ΘΕΜΑ: ΠΕΙΡΑΙΑΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΥΠΟΒΛΗΘΕΙΣΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΚΤΗΣΗ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΥ ΤΙΤΛΟΥ ΣΠΟΥΔΩΝ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΘΕΜΑ: ΠΕΙΡΑΙΑΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΥΠΟΒΛΗΘΕΙΣΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΚΤΗΣΗ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΥ ΤΙΤΛΟΥ ΣΠΟΥΔΩΝ"

Transcript

1 ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ & ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΘΕΜΑ: Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & Η ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ DEAL ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΥΠΟΒΛΗΘΕΙΣΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΚΤΗΣΗ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΥ ΤΙΤΛΟΥ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΓΓEΛΙΚΗ Ν. ΤΣΑΚΜΑΚΛΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΧΡΗΣΤΟΣ ΑΛΕΞΑΚΗΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2007 ΠΕΙΡΑΙΑΣ

2 ΣΤΟΝ ΧΡΗΣΤΟ & ΤΟΝ ΓΙΑΝΝΗ,

3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΕΛΙΔΑ ΜΕΡΟΣ Ι Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 3 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ: ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΛΟΓΗ ΣΤΗΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΛΗΨΗΣ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ 1.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΛΗΨΗ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΤΑΡΤΗΜΟΡΙΩΝ ΕΛΕΓΧΟΜΕΝΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΑΥΤΟΜΑΤΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΓΝΩΣΙΑΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΙΝΙΣΙΑΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΑΠΟΜΟΝΩΜΕΝΗΣ ΚΑΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΑΠΟΜΟΝΩΜΕΝΗ ΕΠΙΛΟΓΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΕΠΙΛΟΓΗ ΟΦΕΛΗ ΔΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗ ΣΕ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ ΑΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΕΠΙΛΟΓΗ ΡΙΣΚΟΥ ΘΕΩΡΙΑ ΠΑΙΓΝΙΩΝ ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ 17 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ: ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ 2.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΠΟΚΤΗΣΗ ΑΝΤΑΜΟΙΒΗΣ ΑΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑ, ΑΜΦΙΣΗΜΙΑ, ΚΑΙ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ 26

4 ΣΕΛΙΔΑ 2.4 ΕΚΜΑΘΗΣΗ ΚΑΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ 30 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ: ΜΕΘΟΔΟΙ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ: ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΑΠΛΗ ΜΕΤΡΗΣΗ ΝΕΥΡΩΝΩΝ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΔΙΕΓΕΡΣΗ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ 41 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ: ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΕΣ ΕΚΚΡΙΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ 4.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΑΝΤΑΜΟΙΒΗΣ ΟΡΜΟΝΕΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΣΤΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΝΤΟΠΑΜΙΝΗ ΟΞΥΤΟΚΙΝΗ ΚΟΡΤΙΖΟΛΗ 50 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜΠΤΟ: ΝΕΥΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ 53 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΤΟ: ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 56 ΜΕΡΟΣ ΙΙ ΛΗΨΗ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ ΣΕ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΑΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑΣ - Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΟΥ DEAL ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ: ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ 1.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΟΥ ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΕΣ ΜΕΤΑΒΛΗΤΕΣ 65

5 ΣΕΛΙΔΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ: ΑΝΑΛΥΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ 2.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΕΡΔΩΝ 68 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ: ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΩΝ ΠΑΙΚΤΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΤΟΥΣ 3.1 THE PRIOR OUTCOMES EFFECT ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΕΣΩ ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΕΣΩ ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΝΑΛΥΣΗ 85 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 90

6 ΜΕΡΟΣ Ι Η ΕΠΙΣΗΜΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η παραδοσιακή οικονομική θεωρία υποθέτει ότι τα άτομα συμπεριφέρονται ορθολογικά. Αυτό συνεπάγεται την κατανόηση των προτιμήσεών τους, την συνεπή διαχρονική και λογική λήψη αποφάσεων καθώς και την προσπάθεια της μεγιστοποίησης της χρησιμότητας τους. Η ιδιάζουσα αυτή θεώρηση έχει τις ρίζες της σε συγγράμματα όπως το Exposition of a New Theory on Measurement of Risk (1738, Daniel Bernoulli) και το Theory of Games and Economic Behavior (1944, John von Neumann and Oscar Morgenstern). Παρέχει τη δυνατότητα πρόβλεψης καταναλωτικών συμπεριφορών, όπως την μεταβολή της ζήτησης των αγαθών μετά από μια επικείμενη μεταβολή στους παράγοντες που την επηρεάζουν. Υστερεί, ωστόσο, στην εξήγηση πιο σύνθετων φαινομένων, όπως το γιατί τα άτομα ρισκάρουν ενάντια στις πιθανότητες, καθώς τέτοιες συμπεριφορές απλά χαρακτηρίζονται ως μη ορθολογικές. Η ιδέα ότι η κατανόηση του εγκεφάλου μπορεί να δώσει χρήσιμη πληροφόρηση στους οικονομολόγους δεν είναι κάτι νέο. Για 20 χρόνια οι συμπεριφοριστές επιχειρηματολογούν υπέρ της άποψης ότι η ψυχολογία θα έπρεπε να έχει μεγαλύτερη επιρροή στην ανάπτυξη οικονομικών μοντέλων. Αυτό που είναι καινούριο είναι η επιστράτευση της τεχνολογίας προς αυτή την κατεύθυνση: οι ερευνητές-οικονομολόγοι έχουν πλέον στα χέρια τους εργαλεία που τους επιτρέπουν να παρακολουθούν - 1 -

7 διεργασίες του ανθρώπινου εγκεφάλου. Τέτοια εργαλεία που απεικονίζουν τις λειτουργίες του εγκεφάλου 1 καθώς το άτομο εκτελεί διαφορετικές εργασίες παρέχουν συγκρίσιμα πορίσματα για τις νευρωνικές κινήσεις. Η πιο γνωστή μέθοδος απεικόνισης του εγκεφάλου (εφαρμόζεται μόνο σε εργαστηριακό χώρο) είναι η Λειτουργική Απεικόνιση Μαγνητικής Αντήχησης (fmri) όπου ένα ισχυρό μαγνητικό πεδίο και ραδιοκύματα χρησιμοποιούνται για να παραγάγουν λεπτομερείς εικόνες της ροής του αίματος. Η τεχνική αυτή εμφανίστηκε στα τέλη της δεκαετίας του 80 αλλά μόλις τα τελευταία χρόνια χρησιμοποιήθηκε στην μελέτη της διαδικασίας λήψης αποφάσεων. Το αποτέλεσμα αυτής της ιδέας σε συνδυασμό με την χρήση μεθόδων χαρτογράφησης του εγκεφάλου είχε ως αποτέλεσμα την εμφάνιση της του διεπιστημονικού πεδίου της νευροοικονομικής. Η νευροοικονομική δεν προσπαθεί να καταρρίψει τις αξίες των οικονομικών αλλά απλώς να «δώσει τα φώτα της» στα σημεία εκείνα που σχετίζονται με τον άνθρωπο και την συμπεριφορά του. Δείχνει δηλαδή έναν νέο τρόπο να ανοιχτεί το "μαύρο κουτί" που είναι η δομική μονάδα των οικονομικών συστημάτων - το ανθρώπινο μυαλό. Πρωτεργάτης σε αυτό το κίνημα μπορεί να θεωρηθεί ο Viner 2, ο οποίος δήλωσε ότι: «Η ανθρώπινη συμπεριφορά γενικότερα, και πιθανώς στην αγορά, δεν υπόκειται στη σταθερή και λεπτομερή καθοδήγηση των προσεκτικών και ακριβών υπολογισμών, αλλά είναι το προϊόν μιας ασταθούς και ανορθολογικής σύνδεσης των ανακλαστικών ενεργειών, των ωθήσεων, των ενστίκτων, των συνηθειών, της μόδας και της υστερίας». 1 Οι διαστάσεις της εγκεφαλικής λειτουργίας, η οποία καθορίζει την ανθρώπινη συμπεριφορά, είναι: ελεγχόμενη, αυτόματη, γνωσιακή και συναισθηματική. 2 Viner, J.(1925), The Utility Concept in Value Theory and Its Critics, Journal of Political Economy 33,

8 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η Νευροοικονομική αποτελεί ένα πολυδιάστατο ερευνητικό πεδίο στο οποίο αναμειγνύονται οι επιστήμες της νευρολογίας, των οικονομικών και της ψυχολογίας, οι οποίες έχουν ως πρωταρχικό στόχο την ανάπτυξη και κατανόηση του τρόπου με τον οποίο λαμβάνονται οι διάφορες οικονομικές/επενδυτικές αποφάσεις. Συγκεκριμένα, προσπαθεί να αποτυπώσει τις διάφορες χημικές και βιολογικές διεργασίες που λαμβάνουν χώρα στον εγκέφαλο ενός ατόμου, όταν αυτό αξιολογεί αποφάσεις ή κατηγοριοποιεί έννοιες όπως το ρίσκο και η ανταμοιβή ή επηρεάζεται από τα βασικά συστήματα παρακίνησης 3. Όντας ένα ερευνητικό πρόγραμμα αιχμής, η Νευροικονομική στοχεύει στη δημιουργία ενός βιολογικού μοντέλου λήψης αποφάσεων σε οικονομικά περιβάλλοντα. Οι εμπλεκόμενοι επιστήμονες αναρωτιούνται με ποιον τρόπο ο εκφραστικότατος εγκέφαλος καθιστά ικανό το μυαλό να λαμβάνει αποφάσεις που αφορούν οικονομικά θέματα. Σήμερα, με τον συνδυασμό τεχνικών από τον χώρο της νευρολογικής επιστήμης και των πειραματικών οικονομικών, μας δίνεται η δυνατότητα να παρακολουθούμε σε πραγματικό χρόνο τη δραστηριότητα των νευρώνων 4, να παρατηρούμε πως αυτή η δραστηριότητα εξαρτάται από το οικονομικό περιβάλλον και ακόμη να κάνουμε υποθέσεις για το πως το ανθρώπινο μυαλό λαμβάνει τις οικονομικές αποφάσεις. Η Νευροοικονομική μας καθιστά ικανούς να κατανοήσουμε με τον καλύτερο δυνατό τρόπο το εκτενές φάσμα της ετερογένειας στην ανθρώπινη 3 Σε αυτά βασίζεται η ανθρώπινη συμπεριφορά και είναι: η αναζήτηση κέρδους (ευχαρίστησης) και η αποφυγή ζημίας (πόνου). 4 Υπάρχουν εκατό (100) δις. Νευρώνες στον ανθρώπινο εγκέφαλο που επικοινωνούν με ηλεκτρικούς παλμούς

9 συμπεριφορά, καθώς και τον ρόλο των διαδικασιών σαν μια δομημένη επέκταση του μυαλού μας. Η πρωτοποριακή αυτή επιστήμη αποτελεί ένα παρακλάδι της «Συμπεριφορικής Οικονομικής». Η Συμπεριφορική Οικονομική χρησιμοποιεί δεδομένα και ιδέες από εκείνες τις κοινωνικές επιστήμες οι οποίες συνορεύουν κατά κάποιο τρόπο με τα οικονομικά (όπως η ψυχολογία, η κοινωνιολογία, η ανθρωπολογία), με σκοπό να δείξει με ποιον τρόπο η θέληση, η ανησυχία για τα άτομα του γειτονικού περιβάλλοντος, τα όρια στον υπολογισμό των δυνατοτήτων και η βιολογία επηρεάζουν την οικονομική συμπεριφορά, αντικαθιστώντας τις λογικές προσεγγίσεις με ρεαλιστικές 5. Τα νευροοικονομικά επεκτείνουν τη Συμπεριφορική Οικονομική χρησιμοποιώντας στοιχεία για την εγκεφαλική δραστηριότητα. Ακόμη αποτελούν ένα νέο είδος «πειραματικών οικονομικών». Στα πειραματικά οικονομικά δημιουργούνται απλά παίγνια συναλλαγών και αγορές με οικονομικά κίνητρα, ώστε να δοκιμαστούν θεωρίες και να προσδιοριστούν οι διακυμάνσεις εκείνες οι οποίες προκαλούν εκροές στο οικονομικό σύστημα. Τέλος, η Νευροικονομική επεκτείνει περαιτέρω τα πειραματικά οικονομικά με το να καταγράφει τις βιολογικές και νευρικές διαδικασίες καθώς τα άτομα διαλέγουν, συναλλάσσονται και εμπορεύονται διάφορα αγαθά Η Νευροοικονομική παρέχει τα νέα στοιχεία εκτός από εκείνα που έχουμε διαθέσιμα από τη θεωρητική, την εμπειρική, και την πειραματική έρευνα για την ανθρώπινη συμπεριφορά. Αυτά αποτελούνται από ένα σύνολο διαφόρων ψυχοσωματικών στοιχείων και προκύπτουν από την ανάλυση της απεικόνισης της δραστηριότητας του 5 C.F. Camerer, G Loewenstein, Advances in Behavioral Economics, Princeton Univ. Press,

10 εγκεφάλου. Υπό αυτή την προσέγγιση, γνωρίζουμε πλέον τις συγκεκριμένες περιοχές στον εγκέφαλο που είναι ενεργές όταν παρατηρείται κάποια συμπεριφορά. Αυτές οι πληροφορίες μπορούν να είναι πολύ ενδιαφέρουσες για έναν επιστήμονα νευρολογίας, που έχει ως στόχο την αναδημιουργία του εγκεφάλου κάτω από την συμπεριφορά. Αλλά τι προσθέτει στην κατανόηση της οικονομικής συμπεριφοράς; Ο στόχος του οικονομολόγου είναι να καθιερώσει χρήσιμες προβλέψεις καθώς η ανθρώπινη συμπεριφορά θα συνεχίσει να δίνει ορισμένα κίνητρα, προτιμήσεις, και περιορισμούς του εφικτού. Αυτό είναι το σύνολο παραμέτρων, το οποίο είναι διαθέσιμο στον οικονομολόγο που αναλύει την κατάσταση. Μέσω της «εξερεύνησης» του εγκεφάλου όμως επιδιώκεται ο εμπλουτισμός των μαθηματικών ιδεών/αποδείξεων με νευρολογικά λεπτομερείς περιγραφές. Συγκεκριμένα ας εξετάσουμε τι συμβαίνει κατά την συμμετοχή ενός ατόμου σε κάποιο τυχερό παιχνίδι. Σύμφωνα με τους οικονομολόγους το άτομο θα συνδυάσει την πιθανότητα της νίκης με μια προσδοκία για να εκτιμήσει τη νίκη και την ήττα (χρησιμότητα). Σύμφωνα με τους επιστήμονες των νευροοικονομικών θα ενεργοποιηθεί και μια τρίτη περιοχή του εγκεφάλου η οποία συνδυάζει την πιθανότητα και τις ηδονικές αισθήσεις (πόνου και ευχαρίστησης της νίκης και της ήττας). Η έρευνα ήδη δείχνει ότι οι παθολογικοί παίκτες τείνουν να στερηθούν το γονίδιο που καθορίζει την ευχαρίστηση -υπό μορφή ποσότητας της ντοπαμίνης, που είναι ένας νευροδιαβιβαστής που απελευθερώνεται όταν κερδίζουνπου παίρνουν από τη νίκη. Μη αρκετή ντοπαμίνη από την καθημερινή ευχαρίστηση σημαίνει ότι οι παίκτες χρειάζονται συνεχώς περισσότερη για να ικανοποιήσουν το αίσθημα της ικανοποίησης. Ακόμη, στο παράδειγμα που αναλύεται θα πρέπει να συνυπολογιστεί και ο «φόβος του άγνωστου» ή «η ανοχή στην ασάφεια», το πόσο - 5 -

11 πρόθυμοι δηλαδή είναι οι άνθρωποι για να παίξουν, να επενδύσουν, ή να διατρέξουν έναν κίνδυνο 6. Άρα, εκκρίσεις ουσιών όπως η ντοπαμίνη και ένστικτα όπως ο φόβος, επηρεάζουν άμεσα την συμπεριφορά του παίχτη και την αναγάγουν σε «μη ορθολογική». 6 C.F. Camerer, Experimental Economists Find Brain Regions That Govern Fear of the Economic Unknown, Caltech Press Release,

12 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΛΟΓΗ ΣΤΗΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΛΗΨΗΣ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ 1.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο όρος «οικονομική» θα πρέπει να ερμηνευθεί από την ευρύτερη δυνατή έννοια δεδομένου ότι οποιαδήποτε απόφαση γίνεται με την αξιολόγηση των εναλλακτικών λύσεων. Έστω ότι το άτομο καλείτε είτε να δεχτεί την θέση του αναλυτή αποθεμάτων στη Goldman Sachs για το χρόνο αλλά με μειωμένες δυνατότητες για τη μελλοντική αύξηση του μισθού, είτε την θέση του χρηματιστή για μία μικρή επιχείρηση που αρχίζει με το χρόνο αλλά με την προοπτική μεγαλύτερου μισθού και παραγωγής. Και οι δύο επιλογές αποτελούν, από μαθηματικής απόψεως, περιορισμένα προβλήματα βελτιστοποίησης που παράγουν εμπειρικά τις ελέγξιμες προβλέψεις. Η πρόβλεψη που προκύπτει είναι ότι αν το υποκείμενο της έρευνας αποστρέφεται τον κίνδυνο (ρίσκο), είναι πιθανότερο να αναλάβει την ασφαλή δουλειά, ενώ αν τον επιζητά θα προτιμήσει εργαστεί ως χρηματιστής. Στις περισσότερες οικονομικές αναλύσεις το ρίσκο ταυτίζεται με την στατιστική έννοια της απόκλισης των παραγόμενων αποτελεσμάτων. Για τον άνθρωπο όμως τα ρίσκο έχει περισσότερες διαστάσεις (κυρίως συναισθηματικές), βάση των οποίων αξιολογούνται οι εκάστοτε εναλλακτικές επιλογές. Η νευροοικονομία είναι μια φυσική επέκταση της βιοοικονομίας (Hirshleifer 1985 Gheslin & Landa 1999 Hirshleifer & Zak 2004). Τα προγράμματα βιοοικονομικών ερευνών χρησιμοποιούν την εξελικτική βιολογία για να προβλέψουν την ανθρώπινη - 7 -

13 συμπεριφορά (π.χ. Zak 2002 Zak & Park 2002). Ένας δεύτερος πρόγονος της νευροοικονομίας είναι η συμπεριφοριστική οικονομική, ένας τομέα που χρησιμοποιεί τα συμπεράσματα από τη γνωστική ψυχολογία για την καλύτερη πρότυπη ανθρώπινη λήψη αποφάσεων (Camerer 2003). Ενώ η βιοοικονομία έχει εστιάσει πρώτιστα στις τελευταίες αιτίες της συμπεριφοράς και η συμπεριφοριστική οικονομική έχει εστιάσει στον τόπο με τον οποίο η ψυχολογία μας επηρεάζει τις αποφάσεις μας, το ερευνητικό πρόγραμμα της νευροοικονομίας επιδιώκει να ανακαλύψει τις αιτίες της συμπεριφοράς στην επιλογή. Αυτές είναι πιθανόν οι βασικότερες αιτίες που ασκούν την περισσότερη δύναμη κατά την επιδίωξη να επηρεαστεί η συμπεριφορά. Παραδείγματος χάριν, η κατάθεση των νόμων που επιδιώκουν να επηρεάσουν τη μεμονωμένη συμπεριφορά μπορεί να γίνει αποτελεσματικότερα και ακριβέστερα όταν είναι γνωστοί οι μηχανισμοί που παράγουν τη συμπεριφορά. 1.2 ΛΗΨΗ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ Η λήψη αποφάσεων σύμφωνα με την νευροοικονομική στηρίζεται στον παρακάτω πίνακα (ΠΙΝΑΚΑΣ 1) των Schneider και Shiffrin 7. Η διάκριση των εγκεφαλικών διεργασιών 8 εντοπίζεται μεταξύ ελεγχόμενων και αυτόματων (controlled vs automatic) και μεταξύ γνωσιακών και συναισθηματικών (cognitive vs affective). 7 Schneider, W., &Shiffrin, R.M., Controlled and automatic human information processing: I. Detection, search and attention. Psychological Review, 1977, 84, 1-66p 8 Ανάλογα πρότυπα αναπτύχθηκαν και μεταγενέστερα

14 ΠΙΝΑΚΑΣ 1:Διαστάσεις Εγκεφαλικών Διεργασιών σύμφωνα με τους Schneider Shiffrin. Ελεγχόμενες διαδικασίες (Controlled Processes) Σειριακές Απαιτούν προσπάθεια Προκαλούνται ηθελημένα Υπάρχει έλεγχος Αυτόματες διαδικασίες (Automatic Processes) Παράλληλες Χωρίς προσπάθεια Ανακλαστικές Δεν υπάρχει έλεγχος Γνωσιακό (Cognitive) 1 Ο Πχ, Μαθηματικό Πρόβλημα 3 Ο Πχ. Κίνηση χεριού Συγκινησιακών (Affective) 2 Ο Πχ. Φαντασία 4 Ο Πχ. Άμεση κινητική απόκριση στο άκουσμα απροσδόκητου θορύβου ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΤΑΡΤΗΜΟΡΙΩΝ Το 1 ο τεταρτημόριο είναι υπεύθυνο σε περιπτώσεις χρηματοδότησης ή υπολογισμού αξιών, δηλαδή θέματα μαθηματικής κυρίως φύσης. Το 2 ο τεταρτημόριο είναι το πιο σπάνιο να παρατηρηθεί σε μια λογική πράξη κυρίως λόγω της φύσεως των υπολογισμών που ορίζει. Η έννοια της φαντασίας θα μπορούσε να ενταχθεί εκεί αλλά δεν μπορεί να συνδυαστεί με τίποτα παρά μόνο έναν άνθρωπο ο οποίος ονειροπολεί. Θα ήταν λάθος να θεωρήσουμε ότι η σύνταξη μιας έκθεσης είναι μέρος του 2 ου τεταρτημορίου καθότι ναι μεν αποτελεί προϊόν φαντασίας αλλά είναι και μια συνειδητή πράξη, πράγμα το οποίο περιγράφεται από το 1 ο τεταρτημόριο. Το 3 ο τεταρτημόριο ελέγχει κινήσεις του σώματός μας όπως το χέρι ή το πόδι ή ακόμα μπορεί να είναι η ενσυνείδητη κίνηση της χειραψίας όταν κάποιος μας δώσει το χέρι του. Το τελευταίο τεταρτημόριο είναι αυτό που μας κάνει να αναπηδήσουμε όταν κάποιος μας τρομάξει. Η ανθρώπινη συμπεριφορά στο σύνολό της προκύπτει από την αλληλεπίδραση των - 9 -

15 τεσσάρων περιοχών, με τη μερίδα του λέοντος να ανήκει στο πεδίο του τελευταίου τεταρτημορίου. Οι πίσω, επάνω και πλαϊνές περιοχές του εγκεφάλου (occipital, parietal,temporal) είναι αυτές που ευθύνονται για τις εκούσιες αντιδράσεις του. Οι αυτόματες αντιδράσεις π.χ. φόβος ελέγχονται κυρίως από το κάτω μέρος του πυρήνα του εγκεφάλου το οποίο ονομάζεται αμυγδαλή (amygdale). Οι ελεγχόμενες αντιδράσεις συμβαίνουν κυρίως στο μπροστινό τμήμα του εγκεφάλου (orbital, prefrontal). Ο προμετωπιαίος φλοιός (pfc) αποτελεί την «εκτελεστική» περιοχή, καθώς δέχεται εισροές από σχεδόν όλες τις άλλες περιοχές, και τις ενσωματώνει, για να διαμορφώσει τους άμεσους και μακροπρόθεσμους στόχους και να προγραμματίσει τις ενέργειες για την επίτευξη τους, (Shallice και Burgess) ΕΛΕΓΧΟΜΕΝΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ Οι ελεγχόμενες διαδικασίες λήψης αποφάσεων, η πρώτη σειρά του πίνακα, ανακαλούνται σκόπιμα από τον άνθρωπο όταν χρειάζεται να αντιμετωπίσει μια πρόκληση ένα πρόβλημα, μια άσκηση. Εάν για παράδειγμα ζητηθεί από κάποιον να λύσει ένα μαθηματικό πρόβλημα ή μα διαλέξει ένα αγαθό τότε ανακαλούνται σκέψεις οι οποίες αποτελούν έναν βημα-προς-βήμα συλλογισμό μέχρι την τελική απόφαση. Οικονομικά εργαλεία όπως δέντρα λήψης αποφάσεων και δυναμικός προγραμματισμός μπορούν να ενταχθούν σε αυτή την κατηγορία. 9 Burgess, P. W. and Shallice, T. Response suppression, initiation and strategy use following frontal lobe lesions. Neuropsychologia, 1996, 34: p

16 ΑΥΤΟΜΑΤΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ Οι αυτόματες διαδικασίες λήψης αποφάσεων αντίθετα δεν υπόκεινται σε έλεγχο από την συνείδηση και δεν απαιτούν σκέψη. Ως εκ τούτου ο χρόνος λήψεώς τους είναι ελάχιστος. Η αναγνώριση χρωμάτων και αντικειμένων για παράδειγμα είναι δραστηριότητες οι οποίες περιλαμβάνονται σε αυτή την κατηγορία. Ο χαρακτηρισμός ενός ανθρώπου ως «επιπόλαιου» ή «σαρκαστικού» στηρίζεται σε διάφορα στάνταρ που έχουμε καταχωρημένα στο μυαλό μας. Αργότερα σε περίπτωση επανεξέτασης μπορεί να σχηματίσουμε διαφορετική γνώμη για το ίδιο πρόσωπο, αυτό όμως δεν θα είναι πλέον αβίαστο αλλά αποτέλεσμα περαιτέρω επεξεργασίας κάτι το οποίο ανήκει στην προηγούμενη κατηγορία ΓΝΩΣΙΑΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΙΝΗΣΙΑΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ 10 Το σημείο αναφοράς του συγκινησιακού στοιχείου δεν είναι οι συναισθηματικές καταστάσεις που το προκαλούν, όπως θα περιμέναμε, αλλά ο ρόλος του ως ανθρώπινο κίνητρο. Οι συγκινησιακές εμπειρίες που βιώνουμε έχουν «χρώμα» υπό την έννοια του συναισθηματικού αντίκτυπου. Οι διαδικασίες αυτές μας ωθούν στην ανάληψη δράσης συμπεριφορές προσέγγισης ή αποφυγής. Το αίσθημα του φόβου για παράδειγμα μας δημιουργεί τάσεις φυγής από το ερέθισμα που το προκαλεί. Αντίθετα το γνωσιακό σύστημα αδυνατεί να παράξει δράση και χρησιμοποιεί το συγκινησιακό για να επηρεάσει τη συμπεριφορά. Συγκινήσεις όπως ο θυμός, ο φόβος ή η σεξουαλική επαφή 10 Η καταγωγή της διάκρισης ανατρέχει στην Αρχαία Ελλάδα: Ο Πλάτωνας χαρακτήρισε τον άνθρωπο, οδηγό ενός άρματος που σύρεται από τα δύο άλογα, τη λογική και το πάθος

17 καθώς και βιολογικές καταστάσεις προκαλούν αντιδράσεις που έρχονται σε αντίθεση με τους τυποποιημένους κανόνες της οικονομικής συμπεριφοράς γι αυτό και θα πρέπει να εξεταστούν υπό το πρίσμα της νευροοικονομικής επιστήμης. 1.3 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΤΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ & ΝΕΥΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1.3 ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΑΠΟΜΟΝΩΜΕΝΗΣ ΚΑΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Τα οικονομικά της επιλογής διακρίνονται σε δυο κύριες κατηγορίες τις οποίες συναντάμε και στην νευροοικονομία. Αυτές συνιστούν την απομονωμένη επιλογή (solitary choice) και την στρατηγική επιλογή (strategic choice) ΑΠΟΜΟΝΩΜΕΝΗ ΕΠΙΛΟΓΗ Προβλήματα που επιλύονται με χρησιμοποιώντας την απομονωμένη επιλογή εκφράζονται μαθηματικά μέσω της συνάρτησης χρησιμότητας, υπό το πρίσμα περιορισμών όπως ο χρόνος ή το εισόδημα- και δεν δέχονται εισροές από πορίσματα άλλων αποφάσεων. Οι προβλέψεις από ένα τέτοιο πρότυπο επιλογής προκύπτουν με την εύρεση του σημείου ισορροπίας, όπου το άτομο απολαμβάνει μέγιστη χρησιμότητα δεδομένων των περιορισμών. Η υπόθεση ότι οι άνθρωποι «κινούνται» βάση συναρτήσεων χρησιμότητας 11 προήλθε από τις περιγραφές της συμπεριφοράς παικτών από των Daniel Bernoulli στο 18 ο αιώνα και αποτελεί θεμελιώδες κανονιστικό 11 Η ολική χρησιμότητα μιας προοπτικής δηλωμένης με U είναι η αναμενόμενη χρησιμότητα των εκροών της.: U(x 1,p 1 ;..;x n.p n ) = p 1 u(x 1 )+..+p n u(x n )

18 υπόδειγμα ορθολογικής επιλογής 12, καθώς οι προβλέψεις που προκύπτουν διέπονται από λογική συνέπεια (είναι έγκυρες όταν εφαρμόζονται σε απρόσωπες μεταβλητές όπως για παράδειγμα μια αγορά). Τι συμβαίνει όμως όταν η πληροφόρηση είναι περιορισμένη, όταν η επιλογή επηρεάζεται από τις επιλογές άλλων (herding), ή όταν ο στόχος δεν είναι η μεγιστοποίηση θετικού αποτελέσματος (κέρδος) αλλά η ελαχιστοποίηση του αρνητικού (ζημιά); Τροποποίηση στο κλασσικό πρότυπο της μεγιστοποίησης χρησιμότητας για αυτές τις καταστάσεις προτάθηκε από τους Kahneman και Tversky 13. Πρόκειται για μια συνάρτηση αξίας, προσδιορισμένη από κέρδη και απώλειες, σε σχέση με ένα σημείο αναφοράς και όχι με ένα απόλυτο επίπεδο ευημερίας (θεωρία προοπτικής 14 ) ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΕΠΙΛΟΓΗ Οι αποφάσεις που εμπεριέχουν κοινωνικά στρατηγικά στοιχεία εκφράζονται μαθηματικά μέσω της θεωρίας των παιγνίων 15. Το μοντέλο αυτό συμπεριφοράς απαιτεί μια περιγραφή των παικτών, των πληροφοριών που έχουν διαθέσιμες -ή μπορούν να λάβουν-, των εφικτών κινήσεων και του αναμενόμενου αποτελέσματος. Η κατά Nash Ισορροπία ενός παιχνιδιού προσδιορίζει μια βέλτιστη στρατηγική με την προϋπόθεση ότι όλοι οι υπόλοιποι παίκτες συμπεριφέρονται επίσης βέλτιστα. 12 D. Bernoulli, The expected utility hypothesis, (1738) 13 D. Kahneman, A. Tversky, An analysis of decision under risk, Econometrica, vol 47, No 2, Βάση της θεωρίας προοπτικής τα π (βάρος απόφασης) και u (συντελεστής ικανοποίησης) προσδιορίζουν τη συνολική αξία των προοπτικών: V(x, p; y, q)=π(p)u(x)+π(q)u(y), όπου u(0)=0, π(0)=0 και π(1)=1 & (x, p; y, q) κανονική προοπτική. 15 J.von Neumann, O. Morgenstern, Theory of games and economic behavior, Princeton University Press,

19 1.4 ΟΦΕΛΗ ΔΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Ανακεφαλαιώνοντας, τα οικονομικά είναι η επιστήμη της λήψης αποφάσεων, αποφάσεις οι οποίες επηρεάζονται και δεν επηρεάζονται από άλλους. Για αυτό τον λόγο, τα οικονομικά πρότυπα μπορούν να εφαρμοστούν σε ένα ευρύ φάσμα ειδών και συμπεριφορών. Η νευρολογία έχει ένα εκτεταμένο αρχείο των μορφών μέτρησης συμπεριφορών, αλλά ιστορικά έχει εστιάσει στο χαρακτηριστικό ενός αρκετά περιορισμένου συνόλου αυτών. Επομένως, υπάρχει μια φυσική συγγένεια (συνέχεια) μεταξύ της νευρολογίας και των οικονομικών δεδομένου ότι η μια επιστήμη έχει παράξει και έχει εξετάσει πολλά συμπεριφοριστικά πρότυπα αφήνοντας ανεξερεύνητο τον «υπαίτιο» της συμπεριφοράς, ενώ η άλλη είναι ικανή να ανοίξει το μαύρο κουτί που «γεννά» συμπεριφορές και αναλώνεται απλά στην μελέτη μεμονωμένων περιπτώσεων. Τα αναμενόμενα οφέλη νευροοικονομικών είναι σημαντικά και για τις δυο πλευρές (νευρολογία neuro και οικονομία econ ). Για τα Οικονομικά, η νευροοικονομική έρευνα θα οδηγήσει στην οικοδόμηση των προτύπων που προβλέπουν τις οικονομικές και κοινωνικές συμπεριφορές καλύτερα καθώς θα στηρίζονται στη νευροβιολογία. Αυτό θα επιτρέψει στους οικονομολόγους να απαντήσουν σε ουσιώδεις ερωτήσεις όπως το γιατί δύο άτομα που διαθέτουν κοινή πληροφόρηση και κίνητρα κάνουν διαφορετικές επιλογές ή το γιατί το ίδιο το άτομο συλλαμβάνεται να κάνει ασυμβίβαστες επιλογές. Αμιγώς από οικονομικής απόψεως οι απαντήσεις μέχρι και σήμερα εστιάζουν στις μέσες (average) ή ακραίες (extreme) επιλογές και όχι σε εξατομικευμένες ή προσωρινά παραλλαγμένες

20 Για τη Νευρολογία, η νευροοικονομία παρέχει ένα πλήθος καλά μελετημένων μεθόδων λήψης απόφασης, οι οποίες επιδιώκουν να μεταφραστούν μέσω των νευρικών υποστηρίξεών τους (για παράδειγμα η κοινωνική γνωστική νευρολογία 16 είναι ένας ελκυστικός τομέας για να εφαρμοστούν τα νευροοικονομικά πρίσματα)τα οικονομικά πρότυπα παρέχουν τη δομή της κοινωνικής αλληλεπίδρασης, απαλλάσσοντας τους βιοεπιστήμονες από το να «ξανά-ανακαλύψουν τον τροχό». Με δεδομένο ότι τα πρότυπα αυτά έχουν τα αντικειμενικά συμπεριφοριστικά μέτρα, περιλαμβάνοντας τον παράγοντα χρήμα, τα πειράματα της νευροεπιστήμης μπορούν να δεσμεύσουν την προσοχή των ατόμων καλύτερα και να καρπωθούν προστιθέμενο έλεγχο σε σύγκριση με πειράματα όπου τα υποκείμενα που εξετάζονται είναι παθητικά (π.χ. φωτογραφίες εξέτασης,) ή απλά τους ζητείται να φανταστούν ότι κάνουν κάτι. 1.5 ΕΠΙΛΟΓΗ ΣΕ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ ΑΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑΣ Ίσως η γρηγορότερη πρόοδος στα νευροοικονομικά θα σημειωθεί στη μελέτη της λήψης αποφάσεων με κίνδυνο. Εστιάζουμε λοιπόν σε τρία θέματα: κίνδυνος, επιλογή ρίσκου, και τη θεωρία παιγνίων ΚΙΝΔΥΝΟΣ Στις περισσότερες οικονομικές αναλύσεις ο κίνδυνος εξισώνεται με την παραλλαγή των εκβάσεων διάφορων γεγονότων. Αλλά για τους περισσότερους ανθρώπους, ο κίνδυνος έχει περισσότερες διαστάσεις, ιδιαίτερα συναισθηματικές. Μελέτες από καιρό έχουν 16 R. Adolfs, Cognitive Neuroscience of Human Social Behavior, Nature rev. Neurosci, ,

21 δείξει ότι οι πιθανές εκβάσεις που είναι καταστροφικές και δύσκολο να «δαμαστούν» καταχωρούνται στον ανθρώπινο εγκέφαλο ως οι πλέον επικίνδυνες. Όπως υπάρχει ο φόβος της πτήσης, που είναι στατιστικά ασφαλέστερη από την οδήγηση, υπάρχουν φοβίες και δημόσια κατακραυγή στους κινδύνους που τρομάζουν, αλλά είναι σπάνιοι (όπως οι απαγωγές παιδιών και οι βομβαρδισμοί τρομοκρατών). Δεδομένου ότι οι οικονομικές συναλλαγές είναι εγγενώς διαπροσωπικές, οι συγκινήσεις που ενεργοποιούνται από τους κοινωνικούς κινδύνους, όπως την ντροπή και το φόβο της δημόσιας ομιλίας θα μπορούσαν επίσης να επηρεάσουν την οικονομική δραστηριότητα με ενδιαφέροντες τρόπους. Η αποστροφή στους κινδύνους οδηγείται από τις άμεσες απαντήσεις φόβου, οι οποίες είναι κατά ένα μεγάλο μέρος ανιχνεύσιμες σε μια μικρή περιοχή του εγκεφάλου αποκαλούμενου. Μια άλλη διάσταση της επικίνδυνης επιλογής είναι η «ασάφεια» δηλαδή ελλείπουσες πληροφορίες για πιθανότητες που τα άτομα θα επιθυμούσαν να ξέρουν αλλά δεν μπορούν ΕΠΙΛΟΓΗ ΡΙΣΚΟΥ H ομοιόσταση 17 στο σώμα επιτάσσει την προσαρμογή των ανθρώπων όταν η κατάσταση την οποία βιώνουν δεν τους είναι αρεστή. Μια τέτοια κατάσταση σύμφωνα με τους Kahneman και Tversky περιγράφεται από το ενδεχόμενο κερδών ή την απώλεια χρημάτων σχετικά με ένα αποδεκτό σημείο αναφοράς και, επιπλέον. Ο πόνος της απώλειας είναι ισχυρότερος από την ευχαρίστηση των ίσα-ταξινομημένων κερδών. Οι 17 Περιλαμβάνει τους ανιχνευτές που αφενός ελέγχουν πότε ένα σύστημα παρεκκλίνει από ένα σημείο αναφοράς, και αφετέρου αποκαθιστούν την ισορροπία

22 μελέτες απεικόνισης του εγκεφάλου δείχνουν ότι τα κέρδη και οι απώλειες είναι πλήρως διαφορετικές επειδή οι απώλειες δημιουργούν περισσότερη ενεργοποίηση και επιβραδύνοντες ρυθμούς αντίδρασης 18. Παρατηρήθηκε 19 περισσότερη δραστηριότητα στο orbitofrontal φλοιό κατά τη σκέψη σύγκρισης για τα κέρδη έναντι των απωλειών, και περισσότερη δραστηριότητα στις κατώτερες και παρεγκεφαλλιδικές περιοχές κατά την σκέψη για τις απώλειες ΘΕΩΡΙΑ ΠΑΙΓΝΙΩΝ Τα οικονομικά δεν έχουν παράσχει ποτέ μια ικανοποιητική θεωρία γιατί οι άνθρωποι ασφαλίζουν και παίζουν (τζογάρουν). Η συμπερίληψη των αισθημάτων και άλλων νευροοικονομικών κατασκευασμάτων μπορεί να βοηθήσει. Όπως στον εθισμό στα ναρκωτικά, η μελέτη του παθολογικού παιχνιδιού είναι μια χρήσιμη περίπτωση δοκιμής όπου οι απλές θεωρίες της ορθολογιστικής ικανότητας μας φτάνουν εκεί μόνο μέχρι τώρα.. Χρησιμοποιώντας την fmri μαγνητική τομογραφία ο Breiter μελέτησε την δραστηριότητα του εγκεφάλου σε 12 ανθρώπους οι οποίοι λάμβαναν χρηματικές αμοιβές ή απώλειες βάση κάποιων παιγνίων. Τρία διαφορετικά παίγνια παρουσιάστηκαν οπτικά στα άτομα σε μια ψευδοτυχαία σειρά. Υπήρχε μια «καλή» συχνότητα με αποτελέσματα 10,2.50 και 0$ μια «μέση» με 2.50,0,και -1,50$ και μια «κακή» με 0,1.50 και 6$. Τα άτομα πληρώνονταν τα χρήματα από τα αποτελέσματα 18 C.Camerer, G. Lowenstein, D. Prelec, Why Economics Needs Brains, Scandinavian Journal of Economics, Vol. 106, , Dickhaut, J., McCabe, K., Nagode, J. C., Rustichini, A., Smith, K. & Pardo, J. V. Proc. Natl. Acad. Sci. USA 100, , (2003)

23 των παιγνίων που έπαιζαν. Αυτό επέτρεψε στους επιστήμονες να μελετήσουν την ενεργοποίηση που σχετιζόταν με την αναμονή κάποιου κέρδους, της αναμενόμενης κατάστασης και το τελικό στάδιο της εκβάσεως. Παρατήρησαν πως μια ευρεία ενεργοποίηση τμημάτων του εγκεφάλου για κάθε στάδιο που αναφέρθηκε για το πείραμα. Επίσης είδαν ότι υπάρχει ημισφαιρική συσχέτιση με τα κέρδη στο δεξί και στο αριστερό για τις ζημίες. Μέχρι αυτό το σημείο έχουμε αναφερθεί σε επιλογές του οικονομικού ανθρώπου. Κρίνεται σκόπιμο να εξετάσουμε ένα σημαντικότατο παράγονται που μας παροτρύνει να κάνουμε τις εκάστοτε επιλογές και αυτός δεν είναι άλλος από τις μοναδικές προτιμήσεις του κάθε ανθρώπου. 1.6 ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ Τα παραδοσιακά οικονομικά κάνουν τις όποιες υποθέσεις και επαγωγικά συμπεράσματα θεωρώντας ότι ο άνθρωπος φέρεται λογικά. Τι είναι όμως λογική; Η απάντηση των Οικονομικών είναι κάπως «εργαλειακή» δηλαδή βλέπει την λογική ως ψυχρό εργαλείο που τίθεται στην υπηρεσία δεδομένων προτιμήσεων, τις οποίες όμως δεν κρίνει. «Είναι λογικό να μην έχει η λογική μας άποψη για το αν εμείς θέλουμε ν αυτοκτονήσουμε παίρνοντας υπερβολική ποσότητα ηρωίνης»(bob Sugden). Μήπως όμως αυτές οι προτιμήσεις δεν είναι «ακριβώς» δεδομένες; Σύμφωνα με την τον Maurice Auroux που επαναπροσδιορίζει την εξέλιξη της ανθρωπότητας, ο άνθρωπος έχει τρείς εγκεφάλους σε έναν, οι οποίοι λειτουργούν στα

24 δύο ημισφαίρια. Η ανθρώπινη πολυπλοκότητα προκύπτει από μια διαρκή σύγκρουση ανάμεσα σ' αυτούς τούς τρείς εγκεφάλους και στην αλληλεπίδρασή τους. Τουλάχιστον από την εποχή των Ελλήνων, η λειτουργία του εγκεφάλου ασκεί μια πραγματική γοητεία, ανακατεμένη καμιά φορά με φόβο, μπροστά στο πολύπλοκο μυστήριο του "μαύρου κουτιού". Πρόκειται στην πραγματικότητα για τέσσερις ειδικούς τομείς ερεθισμού, σύμφωνα με τους οποίους επικαλούμαστε μάλλον τον φλοιώδη (αριστερό ή δεξιό) ή καλύτερα τον θηλαστικό (αριστερό ή δεξιό). Πράγματι, όλα τα άτομα δεν έχουν τον ίδιο τρόπο αντίδρασης απέναντι σ' ένα γεγονός: κάποιοι αναλύουν το πρόβλημα, κρατούν σημειώσεις, αναζητούν μια λογική λύση. Άλλοι διαβλέπουν μια σφαιρική λύση και σπεύδουν να την εφαρμόσουν. Εκτός από παθολογικές περιπτώσεις ή ατύχημα, τα δύο ημισφαίρια λειτουργούν μόνιμα. Αντίθετα, υπάρχουν εγκεφαλικές προτιμήσεις που οφείλονται στην μόρφωση και στην κουλτούρα, σε ατομικό και συλλογικό επίπεδο. Ένας έμπειρος λογιστής λειτουργεί περισσότερο με τον αριστερό του εγκέφαλο. Αν γίνει μουσικός, ενεργοποιεί επιπλέον τον δεξιό του εγκέφαλο. Επομένως, οι εγκεφαλικές προτιμήσεις δεν είναι αμετάβλητες. Μπορούν να αλλάξουν στην διάρκεια της ζωής. Γνωρίζοντας ότι τα δύο ημισφαίρια είναι συμπληρωματικά, είναι ενδιαφέρον να αναπτύξουμε τον αριστερό εγκέφαλο και αντίστροφα, για να αυξήσουμε την αποτελεσματικότητά του και την ικανότητά του να αντιμετωπίζει και να επιλύει τα πιο διαφορετικά προβλήματα. Σχηματικά, ο αριστερός φλοιώδης αντιπροσωπεύει την λογική νοημοσύνη, ο δεξιός φλοιώδης, την διαισθητική νοημοσύνη. Ο αριστερός θηλαστικός την συγκίνηση κυριαρχημένη και στραμμένη προς

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00) Πέτρος Ρούσσος ΔΙΑΛΕΞΗ 3 Ορισμός της Ψυχολογίας Η επιστήμη που σκοπό έχει να περιγράψει και να εξηγήσει τη συμπεριφορά και τις νοητικές διεργασίες του ανθρώπου (κυρίως)

Διαβάστε περισσότερα

Πώς μελετάμε τις νοητικές λειτουργίες;

Πώς μελετάμε τις νοητικές λειτουργίες; Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) Διάλεξη 2 Ερευνητικές μέθοδοι της Γνωστικής Ψυχολογίας Πέτρος Ρούσσος Πώς μελετάμε τις νοητικές λειτουργίες; Πειραματική γνωστική ψυχολογία Μελέτη των νοητικών λειτουργιών φυσιολογικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες. Θεματική Ενότητα 10: Μελέτη του Εγκεφάλου

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες. Θεματική Ενότητα 10: Μελέτη του Εγκεφάλου ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες Θεματική Ενότητα 10: Μελέτη του Εγκεφάλου Θεματική Ενότητα 10: Στόχοι: Η εισαγωγή των φοιτητών στις μεθόδους μελέτης του εγκεφάλου. Λέξεις κλειδιά:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΩΝ ΚΙΝΔΥΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΩΝ ΚΙΝΔΥΝΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΩΝ ΚΙΝΔΥΝΩΝ ΙΟΡΔΑΝΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΔΗΣ jordan@uom.gr Κτήριο Η- Θ γραφείο 402 Τηλ. 2310-891-591 DAN BORGE «Η διαχείριση του κινδύνου είναι δυνατό να μας βοηθήσει να αρπάξουμε μια ευκαιρία

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά Υποδείγματα: Εισαγωγικές Έννοιες - Τα οικονομικά υποδείγματα περιγράφουν τη συμπεριφορά επιχειρήσεων-καταναλωτών και την αλληλεπίδρασή

Οικονομικά Υποδείγματα: Εισαγωγικές Έννοιες - Τα οικονομικά υποδείγματα περιγράφουν τη συμπεριφορά επιχειρήσεων-καταναλωτών και την αλληλεπίδρασή Οικονομικά Υποδείγματα: Εισαγωγικές Έννοιες - Τα οικονομικά υποδείγματα περιγράφουν τη συμπεριφορά επιχειρήσεων-καταναλωτών και την αλληλεπίδρασή τους στις διάφορες αγορές. - Τα οικονομικά υποδείγματα:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες Θεματική Ενότητα 12: Συναισθήματα Θεματική Ενότητα 12 Στόχοι: Η εισαγωγή των φοιτητών στις διαστάσεις των συναισθημάτων, στο μηχανισμό λειτουργίας

Διαβάστε περισσότερα

Είναι «ψυχοσωματική» η καθημερινή μας ζωή και συμπεριφορά; - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχολόγο

Είναι «ψυχοσωματική» η καθημερινή μας ζωή και συμπεριφορά; - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχολόγο Η αξιοθαύμαστη πολυπλοκότητα του ανθρώπινου μυαλού και το «προϊόν» του, η φαινομενικά απλή, καθημερινή ανθρώπινη συμπεριφορά, εκλαμβάνονται από τους ανθρώπους ως δεδομένα Πρόκειται για κάτι λογικό να συμβαίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 1 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Στο παρόν είναι συγκεντρωµένες όλες σχεδόν οι ερωτήσεις κλειστού τύπου που

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ψυχολογία με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες

Εισαγωγή στην Ψυχολογία με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εισαγωγή στην Ψυχολογία με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες Συναισθήματα Διδάσκουσα: Επίκ. Καθ. Γεωργία Α. Παπαντωνίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00) Πέτρος Ρούσσος ΔΙΑΛΕΞΗ 5 Έννοιες και Κλασική Θεωρία Εννοιών Έννοιες : Θεμελιώδη στοιχεία από τα οποία αποτελείται το γνωστικό σύστημα Κλασική θεωρία [ή θεωρία καθοριστικών

Διαβάστε περισσότερα

«Η κανονική νοητική συνθήκη των ανθρώπων σε κατάσταση εγρήγορσης, που χαρακτηρίζεται από την εμπειρία των αντιλήψεων, σκέψεων, συναισθημάτων,

«Η κανονική νοητική συνθήκη των ανθρώπων σε κατάσταση εγρήγορσης, που χαρακτηρίζεται από την εμπειρία των αντιλήψεων, σκέψεων, συναισθημάτων, 9 Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Το πρόβλημα της συνείδησης Μια απόπειρα ορισμού της συνείδησης «Η κανονική νοητική συνθήκη των ανθρώπων σε κατάσταση εγρήγορσης, που χαρακτηρίζεται από την εμπειρία των

Διαβάστε περισσότερα

Ασκήσεις μελέτης της 6 ης διάλεξης

Ασκήσεις μελέτης της 6 ης διάλεξης Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Τμήμα Πληροφορικής Μάθημα: Τεχνητή Νοημοσύνη, 2016 17 Διδάσκων: Ι. Ανδρουτσόπουλος Ασκήσεις μελέτης της 6 ης διάλεξης 6.1. (α) Το mini-score-3 παίζεται όπως το score-4,

Διαβάστε περισσότερα

Μέρος Β /Στατιστική. Μέρος Β. Στατιστική. Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Μαθηματικών&Στατιστικής/Γ. Παπαδόπουλος (www.aua.

Μέρος Β /Στατιστική. Μέρος Β. Στατιστική. Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Μαθηματικών&Στατιστικής/Γ. Παπαδόπουλος (www.aua. Μέρος Β /Στατιστική Μέρος Β Στατιστική Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Μαθηματικών&Στατιστικής/Γ. Παπαδόπουλος (www.aua.gr/gpapadopoulos) Από τις Πιθανότητες στη Στατιστική Στα προηγούμενα, στο

Διαβάστε περισσότερα

χρόνιου πόνου κι των συναισθημάτων. Μάλιστα, μεγάλο μέρος αυτού

χρόνιου πόνου κι των συναισθημάτων. Μάλιστα, μεγάλο μέρος αυτού Το μαιτεχμιακό σύστημα συνδέεται με τμήματα του μετωπιαίου κι κροταφικού λοβού ( τμήματα των εγκεφαλικών ημισφαιρίων,ονομασμένα σύμφωνα με το κρανιακό οστό που τα καλύπτει). Το ίδιο σχετίζεται με τον έλεγχο

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Επιχειρήσεων

Διοίκηση Επιχειρήσεων 10 η Εισήγηση Δημιουργικότητα - Καινοτομία 1 1.Εισαγωγή στη Δημιουργικότητα και την Καινοτομία 2.Δημιουργικό Μάνατζμεντ 3.Καινοτομικό μάνατζμεντ 4.Παραδείγματα δημιουργικότητας και καινοτομίας 2 Δημιουργικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης 1. Ο κλάδος της περιγραφικής Στατιστικής: α. Ασχολείται με την επεξεργασία των δεδομένων και την ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτικές Μέθοδοι στη Διοίκηση Επιχειρήσεων ΙΙ Σύνολο- Περιεχόμενο Μαθήματος

Ποσοτικές Μέθοδοι στη Διοίκηση Επιχειρήσεων ΙΙ Σύνολο- Περιεχόμενο Μαθήματος Ποσοτικές Μέθοδοι στη Διοίκηση Επιχειρήσεων ΙΙ Σύνολο- Περιεχόμενο Μαθήματος Χιωτίδης Γεώργιος Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Δεδομένων με χρήση του Στατιστικού Πακέτου R

Ανάλυση Δεδομένων με χρήση του Στατιστικού Πακέτου R Ανάλυση Δεδομένων με χρήση του Στατιστικού Πακέτου R, Επίκουρος Καθηγητής, Τομέας Μαθηματικών, Σχολή Εφαρμοσμένων Μαθηματικών και Φυσικών Επιστημών, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Περιεχόμενα Εισαγωγή στο

Διαβάστε περισσότερα

(γ) Τις μορφές στρατηγικής αλληλεπίδρασης που αναπτύσσονται

(γ) Τις μορφές στρατηγικής αλληλεπίδρασης που αναπτύσσονται Βασικές Έννοιες Οικονομικών των Επιχειρήσεων - Τα οικονομικά των επιχειρήσεων μελετούν: (α) Τον τρόπο με τον οποίο λαμβάνουν τις αποφάσεις τους οι επιχειρήσεις. (β) Τις μορφές στρατηγικής αλληλεπίδρασης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΙΙ

ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΙΙ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΙΙ Παράδοση 7 ΕΠΙΛΟΓΗ ΣΕ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Συνεπής επιλογή σε συνθήκες βεβαιότητας Αν οι προτιμήσεις ικανοποιούν Πληρότητα Αντανακλαστικότητα (Aυτοπάθεια) Μεταβατικότητα Συνέχεια

Διαβάστε περισσότερα

Ο σχεδιασμός και η. συγγραφή σεναρίων και το ζήτημα της επιλογής

Ο σχεδιασμός και η. συγγραφή σεναρίων και το ζήτημα της επιλογής Ο σχεδιασμός και η συγγραφή σεναρίων και το ζήτημα της επιλογής Χρήστος Θ. Κουσιδώνης, Φεβρουάριος 2016 Γιατί τα σενάρια? Ποιον χρονικό ορίζοντα? Πως επιλέγουμε? - 1 Γιατί κάνουμε σενάρια Τι είναι το σενάριο?

Διαβάστε περισσότερα

Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ. Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς

Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ. Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς Κατανάλωση οινοπνευματωδών στους Έλληνες μαθητές (2011) Στην Ελλάδα, τα αγόρια

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακά Αποτελέσματα Matrix Ελληνική Έκδοση

Μαθησιακά Αποτελέσματα Matrix Ελληνική Έκδοση , Matrix, Ελληνική έκδοση Matrix Ελληνική Έκδοση Συντάχθηκε από: LMETB Μεταφράστηκε από: CARDET , Matrix Εισαγωγικό Επίπεδο (για μαθητές ηλικίας 12 14 χρονών) Προσωπικό προφίλ ( ) (να θεωρηθούν από τη

Διαβάστε περισσότερα

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. ''

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. '' 1. '' Τίποτα δεν είναι δεδομένο. '' 2. '' Η μουσική είναι η τροφή της ψυχής. '' 3. '' Να κάνεις οτι έχει νόημα για σένα, χωρίς όμως να παραβιάζεις την ελευθερία του άλλου. '' 4. '' Την πραγματική μόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων 2.1. Εισαγωγικές έννοιες Ο επιστημονικός κλάδος

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν Οργανωσιακή μάθηση Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν 1 Μάθηση είναι: Η δραστηριοποίηση και κατεύθυνση δυνάμεων για την όσο το δυνα-τόν καλύτερη προσαρμογή στο φυσικό και ιστορικό περιβάλλον. Η απόκτηση

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 7. Θεωρία παιγνίων VA 28, 29

Διάλεξη 7. Θεωρία παιγνίων VA 28, 29 Διάλεξη 7 Θεωρία παιγνίων VA 28, 29 Θεωρία παιγνίων Στη θεωρία παιγνίων χρησιμοποιούμε υποδείγματα για τη στρατηγική συμπεριφορά των οικονομικών μονάδων που καταλαβαίνουν ότι οι ενέργειές τους επηρεάζουν

Διαβάστε περισσότερα

Στατικά Παίγνια Ελλιπούς Πληροφόρησης

Στατικά Παίγνια Ελλιπούς Πληροφόρησης ΣΤΑΤΙΚΑ ΠΑΙΓΝΙΑ ΕΛΛΙΠΟΥΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ 67 Στατικά Παίγνια Ελλιπούς Πληροφόρησης ΣΤΟ ΠΑΡOΝ ΚΕΦAΛΑΙΟ ξεκινά η ανάλυση των παιγνίων ελλιπούς πληροφόρησης, τα οποία ονομάζονται και μπεϋζιανά παίγνια (bayesa

Διαβάστε περισσότερα

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Ελευθερία Μαντέλου Ψυχολόγος Ψυχοθεραπεύτρια Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Τα τελευταία χρόνια, οι ειδικοί της οικογενειακής θεραπείας παροτρύνουν τους θεραπευτές του κλάδου να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Φλώρινα, Ιούνιος 2012 ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΤΕΡΙΝΑ Κ. ΣΑΡΡΗ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΤΒΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΔΡΑΣΕΩΝ ΚΑΘΟΔΗΓΗΣΗΣ ΓΔ Στο πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

Στατιστική Ι (ΨΥΧ-122) Διάλεξη 1 Εισαγωγή

Στατιστική Ι (ΨΥΧ-122) Διάλεξη 1 Εισαγωγή (ΨΥΧ-122) Λεωνίδας Α. Ζαμπετάκης Β.Sc., M.Env.Eng., M.Ind.Eng., D.Eng. Εmail: statisticsuoc@gmail.com Διαλέξεις αναρτημένες στο: ftp://ftp.soc.uoc.gr/psycho/zampetakis/ Διάλεξη 1 Εισαγωγή ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HECKSCHER-OHLIN

3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HECKSCHER-OHLIN 3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HESHER-OHIN Υπάρχουν δύο συντελεστές παραγωγής, το κεφάλαιο και η εργασία τους οποίους χρησιμοποιεί η επιχείρηση για να παράγει προϊόν Y μέσω μιας συνάρτησης παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Ο καθημερινός άνθρωπος ως «ψυχολόγος» της προσωπικότητάς του - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχο

Ο καθημερινός άνθρωπος ως «ψυχολόγος» της προσωπικότητάς του - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχο Έ να πολύ μεγάλο ποσοστό ανθρώπων που αντιμετωπίζουν έντονο άγχος, δυσθυμία, «κατάθλιψη» έχει την «τάση» να αποδίδει λανθασμένα τις ψυχικές αυτές καταστάσεις, σε έναν «προβληματικό εαυτό του», (μία δυστυχώς

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην επιστήμη και την επιστημονική μέθοδο

Εισαγωγή στην επιστήμη και την επιστημονική μέθοδο Εισαγωγή στην επιστήμη και την επιστημονική μέθοδο I. Τι είναι η επιστήμη; A. Ο στόχος της επιστήμης είναι να διερευνήσει και να κατανοήσει τον φυσικό κόσμο, για να εξηγήσει τα γεγονότα στο φυσικό κόσμο,

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη πάνω στην εφαρμογή της θεωρίας παιγνίων σε θέματα πολεμικών τακτικών και στρατηγικής.

Μελέτη πάνω στην εφαρμογή της θεωρίας παιγνίων σε θέματα πολεμικών τακτικών και στρατηγικής. Μελέτη πάνω στην εφαρμογή της θεωρίας παιγνίων σε θέματα πολεμικών τακτικών και στρατηγικής. Ιστορική αναδρομή 1713 Ο Francis Waldegrave, σε ένα γράμμα του, παρουσίασε την πρώτη μικτή στρατηγική μεγίστου

Διαβάστε περισσότερα

Μεταιχμιακό Σύστημα του Εγκεφάλου

Μεταιχμιακό Σύστημα του Εγκεφάλου Μεταιχμιακό Σύστημα του Εγκεφάλου Άρθρο του ΧΑΡΑΛΑΜΠΟY ΤΙΓΓΙΝΑΓΚΑ, MT, CST, MNT Το μεταιχμιακό σύστημα ελέγχει το κύκλωμα του χρόνιου πόνου και των συναισθημάτων, ενώ συνδέεται με τα βαθύτερα τμήματα του

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ MANAGEMENT

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ MANAGEMENT MANAGEMENT ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΣΩΣΤΗ ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΩΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ, ΟΙ ΟΠΟΙΕΣ ΕΚΤΕΛΟΥΝΤΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΑ ΜΕΣΑ ΣΕ ΜΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΛΛΗΛΟΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ MANAGEMENT 1.ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές αρχές διοίκησης. μιας μικρής επιχείρησης

Γενικές αρχές διοίκησης. μιας μικρής επιχείρησης Γενικές αρχές διοίκησης μιας μικρής επιχείρησης Η επιχείρηση αποτελεί μια παραγωγική - οικονομική μονάδα, με την έννοια ότι συνδυάζει και αξιοποιεί τους συντελεστές παραγωγής (εργασία, κεφάλαιο, γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Εργασία 1 η Ενεργή παρακολούθηση της ημερίδας με θέμα «Technology

Διαβάστε περισσότερα

Πέτρος Γαλάνης, MPH, PhD Εργαστήριο Οργάνωσης και Αξιολόγησης Υπηρεσιών Υγείας Τμήμα Νοσηλευτικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών

Πέτρος Γαλάνης, MPH, PhD Εργαστήριο Οργάνωσης και Αξιολόγησης Υπηρεσιών Υγείας Τμήμα Νοσηλευτικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών Πέτρος Γαλάνης, MPH, PhD Εργαστήριο Οργάνωσης και Αξιολόγησης Υπηρεσιών Υγείας Τμήμα Νοσηλευτικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών Σχέση μεταξύ εμβολίων και αυτισμού Θέση ύπνου των βρεφών και συχνότητα εμφάνισης του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες. Θεματική Ενότητα 8: Γνωστική επανάσταση/τομείς της ψυχολογίας

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες. Θεματική Ενότητα 8: Γνωστική επανάσταση/τομείς της ψυχολογίας ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες Θεματική Ενότητα 8: Γνωστική επανάσταση/τομείς της ψυχολογίας Θεματική Ενότητα 8: Στόχοι: Η εξοικείωση των φοιτητών με τις επιδράσεις, από άλλες

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ψυχολογία με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες

Εισαγωγή στην Ψυχολογία με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εισαγωγή στην Ψυχολογία με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες Μελέτη του εγκεφάλου Διδάσκουσα: Επίκ. Καθ. Γεωργία Α. Παπαντωνίου Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωτική Θεωρία και Οργανωσιακή Συμπεριφορά

Οργανωτική Θεωρία και Οργανωσιακή Συμπεριφορά ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Οργανωτική Θεωρία και Οργανωσιακή Συμπεριφορά Ενότητα 2: Προσωπικά Χαρακτηριστικά Ευγενία Πετρίδου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ. Κεφάλαιο 10. Εισαγωγή στην εκτιμητική

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ. Κεφάλαιο 10. Εισαγωγή στην εκτιμητική ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΑΤΡΑΣ Εργαστήριο Λήψης Αποφάσεων & Επιχειρησιακού Προγραμματισμού Καθηγητής Ι. Μητρόπουλος ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΩΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ

ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΩΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΩΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ Ενότητα: Αναγνώριση Διεργασίας - Προσαρμοστικός Έλεγχος (Process Identification) Αλαφοδήμος Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα

Απελευθερώστε τη δυναμική της επιχείρησής σας

Απελευθερώστε τη δυναμική της επιχείρησής σας Απελευθερώστε τη δυναμική της επιχείρησής σας Εφαρμοσμένες ΛΥΣΕΙΣ για Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις Συμβουλευτικές Υπηρεσίες Εκπαιδευτικά Σεμινάρια Ανάπτυξη Πωλήσεων Ανδρόμαχος Δημητροκάλλης, MBA Management

Διαβάστε περισσότερα

Λειτουργικά. Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Δυτικής Μακεδονίας Σιώζιος Κων/νος - Πληροφορική Ι

Λειτουργικά. Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Δυτικής Μακεδονίας Σιώζιος Κων/νος - Πληροφορική Ι Λειτουργικά Συστήματα 1 Λογισμικό του Υπολογιστή Για να λειτουργήσει ένας Η/Υ εκτός από το υλικό του, είναι απαραίτητο και το λογισμικό Το σύνολο των προγραμμάτων που συντονίζουν τις λειτουργίες του υλικού

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 15 Έλεγχοι χ-τετράγωνο

Κεφάλαιο 15 Έλεγχοι χ-τετράγωνο Κεφάλαιο 15 Έλεγχοι χ-τετράγωνο Copyright 2009 Cengage Learning 15.1 Ένα Κοινό Θέμα Τι πρέπει να γίνει; Τύπος Δεδομένων; Πλήθος Κατηγοριών; Στατιστική Μέθοδος; Περιγραφή ενός πληθυσμού Ονομαστικά Δύο ή

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 10 Εισαγωγή στην Εκτίμηση

Κεφάλαιο 10 Εισαγωγή στην Εκτίμηση Κεφάλαιο 10 Εισαγωγή στην Εκτίμηση Εκεί που είμαστε Κεφάλαια 7 και 8: Οι διωνυμικές,κανονικές, εκθετικές κατανομές και κατανομές Poisson μας επιτρέπουν να κάνουμε διατυπώσεις πιθανοτήτων γύρω από το Χ

Διαβάστε περισσότερα

Μια από τις σημαντικότερες δυσκολίες που συναντά ο φυσικός στη διάρκεια ενός πειράματος, είναι τα σφάλματα.

Μια από τις σημαντικότερες δυσκολίες που συναντά ο φυσικός στη διάρκεια ενός πειράματος, είναι τα σφάλματα. Εισαγωγή Μετρήσεις-Σφάλματα Πολλές φορές θα έχει τύχει να ακούσουμε τη λέξη πείραμα, είτε στο μάθημα είτε σε κάποια είδηση που αφορά τη Φυσική, τη Χημεία ή τη Βιολογία. Είναι όμως γενικώς παραδεκτό ότι

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΠΑΙΓΝΙΩΝ I.

ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΠΑΙΓΝΙΩΝ I. ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΠΑΙΓΝΙΩΝ I. Γενικά Σε μαθήματα όπως η επιχειρησιακή έρευνα και ή λήψη αποφάσεων αναφέραμε τις αποφάσεις κάτω από συνθήκες βεβαιότητας, στις οποίες και εφαρμόζονται κυρίως οι τεχνικές της επιχειρησιακής

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 5: Τυχαία Μεταβλητή Κατανομές Πιθανότητας

Διάλεξη 5: Τυχαία Μεταβλητή Κατανομές Πιθανότητας Διάλεξη 5: ΑΣΚΗΣΕΙΣ 1. Έστω η ποιότητα ενός προϊόντος που παίρνουμε από ένα σύνολο προϊόντων με απλή τυχαία δειγματοληψία. Ανάλογα με το αν το προϊόν είναι ελαττωματικό, καλο ή άριστο, η παίρνει τις τιμές,

Διαβάστε περισσότερα

Γ Γυμνασίου: Οδηγίες Γραπτής Εργασίας και Σεμιναρίων. Επιμέλεια Καραβλίδης Αλέξανδρος. Πίνακας περιεχομένων

Γ Γυμνασίου: Οδηγίες Γραπτής Εργασίας και Σεμιναρίων. Επιμέλεια Καραβλίδης Αλέξανδρος. Πίνακας περιεχομένων Γ Γυμνασίου: Οδηγίες Γραπτής Εργασίας και Σεμιναρίων. Πίνακας περιεχομένων Τίτλος της έρευνας (title)... 2 Περιγραφή του προβλήματος (Statement of the problem)... 2 Περιγραφή του σκοπού της έρευνας (statement

Διαβάστε περισσότερα

Μουσικοκινητική Αγωγή

Μουσικοκινητική Αγωγή Μουσικοκινητική Αγωγή Τι είναι η Μουσικοκινητική Αγωγή Αρχές της Μουσικοκινητικής Αγωγής (Carl Orff) Παιδαγωγικές βάσεις της Μουσικοκινητικής Αγωγής Ποιοι οι στόχοι της Μουσικοκινητικής Αγωγής Αυτοσχεδιασμός

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδος : έρευνα και πειραματισμός

Μέθοδος : έρευνα και πειραματισμός 1 Ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΠΕΥΚΩΝ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ : ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ : Τρασανίδης Γεώργιος, διπλ. Ηλεκ/γος Μηχανικός Μsc ΠΕ12 05 Μέθοδος : έρευνα και πειραματισμός Στόχος της Τεχνολογίας στην Γ Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΟΛΕΣ. 7.1 Εισαγωγικό μέρος με επεξήγηση των Εντολών : Επεξήγηση των εντολών που θα

ΕΝΤΟΛΕΣ. 7.1 Εισαγωγικό μέρος με επεξήγηση των Εντολών : Επεξήγηση των εντολών που θα 7.1 Εισαγωγικό μέρος με επεξήγηση των Εντολών : Επεξήγηση των εντολών που θα ΕΝΤΟΛΕΣ χρησιμοποιηθούν παρακάτω στα παραδείγματα Βάζοντας την εντολή αυτή σε οποιοδήποτε αντικείμενο μπορούμε να αλλάζουμε

Διαβάστε περισσότερα

Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500

Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500 Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500 Πληθυσμός Δείγμα Δείγμα Δείγμα Ο ρόλος της Οικονομετρίας Οικονομική Θεωρία Διατύπωση της

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ανεξάρτητες αποφάσεις - Κατανομή χρόνου μεταξύ εργασίας και σχόλης

3.1 Ανεξάρτητες αποφάσεις - Κατανομή χρόνου μεταξύ εργασίας και σχόλης 3. ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ). ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ως προσφορά εργασίας ορίζεται το σύνολο των ωρών εργασίας που προσφέρονται προς εκμίσθωση μία δεδομένη χρονική στιγμή.

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Αρχές της Θεωρίας Παιγνίων

Βασικές Αρχές της Θεωρίας Παιγνίων Βασικές Αρχές της Θεωρίας Παιγνίων - Ορισμός. Αν οι επιλογές μιας επιχείρησης εξαρτώνται από την αναμενόμενη αντίδραση των υπόλοιπων επιχειρήσεων που συμμετέχουν στην αγορά, τότε υπάρχει στρατηγική αλληλεπίδραση

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Πρόλογος του συγγραφέα... 13

Περιεχόμενα. Πρόλογος του συγγραφέα... 13 Περιεχόμενα Πρόλογος του συγγραφέα... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Η κατανάλωση σήμερα... 15 ΕΝΟΤΗΤΑ 1 ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ... 15 1 Η μαγική δύναμη της κατανάλωσης... 16 2 Από την κοινωνική πρόοδο στη γενικευμένη

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτικές Μέθοδοι στη Διοίκηση Επιχειρήσεων Ι Σύνολο- Περιεχόμενο Μαθήματος

Ποσοτικές Μέθοδοι στη Διοίκηση Επιχειρήσεων Ι Σύνολο- Περιεχόμενο Μαθήματος Ποσοτικές Μέθοδοι στη Διοίκηση Επιχειρήσεων Ι Σύνολο- Περιεχόμενο Μαθήματος Χιωτίδης Γεώργιος Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας:

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Συστηματική περιγραφή και κατανόηση των ψυχολογικών φαινομένων. Η ψυχολογική έρευνα χρησιμοποιεί μεθόδους συστηματικής διερεύνησης για τη συλλογή, την ανάλυση και την ερμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

Πως ο Νους Χειρίζεται το Φόβο

Πως ο Νους Χειρίζεται το Φόβο Πως ο Νους Χειρίζεται το Φόβο Σύμφωνα με δύο σχετικά πρόσφατες έρευνες, οι μνήμες φόβου και τρόμου διαφέρουν σημαντικά από τις συνηθισμένες μνήμες. Οι διαφορές αυτές δεν συνίστανται μόνο στις εμφανείς

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. Κύκλος Ζωής Εφαρμογών ΕΝΟΤΗΤΑ 2. Εφαρμογές Πληροφορικής. Διδακτικές ενότητες 5.1 Πρόβλημα και υπολογιστής 5.2 Ανάπτυξη εφαρμογών

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. Κύκλος Ζωής Εφαρμογών ΕΝΟΤΗΤΑ 2. Εφαρμογές Πληροφορικής. Διδακτικές ενότητες 5.1 Πρόβλημα και υπολογιστής 5.2 Ανάπτυξη εφαρμογών 44 Διδακτικές ενότητες 5.1 Πρόβλημα και υπολογιστής 5.2 Ανάπτυξη εφαρμογών Διδακτικοί στόχοι Σκοπός του κεφαλαίου είναι οι μαθητές να κατανοήσουν τα βήματα που ακολουθούνται κατά την ανάπτυξη μιας εφαρμογής.

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμός Ψηφιακών Εκπαιδευτικών Εφαρμογών ΙI

Σχεδιασμός Ψηφιακών Εκπαιδευτικών Εφαρμογών ΙI Σχεδιασμός Ψηφιακών Εκπαιδευτικών Εφαρμογών ΙI Εργασία 1 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑΣ: Τσελίγκα Αρετή, 1312009161, Στ εξάμηνο, κατεύθυνση: Εκπαιδευτική Τεχνολογία και Διαπολιτισμική Επικοινωνία Το γνωστικό αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

Το ταξίδι στην 11η διάσταση

Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το κείμενο αυτό δεν αντιπροσωπεύει το πώς παρουσιάζονται οι 11 διστάσεις βάση της θεωρίας των υπερχορδών! Είναι περισσότερο «τροφή για σκέψη» παρά επιστημονική άποψη. Οι σκέψεις

Διαβάστε περισσότερα

Περί της Ταξινόμησης των Ειδών

Περί της Ταξινόμησης των Ειδών Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Φυσικής 541 24 Θεσσαλονίκη Καθηγητής Γεώργιος Θεοδώρου Tel.: +30 2310998051, Ιστοσελίδα: http://users.auth.gr/theodoru Περί της Ταξινόμησης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΚΥΚΛΟΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΥΚΛΟΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Βασίλης Καραγιάννης Η παρέμβαση πραγματοποιήθηκε στα τμήματα Β2 και Γ2 του 41 ου Γυμνασίου Αθήνας και διήρκησε τρεις διδακτικές ώρες για κάθε τμήμα. Αρχικά οι μαθητές συνέλλεξαν

Διαβάστε περισσότερα

Συναλλαγματικές ισοτιμίες και επιτόκια

Συναλλαγματικές ισοτιμίες και επιτόκια Κεφάλαιο 2 Συναλλαγματικές ισοτιμίες και επιτόκια 2.1 Σύνοψη Στο δεύτερο κεφάλαιο του συγγράμματος περιγράφεται αρχικά η συνθήκη της καλυμμένης ισοδυναμίας επιτοκίων και ο τρόπος με τον οποίο μπορεί ένας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΥΑΙΣΘΗΣΙΑΣ Εισαγωγή

ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΥΑΙΣΘΗΣΙΑΣ Εισαγωγή 1 ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΥΑΙΣΘΗΣΙΑΣ Εισαγωγή Η ανάλυση ευαισθησίας μιάς οικονομικής πρότασης είναι η μελέτη της επιρροής των μεταβολών των τιμών των παραμέτρων της πρότασης στη διαμόρφωση της τελικής απόφασης. Η ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική Οικονομία Ενότητα

Πολιτική Οικονομία Ενότητα ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 06: Επενδύσεις Πολυξένη Ράγκου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Εμπιστοσύνης του Καταναλωτή

Έρευνα Εμπιστοσύνης του Καταναλωτή ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ Έρευνα Εμπιστοσύνης του Καταναλωτή Τριμηνιαία Έρευνα Γ Τρίμηνο 2014 Αθήνα, Οκτώβριος 2014 2 Έρευνα Εμπιστοσύνης του

Διαβάστε περισσότερα

Επιχειρήσεις 2.0 & Η Νέα Επιχειρηματικότητα. Επιχειρηματικότητα. Εισηγητής: Βασίλης Δαγδιλέλης

Επιχειρήσεις 2.0 & Η Νέα Επιχειρηματικότητα. Επιχειρηματικότητα. Εισηγητής: Βασίλης Δαγδιλέλης Επιχειρήσεις 2.0 & Η Νέα Επιχειρηματικότητα Επιχειρηματικότητα Εισηγητής: Βασίλης Δαγδιλέλης Ποια είναι η «δημόσια εικόνα» της; Οπωσδήποτε δεν είναι πάντοτε μια έννοια «θετικά φορτισμένη» τουλάχιστον στη

Διαβάστε περισσότερα

Η Επίδραση της Συγκίνησης ης στη Λήψη Ατομικών Αποφάσεων

Η Επίδραση της Συγκίνησης ης στη Λήψη Ατομικών Αποφάσεων 2ο Πανελλήνιο Συνέδριο του Κλάδου Γνωστικής Ψυχολογίας της ΕΛΨΕ Νοέμβριος 2008 Η Επίδραση της Συγκίνησης ης στη Λήψη Ατομικών Αποφάσεων Μια έρευνα στο πεδίο των επιχειρήσεων Μ. Ντάβου & Σ.Τρύφωνας Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Η ράση των Συναισθημάτων στη Λήψη Αποφάσεων στους Οργανισμούς. Περίληψη ιατριβής

Η ράση των Συναισθημάτων στη Λήψη Αποφάσεων στους Οργανισμούς. Περίληψη ιατριβής ιδακτορική ιατριβή, Τμήμα Επικοινωνίας & Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης (2008) Συγγραφέας: Σπύρος Τρύφωνας Επόπτρια: Μπετίνα Ντάβου Η ράση των Συναισθημάτων στη Λήψη Αποφάσεων στους Οργανισμούς Περίληψη ιατριβής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες. Θεματική Ενότητα 6: Σχολές σκέψης στην ψυχολογία: IV

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες. Θεματική Ενότητα 6: Σχολές σκέψης στην ψυχολογία: IV ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες Θεματική Ενότητα 6: Σχολές σκέψης στην ψυχολογία: IV Θεματική Ενότητα 6 Στόχοι: Η εισαγωγή των φοιτητών στις κλινικές καταβολές της ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονικό Εμπόριο. Ενότητα 6: Διαχείριση Σχέσεων με Πελάτες Σαπρίκης Ευάγγελος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά)

Ηλεκτρονικό Εμπόριο. Ενότητα 6: Διαχείριση Σχέσεων με Πελάτες Σαπρίκης Ευάγγελος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά) Ηλεκτρονικό Εμπόριο Ενότητα 6: Διαχείριση Σχέσεων με Πελάτες Σαπρίκης Ευάγγελος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Επιστημονικός Υπεύθυνος Έρευνας : Καθηγητής Επαμεινώνδας Πανάς

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Επιστημονικός Υπεύθυνος Έρευνας : Καθηγητής Επαμεινώνδας Πανάς ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ Επιστημονικός Υπεύθυνος Έρευνας : Καθηγητής Επαμεινώνδας Πανάς Θεσσαλονίκη, Σεπτέμβριος 2010 2 3 4 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Επίλυση Υποδειγμάτων με Ορθολογικές Προσδοκίες. Το Πρωτοβάθμιο και Δευτεροβάθμιο Υπόδειγμα

Επίλυση Υποδειγμάτων με Ορθολογικές Προσδοκίες. Το Πρωτοβάθμιο και Δευτεροβάθμιο Υπόδειγμα Επίλυση Υποδειγμάτων με Ορθολογικές Προσδοκίες Το Πρωτοβάθμιο και Δευτεροβάθμιο Υπόδειγμα Καθηγητής Γιώργος Αλογοσκούφης, Δυναμική Μακροοικονομική, 2014 Ορισμός των Ορθολογικών Προσδοκιών για Μία Περίοδο

Διαβάστε περισσότερα

Case 11: Πρόγραμμα Παρακίνησης Πωλητών ΣΕΝΑΡΙΟ

Case 11: Πρόγραμμα Παρακίνησης Πωλητών ΣΕΝΑΡΙΟ Case 11: Πρόγραμμα Παρακίνησης Πωλητών ΣΕΝΑΡΙΟ Η κ. Δημητρίου είναι γενική διευθύντρια σε μία επιχείρηση με κύρια δραστηριότητα την παραγωγή μαγνητικών μέσων και αναλώσιμων ειδών περιφερειακών συσκευών

Διαβάστε περισσότερα

Εργάστηκαν οι: Δαρειώτη Φωτεινή, 111320130032 Κανέλλη Ζωή-Ειρήνη, 11320130041 Έλενα Τσιάρλεστον, 113201300163

Εργάστηκαν οι: Δαρειώτη Φωτεινή, 111320130032 Κανέλλη Ζωή-Ειρήνη, 11320130041 Έλενα Τσιάρλεστον, 113201300163 ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Εργάστηκαν οι: Δαρειώτη Φωτεινή, 111320130032 Κανέλλη Ζωή-Ειρήνη, 11320130041 Έλενα Τσιάρλεστον, 113201300163 Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Ζαχαρούλα

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 1 ΑΣΚΗΣΗ 2 ΑΣΚΗΣΗ 3

ΑΣΚΗΣΗ 1 ΑΣΚΗΣΗ 2 ΑΣΚΗΣΗ 3 ΑΣΚΗΣΗ 1 Δύο επιχειρήσεις Α και Β, μοιράζονται το μεγαλύτερο μερίδιο της αγοράς για ένα συγκεκριμένο προϊόν. Καθεμία σχεδιάζει τη νέα της στρατηγική για τον επόμενο χρόνο, προκειμένου να αποσπάσει πωλήσεις

Διαβάστε περισσότερα

H Έννοια και η Φύση του Προγραμματισμού. Αθανασία Καρακίτσιου, PhD

H Έννοια και η Φύση του Προγραμματισμού. Αθανασία Καρακίτσιου, PhD H Έννοια και η Φύση του Προγραμματισμού Αθανασία Καρακίτσιου, PhD 1 Η Διαδικασία του προγραμματισμού Προγραμματισμός είναι η διαδικασία καθορισμού στόχων και η επιλογή μιας μελλοντικής πορείας για την

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Το μάθημα εισάγει τους μαθητές και τις μαθήτριες στην σύγχρονη οικονομική επιστήμη, τόσο σε επίπεδο μικροοικονομίας αλλά και σε επίπεδο μακροοικονομίας. Ο προσανατολισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Συμπεριφορά Καταναλωτή

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Συμπεριφορά Καταναλωτή ΕΙΣΑΓΩΓΗ Συμπεριφορά Καταναλωτή Συμπεριφορά Καταναλωτή Συμπεριφορά Καταναλωτή (Consumer behavior) - η μελέτη ατόμων, ομάδων η οργανισμών και οι διαδικασίες που χρησιμοποιούν για να επιλέξουν, να εξασφαλίσουν,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ - ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Θεωρία Παιγνίων και Αποφάσεων Διδάσκων: Ε. Μαρκάκης, Εαρινό εξάμηνο 2015

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ - ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Θεωρία Παιγνίων και Αποφάσεων Διδάσκων: Ε. Μαρκάκης, Εαρινό εξάμηνο 2015 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ - ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Θεωρία Παιγνίων και Αποφάσεων Διδάσκων: Ε. Μαρκάκης, Εαρινό εξάμηνο 2015 Λύσεις 1ης σειράς ασκήσεων Προθεσμία παράδοσης: 22 Απριλίου 2015 Πρόβλημα 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Κάποιες βασικές έννοιες στη μεθοδολογία της ψυχολογίας

Κάποιες βασικές έννοιες στη μεθοδολογία της ψυχολογίας Κάποιες βασικές έννοιες στη μεθοδολογία της ψυχολογίας 3 βασικές μέθοδοι έρευνας: ενδοσκόπηση παρατήρηση πείραμα (+ μοντέλλα) πειραματική ψυχολογία υποκείμενα/συμμετέχοντες πειραματική διαδικασία, έργο

Διαβάστε περισσότερα

Νοητική Διεργασία και Απεριόριστη Νοημοσύνη

Νοητική Διεργασία και Απεριόριστη Νοημοσύνη (Επιφυλλίδα - Οπισθόφυλλο). ΜΙΑ ΣΥΝΟΨΗ Η κατανόηση της νοητικής διεργασίας και της νοητικής εξέλιξης στην πράξη απαιτεί τη συνεχή και σε βάθος αντίληψη τριών σημείων, τα οποία είναι και τα βασικά σημεία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΟΜΑΔΑ Α ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟΥ-ΛΑΘΟΥΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΟΜΑΔΑ Α ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟΥ-ΛΑΘΟΥΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΟΜΑΔΑ Α ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟΥ-ΛΑΘΟΥΣ 1. Η ποσοτική βελτίωση της επικοινωνίας, επιδιώκει τον περιορισμό των αποκλίσεων μεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

Η αβεβαιότητα στη μέτρηση.

Η αβεβαιότητα στη μέτρηση. Η αβεβαιότητα στη μέτρηση. 1. Εισαγωγή. Κάθε μέτρηση, όσο προσεκτικά και αν έχει γίνει, περικλείει κάποια αβεβαιότητα. Η ανάλυση των σφαλμάτων είναι η μελέτη και ο υπολογισμός αυτής της αβεβαιότητας στη

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Πανεπιστήμιο Πατρών. Οικονομικά της Εκπαιδευσης. Ακαδημαικό έτος 2013-2014. Διδάσκων: Νίκος Γιαννακόπουλος

Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Πανεπιστήμιο Πατρών. Οικονομικά της Εκπαιδευσης. Ακαδημαικό έτος 2013-2014. Διδάσκων: Νίκος Γιαννακόπουλος Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Πανεπιστήμιο Πατρών Οικονομικά της Εκπαιδευσης Ακαδημαικό έτος 2013-2014 Διδάσκων: Νίκος Γιαννακόπουλος Εισαγωγικά Οικονομική επιστημη και εκπαίδευση Τα οικονομικά της εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Προσφορά Εργασίας Προτιμήσεις και Συνάρτηση Χρησιμότητας ( Χ,Α συνάρτηση χρησιμότητας U(X,A)

Προσφορά Εργασίας Προτιμήσεις και Συνάρτηση Χρησιμότητας ( Χ,Α συνάρτηση χρησιμότητας U(X,A) Προσφορά Εργασίας - Έστω ότι υπάρχουν δύο αγαθά Α και Χ στην οικονομία. Το αγαθό Α παριστάνει τα διάφορα καταναλωτικά αγαθά. Το αγαθό Χ παριστάνει τον ελεύθερο χρόνο. Προτιμήσεις και Συνάρτηση Χρησιμότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ ΠΑΙΓΝΙΩΝ. Ενότητα 8: Πεπερασμένα επαναλαμβανόμενα παίγνια. Ρεφανίδης Ιωάννης Τμήμα Εφαρμοσμένης Πληροφορικής

ΘΕΩΡΙΑ ΠΑΙΓΝΙΩΝ. Ενότητα 8: Πεπερασμένα επαναλαμβανόμενα παίγνια. Ρεφανίδης Ιωάννης Τμήμα Εφαρμοσμένης Πληροφορικής Ενότητα 8: Πεπερασμένα επαναλαμβανόμενα παίγνια Ρεφανίδης Ιωάννης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες, που υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Οπτική αντίληψη. Μετά?..

Οπτική αντίληψη. Μετά?.. Οπτική αντίληψη Πρωτογενής ερεθισµός (φυσικό φαινόµενο) Μεταφορά µηνύµατος στον εγκέφαλο (ψυχολογική αντίδραση) Μετατροπή ερεθίσµατος σε έννοια Μετά?.. ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΗΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΟΡΑΣΗ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΝΑΛΟΓΙΣΤΟΥΜΕ

Διαβάστε περισσότερα

«Μάθηση και συναίσθημα. Η αναγκαιότητα της διαφοροποίησης»

«Μάθηση και συναίσθημα. Η αναγκαιότητα της διαφοροποίησης» «Μάθηση και συναίσθημα. Η αναγκαιότητα της διαφοροποίησης» Δρ. Μάριος Κωνσταντίνου 1 & 2 Κλινικός και Δικανικός Παιδονευροψυχολόγος 1 Κέντρο Γνωστικής και Συμπεριφορικής Θεραπείας Διευθυντής & 2 Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία παιγνίων Δημήτρης Χριστοφίδης Εκδοση 1η: Παρασκευή 3 Απριλίου 2015. Παραδείγματα Παράδειγμα 1. Δυο άτομα παίζουν μια παραλλαγή του σκακιού όπου σε κάθε βήμα ο κάθε παίκτης κάνει δύο κανονικές κινήσεις.

Διαβάστε περισσότερα