγραμματίσει τις ενέργειες για την επίτευξη τους, (Shallice και Burgess) ΕΛΕΓΧΟΜΕΝΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ Οι ελεγχόμενες διαδικασίες λήψης αποφάσεων, η πρώτη σειρά του πίνακα, ανακαλούνται σκόπιμα από τον άνθρωπο όταν χρειάζεται να αντιμετωπίσει μια πρόκληση ένα πρόβλημα, μια άσκηση. Εάν για παράδειγμα ζητηθεί από κάποιον να λύσει ένα μαθηματικό πρόβλημα ή μα διαλέξει ένα αγαθό τότε ανακαλούνται σκέψεις οι οποίες αποτελούν έναν βημα-προς-βήμα συλλογισμό μέχρι την τελική απόφαση. Οικονομικά εργαλεία όπως δέντρα λήψης αποφάσεων και δυναμικός προγραμματισμός μπορούν να ενταχθούν σε αυτή την κατηγορία. 9 Burgess, P. W. and Shallice, T. Response suppression, initiation and strategy use following frontal lobe lesions. Neuropsychologia, 1996, 34: p

16 ΑΥΤΟΜΑΤΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ Οι αυτόματες διαδικασίες λήψης αποφάσεων αντίθετα δεν υπόκεινται σε έλεγχο από την συνείδηση και δεν απαιτούν σκέψη. Ως εκ τούτου ο χρόνος λήψεώς τους είναι ελάχιστος. Η αναγνώριση χρωμάτων και αντικειμένων για παράδειγμα είναι δραστηριότητες οι οποίες περιλαμβάνονται σε αυτή την κατηγορία. Ο χαρακτηρισμός ενός ανθρώπου ως «επιπόλαιου» ή «σαρκαστικού» στηρίζεται σε διάφορα στάνταρ που έχουμε καταχωρημένα στο μυαλό μας. Αργότερα σε περίπτωση επανεξέτασης μπορεί να σχηματίσουμε διαφορετική γνώμη για το ίδιο πρόσωπο, αυτό όμως δεν θα είναι πλέον αβίαστο αλλά αποτέλεσμα περαιτέρω επεξεργασίας κάτι το οποίο ανήκει στην προηγούμενη κατηγορία ΓΝΩΣΙΑΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΙΝΗΣΙΑΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ 10 Το σημείο αναφοράς του συγκινησιακού στοιχείου δεν είναι οι συναισθηματικές καταστάσεις που το προκαλούν, όπως θα περιμέναμε, αλλά ο ρόλος του ως ανθρώπινο κίνητρο. Οι συγκινησιακές εμπειρίες που βιώνουμε έχουν «χρώμα» υπό την έννοια του συναισθηματικού αντίκτυπου. Οι διαδικασίες αυτές μας ωθούν στην ανάληψη δράσης συμπεριφορές προσέγγισης ή αποφυγής. Το αίσθημα του φόβου για παράδειγμα μας δημιουργεί τάσεις φυγής από το ερέθισμα που το προκαλεί. Αντίθετα το γνωσιακό σύστημα αδυνατεί να παράξει δράση και χρησιμοποιεί το συγκινησιακό για να επηρεάσει τη συμπεριφορά. Συγκινήσεις όπως ο θυμός, ο φόβος ή η σεξουαλική επαφή 10 Η καταγωγή της διάκρισης ανατρέχει στην Αρχαία Ελλάδα: Ο Πλάτωνας χαρακτήρισε τον άνθρωπο, οδηγό ενός άρματος που σύρεται από τα δύο άλογα, τη λογική και το πάθος

17 καθώς και βιολογικές καταστάσεις προκαλούν αντιδράσεις που έρχονται σε αντίθεση με τους τυποποιημένους κανόνες της οικονομικής συμπεριφοράς γι αυτό και θα πρέπει να εξεταστούν υπό το πρίσμα της νευροοικονομικής επιστήμης. 1.3 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΤΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ & ΝΕΥΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1.3 ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΑΠΟΜΟΝΩΜΕΝΗΣ ΚΑΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Τα οικονομικά της επιλογής διακρίνονται σε δυο κύριες κατηγορίες τις οποίες συναντάμε και στην νευροοικονομία. Αυτές συνιστούν την απομονωμένη επιλογή (solitary choice) και την στρατηγική επιλογή (strategic choice) ΑΠΟΜΟΝΩΜΕΝΗ ΕΠΙΛΟΓΗ Προβλήματα που επιλύονται με χρησιμοποιώντας την απομονωμένη επιλογή εκφράζονται μαθηματικά μέσω της συνάρτησης χρησιμότητας, υπό το πρίσμα περιορισμών όπως ο χρόνος ή το εισόδημα- και δεν δέχονται εισροές από πορίσματα άλλων αποφάσεων. Οι προβλέψεις από ένα τέτοιο πρότυπο επιλογής προκύπτουν με την εύρεση του σημείου ισορροπίας, όπου το άτομο απολαμβάνει μέγιστη χρησιμότητα δεδομένων των περιορισμών. Η υπόθεση ότι οι άνθρωποι «κινούνται» βάση συναρτήσεων χρησιμότητας 11 προήλθε από τις περιγραφές της συμπεριφοράς παικτών από των Daniel Bernoulli στο 18 ο αιώνα και αποτελεί θεμελιώδες κανονιστικό 11 Η ολική χρησιμότητα μιας προοπτικής δηλωμένης με U είναι η αναμενόμενη χρησιμότητα των εκροών της.: U(x 1,p 1 ;..;x n.p n ) = p 1 u(x 1 )+..+p n u(x n )

18 υπόδειγμα ορθολογικής επιλογής 12, καθώς οι προβλέψεις που προκύπτουν διέπονται από λογική συνέπεια (είναι έγκυρες όταν εφαρμόζονται σε απρόσωπες μεταβλητές όπως για παράδειγμα μια αγορά). Τι συμβαίνει όμως όταν η πληροφόρηση είναι περιορισμένη, όταν η επιλογή επηρεάζεται από τις επιλογές άλλων (herding), ή όταν ο στόχος δεν είναι η μεγιστοποίηση θετικού αποτελέσματος (κέρδος) αλλά η ελαχιστοποίηση του αρνητικού (ζημιά); Τροποποίηση στο κλασσικό πρότυπο της μεγιστοποίησης χρησιμότητας για αυτές τις καταστάσεις προτάθηκε από τους Kahneman και Tversky 13. Πρόκειται για μια συνάρτηση αξίας, προσδιορισμένη από κέρδη και απώλειες, σε σχέση με ένα σημείο αναφοράς και όχι με ένα απόλυτο επίπεδο ευημερίας (θεωρία προοπτικής 14 ) ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΕΠΙΛΟΓΗ Οι αποφάσεις που εμπεριέχουν κοινωνικά στρατηγικά στοιχεία εκφράζονται μαθηματικά μέσω της θεωρίας των παιγνίων 15. Το μοντέλο αυτό συμπεριφοράς απαιτεί μια περιγραφή των παικτών, των πληροφοριών που έχουν διαθέσιμες -ή μπορούν να λάβουν-, των εφικτών κινήσεων και του αναμενόμενου αποτελέσματος. Η κατά Nash Ισορροπία ενός παιχνιδιού προσδιορίζει μια βέλτιστη στρατηγική με την προϋπόθεση ότι όλοι οι υπόλοιποι παίκτες συμπεριφέρονται επίσης βέλτιστα. 12 D. Bernoulli, The expected utility hypothesis, (1738) 13 D. Kahneman, A. Tversky, An analysis of decision under risk, Econometrica, vol 47, No 2, Βάση της θεωρίας προοπτικής τα π (βάρος απόφασης) και u (συντελεστής ικανοποίησης) προσδιορίζουν τη συνολική αξία των προοπτικών: V(x, p; y, q)=π(p)u(x)+π(q)u(y), όπου u(0)=0, π(0)=0 και π(1)=1 & (x, p; y, q) κανονική προοπτική. 15 J.von Neumann, O. Morgenstern, Theory of games and economic behavior, Princeton University Press,

19 1.4 ΟΦΕΛΗ ΔΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Ανακεφαλαιώνοντας, τα οικονομικά είναι η επιστήμη της λήψης αποφάσεων, αποφάσεις οι οποίες επηρεάζονται και δεν επηρεάζονται από άλλους. Για αυτό τον λόγο, τα οικονομικά πρότυπα μπορούν να εφαρμοστούν σε ένα ευρύ φάσμα ειδών και συμπεριφορών. Η νευρολογία έχει ένα εκτεταμένο αρχείο των μορφών μέτρησης συμπεριφορών, αλλά ιστορικά έχει εστιάσει στο χαρακτηριστικό ενός αρκετά περιορισμένου συνόλου αυτών. Επομένως, υπάρχει μια φυσική συγγένεια (συνέχεια) μεταξύ της νευρολογίας και των οικονομικών δεδομένου ότι η μια επιστήμη έχει παράξει και έχει εξετάσει πολλά συμπεριφοριστικά πρότυπα αφήνοντας ανεξερεύνητο τον «υπαίτιο» της συμπεριφοράς, ενώ η άλλη είναι ικανή να ανοίξει το μαύρο κουτί που «γεννά» συμπεριφορές και αναλώνεται απλά στην μελέτη μεμονωμένων περιπτώσεων. Τα αναμενόμενα οφέλη νευροοικονομικών είναι σημαντικά και για τις δυο πλευρές (νευρολογία neuro και οικονομία econ ). Για τα Οικονομικά, η νευροοικονομική έρευνα θα οδηγήσει στην οικοδόμηση των προτύπων που προβλέπουν τις οικονομικές και κοινωνικές συμπεριφορές καλύτερα καθώς θα στηρίζονται στη νευροβιολογία. Αυτό θα επιτρέψει στους οικονομολόγους να απαντήσουν σε ουσιώδεις ερωτήσεις όπως το γιατί δύο άτομα που διαθέτουν κοινή πληροφόρηση και κίνητρα κάνουν διαφορετικές επιλογές ή το γιατί το ίδιο το άτομο συλλαμβάνεται να κάνει ασυμβίβαστες επιλογές. Αμιγώς από οικονομικής απόψεως οι απαντήσεις μέχρι και σήμερα εστιάζουν στις μέσες (average) ή ακραίες (extreme) επιλογές και όχι σε εξατομικευμένες ή προσωρινά παραλλαγμένες

20 Για τη Νευρολογία, η νευροοικονομία παρέχει ένα πλήθος καλά μελετημένων μεθόδων λήψης απόφασης, οι οποίες επιδιώκουν να μεταφραστούν μέσω των νευρικών υποστηρίξεών τους (για παράδειγμα η κοινωνική γνωστική νευρολογία 16 είναι ένας ελκυστικός τομέας για να εφαρμοστούν τα νευροοικονομικά πρίσματα)τα οικονομικά πρότυπα παρέχουν τη δομή της κοινωνικής αλληλεπίδρασης, απαλλάσσοντας τους βιοεπιστήμονες από το να «ξανά-ανακαλύψουν τον τροχό». Με δεδομένο ότι τα πρότυπα αυτά έχουν τα αντικειμενικά συμπεριφοριστικά μέτρα, περιλαμβάνοντας τον παράγοντα χρήμα, τα πειράματα της νευροεπιστήμης μπορούν να δεσμεύσουν την προσοχή των ατόμων καλύτερα και να καρπωθούν προστιθέμενο έλεγχο σε σύγκριση με πειράματα όπου τα υποκείμενα που εξετάζονται είναι παθητικά (π.χ. φωτογραφίες εξέτασης,) ή απλά τους ζητείται να φανταστούν ότι κάνουν κάτι. 1.5 ΕΠΙΛΟΓΗ ΣΕ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ ΑΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑΣ Ίσως η γρηγορότερη πρόοδος στα νευροοικονομικά θα σημειωθεί στη μελέτη της λήψης αποφάσεων με κίνδυνο. Εστιάζουμε λοιπόν σε τρία θέματα: κίνδυνος, επιλογή ρίσκου, και τη θεωρία παιγνίων ΚΙΝΔΥΝΟΣ Στις περισσότερες οικονομικές αναλύσεις ο κίνδυνος εξισώνεται με την παραλλαγή των εκβάσεων διάφορων γεγονότων. Αλλά για τους περισσότερους ανθρώπους, ο κίνδυνος έχει περισσότερες διαστάσεις, ιδιαίτερα συναισθηματικές. Μελέτες από καιρό έχουν 16 R. Adolfs, Cognitive Neuroscience of Human Social Behavior, Nature rev. Neurosci, ,

21 δείξει ότι οι πιθανές εκβάσεις που είναι καταστροφικές και δύσκολο να «δαμαστούν» καταχωρούνται στον ανθρώπινο εγκέφαλο ως οι πλέον επικίνδυνες. Όπως υπάρχει ο φόβος της πτήσης, που είναι στατιστικά ασφαλέστερη από την οδήγηση, υπάρχουν φοβίες και δημόσια κατακραυγή στους κινδύνους που τρομάζουν, αλλά είναι σπάνιοι (όπως οι απαγωγές παιδιών και οι βομβαρδισμοί τρομοκρατών). Δεδομένου ότι οι οικονομικές συναλλαγές είναι εγγενώς διαπροσωπικές, οι συγκινήσεις που ενεργοποιούνται από τους κοινωνικούς κινδύνους, όπως την ντροπή και το φόβο της δημόσιας ομιλίας θα μπορούσαν επίσης να επηρεάσουν την οικονομική δραστηριότητα με ενδιαφέροντες τρόπους. Η αποστροφή στους κινδύνους οδηγείται από τις άμεσες απαντήσεις φόβου, οι οποίες είναι κατά ένα μεγάλο μέρος ανιχνεύσιμες σε μια μικρή περιοχή του εγκεφάλου αποκαλούμενου. Μια άλλη διάσταση της επικίνδυνης επιλογής είναι η «ασάφεια» δηλαδή ελλείπουσες πληροφορίες για πιθανότητες που τα άτομα θα επιθυμούσαν να ξέρουν αλλά δεν μπορούν ΕΠΙΛΟΓΗ ΡΙΣΚΟΥ H ομοιόσταση 17 στο σώμα επιτάσσει την προσαρμογή των ανθρώπων όταν η κατάσταση την οποία βιώνουν δεν τους είναι αρεστή. Μια τέτοια κατάσταση σύμφωνα με τους Kahneman και Tversky περιγράφεται από το ενδεχόμενο κερδών ή την απώλεια χρημάτων σχετικά με ένα αποδεκτό σημείο αναφοράς και, επιπλέον. Ο πόνος της απώλειας είναι ισχυρότερος από την ευχαρίστηση των ίσα-ταξινομημένων κερδών. Οι 17 Περιλαμβάνει τους ανιχνευτές που αφενός ελέγχουν πότε ένα σύστημα παρεκκλίνει από ένα σημείο αναφοράς, και αφετέρου αποκαθιστούν την ισορροπία

22 μελέτες απεικόνισης του εγκεφάλου δείχνουν ότι τα κέρδη και οι απώλειες είναι πλήρως διαφορετικές επειδή οι απώλειες δημιουργούν περισσότερη ενεργοποίηση και επιβραδύνοντες ρυθμούς αντίδρασης 18. Παρατηρήθηκε 19 περισσότερη δραστηριότητα στο orbitofrontal φλοιό κατά τη σκέψη σύγκρισης για τα κέρδη έναντι των απωλειών, και περισσότερη δραστηριότητα στις κατώτερες και παρεγκεφαλλιδικές περιοχές κατά την σκέψη για τις απώλειες ΘΕΩΡΙΑ ΠΑΙΓΝΙΩΝ Τα οικονομικά δεν έχουν παράσχει ποτέ μια ικανοποιητική θεωρία γιατί οι άνθρωποι ασφαλίζουν και παίζουν (τζογάρουν). Η συμπερίληψη των αισθημάτων και άλλων νευροοικονομικών κατασκευασμάτων μπορεί να βοηθήσει. Όπως στον εθισμό στα ναρκωτικά, η μελέτη του παθολογικού παιχνιδιού είναι μια χρήσιμη περίπτωση δοκιμής όπου οι απλές θεωρίες της ορθολογιστικής ικανότητας μας φτάνουν εκεί μόνο μέχρι τώρα.. Χρησιμοποιώντας την fmri μαγνητική τομογραφία ο Breiter μελέτησε την δραστηριότητα του εγκεφάλου σε 12 ανθρώπους οι οποίοι λάμβαναν χρηματικές αμοιβές ή απώλειες βάση κάποιων παιγνίων. Τρία διαφορετικά παίγνια παρουσιάστηκαν οπτικά στα άτομα σε μια ψευδοτυχαία σειρά. Υπήρχε μια «καλή» συχνότητα με αποτελέσματα 10,2.50 και 0$ μια «μέση» με 2.50,0,και -1,50$ και μια «κακή» με 0,1.50 και 6$. Τα άτομα πληρώνονταν τα χρήματα από τα αποτελέσματα 18 C.Camerer, G. Lowenstein, D. Prelec, Why Economics Needs Brains, Scandinavian Journal of Economics, Vol. 106, , Dickhaut, J., McCabe, K., Nagode, J. C., Rustichini, A., Smith, K. & Pardo, J. V. Proc. Natl. Acad. Sci. USA 100, , (2003)

23 των παιγνίων που έπαιζαν. Αυτό επέτρεψε στους επιστήμονες να μελετήσουν την ενεργοποίηση που σχετιζόταν με την αναμονή κάποιου κέρδους, της αναμενόμενης κατάστασης και το τελικό στάδιο της εκβάσεως. Παρατήρησαν πως μια ευρεία ενεργοποίηση τμημάτων του εγκεφάλου για κάθε στάδιο που αναφέρθηκε για το πείραμα. Επίσης είδαν ότι υπάρχει ημισφαιρική συσχέτιση με τα κέρδη στο δεξί και στο αριστερό για τις ζημίες. Μέχρι αυτό το σημείο έχουμε αναφερθεί σε επιλογές του οικονομικού ανθρώπου. Κρίνεται σκόπιμο να εξετάσουμε ένα σημαντικότατο παράγονται που μας παροτρύνει να κάνουμε τις εκάστοτε επιλογές και αυτός δεν είναι άλλος από τις μοναδικές προτιμήσεις του κάθε ανθρώπου. 1.6 ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ Τα παραδοσιακά οικονομικά κάνουν τις όποιες υποθέσεις και επαγωγικά συμπεράσματα θεωρώντας ότι ο άνθρωπος φέρεται λογικά. Τι είναι όμως λογική; Η απάντηση των Οικονομικών είναι κάπως «εργαλειακή» δηλαδή βλέπει την λογική ως ψυχρό εργαλείο που τίθεται στην υπηρεσία δεδομένων προτιμήσεων, τις οποίες όμως δεν κρίνει. «Είναι λογικό να μην έχει η λογική μας άποψη για το αν εμείς θέλουμε ν αυτοκτονήσουμε παίρνοντας υπερβολική ποσότητα ηρωίνης»(bob Sugden). Μήπως όμως αυτές οι προτιμήσεις δεν είναι «ακριβώς» δεδομένες; Σύμφωνα με την τον Maurice Auroux που επαναπροσδιορίζει την εξέλιξη της ανθρωπότητας, ο άνθρωπος έχει τρείς εγκεφάλους σε έναν, οι οποίοι λειτουργούν στα

24 δύο ημισφαίρια. Η ανθρώπινη πολυπλοκότητα προκύπτει από μια διαρκή σύγκρουση ανάμεσα σ' αυτούς τούς τρείς εγκεφάλους και στην αλληλεπίδρασή τους. Τουλάχιστον από την εποχή των Ελλήνων, η λειτουργία του εγκεφάλου ασκεί μια πραγματική γοητεία, ανακατεμένη καμιά φορά με φόβο, μπροστά στο πολύπλοκο μυστήριο του "μαύρου κουτιού". Πρόκειται στην πραγματικότητα για τέσσερις ειδικούς τομείς ερεθισμού, σύμφωνα με τους οποίους επικαλούμαστε μάλλον τον φλοιώδη (αριστερό ή δεξιό) ή καλύτερα τον θηλαστικό (αριστερό ή δεξιό). Πράγματι, όλα τα άτομα δεν έχουν τον ίδιο τρόπο αντίδρασης απέναντι σ' ένα γεγονός: κάποιοι αναλύουν το πρόβλημα, κρατούν σημειώσεις, αναζητούν μια λογική λύση. Άλλοι διαβλέπουν μια σφαιρική λύση και σπεύδουν να την εφαρμόσουν. Εκτός από παθολογικές περιπτώσεις ή ατύχημα, τα δύο ημισφαίρια λειτουργούν μόνιμα. Αντίθετα, υπάρχουν εγκεφαλικές προτιμήσεις που οφείλονται στην μόρφωση και στην κουλτούρα, σε ατομικό και συλλογικό επίπεδο. Ένας έμπειρος λογιστής λειτουργεί περισσότερο με τον αριστερό του εγκέφαλο. Αν γίνει μουσικός, ενεργοποιεί επιπλέον τον δεξιό του εγκέφαλο. Επομένως, οι εγκεφαλικές προτιμήσεις δεν είναι αμετάβλητες. Μπορούν να αλλάξουν στην διάρκεια της ζωής. Γνωρίζοντας ότι τα δύο ημισφαίρια είναι συμπληρωματικά, είναι ενδιαφέρον να αναπτύξουμε τον αριστερό εγκέφαλο και αντίστροφα, για να αυξήσουμε την αποτελεσματικότητά του και την ικανότητά του να αντιμετωπίζει και να επιλύει τα πιο διαφορετικά προβλήματα. Σχηματικά, ο αριστερός φλοιώδης αντιπροσωπεύει την λογική νοημοσύνη, ο δεξιός φλοιώδης, την διαισθητική νοημοσύνη. Ο αριστερός θηλαστικός την συγκίνηση κυριαρχημένη και στραμμένη προς

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00) Πέτρος Ρούσσος ΔΙΑΛΕΞΗ 3 Ορισμός της Ψυχολογίας Η επιστήμη που σκοπό έχει να περιγράψει και να εξηγήσει τη συμπεριφορά και τις νοητικές διεργασίες του ανθρώπου (κυρίως)

Διαβάστε περισσότερα

Μέρος Β /Στατιστική. Μέρος Β. Στατιστική. Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Μαθηματικών&Στατιστικής/Γ. Παπαδόπουλος (www.aua.

Μέρος Β /Στατιστική. Μέρος Β. Στατιστική. Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Μαθηματικών&Στατιστικής/Γ. Παπαδόπουλος (www.aua. Μέρος Β /Στατιστική Μέρος Β Στατιστική Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Μαθηματικών&Στατιστικής/Γ. Παπαδόπουλος (www.aua.gr/gpapadopoulos) Από τις Πιθανότητες στη Στατιστική Στα προηγούμενα, στο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 1 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Στο παρόν είναι συγκεντρωµένες όλες σχεδόν οι ερωτήσεις κλειστού τύπου που

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά Υποδείγματα: Εισαγωγικές Έννοιες - Τα οικονομικά υποδείγματα περιγράφουν τη συμπεριφορά επιχειρήσεων-καταναλωτών και την αλληλεπίδρασή

Οικονομικά Υποδείγματα: Εισαγωγικές Έννοιες - Τα οικονομικά υποδείγματα περιγράφουν τη συμπεριφορά επιχειρήσεων-καταναλωτών και την αλληλεπίδρασή Οικονομικά Υποδείγματα: Εισαγωγικές Έννοιες - Τα οικονομικά υποδείγματα περιγράφουν τη συμπεριφορά επιχειρήσεων-καταναλωτών και την αλληλεπίδρασή τους στις διάφορες αγορές. - Τα οικονομικά υποδείγματα:

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Επιχειρήσεων

Διοίκηση Επιχειρήσεων 10 η Εισήγηση Δημιουργικότητα - Καινοτομία 1 1.Εισαγωγή στη Δημιουργικότητα και την Καινοτομία 2.Δημιουργικό Μάνατζμεντ 3.Καινοτομικό μάνατζμεντ 4.Παραδείγματα δημιουργικότητας και καινοτομίας 2 Δημιουργικότητα

Διαβάστε περισσότερα

χρόνιου πόνου κι των συναισθημάτων. Μάλιστα, μεγάλο μέρος αυτού

χρόνιου πόνου κι των συναισθημάτων. Μάλιστα, μεγάλο μέρος αυτού Το μαιτεχμιακό σύστημα συνδέεται με τμήματα του μετωπιαίου κι κροταφικού λοβού ( τμήματα των εγκεφαλικών ημισφαιρίων,ονομασμένα σύμφωνα με το κρανιακό οστό που τα καλύπτει). Το ίδιο σχετίζεται με τον έλεγχο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων 2.1. Εισαγωγικές έννοιες Ο επιστημονικός κλάδος

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ. Κεφάλαιο 10. Εισαγωγή στην εκτιμητική

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ. Κεφάλαιο 10. Εισαγωγή στην εκτιμητική ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΑΤΡΑΣ Εργαστήριο Λήψης Αποφάσεων & Επιχειρησιακού Προγραμματισμού Καθηγητής Ι. Μητρόπουλος ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης 1. Ο κλάδος της περιγραφικής Στατιστικής: α. Ασχολείται με την επεξεργασία των δεδομένων και την ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HECKSCHER-OHLIN

3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HECKSCHER-OHLIN 3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HESHER-OHIN Υπάρχουν δύο συντελεστές παραγωγής, το κεφάλαιο και η εργασία τους οποίους χρησιμοποιεί η επιχείρηση για να παράγει προϊόν Y μέσω μιας συνάρτησης παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

(γ) Τις μορφές στρατηγικής αλληλεπίδρασης που αναπτύσσονται

(γ) Τις μορφές στρατηγικής αλληλεπίδρασης που αναπτύσσονται Βασικές Έννοιες Οικονομικών των Επιχειρήσεων - Τα οικονομικά των επιχειρήσεων μελετούν: (α) Τον τρόπο με τον οποίο λαμβάνουν τις αποφάσεις τους οι επιχειρήσεις. (β) Τις μορφές στρατηγικής αλληλεπίδρασης

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν Οργανωσιακή μάθηση Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν 1 Μάθηση είναι: Η δραστηριοποίηση και κατεύθυνση δυνάμεων για την όσο το δυνα-τόν καλύτερη προσαρμογή στο φυσικό και ιστορικό περιβάλλον. Η απόκτηση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Φλώρινα, Ιούνιος 2012 ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΤΕΡΙΝΑ Κ. ΣΑΡΡΗ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΤΒΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΔΡΑΣΕΩΝ ΚΑΘΟΔΗΓΗΣΗΣ ΓΔ Στο πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ. Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς

Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ. Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς Κατανάλωση οινοπνευματωδών στους Έλληνες μαθητές (2011) Στην Ελλάδα, τα αγόρια

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Δεδομένων με χρήση του Στατιστικού Πακέτου R

Ανάλυση Δεδομένων με χρήση του Στατιστικού Πακέτου R Ανάλυση Δεδομένων με χρήση του Στατιστικού Πακέτου R, Επίκουρος Καθηγητής, Τομέας Μαθηματικών, Σχολή Εφαρμοσμένων Μαθηματικών και Φυσικών Επιστημών, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Περιεχόμενα Εισαγωγή στο

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

Στατιστική Ι (ΨΥΧ-122) Διάλεξη 1 Εισαγωγή

Στατιστική Ι (ΨΥΧ-122) Διάλεξη 1 Εισαγωγή (ΨΥΧ-122) Λεωνίδας Α. Ζαμπετάκης Β.Sc., M.Env.Eng., M.Ind.Eng., D.Eng. Εmail: statisticsuoc@gmail.com Διαλέξεις αναρτημένες στο: ftp://ftp.soc.uoc.gr/psycho/zampetakis/ Διάλεξη 1 Εισαγωγή ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Ελευθερία Μαντέλου Ψυχολόγος Ψυχοθεραπεύτρια Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Τα τελευταία χρόνια, οι ειδικοί της οικογενειακής θεραπείας παροτρύνουν τους θεραπευτές του κλάδου να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΙΙ

ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΙΙ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΙΙ Παράδοση 7 ΕΠΙΛΟΓΗ ΣΕ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Συνεπής επιλογή σε συνθήκες βεβαιότητας Αν οι προτιμήσεις ικανοποιούν Πληρότητα Αντανακλαστικότητα (Aυτοπάθεια) Μεταβατικότητα Συνέχεια

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην επιστήμη και την επιστημονική μέθοδο

Εισαγωγή στην επιστήμη και την επιστημονική μέθοδο Εισαγωγή στην επιστήμη και την επιστημονική μέθοδο I. Τι είναι η επιστήμη; A. Ο στόχος της επιστήμης είναι να διερευνήσει και να κατανοήσει τον φυσικό κόσμο, για να εξηγήσει τα γεγονότα στο φυσικό κόσμο,

Διαβάστε περισσότερα

Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500

Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500 Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500 Πληθυσμός Δείγμα Δείγμα Δείγμα Ο ρόλος της Οικονομετρίας Οικονομική Θεωρία Διατύπωση της

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 7. Θεωρία παιγνίων VA 28, 29

Διάλεξη 7. Θεωρία παιγνίων VA 28, 29 Διάλεξη 7 Θεωρία παιγνίων VA 28, 29 Θεωρία παιγνίων Στη θεωρία παιγνίων χρησιμοποιούμε υποδείγματα για τη στρατηγική συμπεριφορά των οικονομικών μονάδων που καταλαβαίνουν ότι οι ενέργειές τους επηρεάζουν

Διαβάστε περισσότερα

Στατικά Παίγνια Ελλιπούς Πληροφόρησης

Στατικά Παίγνια Ελλιπούς Πληροφόρησης ΣΤΑΤΙΚΑ ΠΑΙΓΝΙΑ ΕΛΛΙΠΟΥΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ 67 Στατικά Παίγνια Ελλιπούς Πληροφόρησης ΣΤΟ ΠΑΡOΝ ΚΕΦAΛΑΙΟ ξεκινά η ανάλυση των παιγνίων ελλιπούς πληροφόρησης, τα οποία ονομάζονται και μπεϋζιανά παίγνια (bayesa

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Επιστημονικός Υπεύθυνος Έρευνας : Καθηγητής Επαμεινώνδας Πανάς

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Επιστημονικός Υπεύθυνος Έρευνας : Καθηγητής Επαμεινώνδας Πανάς ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ Επιστημονικός Υπεύθυνος Έρευνας : Καθηγητής Επαμεινώνδας Πανάς Θεσσαλονίκη, Σεπτέμβριος 2010 2 3 4 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ MANAGEMENT

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ MANAGEMENT MANAGEMENT ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΣΩΣΤΗ ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΩΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ, ΟΙ ΟΠΟΙΕΣ ΕΚΤΕΛΟΥΝΤΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΑ ΜΕΣΑ ΣΕ ΜΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΛΛΗΛΟΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ MANAGEMENT 1.ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΖΗΤΗΣΗΣ

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΖΗΤΗΣΗΣ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΖΗΤΗΣΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΦΑΝΟΥΡΓΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΔΟΜΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ 1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Εργασία 1 η Ενεργή παρακολούθηση της ημερίδας με θέμα «Technology

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. ΜΑΝΟΥΣΟΣ ΕΜΜ. ΚΑΜΠΟΥΡΗΣ, ΒΙΟΛΟΓΟΣ, PhD ΙΑΤΡΙΚHΣ

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. ΜΑΝΟΥΣΟΣ ΕΜΜ. ΚΑΜΠΟΥΡΗΣ, ΒΙΟΛΟΓΟΣ, PhD ΙΑΤΡΙΚHΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΑΝΟΥΣΟΣ ΕΜΜ. ΚΑΜΠΟΥΡΗΣ, ΒΙΟΛΟΓΟΣ, PhD ΙΑΤΡΙΚHΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Η επιστημονική έρευνα στηρίζεται αποκλειστικά στη συστηματική μελέτη της εμπειρικής

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΠΑΙΓΝΙΩΝ I.

ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΠΑΙΓΝΙΩΝ I. ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΠΑΙΓΝΙΩΝ I. Γενικά Σε μαθήματα όπως η επιχειρησιακή έρευνα και ή λήψη αποφάσεων αναφέραμε τις αποφάσεις κάτω από συνθήκες βεβαιότητας, στις οποίες και εφαρμόζονται κυρίως οι τεχνικές της επιχειρησιακής

Διαβάστε περισσότερα

Λειτουργικά. Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Δυτικής Μακεδονίας Σιώζιος Κων/νος - Πληροφορική Ι

Λειτουργικά. Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Δυτικής Μακεδονίας Σιώζιος Κων/νος - Πληροφορική Ι Λειτουργικά Συστήματα 1 Λογισμικό του Υπολογιστή Για να λειτουργήσει ένας Η/Υ εκτός από το υλικό του, είναι απαραίτητο και το λογισμικό Το σύνολο των προγραμμάτων που συντονίζουν τις λειτουργίες του υλικού

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές αρχές διοίκησης. μιας μικρής επιχείρησης

Γενικές αρχές διοίκησης. μιας μικρής επιχείρησης Γενικές αρχές διοίκησης μιας μικρής επιχείρησης Η επιχείρηση αποτελεί μια παραγωγική - οικονομική μονάδα, με την έννοια ότι συνδυάζει και αξιοποιεί τους συντελεστές παραγωγής (εργασία, κεφάλαιο, γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Αρχές της Θεωρίας Παιγνίων

Βασικές Αρχές της Θεωρίας Παιγνίων Βασικές Αρχές της Θεωρίας Παιγνίων - Ορισμός. Αν οι επιλογές μιας επιχείρησης εξαρτώνται από την αναμενόμενη αντίδραση των υπόλοιπων επιχειρήσεων που συμμετέχουν στην αγορά, τότε υπάρχει στρατηγική αλληλεπίδραση

Διαβάστε περισσότερα

Η αβεβαιότητα στη μέτρηση.

Η αβεβαιότητα στη μέτρηση. Η αβεβαιότητα στη μέτρηση. 1. Εισαγωγή. Κάθε μέτρηση, όσο προσεκτικά και αν έχει γίνει, περικλείει κάποια αβεβαιότητα. Η ανάλυση των σφαλμάτων είναι η μελέτη και ο υπολογισμός αυτής της αβεβαιότητας στη

Διαβάστε περισσότερα

Από το σχολικό εγχειρίδιο: Αρχές οργάνωσης και διοίκησης επιχειρήσεων και υπηρεσιών, Γ Γενικού Λυκείου, 2012

Από το σχολικό εγχειρίδιο: Αρχές οργάνωσης και διοίκησης επιχειρήσεων και υπηρεσιών, Γ Γενικού Λυκείου, 2012 Από το σχολικό εγχειρίδιο: Αρχές οργάνωσης και διοίκησης επιχειρήσεων και υπηρεσιών, Γ Γενικού Λυκείου, 2012 Εισαγωγή στη Συστημική Προσέγγιση Η συστημική προσέγγιση είναι ο τρόπος σκέψης ή η οπτική γωνία

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Πανεπιστήμιο Πατρών. Οικονομικά της Εκπαιδευσης. Ακαδημαικό έτος 2013-2014. Διδάσκων: Νίκος Γιαννακόπουλος

Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Πανεπιστήμιο Πατρών. Οικονομικά της Εκπαιδευσης. Ακαδημαικό έτος 2013-2014. Διδάσκων: Νίκος Γιαννακόπουλος Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Πανεπιστήμιο Πατρών Οικονομικά της Εκπαιδευσης Ακαδημαικό έτος 2013-2014 Διδάσκων: Νίκος Γιαννακόπουλος Εισαγωγικά Οικονομική επιστημη και εκπαίδευση Τα οικονομικά της εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 1 ΑΣΚΗΣΗ 2 ΑΣΚΗΣΗ 3

ΑΣΚΗΣΗ 1 ΑΣΚΗΣΗ 2 ΑΣΚΗΣΗ 3 ΑΣΚΗΣΗ 1 Δύο επιχειρήσεις Α και Β, μοιράζονται το μεγαλύτερο μερίδιο της αγοράς για ένα συγκεκριμένο προϊόν. Καθεμία σχεδιάζει τη νέα της στρατηγική για τον επόμενο χρόνο, προκειμένου να αποσπάσει πωλήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Απελευθερώστε τη δυναμική της επιχείρησής σας

Απελευθερώστε τη δυναμική της επιχείρησής σας Απελευθερώστε τη δυναμική της επιχείρησής σας Εφαρμοσμένες ΛΥΣΕΙΣ για Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις Συμβουλευτικές Υπηρεσίες Εκπαιδευτικά Σεμινάρια Ανάπτυξη Πωλήσεων Ανδρόμαχος Δημητροκάλλης, MBA Management

Διαβάστε περισσότερα

Η ράση των Συναισθημάτων στη Λήψη Αποφάσεων στους Οργανισμούς. Περίληψη ιατριβής

Η ράση των Συναισθημάτων στη Λήψη Αποφάσεων στους Οργανισμούς. Περίληψη ιατριβής ιδακτορική ιατριβή, Τμήμα Επικοινωνίας & Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης (2008) Συγγραφέας: Σπύρος Τρύφωνας Επόπτρια: Μπετίνα Ντάβου Η ράση των Συναισθημάτων στη Λήψη Αποφάσεων στους Οργανισμούς Περίληψη ιατριβής

Διαβάστε περισσότερα

Επιχειρήσεις 2.0 & Η Νέα Επιχειρηματικότητα. Επιχειρηματικότητα. Εισηγητής: Βασίλης Δαγδιλέλης

Επιχειρήσεις 2.0 & Η Νέα Επιχειρηματικότητα. Επιχειρηματικότητα. Εισηγητής: Βασίλης Δαγδιλέλης Επιχειρήσεις 2.0 & Η Νέα Επιχειρηματικότητα Επιχειρηματικότητα Εισηγητής: Βασίλης Δαγδιλέλης Ποια είναι η «δημόσια εικόνα» της; Οπωσδήποτε δεν είναι πάντοτε μια έννοια «θετικά φορτισμένη» τουλάχιστον στη

Διαβάστε περισσότερα

Α2. Α3. ΟΜΑΔΑ ΔΕΥΤΕΡΗ ΘΕΜΑ Β1 28 29 Η

Α2. Α3. ΟΜΑΔΑ ΔΕΥΤΕΡΗ ΘΕΜΑ Β1 28 29 Η ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΕΜΠΤΗ 12 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΟΜΑΔΑ

Διαβάστε περισσότερα

Συναλλαγματικές ισοτιμίες και επιτόκια

Συναλλαγματικές ισοτιμίες και επιτόκια Κεφάλαιο 2 Συναλλαγματικές ισοτιμίες και επιτόκια 2.1 Σύνοψη Στο δεύτερο κεφάλαιο του συγγράμματος περιγράφεται αρχικά η συνθήκη της καλυμμένης ισοδυναμίας επιτοκίων και ο τρόπος με τον οποίο μπορεί ένας

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Εμπιστοσύνης του Καταναλωτή

Έρευνα Εμπιστοσύνης του Καταναλωτή ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ Έρευνα Εμπιστοσύνης του Καταναλωτή Τριμηνιαία Έρευνα Γ Τρίμηνο 2014 Αθήνα, Οκτώβριος 2014 2 Έρευνα Εμπιστοσύνης του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Μαθηματικά (Άλγεβρα - Γεωμετρία) Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Case 12: Προγραμματισμός Παραγωγής της «Tires CO» ΣΕΝΑΡΙΟ (1)

Case 12: Προγραμματισμός Παραγωγής της «Tires CO» ΣΕΝΑΡΙΟ (1) Case 12: Προγραμματισμός Παραγωγής της «Tires CO» ΣΕΝΑΡΙΟ (1) Ένα πολυσταδιακό πρόβλημα που αφορά στον τριμηνιαίο προγραμματισμό για μία βιομηχανική επιχείρηση παραγωγής ελαστικών (οχημάτων) Γενικός προγραμματισμός

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωτική Θεωρία και Οργανωσιακή Συμπεριφορά

Οργανωτική Θεωρία και Οργανωσιακή Συμπεριφορά ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Οργανωτική Θεωρία και Οργανωσιακή Συμπεριφορά Ενότητα 2: Προσωπικά Χαρακτηριστικά Ευγενία Πετρίδου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Ποιός είναι ο σκοπός του μαθήματος μας? Στο τέλος του σημερινού μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

Οπτική αντίληψη. Μετά?..

Οπτική αντίληψη. Μετά?.. Οπτική αντίληψη Πρωτογενής ερεθισµός (φυσικό φαινόµενο) Μεταφορά µηνύµατος στον εγκέφαλο (ψυχολογική αντίδραση) Μετατροπή ερεθίσµατος σε έννοια Μετά?.. ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΗΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΟΡΑΣΗ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΝΑΛΟΓΙΣΤΟΥΜΕ

Διαβάστε περισσότερα

HMY 795: Αναγνώριση Προτύπων

HMY 795: Αναγνώριση Προτύπων HMY 795: Αναγνώριση Προτύπων Διάλεξη 3 Επιλογή μοντέλου Επιλογή μοντέλου Θεωρία αποφάσεων Επιλογή μοντέλου δεδομένα επικύρωσης Η επιλογή του είδους του μοντέλου που θα χρησιμοποιηθεί σε ένα πρόβλημα (π.χ.

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Το ταξίδι στην 11η διάσταση

Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το κείμενο αυτό δεν αντιπροσωπεύει το πώς παρουσιάζονται οι 11 διστάσεις βάση της θεωρίας των υπερχορδών! Είναι περισσότερο «τροφή για σκέψη» παρά επιστημονική άποψη. Οι σκέψεις

Διαβάστε περισσότερα

Προσφορά και Ζήτηση Υπηρεσιών Υγείας

Προσφορά και Ζήτηση Υπηρεσιών Υγείας Προσφορά και Ζήτηση Υπηρεσιών Υγείας ΤΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ Τι θα παραχθεί Πως θα παραχθεί Σε τι ποσότητα Μέθοδοι και διαδικασίες παραγωγής Μελέτες για τον προσδιορισμό των αναγκών Προσδιορισμός Αναγκών

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ. Ενότητα 3: Πολλαπλή Παλινδρόμηση. Αναπλ. Καθηγητής Νικόλαος Σαριαννίδης Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά)

ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ. Ενότητα 3: Πολλαπλή Παλινδρόμηση. Αναπλ. Καθηγητής Νικόλαος Σαριαννίδης Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά) ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ Ενότητα 3: Πολλαπλή Παλινδρόμηση. Αναπλ. Καθηγητής Νικόλαος Σαριαννίδης Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

3 ο Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ

3 ο Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ 3 ο Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις της µορφής «σωστό λάθος» Να χαρακτηρίσετε µε Σ (σωστό) ή µε Λ (λάθος) καθεµιά από τις παρακάτω προτάσεις. 1. Ένα ιδιωτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18. 18 Μηχανική Μάθηση

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18. 18 Μηχανική Μάθηση ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18 18 Μηχανική Μάθηση Ένα φυσικό ή τεχνητό σύστηµα επεξεργασίας πληροφορίας συµπεριλαµβανοµένων εκείνων µε δυνατότητες αντίληψης, µάθησης, συλλογισµού, λήψης απόφασης, επικοινωνίας και δράσης

Διαβάστε περισσότερα

Έννοια, ρόλος και επιμέρους κατηγοριοποιήσεις των στελεχών του Τραπεζικού κλάδου

Έννοια, ρόλος και επιμέρους κατηγοριοποιήσεις των στελεχών του Τραπεζικού κλάδου Κεφάλαιο 2 Έννοια, ρόλος και επιμέρους κατηγοριοποιήσεις των στελεχών του Τραπεζικού κλάδου Εισαγωγικές Παρατηρήσεις Προκειμένου να προσδιορίσουμε τον πληθυσμό, τον οποίο θα κάλυπτε η συγκεκριμένη έρευνα,

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές)

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Ενδεικτικές τεχνικές διδασκαλίας: 1. Εισήγηση ή διάλεξη ή Μονολογική Παρουσίαση 2. Συζήτηση ή διάλογος 3. Ερωταποκρίσεις 4. Χιονοστιβάδα 5. Καταιγισμός Ιδεών 6. Επίδειξη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Το μάθημα εισάγει τους μαθητές και τις μαθήτριες στην σύγχρονη οικονομική επιστήμη, τόσο σε επίπεδο μικροοικονομίας αλλά και σε επίπεδο μακροοικονομίας. Ο προσανατολισμός

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργικό Παιχνίδι ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ Φ.Α. Διάλεξη 3η

Δημιουργικό Παιχνίδι ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ Φ.Α. Διάλεξη 3η Δημιουργικό Παιχνίδι ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ Φ.Α. Διάλεξη 3η Σκοποί της παρουσίασης Εξέταση των προϋποθέσεων καταλληλότητας των παιχνιδιών σε σχέση με τα προγράμματα Φ.Α. Εισαγωγή στα

Διαβάστε περισσότερα

Εργάστηκαν οι: Δαρειώτη Φωτεινή, 111320130032 Κανέλλη Ζωή-Ειρήνη, 11320130041 Έλενα Τσιάρλεστον, 113201300163

Εργάστηκαν οι: Δαρειώτη Φωτεινή, 111320130032 Κανέλλη Ζωή-Ειρήνη, 11320130041 Έλενα Τσιάρλεστον, 113201300163 ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Εργάστηκαν οι: Δαρειώτη Φωτεινή, 111320130032 Κανέλλη Ζωή-Ειρήνη, 11320130041 Έλενα Τσιάρλεστον, 113201300163 Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Ζαχαρούλα

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα_SPA. Πρόληψη άγχους στους Εκπαιδευτικούς οργανισμούς

Πρόγραμμα_SPA. Πρόληψη άγχους στους Εκπαιδευτικούς οργανισμούς Πρόγραμμα: Πρόληψη άγχους στους Εκπαιδευτικούς οργανισμούς 1. Εισαγωγή 1.1. Γενική εισαγωγή στο εργασιακό άγχος Η φύση της εργασιακής ζωής έχει αλλάξει σημαντικά κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών.

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Διασποράς Ανάλυση Διασποράς διακύμανση κατά παράγοντες διακύμανση σφάλματος Παράδειγμα 1: Ισομεγέθη δείγματα

Ανάλυση Διασποράς Ανάλυση Διασποράς διακύμανση κατά παράγοντες διακύμανση σφάλματος Παράδειγμα 1: Ισομεγέθη δείγματα Ανάλυση Διασποράς Έστω ότι μας δίνονται δείγματα που προέρχονται από άγνωστους πληθυσμούς. Πόσο διαφέρουν οι μέσες τιμές τους; Με άλλα λόγια: πόσο πιθανό είναι να προέρχονται από πληθυσμούς με την ίδια

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ

Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ 1. Εισαγωγή Όπως έχουμε τονίσει, η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο προσδιορίζεται η τιμή ενός αγαθού απαιτεί κατανόηση των δύο δυνάμεων της αγοράς, δηλαδή της ζήτησης

Διαβάστε περισσότερα

Προσφορά Εργασίας Προτιμήσεις και Συνάρτηση Χρησιμότητας ( Χ,Α συνάρτηση χρησιμότητας U(X,A)

Προσφορά Εργασίας Προτιμήσεις και Συνάρτηση Χρησιμότητας ( Χ,Α συνάρτηση χρησιμότητας U(X,A) Προσφορά Εργασίας - Έστω ότι υπάρχουν δύο αγαθά Α και Χ στην οικονομία. Το αγαθό Α παριστάνει τα διάφορα καταναλωτικά αγαθά. Το αγαθό Χ παριστάνει τον ελεύθερο χρόνο. Προτιμήσεις και Συνάρτηση Χρησιμότητας

Διαβάστε περισσότερα

1. Σκοπός της έρευνας

1. Σκοπός της έρευνας Στατιστική ανάλυση και ερμηνεία των αποτελεσμάτων των εξετάσεων πιστοποίησης ελληνομάθειας 1. Σκοπός της έρευνας Ο σκοπός αυτής της έρευνας είναι κυριότατα πρακτικός. Η εξέταση των δεκτικών/αντιληπτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 3ο. I. Μάνατζµεντ - Ορισµοί. H Εξέλιξη του Μάνατζµεντ Οι Λειτουργίες του Μάνατζµεντ

ΜΑΘΗΜΑ 3ο. I. Μάνατζµεντ - Ορισµοί. H Εξέλιξη του Μάνατζµεντ Οι Λειτουργίες του Μάνατζµεντ ΜΑΘΗΜΑ 3ο Μάνατζµεντ - Ορισµοί H Εξέλιξη του Μάνατζµεντ Οι Λειτουργίες του Μάνατζµεντ I. Μάνατζµεντ - Ορισµοί... η τέχνη να φέρνεις εις πέρας κάθε έργο µε τη στήριξη και την συµµετοχή ατόµων οργανωµένων

Διαβάστε περισσότερα

Κάποιες βασικές έννοιες στη μεθοδολογία της ψυχολογίας

Κάποιες βασικές έννοιες στη μεθοδολογία της ψυχολογίας Κάποιες βασικές έννοιες στη μεθοδολογία της ψυχολογίας 3 βασικές μέθοδοι έρευνας: ενδοσκόπηση παρατήρηση πείραμα (+ μοντέλλα) πειραματική ψυχολογία υποκείμενα/συμμετέχοντες πειραματική διαδικασία, έργο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ Υπό ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΑΡΤΙΚΗ, ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ ΣΟΥΓΙΑΝΝΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΤ1ΚΗ Ανωτάτη Βιομηχανική Σχολή Πειραιά 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τα συνήθη κριτήρια αξιολόγησης επενδύσεων βασίζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ II ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ 1. ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΕΝΑ ΚΡΙΤΗΡΙΟ 2. ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΔΥΟ ΚΡΙΤΗΡΙΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ II ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ 1. ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΕΝΑ ΚΡΙΤΗΡΙΟ 2. ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΔΥΟ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ II ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ 1. ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΕΝΑ ΚΡΙΤΗΡΙΟ. ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΔΥΟ ΚΡΙΤΗΡΙΑ 1. ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΕΝΑ ΚΡΙΤΗΡΙΟ (One-Way Analyss of Varance) Η ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης

Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης 1 ΤΥΠΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΔΟΜΗΜΕΝΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ιανουάριος Μάρτιος 2013 ΜΕΘΟΔΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ: ΕΓΓΕΝΗΣ Η ΕΠΙΚΤΗΤΗ; Η επιθετικότητα είναι η πιο κοινή συναισθηματική αντίδραση του νηπίου. Διαφορετικές απόψεις έχουν διατυπωθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ I ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ I ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ I ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Λέκτορας Ι. Γιαννατσής Καθηγητής Π. Φωτήλας ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ Οικονομική Επιστήμη: Η κοινωνική επιστήμη που ερευνά την οικονομική δραστηριότητα

Διαβάστε περισσότερα

Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας. Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12

Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας. Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12 Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12 Βασικοί όροι και έννοιες- Δεύτερη # Ξένη γλώσσα Δεύτερη γλώσσα είναι οποιαδήποτε γλώσσα κατακτά ή μαθαίνει ένα άτομο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΤΕΛΟΠΟΙΗΣΗ ΔΙΑΚΡΙΤΩΝ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΩΝ ΣΕ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ

ΜΟΝΤΕΛΟΠΟΙΗΣΗ ΔΙΑΚΡΙΤΩΝ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΩΝ ΣΕ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ ΜΕΡΟΣ ΙΙ ΜΟΝΤΕΛΟΠΟΙΗΣΗ ΔΙΑΚΡΙΤΩΝ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΩΝ ΣΕ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ 36 ΜΟΝΤΕΛΟΠΟΙΗΣΗ ΔΙΑΚΡΙΤΩΝ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΩΝ ΣΕ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ Πολλές από τις αποφάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Case 06: Το πρόβληµα τωνlorie και Savage Εισαγωγή (1)

Case 06: Το πρόβληµα τωνlorie και Savage Εισαγωγή (1) Case 06: Το πρόβληµα τωνlorie και Savage Εισαγωγή (1) Το εσωτερικό ποσοστό απόδοσης (internal rate of return) ως κριτήριο αξιολόγησης επενδύσεων Προβλήµατα προκύπτουν όταν υπάρχουν επενδυτικές ευκαιρίες

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Φίλιππας 23/8/2015

Γεώργιος Φίλιππας 23/8/2015 MACROWEB Προβλήματα Γεώργιος Φίλιππας 23/8/2015 Παραδείγματα Προβλημάτων. Πως ορίζεται η έννοια πρόβλημα; Από ποιους παράγοντες εξαρτάται η κατανόηση ενός προβλήματος; Τι εννοούμε λέγοντας χώρο ενός προβλήματος;

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία παιγνίων Δημήτρης Χριστοφίδης Εκδοση 1η: Παρασκευή 3 Απριλίου 2015. Παραδείγματα Παράδειγμα 1. Δυο άτομα παίζουν μια παραλλαγή του σκακιού όπου σε κάθε βήμα ο κάθε παίκτης κάνει δύο κανονικές κινήσεις.

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Πέρα από την τυπολογία της χρηματοδότησης, των εμπλεκόμενων ομάδων-στόχων και την διάρκεια, κάθε project διακρατικής κινητικότητας αποτελεί μια

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα. Μάθημα 3 ο, Τμήμα Α. Τρόποι απόδειξης

Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα. Μάθημα 3 ο, Τμήμα Α. Τρόποι απόδειξης Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα Μάθημα 3 ο, Τμήμα Α Ο πυρήνας των μαθηματικών είναι οι τρόποι με τους οποίους μπορούμε να συλλογιζόμαστε στα μαθηματικά. Τρόποι απόδειξης Επαγωγικός συλλογισμός (inductive)

Διαβάστε περισσότερα

1 Εισαγωγή στις Συνδυαστικές Δημοπρασίες - Combinatorial Auctions

1 Εισαγωγή στις Συνδυαστικές Δημοπρασίες - Combinatorial Auctions ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ - ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Θεωρία Παιγνίων και Αποφάσεων Διδάσκων: Ε. Μαρκάκης, Εαρινό εξάμηνο 2015 Συμπληρωματικές σημειώσεις για τον μηχανισμό VCG 1 Εισαγωγή στις Συνδυαστικές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΑΘΛΗΤΙΚΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΚΑΛΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ. Γιώργος Τζέτζης Αναπ. Καθηγητής ΤΕΦΑΑ/ΑΠΘ

ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΑΘΛΗΤΙΚΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΚΑΛΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ. Γιώργος Τζέτζης Αναπ. Καθηγητής ΤΕΦΑΑ/ΑΠΘ ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΑΘΛΗΤΙΚΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΚΑΛΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ Γιώργος Τζέτζης Αναπ. Καθηγητής ΤΕΦΑΑ/ΑΠΘ Ο ρόλος της άσκησης για όλους Η άσκηση με την συστηματική καθοδήγηση αποτελεί ουσιαστική κοινωνική επένδυση γιατί

Διαβάστε περισσότερα

Τσάπελη Φανή ΑΜ: 2004030113. Ενισχυτική Μάθηση για το παιχνίδι dots. Τελική Αναφορά

Τσάπελη Φανή ΑΜ: 2004030113. Ενισχυτική Μάθηση για το παιχνίδι dots. Τελική Αναφορά Τσάπελη Φανή ΑΜ: 243113 Ενισχυτική Μάθηση για το παιχνίδι dots Τελική Αναφορά Περιγραφή του παιχνιδιού Το παιχνίδι dots παίζεται με δύο παίχτες. Έχουμε έναν πίνακα 4x4 με τελείες, και σκοπός του κάθε παίχτη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Κεφάλαιο 1 ο : Βασικές Οικονομικές Έννοιες ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Πολιτική Οικονομία (Οικονομική Επιστήμη) είναι η επιστήμη που μελετά τα οικονομικά προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτική Διαφοροποίηση Προϊόντος: Ο Ρόλος της Διαφήμισης

Ενημερωτική Διαφοροποίηση Προϊόντος: Ο Ρόλος της Διαφήμισης Ενημερωτική Διαφοροποίηση Προϊόντος: Ο Ρόλος της Διαφήμισης - Οι επιχειρήσεις δεν ανταγωνίζονται μόνο ως προς τις τιμές στις οποίες επιλέγουν να πουλήσουν τα προϊόντα τους. - Ο μη-τιμολογιακός ανταγωνισμός

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Καταναλωτικής λ ή Εμπιστοσύνηςύ. Ιούλιος 2012

Έρευνα Καταναλωτικής λ ή Εμπιστοσύνηςύ. Ιούλιος 2012 Έρευνα Καταναλωτικής λ ή Εμπιστοσύνηςύ 1 ΤΥΠΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΔΟΜΗΜΕΝΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 19/4/2012 25/6/2012 ΜΕΘΟΔΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ ΤΥΧΑΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Έρευνα: Μέθοδοι Συλλογής και Ανάλυσης εδομένων Έλεγχοι Υποθέσεων

Εκπαιδευτική Έρευνα: Μέθοδοι Συλλογής και Ανάλυσης εδομένων Έλεγχοι Υποθέσεων Εκπαιδευτική Έρευνα: Μέθοδοι Συλλογής και Ανάλυσης εδομένων Έλεγχοι Υποθέσεων Ένα Ερευνητικό Παράδειγμα Σκοπός της έρευνας ήταν να διαπιστωθεί εάν ο τρόπος αντίδρασης μιας γυναίκας απέναντι σε φαινόμενα

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφοριακά Συστήματα Διοίκησης (ΜΒΑ) Ενότητα 7: Εισαγωγή στη Θεωρία Αποφάσεων Δέντρα Αποφάσεων

Πληροφοριακά Συστήματα Διοίκησης (ΜΒΑ) Ενότητα 7: Εισαγωγή στη Θεωρία Αποφάσεων Δέντρα Αποφάσεων Πληροφοριακά Συστήματα Διοίκησης (ΜΒΑ) Ενότητα 7: Εισαγωγή στη Θεωρία Αποφάσεων Δέντρα Αποφάσεων Μπεληγιάννης Γρηγόριος Σχολή Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Αγροτικών

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά για Νομικούς Εισαγωγικό Μέρος

Οικονομικά για Νομικούς Εισαγωγικό Μέρος Πανεπιστήμιο Πειραιώς, Τμήμα Τραπεζικής και Χρηματοοικονομικής Διοικητικής Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα «Χρηματοοικονομική Ανάλυση για Στελέχη» Οικονομικά για Νομικούς Εισαγωγικό Μέρος Μιχάλης Ανθρωπέλος, Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

2.10. Τιμή και ποσότητα ισορροπίας

2.10. Τιμή και ποσότητα ισορροπίας .. Τιμή και ποσότητα ισορροπίας ίδαμε ότι η βασική επιδίωξη των επιχειρήσεων είναι η επίτευξη του μέγιστου κέρδους με την πώληση όσο το δυνατόν μεγαλύτερων ποσοτήτων ενός αγαθού στη μεγαλύτερη δυνατή τιμή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΘΡΟ: Επισκεφθείτε το Management Portal της Specisoft:

ΑΡΘΡΟ: Επισκεφθείτε το Management Portal της Specisoft: Specisoft ΑΡΘΡΟ: Επισκεφθείτε το Management Portal της Specisoft: NPV & IRR: Αξιολόγηση & Ιεράρχηση Επενδυτικών Αποφάσεων Από Αβραάμ Σεκέρογλου, Οικονομολόγo, Συνεργάτη της Specisoft Επισκεφθείτε το Management

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ

ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Γκορέζης Παναγιώτης Επιστημονικός Συνεργάτης ΑΠΘ Μπέλλου Βικτώρια Επίκ. Καθηγήτρια ΠΘ 2 Αντίληψη Διαδικασία λήψης & ερμηνείας των ερεθισμάτων του περιβάλλοντος Βοηθούν στην επεξεργασία

Διαβάστε περισσότερα

Αγορές Χρήματος και Κεφαλαίου. Θεωρία Αποτελεσματικών Αγορών (Επανάληψη) Μεταπτυχιακό στην Οικονομική Επιστήμη ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ

Αγορές Χρήματος και Κεφαλαίου. Θεωρία Αποτελεσματικών Αγορών (Επανάληψη) Μεταπτυχιακό στην Οικονομική Επιστήμη ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ Αγορές Χρήματος και Κεφαλαίου Θεωρία Αποτελεσματικών Αγορών (Επανάληψη) Μεταπτυχιακό στην Οικονομική Επιστήμη ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ Κατερίνα Κύρτσου Σελίδα-1 Υποθέσεις Δεν υπάρχει κόστος συναλλαγών Δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 10ο ΜΕΡΟΣ Γ ΜΑΘΗΣΗ ΚΑΙ ΜΝΗΜΗ

ΜΑΘΗΜΑ 10ο ΜΕΡΟΣ Γ ΜΑΘΗΣΗ ΚΑΙ ΜΝΗΜΗ ΜΑΘΗΜΑ 10ο ΜΕΡΟΣ Γ ΜΑΘΗΣΗ ΚΑΙ ΜΝΗΜΗ ΜΑΘΗΣΗ ΚΑΙ ΜΝΗΜΗ Πρόσφατες εργασίες έχουν αποδείξει ότι στη μνήμη παρεμβαίνουν πολλές περιοχές του εγκεφάλου Παρ όλα αυτά, υπάρχουν διαφορετικοί τύποι μνήμης και ορισμένες

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Οι οργανισμοί αποτελούνται από ομάδες ατόμων, που. με κοινή προσπάθεια, αποβλέπουν στην επίτευξη. συγκεκριμένων στόχων και σκοπών

Οι οργανισμοί αποτελούνται από ομάδες ατόμων, που. με κοινή προσπάθεια, αποβλέπουν στην επίτευξη. συγκεκριμένων στόχων και σκοπών ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Γκορέζης Παναγιώτης Επιστημονικός Συνεργάτης ΑΠΘ Μπέλλου Βικτώρια Επίκ. Καθηγήτρια ΠΘ 2 Οι οργανισμοί αποτελούνται από ομάδες ατόμων, που με κοινή προσπάθεια, αποβλέπουν στην επίτευξη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΤΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ TDF. Training Needs Analysis. Methodologies and Instruments

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΤΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ TDF. Training Needs Analysis. Methodologies and Instruments ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΤΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ TDF Training Needs Analysis Methodologies and Instruments ΣΚΟΠΟΣ Να παρουσιάσουμε ένα πλαίσιο για πιο ουσιαστική σχεδίαση εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων To Μοντέλο Ολικού Μυαλού Ένα

Διαβάστε περισσότερα

6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο : ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ

6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο : ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ 6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο : ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ( σελίδες σχολικού βιβλίου 129 133, έκδοση 2014 : σελίδες 124 129 ) 3.3.2 Παρακίνηση 3.3.2.1 Βασικές έννοιες Η υλοποίηση του έργου και η επίτευξη των στόχων στις

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνές εµπόριο-1 P 1 P 2

Διεθνές εµπόριο-1 P 1 P 2 Διεθνές εµπόριο-1 Το διεθνές εµπόριο συµβάλλει στην καλύτερη αξιοποίηση των παραγωγικών πόρων της ανθρωπότητας γιατί ελαχιστοποιεί το κόστος παραγωγής της συνολικής προσφοράς αγαθών και υπηρεσιών που διακινείται

Διαβάστε περισσότερα