ΒΙΚΟΥ ΑΩΟΥ & ΠΙΝΔΟΥ ANAKAΛΥΠΤΟΝΤΑΣ. τη Βόρεια Πίνδο

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΒΙΚΟΥ ΑΩΟΥ & ΠΙΝΔΟΥ ANAKAΛΥΠΤΟΝΤΑΣ. τη Βόρεια Πίνδο"

Transcript

1 Φορέας Διαχείρισης Εθνικών Δρυμών ΒΙΚΟΥ ΑΩΟΥ & ΠΙΝΔΟΥ ANAKAΛΥΠΤΟΝΤΑΣ τη Βόρεια Πίνδο 1

2 Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΩΝ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ Η «θέσπιση» προστατευόμενων περιοχών στην χώρα μας φαίνεται να ξεκινάει από πολύ παλιά. Στην αρχαία Ελλάδα πολλά δάση κυρίως, είχαν συνδεθεί με τη θρησκεία και ονομαζόταν «ιερά δάση» τα οποία προστατεύονταν αυστηρά και αφήνονταν στη φυσική τους εξέλιξη. Το πρώτο εθνικό πάρκο παγκοσμίως δημιουργήθηκε το 1872 στο Yellowstone των ΗΠΑ. Στην Ευρώπη οι προστατευόμενες περιοχές που δημιουργήθηκαν ήταν μικρότερης έκτασης και περιελάμβαναν τουλάχιστον σε ένα μέρος τους κατοικημένες περιοχές και ανθρώπινες δραστηριότητες. Η πρώτες προστατευόμενες περιοχές στην Ελλάδα ήταν ο Εθνικό Δρυμός του Ολύμπου και ο Εθνικός Δρυμός του Παρνασσού που ιδρύθηκαν το Χαράδρα Αώου 2 3

3 ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΠΑΡΚΟ ΒΟΡΕΙΑΣ ΠΙΝΔΟΥ ΚΑΙ Η ΙΔΙΑΙΤΕΡΗ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΤΟΥ ΑΞΙΑ Το Εθνικό Πάρκο της Βόρειας Πίνδου ιδρύθηκε το 2005 με την ΚΥΑ 23069/ΦΕΚ 639Δ (14/6/2005). Βρίσκεται στη βορειοδυτική Ελλάδα και διοικητικά ανήκει στις Περιφερειακές Ενότητες Ιωαννίνων και Γρεβενών. Αποτελεί το μεγαλύτερο χερσαίο Εθνικό Πάρκο της χώρας μας, με έκταση στρέμματα και στα όρια του περιλαμβάνει ολόκληρη την περιοχή του Ζαγορίου, περιοχές της Κόνιτσας και του Μετσόβου, καθώς και το δυτικό τμήμα του Νομού Γρεβενών. Η οικολογική αξία του Εθνικού Πάρκου Βόρειας Πίνδου, η οποία έχει αναγνωρισθεί σε εθνικό, ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο, προκύπτει από το γεγονός ότι στην έκτασή του περικλείει δύο (2) προϋπάρχοντες Εθνικούς Δρυμούς, του Βίκου- Αώου και της Πίνδου (Βάλια Κάλντα), έντεκα (11) περιοχές του Πανευρωπαϊκού Δικτύου Προστατευόμενων Περιοχών «ΦΥΣΗ 2000» (NATURA 2000), εκ των οποίων οι έξι ανήκουν εξ ολοκλήρου στο Εθνικό Πάρκο, ενώ οι υπόλοιπες πέντε κατά ένα μέρος τους. Επίσης περικλείει μία (1) περιοχή που είναι χαρακτηρισμένη ως Βιογενετικό Απόθεμα, στο εσωτερικό της Βάλια Κάλντα, έντεκα (11) Καταφύγια Άγριας Ζωής και τέλος ένα σημαντικό τμήμα του Γεωπάρκου Βίκου Αώου, το οποίο αποτελεί μέλος του Ευρωπαϊκού και Παγκόσμιου Δικτύου Γεωπάρκων και ένα από τα τέσσερα (4) Γεωπάρκα της χώρας μας. Οι περιοχές του Πανευρωπαϊκού Δικτύου Προστατευόμενων Περιοχών «ΦΥΣΗ 2000» (NATURA 2000) που ανήκουν στο Εθνικό Πάρκο είναι οι εξής: ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΤΟΠΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ ΤΟΠΟΥ ΕΚΤΑΣΗ (ha) Όρος Βασιλίτσα ΕΖΔ GR ,78 Βάλια Κάλντα και Τεχνητή Λίμνη ΖΕΠ GR ,48 Αώου Εθνικός Δρυμός Πίνδου ΕΖΔ GR ,25 (Βάλια Κάλντα), (Ευρύτερη περιοχή) Όρη Όρλιακας και Τσούργιακας ΖΕΠ GR ,24 Εθνικός Δρυμός Βίκου Αώου ΕΖΔ GR ,25 Κορυφές Όρους Σμόλικα ΕΖΔ - ZEΠ GR ,72 Κεντρικό Τμήμα Ζαγορίου ΕΖΔ GR ,95 Περιοχή Μετσόβου ΕΖΔ GR ,82 (Ανήλιο-Κατάρα) Όρος Μιτσικέλι ΕΖΔ GR ,99 Όρος Τύμφη ΖΕΠ GR ,44 (Γκαμήλα) Κεντρικό Ζαγόρι και ανατολικό ΖΕΠ GR ,84 τμήμα όρους Μιτσικέλι ΕΖΔ: Ειδική Ζώνη Διατήρησης ΖΕΠ: Ζώνη Ειδικής Προστασίας 4 Βάλια Κάλντα 5

4 ΟΙ ΖΩΝΕΣ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΑΡΚΟΥ H μεγάλη έκταση της προστατευόµενης περιοχής, αλλά και η ανάγκη να συνδυαστεί η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος µε τη διατήρηση και επέκταση των ήπιων παραγωγικών δραστηριοτήτων, οδήγησε στην οριοθέτηση δύο συγκεκριμένων Ζωνών προστασίας εντός της περιοχής του Εθνικού Πάρκου Βόρειας Πίνδου, για κάθε µία από τις οποίες ορίστηκαν οι επιτρεπόμενες χρήσεις και το καθεστώς προστασίας των οικοσυστημάτων της. Συγκεκριμένα, χαρακτηρίζονται ως Περιοχές Προστασίας της Φύσης (Ζώνη Ι) οι τρεις πυρήνες του Εθνικού Πάρκου, που είναι ο πυρήνας του Εθνικού Δρυμού Πίνδου (Βάλια Κάλντα), το φαράγγι του Βίκου και η χαράδρα του Αώου. Οι περιοχές αυτές χαρακτηρίζονται από τον υψηλότερο βαθμό προστασίας με κύριο στόχο τη διατήρηση της υφιστάμενης κατάστασης του φυσικού περιβάλλοντος και την αποτελεσματική προστασία του ώστε να ακολουθήσει τη φυσική του εξέλιξη χωρίς ανθρώπινες επεμβάσεις. Γύρω από τις ανωτέρω περιοχές, καθώς και σε ορισμένες επιπρόσθετες θέσεις του Εθνικού Πάρκου, εκτείνεται η Ζώνη Διατήρησης Οικοτόπων και Ειδών (Ζώνη ΙΙ). Οι τέσσερις περιοχές που περιλαμβάνει αυτή η Ζώνη χαρακτηρίζονται επίσης από υψηλό βαθμό προστασίας ο διαχειριστικός στόχος παραμένει κοινός εντός των ορίων τους όμως επιτρέπεται να εκτελούνται έργα και εργασίες, να γίνονται έρευνες και να ασκούνται δραστηριότητες, κυρίως παραδοσιακού χαρακτήρα. Τύμφη Γκαμήλα Φαράγγι Πορτίτσας Το υπόλοιπο τμήμα του Εθνικού Πάρκου (εκτός των δύο Ζωνών Προστασίας), που κατέχει και τη μεγαλύτερη έκταση, είναι η περιοχή του Εθνικού Πάρκου η οποία περικλείει σχεδόν όλους τους οικισμούς του πάρκου και εντός της ο βαθμός προστασίας είναι ηπιότερος ενώ ο κύριος σκοπός της είναι η διαφύλαξη της φυσικής κληρονομιάς και η διατήρηση της οικολογικής ισορροπίας σε συνάρτηση με τις ασκούμενες δραστηριότητες των κατοίκων, οι οποίες θα πρέπει να βελτιώνονται με κατεύθυνση τον παραδοσιακό χαρακτήρα τους και με παράλληλη παροχή δυνατοτήτων οικοτουριστικών και εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων. Εκτός του Εθνικού Πάρκου και για την αποτελεσματικότερη προστασία της προστατευόμενης περιοχής, έχουν χαρακτηριστεί ως Περιφερειακές Ζώνες (Ζώνη Π) τέσσερις επιμέρους περιοχές. Έχοντας ως κύριο στόχο τον έλεγχο των χρήσεων γης, των δραστηριοτήτων και των έργων που ενδέχεται να έχουν αρνητικές επιπτώσεις στο φυσικό περιβάλλον του Εθνικού Πάρκου, καθώς και τη διατήρηση και αποκατάσταση περιοχών σημαντικών για την προστασία της αρκούδας. Στις Περιφερειακές Ζώνες, επιτρέπονται δραστηριότητες με στόχο την ήπια ανάπτυξη της περιοχής καθώς και την ανάπτυξη ήπιων μορφών αναψυχής. Όλες οι ασκούμενες δραστηριότητες και τα εκτελούμενα έργα, εντός της προστατευόμενης περιοχής, πρέπει να είναι σύμφωνα με τα οριζόμενα στην Κοινή Υπουργική Απόφαση ίδρυσης του Εθνικού Πάρκου. Επιπρόσθετα, ισχύει η νομοθεσία που αφορά γενικότερα το περιβάλλον στην Ελλάδα, η δασική νομοθεσία και ιδιαίτερα η νομοθεσία που διέπει τους Εθνικούς Δρυμούς. Σύμφωνα µε τις γενικές ρυθμίσεις που διέπουν την Προστατευόμενη Περιοχή, δεν επηρεάζονται οι τομείς της κτηνοτροφίας, της γεωργίας, της δασοκοµίας, της διαχείρισης δασών, της εµπορίας και μεταποίησης τοπικών προϊόντων. Αντιθέτως, δεν επιτρέπεται η χωροθέτηση μεγάλων τουριστικών εγκαταστάσεων και ξενοδοχειακών μονάδων, μεγάλων πτηνοτροφικών μονάδων και μεγάλων υδροηλεκτρικών έργων, ενώ προωθούνται τα μικρά τουριστικά καταλύµατα, τα ορειβατικά καταφύγια, η παραγωγή και μεταποίηση τοπικών προϊόντων και γενικά η ισόρροπη ανάπτυξη µε σεβασμό στο περιβάλλον. Πηγές Βοϊδομάτη 6 7

5 ΓΕΩΛΟΓΙΑ & ΟΡΕΙΝΑ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΑ «Η ΘΑΛΑΣΣΑ ΠΟΥ ΕΓΙΝΕ ΒΟΥΝΟ» 8 Φαράγγι Βίκου Τα πετρώματα του Εθνικού Πάρκου αφηγούνται με τον δικό τους τρόπο την ιστορία της μεγαλύτερης οροσειράς της ελληνικής χερσονήσου, της Πίνδου. Την ιστορία μιας αρχέγονης και απέραντης εσωτερικής θάλασσας, της Τηθύος, απομεινάρι της οποίας αποτελεί η Μεσόγειος. Οφιόλιθοι, που πήραν το όνομά τους από την πρασινωπή και λαμπερή εμφάνισή τους, που θυμίζει δέρμα φιδιού, αναδύθηκαν από τον πυθμένα του ωκεανού για να συντροφεύουν, ως βουνά, τον ποταμό Αώο. Ο Σμόλικας, το δεύτερο σε ύψος βουνό της Ελλάδας (2.637 m), η Βασιλίτσα (2.249 m), τα όρη του Λύγκου (2.177 m), η Τσούκα Ρόσσα (1.987 m), ο Κλέφτης (1.846 m) και το Φλάμπουρο (1.914 m), με συνολική έκταση περίπου km2, αποτελούν το μεγαλύτερο σύμπλεγμα οφιολιθικών πετρωμάτων της χώρας και ένα από τα μεγαλύτερα της Ευρώπης. Τα εδάφη τους είναι ιδιαιτέρως πλούσια σε μαγνήσιο και, για τον λόγο αυτό, φιλοξενούν μια ξεχωριστή χλωρίδα όπου κυριαρχούν τα δάση της μαύρης και της λευκόδερμης πεύκης καθώς και πολλά σπάνια και ενδημικά είδη φυτών. Πετρώδεις πλαγιές, γυμνοί και απότομοι βράχοι, λιθώνες, σπήλαια και βάραθρα διηγούνται τη συνέχεια της γεωλογικής ιστορίας και των ασβεστολιθικών σχηματισμών. Ο ασβεστόλιθος, από τα πιο κοινά πετρώματα της Ελλάδας, δημιουργήθηκε πριν από έτη στον βυθό της Τηθύος. Εκεί, κελύφη από όστρακα και άλλους θαλάσσιους οργανισμούς Δρακόλιμνη Τύμφης κατακάθισαν στον πυθμένα της θάλασσας, δημιουργώντας τα πετρώματα που σταδιακά αναδύθηκαν στην επιφάνεια για να σχηματίσουν μεγάλα τμήματα της οροσειράς της Πίνδου, όπως την Τύμφη (2.497 m), το Μιτσικέλι (1.810 m), αλλά και το φαράγγι του Βίκου και τη χαράδρα του Αώου. Ανάμεσα στα δύσβατα βουνά παρεμβάλλονται αβαθείς λεκάνες που ονομάζονται «πόλγες» ή «δολίνες». Χαρακτηριστικές του ασβεστόλιθου, αποτελούν απομεινάρια καρστικών σχηματισμών και αδιάψευστοι μάρτυρες της γεωλογικής ιστορίας της περιοχής. Οι λεκάνες αυτές, σχηματίζουν οροπέδια και μικρές εύφορες κοιλάδες, βάζοντας τη δική τους σφραγίδα στο τοπίο της Πίνδου. Η πιο εντυπωσιακή και η μεγαλύτερη σε έκταση, είναι η σχεδόν επίπεδη πόλγη Ασπραγγέλων Άνω & Κάτω Πεδινών, η οποία αποτελεί και τη μοναδική εκτεταμένη πεδινή περιοχή στο Ζαγόρι. Οι ασβεστολιθικοί και οφιολιθικοί σχηματισμοί, σε ορισμένες θέσεις, διακόπτονται από συμπιεσμένες ανάμεσά τους ζώνες σκουρόγκριζου φλύσχη, ο οποίος, στην πραγματικότητα, αποτελεί στερεοποιημένες αποθέσεις πηλού και άμμου αβαθούς θάλασσας. Ο φλύσχης καταλαμβάνει τη χαμηλή υψομετρική ζώνη του Κεντρικού και Ανατολικού Ζαγορίου, καθώς και το όρος Κλέφτης. Οι σχηματισμοί του δημιουργούν εντυπωσιακές πτυχώσεις και χαμηλούς λόφους, στους οποίους αναπτύσσονται δάση πλατύφυλλης δρυός και βοσκοτόπια. Η εξαιρετικά υψηλή γεωλογική αξία της περιοχής, τόσο από επιστημονικής όσο και από αισθητικής άποψης, συντέλεσε στην ίδρυση του Γεωπάρκου Βίκου - Αώου το 2010 και στην ένταξή του στο Παγκόσμιο Δίκτυο Γεωπάρκων της UNESCO, ως Μνημείο Παγκόσμιας Γεωλογικής Κληρονομιάς. Εντυπωσιακά στοιχεία του Εθνικού Πάρκου της Βόρειας Πίνδου είναι επίσης τα φαράγγια της Πορτίτσας, του Μικρολίβαδου και του Τσούργιακα στον Νομό Γρεβενών. 9

6 ΒΛΑΣΤΗΣΗ ΟΙΚΟΤΟΠΟΙ - ΧΛΩΡΙΔΑ ΤΟ ΚΛΙΜΑ Το κλίμα του Εθνικού Πάρκου Βόρειας Πίνδου είναι ενδιάμεσο του Μεσογειακού και του Μεσευρωπαικού, συγκεκριμένα στην περιοχή επικρατούν δύο κλιματικοί τύποι, ο ηπειρωτικός και ο ορεινός. Ο ηπειρωτικός τύπος κλίματος που χαρακτηρίζεται από ζεστά καλοκαίρια με λίγες τοπικές βροχές και ψυχρούς, πλούσιους σε βροχές χειμώνες επικρατεί στα χαμηλότερα υψόμετρα όπου βρίσκονται και οι περισσότεροι οικισμοί του Εθνικού Πάρκου. Ο ορεινός τύπος κλίματος που χαρακτηρίζεται από δροσερά με αρκετές βροχές καλοκαίρια και τραχείς χειμώνες με άφθονες βροχές και χιονοπτώσεις να επικρατούν στα μεγαλύτερα υψόμετρα. Χαρακτηριστικά η περιοχή της Βάλια Κάλντα που στη βλάχικη διάλεκτο σημαίνει «Ζεστή Κοιλάδα» πήρε το όνομά της κατ ευφημισμόν καθώς αποτελεί μία από τις πιο κρύες και υγρές περιοχές της χώρας μας. Η ιδιαίτερη γεωμορφολογία της περιοχής, οι κλιματικές συνθήκες και η πολύχρονη ανθρώπινη παρουσία, συνετέλεσαν στη δημιουργία του μοναδικού, σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, φυσικού πλούτου που διαθέτει το Εθνικό Πάρκο Βόρειας Πίνδου. Η ποικιλία υψομέτρων, που κυμαίνονται από 400 έως m, οι συχνές εναλλαγές κορυφών, ράχεων, κοιλωμάτων, ρεμάτων, ποταμών, διαφορετικών προσανατολισμών, έντονων κλίσεων και γενικά το πολυσχιδές και έντονο ανάγλυφο της περιοχής, συνέβαλαν καθοριστικά στη δημιουργία αυτοχθόνων, πρωτογενών δασικών οικοσυστημάτων, πλήθους οικοτόπων, ιδιαίτερα πλούσιας βλάστησης, διαμορφώνοντας εντός της προστατευόμενης περιοχής όλες της ζώνες βλάστησης της χώρας μας. Στη Βόρεια Πίνδο στα χαμηλότερα υψόμετρα (400m 700m) συναντά κανείς την ευμεσογειακή ζώνη βλάστησης ή ζώνη των αείφυλλων πλατύφυλλων ή ζώνη της αριάς (Quercetalia illicis) με χαρακτηριστικό εκπρόσωπο το πουρνάρι (Quercus coccifera) και κυριότερα είδη το φιλύκι (Philyrea latifolia), το φράξο (Fraxinus ornus), είδη αρκεύθων (Juniperus communis και Juniperus oxycedrus), την αγριοκουμαριά (Arbutus adracnhe) κ.α. Τα δάση της ζώνης αυτής εμφανίζονται θαμνόμορφα, διασπασμένα σε νησίδες, κυρίως στις χαράδρες του Βίκου, Βοϊδομάτη και Αώου. Στα υψόμετρα 700m m συναντάται η παραμεσογειακή ζώνη ή ζώνη της χνοώδους δρυός (Quercetalia pubescentis), την οποία συγκροτούν θερμόφιλα δάση φυλλοβόλων ειδών δρυός, όπως είναι η πλατύφυλλη δρυς (Quercus frainetto), η ευθύφλοια δρυς (Q. Cerris), η μακεδονική δρυς (Q. trojana), η χνοώδης δρυς (Q. pubescens), το πουρνάρι (Quercus coccifera) και άλλα είδη δέντρων, όπως η οστρυά (Ostrya carpinifolia), ο γάβρος (Carpinus orientalis, Carpinus betulus.), η κρανιά (Cornus mass), o φράξος (Fraxinus ornus) κ. ά. Παρότι έντονα επηρεασμένη από τον άνθρωπο παρουσιάζει ποικιλία οικοτόπων και ειδών. 10 Αρκουδόρεμα Βάλια Κάλντα Στα υψόμετρα 1.000m m συναντάται η ζώνη παραμεσογειακών κωνοφόρων (Fagetalia), την οποία συγκροτούν βαθύσκιωτα δάση οξιάς (Fagus sylvatica) 11

7 και οξιάς - ελάτης, όπως της υβριδογενούς ελάτης (Abies borisii-regis) και της μαύρης Πεύκης (Pinus nigra) η οποία αποτελεί το κυρίαρχο είδος της Βόρειας Πίνδου και έναν από τους οικοτόπους προτεραιότητας του Εθνικού Πάρκου επίσης συνδυασμοί μίξης των παραπάνω ειδών και ανάλογα πάντα με τις λοιπές οικολογικές συνθήκες δημιουργούν πληθώρα οικοσυστημάτων με πολύ υψηλό βαθμό βιογενετικής σταθερότητας. Η συγκεκριμένη ζώνη απλώνεται στις πλαγιές του Σμόλικα, στις βόρειες πλαγιές της Τύμφης, στη Βασιλίτσα, στο Αυγό, στις Μπάλτσες και στον Ζυγό, καθώς επίσης και στο Κεντρικό και Ανατολικό Ζαγόρι. Επίσης καλύπτει το μεγαλύτερο τμήμα του Εθνικού Δρυμού της Πίνδου (Βάλια Κάλντα), καθώς και τα δάση του Περιβολίου, της Κρανιάς, της Μηλιάς κ.ά. Στα υψόμετρα 1.600m m συναντάται η ζώνη των ψυχρόβιων κωνοφόρων (Vacinio-Picetalia), με μοναδική 12 Λίμνες Φλέγκας βιοκοινοτική εμφάνιση αυτή της λευκόδερμης Πεύκης, κοινώς ρόμπολου (Pinus heldreichii ή leucodermis), τα δάση της οποίας έχουν μεγάλη οικολογική και οικονομική αξία για την περιοχή, συμβάλλοντας στην προστασία των εδαφών, στην παραγωγή νερού και στην προσφορά πολύτιμου ξύλου, ευκατέργαστου, κατάλληλου για ξυλογλυπτική, βαρελοποιία, κατασκευές κ.ά. Τα οικοσυστήματα αυτής της ζώνης συγκροτούν στις ψηλότερες κορυφές της Πίνδου τα φυσικά και ανθρωπογενή δασοόρια όπως στην περιοχή της Κατάρας, περιμετρικά σε όλες της κορυφές της Βάλια Κάλντα, στη Βασιλίτσα και στο Σμόλικα. Στη ζεστή κοιλάδα - Βάλια Κάλντα, αλλά και στις πλαγιές του όρους Φλέγγα, εμφανίζονται μικροί πληθυσμοί δασικής Πεύκης (Pinus silvestris), οι οποίοι είναι πιθανότατα υπολείμματα της τελευταίας περιόδου των παγετώνων. Η ποικιλότητα οικοσυστημάτων και ειδών παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον σε αυτή τη ζώνη λόγω της σπανιότητάς της. Επίσης στα μεγάλα υψόμετρα πάνω από τα 2.000m συναντάται η ανωδασική ή εξωδασική ζώνη βλάστησης, στην οποία κυριαρχούν τα «στεππόμορφα» βραχώδη λιβάδια, οι βραχόφιλες φυτοκοινωνίες των κάθετων ασβεστολιθικών βράχων και οι ασβεστολιθικοί λιθώνες, δηλαδή οι κινούμενες, σχετικά σταθεροποιημένες, σάρες. Τα εξωδασικά οικοσυστήματα απαντώνται στο Σμόλικα, στη Βασιλίτσα, στα όρη του Λύγκου, στην Τύμφη, στο Μιτσικέλι και αποτελούν τους κατεξοχήν θερινούς βοσκότοπους των νομάδων κτηνοτρόφων. Εκτός από τις ανωτέρω ζώνες βλάστησης σε ορισμένες θέσεις όπου η παρουσία νερού είναι έντονη αναπτύσσονται εξαιρετικά πλούσια παρόχθια οικοσυστήματα, αποτελούμενα από υδρόφιλα ξυλώδη είδη, όπως ο πλάτανος (Platanus orientalis), το σκλήθρο (Alnus glutinosa), οι ιτιές (Salix spp.) κ.ά. Σε ολόκληρη την περιοχή του Εθνικού Πάρκου Βόρειας Πίνδου απαντώνται 30 τύποι οικοτόπων, πέντε τύποι από αυτούς χαρακτηρίζονται από υψηλή οικολογική αξία και σπανιότητα σε ευρωπαϊκό επίπεδο, σύμφωνα με τα κριτήρια αξιολόγησης της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ περί διατήρησης οικοτόπων και ειδών αποτελούν τύπους οικοτόπων προτεραιότητας. Σε αυτούς περιλαμβάνονται τα δάση της μαύρης Πεύκης (Pinus nigra), τα δάση των χαραδρών με φλαμουριές (Tilia sp.) και σφενδάμια (Acer sp.), τα δάση με ορεινούς αρκεύθους (Juniperus foetidissima), οι χλοώδεις διαπλάσεις με Nardus ποικίλων ειδών σε πυριτικά υποστρώματα και τα αλλουβιακά δάση με σκλήθρο (Alnus glutinosa) και άλλα είδη δέντρων.ο πλούτος της χλωρίδας του Εθνικού Πάρκου Βόρειας Πίνδου εκτιμάται ότι ξεπερνά τα είδη, στα οποία περιλαμβάνονται εντυπωσιακά αγριολούλουδα όπως τα πέντε είδη άγριου κρίνου με χαρακτηριστικό τον κρίνο ή λείριο το Χαλκηδονικό (Lillium chalcedonicum), ο νάρκισσος ο ποιητικός (Narcisus poeticus), οι απαράμιλλης ομορφιάς ορχιδέες (έχουν καταγραφεί έως σήμερα 52 είδη ορχεοειδών). Από τα είδη των ορχιδεών ξεχωριστό ενδιαφέρον παρουσιάζει το είδος Orchis ή Leucorchis frivaldii, το οποίο αναφέρεται ως ενδημικό της Βαλκανικής, σπανίζει όμως στις γειτονικές χώρες. Στη Βάλια Κάλντα συναντάται σε μεγάλους πληθυσμούς στις πλαγιές της Φλέγκας. Επίσης περιλαμβάνει πολλά ενδημικά είδη φυτών όπως η κενταύρια των Ορέων των Βλάχων (Centaurea vlachorum), η σιλένε της Πίνδου (Silene pindicola), η ονόσμα η ηπειρωτική (Onosma epirotica) κ.α. Άλλα αξιόλογα είδη φυτών με περιορισμένη γεωγραφική κατανομή στα όρια του Εθνικού Πάρκου είναι: η ραμόντα η σερβική (Ramonda sebica), η εντομοφάγος πινγκουϊκουλα η κρυσταλλοειδής (Pinguiculla crystalline ssp. hirtiflora), η ίριδα η γερμανική (Iris germanica) κ.ά. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η χλωρίδα των βουνών με οφιολιθικό γεωλογικό υπόστρωμα, δηλαδή του Σμόλικα, της Βασιλίτσας, του Λύγγου, του Φλάμπορου κ.ά., καθώς περιλαμβάνει αρκετά φυτά που έχουν προσαρμοστεί να ζουν σε εδάφη με υψηλές συγκεντρώσεις μετάλλων, όπως: το άλυσσο του Σμόλικα (Allysum smolicanum), η βιόλα η αλβανική (Viola albanica) και άλλα.η χρήση φυτών για την θεραπεία διαφόρων ασθενειών είναι γνωστή από αρχαιοτάτων χρόνων. Κατά τον 17ο έως 13

8 ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΔΡΑΚΟΥΣ... ΣΤΟΝ ΛΥΓΚΑ, ΤΗΝ ΑΡΚΟΥΔΑ ΚΑΙ ΤΟ ΑΓΡΙΟΓΙΔΟ και 19ο αιώνα οι περίφημοι Βικογιατροί, πρακτικοί γιατροί που χρησιμοποιούσαν τα βότανα του Βίκου, περιπλανιόταν γιατρεύοντας κάθε πόνο στα Βαλκάνια, την Κωνσταντινούπολη και τη Ρωσία. Στα φυτά του Εθνικού Πάρκου Βόρειας Πίνδου με φαρμακευτικές ιδιότητες συγκαταλέγονται: η μέντα (Mentha longifolia), το φασκόμηλο (Salvia officinalis), το θυμάρι (Thymus leucospermus), το τσάι του βουνού (Sideritis syriaca), το βάλσαμο ή υπερικό (Hypericum perforatum), το κώνειο (Conium maculatum), η φροξυλιά ή σαμπούκος (Sambucus nigra), το τίλιο (Tilia parvifolia), ο ίταμος (Taxus baccata) και πολλά άλλα. Οι μύθοι σχετικά με την παρουσία δράκων στην περιοχή της Πίνδου ξεκινούν από την αρχαιότητα όταν σύμφωνα με την Ελληνική Μυθολογία ο Πίνδος, το όνομα του οποίου φέρει η οροσειρά, βασιλόπουλο που καταγόταν από την γενιά του Δία ή του Αιόλου, περιπλανώμενος στα βαθύσκιωτα δάση της οροσειράς συνάντησε τον δράκο, ένα θηρίο που κατέστρεφε τις σοδειές και τα κοπάδια. Ο Πίνδος προσφέροντάς του το κυνήγι, ως ένδειξη σεβασμού, τον έκανε φίλο του. Την ευγενική ψυχή του Πίνδου όμως ζήλεψαν τα αδέρφια του που τον σκότωσαν και άφησαν το άψυχο κορμί του στο δάσος. Ο δράκος που βρήκε τον νεκρό Πίνδο τον θρήνησε κι έδωσε στα δάση που τόσο αγάπησε το όνομά του, χαρίζοντάς του, με τον τρόπο αυτό, την αθανασία στις μνήμες. Εξαιτίας του έντονου ανάγλυφου, της ποικιλίας των δασικών ειδών και των έντονων βροχοπτώσεων, έχουν δημιουργηθεί τα κατάλληλα ενδιαιτήματα για την ανάπτυξη πολλών ειδών μανιταριών, χαρακτηριστικά μόνο στην περιοχή των Γρεβενών έχουν καταγραφεί πάνω από είδη. Τα πιο γνωστά εδώδιμα είδη των λιβαδιών και των βοσκοτόπων αποτελούν τα είδη του γένους Agaricus που ονομάζονται τοπικά κουκουμέλια, κουκουβάκοι ή πρόβεια. Στα δρυοδάση αφθονούν κιτρινούσκες (Cantharellus cibarious), καλογεράκια (Boletus spp.) και περδικομανίταρα ή ζαρκαδίσια (Macrolepiota procera). Στα πευκοδάση κοινά είδη είναι οι καροτίνες (Lactarious spp.) και στα ελατοδάση τα μουρτσέκια (Morchella spp.). Δρακόλιμνη Σμόλικα 14 Όρλιακας Σύμφωνα με έναν άλλο μύθο που διηγούνται οι Σαρακατσαναίοι κτηνοτρόφοι που έβοσκαν τα κοπάδια τους στα ορεινά λιβάδια του Πάπιγκου, στις Δρακόλιμνες του Σμόλικα και της Τύμφης κατοικούσαν δύο δράκοι, οι οποίοι ζώντας απέναντι και έχοντας μεγάλη έχθρα μεταξύ τους, μάλωναν συνεχώς. Ο δράκος της Τύμφης πετούσε στον αντίπαλό του γιγάντια κούτσουρα και κλαδιά κι ο δράκος του Σμόλικα του πετούσε άσπρες πέτρες. Έτσι εξηγούν το γεγονός ότι οι κορυφές της Τύμφης είναι γυμνές, αφού ο δράκος της ξερίζωσε όλα τα δένδρα και τα πέταξε στον αντίπαλό του και στις μαύρες όχθες της Δρακόλιμνης της Τύμφης υπάρχουν σκόρπιες λευκές πέτρες. Τα κούτσουρα που πέταξε ο δράκος της Τύμφης στον δράκο του Σμόλικα, δεν είναι άλλα από τα αιωνόβια πεύκα που συναντάμε στις πλαγιές του Σμόλικα είναι οι λευκές πέτρες είναι τα ασβεστολιθικά (λευκά) πετρώματα της Τύμφης. Αντίστοιχα στην περιοχή της Βάλια Κάλ- 15

9 ντα ο μύθος αναφέρει ότι υπήρχαν δύο δράκοι που ζούσαν στις δύο αντικρινές κορφές, το Αβγό και τη Φλέγκα. Οι δράκοι αυτοί ήταν αδέλφια και ζούσαν μονιασμένοι, ώσπου μια μέρα, εκεί που πήγαιναν για κυνήγι, συνάντησαν μια πεντάμορφη κόρη και την αγάπησαν! Σαν μαγεμένοι όρμησαν πίσω της να την προφτάσουν, ενώ εκείνη έτρεχε έντρομη προς τη Φλέγκα για να γλυτώσει έκλαιγε και σκόνταφτε... και από τα δάκρυά της έγιναν οι λίμνες της Φλέγκας. Οι δύο δράκοι, στο μεταξύ, δε σταματούσαν να μαλώνουν, θυμωμένη η μάνα τους με όσα γίνονταν, βγήκε σαν αφρισμένο ρέμα από τη γη, όπου ζούσε κρυμμένη. Έτσι γεννήθηκε η Βάλια Κάλντα! Σήμερα η άγρια πανίδα του Εθνικού Πάρκου της Βόρειας Πίνδου είναι πλούσια τόσο σε συνολικό αριθμό όσο και στην παρουσία σπάνιων και προστατευόμενων ειδών. Εμβληματικά είδη του αποτελούν η καφέ αρκούδα (Ursus arctos) και το αγριόγιδο (Rupicapra rupicapra balcanica), τα οποία διατηρούν στην περιοχή τον μεγαλύτερο πληθυσμό τους στην Ελλάδα. Άλλα μεγάλα θηλαστικά της ηπειρωτικής Ελλάδας είτε σπάνια όπως ο λύκος (Canis lupus), ο αγριόγατος (Felis sylvestris), η βίδρα (Lutra lutra), και το ζαρκάδι (Capreolus capreolus), είτε περισσότερο κοινά, όπως το αγριογούρουνο (Sus scrofa), παρουσιάζουν αξιόλογους πληθυσμούς στην περιοχή. Επίσης στην περιοχή υπάρχουν ενδείξεις για σποραδική παρουσία του λύγκα (Lynx lynx), του μεγαλύτερου αιλουροειδούς της Ευρώπης. Άλλα μικρότερα θηλαστικά που απαντώνται στο Εθνικό Πάρκο είναι: η αλεπού (Vulpes vulpes), ο ασβός (Meles meles), ο λαγός (Lepus capenis), ο σκαντζόχοιρος (Erinaceus concolor), ο σκίουρος (Sciurus vulgaris), το σπάνιο δασοκούναβο (Martes martes), πολλά μικροθηλαστικά και αρκετά είδη νυχτερίδων. Συνολικά στο Εθνικό Πάρκο απαντώνται περί τα 60 είδη θηλαστικών. Από το σύνολο των 186 ειδών πουλιών της περιοχής, μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα αρπακτικά πουλιά και κυρίως ο παγκοσμίως απειλούμενος με εξαφάνιση ασπροπάρης (Neophron percnopterus) ή όπως ονομάζεται τοπικά «κουκάλογο» ή τυροκόμος ή μπάζιος, ο χρυσαετός (Aguila chrysaetos), ο πετρίτης (Falco pereginus), ο σταυραετός (Hieraetus pennatus), ο φιδαετός (Circaetus gallicus) και ο χρυσογέρακας (Falco biarmicus). 16 Επίσης αξιόλογη είναι η παρουσία δρυοκολαπτών, όπως ο μεγάλος μαύρος δρυοκολάπτης (Dryocopus martius), ο σταχτής δρυοκολάπτης (Picus canus), o λευκονώτης (Dendrocopos leuconotos) κ.α. Στο Εθνικό Πάρκο συναντώνται άλλα σημαντικά είδη, όπως η ορεινή πέρδικα (Alectoris graeca), η βουνοπαπαδίτσα (Parus montanu), η τοιχόδρομα (Tichodroma muraria), ο νεροκότσυφας (Cinclus cinclus), ο μαυροπελαργός (Ciconia nigra), η χιονάδα (Eremophilla alpestris), ο χιονόστρουθος (Montifrigillani valis) κ. ά. Στα 30 είδη ερπετών του Εθνικού Πάρκου συγκαταλέγονται 16 είδη σαύρας, 10 είδη φιδιού και 4 χελώνας. Ενδεικτικά αναφέρουμε την παρουσία της κερκυραϊκής σαύρας (Algyroides nigropunctatus), του σπιτόφιδου (Elaphequatrolineataa) και της κρασπεδωτής χελώνας (Testudo marginata). Από τα 14 είδη αμφιβίων που συναντώνται στo Εθνικό Πάρκο, σημειώνουμε την παρουσία της σαλαμάνδρας (Salamandra salamandra), του χωματόφρυνου (Bufo bufo), του πρασινόφρυνου (Bufo viridis) και του αλπικού τρίτωνα (Triturus alpestris). Ειδικά η παρουσία του τελευταίου γίνεται εύκολα αντιληπτή μια και ζει σε μικρές αποικίες σε διάσπαρτες λιμνούλες και μικρές συγκεντρώσεις νερών στα μεγάλα υψόμετρα των βουνών του Εθνικού Πάρκου, όπως για παράδειγμα στις Δρακόλιμνες του Σμόλικα και της Τύμφης και στις λίμνες της Φλέγγας. Στα ποτάμια και τα ρέματα του Εθνικού Πάρκου ζουν 17 είδη ψαριών. Από αυτά 12 είδη απαντώνται στη λεκάνη απορροής του ποταμού Βενέτικου στα βορειοανατολικά του Εθνικού Πάρκου και άλλα 12 στη λεκάνη απορροής των ποταμών Αώου, Βοϊδομάτη και Σαραντάπορου. Αξίζει να αναφέρουμε το ενδημικό είδος του ποταμού Αώου, τον πινδοβίνο (Barbatus lapindus), τον σπάνιο για την Ελλάδα χειλά (Pachychilon pictum),που συναντάται στο σύμπλεγμα του ποταμού Αώου και των παραποτάμων του, καθώς και τα περισσότερο κοινά είδη, όπως είναι η πέστροφα (Salmo trutta), ο κέφαλος των γλυκών νερών (Leuciscus cephalus), το συρτάρι (Chondrostoma nasus) και η μπριάνα (Barbus peloponnesius). 17

10 18 Η ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΣΤΟ ΠΑΡΚΟ Στα ορεινά δασικά οικοσυστήματα της Βόρειας Πίνδου διατηρείται για πολλούς αιώνες µια θαυμαστή σχέση ισόρροπης συμβίωσης ανάμεσα στη φύση και τον άνθρωπο. Η ιστορία της ανθρώπινης κατοίκησης της περιοχής ξεκινά από την παλαιολιθική εποχή ( π.χ.), όπως φανερώνουν ευρήματα, σε φυσικά κοιλώματα βράχων στις όχθες του ποταμού Βοϊδομάτη. Μεταγενέστερα αρχαιολογικά δεδομένα από τον Ελαφότοπο και το οροπέδιο των Κάτω Πεδινών (1.200 π. Χ.), αλλά και ευρήματα από τη Βίτσα (9ος - 4ος αι. π.χ.) μαρτυρούν την κατοίκηση της περιοχής από οικογένειες νομάδων κτηνοτρόφων, οι οποίοι μετακινούνταν κατά τη διάρκεια του χειμώνα στα χειμαδιά των ακτών του Ιονίου. Κατά τους ελληνιστικούς χρόνους ( π.χ.), λείψανα από φρούρια και οχυρά μαρτυρούν την ύπαρξη οργανωμένων οικισμών, καθώς και σημαντικών διαβάσεων που ένωναν την ορεινή Ήπειρο με τον υπόλοιπο κόσμο. Στο δυτικό τμήμα της Βόρειας Πίνδου σώζονται τα ερείπια οχυρώσεων της εποχής, ενώ στο ανατολικό τμήμα της περιοχής, τα αρχαιολογικά δεδομένα (π.χ. αρχαία ακρόπολη, νεκροταφείο και νεκροπόλεις στην περιοχή του χωριού Σπήλαιο και ερείπια κάστρου στο χωριό Πρόσβορο) μαρτυρούν τη συνεχή κατοίκηση από την εποχή του σιδήρου έως και τη βυζαντινή εποχή. Στην περιοχή των Γρεβενών, οι αρχαίοι οικισμοί βρίσκονται διάσπαρτοι στην περιοχή από τον Βούρινο έως τα βάθη των Χασίων και τους πρόποδες της Πίνδου. Πάνω σε αυτόν τον οικιστικό καμβά, οι Μακεδόνες βασιλείς ιδρύουν ή ενισχύουν μικρά οχυρά, όπως το Καστρί που ανασκάπτεται τα τελευταία έτη στο Πολυνέρι Γρεβενών. Μετά την καταστροφή της Ηπείρου από τους Ρωμαίους (167 π.χ.), η απουσία αρχαιολογικών ευρημάτων υποδηλώνει πιθανότατα την ερήμωσή της. Κατά τη διάρκεια της παλαιοχριστιανικής (4ος - 6ος αι. μ.χ.), πρώιμης και μέσης βυζαντινής περιόδου (9ος αι μ.χ.), από την ευρύτερη περιοχή διέρχονται διάφορες φυλές από βορειότερα, όπως Βησιγότθοι, Ούννοι, Βούλγαροι, Σλάβοι και τέλος Νορμανδοί. Γνωστά μνημεία της μέσης βυζαντινής περιόδου αποτελούν οι τρεις μονές κατά μήκος της κεντρικής οδικής αρτηρίας της εποχής, του λεγόμενου «Βασιλικόδρομου», οι οποίες σύμφωνα με την παράδοση κτίσθηκαν από τον αυτοκράτορα του Βυζαντίου Κωνσταντίνο Δ Πωγωνάτο: η Μονή Μολυβδοσκέπαστου στη συμβολή των ποταμών Αώου και Σαραντάπορου (εκτός του Εθ. Πάρκου), η Μονή Μεταμορφώσεως του Σωτήρος στην Κλειδωνιά και η Μονή Κοιμήσεως Θεοτόκου Βοτσάς, ανάμεσα στα χωριά Γρεβενίτι και Δόλιανη. Η οικονομική ανάπτυξη της περιοχής θα αρχίσει την εποχή του Δεσποτάτου της Ηπείρου (1204) και θα κορυφωθεί την περίοδο της Οθωμανικής κυριαρχίας ( ). Τα χώρια του Ζαγορίου, συνθηκολογούν με τον Σινάν Πασά, ενώ στο Μέτσοβο δίδονται σημαντικά προνόμια, με σκοπό την εξασφάλιση του ελέγχου της ορεινής διάβασης του Ζυγού. Έτσι, οι δύο περιοχές εξασφάλισαν καθεστώς αυτονομίας και αυτοδιοίκησης, το οποίο, σε συνδυασμό με την ανάπτυξη του εμπορίου, τις οδηγεί σε μεγάλη οικονομική, πολιτιστική και πνευματική άνθηση. Πολλοί ευεργέτες και σπουδαίοι πνευματικοί άνθρωποι της χώρας κατάγονται από την περιοχή του Ζαγορίου και του Μετσόβου. Επιπλέον, η ακμή της κτηνοτροφίας στο Μέτσοβο κατά τον 17ο αιώνα, σε συνδυασμό με την ανάπτυξη του εμπορίου, οδήγησε στον μετασχηματισμό ενός αρχικά κτηνοτροφικού χωριού σε βιοτεχνικό κέντρο. Οι Ζαγορίσιοι, την ίδια περίοδο, αλλά κυρίως από τα μέσα του 18ου αιώνα, μετανάστευσαν στην Πόλη, στη Μικρά Ασία, στη Βενετία, στη Ρώμη, στις χώρες γύρω από το Δούναβη, στη Ρωσία, την Αυστροουγγαρία, την Αφρικανική Ήπειρο κι αργότερα στην Αμερική, αναζητώντας μια καλύτερη μοίρα που δεν μπορούσε να τους εξασφαλίσει η φτωχή ορεινή γη. Με τρόπο ανάλογο, στα Μαστοροχώρια της Κόνιτσας, την ίδια περίοδο, παρατηρείται στροφή από τη γεωργία και την οικόσιτη κτηνοτροφία, που συντηρούσαν τις μικρές κοινότητες της εποχής, σε τεχνικές δραστηριότητες. Όπως η ίδια 19

11 ΟΙ ΟΙΚΙΣΜΟΙ ΤΟΥ ΠΑΡΚΟΥ Πάπιγκο Στα δασικά οικοσυστήματα του Εθνικού Πάρκου Βόρειας Πίνδου ιδρύθηκαν και συνεχίζουν μέχρι σήμερα να λειτουργούν αρμονικά και να αποτελούν πόλους έλξης και σημεία αναφοράς 82 οικισμοί, πλαισιωμένοι από πληθώρα θρησκευτικών και άλλων μνημείων. Εντός των ορίων του Εθνικού Πάρκου περικλείονται 68 οικισμοί και άλλοι 14 βρίσκονται στα όρια αυτού και διακρίνονται σε πέντε ανθρωπογεωγραφικές, ιστορικές πολιτισμικές ενότητες. Το Ζαγόρι αποτελεί την πρώτη ενότητα με 36 από τα 46 χωριά του εντός του Εθνικού Πάρκου και 5 οικισμούς, οι οποίοι μπορεί να είναι εκτός, αλλά έχουν εντός τις προστατευόμενης περιοχής μεγάλες εκτάσεις τους. Ως απομεινάρια της περιόδου ακμής (Οθωμανική κυριαρχία), ιδιωτικές πολυτελείς λίθινες οικίες με πλούσιο εσωτερικό διάκοσμο, δημόσια κτήρια, αριστουργηματικές εκκλησίες και μονές, υποδομές όπως τα ξακουστά γεφύρια της περιοχής, βρύσες, σκάλες και καλντερίμια μαρτυρούν την πλούσια οικονομική, πνευματική και κοινωνική ζωή του παρελθόντος και την ευμάρεια των πληθυσμών της περιοχής. Σήμερα οι κύριες ασχολίες των κατοίκων του Ζαγορίου είναι ο τουρισμός, η κτηνοτροφία, η γεωργία και η δασοπονία. η λέξη «Μαστοροχώρια» μαρτυρά, με αφετηρία την τέχνη του χτίστη, αναπτύσσεται ένας καταμερισμός ειδικοτήτων ανά χωριό. Λιθοξόοι από την Πυρσόγιαννη, ζωγράφοι από τους Χιονιάδες, ταλιαδόροι (ξυλογλύπτες) από τον Γοργοπόταμο (Τούρνοβο) μετακινούνται σε διάφορα σημεία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, ακόμη και εκτός των ορίων της, χτίζοντας σπίτια, εκκλησίες και γεφύρια. Πολλά από τα αριστουργήματα της τέχνης τους μπορεί να θαυμάσει κανείς σήμερα και στους οικισμούς που βρίσκονται μέσα στο Εθνικό Πάρκο. Εκτός από τους μόνιμα εγκατεστημένους πληθυσμούς, νομάδες κτηνοτρόφοι, Βλάχοι και Σαρακατσάνοι, ακολουθώντας αρχαίους δρόμους μετακινούνται με τα κοπάδια τους από τις θερινές βοσκές, στις βουνοκορφές της Πίνδου, σε χειμαδιά στα πεδινά και παράλια της Ηπείρου, της Θεσσαλίας ή της Μακεδονίας. Διατηρώντας έτσι αυτό το αρχέγονο μοντέλο ζωής, το οποίο χαρακτηρίζεται από έλλειψη μόνιμης και σταθερής κατοικίας, στο χρόνο για σχεδόν τρείς χιλιετίες. Αντίστοιχη άνθιση του εμπορίου και της οικονομίας κατά τον 18ο αιώνα γνωρίζουν και τα Γρεβενά. Το Γεφύρι του Πασά στον Αλιάκμονα είδε τα καραβάνια των Βλάχων εμπόρων και των Κουπατσαραίων αγωγιατών να πληθαίνουν, καθώς τα προϊόντα της Πίνδου έφθασαν μέχρι τις αγορές της Αυστροουγγαρίας και της Ρωσίας. 20 Οι οικισμοί της Περιφερειακής Ενότητας των Γρεβενών αποτελούν την δεύτερη ενότητα η οποία περιλαμβάνει τα 5 ορεινά Βλαχοχώρια: Σαμαρίνα, Σμίξη, Περιβόλι, Αβδέλλα και Κρανιά, χτισμένα στις πλαγιές του Σμόλικα, της Βασιλίτσας και του Λύγκου, οι κάτοικοί των οποίων ασχολούνται κυρίως με τη μετακινούμενη κτηνοτροφία, τη δασοπονία και τα τελευταία χρόνια με τον τουρισμό. Επίσης περιλαμβάνει τα χωριά των Κοπατσαραίων, με 14 οικισμούς εντός του Εθνικού Πάρκου και 5 στα όρια αυτού, πήραν το όνομά τους από την βλάχικη λέξη κουπάτσι που σημαίνει δρυς, καθώς όλοι οι οικισμοί είναι χτισμένοι στη ζώνη της δρυός. Κύρια ασχολία των κατοίκων της περιοχής είναι η γεωργία και η κτηνοτροφία, ενώ στο παρελθόν πολλοί ασκούσαν το επάγγελμα του αγωγιάτη ή κυρατζή (μετακίνηση ανθρώπων ή προϊόντων με υποζύγια επί πληρωμή). Η περιοχή της Κόνιτσας αποτελεί την τρίτη ενότητα με 12 από τα 43 χωριά της περιοχής να βρίσκονται εντός του Εθνικού Πάρκου και 3 στα όρια αυτού. Οι κάτοικοι των οικισμών της Κόνιτσας ασχολούνται με την κτηνοτροφία, την γεωργία, την οικοδομική τέχνη, την δασοπονία και τελευταία με τον τουρισμό. Η περιοχή του Μετσόβου αποτελεί την τέταρτη ενότητα με τον οικισμό της Μηλέας να βρίσκεται εντός του Εθνικού Πάρκου και τον οικισμό της Χρυσοβίτσας στα όρια της έκτασής του. Οι κύριες ασχολίες των κατοίκων της περιοχής είναι η δασοπονία, ξυλογλυπτική, η γεωργία (π.χ η καλλιέργεια της πατάτας στη Χρυσοβίτσα), η κτηνοτροφία και τελευταία ο τουρισμός. 21

12 Ο ΦΟΡΕΑΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΚΑΙ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ O Φορέας Διαχείρισης Εθνικών Δρυμών Βίκου - Αώου και Πίνδου ιδρύθηκε το 2002 με τον Ν είναι Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου, κοινωφελούς χαρακτήρα και η κύρια αποστολή του είναι η διοίκηση και διαχείριση της προστατευόμενης περιοχής του Εθνικού Πάρκου Βόρειας Πίνδου. Ως διαχείριση ορίζεται το σύνολο των ενεργειών και μέτρων που είναι απαραίτητα για την προστασία, οργάνωση και λειτουργία της περιοχής στοχεύοντας παράλληλα στην ανάδειξη όλων των αξιών της (οικολογικών, αισθητικών, ιστορικών, πολιτιστικών, οικονομικών κ.α.), χωρίς να παραγνωρίζεται ο κύριος στόχος που είναι η προστασία της. Ο Φορέας Διαχείρισης διοικείται από ενδεκαμελές Διοικητικό Συμβούλιο στο οποίο συμμετέχουν, εκπρόσωποι των συναρμόδιων υπουργείων, των οικείων Περιφερειών και Δήμων, ειδικοί επιστήμονες, παραγωγικές οργανώσεις, μη κυβερνητικές περιβαλλοντικές οργανώσεις και εποπτεύεται από τον Υπουργό Περιβάλλοντος Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής. Ως έδρα του έχει ορισθεί ο Δήμος Γρεβενών ενώ οι Διοικητικές Υπηρεσίες του, από το Φεβρουάριο του 2007, στεγάζονται και λειτουργούν στο Παράρτημα των Ασπραγγέλων του Δ. Ζαγορίου, στην Περιφερειακή Ενότητα Ιωαννίνων. Στον Φορέα σήμερα απασχολούνται 10 άτομα επιστημονικό προσωπικό, 8 φύλακες και 7 ξεναγοί. Υπό την εποπτεία του λειτουργούν 5 Κέντρα Πληροφόρησης σε κομβικά σημεία του Εθνικού Πάρκου (Ασπράγγελοι, Μέτσοβο, Μαυραναίοι, Βοβούσα και Πάπιγκο) ενώ στο προσεχές μέλλον σχεδιάζεται η λειτουργία και Κέντρου Πληροφόρησης στην Κλειδωνιά του Δ. Κόνιτσας. Λειτουργεί επίσης τέσσερα Κλιμάκια φύλαξης με περιοχές ευθύνης το Ζαγόρι, την Κόνιτσα, το Μέτσοβο και την περιοχή των Γρεβενών. Η υλοποίηση του πολυδιάστατου έργου του Φορέα Διαχείρισης οδηγεί στην σταδιακή εδραίωσή του και την αποδοχή του ρόλου του στην περιοχή. Το έργο του έχει περιβαλλοντική διάσταση και υλοποιείται αναπτύσσοντας συνεργασίες με όλους τους συναρμόδιους φορείς, για την αποτελεσματική προστασία και κατάλληλη αειφορική διαχείριση των φυσικών πόρων του Εθνικού Πάρκου, παρέχοντας γνωμοδοτήσεις για έργα που σχεδιάζονται εντός της προστατευόμενης περιοχής και υλοποιώντας ετήσια Σχέδια Επόπτευσης - Φύλαξης αυτής. Έχει οικολογική διάσταση η οποία εστιάζεται στην εκπόνηση του Σχεδίου Διαχείρισης της περιοχής το οποίο αποτελεί το κυριότερο εργαλείο για την διαχείριση της και στο σημαντικότατο έργο του σχεδιασμού και της υλοποίησης του Σχεδίου Επιστημονικής Παρακολούθησης (Monitoring) της κατάστασης διατήρησης των τύπων οικοτόπων και των ειδών χλωρίδας και πανίδας του Εθνικού Πάρκου με βάση το οποίο μπορεί να εκτιμηθεί το αποτέλεσμα της διαχείρισης. Επιπλέον, το έργο του αποκτά οικονομική διάσταση επιδιώκοντας την συνεργασία με παραγωγικούς και άλλους φορείς, που δραστηριοποιούνται εντός της προστατευόμενης περιοχής και αποσκοπώντας στην προώθηση μιας ισόρροπης, αλλά βιώσιμης οικοτουριστικής ανάπτυξης. 22 Τέλος, το έργο του Φορέα Διαχείρισης έχει κοινωνική διάσταση η οποία αναπτύσσεται υλοποιώντας το ετήσιο Σχέδιο Ανάδειξης & Πρόγραμμα Ενημέρωσης Ευαισθητοποίησης της τοπικής κοινωνίας και των επισκεπτών του Εθνικού Πάρκου. 23

13 Επιδιώκοντας την εξωστρέφεια και την προβολή της προστατευόμενης περιοχής και του έργου του ο Φορέας Διαχείρισης έχει δημιουργήσει έντυπο και ηλεκτρονικό υλικό το οποίο διατίθεται δωρεάν από τα Κέντρα Πληροφόρησης στους επισκέπτες και τους κατοίκους της περιοχής. Επίσης το ίδιο υλικό παρουσιάζεται στις τουριστικές εκθέσεις του εσωτερικού και εξωτερικού με την συνεργασία των οικείων Περιφερειών και Δήμων της περιοχής. με», το οποίο περιλαμβάνει επιλεγμένες δραστηριότητες, ειδικά σχεδιασμένες για παιδιά σχολικής ηλικίας (6-12 ετών) με στόχο την γνωριμία τους με την προστατευόμενη περιοχή. Επιπλέον υλοποιεί Προγράμματα Περιβαλλοντικής Ευαισθητοποίησης και Εκδρομές Ερμηνείας Περιβάλλοντος, με θεματολογία σχετική με τους οικισμούς, το νερό, τη βλάστηση, τα βότανα, τους αρχαιολογικούς χώρους κ.α., ενώ τα αρμόδια στελέχη του πραγματοποιούν επισκέψεις στους χώρους των σχολείων, παρουσιάζοντας τα προστατευόμενα είδη, χλωρίδας και πανίδας, του Εθνικού Πάρκου. Στο πλαίσιο της προβολής και της ανάδειξης των ιδιαίτερων αξιών του Εθνικού Πάρκου, έχει καθιερωθεί η διοργάνωση από το Φορέα Διαχείρισης εκδηλώσεων όπως οι πεζοπορικές διαδρομές για τον εορτασμό της Παγκόσμιας Ημέρας Περιβάλλοντος, στις αρχές Ιουνίου, με την συνοδεία και την ξενάγηση του προσωπικού του ενώ αποτελεί θεσμό η εκδήλωση για την Γιορτή των Πουλιών, το πρώτο Σαββατοκύριακο του Οκτώβρη, με τις παρατηρήσεις πουλιών, τις κατασκευές και τα περιβαλλοντικά παιχνίδια για τους μικρούς του φίλους. Θετική ήταν επίσης η ανταπόκριση της τοπικής κοινωνίας και των επισκεπτών του Εθνικού Πάρκου στη φιλοξενία εκθέσεων, με θέματα της προστατευόμενης περιοχής, στους χώρους των Κέντρων Πληροφόρησης, καθώς και στην παρουσία και αρωγή του Φορέα Διαχείρισης σε πλήθος εκδηλώσεων που διοργανώνονται από φορείς της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και τοπικούς Συλλόγους. Επιπρόσθετα, στο πλαίσιο της ανάπτυξης ενός ανοιχτού διαλόγου με σκοπό την ενημέρωση της τοπικής κοινωνίας και την εξεύρεση δυνατοτήτων βιώσιμης ανάπτυξης της περιοχής, ο Φορέας Διαχείρισης πραγματοποιεί συναντήσεις με ομάδες του τοπικού πληθυσμού όπως για παράδειγμα οι τουριστικοί επιχειρηματίες, οι κτηνοτρόφοι και γεωργοί κ.α. που δραστηριοποιούνται στην προστατευόμενη περιοχή. Ενώ στοχεύοντας στην αρμονική συνύπαρξη του ανθρώπου με τα είδη της άγριας πανίδας (αρκούδα, λύκο) προχώρησε στην δωρεάν παραχώρηση για ένα έτος ηλεκτροφόρων περιφράξεων σε κτηνοτρόφους και μελισσοκόμους της περιοχής και τη διάθεση κουταβιών ελληνικού ποιμενικού σκύλου. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Φορέας Διαχείρισης στοχεύοντας στις δράσεις ενημέρωσης - ευαισθητοποίησης μαθητών, δημιούργησε και διανέμει δωρεάν στα σχολεία της ευρύτερης περιοχής και όχι μόνο, ειδικό Πακέτο Δραστηριοτήτων Περιβαλλοντικής Ευαισθητοποίησης με τίτλο «Εθνικό Πάρκο Βόρειας Πίνδου. Ας μάθουμε ας παίξου- 24 ΚΕΝΤΡΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ: Ο επισκέπτης του Εθνικού Πάρκου προκειμένου να κατανοήσει και να ερμηνεύσει την έννοια της προστατευόμενης περιοχής καθώς και να αντλήσει ουσιαστική γνώση για τον φυσικό και πολιτιστικό πλούτο που αυτό διαθέτει πρέπει να ξεκινήσει την περιήγηση του στην περιοχή επισκεπτόμενος ένα από τα πέντε Κέντρα Πληροφόρησης του Εθνικού Πάρκου. Στους χώρους των οποίων παρουσιάζονται εκθέματα και γίνονται προβολές για το φυσικό περιβάλλον του Εθνικού Πάρκου, για την μοναδική αρχιτεκτονική, την ιστορία και τη λαογραφία της περιοχής ενώ όλα διαθέτουν την δυνατότητα ξενάγησης οργανωμένων ομάδων επισκεπτών, όπως group τουριστών, ΚΑΠΗ, σχολεία, Πανεπιστήμια κ.ά. Οι επισκέπτες τους προμηθεύονται δωρεάν έντυπο υλικό, ενημερώνονται, ανάλογα με τα ενδιαφέροντά τους, για τα αξιοθέατα, τις θέσεις παρατήρησης, τις πεζοπορικές διαδρομές, τα μνημεία και γενικά για τις δραστηριότητες που μπορούν να αναπτύξουν στην περιοχή του Εθνικού Πάρκου κατά τη διάρκεια παραμονής τους σε αυτό. Κέντρο Πληροφόρησης Ασπράγγελων Τηλ.- Fax: Κέντρο Πληροφόρησης Μετσόβου Tηλ.: Κέντρο Πληροφόρησης Βοβούσας Τηλ.: Fax: Κέντρο Πληροφόρησης Παπίγκου Τηλ.: Κέντρο Πληροφόρησης Μαυραναίων Τηλ.: Fax:

14 ΘΕΣΕΙΣ ΘΕΑΣ: Περιοχή Ζαγορίου Θέση «Οξιά» στο Μονοδένδρι. Ι.Μ. Αγ. Παρασκευής στο Μονοδένδρι. Θέση «Μπελόη» στο Βραδέτο. Παρατηρητήριο στον οικισμό Βίκος Περιοχή Κόνιτσας Θέση θέας από την Δρακόλιμνη Σμόλικα προς τις κορυφές του όρους Σμόλικα (2637m.) και την ευρύτερη περιοχή Προφήτης Ηλίας (Άνω Κόνιτσα) Εξωκλήσι Αγίας Βαρβάρας (Κόνιτσα) Περιοχή Μετσόβου (Βάλια Κάλντα) Θέση θέας από την κορυφή Φλέγκα του όρους Λύγκος προς την τεχνητή λίμνη των πηγών Αώου, τον Εθνικό Δρυμό Πίνδου (Βάλια Κάλντα) καθώς και τις υποαλπικές λίμνες της Φλέγκας. Θέση θέας από την κορυφή Αυτιά του όρους Λύγκος προς την τεχνητή λίμνη των πηγών Αώου και τον Εθνικό Δρυμό Πίνδου (Βάλια Κάλντα). Περιοχή Γρεβενών Θέση θέας - αναψυχής στην είσοδο του οικισμού Σπήλαιο, πάνω στο όρος Όρλιακας. Θέση θέας - αναψυχής στο εξωκλήσι του Προφήτη Ηλία, σε υψόμετρο 1.384m, κοντά στον οικισμό Προσβόρου. Θέση αναψυχής στην «Κουρούνα» έξω από το χωριό Φιλιππαίοι. Θέση αναψυχής στη «Βρύση Καραστέργιος», στον δρόμο Ζιάκα - Περιβολίου. Θέση αναψυχής «Έξαρχος» στον δρόμο Ζιάκα - Περιβολίου. Γεφύρι του Κλέφτη Βιβλιογραφία Βέργος Στ Ορχιδέες της Κεντρικής και Βόρειας Πίνδου. Dr. Annie Rassios, Γεωλόγος του ΙΓ- ΜΕΜ Δυτικής Μακεδονίας. Παπαϊωανου Χ Προστατευόμενη Περιοχή Βόρειας Πίνδου. Ήπειρος Α.Ε. Ιωάννινα Κατσακιώρη Μ. και Καλλιόπη Στ Πακέτο δραστηριοτήτων περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης μαθητών «Εθνικό Πάρκο Βόρειας Πίνδου. Ας μάθουμε ας παίξουμε». Φορέας Διαχείρισης Εθνικών Δρυμών Βίκου - Αώου και Πίνδου & Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων - Υγροτόπων (ΕΚΒΥ). Θέρμη. ΧΑΡΤΗΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ 26 27

15 Φορέας Διαχείρισης Εθνικών Δρυμών ΒΙΚΟΥ ΑΩΟΥ & ΠΙΝΔΟΥ Κείμενα: Φορέας Διαχείρισης Εθνικών Δρυμών Βίκου Αώου και Πίνδου Φωτογραφίες: Φορέας Διαχείρισης Εθνικών Δρυμών Βίκου Αώου και Πίνδου, Β. Συκάς, Στ. Οικονόμου, Στ. Βέργος, Ι. Τζατζάνης, Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Γρεβενών Σχεδιασμός Εντύπου: Next Com A.E. Εκτύπωση: Σχήμα - Χρώμα 28 Mε τη συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης

ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΠΙΝΔΟΥ

ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΠΙΝΔΟΥ ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΠΙΝΔΟΥ Γεωγραφικά στοιχεία Ο Εθνικός Δρυμός Πίνδου, γνωστός και ως Βάλια Κάλντα βρίσκεται σε ιδιαίτερα δυσπρόσιτη περιοχή της οροσειράς της Πίνδου στα όρια μεταξύ των νομών Γρεβενών και

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα. 1 Εισαγωγή 4 2 Η όδευση του αγωγού σε τµήµατα 5

Περιεχόµενα. 1 Εισαγωγή 4 2 Η όδευση του αγωγού σε τµήµατα 5 Έργου: Page 2 of 21 Περιεχόµενα 1 Εισαγωγή 4 2 Η όδευση του αγωγού σε τµήµατα 5 2.1 Πεδιάδα του Αξιού (Kp 0 65) 5 2.2 Όρος Βέρµιο (Kp 65 105) 8 2.3 Λεκάνη της Πτολεµαΐδας (Kp 105 125) 13 2.4 Όρος Άσκιο

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα οικολογικής διαφοροποίησης των μυρμηγκιών (Υμενόπτερα: Formicidae) σε κερματισμένα ορεινά ενδιαιτήματα.

Πρότυπα οικολογικής διαφοροποίησης των μυρμηγκιών (Υμενόπτερα: Formicidae) σε κερματισμένα ορεινά ενδιαιτήματα. Πρότυπα οικολογικής διαφοροποίησης των μυρμηγκιών (Υμενόπτερα: Formicidae) σε κερματισμένα ορεινά ενδιαιτήματα. Γεωργιάδης Χρήστος Λεγάκις Αναστάσιος Τομέας Ζωολογίας Θαλάσσιας Βιολογίας Τμήμα Βιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ. Σχ. Έτος: 2013-2014 ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ

ΣΧΟΛΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ. Σχ. Έτος: 2013-2014 ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ x Σχ. Έτος: 2013-2014 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ 2 o ΓΕΛ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ Δ/ΝΣΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ ΤΗΛ.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΘΕΜΑ: ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΒΙΚΟΥ-ΑΩΟΥ:ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΠΟΤΑΜΙΑ - ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ. Εθνικός Δρυμός Βίκου-Αώου

ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΘΕΜΑ: ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΒΙΚΟΥ-ΑΩΟΥ:ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΠΟΤΑΜΙΑ - ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ. Εθνικός Δρυμός Βίκου-Αώου ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΘΕΜΑ: ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΒΙΚΟΥ-ΑΩΟΥ:ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΠΟΤΑΜΙΑ - ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Εθνικός Δρυμός Βίκου-Αώου Εθνικός Δρυμός Βίκου-Αώου Εθνικός Δρυμός Βίκου-Αώου O Εθνικός

Διαβάστε περισσότερα

a. Οι βαθιές θάλασσες της Ευρώπης δημιουργήθηκαν όταν έλιωσαν οι παγετώνες. β. Η Νορβηγική Θάλασσα βρέχει τις βορειοανατολικές ακτές

a. Οι βαθιές θάλασσες της Ευρώπης δημιουργήθηκαν όταν έλιωσαν οι παγετώνες. β. Η Νορβηγική Θάλασσα βρέχει τις βορειοανατολικές ακτές EΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Επαναληπτικό διαγώνισμα στα μαθήματα 12-18 1. Χαρακτήρισε τις παρακάτω προτάσεις με το γράμμα (Σ), αν είναι σωστές, και a. Οι βαθιές θάλασσες της Ευρώπης δημιουργήθηκαν όταν έλιωσαν

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΤΕΣ ΛΙΜΝΕΣ ΤΗΣ ΔΕΗ

ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΤΕΣ ΛΙΜΝΕΣ ΤΗΣ ΔΕΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΤΕΣ ΛΙΜΝΕΣ ΤΗΣ ΔΕΗ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Από τα μέσα της δεκαετίας του 50 μέχρι σήμερα, έχουν κατασκευαστεί από τη ΔΕΗ Α.Ε. και βρίσκονται σε λειτουργία, 15 μεγάλα και 9 μικρά Υδροηλεκτρικά

Διαβάστε περισσότερα

ΟΌλυµπος υψώνεται στην Β.Α. Θεσσαλία και στην Ν.. Μακεδονία. Ο Μύτικας ή αλλιώς το Πάνθεον είναι η Ψηλότερη κορυφή του Ολύµπου.

ΟΌλυµπος υψώνεται στην Β.Α. Θεσσαλία και στην Ν.. Μακεδονία. Ο Μύτικας ή αλλιώς το Πάνθεον είναι η Ψηλότερη κορυφή του Ολύµπου. ΟΌλυµπος υψώνεται στην Β.Α. Θεσσαλία και στην Ν.. Μακεδονία. Ο Μύτικας ή αλλιώς το Πάνθεον είναι η Ψηλότερη κορυφή του Ολύµπου. Ο Όλυµπος Πιθανώς σχηµατίστηκε κατά την διάρκεια της Ηωκαίνου εποχής πριν

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικοί Βιότοποι. Τάξη Οδηγίες Μάθημα Ε Δημοτικού Πώς συμπληρώνουμε τα φύλλα εργασίας Γεωγραφία

Ελληνικοί Βιότοποι. Τάξη Οδηγίες Μάθημα Ε Δημοτικού Πώς συμπληρώνουμε τα φύλλα εργασίας Γεωγραφία Τάξη Οδηγίες Μάθημα Ε Δημοτικού Πώς συμπληρώνουμε τα φύλλα εργασίας Γεωγραφία Στόχος της δραστηριότητας αυτής είναι να γνωρίσουμε και να καταγράψουμε τους ελληνικούς βιότοπους και να εντοπίσουμε τα ζώα

Διαβάστε περισσότερα

Η Διημερίδα υλοποείται στο πλαίσιο της Πράξης «Δράσεις Δια Βίου Μάθησης για το Περιβάλλον και την Αειφορία», μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος

Η Διημερίδα υλοποείται στο πλαίσιο της Πράξης «Δράσεις Δια Βίου Μάθησης για το Περιβάλλον και την Αειφορία», μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος Η Διημερίδα υλοποείται στο πλαίσιο της Πράξης «Δράσεις Δια Βίου Μάθησης για το Περιβάλλον και την Αειφορία», μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση», με τη συγχρηματοδότηση

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΠΑΝΙΔΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΕΠΟΧΗ ΜΕΧΡΙ ΤΟΥΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΥΣ ΧΡΟΝΟΥΣ ΒΑΣΙΣΜΕΝΗ ΣΕ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΑΝΑΣΚΑΦΩΝ

Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΠΑΝΙΔΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΕΠΟΧΗ ΜΕΧΡΙ ΤΟΥΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΥΣ ΧΡΟΝΟΥΣ ΒΑΣΙΣΜΕΝΗ ΣΕ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΑΝΑΣΚΑΦΩΝ Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΠΑΝΙΔΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΕΠΟΧΗ ΜΕΧΡΙ ΤΟΥΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΥΣ ΧΡΟΝΟΥΣ ΒΑΣΙΣΜΕΝΗ ΣΕ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΑΝΑΣΚΑΦΩΝ Αναστάσιος Λεγάκις Ζωολογικό Μουσείο, Τμ. Βιολογίας, Παν. Αθηνών 5 ο Πανελλήνιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΣΟΥΝΙΟΥ:ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ, ΧΛΩΡΙΔΑ- ΠΑΝΙΔΑ.

ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΣΟΥΝΙΟΥ:ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ, ΧΛΩΡΙΔΑ- ΠΑΝΙΔΑ. ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΣΟΥΝΙΟΥ:ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ, ΧΛΩΡΙΔΑ- ΠΑΝΙΔΑ. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ; Είναι μία γεωγραφική περιοχή με εξαιρετική φυσική ομορφιά, που συγκεντρώνει σπάνια και υπό εξαφάνιση είδη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΡΕΙΝΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΚΑΜΤΣΑΤΚΑ

Η ΟΡΕΙΝΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΚΑΜΤΣΑΤΚΑ Η ΟΡΕΙΝΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΚΑΜΤΣΑΤΚΑ ΔΠΜΣ «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΟΡΕΙΝΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ» ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2014 2015 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΙΩΑΝΝΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΙΟΥΡΑΣ ΒΑΝΕΣΣΑ ΜΠΟΥΓΙΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα LIFE PINDOS/ GREVENA Δράσεις διαχείρισης του Οικότοπου προτεραιότητας 9530* (Δάση μαύρης πεύκης - Pinus nigra) περιοχής Γρεβενών (Β.

Πρόγραμμα LIFE PINDOS/ GREVENA Δράσεις διαχείρισης του Οικότοπου προτεραιότητας 9530* (Δάση μαύρης πεύκης - Pinus nigra) περιοχής Γρεβενών (Β. Πρόγραμμα LIFE PINDOS/ GREVENA Δράσεις διαχείρισης του Οικότοπου προτεραιότητας 9530* (Δάση μαύρης πεύκης - Pinus nigra) περιοχής Γρεβενών (Β. Πίνδος) Τα δάση μαύρης πεύκης: ένα πολύτιμο φυσικό απόθεμα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝ ΟΣ: Εθνικό Πάρκο Β. Πίνδου

ΠΙΝ ΟΣ: Εθνικό Πάρκο Β. Πίνδου ΠΙΝ ΟΣ: Εθνικό Πάρκο Β. Πίνδου Ο επιβλητικός ορεινός όγκος που προβάλλει από τα βόρεια σύνορα της χώρας διατρέχει την ηπειρωτική Ελλάδα (σε µήκος 250 χλµ και πλάτος 70 χλµ) και βυθίζεται στον Κορινθιακό

Διαβάστε περισσότερα

Νέοι τόποι Περιπέτεια Φύση Παράδοση Ιστορία. Πολιτισμός Ζωή Μνημεία Ασφάλεια Χαρά

Νέοι τόποι Περιπέτεια Φύση Παράδοση Ιστορία. Πολιτισμός Ζωή Μνημεία Ασφάλεια Χαρά Νέοι τόποι Περιπέτεια Φύση Παράδοση Ιστορία Πολιτισμός Ζωή Μνημεία Ασφάλεια Χαρά 1 2 Η Εγνατία Οδός δίνει άλλες διαστάσεις και ευκαιρίες στην επισκεψιμότητα. Η δυνατότητα του επισκέπτη να διασχίσει όλη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ : Κείμενο του ενημερωτικού εντύπου

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ : Κείμενο του ενημερωτικού εντύπου ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ : Κείμενο του ενημερωτικού εντύπου [ΕΓΝΑΤΙΑ - κείμενο εντύπου.doc] ΑΝΚΟ σελ 1/5 ΕΓΝΑΤΙΑ, ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Η Εγνατία οδός είναι ένα έργο εξαιρετικά σημαντικό για την ανάπτυξη του τόπου. Ένας αυτοκινητόδρομος

Διαβάστε περισσότερα

Απόθεμα Βιόσφαιρας ΠΑΡΝΩΝΑ - ΜΑΛΕΑ

Απόθεμα Βιόσφαιρας ΠΑΡΝΩΝΑ - ΜΑΛΕΑ ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΤΟΠΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ LEADER ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟ 3-4-5/12/2015 Συνεργασία για την Περιφερειακή Ανάπτυξη και τη διεθνή Αναγνώριση: Απόθεμα Βιόσφαιρας ΠΑΡΝΩΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Προστατευόμενη Περιοχή Χελμού-Βουραϊκού: δικτύωση

Προστατευόμενη Περιοχή Χελμού-Βουραϊκού: δικτύωση : εκπαίδευση έρευνα δικτύωση Φορέας Διαχείρισης Χελμού Βουραϊκού Μαρία Καμηλάρη Βιολόγος, M.Sc. Φορέας Διαχείρισης Χελμού Βουραϊκού Ας συστηθούμε... 1992 Πρόταση Ορειβατικού Συλλόγου Καλαβρύτων σε συνεργασία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΑΡΛΑΣ

ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΑΡΛΑΣ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΑΡΛΑΣ Θ. Παπαδημητρίου, Π. Σιδηρόπουλος, Δ. Μιχαλάκης, Μ. Χαμόγλου, Ι. Κάγκαλου Φορέας Διαχείρισης Περιοχής Οικοανάπτυξης Κάρλας

Διαβάστε περισσότερα

Μέσω αυτής της εκπαιδευτικής επίσκεψης, δόθηκε η δυνατότητα στους μαθητές να συνεχ ίσουν τη σχολική

Μέσω αυτής της εκπαιδευτικής επίσκεψης, δόθηκε η δυνατότητα στους μαθητές να συνεχ ίσουν τη σχολική Πέμπτη 15 Μάιος 2008 14:33 Το 1 Γυμνάσιο Καλαμπάκας στο πλαίσιο προγράμματος ανοικτών περιβαλλοντικών τ άξεων «Καλλιστώ» υλοποίησε σχέδιο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης σ Κόνιτσα στις 1415 16 Απριλίου Το

Διαβάστε περισσότερα

Η παρακολούθηση της άγριας ζωής στον Εθνικό Δρυμό Σαμαριάς Λευκά Όρη

Η παρακολούθηση της άγριας ζωής στον Εθνικό Δρυμό Σαμαριάς Λευκά Όρη Η παρακολούθηση της άγριας ζωής στον Εθνικό Δρυμό Σαμαριάς Λευκά Όρη Ε. Περουλάκη, Μηχανικός Περιβάλλοντος MSc Α. Μπαρνιάς, Δασολόγος MSc Δρ. Π. Λυμπεράκης, Πρόεδρος ΔΣ ΦΔΕΔΣ Λευκά Όρη Τα Λευκά Όρη καταλαμβάνουν

Διαβάστε περισσότερα

Φορέας ιαχείρισης Σαµαριάς (Λευκών Ορέων): Ένα καινούργιο πρόβληµα ή ένα καινούργιο εργαλείο;

Φορέας ιαχείρισης Σαµαριάς (Λευκών Ορέων): Ένα καινούργιο πρόβληµα ή ένα καινούργιο εργαλείο; Φορέας ιαχείρισης Σαµαριάς (Λευκών Ορέων): Ένα καινούργιο πρόβληµα ή ένα καινούργιο εργαλείο; Παρουσίαση: Παναγιώτης Νύκτας Περιβαλλοντολόγος Ειδικός Επιστήµονας.Σ. Φορέα ιαχείρισης Ε.. Σαµαριάς Περιεχόµενα

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση περιοχών Δικτύου Natura 2000. Μαρίνα Ξενοφώντος Λειτουργός Περιβάλλοντος Τμήμα Περιβάλλοντος

Διαχείριση περιοχών Δικτύου Natura 2000. Μαρίνα Ξενοφώντος Λειτουργός Περιβάλλοντος Τμήμα Περιβάλλοντος Διαχείριση περιοχών Δικτύου Natura 2000 Μαρίνα Ξενοφώντος Λειτουργός Περιβάλλοντος Τμήμα Περιβάλλοντος Το Δίκτυο Natura 2000 Πανευρωπαϊκό Δίκτυο Οικολογικών Περιοχών το οποίο δημιουργήθηκε το 1992 με την

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΟΥ ΕΠΙΣΚΕΠΤΗ EΘΝΙΚΟΥ ΠΑΡΚΟΥ ΒΟΡΕΙΑΣ ΠΙΝΔΟΥ

ΚΑΛΟΥ ΕΠΙΣΚΕΠΤΗ EΘΝΙΚΟΥ ΠΑΡΚΟΥ ΒΟΡΕΙΑΣ ΠΙΝΔΟΥ ΟΔΗΓΟΣ ΚΑΛΟΥ ΕΠΙΣΚΕΠΤΗ EΘΝΙΚΟΥ ΠΑΡΚΟΥ ΒΟΡΕΙΑΣ ΠΙΝΔΟΥ ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΠΑΡΚΟ ΚΑΙ ΟΙ ΖΩΝΕΣ ΤΟΥ Tymfi Το Εθνικό Πάρκο Το Εθνικό Πάρκο Βόρειας Πίνδου θεσμοθετήθηκε το 2005. Έχει έκταση περίπου 2.000 km 2 και περιλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Πάρκο Σχινιά - Μαραθώνα: Από το παρελθόν στο μέλλον

Εθνικό Πάρκο Σχινιά - Μαραθώνα: Από το παρελθόν στο μέλλον Εθνικό Πάρκο Σχινιά - Μαραθώνα: Από το παρελθόν στο μέλλον Δρ. Δρ. MSc Νίκη Ευελπίδου, ΕΚΠΑ Για την πιο αποτελεσματική χωροταξική απεικόνιση αλλά κυρίως για τη βέλτιστη διοίκηση και διαχείριση του Πάρκου,

Διαβάστε περισσότερα

«Οικοξενάγηση στην Προστατευόμενη Περιοχή του Εθνικού Δρυμού Ολύμπου»

«Οικοξενάγηση στην Προστατευόμενη Περιοχή του Εθνικού Δρυμού Ολύμπου» «Οικοξενάγηση στην Προστατευόμενη Περιοχή του Εθνικού Δρυμού Ολύμπου» Θέμις Νασοπούλου MSc Ξεναγός Εθνικών Δρυμών και Υγροτόπων Λιτόχωρο 7-8/12/2013, «Ελληνο- Γερμανικό Φόρουμ Ορεινής Πεζοπορίας» www.olympusfd.gr

Διαβάστε περισσότερα

Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου. «Κουπάτειο» Τάξη : Δ

Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου. «Κουπάτειο» Τάξη : Δ Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου «Κουπάτειο» Τάξη : Δ Σχολική χρονιά 2013-2014 αγρινό: Είναι το μεγαλύτερο χερσαίο θηλαστικό και ενδημικό είδος στην Κύπρο. Χαρακτηρίζεται ως ο σημαντικότερος εκπρόσωπος της πανίδας

Διαβάστε περισσότερα

Τετραήμερη εξόρμηση στα Τζουμέρκα

Τετραήμερη εξόρμηση στα Τζουμέρκα 25-28 Δεκεμβρίου 2014 1 η Ημέρα: Πέμπτη 25/12/14: Αναχώρηση από το Πεδίον του Άρεως στις 07:00 με προορισμό τα Τζουμέρκα (432 χμ.) στην Νότια Πίνδο. Τα Τζουμέρκα αποτελούν έναν από τους μεγαλύτερους ορεινούς

Διαβάστε περισσότερα

Προστατευόμενες Περιοχές: Διαχείριση- Φορείς

Προστατευόμενες Περιοχές: Διαχείριση- Φορείς Προστατευόμενες Περιοχές: Διαχείριση- Φορείς Παπαδημητρίου Δότη Δρ. Βιολόγος Το χρονικό των Προστατευόμενων Περιοχών Ινδία, 2000 χρόνια πριν: Περιοχές ελεύθερες με στόχο την προστασία των φυσικών πόρων

Διαβάστε περισσότερα

Δ/νση: Αγ. Αλεξίου 35, 250 01 Καλάβρυτα Τηλ. Επικοινωνίας: 26920 29140, Φαξ: 26920 29141 e-mail: fdxb@otenet.gr Web site: http://www.fdchelmos.

Δ/νση: Αγ. Αλεξίου 35, 250 01 Καλάβρυτα Τηλ. Επικοινωνίας: 26920 29140, Φαξ: 26920 29141 e-mail: fdxb@otenet.gr Web site: http://www.fdchelmos. Το έργο και οι δράσεις του Φ.Δ. Χελμού- Βουραϊκού για την προστασία και διαχείριση του Εθνικού Πάρκου Κουμούτσου Ελένη, Περιβαλλοντολόγος MSc, Συντονίστρια Έργου Δ/νση: Αγ. Αλεξίου 35, 250 01 Καλάβρυτα

Διαβάστε περισσότερα

Οι προστατευόμενες περιοχές στον χάρτη

Οι προστατευόμενες περιοχές στον χάρτη Οι προστατευόμενες περιοχές στον χάρτη Εθνικός Δρυμός Αίνου Κεφαλληνίας Εθνικός Δρυμός Βίκου-Αώου Εθνικός Δρυμός Οίτης Εθνικός Δρυμός Παρνασσού Εθνικός Δρυμός Πάρνηθας Εθνικός Δρυμός Σουνίου Εθνικός Δρυμός

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΧΥΡΡΥΘΜΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΣΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ ΤΩΝ ΞΕΝΑΓΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ

ΤΑΧΥΡΡΥΘΜΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΣΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ ΤΩΝ ΞΕΝΑΓΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΤΑΧΥΡΡΥΘΜΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΣΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ ΤΩΝ ΞΕΝΑΓΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ Δευτέρα 17 Φεβρουαρίου 2014 Βασικές έννοιες και αρχές της τουριστικής βιομηχανίας/ Η

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρώθηκε η μελέτη για την αξιοποίηση του πολιτισμικού και περιβαλλοντικού κεφαλαίου της Περιφέρειας Πελοποννήσου

Ολοκληρώθηκε η μελέτη για την αξιοποίηση του πολιτισμικού και περιβαλλοντικού κεφαλαίου της Περιφέρειας Πελοποννήσου Ολοκληρώθηκε η μελέτη για την αξιοποίηση του πολιτισμικού και περιβαλλοντικού κεφαλαίου της Περιφέρειας Πελοποννήσου Στο πλαίσιο του έργου CRESCENT που υλοποιεί η αναπτυξιακή σύμπραξη «Καλειδοσκόπιο» στην

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση. Επιμέλεια παρουσίασης: Ιωάννα Υφαντίδου Υπεύθυνη Τμήματος Ενημέρωσης και Γραφείου Τύπου

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση. Επιμέλεια παρουσίασης: Ιωάννα Υφαντίδου Υπεύθυνη Τμήματος Ενημέρωσης και Γραφείου Τύπου Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Επιμέλεια παρουσίασης: Ιωάννα Υφαντίδου Υπεύθυνη Τμήματος Ενημέρωσης και Γραφείου Τύπου ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο υγροβιότοπος των λιμνών Κορώνειας Βόλβης, είναι ένας από τους σημαντικότερους

Διαβάστε περισσότερα

Μικρά ζώα, μικρές δράσεις

Μικρά ζώα, μικρές δράσεις Με τη συνεισφορά του χρηματοδοτικού μέσου LIFE της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Μικρά ζώα, μικρές δράσεις Η Κύπρος είναι νησί και η θάλασσα τη χωρίζει από Ασία Ευρώπη Αφρική Χάρη στην απομόνωση εξελίχτηκαν μοναδικά

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση της παρούσας κατάστασης των περιοχών έρευνας από δασοκομική και οικοφυσιολογική άποψη

Αξιολόγηση της παρούσας κατάστασης των περιοχών έρευνας από δασοκομική και οικοφυσιολογική άποψη LIFE + AdaptFor Αξιολόγηση της παρούσας κατάστασης των περιοχών έρευνας από δασοκομική και οικοφυσιολογική άποψη Επίδραση της κλιματικής αλλαγής στα Δασικά οικοσυστήματα Καλλιόπη Ραδόγλου & Γαβριήλ Σπύρογλου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΥΝ ΡΑ (ΣΕΛ. 3) 2. ΠΟΣΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥΝ ΡΑΣ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΚΑΙ 3. ΖΩΑ ΚΑΙ ΦΥΤΑ ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ 4. ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ (ΣΕΛ.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΥΝ ΡΑ (ΣΕΛ. 3) 2. ΠΟΣΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥΝ ΡΑΣ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΚΑΙ 3. ΖΩΑ ΚΑΙ ΦΥΤΑ ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ 4. ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ (ΣΕΛ. ΟΝΟΜΑ: ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΚΥΠΡΗ ΤΑΞΗ: Β 1 ΜΑΘΗΜΑ: ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ Θέµα: Τούνδρα 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΥΝ ΡΑ (ΣΕΛ. 3) 2. ΠΟΣΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥΝ ΡΑΣ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΚΑΙ ΠΟΙΟΙ ΕΙΝΑΙ; (ΣΕΛ. 4-7) 3. ΖΩΑ ΚΑΙ ΦΥΤΑ ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ

Διαβάστε περισσότερα

«Η Επίδραση της Βόσκησης στη Βιοποικιλότητα του Ακάμα»

«Η Επίδραση της Βόσκησης στη Βιοποικιλότητα του Ακάμα» «Η Επίδραση της Βόσκησης στη Βιοποικιλότητα του Ακάμα» Αειφόρος Αγροτική Ανάπτυξη Ακάμα Περιφερειακό Συνέδριο ΕΕ-Κύπρος 24/01/2015 Μηνάς Παπαδόπουλος Τομέας Πάρκων και Περιβάλλοντος Τμήμα Δασών ΤΜΗΜΑ ΔΑΣΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ Το κλίμα της Ευρώπης Το κλίμα της Ευρώπης Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ και ΚΛΙΜΑ Καιρός: Οι ατμοσφαιρικές συνθήκες που επικρατούν σε μια περιοχή, σε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ. (Monachus monachus)

ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ. (Monachus monachus) ΑΠΕΙΛΟΥΜΕΝΑ ΕΙ Η ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ (Monachus monachus) Η Μεσογειακή Φώκια είναι το µόνο είδος φώκιας που συναντάται στη Μεσόγειο και αποτελεί ένα από τα πλέον απειλούµενα είδη θαλάσσιων θηλαστικών στον

Διαβάστε περισσότερα

LIFE10 NAT/CY/000717. Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης του οικότοπου προτεραιότητας 9560* στην Κύπρο

LIFE10 NAT/CY/000717. Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης του οικότοπου προτεραιότητας 9560* στην Κύπρο JUNIPERCY LIFE10 NAT/CY/000717 Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης του οικότοπου προτεραιότητας 9560* στην Κύπρο 3ο ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΕΛΤΙΟ Ιούνιος 2014 2 JUNIPERCY ΤΟ ΕΡΓΟ JUNIPERCY Το έργο «Βελτίωση της κατάστασης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 16 ΤΑ ΒΟΥΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΠΕΔΙΑΔΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ

ΜΑΘΗΜΑ 16 ΤΑ ΒΟΥΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΠΕΔΙΑΔΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΜΑΘΗΜΑ 16 ΤΑ ΒΟΥΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΠΕΔΙΑΔΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ Η Ευρώπη είναι ήπειρος κυρίως πεδινή, χωρίς έντονο ανάγλυφο. Τα 2/3 της ηπείρου είναι πεδινές εκτάσεις. Έχει το χαμηλότερο μέσο υψόμετρο από την επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

Γεωγραφικό Σύστημα Πληροφοριών (GIS)

Γεωγραφικό Σύστημα Πληροφοριών (GIS) Γεωγραφικό Σύστημα Πληροφοριών (GIS) ΔΒΔ του οδικού άξονα Πάτρας- Πύργου, χλμ. 18-50 Έκταση ΠΠ (Ζώνες Α & Β): 160.000 στρμ. Κατά 50%, περίπου, σε Π.Ε. Αχαΐας και Ηλείας Δήμοι Δυτικής Αχαΐας και Ανδραβίδας

Διαβάστε περισσότερα

Ïé Üíèñùðïé êáé ïé ëßìíåò Ý ïõí. ó Ýóç áëëçëåîüñôçóçò. Ç. âéùóéìüôçôü ôïõò åíéó ýåôáé. åãêáèéäñýïíôáò êáé äéáôçñþíôáò. ó Ýóåéò ðïõ åíþíïõí ôéò

Ïé Üíèñùðïé êáé ïé ëßìíåò Ý ïõí. ó Ýóç áëëçëåîüñôçóçò. Ç. âéùóéìüôçôü ôïõò åíéó ýåôáé. åãêáèéäñýïíôáò êáé äéáôçñþíôáò. ó Ýóåéò ðïõ åíþíïõí ôéò 2 Ïé Üíèñùðïé êáé ïé ëßìíåò Ý ïõí ó Ýóç áëëçëåîüñôçóçò. Ç âéùóéìüôçôü ôïõò åíéó ýåôáé åãêáèéäñýïíôáò êáé äéáôçñþíôáò ó Ýóåéò ðïõ åíþíïõí ôéò áíèñþðéíåò áíüãêåò ìå ôá ëéìíáßá ïéêïóõóôþìáôá ìå Ýíáí áñìïíéêü

Διαβάστε περισσότερα

1 of 10 12/11/2014 4:45 µµ

1 of 10 12/11/2014 4:45 µµ 1 of 10 12/11/2014 4:45 µµ ρεις φίλοι, τρεις ηµέρες, 2917 µέτρα. Αυτό που δεν είχαν προβλέψει στο σχεδιασµό τους ο Αχιλλέας, ο Πάνος και ο Γιώργος, ήταν ότι στην ανάβασή τους στο «βουνό των Θεών», τον

Διαβάστε περισσότερα

"ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ, ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ ΤΩΝ ΦΡΥΓΑΝΙΚΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ"

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ, ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ ΤΩΝ ΦΡΥΓΑΝΙΚΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ "ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ, ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ ΤΩΝ ΦΡΥΓΑΝΙΚΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ" Δρ. Νικόλαος Α. Θεοδωρίδης ΓΕΝΙΚΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΔΑΣΩΝ & ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Μάρλης, Γεωργία Κοντονή, Κωνσταντίνα Παλαιοθοδώρου

Γιώργος Μάρλης, Γεωργία Κοντονή, Κωνσταντίνα Παλαιοθοδώρου H Γ τάξη του 6 ου Δημοτικού Σχολείου Ζακύνθου Στα πλαίσια της ευέλικτης ζώνης μελέτησε το θέμα: «Χλωρίδα και πανίδα της Ζακύνθου» Εκπαιδευτικοί: Γιώργος Μάρλης, Γεωργία Κοντονή, Κωνσταντίνα Παλαιοθοδώρου

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΚΕΛΟΣ ΕΡΓΟΥ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ 2015

ΦΑΚΕΛΟΣ ΕΡΓΟΥ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ 2015 Αντικείμενο: «Μελέτη Σχεδίου Διαχείρισης Εθνικού Δρυμού Αίνου» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΙΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ & ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ηλεκτρικής ενέργειας στην

ηλεκτρικής ενέργειας στην Εγκαταστάσεις παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στην άγρια φύση Δάσος Δαδιάς: προσέξτε την εικόνα και βρείτε γιατί φιλοξενεί τόσα πολλά αρπακτικά πουλιά Φ. Κατσιγιάννης «από το λεύκωμα Εικόνες από τη Δαδιά»

Διαβάστε περισσότερα

Φ.. ΧΕΛΜΟΥ-ΒΟΥΡΑΪΚΟΥ Dr. ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΙΑΤΡΟΥ Καθηγητής ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Πρόεδρος Σ Φ Χελµού-Βουραϊκού Σύντοµο ιστορικό 1992 Πρόταση Ορειβατικού Συλλόγου Καλαβρύτων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΤΡΑ - ΚΟΙΛΑΔΑ ΛΙΓΩΝΑ (ΥΔΡΟΜΥΛΟΙ) - ΑΓ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ (ΜΟΝΑΣΤΗΡΕΛΙΑ) - ΒΑΦΕΙΟΣ - ΠΕΤΡΙ ΑΧΙΛΛΕΙΟΠΗΓΑΔΑ - ΠΕΤΡΑ)

ΠΕΤΡΑ - ΚΟΙΛΑΔΑ ΛΙΓΩΝΑ (ΥΔΡΟΜΥΛΟΙ) - ΑΓ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ (ΜΟΝΑΣΤΗΡΕΛΙΑ) - ΒΑΦΕΙΟΣ - ΠΕΤΡΙ ΑΧΙΛΛΕΙΟΠΗΓΑΔΑ - ΠΕΤΡΑ) ΠΕΤΡΑ - ΚΟΙΛΑΔΑ ΛΙΓΩΝΑ (ΥΔΡΟΜΥΛΟΙ) - ΑΓ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ (ΜΟΝΑΣΤΗΡΕΛΙΑ) - ΒΑΦΕΙΟΣ - ΠΕΤΡΙ ΑΧΙΛΛΕΙΟΠΗΓΑΔΑ - ΠΕΤΡΑ) 1. ΠΕΤΡΑ (ΟΤΕ). Αρχή διαδρομής Το σημείο έναρξης ή λήξης της διαδρομής. Η διαδρομή είναι διάσχισης

Διαβάστε περισσότερα

Παναχαϊκό Όρος Ολοκληρωμένη προσέγγιση στην αειφορική διαχείριση της περιοχής

Παναχαϊκό Όρος Ολοκληρωμένη προσέγγιση στην αειφορική διαχείριση της περιοχής Παναχαϊκό Όρος Ολοκληρωμένη προσέγγιση στην αειφορική διαχείριση της περιοχής Κωνσταντίνος Γ. Κωνσταντακόπουλος Προϊστάμενος Τμήματος Περιβάλλοντος & Βιώσιμης Ανάπτυξης ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Συστήματα

Περιβαλλοντικά Συστήματα Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 9: Μεγαδιαπλάσεις Χερσαία Οικοσυστήματα (I) Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Στο Πίνοβο με την υπέροχη κορυφογραμμή του

Στο Πίνοβο με την υπέροχη κορυφογραμμή του Στο Πίνοβο με την υπέροχη κορυφογραμμή του Το όρος Πίνοβο είναι ένα σχετικά άγνωστο βουνό. Ο ορεινός του όγκος απλώνεται στα βορειοδυτικά του νομού Πέλλας, ανάμεσα στα όρη Βόρας (Καϊμακτσαλάν) και Τζένα.

Διαβάστε περισσότερα

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 ΔΕΥΤΕΡΑ, 1 Ιουλίου Άφιξη στο ξενοδοχείο Ιλισός και τακτοποίηση στα δωμάτια 17:30 Κέρασμα και συνάντηση με τους υπεύθυνους των Θερινών Σχολείων 20:30-23:00 ΤΡΙΤΗ, 2 Ιουλίου 09:30-10:00

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «Προτάσεις για την Τουριστική Ανάπτυξη και προβολή της Τοπικής Κοινότητας Στράτου» Κύρια πύλη δευτερεύουσα πύλη πύλη Ακρόπολης Παραποτάμια πύλη

ΘΕΜΑ: «Προτάσεις για την Τουριστική Ανάπτυξη και προβολή της Τοπικής Κοινότητας Στράτου» Κύρια πύλη δευτερεύουσα πύλη πύλη Ακρόπολης Παραποτάμια πύλη ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Στράτος 29-12 - 2011 ΝΟΜΟΣ ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ Αριθμ. Πρωτ.: ΔΗΜΟΣ ΑΓΡΙΝΙΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΣΤΡΑΤΟΥ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΣΤΡΑΤΟY ΠΛΗΡ: Πατσέας Αναστάσιος ΤΗΛ: 6978558904 Π Ρ Ο Σ Κο Αντιδήμαρχο

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΟΣ ΑΜΥΝΤΑΙΟΥ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΕΚ ΡΟΜΩΝ ΜΕ ΤΟ ΤΡΑΙΝΟ

ΗΜΟΣ ΑΜΥΝΤΑΙΟΥ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΕΚ ΡΟΜΩΝ ΜΕ ΤΟ ΤΡΑΙΝΟ ΗΜΟΣ ΑΜΥΝΤΑΙΟΥ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΕΚ ΡΟΜΩΝ ΜΕ ΤΟ ΤΡΑΙΝΟ ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΡΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ Η ανάπτυξη του εναλλακτικού τουρισµού στην περιοχή του ήµου Αµυνταίου αποτελεί βασική προτεραιότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΛΥΒΟΣ ΕΦΤΑΛΟΥ - ΣΚΑΛΑ ΣΥΚΑΜΙΑΣ ΣΥΚΑΜΙΑ - ΛΕΠΕΤΥΜΝΟΣ ΑΡΓΕΝΟΣ - ΚΟΙΛΑΔΑ ΚΑΤΣΙΛΕΜΟΝΑ ΒΑΦΕΙΟΣ - ΜΟΛΥΒΟΣ

ΜΟΛΥΒΟΣ ΕΦΤΑΛΟΥ - ΣΚΑΛΑ ΣΥΚΑΜΙΑΣ ΣΥΚΑΜΙΑ - ΛΕΠΕΤΥΜΝΟΣ ΑΡΓΕΝΟΣ - ΚΟΙΛΑΔΑ ΚΑΤΣΙΛΕΜΟΝΑ ΒΑΦΕΙΟΣ - ΜΟΛΥΒΟΣ ΜΟΛΥΒΟΣ ΕΦΤΑΛΟΥ - ΣΚΑΛΑ ΣΥΚΑΜΙΑΣ ΣΥΚΑΜΙΑ - ΛΕΠΕΤΥΜΝΟΣ ΑΡΓΕΝΟΣ - ΚΟΙΛΑΔΑ ΚΑΤΣΙΛΕΜΟΝΑ ΒΑΦΕΙΟΣ - ΜΟΛΥΒΟΣ 1. ΜΟΛΥΒΟΣ ("Αλώνια") Αρχή διαδρομής Το σημείο έναρξης ή λήξης της διαδρομής. Η διαδρομή είναι κυκλική

Διαβάστε περισσότερα

Η βιώσιμη ανάπτυξη προορισμών εναλλακτικών μορφών τουρισμού. Η περίπτωση της Αγιάς. Μπέττυ Χατζηνικολάου Συνεργάτης της ΚΕΔΕ σε θέματα τουρισμού

Η βιώσιμη ανάπτυξη προορισμών εναλλακτικών μορφών τουρισμού. Η περίπτωση της Αγιάς. Μπέττυ Χατζηνικολάου Συνεργάτης της ΚΕΔΕ σε θέματα τουρισμού Η βιώσιμη ανάπτυξη προορισμών εναλλακτικών μορφών τουρισμού. Η περίπτωση της Αγιάς Μπέττυ Χατζηνικολάου Συνεργάτης της ΚΕΔΕ σε θέματα τουρισμού Πρώτα-πρώτα μια εικόνα του Ελληνικού Τουρισμού (2013)- Στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Περιφερειακή Ημερίδα Ενδιαφερομένων Φορέων

Περιφερειακή Ημερίδα Ενδιαφερομένων Φορέων Περιφερειακή Ημερίδα Ενδιαφερομένων Φορέων του έργου GP-WIND Πάτρα 29 Σεπτεμβρίου 2011 Αιολικά Πάρκα Παναχαϊκού & Περιβαλλοντική Παρακολούθηση Πιθανών Επιπτώσεων Κων/νος Γ. Κωνσταντακόπουλος, ΑΔΕΠ Α.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΛΥΒΟΣ (Αλώνια) - ΒΑΦΕΙΟΣ ΣΤΥΨΗ ΠΕΤΡΙ ΠΕΤΡΑ ΜΟΛΥΒΟΣ. 1. ΜΟΛΥΒΟΣ ("Αλώνια") Αρχή διαδρομής

ΜΟΛΥΒΟΣ (Αλώνια) - ΒΑΦΕΙΟΣ ΣΤΥΨΗ ΠΕΤΡΙ ΠΕΤΡΑ ΜΟΛΥΒΟΣ. 1. ΜΟΛΥΒΟΣ (Αλώνια) Αρχή διαδρομής ΜΟΛΥΒΟΣ (Αλώνια) - ΒΑΦΕΙΟΣ ΣΤΥΨΗ ΠΕΤΡΙ ΠΕΤΡΑ ΜΟΛΥΒΟΣ 1. ΜΟΛΥΒΟΣ ("Αλώνια") Αρχή διαδρομής Το σημείο έναρξης ή λήξης της διαδρομής. Η διαδρομή είναι κυκλική με μήκος 24.340 μέτρα, επομένως το σύνολο της

Διαβάστε περισσότερα

Οι Εθνικοί ρυµοί της Ελλάδας...υπό την προστασία µου!

Οι Εθνικοί ρυµοί της Ελλάδας...υπό την προστασία µου! Οι Εθνικοί ρυµοί της Ελλάδας...υπό την προστασία µου! Aλεξανδροπούλου Παυλίνα Graphic designer - «Pi Beliefs, οπτική επικοινωνία περιβάλλοντος & πολιτισµού» email: pavlinac@otenet.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΥΠΑΠΑΝΤΗΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΒΕΝΕΤΟΥ

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΥΠΑΠΑΝΤΗΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΒΕΝΕΤΟΥ Πρεσβυτέρου ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Ι. ΣΚΟΠΙΑΝΟΥ Αρχιερατικού Επιτρόπου Καναλίων ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΥΠΑΠΑΝΤΗΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΒΕΝΕΤΟΥ Γνωριμία με την ιστορική, θρησκευτική, πολιτιστική και κοινωνική ζωή του τόπου αυτού ΒΕΝΕΤΟ 2013

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ

ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Για να γνωρίσει κάποιος τα Μετέωρα και να βιώσει τη μαγεία του πέτρινου δάσους, ο καλύτερος και μοναδικός τρόπος είναι να πεζοπορήσει ανάμεσα στους Μετεωρίτικους πύργους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ Ε.ΚΟ.Γ.Ι. 2012

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ Ε.ΚΟ.Γ.Ι. 2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ Ε.ΚΟ.Γ.Ι. 2012 Διοικητικό Συμβούλιο Πρόεδρος: Χ. Παπαφράγκος Αντιπρόεδρος: Ε. Σκληρός Γραμματέας/Ταμίας: Α. Σωτηρόπουλος Μέλη: Φ. Καρακώστας Σ. Σκούρτης Πρόλογος Αγαπητοί συνάδελφοι,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: ΒΕΤ9Β-ΣΧΠ. ΑΔΑ: ΑΘΗΝΑ 26 / 2 / 2013 Αρ. Πρωτ. 599/26167

ΑΔΑ: ΒΕΤ9Β-ΣΧΠ. ΑΔΑ: ΑΘΗΝΑ 26 / 2 / 2013 Αρ. Πρωτ. 599/26167 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ &ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΕΝ. Δ/ΝΣΗ ΔΙΟΙΚ. ΥΠΟΣ/ΞΗΣ Δ/ΝΣΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΜΠΡΑΓΜΑΤΩΝ ΔΙΚ/ΤΩΝ & ΝΟΜ. ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΤΑΧ. Δ/ΝΣΗ : Δεστούνη 2 και Αχαρνών 381 - Αθήνα ΤΑΧ.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΝΕΑ ΤΟΥ. Φορέας Διαχείρισης Εθνικού Δρυμού Οίτης. Ενημερωτικό Δελτίο #3 ΤΕΥΧΟΣ 3

ΤΑ ΝΕΑ ΤΟΥ. Φορέας Διαχείρισης Εθνικού Δρυμού Οίτης. Ενημερωτικό Δελτίο #3 ΤΕΥΧΟΣ 3 Θ. ΣΚΟΥΡΑΣ Ενημερωτικό Δελτίο #3 Φορέας Διαχείρισης Εθνικού Δρυμού Οίτης ΤΕΥΧΟΣ 3 ΤΑ ΝΕΑ ΤΟΥ Η παρούσα έκδοση χρηματοδοτήθηκε από το Χρηματοδοτικό Πρόγραμμα του Πράσινου Ταμείου ΦΥΣΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 2014

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΣ ΑΡΑΡΑΤ. «Και εκάθισεν η κιβωτός την δεκάτην εβδόμην του εβδόμου μηνός επί των ορέων Αραράτ.» Γένεσις 8.4

ΟΡΟΣ ΑΡΑΡΑΤ. «Και εκάθισεν η κιβωτός την δεκάτην εβδόμην του εβδόμου μηνός επί των ορέων Αραράτ.» Γένεσις 8.4 Περιβάλλον και Ανάπτυξη 2 η Κατεύθυνση Σπουδών Περιβάλλον και Ανάπτυξη των Ορεινών Περιοχών ΟΡΟΣ ΑΡΑΡΑΤ «Και εκάθισεν η κιβωτός την δεκάτην εβδόμην του εβδόμου μηνός επί των ορέων Αραράτ.» Γένεσις 8.4

Διαβάστε περισσότερα

Η επίδραση των Κοινοτικών Οδηγιών για τη Φύση στην προστασία και διαχείριση του φυσικού περιβάλλοντος στην Ελλάδα

Η επίδραση των Κοινοτικών Οδηγιών για τη Φύση στην προστασία και διαχείριση του φυσικού περιβάλλοντος στην Ελλάδα Η επίδραση των Κοινοτικών Οδηγιών για τη Φύση στην προστασία και διαχείριση του φυσικού περιβάλλοντος στην Ελλάδα Ελένη Τρύφων Υπουργείο Περιβάλλοντος & Ενέργειας Πόσο επίκαιρο είναι το ερώτημα; Η Ε.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

Απόδραςη ςτον Εθνικό Δρυμό Βάλια Κάλντα και ςτα Βλαχοχϊρια τησ Πίνδου

Απόδραςη ςτον Εθνικό Δρυμό Βάλια Κάλντα και ςτα Βλαχοχϊρια τησ Πίνδου Απόδραςη ςτον Εθνικό Δρυμό Βάλια Κάλντα και ςτα Βλαχοχϊρια τησ Πίνδου Κείμενο - Φωτογραφίεσ: Θζμιδα Ναςοποφλου Ξεναγόσ Εθνικϊν Δρυμϊν & Υγροτόπων MSc Biological Diversity Ελάτε μαηί μασ να περπατιςουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Θ. Δ. Ζάγκα Καθηγητή ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Σχολή Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος Τομέας Δασικής Παραγωγής-Προστασίας Δασών-

Διαβάστε περισσότερα

F ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΑ ή ΕΠΙΣΚΕΠΤΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΤΕ ΣΤΑ ΤΕΤΡΑΓΩΝΑΚΙΑ þ:

F ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΑ ή ΕΠΙΣΚΕΠΤΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΤΕ ΣΤΑ ΤΕΤΡΑΓΩΝΑΚΙΑ þ: ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ F ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΑ ή ΕΠΙΣΚΕΠΤΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΤΕ ΣΤΑ ΤΕΤΡΑΓΩΝΑΚΙΑ þ: ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΙΣΚΕΠΤΗ ΠΟΥ ΡΩΤΕΙΤΑΙ: -ΦΥΛΟ: ΑΡΣΕΝΙΚΟq, ΘΗΛΥΚΟ q -

Διαβάστε περισσότερα

γεωγραφικό γλωσσάρι για την έκτη τάξη (από το βιβλίο «Μαθαίνω για τη γη» του ΟΕΔΒ)

γεωγραφικό γλωσσάρι για την έκτη τάξη (από το βιβλίο «Μαθαίνω για τη γη» του ΟΕΔΒ) γεωγραφικό γλωσσάρι για την έκτη τάξη (από το βιβλίο «Μαθαίνω για τη γη» του ΟΕΔΒ) Α ακτογραμμή Η γραμμή που σχηματίζουν οι ακτές μιας περιοχής. 25 ανάγλυφο της γης Η μορφή της γης με τις οροσειρές, τις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΦΥΤΟΓΕΩΓΡΑΦΙΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΦΥΤΟΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΦΥΤΟΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΗΣ ΦΥΤΟΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ Χωρολογία των φυτών Εξελικτική ή ιστορική φυτογεωγραφία Φυτοκοινωνιολογία Οικολογική φυτογεωγραφία Η ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΞΑΠΛΩΣΗΣ 1) Η ερμηνεία της περιοχής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ

ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ Στο δρόµο Τρικάλων- Καλαµπάκας, 3 χιλιόµετρα πριν από ταμετέωρα, ορθώνεται πάνω από το χωριό Θεόπετρα ένας βραχώδης ασβεστολιθικός όγκος, στη βορειοανατολική πλευρά του οποίου

Διαβάστε περισσότερα

υνατότητες οικοτουριστικής ανάπτυξης στους υγροτόπους των ήµων του προγράµµατος LIFE ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Μεσογειακοί υγρότοποι και λιµνοδεξαµενές

υνατότητες οικοτουριστικής ανάπτυξης στους υγροτόπους των ήµων του προγράµµατος LIFE ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Μεσογειακοί υγρότοποι και λιµνοδεξαµενές υνατότητες οικοτουριστικής ανάπτυξης στους υγροτόπους των ήµων του προγράµµατος LIFE ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Μεσογειακοί υγρότοποι και λιµνοδεξαµενές ήµος Ιεράπετρας, ήµος Αρκαλοχωρίου, ήµος Ρούβα, ήµος Θραψανού, ήµος

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος του εναλλακτικού τουρισμού ως μοχλός ανάπτυξης των ορεινών αγροτικών περιοχών Αναφορά στο Δήμο Ζαρού δυτικής Μεσαράς Κρήτης.

Ο ρόλος του εναλλακτικού τουρισμού ως μοχλός ανάπτυξης των ορεινών αγροτικών περιοχών Αναφορά στο Δήμο Ζαρού δυτικής Μεσαράς Κρήτης. Ο ρόλος του εναλλακτικού τουρισμού ως μοχλός ανάπτυξης των ορεινών αγροτικών περιοχών Αναφορά στο Δήμο Ζαρού δυτικής Μεσαράς Κρήτης. Αντικείμενο. Το αντικείμενο της εργασίας αυτής είναι να διερευνήσει

Διαβάστε περισσότερα

Μεταφορά Καινοτομίας και Τεχνογνωσίας σε Επίπεδο ΟΤΑ

Μεταφορά Καινοτομίας και Τεχνογνωσίας σε Επίπεδο ΟΤΑ ΔΙΕΘΝΗΣ ΗΜΕΡΙΔΑ «Διακυβέρνηση και καινοτομία: μοχλός αειφόρου ανάπτυξης, διαχείρισης και προστασίας των φυσικών πόρων» Τρίτη 22 Οκτωβρίου 2013 Μεταφορά Καινοτομίας και Τεχνογνωσίας σε Επίπεδο ΟΤΑ ΑΝΤΩΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

21 η ΜΑΡΤΙΟΥ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΤΗΣ ΔΑΣΟΠΟΝΙΑΣ

21 η ΜΑΡΤΙΟΥ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΤΗΣ ΔΑΣΟΠΟΝΙΑΣ 21 η ΜΑΡΤΙΟΥ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΤΗΣ ΔΑΣΟΠΟΝΙΑΣ ΔΑΣΟΣ ΟΞΙΑΣ ΣΤΟΝ ΑΓΙΟ ΝΙΚΟΛΑΟ ΒΛΑΣΙΟΥ ΑΡΓΙΘΕΑΣ H 21 η Μαρτίου, ημέρα της Εαρινής Ισημερίας, σηματοδοτεί την αρχή της Άνοιξης και καθιερώθηκε ως η παγκόσμια ημέρα

Διαβάστε περισσότερα

Ωστόσο, δεν υπάρχει αµφιβολία ότι ο πολιτισµός χρειάζεται τον τουρισµό και το αντίστροφο. Γιατί ο πρώτος χρειάζεται χρηµατοδότηση των συχνά

Ωστόσο, δεν υπάρχει αµφιβολία ότι ο πολιτισµός χρειάζεται τον τουρισµό και το αντίστροφο. Γιατί ο πρώτος χρειάζεται χρηµατοδότηση των συχνά ΗΚεντρική Μακεδονία είναι η χώρα των θεών του Ολύµπου, του πολιτισµού των αρχαίων Μακεδόνων, της δόξας του Μεγάλου Αλεξάνδρου, αλλά και της βυζαντινής Ορθόδοξης µεγαλοπρέπειας. Είναι η γη των µύθων, των

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Της Μαρίας Αποστόλα Η Ελλάδα υπήρξε από τους πρώτους δέκτες του Χριστιανισμού και τα μνημεία της ελληνικής ορθοδοξίας αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής κληρονομιάς, αποτελώντας

Διαβάστε περισσότερα

Χαλίκι. Ασπροποτάμου Τρικάλων. Ημερολόγιο 2011

Χαλίκι. Ασπροποτάμου Τρικάλων. Ημερολόγιο 2011 Χαλίκι Ασπροποτάμου Τρικάλων Ημερολόγιο 2011 Βορειοδυτικά του νομού, χτισμένο αμφιθεατρικά στην σκιά των 2.295 μ. της κορυφής του όρους Περιστέρι, αυτό το μικροσκοπικό και πανέμορφο χωριό με τα πέτρινα

Διαβάστε περισσότερα

Προστατευόμενεςπεριοχέςως εργαλεία διατήρησης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος

Προστατευόμενεςπεριοχέςως εργαλεία διατήρησης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος Προστατευόμενεςπεριοχέςως εργαλεία διατήρησης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος Σωτήρης Ορφανίδης Δρ. Βιολόγος-Αναπληρωτής Ερευνητής Εθνικό Ίδρυμα Αγροτικής Έρευνας (ΕΘΙΑΓΕ) Ινστιτούτο Αλιευτικής

Διαβάστε περισσότερα

Ενιαία ΜΠΚΕ Ελλάδας Παράρτημα 1.1 - Δείκτες Αξιολόγησης Εναλλακτικών Οδεύσεων

Ενιαία ΜΠΚΕ Ελλάδας Παράρτημα 1.1 - Δείκτες Αξιολόγησης Εναλλακτικών Οδεύσεων Παράρτημα 1.1 - Δείκτες Αξιολόγησης Εναλλακτικών Οδεύσεων Τίτλος εγγράφου: Παράρτημα 1.1 Δείκτες Αξιολόγησης Εναλλακτικών Οδεύσεων Σελίδα 2 από 80 Λίστα Πινάκων Πίνακας 1-1... Δείκτες Επιλογής ς 6 Πίνακας

Διαβάστε περισσότερα

Δάση & Πυρκαγιές: αναζητείται ελπίδα

Δάση & Πυρκαγιές: αναζητείται ελπίδα Δάση & Πυρκαγιές: αναζητείται ελπίδα Ανθρωπογενείς επιδράσεις Κλιματική αλλαγή Μεταβολές πυρικών καθεστώτων Κώστας Δ. Καλαμποκίδης Καθηγητής Παν. Αιγαίου Περίγραμμα 1.0 Δασικά Οικοσυστήματα: επαναπροσδιορισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΙΣ ΑΓΡΟΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΚΑΙ ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΙΣ ΑΓΡΟΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΚΑΙ ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ 2007-2013 «ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ» (ΠΑΑ) Άξονας 3 3 ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΙΣ ΑΓΡΟΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΚΑΙ ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΗ Προστασία και Διαχείριση Περιβάλλοντος Ευριπίδου 18, Αθήνα 2103213695 www.forest.gr

ΥΛΗ Προστασία και Διαχείριση Περιβάλλοντος Ευριπίδου 18, Αθήνα 2103213695 www.forest.gr Τα Ελληνικά δάση και η Κλιματική Αλλαγή Το ιοξείδιο του άνθρακα Τα τελευταία χρόνια, που η Κλιματική αλλαγή έχει μπει στις συζητήσεις όλης της ανθρωπότητας, εμείς στην Ελλάδα κοιτάζουμε με αληθινή λύπη

Διαβάστε περισσότερα

Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση

Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Σοφία Τσιροπούλου Υπεύθυνη Σχολικών Δραστηριοτήτων Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ν. Έβρου softsi@sch.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην παρούσα εργασία

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ Ο ΗΓΟΣ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ ΚΡΗΤΗΣ

ΟΙΚΟΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ Ο ΗΓΟΣ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ ΚΡΗΤΗΣ LIFE ENVIRONMENT «ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΙ ΥΓΡΟΤΟΠΟΙ ΚΑΙ ΛΙΜΝΟ ΕΞΑΜΕΝΕΣ: ΕΠΙ ΕΙΞΗ ΠΟΛΥΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗΣ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΤΟ ΝΗΣΙ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ» LIFE00ENV/GR/000685 ΟΙΚΟΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ Ο ΗΓΟΣ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ ΚΡΗΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι µια γης

Διαβάστε περισσότερα

PLANT-NET CY LIFE+08 NAT/CY/000453. 3 η Συνάντηση Συμβουλίου Ενδιαφερόμενων Φορέων του Έργου PLANT-NET CY 18/01/12

PLANT-NET CY LIFE+08 NAT/CY/000453. 3 η Συνάντηση Συμβουλίου Ενδιαφερόμενων Φορέων του Έργου PLANT-NET CY 18/01/12 PLANT-NET CY LIFE+08 NAT/CY/000453 3 η Συνάντηση Συμβουλίου Ενδιαφερόμενων Φορέων του Έργου PLANT-NET CY 18/01/12 Διάρκεια: 01/01/10-30/06/13 Συνεργαζόμενοι φορείς: Τμήμα Περιβάλλοντος Πανεπιστήμιο Frederick

Διαβάστε περισσότερα

Γεωλογία - Γεωγραφία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος:

Γεωλογία - Γεωγραφία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: Γεωλογία - Γεωγραφία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: 1 ΜΑΘΗΜΑ 1, Οι έννοιες «γεωγραφική» και «σχετική» θέση 1. Με τη βοήθεια του χάρτη στη σελ.12, σημειώστε τις παρακάτω πόλεις στην

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Δ Δημοτικού ENOTHTA 3 «H ΦΥΣΗ EINAI TO ΣΠΙΤΙ ΜΑΣ» (ΦΥΣΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ)

ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Δ Δημοτικού ENOTHTA 3 «H ΦΥΣΗ EINAI TO ΣΠΙΤΙ ΜΑΣ» (ΦΥΣΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ) ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Δ Δημοτικού ENOTHTA 3 «H ΦΥΣΗ EINAI TO ΣΠΙΤΙ ΜΑΣ» (ΦΥΣΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ) ΒΟΗΘΗΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ 1. Ιστοσελίδες 2. Βιβλιογραφία 3. Εκθέματα στο ΜΦΙΚ 4. Φωτογραφίες 5. Videos Δρ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΤΟ ΟΡΟΣ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙ (ΛΑΚΜΟΣ)

ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΤΟ ΟΡΟΣ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙ (ΛΑΚΜΟΣ) ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΤΟ ΟΡΟΣ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙ (ΛΑΚΜΟΣ) Θεσσαλονίκη 2011 Η απόφαση για μια αναγνωριστική αποστολή πάνω από το χωριό Χαλίκι, στο όρος Λάκμος ή Περιστέρι, πάρθηκε κατά τη διάρκεια της αποστολής του συλλόγου

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Συμβούλιο. Οργανωτική Επιτροπή

Διοικητικό Συμβούλιο. Οργανωτική Επιτροπή Διοικητικό Συμβούλιο Επίτιμος Πρόεδρος: Χ. Τούντας Πρόεδρος: Ε.Α. Σκληρός Γεν. Γραμματέας: Σ. Στεργιόπουλος Ταμίας: Α. Σωτηρόπουλος Μέλη: Π. Μερκούρης Ε. Χανιωτάκης Γ. Αθανασόπουλος Βάρδα Α. Βασιμπόσης

Διαβάστε περισσότερα

Για την ομάδα έργου: Παλάσκας Δημήτρης

Για την ομάδα έργου: Παλάσκας Δημήτρης Κατευθυντήριοι άξονες του έργου «Ανάπτυξη του τουρισμού και διαχείριση επισκεπτών στην προστατευόμενη περιοχή του Εθνικού Πάρκου Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης» Για την ομάδα έργου: Παλάσκας Δημήτρης

Διαβάστε περισσότερα

Ας προσπαθήσουμε όλοι να μη χαθεί κανένα είδος ζώου από την Κύπρο

Ας προσπαθήσουμε όλοι να μη χαθεί κανένα είδος ζώου από την Κύπρο ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΓΕΩΡΓΙΑΣ, ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Ας προσπαθήσουμε όλοι να μη χαθεί κανένα είδος ζώου από την Κύπρο Ξέρεις ότι: Πανίδα ονομάζουμε όλα τα ζώα μιας περιοχής. Αυτά

Διαβάστε περισσότερα

Βασικά χαρακτηριστικά του Δήμου Πωγωνίου

Βασικά χαρακτηριστικά του Δήμου Πωγωνίου Βασικά χαρακτηριστικά του Δήμου Πωγωνίου Διοικητική Οργάνωση Ο Δήμος Πωγωνίου είναι ένας από τους 8 δήμους του Νομού Ιωαννίνων, ο οποίος συστάθηκε το 2011 από τη συνένωση των καποδιστριακών δήμων Άνω Καλαμά,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑΣ Ή ΘΗΣΑΥΡΟΣ; ΙΑΚΩΒΟΣ ΤΖΙΩΡΤΖΙΗΣ, ΒΙΟΛΟΓΟΣ ENALIA PHYSIS ENVIRONMENTAL RECEARCH CENTER

Η ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑΣ Ή ΘΗΣΑΥΡΟΣ; ΙΑΚΩΒΟΣ ΤΖΙΩΡΤΖΙΗΣ, ΒΙΟΛΟΓΟΣ ENALIA PHYSIS ENVIRONMENTAL RECEARCH CENTER Η ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑΣ Ή ΘΗΣΑΥΡΟΣ; ΙΑΚΩΒΟΣ ΤΖΙΩΡΤΖΙΗΣ, ΒΙΟΛΟΓΟΣ ENALIA PHYSIS ENVIRONMENTAL RECEARCH CENTER ΣΥΝΟΨΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ 1. Εισαγωγή στο δίκτυο NATURA 2000 2. Βασικά υδρολογικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΑΓΡΙΟΓΙΔΟΥ (Rupicapra rupicapra balcanica) ΣΤΟΝ ΕΘΝΙΚΟ ΔΡΥΜΟ ΟΙΤΗΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΑΓΡΙΟΓΙΔΟΥ (Rupicapra rupicapra balcanica) ΣΤΟΝ ΕΘΝΙΚΟ ΔΡΥΜΟ ΟΙΤΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΑΓΡΙΟΓΙΔΟΥ (Rupicapra rupicapra balcanica) ΣΤΟΝ ΕΘΝΙΚΟ ΔΡΥΜΟ ΟΙΤΗΣ Παπαϊωάννου Χαριτάκης (Βιολόγος Msc), 2013 1. Η ΟΙΤΗ Η Οίτη είναι βουνό της Στερεάς Ελλάδας και καταλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα