Ευρωπαϊκή Εταιρεία του AIDS [European AIDS Clinical Society (EACS)]

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ευρωπαϊκή Εταιρεία του AIDS [European AIDS Clinical Society (EACS)]"

Transcript

1

2 Ευρωπαϊκή Εταιρεία του AIDS [European AIDS Clinical Society (EACS)] Κατευθυντήριες οδηγίες για την παρακολούθηση και θεραπεία των ενήλικων HIV ασθενών στην Ευρώπη

3 PANEL MEMBERS Nathan Clumeck, Chair, Brussels, Belgium Anton Pozniac, London, United Kingdom Και η Εκτελεστική Επιτροπή της Ευρωπαϊκής Εταιρείας του ΑIDS Antonella d Arminio Monforte, Milan, Italy Manuel Battegay, Basel, Switzerland Nathan Clumeck, Brussels, Belgium Jose Gatell, Πρόεδρος Barcelona, Spain Andrzej Horban, Warsaw, Poland Christine Katlama, Paris, France Jens Lundgren, Hvidovre, Denmark Fiona Mulcahy, Γραµµατέας Dublin, Ireland Anton Pozniak, London, United Kingdom François Raffi, Nantes, France Peter Reiss, Εκλεγµένος Πρόεδρος Amsterdam, The Netherlands Jürgen Rockstroh, Bonn, Germany Schlomo Staszewski, Frankfurt, Germany Mike Youle, London, United Kingdom Santiago Moreno, Madrid, Spain 2/ Κατευθυντήριες Οδηγίες της EACS

4 Εκτίµηση του HIV ασθενούς κατά την αρχική και τις ακόλουθες επισκέψεις -1/2- Αρχική επίσκεψη Πλήρες ιατρικό ιστορικό Φυσική εξέταση, συµπεριλαµβανοµένου ύψους, βάρους, ΒΜΙ, αρτηριακής πίεσης Εργαστηριακός έλεγχος Επιβεβαίωση του θετικού HIV αντισώµατος HIV RNA στο πλάσµα Έλεγχος αντοχής (γονότυπος) µε καθορισµό του HIV υπότυπου CD4 απόλυτος αριθµός και ποσοστό (προαιρετικά: CD8 και %) Γενική αίµατος, AST, ALT, ΑLP, ασβέστιο, φωσφόρος, σάκχαρο, κρεατινίνη, υπολογισµός κάθαρσης κρεατινίνης Αντισώµατα για τοξόπλασµα, CMV, Ηπατίτιδα Α, Β και C, και ορολογικός έλεγχος για σύφιλη Σάκχαρο νηστείας και λιπίδια νηστείας συµπεριλαµβανοµένου ολικής LDL και HDL χοληστερόλης και τριγλυκεριδίων (σύµφωνα µε τις οδηγίες για δυσλιπιδαιµία) Έλεγχος ούρων µε ταινία για πρωτεΐνη και σάκχαρο Έλεγχος HLA B*5701 (εφόσον είναι διαθέσιµο) Σεξουαλικά µεταδιδόµενα νοσήµατα, έλεγχος εφόσον αρµόζει Γυναίκες: τραχηλικό επίχρισµα Εκτίµηση κοινωνικής και ψυχολογικής κατάστασης: υποστήριξη και συµβουλευτική καθοδήγηση, εφόσον χρειάζεται Σκέψη για εµβολιασµό έναντι HAV και HBV (δεδοµένου του ορολογικού ελέγχου) και έναντι πνευµονιοκόκκου Ακόλουθες επισκέψεις (Ασυµπτωµατικοί ασθενείς που δεν λαµβάνουν αντιρετροϊκή αγωγή) Τουλάχιστον κάθε 6 µήνες Γενική αίµατος, απόλυτος αριθµός και ποσοστό CD4, ΗIV RNA στο πλάσµα Ετησίως Φυσική εξέταση Αξιολόγηση της κοινωνικής και ψυχολογικής υποστήριξης, σύσταση για διακοπή καπνίσµατος Παρακολούθηση και Θεραπεία των ασθενών µε HIV λοίµωξη Κατευθυντήριες Οδηγίες της EACS / 3

5 Εκτίµηση του HIV ασθενούς κατά την αρχική και τις ακόλουθες επισκέψεις -2/2- Επαναληπτικός ορολογικός έλεγχος (σύφιλη, CMV, τοξοπλάσµωση, ηπατίτιδα Β, ηπατίτιδα C) εφόσον ο προηγούµενος ήταν αρνητικός AST, ALT Γυναίκες: τραχηλικό επίχρισµα Εάν κίρρωση (ανεξαρτήτως αιτίας): α-φετοπρωτεΐνη και υπερηχογραφικός έλεγχος Έλεγχος λιπιδίων νηστείας Έναρξη θεραπείας Φυσική εξέταση, συµπεριλαµβανοµένου ύψους, βάρους, ΒΜΙ, αρτηριακής πίεσης HIV RNA στο πλάσµα Έλεγχος αντοχής (γονότυπος), αν δεν έχει προσδιορισθεί CD4 απόλυτος αριθµός και ποσοστό (προαιρετικά: CD8 απόλυτος αριθµός και %) Γενική αίµατος, AST, ALT, χολερυθρίνη, κρεατινίνη, υπολογισµός κάθαρσης κρεατινίνης, ασβέστιο, φωσφόρος Σάκχαρο νηστείας και λιπίδια νηστείας Έλεγχος ούρων µε ταινία για πρωτεΐνη και σάκχαρο Ίσως είναι χρήσιµος ο προσδιορισµός άλλων εργαστηριακών παραµέτρων ανάλογα µε την επιλεγείσα αντιρετροϊκή αγωγή π.χ. λόγος πρωτεϊνης /κρεατινίνης, αµυλάση, λιπάση Επισκέψεις στη διάρκεια θεραπείας HIV RNA στο πλάσµα CD4 απόλυτος αριθµός και ποσοστό (προαιρετικά: CD8 απόλυτος αριθµός και %) Γενική αίµατος, κρεατινίνη, υπολογισµός κάθαρσης κρεατινίνης, AST, ALT, χολερυθρίνη Άλλες εργαστηριακές παραµέτρους ανάλογα µε το σχήµα που επιλέχθηκε Σάκχαρο και λιπίδια νηστείας 4/ Κατευθυντήριες Οδηγίες της EACS

6 Ορισµός πρωτολοίµωξης HIV Έκθεση υψηλού κινδύνου 2-8 εβδοµάδες πριν, και κλινικά συµπτώµατα, και ανιχνεύσιµο HIV στο πλάσµα (p24 Ag και/ή HIV RNA > c/ml και αρνητικός ή ενδιάµεσος ορολογικός έλεγχος (αρνητική ή ασθενώς θετική ELISA, και WB 1 ζώνη) Σύσταση: επιβεβαίωση HIV λοίµωξης µε έλεγχο αντισωµάτων HIV (WB) σε 3-6 εβδοµάδες αργότερα. Θεραπεία Εφαρµογή θεραπείας µέσα στο πλαίσιο κλινικών δοκιµών Συνιστάται θεραπεία εάν: Καθοριστικά για AIDS συµβάµατα Επιβεβαιωµένα CD4<350/mm 3 τον 3ο µήνα, ή µετά Πιθανή έναρξη θεραπείας εάν: Σοβαρή νόσος/ παρατεταµένα συµπτώµατα (ιδιαίτερα από το ΚΝΣ) Η θεραπεία είναι προαιρετική, καθώς οι ενδείξεις στηρίζονται σε θεωρητικές απόψεις. Στις περισσότερες περιπτώσεις, αναµονή µέχρι τον 6ο µήνα (µε παρακολούθηση των CD4 και του HIV RNA) και Πρωτολοίµωξη HIV εφαρµογή των κριτηρίων για έναρξη θεραπείας, που ισχύουν για τη χρόνια HIV λοίµωξη. Ορισµένοι ειδικοί προτείνουν τη θεραπεία ως έναν τρόπο για την πρόληψη της µετάδοσης του HIV. ιάρκεια της θεραπείας: άγνωστη, αλλά ίσως πρέπει να είναι για όλη τη ζωή. ιατήρηση στενής παρακολούθησης σε περίπτωση διακοπής της θεραπείας Έλεγχος γονοτυπικής αντοχής Συστήνεται σε όλες τις περιπτώσεις από τη στιγµή που θα διαγνωσθεί HIV πρωτολοίµωξη, ακόµη και εάν δεν γίνει έναρξη αντιρετροϊκής αγωγής Σε περίπτωση που δεν πραγµατοποιηθεί, φύλαξη αίµατος για έλεγχο, αργότερα Μετάδοση Αναγνώριση άλλων σεξουαλικά µεταδιδόµενων νοσηµάτων (STI), όπως σύφιλη, γονόρροια, χλαµύδια (ουρηθρίτιδα και αφροδίσιο λεµφοκοκκίωµα), HPV, ηπατίτιδα Β και ηπατίτιδα C. Συµβουλευτική καθοδήγηση του νεοδιαγνωσθέντος ασθενούς για τις υψηλού κινδύνου συµπεριφορές για µετάδοση καθώς και για τα προφυλακτικά µέτρα (προφυλακτικό) και εντοπισµός και έλεγχος των σεξουαλικών συντρόφων. Παρακολούθηση και Θεραπεία των ασθενών µε HIV λοίµωξη Κατευθυντήριες Οδηγίες της EACS / 5

7 Συστάσεις για την έναρξη θεραπείας σε πρωτοθεραπευόµενους HIV ασθενείς Συµπτωµατικοί Στάδιο Β και C κατά CDC: συστήνεται θεραπεία Εάν ευκαιριακές λοιµώξεις, έναρξη το συντοµότερο δυνατόν* Ασυµπτωµατικοί CD4<200: Συστήνεται θεραπεία χωρίς καθυστέρηση. CD : Συστήνεται θεραπεία. CD : Θεραπεία µπορεί να δοθεί αν VL>10 5 c/ml και/ή πτώση CD4 >50-100mm 3 /έτος ή ηλικία >55 έτη ή συλλοίµωξη µε ηπατίτιδα C CD4>500: όχι θεραπεία, ανεξάρτητα από το HIV RNA, στενότερη παρακολούθηση των CD4 αν VL>10 5 c/ml. Ανεξάρτητα του αριθµού των CD4 και του HIV RNA, µπορεί να χορηγηθεί θεραπεία σε εξατοµικευµένη βάση, ιδιαίτερα αν ο ασθενής επιθυµεί την έναρξη Έλεγχος αντοχής Ο γονοτυπικός έλεγχος και ο καθορισµός υπότυπου συστήνεται κατά τη διάγνωση της HIV λοίµωξης, διαφορετικά πριν την έναρξη του πρώτου θεραπευτικού σχήµατος Αν ο γονότυπος αντοχής δεν είναι διαθέσιµος, µπορεί να προτιµηθεί ως πρώτης γραµµής σχήµα µε ritonavirboosted PI Επιπρόσθετα σχόλια Πριν την έναρξη θεραπείας, ο προσδιορισµός των CD4 πρέπει να επαναληφθεί και να επιβεβαιωθεί Χρειάζεται ο κατάλληλος χρόνος για την προετοιµασία του ασθενούς προκειµένου να επιτευχθεί η πλήρης αποδοχή και η συµµόρφωση του * Ιδιαίτερη προσοχή σε αλληλεπιδράσεις φαρµάκων, τοξικότητα φαρµάκων, σύνδροµο ανοσολογικής αναδόµησης και στη συµµόρφωση, κ.λ.π... 6/ Κατευθυντήριες Οδηγίες της EACS

8 Επιλογή 1 φαρµάκου από τη στήλη Α και 1 συνδυασµό NRTI από τη στήλη Β Συστήνεται Εναλλακτικές θεραπείες Προτεινόµενα Σχήµατα σε πρωτοθεραπευόµενο ασθενή NNRTI EFV 1 NVP 4 A B Σχόλια ή ritonavirboosted PI fapv/r LPV/r SQV/r ATV/r 5 ABC/3TC 2-3 TDF/FTC ZDV/3TC ddi/3tc ή FTC 6 ABC/3TC σε ένα δισκίο TDF/FTC σε ένα δισκίο fapv/r: 700/100mg δύο φορές την ηµέρα ή 1400/200 mg µια φορά την ηµέρα LPV/r: 400/100 mg δύο φορές την ηµέρα ή 800/200 mg µια φορά την ηµέρα SQV/r: 1000/100 mg δύο φορές την ηµέρα ή 1500/100 mg µια φορά την ηµέρα ή 2000/100 mg µία φορά την ηµέρα ZDV/3TC σε ένα δισκίο 1 EFV: δεν συνιστάται σε έγκυες γυναίκες ή σε γυναίκες που δεν χρησιµοποιούν αποτελεσµατική µέθοδο αντισύλληψης, όχι ενεργό σε HIV-2 και σε HIV-1 υπότυπο Ο 2 Αντενδείκνυται αν το HLA B*5701 είναι θετικό. Ακόµη και εάν ο έλεγχος για HLA B*5701 αποβεί αρνητικός, η συµβουλευτική καθοδήγηση για τον κίνδυνο αντίδρασης υπερευαισθησίας είναι απαραίτητη 3 ABC+NVP ο συνδιασµός αντενδείκνυται, εκτός αν το HLA B*5701 είναι αρνητικό 4 NVP: Χρήση µε ιδιαίτερη προσοχή σε γυναίκες µε CD4>250/µl και σε άνδρες µε CD4>400/µl, όχι ενεργό σε HIV-2 και σε HIV-1 υπότυπο Ο 5 Έχει εγκριθεί από τον FDA αλλά όχι από την ΕΜΕΑ. Ορισµένοι κλινικοί ιατροί το χρησιµοποιούν ως πρώτης γραµµής θεραπευτική επιλογή 6 Μόνο σε περίπτωση µη ανοχής σε άλλα νουκλεοσιδικά ανάλογα (NRTIs) Παρακολούθηση και Θεραπεία των ασθενών µε HIV λοίµωξη Κατευθυντήριες Οδηγίες της EACS / 7

9 8/ Κατευθυντήριες Οδηγίες της EACS Ορισµός Γενικά µέτρα Αντιµετώπιση ιολογικής αποτυχίας (VF) Ιολογική Αποτυχία Επιβεβαιωµένη µέτρηση HIV RNA πλάσµατος >50 αντίγραφα/ml 6 µήνες µετά την έναρξη θεραπείας (έναρξη ή τροποποίηση) σε ασθενείς που βρίσκονται σε αντιρετροϊκή αγωγή Εκτίµηση προσαρµογής, συµµόρφωσης, ανοχής, αλληλεπίδρασης φαρµάκων, αλληλεπίδρασης φαρµάκων-φαγητού, ψυχολογικές παραµέτρους Έλεγχος γονοτυπικής αντοχής κατά τη διάρκεια λήψης του σχήµατος που αποτυγχάνει (συνήθως αξιόπιστη µέτρηση µε επίπεδα HIV RNA > αντίγραφα/ml) και έλεγχος ιστορικού γονοτυπικής αντοχής Σκέψη για φαρµακοκινητική µελέτη των αντιρετροϊικών φαρµάκων Ανασκόπηση προηγούµενης αντιρετροϊικής αγωγής Αναγνώριση θεραπευτικών επιλογών, ενεργείς, δυνητικά ενεργείς συνδυασµοί φαρµάκων Εάν το HIV RNA >50 και < αντίγραφα/ml Έλεγχος για συµµόρφωση Έλεγχος του HIV RNA 1 έως 2 µήνες αργότερα Φαρµακοκινητική ενίσχυση µε χρησιµοποίηση ritonavir boosting σε συνδυασµό µε PI (εφόσον εφαρµόζεται) Εάν το HIV RNA είναι >500/1000 αντίγραφα/ml, αλλαγή σχήµατος το συντοµότερο δυνατόν: η αλλαγή θα στηριχθεί στα αποτελέσµατα του ελέγχου της γονοτυπικής αντοχής: Αν δεν υπάρχουν µεταλλάξεις αντοχής: επανεκτίµηση της συµµόρφωσης, φαρµακοκινητική µελέτη Αν παρατηρηθούν µεταλλάξεις αντοχής: τροποποίηση σε ένα σχήµα ιικής καταστολής µε βάση το ιστορικό λήψης φαρµάκων, προτείνεται η συζήτηση µε ειδικό Στόχος του νέου σχήµατος: HIV RNA <400 αντίγραφα/ml 3 µήνες µετά, HIV RNA < 50 c/ml 6 µήνες µετά Κατευθυντήριες Οδηγίες της EACS / 9 Σε περίπτωση ανάδειξης µεταλλάξεων αντοχής Γενικές συστάσεις: Χρήση 2 ή προτιµότερο 3 ενεργών φαρµάκων στο νέο σχήµα (συµπεριλαµβανοµένων των ενεργών φαρµάκων από τις προηγούµενες χρησιµοποιηθείσες κατηγορίες) Κάθε σχήµα πρέπει να περιέχει 1 τουλάχιστον φάρµακο από µια κατηγορία που δεν έχει ξαναχρησιµοποιηθεί π.χ. αναστολέα σύντηξης, ιντεγκράσης ή CCR5 Μην προχωρήσετε σε αλλαγή αν είναι διαθέσιµα < 2 ενεργά φάρµακα, βασιζόµενοι στα δεδοµένα της γονοτυπικής αντοχής, εκτός για τους ασθενείς µε χαµηλά CD4 (<100mm3) ή υψηλού κινδύνου για κλινική επιδείνωση για τους οποίους ο στόχος είναι η διατήρηση της ανοσολογικής λειτουργίας µέσω της παροδικής µείωσης του HIV RNA (>1 log) µε επαναχορήγηση φαρµάκων. Αν υπάρχουν περιορισµένες θεραπευτικές επιλογές, προτίµησε τη χρησιµοποίηση πειραµατικών φαρµάκων µέσα σε κλινικές δοκιµές (αλλά αποφυγή της λειτουργικής µονοθεραπείας) Η διακοπή της θεραπείας δεν συνιστάται Εκτίµηση του νέου θεραπευτικού σχήµατος: Αποφυγή NNRTI σε NNRTI-έµπειρους ασθενείς. Το Etravirine (TMC 125) δυνητικά ενεργό σε ορισµένα προφίλ αντοχής σε NNRTI Σκέψη για συνέχιση του 3TC ή του FTC ακόµη και στην περίπτωση διαπιστωµένης µετάλλαξης αντοχής (Μ184V/I) Επιλογή άλλων δυνητικά ενεργών NRTI(s), βάση του ιστορικού θεραπείας και της συνολικής αξιολόγησης της αντοχής (παρελθούσα και παρούσα) Επιλογή 1 ενεργού ritonavir-boosted PI. Αν είναι δυνατό αποφυγή δύο boosted PIs Πάντα έλεγχος για αλληλεπιδράσεις φαρµάκων και όταν είναι απαραίτητο φαρµακοκινητική µελέτη, αν είναι διαθέσιµη Εάν υπάρχουν πολλές θεραπευτικές επιλογές, τα κριτήρια για την προτιµώµενη επιλογή είναι: απλότητα σχήµατος, εκτίµηση του κινδύνου τοξικότητας, αλληλεπιδράσεις φαρµάκων, µελλοντική θεραπεία διάσωσης Παρακολούθηση και Θεραπεία των ασθενών µε HIV λοίµωξη

10 10 / Κατευθυντήριες Οδηγίες της EACS Θεραπεία της HIV εγκύου γυναίκας Οι έγκυες γυναίκες πρέπει να παρακολουθούνται µηνιαίως και όσο το δυνατόν πιο στενά έως την προβλεπόµενη ηµεροµηνία τοκετού. Κριτήρια για την έναρξη αντιρετροϊικής αγωγής σε έγκυες γυναίκες Στόχος θεραπείας στις έγκυες γυναίκες Έλεγχος γονοτυπικής αντοχής ΣΕΝΑΡΙΑ 1. Εγκυµοσύνη ενώ βρίσκονται ήδη σε αντιρετροϊκή αγωγή 2. Εγκυµοσύνη ενώ δεν έχουν αρχίσει αντιρετροϊκή αγωγή και πληρούν τα κριτήρια για έναρξη 3. Εγκυµοσύνη ενώ δεν έχουν αρχίσει αντιρετροϊκή αγωγή και δεν πληρούν τα κριτήρια για έναρξη αντιρετροϊκής αγωγής 4 Γυναίκες που αρχίζουν να παρακολουθούνται µετά την 28η εβδοµάδα της κύησης Ισχύουν τα ίδια όπως και στις µη έγκυες Πλήρης καταστολή του HIV RNA κατά το τρίτο τρίµηνο της εγκυµοσύνης και ιδιαίτερα κατά τον τοκετό Ισχύουν τα ίδια όπως και στις µη έγκυες, δηλαδή πριν την έναρξη αντιρετροϊικής αγωγής και σε περίπτωση ιολογικής αποτυχίας 1. Συνέχιση αντιρετροϊικής αγωγής αλλά αλλαγή φαρµάκων που είναι δυνητικά τερατογόνα 2 Άρχισε αντιρετροϊική αγωγή στην αρχή του 2ου τριµήνου της κύησης 3 Άρχισε αντιρετροϊική αγωγή τη 28η εβδοµάδα της κύησης (το αργότερο 12 εβδοµάδες πριν τον τοκετό), άρχισε νωρίτερα εάν υψηλό ιικό φορτίο ή υπάρχει κίνδυνος για προωρότητα 4 Άρχισε αντιρετροϊική αγωγή άµεσα Κατευθυντήριες Οδηγίες της EACS / 11 Αντιρετροϊική αγωγή στη διάρκεια εγκυµοσύνης Φάρµακα που αντενδείκνυνται στη διάρκεια εγκυµοσύνης IV χορήγηση zidovudine κατά τη διάρκεια του τοκετού Μια δόση nevirapine κατά τη διάρκεια του τοκετού Καισαρική τοµή Τα ίδια όπως και στη µη έγκυο, Αποφυγή EFV ABC,TDF και NVP δεν τα αρχίζουµε αλλά η συνέχιση είναι δυνατή εάν έχει γίνει έναρξη πριν την εγκυµοσύνη Ανάµεσα στους PI/r προτίµησε LPV/r ή SQV/r Το ZDV πρέπει να είναι, αν είναι δυνατόν, ένα από τα επιλεχθέντα φάρµακα Efavirenz, ddi+d4t, τριπλός NRTI συνδυασµός Το όφελος είναι αµφίβολο εάν HIV RNA <50 c/ml εν συνιστάται Ενδείκνυται εκτός εάν το HIV RNA <50c/ml την 34-36η εβδοµάδα Παρακολούθηση και Θεραπεία των ασθενών µε HIV λοίµωξη

11 12 / Κατευθυντήριες Οδηγίες της EACS Αίµα ΠΡΟΦΥΛΑΞΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΕΚΘΕΣΗ Η ΠΡΟΦΥΛΑΞΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΕΚΘΕΣΗ (PEP) ΣΥΝΙΣΤΑΤΑΙ ΑΝ Τύπος της έκθεσης Υποδόριος ή ενδοµυικός τραυµατισµός µε IV ή ΙΜ βελόνα, ή ενδοαγγειακή συσκευή ιαδερµικός τραυµατισµός µε αιχµηρό αντικείµενο, βελόνα ΙΜ ή IV Βελόνα χειρουργικών ραµµάτων Επαφή >15min βλεννογόνου ή µη άθικτου δέρµατος Άτοµο-πηγή HIV + ή άγνωστη οροθετικότητα αλλά γνωστοί παράγοντες κινδύνου για HIV HIV + Γεννητικές εκκρίσεις Πρωκτική ή κολπική σεξουαλική επαφή Παθητική στοµατική επαφή µε εκσπερµάτωση HIV + ή άγνωστη οροθετικότητα αλλά γνωστοί παράγοντες κινδύνου για HIV HIV + Χρήστης ενδοφλεβίων ναρκωτικών ουσιών Κοινή χρήση σύριγγας, βελόνας, υλικού προετοιµασίας ή οποιουδήποτε άλλου υλικού HIV + Κατευθυντήριες Οδηγίες της EACS / 13 Συνιστάται γρήγορος έλεγχος του ατόµου πηγή για HCV και HIV (αν δεν είναι γνωστό) Εάν ο ασθενής - πηγή είναι HIV+ και λαµβάνει αντιρετροϊική αγωγή, έλεγχος γονοτυπικής αντοχής αν το HIV RNA>1000 αντίγραφα/ml Έναρξη προφύλαξης στην καλύτερη περίπτωση σε <4 ώρες από την έκθεση και όχι αργότερα από 48 ώρες ιάρκεια προφύλαξης:4 εβδοµάδες Επιλογή σχήµατος: TDF/FTC (εναλλακτικά ZDV/3TC)+[LPV/r δισκία 400/100mg δύο φορές ηµερησίως ή SQV/r 1000/100mg δύο φορές ηµερησίως] Πλήρης έλεγχος γεννητικών οδών σε περίπτωση σεξουαλικής έκθεσης Παρακολούθηση: Ορολογικός έλεγχος HIV, HBV και HCV, τεστ κυήσεως (γυναίκες) εντός 48 ωρών από την έκθεση Επανεκτίµηση της ένδειξης για έναρξη προφύλαξης από ειδικό στην HIV λοίµωξη εντός ώρες Εκτίµηση ανοχής του σχήµατος προφύλαξης Τρανσαµινάσες, HCV RNA µε PCR και ορολογικός έλεγχος για HCV τον 1ο µήνα, εάν η πηγή ήταν HCV + (γνωστό ή πιθανό) Επανεκτίµηση του HIV, ορολογικά, µετά από 2 και 4 µήνες, ορολογικός έλεγχος για σύφιλη µετά από ένα µήνα από τη σεξουαλική επαφή Παρακολούθηση και Θεραπεία των ασθενών µε HIV λοίµωξη

12 Ευρωπαϊκή Εταιρεία του AIDS [European AIDS Clinical Society (EACS)] Κατευθυντήριες οδηγίες για την Πρόληψη και την Αντιµετώπιση των Μεταβολικών Νοσηµάτων στην HIV λοίµωξη

13 ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΟΜΑ Α Jens Lundgren (Πρόεδρος), Copenhagen, Denmark Manuel Battegay, Basel, Switzerland Georg Behrens, Hannover, Germany Stephane De Wit, Brussels, Belgium Giovanni Guaraldi, Modena, Italy Christine Katlama, Paris, France Esteban Martinez, Barcelona, Spain Devi Nair, London, UK Bill Powderly, Dublin, Ireland Peter Reiss, Amsterdam, The Netherlands Jussi Sutinen, Helsinki, Finland Alessandra Vigano, Milan, Italy Και η Εκτελεστική Επιτροπή της Ευρωπαϊκής Εταιρείας του ΑIDS Ευχαριστίες: Η οµάδα που συνέταξε τις κατευθυντήριες οδηγίες έλαβε βοηθητικά σχόλια και προτάσεις από τα ακόλουθα πρόσωπα: Heiner Bucher, David Burger, Nina Friis- Møller, Jose Gatell, Markku Saraheimo, Signe Worm & Hannele Yki-Järvinen 16 / Κατευθυντήριες Οδηγίες της EACS

14 Συντοµογραφίες που χρησιµοποιούνται σε όλο το κείµενο ABC=abacavir ART=Αντιρετροϊκή θεραπεία ATV=atazanavir CVD=Καρδιαγγειακή νόσος d4t=stavudine ddi=didanosine DRV=darunavir EFV=efavirenz HBV=Ιός Ηπατίτιδας Β HCV=Ιός Ηπατίτιδας C HDL-c=HDL-χοληστερόλη IHD=Στεφανιαία καρδιοπάθεια LDL-c=LDL-χοληστερόλη IDV=indinavir LPV=lopinavir NFV=nelfinavir NNRTI=µη-νουκλεοσιδικοί αναστολείς της ανάστροφης µεταγραφάσης NRTI=νουκλεοτιδικοί αναστολείς της ανάστροφης µεταγραφάσης NVP=nevirapine PI=αναστολείς πρωτεάσης PI/r=αναστολείς πρωτεάσης φαρµακολογικά ενισχυµένοι µε ritonavir RTV=ritonavir (εφόσον χρησιµοποιείται ως ενίσχυση συµβολίζεται = /r) SQV=saquinavir TC=ολική χοληστερόλη TG=τριγλυκερίδια TDF=tenofovir TPV=tipranavir ZDV=zidovudine Πρόληψη και Αντιµετώπιση των Μεταβολικών Νοσηµάτων Κατευθυντήριες Οδηγίες της EACS / 17

15 Θέµατα που σχετίζονται µε την HIV λοίµωξη αντιµετώπιση των Στην HIV λοίµωξη, ο µη ελεγχόµενος πολλαπλασιασµός του HIV, οι συλλοιµώξεις (π.χ. HCV) και η ART, συµβάλλουν στην εµφάνιση µεταβολικών νοσηµάτων. Για την πρόληψη και αντιµετώπιση των µεταβολικών νοσηµάτων στην HIV λοίµωξη χρειάζεται όλοι αυτοί οι παράγοντες να ληφθούν υπόψη. Οι επαγγελµατίες υγείας που εµπλέκονται στη φροντίδα των HIV ατόµων αλλά δεν είναι εξοικειωµένοι µε τη χρήση της ART χρειάζεται να συµβουλεύονται τους ειδικούς στον HIV πριν την αλλαγή ή τροποποίηση οποιασδήποτε αγωγής που λαµβάνουν οι ασθενείς µε HIV. Αντίθετα, πολλοί ειδικοί στον HIV δεν είναι εξειδικευµένοι στο χειρισµό των µεταβολικών νοσηµάτων και χρειάζεται να αναζητήσουν κατάλληλη συµβουλευτική βοήθεια για την πρόληψη και την αντιµετώπιση τέτοιων περιπτώσεων. Καταστάσεις στις οποίες η συµβουλευτική βοήθεια γενικά συνιστάται, αυτές υποδεικνύονται όπου είναι απαραίτητο στις συστάσεις αυτές. Για την πρόληψη και την αντιµετώπιση των µεταβολικών νοσηµάτων στους ασθενείς µε HIV λοίµωξη συχνά συνταγογραφούνται πολλά φάρµακα, γεγονός που δυσχεραίνει τη συµµόρφωση και θέτει σε κίνδυνο το ευεργετικό αποτέλεσµα της ART. Επιπρόσθετα, η πιθανότητα των φαρµακευτικών αλληλεπιδράσεων µε την ART πρέπει προσεκτικά να ληφθεί υπόψη πριν την εισαγωγή οποιασδήποτε άλλης θεραπευτικής αγωγής. Για το σκοπό αυτό υπάρχουν διάφορες διαθέσιµες ιστοσελίδες: Υπάρχει περιορισµένος αριθµός δεδοµένων από τυχαιοποιηµένες, ελεγχόµενες µελέτες που αφορούν την αποτελεσµατικότερη αντιµετώπιση των µεταβολικών νοσηµάτων στους ασθενείς µε HIV λοίµωξη. Αυτό έχει ως αποτέλεσµα, επί του παρόντος, η αντιµετώπιση να προκύπτει από τις γενικές ιατρικές οδηγίες. Οι παρούσες συστάσεις θα αναπροσαρµόζονται περιοδικά στο µε βάση τα µελλοντικά κλινικά ερευνητικά ευρήµατα. Οι συστάσεις που θα αναρτώνται στο διαδίκτυο εκτός από τις αναθεωρήσεις θα εµπεριέχουν πολύ περισσότερες πληροφορίες αλλά και συνδέσεις µε άλλες σχετικές τοποθεσίες στο διαδίκτυο. 18 / Κατευθυντήριες Οδηγίες της EACS

16 και χρειάζεται να ληφθούν υπόψη στην µεταβολικών νοσηµάτων Οι παρούσες κατευθυντήριες οδηγίες αναφέρονται στα µεταβολικά νοσήµατα που απαντώνται συχνά στην καθηµερινή φροντίδα των ασθενών µε HIV, καθώς και σε ειδικά ζητήµατα που πρέπει να συνεξετάζονται. Άλλες σχετικές Νεφρική βλάβη ιάφοροι παράγοντες σχετιζόµενοι µε τον HIV αλλά και συγκεκριµένα αντιρετροϊκά φάρµακα µπορούν να επηρεάσουν δυσµενώς τη νεφρική λειτουργία. Πολλά φάρµακα που χρησιµοποιούνται στην HIV λοίµωξη µπορεί να χρειάζονται δοσολογική αναπροσαρµογή σε περίπτωση νεφρικής ανεπάρκειας. Η συµβολή του HIV αλλά και της ART στην οστική νόσο, που µπορεί να περιλαµβάνει απώλεια του οστικού περιεχοµένου και άσηπτη νέκρωση της κεφαλής του µηριαίου, παραµένει αδιευκρίνιστη. Προς το παρόν οι νοσολογικές αυτές οντότητες πρέπει να αντιµετωπίζονται όπως στον γενικό πληθυσµό.. καταστάσεις στην αντιµετώπιση της HIV νόσου που δεν θίγονται ή δεν προσεγγίζονται διεξοδικότερα στις παρούσες συστάσεις αλλά µπορεί να συµπεριεληφθούν σε µελλοντικές αναθεωρήσεις τους, είναι: Σεξουαλική δυσλειτουργία αναφέρεται συχνά και η αντιµετώπιση της προϋποθέτει πολυπαραγοντική προσέγγιση που περιλαµβάνει τόσο την ψυχολογική υποστήριξη από ειδικούς όσο και την ιατρική παρέµβαση. Πρόληψη και Αντιµετώπιση των Μεταβολικών Νοσηµάτων Κατευθυντήριες Οδηγίες της EACS / 19

17 i ii Ιστορικό Έλεγχος λιπιδίων Σάκχαρο Σωµατοµετρία Υπέρταση Καρδιαγγειακή νόσος Νεφρική ανεπάρκεια iii Έλεγχος για µεταβολικά νοσήµατα α Εκτίµηση Οικογενειακό ιστορικό για πρώιµη IHD 1, διαβήτη, υπέρταση Λαµβανόµενη θεραπεία έναντι δυσλιπιδαιµίας/υπέρτασης/διαβήτη Λαµβανόµενη θεραπεία που αυξάνει τον κίνδυνο για διαβήτη/δυσλιπιδαιµία ii Συνήθειες ζωής (χρήση αλκοόλ, κάπνισµα, αεροβική άσκηση) TC νηστείας iii TG νηστείας iii LDL-c + HDL-c νηστείας iii Σάκχαρο νηστείας iii είκτης µάζας-σώµατος Περιφέρεια µέσης Λόγος περιµέτρων µέσης-ισχίων Κλινική εκτίµηση λιποδυστροφίας Αρτηριακή πίεση Εκτίµηση κινδύνου iv ΗΚΓ Εκτίµηση ποσοστού σπειραµατικής διήθησης vi Καρδιαγγειακό επεισόδιο σε συγγενή πρώτου βαθµού άνδρα <55 ετών ή γυναίκα <65 ετών π.χ. Νευροληπτικά φάρµακα όπως κλοζαπίνη, ολανζαπίνη, πενταµιδίνη, γλυκοκορτικοειδή, IFN-a, θειαζιδικά διουρητικά, φουροσεµίδη, φαινυτοϊνη, διαζοξίδη και άλλα Ως νηστεία ορίζεται η χρονική περίοδος τουλάχιστον 8 ωρών χωρίς θερµιδική πρόσληψη 20 / Κατευθυντήριες Οδηγίες της EACS iv Η αξιολόγηση και ο έλεγχος πρέπει να αυξάνονται σε συχνότητα σε περίπτωση σοβαρής δυσλιπιδαιµίας (βλέπε 26), αυξηµένης αρτηριακής πίεσης (βλέπε 36) ή αυξηµένων επιπέδων σακχάρου νηστείας (βλέπε 32) και εφόσον προγραµµατίζονται ιατρικές παρεµβάσεις για τη διόρθωση των καταστάσεων αυτών. v Εφόσον σε επανειληµένες µετρήσεις τα σε ασθενείς µε HIV λοίµωξη } } } } Κάθε ασθενής } Ποιος ασθενής } } Κάθε ασθενής Κάθε ασθενής Κάθε ασθενής Κάθε ασθενής Κάθε ασθενής Στον ασθενή που λαµβάνει φάρµακα που καθαίρονται από τους νεφρούς Κατά τη διάγνωση επίπεδα του σακχάρου νηστείας είναι µεταξύ 6,1-6,9 mmol/l ( mg/dl) τότε χρειάζεται να γίνει έλεγχος ανοχής στη γλυκόζη που δυνατόν να αναδείξει την παρουσία διαβήτη στους ασθενείς αυτούς vi Χρησιµοποίησε τους υπολογιστές κινδύνου για την εκτίµηση του 10ετή κινδύνου για την εµφάνιση καρδιαγγειακού νοσήµατος Αν οι ασθενείς Συχνότητα εκτίµησης Κατά τη διάγνωση της HIV λοίµωξης, πριν την έναρξη της ART και στη συνέχεια ετησίως εκτός και αν συστήνεται ειδικά iv Κατά τη διάγνωση της HIV λοίµωξης, πριν την έναρξη της ART, και στη συνέχεια ετησίως, εκτός αν συστήνεται ειδικά iv Κατά τη διάγνωση της HIV λοίµωξης, πριν την έναρξη της ART, και στη συνέχεια ετησίως, εκτός αν συστήνεται ειδικά iv Κατά τη διάγνωση της HIV λοίµωξης, πριν την έναρξη της ART, και στη συνέχεια ετησίως, εκτός αν συστήνεται ειδικά iv Κατά τη διάγνωση της HIV λοίµωξης, πριν την έναρξη της ART, και στη συνέχεια ετησίως, εκτός αν συστήνεται ειδικά iv Πριν την έναρξη της ART και στη συνέχεια ετησίως Πριν την έναρξη του φαρµάκου σε ερώτηση, µετά 4 εβδοµάδες, 6 µήνες και εφόσον παραµένει φυσιολογική, µια φορά ετησίως λαµβάνουν αγωγή για τον έλεγχο της δυσλιπιδαιµίας και/ή της υπέρτασης, η ερµηνεία των αποτελεσµάτων από τέτοιους υπολογισµούς πρέπει να γίνεται µε επιφύλαξη vii Χρησιµοποίησε υπολογιστή για την εκτίµηση του ποσοστού σπειραµατικής διήθησης (egfr) σύµφωνα µε τον τύπο των Cockcroft- Gault- Κατευθυντήριες Οδηγίες της EACS / 21 Πρόληψη και Αντιµετώπιση των Μεταβολικών Νοσηµάτων

18 22 / Κατευθυντήριες Οδηγίες της EACS Πρόληψη καρδιαγγειακής νόσου Αρχές: Ο βαθµός της προσπάθειας για την πρόληψη της καρδιαγγειακής νόσου εξαρτάται από τον απόλυτο κίνδυνο για IHD χρησιµοποιώντας την εξίσωση Framingham (http://www.cphiv.dk/tools.aspx). Τα προληπτικά µέτρα είναι ποικίλλα και απαιτούν την συµµετοχή καρδιολόγων ειδικά αν ο κίνδυνος για IHD είναι µεγάλος. Κίνδυνος για IHD <10% Κίνδυνος 10-20% Ενθάρρυνση για αλλαγές στον τρόπο ζωής (δίαιτα, άσκηση, διακοπή καπνίσµατος), µείωση του ενδοκοιλιακού λίπους, µείωση της αντίστασης στην ινσουλίνη και θεραπεία της υπέρτασης i Όρια LDL-c: 5mmol/L (~ 190 mg/dl) (5-4 mmol/l (~190-~155mg/dl)) ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΟΥ ΚΙΝ ΥΝΟΥ ΣΤΑ ΕΠΟΜΕΝΑ 10 ΕΤΗ i Όρια LDL-c: 4mmol/L (~ 155 mg/dl) (4-3 mmol/l (~155-~115mg/dl)) Κίνδυνος >20%, προϋπάρχουσα καρδιαγγειακή νόσος, τύπου ΙΙ διαβήτης, τύπου Ι διαβήτης µε µικροαλβουµινουρία i Όρια LDL-c: 3mmol/L (~ 115 mg/dl) (3-2 mmol/l (~115-~80mg/dl)) Σκέψη για τροποποίηση της ART αν: i LDL-c είναι πάνω από τα όρια ii Η ART θεωρείται ότι συµβάλει στην LDL-c, αν είναι δυνατόν χωρίς να επηρεαστεί η καταστολή του HIV ii Σκέψη για τροποποίηση της ART αν: i LDL-c είναι πάνω από τα όρια ii Η ART θεωρείται ότι συµβάλει στην LDL-c, αν είναι δυνατόν χωρίς να επηρεαστεί η καταστολή του HIV ii Ισχυρή πρόθεση για τροποποίηση της ART αν: i LDL-c είναι πάνω από τα όρια ii Η ART θεωρείται ότι συµβάλει στην LDL-c, αν είναι δυνατόν χωρίς να επηρεαστεί η καταστολή του HIV ii Εάν η αλλαγή των συνηθειών ζωής, µε ή χωρίς τροποποίηση της ART δεν έχουν ως αποτέλεσµα τη µείωση των επιπέδων της LDL-c κάτω των επιθυµητών ορίων, πρέπει να να σκεφτείς την προσθήκη αντιλιπιδαιµικού φαρµάκου Κατευθυντήριες Οδηγίες της EACS / 23 i Τα όρια που δίνονται για την LDL-c (mmol/l(mg/dl)) είναι υψηλότερα εκείνων που προτείνονται στις οδηγίες για το γενικό πληθυσµό (πιο αυστηρά όρια στα οποία κάποιοι ειδικοί προτείνουν παρέµβαση δίνονται σε παρένθεση). Στις περιπτώσεις που η LDL-c δεν µπορεί να υπολογισθεί αξιόπιστα εξαιτίας υψηλών επιπέδων των τριγλυκεριδίων, πρέπει να χρησιµοποιηθεί το επιθυµητό όριο της non-hdl-c που είναι 0.8 mmol/l (30mg/dl) υψηλότερο από τον αντίστοιχο LDL-c στόχο. ii Οι εναλλακτικές προτάσεις για την τροποποίηση της ART περιλαµβάνουν: (i) αντικατάσταση του PI(/r) µε NNRTI, µε άλλο PI(/r) για τον οποίο γνωρίζουµε ότι προκαλεί λιγότερες µεταβολικές διαταραχές (βλέπε 30) ή µε abacavir; όµως η τροποποίηση αυτή δεν πρέπει να γίνει εάν είναι γνωστό ή πιθανό ο ασθενής να υποκρύπτει ιό που να περιέχει µεταλλάξεις σχετιζόµενες µε το νέο φάρµακο στο οποίο αλλάζει (η αλλαγή σε abacavir δεν πρέπει να γίνει εάν είναι γνωστή ή πιθανή η παρουσία µεταλλάξεων αναλόγων θυµιδίνης (εξαιτίας της προηγούµενης χρήσης µη αποτελεσµατικής µονο- ή διπλής θεραπείας µε NRTI)); (2) αντικατάσταση του d4t ή του ZDV µε ABC ή TDF. Σε ασθενείς στους οποίους ο 10ετής κίνδυνος είναι >20% ή ήδη υπάρχει CVD, ο κίνδυνος για καρδιαγγειακά συµβάµατα και θάνατο από καρδιακά αίτια είναι συνήθως υψηλότερος από τον κίνδυνο εξέλιξης σε AIDS ή θάνατο, και στους ασθενείς αυτούς η στρατηγική µείωσης του κινδύνου για CVD µε τροποποίηση της ART είναι για το λόγο αυτό πιο κατάλληλη. Αρτηριακή πίεση : αντιµετώπισε την υπέρταση (βλέπε 36) Επίπεδα τριγλυκεριδίων : Είναι αµφίβολο εάν τα TG συµβάλλουν στον CVD και αν πρέπει να θεραπευτούν Χαµηλή δόση acetylsalicylic acid : Συστήνεται µόνο σε ασθενείς υψηλού κινδύνου (δεξιά στήλη) καθώς ο κίνδυνος για ενδοεγκεφαλική αιµορραγία αυξάνεται κατά 25% και της εξωκρανιακής αιµορραγίας κατά 50%, ο κίνδυνος υπερβαίνει το όφελος εάν ο κίνδυνος για IHD είναι χαµηλότερος. Συνδιασµένο όφελος από τις παρεµβάσεις: Για κάθε 10mmHg µείωση της συστολικής πίεσης, για κάθε 1mmol/L µείωση της TC και µε τη χορήγηση χαµηλής δόσης acetylsalicylic acid, ο κίνδυνος για IHD µειώνεται κατά 20-25%, η επίδραση είναι αθροιστική. Η διακοπή καπνίσµατος µειώνει τον κίνδυνο για IHD κατά 50% και αυτό είναι αθροιστικό στις άλλες παρεµβάσεις. Πρόληψη και Αντιµετώπιση των Μεταβολικών Νοσηµάτων

19 24 / Κατευθυντήριες Οδηγίες της EACS Παρέµβαση Συµβουλευτική διακοπής καπνίσµατος Συµβουλευτική δίαιτας Παρεµβάσεις στις συνήθειες ζωής 1 Αρχές Σύντοµη σαφής σύσταση για την ανάγκη διακοπή του καπνίσµατος Εάν ο ασθενής δεν αντιδρά θετικά, προσπάθησε να τον παρακινήσεις και να τονίσεις τα βραχυπρόθεσµα οφέλη (περισσότερα χρήµατα για καλύτερα πράγµατα, καλύτερη γεύση στο φαγητό, καλύτερο δέρµα, λιγότερη δύσπνοια) και τα µακροπρόθεσµα οφέλη (πρόληψη ΧΑΠ, IHD, ΑΕΕ, καρκίνου πνεύµονα) Εάν ο ασθενής ανταποκρίνεται, προσπάθησε να ορίσει ηµεροµηνία διακοπής, και εφάρµοσε σύστηµα επιβράβευσης Χρησιµοποίησε υποκατάσταση νικοτίνης (διαδερµικά, τσίχλα, σπράυ), varenicline ή bupropion (προσοχή: το bupropion είναι δυνατόν να αλληλεπιδρά µε τους PI και NNRTI) εάν είναι απαραίτητο κατά τη διάρκεια αποτοξίνωσης Εξέτασε την περίπτωση παραποµπής του ασθενούς σε ειδικό κέντρο διακοπής καπνίσµατος Πρόβλεψε υποτροπές, αξιολόγησε και εξήγησε τις, ως µέρος της δοκιµασίας απόσυρσης µέχρι την τελική αποχή από τη νικοτίνη Περιόρισε την πρόσληψη κορεσµένων λιπαρών και χοληστερόλης Μείωσε τη συνολική πρόσληψη λίπους σε <30% και της διαιτητικής χοληστερόλης σε <300mg/ηµέρα Τόνισε την σηµασία πρόσληψης λαχανικών, φρούτων, προϊόντων δηµητριακών µε ίνες Τόνισε τη σηµασία κατανάλωσης ψαριών, πουλερικών (χωρίς το δέρµα), άπαχου κρέατος και των προϊόντων µε χαµηλά λιπαρά ιατήρησε σε ισορροπία τη θερµιδική πρόσληψη µε την ενεργειακή κατανάλωση Κατευθυντήριες Οδηγίες της EACS / 25 Άσκηση Εξέτασε την περίπτωση παραποµπής σε διαιτολόγο, ηµερολόγιο εβδοµαδιαίας δ καταγραφής φαγητών και ποτών προκειµένου να ανακαλυφθούν οι κρυµµένες θερµίδες Αποφυγή διαιτητικής κραιπάλης Σε ασθενείς µε απίσχνανση σχετιζόµενη µε τον HIV και δυσλιπιδαιµία ρίξε το περισσότερο βάρος στην απίσχνανση και εξέτασε την περίπτωση παραποµπής σε διαιτολόγο Ασθενείς µε ΒΜΙ>30kg/m 2 πρέπει να παρακινηθούν να χάσουν βάρος. Οι δίαιτες πείνας δεν συνιστώνται σε HIV άτοµα (δυνητική µείωση των µηχανισµών άµυνας). Οι περιπτώσεις υποσιτισµού πρέπει να αντιµετωπίζονται. Φυσιολογικό εύρος ΒΜΙ: 18,5-24,9, Υπέρβαρος: 25-29,9, Παχύσαρκος:>30 kg/m 2 Ενίσχυσε τον ενεργό τρόπο διαβίωσης για την πρόληψη της παχυσαρκίας, της υπέρτασης και του διαβήτη Έµφαση στη συχνή, µετρίας εντάσεως άσκηση παρά στην εντατική άσκηση Ενθάρυνση για µετρίου επιπέδου, αυτορρυθµιζόµενη, φυσική δραστηριότητα (σκάλες, ποδήλατο ή βάδιση για τη δουλειά, κολύµβηση, ποδηλασία, πεζοπορία, κ.τ.λ.) Επίτευξη καλής καρδιαγγειακής λειτουργίας (π.χ. 30 λεπτά γρήγορου βαδίσµατος 5/7 ηµέρες την εβδοµάδα) ιατήρηση µυικής δύναµης και ευκαµψίας των αρθρώσεων i Βασισµένες στις συστάσεις της US Preventive Services Task Force. Οι πλήρεις κατευθυντήριες οδηγίες είναι προσβάσιµες στην Πρόληψη και Αντιµετώπιση των Μεταβολικών Νοσηµάτων

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες LDL-C HDL-C < 40 mg/dl Τριγλυκερίδια 150-199 mg/dl : οριακά

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη από έκθεση και προφύλαξη μετά από έκθεση σε HepB, HepC, και HIV σε χώρους παροχής υγείας. Αικατερίνη K. Μασγάλα Παθολόγος- Λοιμωξιολόγος

Πρόληψη από έκθεση και προφύλαξη μετά από έκθεση σε HepB, HepC, και HIV σε χώρους παροχής υγείας. Αικατερίνη K. Μασγάλα Παθολόγος- Λοιμωξιολόγος Πρόληψη από έκθεση και προφύλαξη μετά από έκθεση σε HepB, HepC, και HIV σε χώρους παροχής υγείας Αικατερίνη K. Μασγάλα Παθολόγος- Λοιμωξιολόγος Κίνδυνος έκθεσης Ο κίνδυνος έκθεσης σε αίμα είναι σαφώς μεγαλύτερος

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας

Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας LDL-C : μείζων παράγοντας καρδιαγγειακού κινδύνου Μετα-ανάλυση 61 προοπτικών μελετών παρατήρησης σε υγιείς ενήλικες (n=892.237) Lancet

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

Διαδραστική Συνεδρία Επιλέγωντας Αντιρετροϊκή αγωγή ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ

Διαδραστική Συνεδρία Επιλέγωντας Αντιρετροϊκή αγωγή ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ Διαδραστική Συνεδρία Επιλέγωντας Αντιρετροϊκή αγωγή ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ Ν.Π.Παΐσιος Παθολόγος-Λοιμωξιολόγος Επικουρικός Ιατρός Α Παθολογική Κλινική/Μονάδα Λοιμώξεων ΓΝΑ ΓΕΝΝΗΜΑΤΑΣ Άνδρας, 31 ετών Πρώην

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα www.pegkaspanagiotis.gr Τι εννοούμε με τον όρο πρόληψη καρδιαγγειακής νόσου; Εννοούμε τη συντονισμένη δέσμη ενεργειών, τόσο σε ατομικό, όσο και σε συλλογικό επίπεδο,

Διαβάστε περισσότερα

Αναθεωρημένες Ελληνικές κατευθυντήριες οδηγίες για τη θεραπευτική αντιμετώπιση της δυσλιπιδαιμίας

Αναθεωρημένες Ελληνικές κατευθυντήριες οδηγίες για τη θεραπευτική αντιμετώπιση της δυσλιπιδαιμίας Αναθεωρημένες Ελληνικές κατευθυντήριες οδηγίες για τη θεραπευτική αντιμετώπιση της δυσλιπιδαιμίας Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες χορήγησης αντιρετροϊκής αγωγής σε ενήλικες και εφήβους

Κατευθυντήριες οδηγίες χορήγησης αντιρετροϊκής αγωγής σε ενήλικες και εφήβους ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ & ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ (ΚΕΕΛΠΝΟ) ΓΡΑΦΕΙΟ HIV ΛΟΙΜΩΞΗΣ & ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΩΣ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ Κατευθυντήριες οδηγίες χορήγησης αντιρετροϊκής αγωγής σε ενήλικες και εφήβους ΜΕ ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Παραρτημα III Μεταβολες στις περιληψεις των χαρακτηριστικων του προϊοντος και στα φυλλα οδηγιων χρησης

Παραρτημα III Μεταβολες στις περιληψεις των χαρακτηριστικων του προϊοντος και στα φυλλα οδηγιων χρησης Παραρτημα III Μεταβολες στις περιληψεις των χαρακτηριστικων του προϊοντος και στα φυλλα οδηγιων χρησης Σημείωση: Οι εν λόγω τροποποιήσεις της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και του φύλλου

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες και ενημέρωση για την αντιμετώπιση της υπέρτασης Γ. ΚΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ Γ.Ν.Α. <<ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ>> ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ

Κατευθυντήριες οδηγίες και ενημέρωση για την αντιμετώπιση της υπέρτασης Γ. ΚΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ Γ.Ν.Α. <<ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ>> ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Κατευθυντήριες οδηγίες και ενημέρωση για την αντιμετώπιση της υπέρτασης Γ. ΚΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ Γ.Ν.Α. ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Η Ευρωπαϊκή Καρδιολογική Εταιρεία (ESC) και η Ευρωπαϊκή Εταιρεία της Υπέρτασης

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες χορήγησης αντιρετροϊκής αγωγής σε ενήλικες και εφήβους

Κατευθυντήριες οδηγίες χορήγησης αντιρετροϊκής αγωγής σε ενήλικες και εφήβους ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ & ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ (ΚΕ.ΕΛ.Π.ΝΟ.) ΓΡΑΦΕΙΟ HIV ΛΟΙΜΩΞΗΣ & ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΩΣ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ Κατευθυντήριες οδηγίες χορήγησης αντιρετροϊκής αγωγής σε ενήλικες και εφήβους ΜΕ ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η

Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η τιμή της γλυκόζης νηστείας είναι 126mg/dl (7.0 mmol/l),

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Στατίνες και σακχαρώδης διαβήτης Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Σακχαρώδης διαβήτης και καρδιαγγειακός κίνδυνος Μετα-ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

Dyslipidemia: Updated Guidelines Διαχείριση δυσλιπιδαιμιών

Dyslipidemia: Updated Guidelines Διαχείριση δυσλιπιδαιμιών Dyslipidemia: Updated Guidelines Διαχείριση δυσλιπιδαιμιών Σπύρου Αλκέτα Θεοδώρα, Νοσηλεύτρια ΠΕ, Msc, Καρδιολογική Μονάδα Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο Οι κατευθυντήριες οδηγίες συνοψίζουν και αξιολογούν

Διαβάστε περισσότερα

Επιδηµιολογική Έρευνα για τη ιαπίστωση της Συχνότητας του Μεταβολικού Συνδρόµου και των Συνιστωσών του στον Ενήλικα Πληθυσµό της Ελεύθερης Κύπρου

Επιδηµιολογική Έρευνα για τη ιαπίστωση της Συχνότητας του Μεταβολικού Συνδρόµου και των Συνιστωσών του στον Ενήλικα Πληθυσµό της Ελεύθερης Κύπρου Επιδηµιολογική Έρευνα για τη ιαπίστωση της Συχνότητας του Μεταβολικού Συνδρόµου και των Συνιστωσών του στον Ενήλικα Πληθυσµό της Ελεύθερης Κύπρου Ταυτότητα Έρευνας Χρηµατοδότηση: Ίδρυµα Προώθησης Έρευνας

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Στατίνες στην πρωτογενή πρόληψη Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Πρόληψη καρδιαγγειακών νοσημάτων Πρωτογενής πρόληψη : το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

gr

gr Σ τύπου ΙΙ και καρδιαγγειακή νόσος Οι διαβητικοί ασθενείς παρουσιάζουν τετραπλάσια αύξηση της συχνότητας καρδιαγγειακής νόσου απ ότι οι µη διαβητικοί ασθενείς Το 50% των νεοδιαγνωσµένων διαβητικών ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή Διάγνωση της HIV λοίμωξης. Δρ. Μαρία Κοτσιανοπούλου Βιολόγος Υπεύθυνη Εργαστηριού Κέντρου Αναφοράς AIDS, ΕΣΔΥ

Εργαστηριακή Διάγνωση της HIV λοίμωξης. Δρ. Μαρία Κοτσιανοπούλου Βιολόγος Υπεύθυνη Εργαστηριού Κέντρου Αναφοράς AIDS, ΕΣΔΥ Εργαστηριακή Διάγνωση της HIV λοίμωξης Δρ. Μαρία Κοτσιανοπούλου Βιολόγος Υπεύθυνη Εργαστηριού Κέντρου Αναφοράς AIDS, ΕΣΔΥ Διάγνωση της HIV λοίμωξης Από το 1985 και μέχρι σήμερα η διαγνωστική διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ Ιούλιος 2009 Το παρόν έγγραφο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 12: HIV Ο HIV έχει συνδεθεί με κακή θρέψη και με το σύνδρομο απώλειας καθαρής σωματικής μάζας και λιπώδους ιστού (AIDS wasting syndrome). Η απώλεια σωματικού

Διαβάστε περισσότερα

Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ

Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ SGOT 60 IU/l, SGPT 72 IU/l, γgt 92 IU/l, ALP κ.φ., CPK κ.φ., θυρεοειδική λειτουργία κ.φ. Παρουσίαση περιστατικού Άνδρας

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Ευθυμία Πετράτου, Ειδική Παθολόγος, Υπεύθυνη Ιατρείου Διαταραχής Λιπιδίων, Ιατρικού Π. Φαλήρου

Γράφει: Ευθυμία Πετράτου, Ειδική Παθολόγος, Υπεύθυνη Ιατρείου Διαταραχής Λιπιδίων, Ιατρικού Π. Φαλήρου Γράφει: Ευθυμία Πετράτου, Ειδική Παθολόγος, Υπεύθυνη Ιατρείου Διαταραχής Λιπιδίων, Ιατρικού Π. Φαλήρου Οι δυσλιπιδαιμίες είναι παθολογικές καταστάσεις με διαταραχές των λιπιδίων του αίματος ποσοτικές αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ LDL-C : μείζων

Διαβάστε περισσότερα

Γ. ΑΙΤΗΣΗ ΕΓΚΡΙΣΗΣ ΕΝΑΡΞΗΣ ΑΝΤΙΡΕΤΡΟΪΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ HIV+ ΑΤΟΜΩΝ

Γ. ΑΙΤΗΣΗ ΕΓΚΡΙΣΗΣ ΕΝΑΡΞΗΣ ΑΝΤΙΡΕΤΡΟΪΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ HIV+ ΑΤΟΜΩΝ Γ. ΑΙΤΗΣΗ ΕΓΚΡΙΣΗΣ ΕΝΑΡΞΗΣ ΑΝΤΙΡΕΤΡΟΪΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ HIV+ ΑΤΟΜΩΝ Κέντρο Ελέγχου & Πρόληψης Νοσηµάτων Υπουργείο Υγείας Αγράφων 3-5, 151 23 Μαρούσι Τηλ: 210-52.12.000, 210-52.12.133 Fax: 210-52.12.121, 210-52.12.130

Διαβάστε περισσότερα

Σεξουαλικά µεταδιδόµενα νοσήµατα και AIDS στους εφήβους. Χαράλαµπος Ανταχόπουλος 3 η Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ

Σεξουαλικά µεταδιδόµενα νοσήµατα και AIDS στους εφήβους. Χαράλαµπος Ανταχόπουλος 3 η Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ Σεξουαλικά µεταδιδόµενα νοσήµατα και AIDS στους εφήβους Χαράλαµπος Ανταχόπουλος 3 η Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ Εφηβική ηλικία και σεξουαλικά µεταδιδόµενα νοσήµατα (STDs) Έναρξη σεξουαλικής ζωής Έλλειψη προφυλάξεων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΤΕ, Β ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Α.Π.Θ. Γ.Ν.Θ. «ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ» ΜSc Εργαστήριο Ιατρικής της Άθλησης Α.Π.Θ. Πτυχιούχος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ Σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα ή σεξουαλικώς μεταδιδόμενες ασθένειες ή αφροδίσια νοσήματα ονομάζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ. ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα. Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου

ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ. ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα. Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου ΕΓΚΑΙΡΗ ΙΑΓΝΩΣΗ & ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα ιευθύντρια Β Παθολογικής Κλινικής Γ.Ν. Χανίων Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου Πινακοθήκη ήµου Χανίων, 17/02/2012 Συχνότητα του

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα ΙΙΙ Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και του φύλλου οδηγιών χρήσης

Παράρτημα ΙΙΙ Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και του φύλλου οδηγιών χρήσης Παράρτημα ΙΙΙ Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και του φύλλου οδηγιών χρήσης Σημείωση: Αυτές οι τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της περίληψης

Διαβάστε περισσότερα

ιονύσιος Τσαντίλας 1, Απόστολος Ι. Χαζητόλιος 2, Κωνσταντίνος Τζιόμαλος 2, Τριαντάφυλλος ιδάγγελος 2, ημήτριος Παπαδημητρίου 3, ημήτριος Καραμήτσος 2

ιονύσιος Τσαντίλας 1, Απόστολος Ι. Χαζητόλιος 2, Κωνσταντίνος Τζιόμαλος 2, Τριαντάφυλλος ιδάγγελος 2, ημήτριος Παπαδημητρίου 3, ημήτριος Καραμήτσος 2 Η επίδραση της βουφλομεδίλης στην περιφερική μικροκυκλοφορία σε ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 χωρίς κλινικές εκδηλώσεις μικρο- ή μακροαγγειοπάθειας ιονύσιος Τσαντίλας 1, Απόστολος Ι. Χαζητόλιος

Διαβάστε περισσότερα

Παρακολούθηση ασθενών

Παρακολούθηση ασθενών ΤΡΙΗΜΕΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ HIV ΛΟΙΜΩΞΗ Αθήνα, 24-26 Ιουνίου Παρακολούθηση ασθενών Aθηνά Λιονή Παθολόγος-Λοιμωξιολόγος Εισαγωγή HIV λοίμωξη: χρόνια νόσος - μακροχρόνια παρακολούθηση Αρχική

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες

Κατευθυντήριες οδηγίες Κατευθυντήριες οδηγίες Έκδοση 6.1 - Νοέμβριος 2012 Η Ευρωπαϊκή Εταιρεία του AIDS (European AIDS Clinical Society - EACS) είναι μια μη κερδοσκοπική ένωση Ευρωπαίων ιατρών, κλινικών ιατρών και ερευνητών,

Διαβάστε περισσότερα

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Τι είναι ο Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2 (ΣΔ2) Ο Σακχαρώδης Διαβήτης γενικά είναι μια πάθηση κατά την οποία ο οργανισμός και συγκεκριμένα το πάγκρεας δεν παράγει ή δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ Α. ΠΟΤΕ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΣΕ ΜΕΤΡΗΣΗ ΟΣΤΙΚΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ (ΑΝΔΡΕΣ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ): ΗΛΙΚΙΑ < 50 ΕΤΩΝ: Ø Κατάγµατα χαµηλής

Διαβάστε περισσότερα

Εξατομίκευση της θεραπείας στον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 μέσα από τις νεότερες κατευθυντήριες οδηγίες

Εξατομίκευση της θεραπείας στον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 μέσα από τις νεότερες κατευθυντήριες οδηγίες Εξατομίκευση της θεραπείας στον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 μέσα από τις νεότερες κατευθυντήριες οδηγίες Σ. Λιάτης Επιμελητής Α ΕΣΥ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ «Λαϊκό» www.idf.org

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 3: ΗΠΑΤΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΗΠΑΤΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Πρόληψη της απώλειας βάρους Ενίσχυση προγράμματος αποκατάστασης ΕΡΓΑΛΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες

Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Καρδιαγγειακά νοσήματα

Διαβάστε περισσότερα

Η χρησιμότητα του αυτοελέγχου στο Σακχαρώδη Διαβήτη. Εμμ. Δ. Μπελιώτης

Η χρησιμότητα του αυτοελέγχου στο Σακχαρώδη Διαβήτη. Εμμ. Δ. Μπελιώτης Η χρησιμότητα του αυτοελέγχου στο Σακχαρώδη Διαβήτη Εμμ. Δ. Μπελιώτης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο σακχαρώδης διαβήτης είναι μια χρόνια, εξελισσόμενη νόσος. Ακρογωνιαίοι λίθοι της θεραπευτικής της προσέγγισης είναι η αλλαγή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΤΥΧΙΑΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΤΥΧΙΑΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΤΥΧΙΑΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΜΑ: ΙΟΓΕΝΕΙΣ ΗΠΑΤΙΤΙ ΕΣ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΠΟΥ ΑΣΤΕΣ: ΠΑΝΟΥ ΧΡΗΣΤΟΣ (Α.Μ.: 7321) ΤΟΥΜΠΟΥΛΙ ΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ (Α.Μ.:7503) ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΗΠΑΤΙΤΙ Α Ηπατίτιδα σηµαίνει

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Στόχοι για την αντιμετώπιση του Γνώση Δεξιότητες Πηγές Υποστήριξη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΔΡΩΝΗΣ Χ.

ΑΝΔΡΩΝΗΣ Χ. The Big Bang ΑΜΟΙΒΑΔΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ Τροφή Υδατάνθρακες ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗ Λιπαρά οξέα ΚΥΤΤΑΡΟ ATP CoA ΛΙΠΑΡΑ ΟΞΕΑ ΧΗΜΙΚΟΣ ΤΥΠΟΣ ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗΣ Χοληστερόλη παράγουν μόνο τα ζωικά κύτταρα ΑΝΔΡΩΝΗΣ Χ. ΧΗΜΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΟΡΟΙ Ή ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΗ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΟΥ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΦΑΡΜΟΣΤΟΥΝ ΑΠΟ ΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΟΡΟΙ Ή ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΗ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΟΥ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΦΑΡΜΟΣΤΟΥΝ ΑΠΟ ΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΟΡΟΙ Ή ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΗ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΟΥ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΦΑΡΜΟΣΤΟΥΝ ΑΠΟ ΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΟΡΟΙ Ή ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΗ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Νοσηλευτικά Πρωτόκολλα διαχείρισης καρδιολογικών ασθενών στην εξωνεφρική κάθαρση. Μονάδα Τεχνητού Νεφρού ΠΓΝ «Αττικόν», Αθήνα

Νοσηλευτικά Πρωτόκολλα διαχείρισης καρδιολογικών ασθενών στην εξωνεφρική κάθαρση. Μονάδα Τεχνητού Νεφρού ΠΓΝ «Αττικόν», Αθήνα Νοσηλευτικά Πρωτόκολλα διαχείρισης καρδιολογικών ασθενών στην εξωνεφρική κάθαρση { Μονάδα Τεχνητού Νεφρού ΠΓΝ «Αττικόν», Αθήνα Το νοσηλευτικό έργο στις ΜΤΝ Σκοπός της η παροχή εξειδικευµένης φροντίδας

Διαβάστε περισσότερα

Υπέρταση. Τι Είναι η Υπέρταση; Από Τι Προκαλείται η Υπέρταση; Ποιοι Είναι Οι Παράγοντες Κινδύνου Για Την Υπέρταση;

Υπέρταση. Τι Είναι η Υπέρταση; Από Τι Προκαλείται η Υπέρταση; Ποιοι Είναι Οι Παράγοντες Κινδύνου Για Την Υπέρταση; Υπέρταση Τι Είναι η Υπέρταση; Η πίεση του αίματος είναι η δύναμη που ασκεί το αίμα στις αρτηρίες όταν μεταφέρεται από την καρδιά στην κυκλοφορία. Η σταθερά αυξημένη πίεση, άνω των φυσιολογικών ορίων, αποκαλείται

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ Η ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΣΤΟΝ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ»

«ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ Η ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΣΤΟΝ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Ομάδα Εργασίας: «ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑ» Συστάσεις και κατευθυντήριες οδηγίες από τους μεγάλους οργανισμούς (ADA 2007,ESC 2007, EASD 2007) «ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ Η ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ι. Βλαχογιαννάκος, Γ. Β. Παπαθεοδωρίδης, Γ.Ν. Νταλέκος, Α. Αλεξοπούλου, Χ. Τριάντος, Ε. Χολόγκιτας, Ι. Κοσκίνας

Ι. Βλαχογιαννάκος, Γ. Β. Παπαθεοδωρίδης, Γ.Ν. Νταλέκος, Α. Αλεξοπούλου, Χ. Τριάντος, Ε. Χολόγκιτας, Ι. Κοσκίνας ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΗΠΑΤΟΣ (ΕΕΜΗ) ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΙΟΥ ΤΗΣ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑΣ Β ΚΑΤΑ ΤΗ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Ι. Βλαχογιαννάκος,

Διαβάστε περισσότερα

HIV & Ca τραχήλου μήτρας. Άτομα μολυσμένα με HIV έχουν αυξημένη ροπή για την ανάπτυξη καρκίνου.

HIV & Ca τραχήλου μήτρας. Άτομα μολυσμένα με HIV έχουν αυξημένη ροπή για την ανάπτυξη καρκίνου. HIV & Ca τραχήλου μήτρας Άτομα μολυσμένα με HIV έχουν αυξημένη ροπή για την ανάπτυξη καρκίνου. ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ Πολλαπλοί παράγοντες μπορούν να συμβάλουν στην ανάπτυξη της κακοήθειας σε ασθενείς με AIDS. Οι

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Προστάτεψε την καρδία σου Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Καρδιοαγγειακές παθήσεις και γυναικείο φύλο Εισαγωγή Οι καρδιαγγειακές παθήσεις αποτελούν σε παγκόσμιο επίπεδο την κυριότερη αιτία θανάτου στο γυναικείο

Διαβάστε περισσότερα

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012»

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» «Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 Ηλίας Ν. Μυγδάλης Συντονιστής Διευθυντής Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκοµείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα 9o Πανελλήνιο Συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ Α. ΠΟΤΕ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΣΕ ΜΕΤΡΗΣΗ ΟΣΤΙΚΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ (ΑΝΔΡΕΣ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ): ΗΛΙΚΙΑ < 50 ΕΤΩΝ: Κατάγματα χαμηλής βίας

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ.

ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. 14 ο Βορειοελλαδικό Καρδιολογικό Συνέδριο ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. Κ. ΤΣΙΟΥΦΗΣ, Α. ΜΑΝΩΛΗΣ, Ι. ΖΑΡΙΦΗΣ, Ε. ΚΑΛΛΙΣΤΡΑΤΟΣ, Β. ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΥ, Α. ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Μέρα Νταλαντύσε Αχµέτι Φλούτουρα

Μέρα Νταλαντύσε Αχµέτι Φλούτουρα Μέρα Νταλαντύσε Αχµέτι Φλούτουρα πολυσύνθετο εξελισσόµενο θέµα Τέλη 90 ο ιό ήταν θανατηφόρο Σύνδροµο επίκτητη ανοσολογική ανεπάρκεια (AIDS) 1998 πρώτε αποτελεσµατικέ θεραπείε Χρόνιο νόσηµα Ο φορέα συνεχίζει

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου. Ενημέρωση & Πρόληψη

Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου. Ενημέρωση & Πρόληψη Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Ενημέρωση & Πρόληψη Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Μεταβολικό Σύνδρομο Παχυσαρκία Υπερλιπιδιαμία Υπέρταση Σακχαρώδης Διαβήτης Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Μεταβολικό

Διαβάστε περισσότερα

Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο

Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ Ι. Ιωαννίδης Παθολόγος Υπεύθυνος ιαβητολογικού Ιατρείου και Ιατρείου Παχυσαρκίας Κωνσταντοπούλειο Συγκρότηµα Γ.Ν.Ν.Ιωνίας«Αγία Όλγα» Προδιαβήτης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΠΡΟΦYΛΑΞΗ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟΝ HIV. Σταυρούλα-Δάφνη Ελευθεριάδου Ιατρός

ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΠΡΟΦYΛΑΞΗ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟΝ HIV. Σταυρούλα-Δάφνη Ελευθεριάδου Ιατρός ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΠΡΟΦYΛΑΞΗ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟΝ HIV Σταυρούλα-Δάφνη Ελευθεριάδου Ιατρός Επαγγελματική έκθεση ΟΡΙΣΜΟΣ: η επαφή των επαγγελματιών υγείας με υλικά που είναι ή μπορεί να είναι

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο Δεν είναι ασθένεια αλλά ένα σύμπλεγμα από ιατρικές διαταραχές που

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΙΣ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΣΤΟ ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΙΣ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΣΤΟ ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΙΣ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΣΤΟ ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ Αυτές οι μεταβολές στη ΠΧΠ και το φύλλο οδηγιών χρήσης θα είναι εν ισχύ κατά την έκδοση της Κοινοτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς Μεταβολικό Σύνδρομο Γλυκόζης νηστείας 110mg/dl Σπλαχνική παχυσαρκία [>102cm (m) >88cm (f)] TG 150mg/dl αρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

Μετεκπαιδευτικά Μαθήµατα Ενδοκρινολογίας 2003. Μεταβολισµός

Μετεκπαιδευτικά Μαθήµατα Ενδοκρινολογίας 2003. Μεταβολισµός Μετεκπαιδευτικά Μαθήµατα Ενδοκρινολογίας 00 Μεταβολισµός 1 Ενδοκρινολογική Κλινική ΓΝΘ Ιπποκρατείου /ντής αµ. επ. καθηγητής Α. Αβραµίδης 1 υσλιπιδαιµίες Αθηρωµάτωση: Μια σταδιακή διεργασία Φυσιολογικό

Διαβάστε περισσότερα

EASL Ανασκόπηση των ενδιαφερόντων εργασιών στον τομέα της χρόνιας ηπατίτιδα Β και της ηπατίτιδας D.

EASL Ανασκόπηση των ενδιαφερόντων εργασιών στον τομέα της χρόνιας ηπατίτιδα Β και της ηπατίτιδας D. EASL 2016. Ανασκόπηση των ενδιαφερόντων εργασιών στον τομέα της χρόνιας ηπατίτιδα Β και της ηπατίτιδας D. Οι πιο ενδιαφέρουσες εργασίες στο χώρο της χρόνιας ηπατίτιδας Β και της ηπατίτιδας D αφορούσαν

Διαβάστε περισσότερα

Κανένα για αυτήν την παρουσίαση. Εκπαιδευτικές-ερευνητικές-συμβουλευτικές επιχορηγήσεις την τελευταία διετία: Abbvie,Novartis, MSD, Angelini,

Κανένα για αυτήν την παρουσίαση. Εκπαιδευτικές-ερευνητικές-συμβουλευτικές επιχορηγήσεις την τελευταία διετία: Abbvie,Novartis, MSD, Angelini, Κανένα για αυτήν την παρουσίαση Εκπαιδευτικές-ερευνητικές-συμβουλευτικές επιχορηγήσεις την τελευταία διετία: Abbvie,Novartis, MSD, Angelini, 2 Κυκλοσπορίνη-θεραπευτικές ενδείξεις 3 Θεραπεία σοβαρών μορφών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΚΌΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΝΕΦΡΟΥ 2017 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

ΠΑΓΚΌΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΝΕΦΡΟΥ 2017 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Παχυσαρκία και νεφρική νόσος ΠΑΓΚΌΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΝΕΦΡΟΥ 2017 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΝΕΦΡΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Κριτήρια* Η διαπίστωση για 3 μήνες: Νεφρικής βλάβης GFR < 60 ml/min/1.73m2 με ή χωρίς νεφρική

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΗΛΕΙΑ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ HIV ΛΟΙΜΩΞΗ: ΓΝΩΣΗ, ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΟΝ ΤΡΟΜΟ ΚΑΙ ΤΟΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟ

ΝΟΣΗΛΕΙΑ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ HIV ΛΟΙΜΩΞΗ: ΓΝΩΣΗ, ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΟΝ ΤΡΟΜΟ ΚΑΙ ΤΟΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟ ΝΟΣΗΛΕΙΑ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ HIV ΛΟΙΜΩΞΗ: ΓΝΩΣΗ, ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΟΝ ΤΡΟΜΟ ΚΑΙ ΤΟΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟ ΤΥΜΠΑ ΕΥΔΟΚΙΑ ΜΑΝΔΕΛΗ ΕΛΕΝΗ ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ: Α. ΠΑΠΟΥΤΣΗ ΟΡΙΣΜΟΙ Ορισμός AIDS: Acquired Immune

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Εισαγωγή Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν

Διαβάστε περισσότερα

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Η καρδιακή ανεπάρκεια αποτελεί ένα σύνδροµο µε ζοφερή πρόγνωση :! ΝΥΗΑ Ι-ΙΙ: 2-5% θνητότητα ανά έτος! ΝΥΗΑ

Διαβάστε περισσότερα

HIV λοίμωξη στα παιδιά: από τη θεραπεία... στην πρόληψη. Βάνα Παπαευαγγέλου ΑΤΤΙΚΟΝ 30/09/2014

HIV λοίμωξη στα παιδιά: από τη θεραπεία... στην πρόληψη. Βάνα Παπαευαγγέλου ΑΤΤΙΚΟΝ 30/09/2014 HIV λοίμωξη στα παιδιά: από τη θεραπεία... στην πρόληψη Βάνα Παπαευαγγέλου ΑΤΤΙΚΟΝ 30/09/2014 Περιεχόµενα Επιδηµιολογία HIV λοίµωξης (2014) ΟιόςHIV ιάγνωση κλινική εικόνα Θεραπεία Κάθετη µετάδοση: απο

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 «Έναρξη ινσουλίνης στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2: πότε και πως ;» Ηλίας Ν. Μυγδάλης Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα Ειδικό φροντιστήριο

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα ΙΙΙ. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης

Παράρτημα ΙΙΙ. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης Παράρτημα ΙΙΙ Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης Σημείωση : Οι τροποποιήσεις στην Περίληψη των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση: καινούργιος ευρωπαϊκός ορισμός κρούσματος για ηπατίτιδα Β

Πρόταση: καινούργιος ευρωπαϊκός ορισμός κρούσματος για ηπατίτιδα Β ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ & ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ (ΚΕ.ΕΛ.Π.ΝΟ.) ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ Αλλαγή του ορισμού κρούσματος της Ηπατίτιδας Β και C Δήλωση των περιστατικών χρόνιας ηπατίτιδας Το ECDC προτείνει

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ

ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΒασίληςΜούγιος, PhD ΤΕΦΑΑ ΑΠΘ http://mougios.webpages.auth.gr Μεταβολικό σύνδροµο Παθολογική κατάσταση που χαρακτηρίζεται από:

Διαβάστε περισσότερα

Ηπειρος Προτάσεις για πιλοτικό πρόγραµµα πρόληψης και αντιµετώπισης των καρδιαγγειακών νοσηµάτων

Ηπειρος Προτάσεις για πιλοτικό πρόγραµµα πρόληψης και αντιµετώπισης των καρδιαγγειακών νοσηµάτων Ηπειρος Προτάσεις για πιλοτικό πρόγραµµα πρόληψης και αντιµετώπισης των καρδιαγγειακών νοσηµάτων Λάµπρος Μιχάλης Καθηγητής Καρδιολογίας, Ιατρικής Σχολής Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων Σκοπός πιλοτικού προγράµµατος

Διαβάστε περισσότερα

Πολλοί παράγοντες επηρεάζουν. τον τρόπο που ο οργανισμός μας. χρησιμοποιεί και αποθηκεύει το λίπος. Ο HIV είναι ένας από αυτούς. Ο HIV ΚΑΙ ΤΑ ΛΙΠΙΔΙΑ

Πολλοί παράγοντες επηρεάζουν. τον τρόπο που ο οργανισμός μας. χρησιμοποιεί και αποθηκεύει το λίπος. Ο HIV είναι ένας από αυτούς. Ο HIV ΚΑΙ ΤΑ ΛΙΠΙΔΙΑ Ο HIV ΚΑΙ ΤΑ ΛΙΠΙΔΙΑ Πολλοί παράγοντες επηρεάζουν τον τρόπο που ο οργανισμός μας χρησιμοποιεί και αποθηκεύει το λίπος. Ο HIV είναι ένας από αυτούς. Ποια είναι η Σύνθεση Είμαστε μια ομάδα ακτιβιστών, άλλοι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙII ΙΟΡΘΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΦΥΛΛΩΝ Ο ΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣHΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙII ΙΟΡΘΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΦΥΛΛΩΝ Ο ΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣHΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙII ΙΟΡΘΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΦΥΛΛΩΝ Ο ΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣHΣ 42 ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΥΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΤΩΝ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΥΝ

Διαβάστε περισσότερα

Σεξουαλικώς Μεταδιδόμενα Νοσήματα. Εργασία: Γιάννης Π.

Σεξουαλικώς Μεταδιδόμενα Νοσήματα. Εργασία: Γιάννης Π. Σεξουαλικώς Μεταδιδόμενα Νοσήματα Εργασία: Γιάννης Π. Εισαγωγή Σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα ή σεξουαλικώς μεταδιδόμενες ασθένειες ή αφροδίσια νοσήματα ονομάζονται ασθένειες ή μολύνσεις, οι οποίες

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

συκώτι (ήπαρ) στομάχι χοληδόχος κύστη πάγκρεας δωδεκαδάκτυλο έντερο

συκώτι (ήπαρ) στομάχι χοληδόχος κύστη πάγκρεας δωδεκαδάκτυλο έντερο Αλκοόλ και ασθένειες του Συκωτιού (Πηγή: http://www.patient.co.uk/health/alcohol-and-liver-disease) Απόδοση στα ελληνικά: Αθανάσιος Μπάκας (υπεύθυνος του προγράμματος) Η κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων αλκοόλ

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα III. Τροποποιήσεις των σχετικών παραγράφων της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και των φύλλων οδηγιών χρήσης

Παράρτημα III. Τροποποιήσεις των σχετικών παραγράφων της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και των φύλλων οδηγιών χρήσης Παράρτημα III Τροποποιήσεις των σχετικών παραγράφων της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και των φύλλων οδηγιών χρήσης Σημείωση: Οι σχετικές παράγραφοι της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του

Διαβάστε περισσότερα

«Επιπολασμός της υπερκαλιαιμίας σε ασθενείς με και χωρίς σακχαρώδη διαβήτη ανάλογα με το επίπεδο της νεφρικής λειτουργίας»

«Επιπολασμός της υπερκαλιαιμίας σε ασθενείς με και χωρίς σακχαρώδη διαβήτη ανάλογα με το επίπεδο της νεφρικής λειτουργίας» 2. Νεφρολογική κλινική Α.Π.Θ., Ιπποκράτειο Νοσοκομείο, Θεσσαλονίκης «Επιπολασμός της υπερκαλιαιμίας σε ασθενείς με και χωρίς σακχαρώδη διαβήτη ανάλογα με το επίπεδο της νεφρικής λειτουργίας» Π. Τολίκα¹,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΕΦΟΣ Θ.

ΣΤΕΦΟΣ Θ. Επηρεάζει την αύξηση του βάρους κατά τη διάρκεια της κύησης Επηρεάζει τη μακροχρόνια διατήρηση των προσληφθέντων κιλών κατά τη διάρκεια της κύησης (5-9μήνες) Επηρεάζει την εμφάνιση παχυσαρκίας σε γυναίκες

Διαβάστε περισσότερα

Περιστατικά ασθενών για συζήτηση. Συνέδριο ΔΕΒΕ Νοέμβριος 2010

Περιστατικά ασθενών για συζήτηση. Συνέδριο ΔΕΒΕ Νοέμβριος 2010 1 Περιστατικά ασθενών για συζήτηση Συνέδριο ΔΕΒΕ Νοέμβριος 2010 Περιστατικό 1 2 3 Γιώργος Κ Ο Γιώργος Κ είναι 51 ετών και παντρεμένος Εργάζεται ως πωλητής και συχνά ταξιδεύει με το αυτοκίνητο για να επισκεφτεί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΘΡΕΠΤΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΘΡΕΠΤΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ Περιορισμοί της άσκησης σε άτομα με ΣΔ Παναγιώτης Β. Τσακλής PhD Καθηγητής Εµβιοµηχανικής Τµ Φυσικοθεραπείας - ΑΤΕΙΘ Dept Mechanical Engineering Fibers & Polymers Lab Massachusetts Institute of Technology

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές Αρχές Σεξουαλικής Διαπαιδαγώγησης Θωμάς Γεωργ. Γκίκας Μαιευτήρας Χειρουργός Γυναικολόγος Αθήνα 188 Μαρτίου 2009 Σιβιτανίδειος Σχολή Αναπαραγωγικό Σύστημα Γυναίκας Έξω Γεννητικά Όργανα Αναπαραγωγικό

Διαβάστε περισσότερα

Αμέσως δρώντα αγγειοδιασταλτικά, α-αποκλειστές, νιτρώδη: πού, πότε, πώς

Αμέσως δρώντα αγγειοδιασταλτικά, α-αποκλειστές, νιτρώδη: πού, πότε, πώς Αμέσως δρώντα αγγειοδιασταλτικά, α-αποκλειστές, νιτρώδη: πού, πότε, πώς Ηρακλής Αβραμόπουλος Παθολόγος Ιατρείο Υπέρτασης Νοσοκομείο Υγεία Αμέσως δρώντα αγγειοδιασταλτικά ΒΒ Χάλαση των αγγείων Δραστηριότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΟ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟ. Μαρία Σκουρολιάκου, PhD

ΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΟ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟ. Μαρία Σκουρολιάκου, PhD ΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΙΑΤΡΟΦΗ Η ΚΑΤΑΛΛΗΛΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΟ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟ Μαρία Σκουρολιάκου, PhD Επίκουρη Καθηγήτρια Χαροκοπείου Πανεπιστηµίου ιαβήτης Ελλάδα: 1,000,000 ασθενείς Αδιάγνωστοι? Παγκοσµίως µια από τις κυριότερες

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕ ΤΙ ΞΕΚΙΝΑΜΕ: ΣΧΗΜΑΤΑ ΕΝΑΡΞΗΣ ΑΝΤΙΡΕΤΡΟΪΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ΜΕ ΤΙ ΞΕΚΙΝΑΜΕ: ΣΧΗΜΑΤΑ ΕΝΑΡΞΗΣ ΑΝΤΙΡΕΤΡΟΪΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΡΙΗΜΕΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ HIV ΛΟΙΜΩΞΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ. ΤΙ ΑΛΛΑΞΕ ΜΕ ΤΙ ΞΕΚΙΝΑΜΕ: ΣΧΗΜΑΤΑ ΕΝΑΡΞΗΣ ΑΝΤΙΡΕΤΡΟΪΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Γιώργος Τσεκές Παθολόγος Λοιμωξιολόγος Γ Παθολογικό Τμήμα Μονάδα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ. Λουκία Καλογεράκη ιευθύντρια Β Παθολογικής Κλινικής Γενικού Νοσοκοµείου Χανίων

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ. Λουκία Καλογεράκη ιευθύντρια Β Παθολογικής Κλινικής Γενικού Νοσοκοµείου Χανίων ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ Λουκία Καλογεράκη ιευθύντρια Β Παθολογικής Κλινικής Γενικού Νοσοκοµείου Χανίων Τι είναι αρτηριακή πίεση Κάθε φορά που η καρδιά µας χτυπάει, αντλεί αίµα και το στέλνει στο υπόλοιπο σώµα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ 2011-2015 ΕΘΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ

ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ 2011-2015 ΕΘΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ 2011-2015 ΕΘΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ 500.000 νέα κρούσµατα καρκίνου του τραχήλου διαγιγνώσκονται ετησίως. 250.000

Διαβάστε περισσότερα

Ηπατίτιδα C και Σακχαρώδης διαβήτης. Όλγα Ι. Γιουλεμέ Γαστρεντερολόγος, Λέκτορας Α.Π.Θ. Α Προπ. Παθολογική Κλινική ΑΧΕΠΑ

Ηπατίτιδα C και Σακχαρώδης διαβήτης. Όλγα Ι. Γιουλεμέ Γαστρεντερολόγος, Λέκτορας Α.Π.Θ. Α Προπ. Παθολογική Κλινική ΑΧΕΠΑ Ηπατίτιδα C και Σακχαρώδης διαβήτης Όλγα Ι. Γιουλεμέ Γαστρεντερολόγος, Λέκτορας Α.Π.Θ. Α Προπ. Παθολογική Κλινική ΑΧΕΠΑ HCV σοβαρό πρόβλημα δημόσιας υγείας σε παγκόσμιο επίπεδο 170 εκατομμύρια (2-3% παγκ.

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερώσου... γιατί. η ΗΠΑΤIΤΙΔΑ μπορεί να μη σου δώσει ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΗΠΑΤΟΣ. Αθήνα, Μάϊος 2008

Ενημερώσου... γιατί. η ΗΠΑΤIΤΙΔΑ μπορεί να μη σου δώσει ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΗΠΑΤΟΣ. Αθήνα, Μάϊος 2008 Ενημερώσου... γιατί η ΗΠΑΤIΤΙΔΑ μπορεί να μη σου δώσει μιαbευκαιρiα Αθήνα, Μάϊος 2008 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΗΠΑΤΟΣ Ηπατίτιδα Β & Επιδημιολογία ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΗΠΑΤΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΤΟΝ ΗΙV. Αντιρετροϊική Αγωγή

ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΤΟΝ ΗΙV. Αντιρετροϊική Αγωγή ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΤΟΝ ΗΙV Αντιρετροϊική Αγωγή Ποια είναι η Σύνθεση Είμαστε μια ομάδα ακτιβιστών, άλλοι οροθετικοί άλλοι όχι. Ένας από τους βασικούς στόχους μας είναι να αποκτήσουν όσοι έχουν διαγνωστεί θετικοί

Διαβάστε περισσότερα

Επιπολασμός παραγόντων κινδύνου για καρδιαγγειακή νοσηρότητα μεταξύ των κατοίκων κλειστού αγροτικού νησιωτικού πληθυσμού

Επιπολασμός παραγόντων κινδύνου για καρδιαγγειακή νοσηρότητα μεταξύ των κατοίκων κλειστού αγροτικού νησιωτικού πληθυσμού Επιπολασμός παραγόντων κινδύνου για καρδιαγγειακή νοσηρότητα μεταξύ των κατοίκων κλειστού αγροτικού νησιωτικού πληθυσμού Χρήστος Καπέλιος, Ιωάννης Ιωαννίδης, Ιωάννης Κυριαζής, Κωνσταντίνος Σγούρος, Χαρίλαος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΞΥ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ. Ε.Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc

ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΞΥ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ. Ε.Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΞΥ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ Ε.Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Η αποκατάσταση περιλαμβάνει: 1. Ιατρική αξιολόγηση 2. 6σκηση 3. Τροποποίηση παραγόντων κινδύνου 4. Εκπαίδευση 5.Μεταβολές συμπεριφοράς

Διαβάστε περισσότερα

6ο Διαβητολογικό. Συνέδριο. 20 έως 22 Νοεμβρίου 2009. Σακχαρώδης Διαβήτης Γνώση βασισμένη στην ένδειξη. Κάνουμε το σωστό; Πάτρα.

6ο Διαβητολογικό. Συνέδριο. 20 έως 22 Νοεμβρίου 2009. Σακχαρώδης Διαβήτης Γνώση βασισμένη στην ένδειξη. Κάνουμε το σωστό; Πάτρα. Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Πατρών Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική Διαβητολογικό Κέντρο 6ο Διαβητολογικό Συνέδριο Σακχαρώδης Διαβήτης Γνώση βασισμένη στην ένδειξη Κάνουμε το σωστό; Ενα διαχρονικό δίλημμα

Διαβάστε περισσότερα

Παραμένοντας Υγιής. Προληπτικές Υπηρεσίες Medicare

Παραμένοντας Υγιής. Προληπτικές Υπηρεσίες Medicare Παραμένοντας Υγιής Προληπτικές Υπηρεσίες Medicare Ένας εύκολος και σημαντικός τρόπος για να παραμένουμε υγιείς είναι να κάνουμε πρόληψη και να λαμβάνουμε υπηρεσίες για έγκαιρη ανίχνευση της ασθένειας.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ hs-crp ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΉ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΤΡΟΠΟΝΙΝΗΣ ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΜΗ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΞΥ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ hs-crp ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΉ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΤΡΟΠΟΝΙΝΗΣ ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΜΗ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΞΥ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ hs-crp ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΉ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΤΡΟΠΟΝΙΝΗΣ ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΜΗ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΞΥ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ Φ Τρυποσκιάδης 1, Α Κουτσοβασίλης 2, Δ Λεβισιανού 2, Γ Κουκούλης 1, Ι Σκουλαρίγκης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ Ι

ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ Ι ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ Ι MK1118 ΑΣΚΗΣΗ ΣΕ ΚΛΙΝΙΚΟΥΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ ΔΙΑΛΕΞΗ 4 ΑΝΤΩΝΙΑ ΚΑΛΤΣΑΤΟΥ, PHD ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΑΙΤΙΕΣ ΘΝΗΤΟΤΗΤΑΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ΘΑΝΑΤΩΝ 450,000 400,000 350,000 300,000 250,000 200,000 150,000 100,000

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΝΤΙΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑΚΑ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ

ΤΑ ΑΝΤΙΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑΚΑ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ ΤΑ ΑΝΤΙΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑΚΑ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ Βιβλιογραφική ενημέρωση Γεωργακόπουλος Παναγιώτης Ειδικευόμενος Παθολογίας Παθολογική Κλινική Γ.Ν.Α. ΚΑΤ Ως ΑΕΕ ορίζεται σύµφωνα µε τον Παγκόσµιο

Διαβάστε περισσότερα

Ευάγγελος Καφετζόπουλος

Ευάγγελος Καφετζόπουλος Ευάγγελος Καφετζόπουλος Η λοίμωξη HVCστον παγκόσμιο χάρτη Οι χρήση ενδοφλέβιων ναρκωτικών αποτελεί παγκοσμίως την κύρια αιτία της HCV λοίμωξης Ηπατίτιδα C: Ασθένεια των περιθωριοποιημένων; Πηγή: Ward JW,

Διαβάστε περισσότερα