Γαστρεντερολογία & Ηπατολογία

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Γαστρεντερολογία & Ηπατολογία"

Transcript

1 8 η ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΕξελΙξεις στη ΓαστρεντερολογIα & ΗπατολογIα ΤΟΜΟΣ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ 8 η Εκπαιδευτική Διημερίδα Εξελίξεις στη Γαστρεντερολογία & Ηπατολογία 8-9 Φεβρουαρίου 2013, Ξενοδοχείο Μεγάλη Βρεταννία με τη συμμετοχή της ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΤΟΜΟΣ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ

2

3 8 η Εκπαιδευτική Διημερίδα Εξελίξεις στη Γαστρεντερολογία & Ηπατολογία 8-9 Φεβρουαρίου 2013, Ξενοδοχείο Μεγάλη Βρεταννία με τη συμμετοχή της ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Τόμος Πρακτικών 1

4 2

5 3

6 ΕΛ.Ι.ΓΑΣΤ. Πατριάρχου Ιωακείμ 30-32, Αθήνα Τηλ./fax:

7 ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Πρόεδρος: Ιωάννης Κουτρουμπάκης Αντιπρόεδρος: Ιωάννης Βλαχογιαννάκος Γεν. Γραμματέας: Γεώργιος Μπάμιας Ταμίας: Δημήτριος Πολύμερος Μέλη: Κωνσταντίνος Καρμίρης Κωνσταντίνος Κατσάνος Ανδρέας Καψωριτάκης ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Γεώργιος Αναγνωστόπουλος Βασίλειος Βαλάτας Νικόλαος Βιάζης Μαρία Γαζούλη Γεώργιος Γερμανίδης Αγγελική Θεoδωροπούλου Κωνσταντίνος Θωμόπουλος Δημήτριος Καπετάνος Γεώργιος Καραμανώλης Παναγιώτης Κατσινέλος Ιωάννης Μανιός Σπήλιος Μανωλακόπουλος Κωνσταντίνος Μιμίδης Κωνσταντίνος Παπαδάκης Ιωάννης Παπακωνσταντίνου Παρασκευάς Παπαχρήστος Ιωάννης Παχιαδάκης Δημήτριος Σαμωνάκης Σπυρίδων Σγούρος Κωνσταντίνος Σουφλέρης Κωνσταντίνος Τριανταφύλλου Χρήστος Τριάντος Ευάγγελος Χολόγκιτας Δημήτριος Χριστοδούλου ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΛΙΓΑΣΤ Πρόεδρος: Δημήτριος Παπαπαναγιώτου Διευθυντής: Κωνσταντίνος Αρβανιτάκης Γεν. Γραμματέας: Δημήτριος Γ. Καραμανώλης Ταμίας: Νικόλαος Βιάζης Μέλη: Νικόλαος Θεοδωρίδης Ιωάννης Καραγιάννης Γεώργιος Παπαθεοδωρίδης Παρασκευάς Παπαχρήστος Γρηγόριος Πασπάτης Χαράλαμπος Τζάθας Επαμεινώνδας Β. Τσιάνος 5

8

9 ÓÕÌÌÅÔÅ ÏÍÔÅÓ Γεώργιος Κ. Αναγνωστόπουλος Αστέριος Μ. Γκαγκάλης Λουίζα Δαμιανίδη Χρήστος Ζαβός Γεώργιος Ζαχαράκης Καλλιόπη Ζάχου Δημήτριος Θεοδώρου Βασίλειος Θεόπιστος Γεώργιος Καραμανώλης Κωνσταντίνος Καρμίρης Νίκη Κόντου Γεώργιος Μπάμιας Λεωνίδας Α. Μπουρίκας Παντελής Ι. Ουσταμανωλάκης Γαστρεντερολόγος-Επεμβατικός Ενδοσκόπος, Ενδοσκοπικό Τμήμα Γενικής Μαιευτικής και Παιδιατρικής Κλινικής Μητέρα, Αθήνα Γαστρεντερολόγος, Επιμελητής Β, Γ.Ν. Παπαγεωργίου, Θεσσαλονίκη Επιστημονική συνεργάτης Αλλεργιολογικού Τμήματος Β Πανεπιστημιακής Κλινικής Νοσοκομείου Παίδων, Υποψήφια Διδάκτορας του Πανεπιστημίου του Μονάχου (LMU) Γαστρεντερολογικό Εργαστήριο, Β Παθολογική Κλινική Α.Π.Θ., Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης, Department of Gastroenterology and Hepatology, University Medical Center Utrecht, The Netherlands Γαστρεντερολόγος, Επιστημονικός Συνεργάτης, Β Γαστρεντερολογικής Κλινικής, Γ.Ν.Α. Ο Ευαγγελισμός», Αθήνα Παθολόγος, Επίκουρη Καθηγήτρια Παθολογίας Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Χειρουργός, Επίκουρος Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών Επιμελητής Β Γαστρεντερολογίας, Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Ρίου, Πάτρα Λέκτορας Γαστρεντερολογίας Ε.Κ.Π.Α., Αρεταίειο Νοσοκομείο, Αθήνα Επιμελητής Β, Γαστρεντερολογικό Τμήμα, Βενιζέλειο- Πανάνειο Νοσοκομείο, Ηράκλειο Κρήτης Κλινική Διαιτολόγος, MSc, Προϊσταμένη Τμήματος Διατροφής Α.Ο.Ν.Α. «Ο Άγιος Σάββας», Αθήνα Επιμελητής Α Γαστρεντερολογίας, Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Λαϊκό Νοσοκομείο, Αθήνα Γαστρεντερολόγος, Επιστημονικός Συνεργάτης Γαστρεντερολογικής Κλινικής Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Ηρακλείου Γαστρεντερολόγος, Επιστημονικός Συνεργάτης Γαστρεντερολογικής Κλινικής Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Ηρακλείου 7

10 Ιωάννης Γ. Παπακωνσταντίνου Βασίλειος Παπαμίκος Ιωάννης Πιλπιλίδης Γεώργιος Χ. Σωτηρόπουλος Ζαχαρίας Π. Τσιαμούλος Εμμανουήλ Τσόχατζης Λέκτορας Χειρουργικής Ε.Κ.Π.Α., Β Χειρουργική Κλινική, Αρεταίειο Νοσοκομείο, Αθήνα Νοσοκομειακός Διαιτολόγος, Κοργιαλένειο-Μπενάκειο Νοσοκομείο, Αθήνα Γαστρεντερολόγος, Γαστρεντερολογικό - Ογκολογικό Τμήμα Α.Ν.Θ. «Θεαγένειο», Θεσσαλονίκη Καθηγητής Χειρουργικής Πανεπιστημίου ESSEN Γερμανίας, Επικ. Καθηγητής Χειρουργικής & Μεταμοσχεύσεων Ε.Κ.Π.Α. Senior Endoscopy and Research Fellow, Imperial College of London, St Mark s Hospital and Academic Institute, Locum Consultant Gastroenterologist, Specialist in Therapeutic Endoscopy, East Kent University NHS Hospital, UK Παθολόγος-Ηπατολόγος, Sheila Sherlock Liver Centre, Royal Free Hospital and UCL Institute of Liver and Digestive Health 8

11 ÐÅÑÉÅΧÏÌÅÍÁ Διατροφή και Πεπτικό Σύστημα Τροφικές Αλλεργίες και Πεπτικό Σύστημα...11 Λ. Δαμιανίδη Μεσογειακή Διατροφή και Πρόληψη Καρκίνων του Πεπτικού...17 Ν. Κόντου Δυσκοιλιότητα: Από την πλευρά του Ιατρού και από την πλευρά του ειδικού διατροφής Δυσκοιλιότητα: Αιτίες, διάγνωση, επιδημιολογικά στοιχεία...20 Γ. Καραμανώλης Δυσκοιλιότητα: Μέσα πρόληψης και αντιμετώπισης...24 Β. Παπαμίκος Ανώτερο Πεπτικό Νεώτερες εξελίξεις στον οισοφάγο Barrett...25 Χ. Ζαβός, Ι. Κουντουράς, P.D. Siersema Σύγχρονες απόψεις για τις κινητικές διαταραχές του στομάχου...33 Π.Ι. Ουσταμανωλάκης Υποβλεννογόνιοι όγκοι στην ενδοσκόπηση ανωτέρου πεπτικού Ταξινόμηση, Διαγνωστική και Θεραπευτική προσπέλαση...46 Β. Θεόπιστος Ανθεκτική ΓΟΠΝ: Ποιοί είναι οι καλύτεροι υποψήφιοι για χειρουργική αντιμετώπιση;...51 Δ. Θεοδώρου Κατώτερο Πεπτικό Φροντίδα των ασθενών με IBD πέρα από τη φαρμακευτική και χειρουργική αντιμετώπιση...53 Κ. Καρμίρης Βιολογικοί Παράγοντες και μετεγχειρητικές επιπλοκές: Υπάρχει συσχέτιση;...60 Ι.Γ. Παπακωνσταντίνου Διάγνωση και αντιμετώπιση της Μικροσκοπικής Kολίτιδας...68 Σ. Σιακαβέλλας, Γ. Μπάμιας 9

12 Καρκίνος ορθού Ελάχιστη επεμβατική αντιμετώπιση...70 Ι. Πιλπιλίδης Ενδοσκόπηση Έλεγχος ποιότητας επεμβατικής κολονοσκόπησης πολυπεκτομής...74 Ζ.Π. Τσιαμούλος Σύγχρονοι μέθοδοι εντεροσκόπησης...78 Λ.Α. Μπουρίκας Επιλογή ασθενών για εξειδικευμένη ενδοσκόπηση με τις νεώτερες τεχνικές...84 Γ.Κ. Αναγνωστόπουλος Σύγχρονες απόψεις για την ενδοσκοπική θεραπεία αιμορραγίας ανωτέρου πεπτικού μη κιρσικής αιτιολογίας...89 Α.Μ. Γκαγκάλης Ήπαρ Οξεία αλκοολική ηπατίτις...94 Ε. Τσόχατζης Αναζωπύρωση της ηπατίτιδος Β σε ανοσοκατασταλμένους ασθενείς: O ρόλος της πρόληψης Γ. Ζαχαράκης Νεώτερες εξελίξεις στα αυτοάνοσα νοσήματα ήπατος Κ. Ζάχου Σύγχρονη αντιμετώπιση των όγκων ήπατος Π. Χαραλαμπούδης, Γ.Χ. Σωτηρόπουλος 10

13 Τροφικές Αλλεργίες και Πεπτικό Σύστημα Λουίζα Δαμιανίδη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αντιδράσεις σε τρόφιμα και ποτά έχουν καταγραφεί εδώ και πάρα πολλά χρόνια. Οι αντιδράσεις αυτές είναι γνωστές ως τροφικές αλλεργίες και τροφικές δυσανεξίες. Είναι όμως σημαντικό να γίνεται σωστός διαχωρισμός μεταξύ της έννοιας της τροφικής αλλεργίας και της τροφικής δυσανεξίας. Με τον όρο τροφική αλλεργία εννοούμε κάθε αντίδραση σε τροφή όπου συμμετέχει το ανοσολογικό σύστημα. Αντίθετα με τον όρο τροφική δυσανεξία εννοούμε οποιαδήποτε αντίδραση σε τροφή ανεξάρτητα από τη συμμετοχή ή μη του ανοσολογικό συστήματος. Η τροφική αλλεργία μπορεί να διαχωριστεί σε 2 βασικές κατηγορίες: Τις IgE διαμεσολαβούμενου τύπου αλλεργικές αντιδράσεις και τις μη IgE διαμεσολαβούμενου τύπου αντιδράσεις. Οι IgE διαμεσολαβούμενες αντιδράσεις μπορούν να κατηγοριοποιηθούν επιπλέον σε άμεσου και επιβραδυνόμενου τύπου αλλεργικές αντιδράσεις. Οι μη IgE αντιδράσεις συμπεριλαμβάνουν την κοιλιοκάκη και την προκαλούμενη από κάποια πρωτεΐνη της τροφής εντεροπάθεια. Παρακάτω αναλύονται οι τροφικές αλλεργικές αντιδράσεις που εκδηλώνοντα μέσω του πεπτικού συστήματος. Α. Αλλεργικές αντιδράσεις και Κολικοί στην πρώιμη παιδική ηλικία Οι κολικοί συνήθως αποτελούν μέρος της φυσιολογικής συναισθηματικής ανάπτυξης όπου το παιδί έχει μειωμένη ικανότητα να ελέγξει την διάρκεια του κλάματος. Εντούτοις οι κολικοί που οφείλονται σε τροφική αλλεργία είναι εύκολα διακριτοί σε σχέση με τους συνήθεις κολικούς και μπορούν να προκληθούν λόγω κοιλιακού πόνου εξαιτίας γαστρεντερικών διαταραχών. Οι κολικοί που οφείλονται σε τροφική αλλεργία μπορεί να σχετίζονται με κατανάλωση αγελαδινού γάλακτος, αυγού, ξηρών καρπών, σιτηρών, σόγιας. Επίσης σε ορισμένες περιπτώσεις έχουν εμφανιστεί συμπτώματα κολικών που σχετίζονται με τροφική αλλεργία ακόμα και σε θηλάζοντα βρέφη, σε αυτές τις περιπτώσεις φαίνεται πως τα συμπτώματα οφείλονται σε κάποια τροφή που έχει καταναλώσει η μητέρα. Οι κολικοί συνήθως συνοδεύονται από ανησυχία στον ύπνο, έκζεμα, έμετο, και διάρροια ενώ τα συμπτώματα εξαλείφονται μετά από αποκλεισμό του ενοχοποιούμενου αλλεργιογόνου. 11

14 ΤΟΜΟΣ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ 8 ης Διημεριδασ ΕΛΙΓΑΣΤ Β. Ηωσινοφιλική Οισοφαγίτιδα Η ηωσινοφιλική οισοφαγίτιδα είναι μια χρόνια νόσος με γενετικό υπόβαθρο με εξάρσεις και υφέσεις που σχετίζονται με διάφορους περιβαλλοντικούς παράγοντες. Υπό φυσιολογικές συνθήκες δε συναντάμε ηωσινόφιλα στον οισοφάγο, κατά συνέπεια η παρουσία ηωσινόφιλων σ αυτό το τμήμα του γαστρεντερικού σωλήνα υποδηλώνει κάποια παθογένεια. Η ηωσινοφιλική οισοφαγίτιδα δεν είναι πλήρως χαρακτηρισμένη αλλά φαίνεται πως σχετίζεται η τροφική αλλεργία. Η συμπτωματολογία της ηωσινοφιλικής οισοφαγίτιδας περιλαμβάνει εμετό, επιγαστρικό ή θωρακικό πόνο, δυσφαγία, διάρροια και αναπνευστικά προβλήματα. Συνήθως οι ασθενείς είναι νεαροί άντρες με σχετικά υψηλά επίπεδα ηωσινόφιλων στον βλεννογόνο του οισοφάγου, εκτενή επιθηλιακή υπερπλασία και υψηλό βαθμό ατοπικής νόσου σε σχέση με τους ασθενείς με γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση. Η ηωσινοφιλική οισοφαγίτιδα συχνά συγχέεται με την γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση. Εντούτοις υπάρχουν κάποιες διαφορές. Γενικά η ηωσινοφιλική οισοφαγίτιδα σχετίζεται με παρουσία ατοπίας και τροφική ευαισθητοποίηση. Επίσης εμφανίζεται συχνότερα στους άντρες και συνδέεται συχνά με κοιλιακό άλγος και έμετο. Επίσης σχετίζεται με παρουσία υψηλών επιπέδων ηωσινόφιλων στο βλεννογόνου του οισοφάγου (>20/hpf). Η αντιμετώπισή της συνήθως συμπεριλαμβάνει τη λήψη γλυκοκορτικοειδών και δίαιτα αποφυγής του ενοχοποιούμενου τροφίμου. Η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση σχετίζεται με σχετικά αυξημένη πιθανότητα 12

15 Διατροφη & Πεπτικο Συστημα τροφικής ευαισθητοποίησης, δεν κάνει διάκριση μεταξύ των δύο φύλων ενώ σχετίζεται επίσης με κοιλιακό άλγος και έμετο. Η παρουσία ηωσινόφιλων στον βλεννογόνου του οισοφάγου συνήθως δεν ξεπερνά τα 7/hpf. H αντιμετώπισή της γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης συνήθως περιλαμβάνει αναστολείς της αντλίας πρωτονίων και Η 2 - blockers. Γ. Ηωσινοφιλική Γαστρεντερίτιδα Ο στόμαχος και το έντερο σε αντίθεση με τον οισοφάγο χαρακτηρίζονται από την παρουσία ηωσινόφιλων ακόμα και υποφυσιολογικές συνθήκες. Εντούτοις τα αυξημένα επίπεδα ηωσινόφιλων υποδηλώνουν κάποια παθογένεια. Η ηωσινοφιλική γαστρεντερίτιδα είναι μια ιδιοπαθής διαταραχή που δεν είναι καλά χαρακτηρισμένη. Ωστόσο σε μια υποομάδα ασθενών προτείνεται κάποιος αλλεργικός μηχανισμός. Σε αυτήν την υποομάδα παρατηρούνται υψηλά επίπεδα ολικής IgE ανοσοσφαιρίνης ενώ επίσης ανιχνεύονται και οι ειδικές IgE ανοσοσφαιρίνες για συγκεκριμένα τρόφιμα. Η ηωσινοφιλική γαστρεντερίτιδα αποτελεί παράδειγμα επιβραδυνούμενου τύπου τροφικής υπερευαισθητοποίησης. Είναι πιθανό ότι η ηωσινοφιλική οισοφαγίτιδα σχετίζεται άμεσα και υπόκειται στον ίδιο ανοσολογικό μηχανισμό με την εντεροκολίτιδα, την εντεροπάθεια και την κολίτιδα. Η συμπτωματολογία της ηωσινοφιλικής γαστρεντερίτιδας σχετίζεται με το βαθμό και την περιοχή του γαστρεντερικού σωλήνα που επηρεάζεται. Όταν επηρεάζεται ο βλεννογόνος, που αποτελεί και την πιθανέστερη εκδοχή, τα συμτώματα περιλαμβάνουν έμετο, διάρροια, αιμορραγία στα κόπρανα, σιδηροπενική αναιμία, δυσαπορρόφηση, εντεροπάθεια με απώλεια πρωτεΐνης και καθυστέρηση στην ανάπτυξη, Η παρουσία τροφικής αλλεργίας και περιφερικής ηωσινοφιλίας δεν είναι απαραίτητη για τη διάγνωση της ηωσινοφιλικής γαστρεντερίτιδας. Η αντιμετώπιση της ηωσινοφιλικής γαστρεντερίτιδας περιλαμβάνει συνήθως φαρμακευτική αγωγή. Οι στοιχειακές δίαιτες φαίνεται να έχουν επίσης κάποιο αποτέλεσμα. Δεν υπάρχουν συγκεκριμένα κριτήρια για τη διάγνωση τη ηωσινοφιλικής γαστρεντερίτιδας ενώ επίσης η πρόγνωση της νόσου εξαρτάται από πληθώρα παραγόντων. Αν η νόσος σχετίζεται με δυσανεξία σε κάποια τροφική πρωτεΐνη τότε μια δίαιτα αποφυγής θα επιφέρει βελτίωση. Επιπλέον γενικά θεωρείται ότι στους παιδιατρικούς ασθενείς το 80% ξεπερνά τη νόσο μέχρι την ηλικία των 3 ετών. Αντίθετα στη ιδιοπαθή ηωσινοφιλική γαστρεντερίτιδα τα συμπτώματα μπορεί να είναι χρόνια και απαιτούν μεγάλης διάρκειας θεραπεία. Δ.Ηωσινοφιλική Κολίτιδα Η ηωσινοφιλική κολίτιδα συχνά σχετίζεται με τροφική αλλεργία. Η αλλεργική κολίτιδα είναι συνήθως μη- IgE διαμεσολαβούμενου τύπου. Στην παιδική ηλικία η αλλεργική κολίτιδα πιθανόν να αποτελεί πρώιμο έκφραση του συνδρόμου πρωτεϊνικής εντεροκολίτιδας ή εντεροπάθειας. Τρόφιμα όπως το αγελαδινό γάλα και η σόγια συχνά εμπλέκονται σε αυτή τη νόσο. Ωστόσο και άλλα τρόφιμα όπως τα σιτηρά, το καλαμπόκι, το ψάρι, τα θαλασσινά και οι καρποί πιθανά να αποτελούν αίτια της νόσου. Η νόσος μπορεί να εμφανιστεί ακόμα και σε θηλάζοντα βρέφη ή βρέφη που λαμ- 13

16 ΤΟΜΟΣ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ 8 ης Διημεριδασ ΕΛΙΓΑΣΤ βάνουν υδρολυμένες φόρμουλες. Η νόσος διαγιγνώσκεται συνήθως κατά τη διάρκεια των 2 πρώτων μηνών ζωής ωστόσο δεν είναι απίθανο να εμφανιστεί και αργότερα. Η συμπτωματολογία της νόσου περιλαμβάνει διάρροια με αίμα στα κόπρανα για αρκετές εβδομάδες και αναιμία λόγω της απώλειας αίματος. Γενικά τα παιδιά εξωτερικά δεν παρουσιάζουν άλλα συμπτώματα και φαίνονται υγιή υπάρχουν όμως ενδοσκοπικά και ιστολογικά ευρήματα. Η αντιμετώπιση της αλλεργικής κολίτιδας περιλαμβάνει κυρίως δίαιτα αποφυγής του ενοχοποιούμενου αλλεργιογόνο τόσο από τον ασθενή όσο και στη θηλάζουσα μητέρα. Συνήθως η νόσος ξεπερνιέται μέχρι τα 3 έτη. Ε. Εντεροκολίτιδα, Εντεροπάθεια και πρωκτοκολίτιδα προκαλούμενες από τροφική πρωτείνη Η Εντεροκολίτιδα,η Εντεροπάθεια και η πρωκτοκολίτιδα που προκαλούνται από τροφική πρωτεΐνη αποτελούν μη- IgE διαμεσολαβούμενου τύπου τροφικές υπερευαισθητοποιήσεις. Στους ασθενείς αυτούς τα επίπεδα IgE είναι συνήθως φυσιολογικά, οι δερματικές δοκιμασίες αρνητικές ενώ ευρήματα ηωσινοφιλίας παρατηρούνται κάποιες φορές μόνο στην περίπτωση της πρωκτοκολίτιδας. Εντεροκολίτιδα προκαλούμενη από τροφική πρωτείνη Η νόσος εμφανίζεται κατά τη διάρκεια του πρώτου χρόνου ζωής. Συνήθως σχετίζεται με την κατανάλωση αγελαδινού γάλακτος ή σόγιας και σπανιότερα ρυζιού, κοτόπουλου, γαλοπούλας, ψαριού και αρακά. Σε ποσοστό >50% η αιτία είναι και το αγελαδινό γάλα και η σόγια. Συνήθως κατά την εμφάνιση της νόσου το βρέφος τρέφεται με κάποιο βρεφικό σκεύασμα γάλακτος. Συνήθως υπάρχει οικογενειακό ιστορικό ατοπικής νόσου (40-70%) και συχνά υπάρχει και ατομικό ιστορικό (30%). Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν έμετο, διάρροια, αίμα στα κόπρανα, οίδημα, σοκ και συχνά ελλιπή ανάπτυξη. Η αναιμία και η υποαλβουμίναιμία είναι συχνά ευρήματα. Κατά την τροφική πρόκληση συνήθως εκδηλώνεται εμετός μετά από 3-4 ώρες και διάρροια στις 5-8 ώρες. Η αντιμετώπιση περιλαμβάνει δίαιτα αποφυγής του ενοχοποιούμενου τροφίμου και τα συμπτώματα συνήθως υποχωρούν εντός 3-10 ημερών και προτείνεται επανεξέταση μετά από 1,5-2 χρόνια. Μέσα στα 2 πρώτα έτη η νόσος στο γάλα υποχωρεί στο 60% των ασθενών και στη σόγια στο 25%. Πρωκτοκολίτιδα προκαλούμενη από τροφική πρωτεΐνη Η νόσος εμφανίζεται κατά τη διάρκεια του πρώτου εξαμήνου ζωής. Συνήθως σχετίζεται με την κατανάλωση αγελαδινού γάλακτος ή σόγιας και σπανιότερα αυγού και καλαμποκιού. Σε ποσοστό 40% η αιτία είναι και το αγελαδινό γάλα και η σόγια. Σε ποσοστό >50% κατά την εμφάνιση της νόσου το βρέφος τρέφεται μέσω αποκλειστικού θηλασμού. Συχνά υπάρχει οικογενειακό ιστορικό ατοπικής νόσου (20%) και ατομικό ιστορικό (20%). Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν κυρίως αίμα στα κόπρανα. Επίσης παρατηρείται μέτριου βαθμού αναιμία και σπάνια υποαλβουμιναιμία. 14

17 Διατροφη & Πεπτικο Συστημα Κατά την τροφική πρόκληση συνήθως εκδηλώνεται πρωκτική αιμορραγία μετά από 6-72 ώρες. Η αντιμετώπιση περιλαμβάνει δίαιτα αποφυγής του ενοχοποιούμενου τροφίμου και τα συμπτώματα συνήθως υποχωρούν εντός 3 ημερών. Η νόσος συνήθως υποχωρεί μετά από 9-12 μήνες. Εντεροπάθεια προκαλούμενη από τροφική πρωτεΐνη Η χρονική στιγμή εμφάνισης της νόσου εξαρτάται από την χρονική στιγμή της πρώτης επαφής με το ενοχοποιούμενο αλλεργιογόνο. Στην περίπτωση του γάλακτος και της σόγιας συνήθως εμφανίζεται μέσα στα 2 πρώτα έτη. Συνήθως σχετίζεται με την κατανάλωση αγελαδινού γάλακτος ή σόγιας και σπανιότερα αυγού και σιτηρών. Κατά την εμφάνιση της νόσου το βρέφος τρέφεται συνήθως τρέφεται φόρμουλα αγελαδινού γάλακτος.. Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν έμετο, διάρροια, αίμα στα κόπρανα, οίδημα και συχνά ελλιπή ανάπτυξη. Η μέτριου βαθμού αναιμία και υποαλβουμιναιμία είναι συχνά ευρήματα.. Κατά την τροφική πρόκληση συνήθως εκδηλώνεται εμετός η/και διάρροια μετά από ώρες. Η αντιμετώπιση περιλαμβάνει δίαιτα αποφυγής του ενοχοποιούμενου τροφίμου και τα συμπτώματα συνήθως υποχωρούν εντός 1-3 εβδομάδων και προτείνεται επαναπρόκληση και βιοψία μετά από 1-2 χρόνια. Η νόσος συνήθως υποχωρεί μετά από 2-3 χρόνια. ΣΤ. Κοιλιοκάκη Η κοιλιοκάκη αποτελεί μια χρόνια πάθηση του λεπτού εντέρου όπου εμπλέκεται μη IgE- ανοσολογικός μηχανισμός. Χαρακτηρίζεται από ανωμαλίες του βλεννογόνου και σχετίζεται με μόνιμη δυσανεξία στη γλουτένη. Η συμπτωματολογία της νόσου συνήθως εμφανίζεται κατά τη νηπιακή ηλικία αλλά δεν αποκλείεται να εμφανιστεί και αργότερα. Τα συμπτώματα παραλαμβάνουν κοιλιακή διάταση, κοιλιακό άλγος, ανορεξία, δυσκοιλιότητα, διάρροια, δύσομα κόπρανα, υπερφαγία, κόπωση, υποθρεψία, εξάνθημα, ελλιπή ανάπτυξη και χαμηλό ανάστημα, διαταραχές ύπνου και εμετό. Η κοιλιοκάκη έχει συσχετιστεί με πολλά αυτοάνοσα νοσήματα (νόσος Addison, κακοήθη αναιμία, αυτοάνοση θρομβοκυτοπενία, σαρκοείδωση, ινσουλινοεξαρτώμενο διαβήτη, κυστική ίνωση κ.α). Η θεραπεία περιλαμβάνει την πλήρη αποφυγή των τροφίμων που περιέχουν γλουτένη (σιτηρά, κριθάρι, σίκαλη, βρώμη,κ.α) Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δίνεται στα συσκευασμένα τρόφιμα και στα συντηρητικά των τροφίμων καθώς πιθανά να περιέχουν κρυφές πηγές γλουτένης. Βιβλιογραφία Dean D. Metcalfe, Hug A. Sampson, Ronald A. Simon, Food allergy: adverse reactions to foods and food additives, 3 rd edition, Chapters P

18 ΤΟΜΟΣ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ 8 ης Διημεριδασ ΕΛΙΓΑΣΤ Hedricks, Duggan, Walker, Εγχειρίδιο παιδικής διατροφής, 3 η έκδοση, Κεφ 25-26, Σελ Patricia Queen Samour, Kathy King, Handbook of Pediatric Nutrition, 3 rd Edition, Ch. 9 P Scott H. Sicherer, Food Allergy, Mount Sinai School of Medicine78: ,2011 Rushani W. Saltzman, Terri F. Brown- Whitehorn, Gastrointestinal Syndromes Associated with food allergies, Curr Probl Pediatr Adolesc Health Care, August 2012 Uzzaman A, Cho SH, Chapter 28: Classification of hypersensitivity reactions. Allergy Asthma Proc May-Jun;33 Suppl 1:S96-9. doi: /aap Blatman KH, Ditto AM, Chapter 26: Eosinophilic esophagitis, Allergy Asthma Proc May- Jun;33 Suppl 1:S doi: /aap Kivity S, Adult-onset food allergy Isr Med Assoc J Jan;14(1):70-2. Akuthota P, Weller PF, Eosinophils and disease pathogenesis, Semin Hematol Apr;49(2): doi: /j.seminhematol Ensari A., Eosinophilic oesophagitis versus reflux oesophagitis Acta Gastroenterol Belg Jun;74(2): Wolfe JL, Aceves SS, Gastrointestinal manifestations of food allergies Pediatr Clin North Am Apr;58(2): , x. doi: /j.pcl Shereen M. Reda, Gastrointestinal Manifestations of Food Allergy, Pediatr Health. 2009;3(3):

19 Μεσογειακή Διατροφή και Πρόληψη Καρκίνων του Πεπτικού Νίκη Κόντου Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας το 13% της παγκόσμιας θνησιμότητας οφείλεται στα νεοπλάσματα, ενώ οι εκτιμήσεις για το 2030 κάνουν λόγο για 12 εκατομμύρια θανάτους από καρκίνο σε παγκόσμια κλίμακα (WHO, 2010). Μόνο στην Ευρώπη ο συνολικός αριθμός νέων διαγνώσεων καρκίνου έχει αυξηθεί κατά από το 2004, με πιο συχνούς κατά σειρά εμφάνισης τους καρκίνους μαστού, παχέος εντέρου και πνεύμονα. Μέχρι το 2015, αν και ο αριθμός του πληθυσμού θα παραμείνει σταθερός, αναμένεται αύξηση κατά 22% του ποσοστού ασθενών με καρκίνο και ηλικία μεγαλύτερη των 65 ετών και 50% αύξηση των υπερηλίκων, με ταυτόχρονη συνοδό αύξηση του ποσοστού νοσηρότητας από καρκίνο δεδομένου της ισχυρής συσχέτισης εμφάνισής του με την πρόοδο της ηλικίας (Ferlay et al, 2007). Το ένα τρίτο του συνόλου των περιπτώσεων κακοήθειας πιθανόν να οφείλεται σε διατροφικούς παράγοντες στους οποίους συμπεριλαμβάνεται και η φυσική δραστηριότητα (Williams and Hord, 2005). Σύμφωνα με εκτιμήσεις, το 25% της επίπτωσης καρκίνου του παχέος εντέρου, σχεδόν το 15% της επίπτωσης καρκίνου του μαστού και το 10% της επίπτωσης καρκίνου προστάτη, παγκρέατος και ενδομητρίου θα μπορούσε να είχε προληφθεί στις αναπτυγμένες Δυτικές Χώρες μόνο από την υιοθέτηση της παραδοσιακής Μεσογειακής διατροφής (ΜΔ) (Trichopoulou et al, 2000). Τα πρώτα δεδομένα για την προστατευτική επίδραση του Μεσογειακού διατροφικού προτύπου στην υγεία έδωσε η μελέτη των Επτά Χωρών (Keys et al, 1986). Στην πραγματικότητα δεν υπάρχει μία αλλά πολλές Μεσογειακές Δίαιτες, οι οποίες αντικατοπτρίζουν το διατροφικό μοντέλο που συνήθως ακολουθούνταν από τους πληθυσμούς που κατοικούν σε περιοχές γύρω από τη Μεσόγειο στις αρχές της δεκαετίας του 1960, όπως είναι η Κρήτη, άλλες περιοχές της Ελλάδας, η Ισπανία και η Νότια Ιταλία, περιοχές όπου φυτρώνουν άφθονα ελαιόδεντρα. Η παραδοσιακή ΜΔ χαρακτηρίζεται από την αφθονία φρούτων, λαχανικών, δημητριακών, πατάτων, πουλερικών, οσπρίων, ξηρών καρπών, άπαχων ψαριών, γαλακτοκομικών προϊόντων, τις μικρές ποσότητες κόκκινου κρέατος, τη μέτρια κατανάλωση αλκοόλ (1-2 ποτήρια την ημέρα, συνήθως μαζί με τα γεύματα), και την σχεδόν αποκλειστική χρήση ελαιολάδου ως ημερήσια πηγή λιπαρών (Trichopoulou et al, 2000; Tyrovolas and Panagiotakos, 2010). Αν και η λήψη γάλακτος είναι μέτρια, η κατανάλωση άλλων γαλακτοκομικών προϊόντων, όπως είναι το τυρί και το γιαούρτι είναι υψηλή, με το τυρί να αποτελεί απαραίτητο συνοδευτικό της σαλάτας 17

20 ΤΟΜΟΣ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ 8 ης Διημεριδασ ΕΛΙΓΑΣΤ και των λαδερών φαγητών. Η δίαιτα αυτή χαρακτηρίζεται από χαμηλή περιεκτικότητα σε κορεσμένα λιπαρά οξέα ( 7-8% της ημερήσιας πρόσληψης ενέργειας) ενώ ταυτόχρονα η συνολική πρόσληψη λίπους ανέρχεται στο 40% της συνολικής πρόσληψης ενέργειας στην Ελλάδα και στο 30% στην Ιταλία (Simopoulos, 2001; Willet, 2006; Tyrovolas and Panagiotakos, 2010; Kontou et al, 2011). Το πηλίκο μονοακόρεστων προς κορεσμένων λιπαρών οξέων είναι μεγαλύτερο του 2 (Kontou et al, 2011). Το ελαιόλαδο, μία πλούσια πηγή μονοακόρεστων λιπαρών οξέων, είναι το κύριο συστατικό της ΜΔ. Το παρθένο ελαιόλαδο διατηρεί όλα τα λιποφιλικά συστατικά του καρπού, την α-τοκοφερόλη και τα φαινολικά σύμπλοκα που έχουν ισχυρές αντιοξειδωτικές κια αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες. Επιπλέον, οι φαινόλες έχουν την ικανότητα να επηρεάζουν τον κυτταρικό πολλαπλασιασμό, την εξέλιξη του κύκλου ζωής και την απόπτωση, ενώ το αραχιδονικό οξύ το μεταβολισμό των καρκινικών κυττάρων (Corona et al, 2009). Τα φρούτα, τα λαχανικά, τα όσπρια και οι καρποί αποτελούν καλές πηγές φυτικών ινών και φαίνεται να σχετίζονται με μικρότερο κίνδυνο εμφάνισης διαφόρων ειδών καρκίνου (Koushik et al, 2007; WCRF and AIRC, 2007). Πρόσφατη μετα-ανάλυση προοπτικών μελετών κοορτής αποκάλυψε ότι η υιοθέτηση της ΜΔ μπορεί να μειώσει σε σημαντικό βαθμό το κίνδυνο συνολικής θνησιμότητας και νοσηρότητας ή και θνησιμότητας από καρκίνο. Ειδικότερα, σε αυτή τη μετα-ανάλυση, η συγκεντρωτική ανάλυση 12 μελετών κοορτής έδειξε ότι αύξηση κατά 2 μονάδες της κλίμακας υιοθέτησης της ΜΔ ισοδυναμούσε με 6% μείωση της επίπτωσης ή της θνησιμότηταςς από νεοπλασματικές ασθένειες (Sofi et al, 2008). Από ανασκόπηση της βιβλιογραφίας οι σημαντικότερες μελέτες που αναφέρονται στη διερεύνηση της σχέσης μεταξύ ΜΔ και καρκίνων του πεπτικού είναι εννέα, εκ των οποίων οι τέσσερις είναι προοπτικές (Keys at al, 1986; Reedy at al, 2008; Buckland et al, 2010; Cottet et al, 2009), οι τρεις μελέτες ασθενών μαρτύρων (Bosetti et al, 2008; Franceschi et al, 1999; Kontou et al, 2012) και οι δύο κλινικές μελέτες (De Lorgeril et al, 1998; Dixon et al, 2007). Σημαντικό περιορισμό στις μελέτες που διερευνούν την υιοθέτηση της ΜΔ, αποτελεί η ετερογένεια αυτού του διατροφικού μοντέλου, αλλά και η ετερογένεια των διατροφικών δεικτών. Οι πιο συχνά χρησιμοποιούμενοι διατροφικοί δείκτες είναι ο Mediterranean Diet Score (MDS), ο Mediterranean Diet Quality Index (MDQI), ο MDS+ψάρια, ο MedDietScore και οι διάφορες εκδόσεις του MDS. Αν και όλοι βασίζονται πάνω στην ίδια λογική, εντούτοις έχουν διαφορές ως προς τον αριθμό και τα τρόφιμα που περιέχουν, αλλά και το εύρος τιμών της συνολικής βαθμολόγησης (Fransen and Ocké, 2008; Kourlaba and Panagiotakos, 2009). Βιβλιογραφία 1. World Health Organization. 2. Ferlay J, Autier P, Boniol M et al. Estimates of the cancer incidence and mortality in Europe in Ann Oncol 2007;18: Williams MT, Hord NG. The role of dietary factors in cancer prevention: beyond fruits and vegetables. Nutr Clin Pract 2005;20: Keys A, Menotti A, Karvonen MJ et al. The diet and 15-year death rate in the seven countries study. Am J Epidemiol 1986;124: Trichopoulou A, Lagiou P, Kuper H, Trichopoulos D. Cancer and Mediterranean dietary traditions. Cancer Epidemiol Biomarkers Prev. 2000;9:

21 Διατροφη & Πεπτικο Συστημα 6. Kontou N, et al. The Mediterranean diet in cancer prevention: a review. J Med Food 2011; 14(10): Corona G, Spencer JPE, Dessì MA. Extra virgin olive oil phenolics: absorption, metabolism, and biological activities in the GI tract. Toxicol Ind Health 2009;25: Koushik A, Hunter DJ, Spiegelman D et al. Fruits, vegetables, and colon cancer risk in a pooled analysis of 14 cohort studies. J Natl Cancer Inst 2007;99: World Cancer Research Fund & American Institute for Cancer Research. Food, nutrition, physical activity and the prevention of cancer: a global perspective. Washington DC: AICR, Sofi F, Cesari F, Abbate R et al. Adherence to Mediterranean diet and health status: metaanalysis. BMJ 2008;337: Fransen HP, Ocké MC. Indices of diet quality. Curr Opin Clin Nutr Metab Care 2008;11: Kourlaba G, Panagiotakos DB. The number of index components affects the diagnostic accuracy of a diet quality index: the role of intracorrelation and intercorrelation structure of the components. Ann Epidemiol 2009;19: Reedy J, Mitrou PN, Krebs-Smith SM, et al. Index-based dietary patterns and risk of colorectal cancer, the NIH-AARP Diet and Health study. Am J Epidemiol 2008;168: Buckland G, Agudo A, Luján L, et al. Adherence to a Mediterranean diet and risk of gastric adenocarcinoma within the European Prospective Investigation into Cancer and Nutrition (EPIC) cohort study. Am J Clin Nutr 2010;91: Cottet V, Touvier M, Fournier A, Touillaud MS, Lafay L, Clavel-Chapelon F, Boutron-Ruault MC. Postmenopausal breast cancer risk and dietary patterns in the E3N-EPIC prospective cohort study. Am J Epidemiol 2009;170: Bosetti C, Gallus S, Trichopoulou A, et al. Influence of the Mediterranean diet on the risk of cancers of the upper aerodigestive tract. Cancer Epidemiol Biomarkers Prev 2003;12: Franceschi S, Favero A, Conti E, et al. Foods groups, oil and butter, and cancer of the oral cavity and pharynx. Br J Cancer 1999;80: Kontou N, et al. Alcohol consumption and colorectal cancer in a Mediterranean population: a case-control study. Dis Colon Rectum Jun;55(6): Kontou N, et al. Metabolic syndrome and colorectal cancer: the protective role of Mediterranean diet--a case-control study. Angiology Jul;63(5): De Lorgeril M, Salen P, Martin JL, et al. Mediterranean dietary pattern in a randomized trial. Prolonged survival and possible reduced cancer rate. Arch Intern Med 1998;158: Dixon LB, Subar AF, Peters U, et al. Adherence to the USDA Food Guide, DASH eating plan, and Mediterranean dietary pattern reduces risk of colorectal adenoma. J Nutr 2007;137:

22 Δυσκοιλιότητα: Αιτίες, διάγνωση, επιδημιολογικά στοιχεία Γεώργιος Καραμανώλης Καθώς δεν υπάρχει σαφής ορισμός για τη δυσκοιλιότητα, οι ασθενείς περιγράφουν σαν δυσκοιλιότητα είτε τη μειωμένη συχνότητα κενώσεων, είτε την έντονη πίεση κατά τη διάρκεια των κενώσεων, είτε το αίσθημα ατελούς κένωσης, είτε τη σκληρή σύσταση των κοπράνων. Συνήθως στην καθημερινή πρακτική σαν δυσκοιλιότητα θεωρείται η μείωση του αριθμού των κενώσεων σε <3 την εβδομάδα. Πρόκειται για μία από τις πιο συχνές διαταραχές του γαστρεντερικού συστήματος, η οποία μπορεί επηρεάσει αρνητικά την ποιότητα ζωής των ατόμων. Ορισμός κατά Ρώμη ΙΙΙ Σύμφωνα με τα κριτήρια της Ρώμης (χρησιμοποιούνται κυρίως σε μελέτες και σπάνια στην κλινική πράξη), ως χρόνια δυσκοιλιότητα ορίζεται η παρουσία τουλάχιστον δύο από τα παρακάτω συμπτώματα στο 25% των κενώσεων για διάστημα 12 εβδομάδων ή μεγαλύτερο κατά τους τελευταίους 6 μήνες και απουσία οργανικής δυσλειτουργίας: Σκληρή σύσταση κοπράνων Καταβολή προσπάθειας κατά την αφόδευση Αίσθημα ατελούς κένωσης Λιγότερες από 3 κενώσεις ανά εβδομάδα Αίσθημα ορθοπρωκτικής απόφραξης Ανάγκη χειροπρακτικής βοήθειας. Επιδημιολογικά δεδομένα Δεδομένα από μία πρόσφατη ανασκόπηση επιδημιολογικών μελετών αναφέρουν ότι το ποσοστό των ατόμων που εμφανίζουν δυσκοιλιότητα παγκοσμίως κυμαίνεται από 0,7 έως 79% στους ενήλικες και από 0,7 έως 29,6% στα παιδιά. Γενικά, η δυσκοιλιότητα φαίνεται να είναι συχνότερη στις γυναίκες από ότι στους άνδρες, στις μεγαλύτερες ηλικίες (συνήθως άνω των 60 ετών) και σε άτομα χαμηλότερου κοινωνικο-οικονομικού και μορφωτικού επιπέδου. Σύμφωνα με δεδομένα από πρόσφατη ελληνική μελέτη το 16% των συμμετεχόντων ανέφερε ότι παρουσιάζει δυσκοιλιότητα, ενώ το ποσοστό σε άτομα >65 ετών ήταν 20

23 Δυσκοιλιότητα 25%. Αν και το 20% των πασχόντων δήλωσε πως δεν είχε λάβει κάποια μέτρα για την αντιμετώπιση της δυσκοιλιότητας, η πλειοψηφία των συμμετεχόντων βρέθηκε να εφαρμόζει κυρίως αλλαγές στη διατροφή ή/και να καταφεύγει στη χρήση καθαρτικών ή άλλων παραδοσιακών προϊόντων. Παθοφυσιολογία-Εργαστηριακός έλεγχος Η δυσκοιλιότητα μπορεί να είναι είτε δευτεροπαθής (κυρίως από φάρμακα, σύμπτωμα νευρολογικών, ενδοκρινολογικών και μεταβολικών νοσημάτων, καθώς και σε οργανικά αίτια όπως ο καρκίνος του παχέος εντέρου) είτε ιδιοπαθής. Αφού αποκλείσουμε με τον κατάλληλο έλεγχο τη δευτεροπαθή δυσκοιλιότητα, θεωρούμε τη δυσκοιλιότητα ιδιοπαθή και με αυτή θα ασχοληθούμε στη συνέχεια. Με την απλή δοκιμασία της χορήγησης ακτινοσκιερών δεικτών μπορούμε να χωρίσουμε τους ασθενείς με δυσκοιλιότητα σε τρεις κατηγορίες: i) ασθενείς με αποφρακτικού τύπου δυσκοιλιότητα (η πλειονότητα των δεικτών παραμένουν στην πύελο), ii) ασθενείς με μειωμένο χρόνο διάβασης (οι δείκτες παραμένουν σε όλο το μήκος του εντέρου, «colon inertia»), iii) ασθενείς με φυσιολογικό χρόνο διάβασης (είναι μάλλον η μεγαλύτερη ομάδα). Τις ίδιες πληροφορίες μπορούμε να λάβουμε και τον σπινθηρογραφικό έλεγχο του χρόνου διάβασης (ακριβότερη και πιο χρονοβόρα εξέταση). Η μανομετρία μας δίνει πληροφορίες για τον τόνο των σφιγκτήρων, την πιθανή ασυνέργεια των σφιγκτήρων και την ικανότητα του ασθενούς να αποβάλει ένα φουσκωμένο στο ορθό μπαλόνι (balloon expulsion test). Το αφοδευόγραμμα μας δίνει πληροφορίες για την παρουσία ανατομικών βλαβών στο περίνεο (ορθοκήλη, πρόπτωση ορθού, σύνδρομο καθόδου του περινέου). Μη φαρμακευτική θεραπεία Διατροφική αντιμετώπιση - Προβιοτικά Εδώ και χρόνια το κλειδί στη διατροφική αντιμετώπιση της δυσκοιλιότητας θεωρείται πως είναι η σταδιακή ένταξη των φυτικών ινών (διαλυτών και αδιάλυτων) στο καθημερινό διαιτολόγιο, με στόχο την κατανάλωση γραμμαρίων την ημέρα. Οι φυτικές ίνες έχουν την ιδιότητα να κατακρατούν νερό με αποτέλεσμα τη δημιουργία μεγαλύτερων σε όγκο και πιο μαλακών κοπράνων, που διέρχονται πιο εύκολα από το έντερο. Ωστόσο, τα ερευνητικά δεδομένα στο πεδίο αυτό δεν είναι πλήρως τεκμηριωμένα, καθώς αφενός φαίνεται πως η μειωμένη πρόσληψη φυτικών ινών δεν είναι πάντα αίτιο της εμφάνισης χρόνιας δυσκοιλιότητας και αφετέρου η υιοθέτηση μίας δίαιτας πλούσιας σε φυτικές ίνες μπορεί να είναι σε ένα βαθμό βοηθητική, αλλά μπορεί να είναι και επιβαρυντική σε περιπτώσεις σοβαρής δυσκοιλιότητας. Τα τελευταία χρόνια, με την ανάπτυξη των λειτουργικών τροφίμων υπάρχει έντονο ερευνητικό ενδιαφέρον για τον ρόλο των προβιοτικών και προβιοτικών που περιέχονται σε αυτά στη λειτουργία του εντέρου. Ως προβιοτικά ορίζονται οι ζωντανοί μικροοργανισμοί, που περιέχονται σε τρόφιμα όπως το κεφίρ, το γιαούρτι και άλλα γαλακτοκομικά προϊόντα, και ασκούν την ευεργετική τους δράση βελτιώνοντας την ισορροπία της εντερικής μικροχλωρίδας. Από την άλλη, τα προβιοτικά αποτελούν άπεπτα συστατικά των τροφίμων, που ενεργοποιούν επιλεκτικά την ανάπτυξη ή/και τη 21

«Μεσογειακή δίαιτα και υγεία»

«Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» «Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» «Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» Μερόπη Κοντογιάννη Επίκουρη Καθηγήτρια Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας Διατροφής ρ ήμ Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Μεσογειακή δίαιτα

Διαβάστε περισσότερα

Αλλεργία στο γάλα αγελάδας. Συχνοί προβληματισμοί

Αλλεργία στο γάλα αγελάδας. Συχνοί προβληματισμοί Αλλεργία στο γάλα αγελάδας. Συχνοί προβληματισμοί Χαράλαμπος Αγακίδης Πανεπιστημιακός Υπότροφος Α Παιδιατρική Κλινική Α.Π.Θ. Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Περίγραμμα ομιλίας Τύποι αλλεργίας 2 περιστατικά

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης.

Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης. Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης. Αν είστε 55-70 ετών ελάτε και εσείς για ΔΩΡΕΑΝ προληπτικές εξετάσεις για τον καρκίνο παχέος εντέρου, από 1-31 Μαρτίου σε Αθήνα-Πειραιά, Θεσσαλονίκη, Πάτρα και Ηράκλειο. Πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ

ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΑΘΗΝΑ 2008 ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Στην τρέχουσα παρουσίαση δεν υφίσταται σύγκρουση συμφερόντων

Στην τρέχουσα παρουσίαση δεν υφίσταται σύγκρουση συμφερόντων Δοκιμασίες κοπράνων Γιώργος Χουλιάρας, Παιδογαστρεντερολόγος, Πανεπιστημιακός Υπότροφος, Υπεύθυνος Ενδοσκοπήσεων & Ιατρείου Ιδιοπαθών Φλεγμονωδών Nοσημάτων του Εντέρου Μονάδα Γαστρεντερολογίας και Διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

Αλλεργία στο γάλα αγελάδας Συχνοί προβληματισμοί

Αλλεργία στο γάλα αγελάδας Συχνοί προβληματισμοί Αλλεργία στο γάλα αγελάδας Συχνοί προβληματισμοί Χαράλαμπος Αγακίδης Παιδογαστρεντερολόγος Πανεπιστημιακός Υπότροφος Α Παιδιατρική Κλινική Α.Π.Θ. Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσ/νίκης Επιστημονική Εκδήλωση

Διαβάστε περισσότερα

Αλλεργία στο γάλα αγελάδας Από τη θεωρία στην πράξη

Αλλεργία στο γάλα αγελάδας Από τη θεωρία στην πράξη Αλλεργία στο γάλα αγελάδας Από τη θεωρία στην πράξη Χαράλαμπος Αγακίδης Παιδογαστρεντερολόγος Πανεπιστημιακός Υπότροφος Α Παιδιατρική Κλινική Α.Π.Θ. Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Τροφική αλλεργία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΣ. Να δημιουργηθούν πρακτικές κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με την αλλεργία στο γάλα κατάλληλες για την πρωτοβάθμια περίθαλψη στη Μ. Βρετανία.

ΣΚΟΠΟΣ. Να δημιουργηθούν πρακτικές κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με την αλλεργία στο γάλα κατάλληλες για την πρωτοβάθμια περίθαλψη στη Μ. Βρετανία. ΣΚΟΠΟΣ Να δημιουργηθούν πρακτικές κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με την αλλεργία στο γάλα κατάλληλες για την πρωτοβάθμια περίθαλψη στη Μ. Βρετανία. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ανασκοπήθηκαν όλες οι υπάρχουσες κατευθυντήριες

Διαβάστε περισσότερα

σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου επί τουλάχιστον 3

σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου επί τουλάχιστον 3 Το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (ΣΕΕ) ανήκει σε μια ομάδα λειτουργικών διαταραχών του πεπτικού σωλήνα. Το κοιλιακό άλγος, ο μετεωρισμός και η εναλλαγή των συνηθειών του εντέρου αποτελούν τυπικά συμπτώματα.

Διαβάστε περισσότερα

Γαστρεντερολογία Ηπατολογία

Γαστρεντερολογία Ηπατολογία 10 η ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ Εξελίξεις στη Γαστρεντερολογία Ηπατολογία & 6-7 Φεβρουαρίου 2015 Ξενοδοχείο Royal Olympic Athens ΔΩΡΕΑΝ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Αγαπητοί Φίλοι,

Διαβάστε περισσότερα

Βάρος κοπράνων σε διάφορους λαούς

Βάρος κοπράνων σε διάφορους λαούς Δυσκοιλιότητα Κενώσεις λιγότερες από τρεις την εβδομάδα σε άτομα που σιτίζονται με δίαιτες δυτικού τύπου Δυσκολία κατά την αφόδευση Ιδιαίτερη σημασία έχει η εμφάνιση δυσκοιλιότητας σε άτομα με φυσιολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΓΑΣΤΡΟ-ΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Η ΜΙΖΕΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑΣ

ΓΑΣΤΡΟ-ΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Η ΜΙΖΕΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΑΣΤΡΟ-ΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Η ΜΙΖΕΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΑΣΤΡΟ-ΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Αίτιο Χαλάρωση σφιγκτήρα κατώτερου οισοφάγου Συχνή παλινδρόμηση (μετακίνηση προς τα πάνω) υγρών του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ. Δημήτριος Θεοδώρου Επίκουρος Καθηγητής Χειρουργικής. Α Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ. Δημήτριος Θεοδώρου Επίκουρος Καθηγητής Χειρουργικής. Α Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ Δημήτριος Θεοδώρου Επίκουρος Καθηγητής Χειρουργικής Μονάδα Χειρουργικής Ανωτέρου Πεπτικού Α Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

«Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014

«Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014 «Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014 Κοιλιοκάκη Ι Η κοιλιοκάκη είναι ανοσολογική πάθηση, που προκαλεί κυρίως βλάβες στο λεπτό έντερο αλλά και

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου. Πόσο συχνό είναι; Πώς εκδηλώνεται το Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου;

Περιεχόμενα. Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου. Πόσο συχνό είναι; Πώς εκδηλώνεται το Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου; Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου Περιεχόμενα Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου Πόσο συχνό είναι; Πώς εκδηλώνεται το Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου; Γιατί και με ποιό μηχανισμό εμφανίζονται τα συμπτώματα του ΣΕΕ;

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοι παράγοντες προκαλούν την εµφάνιση καρκίνου;

Ποιοι παράγοντες προκαλούν την εµφάνιση καρκίνου; Τι πρέπει να γνωρίζουµε για τη νόσο; Ο καρκίνος είναι ένας γενικός όρος για μια μεγάλη ομάδα νόσων οι οποίες μπορούν να επηρεάσουν οποιοδήποτε μέρος του σώματος. Ένα καθοριστικό χαρακτηριστικό του καρκίνου

Διαβάστε περισσότερα

(dietary fiber, nonnutritive fiber)

(dietary fiber, nonnutritive fiber) KΥΤΤΑΡΙΝΗ - ΦΥΤΙΚΕΣ ΙΝΕΣ Στα τρόφιμα, παράλληλα με τους υδατάνθρακες που πέπτονται στον ανθρώπινο οργανισμό (δηλαδή που υδρολύονται, απορροφώνται και μεταβολίζονται κατά τα γνωστά), υπάρχουν και υδατάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα

ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες

ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Π.Ε ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες (ΜΣΑΦ κ.ά) Ισχαιμική Μετακτινική

Διαβάστε περισσότερα

Γαστρεντερολογία Ηπατολογία

Γαστρεντερολογία Ηπατολογία 9 η & 9 η ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ Εξελίξεις στη Γαστρεντερολογία Ηπατολογία 7-8 Φεβρουαρίου 2014 Ξενοδοχείο Royal Olympic Athens Θα χορηγηθούν μόρια Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης (CME Credits) ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη Τύπου Παγκόσμια Ημέρα Συνέντευξη Υγείας Πεπτικού Τύπου Συστήματος. Παγκόσμια Ημέρα Υγείας Πεπτικού Συστήματος

Συνέντευξη Τύπου Παγκόσμια Ημέρα Συνέντευξη Υγείας Πεπτικού Τύπου Συστήματος. Παγκόσμια Ημέρα Υγείας Πεπτικού Συστήματος Συνέντευξη Τύπου Παγκόσμια Ημέρα Συνέντευξη Υγείας Πεπτικού Τύπου Συστήματος Παγκόσμια Ημέρα Υγείας Πεπτικού Συστήματος ΟΜΙΛΗΤΕΣ - Μερκούρης Μποδοσάκης, Πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Γενικής Ιατρικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ. «Καούρα» «Ξινίλες» ΑΘΗΝΑΙ 2008

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ. «Καούρα» «Ξινίλες» ΑΘΗΝΑΙ 2008 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ & «Καούρα» «Ξινίλες» ΑΘΗΝΑΙ 2008 Γαστροοισοφαγική Παλινδρομική Νόσος Απλό κάψιμο στο στήθος και ξινίλα ή κάτι περισσότερο; Τι είναι και πως εκδηλώνεται η

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Τι είναι η τροφική αλλεργία; Τροφική αλλεργία είναι η αναπάντεχη και μη κανονική ανοσολογική αντίδραση του οργανισμού εναντίον ενός τμήματος μιας τροφής (συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος ΔΙΑΤΡΟΦH Η διατροφή στην ζωή του ανθρώπου παίζει τον μεγαλύτερο ρόλο. Για

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ»

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΣΧΕΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ Πρόληψη εμφάνισης νοσημάτων Θεραπεία ασθενών στο χώρο του νοσοκομείου

Διαβάστε περισσότερα

Αγακίδης Χαράλαμπος Παιδογαστρεντερολόγος Πανεπιστημιακός Υπότροφος Α Παιδιατρικής Κλινικής Α.Π.Θ. 11 η Μετεκπαιδευτική Ημερίδα Νεογνολογίας

Αγακίδης Χαράλαμπος Παιδογαστρεντερολόγος Πανεπιστημιακός Υπότροφος Α Παιδιατρικής Κλινικής Α.Π.Θ. 11 η Μετεκπαιδευτική Ημερίδα Νεογνολογίας Αγακίδης Χαράλαμπος Παιδογαστρεντερολόγος Πανεπιστημιακός Υπότροφος Α Παιδιατρικής Κλινικής Α.Π.Θ. 11 η Μετεκπαιδευτική Ημερίδα Νεογνολογίας «Αναπνευστικά και Γαστρεντερικά Προβλήματα Νεογνών» Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΗΣΙΑ ΗΜΕΡΙΔΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ. Σάββατο 12 Απριλίου 2014 Ξενοδοχείο Crowne Plaza, Αθήνα

ΕΤΗΣΙΑ ΗΜΕΡΙΔΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ. Σάββατο 12 Απριλίου 2014 Ξενοδοχείο Crowne Plaza, Αθήνα ΕΤΗΣΙΑ ΗΜΕΡΙΔΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Σάββατο 12 Απριλίου 2014 Ξενοδοχείο Crowne Plaza, Αθήνα ΤΕΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΟΡΗ ΣΥΝΕΧ ΓΟΥΝΤΑΙ 6 Μ ΙΖΟΜΕ ΟΡΙΑ Ν ΕΚΠΑΙΔ ΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Ο σύγχρονος ΟΔΗΓΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ συμπεριλαμβάνει τα ακόλουθα στοιχεία: Ψωμιά, Δημητριακά, Ρύζι και Μακαρόνια (6 με 11 μερίδες): Οι υδατάνθρακες παίζουν βασικό ρόλο σε όλα τα διαιτολόγια.

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακής Διατροφής

Μεσογειακής Διατροφής mini Οδηγός Μεσογειακής Διατροφής Γιατί Μεσογειακή Διατροφή; Η μεσογειακή διατροφή αναφέρεται στον τρόπο διατροφής των λαών που ζουν σε περιοχές που αναπτύσσονται γύρω από τη Μεσόγειο. Οι επιστημονικές

Διαβάστε περισσότερα

προϊόντων του Δρ Κωσταρέλλη Βασιλική Λέκτορας Χαροκοπείου Πανεπιστημίου

προϊόντων του Δρ Κωσταρέλλη Βασιλική Λέκτορας Χαροκοπείου Πανεπιστημίου Η διατροφική αξία του σταφυλιού και των προϊόντων του Δρ Κωσταρέλλη Βασιλική Λέκτορας Χαροκοπείου Πανεπιστημίου Η καλλιέργεια του αμπελιού στην στην αρχαιότητα Δίαιτα στην Αρχαία Ελλάδα Το Μεσογειακή πρότυπο

Διαβάστε περισσότερα

Γαστροστομία. Αθηνά Καπράλου,MD. Γενικός Χειρουργός. Δεκέμβριος, 2013

Γαστροστομία. Αθηνά Καπράλου,MD. Γενικός Χειρουργός. Δεκέμβριος, 2013 Γαστροστομία Αθηνά Καπράλου,MD Γενικός Χειρουργός Δεκέμβριος, 2013 ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΓΙΑ ΓΑΣΤΡΟΣΤΟΜΙΑ Νευρολογικές παθήσεις Ογκολογικές παθήσεις Άλλες κλινικές καταστάσεις Α.Ε.Ε. Όγκοι ώτων Ανορεξία/ Άρνηση

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΘ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΘ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΘ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ Ε. Παρασκάκης Επικ. Καθηγητής Παιδιατρικής Μονάδα Αναπνευστικών Νοσημάτων Παίδων Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Θράκης Ορισμός Το άσθμα είναι μία χρόνια φλεγμονώδης

Διαβάστε περισσότερα

Δυσκοίλιο, θεωρούμε ένα άτομο όταν εμφανίζει δύο τουλάχιστον από τα παρακάτω προβλήματα για 3 ή περισσότερους μήνες:

Δυσκοίλιο, θεωρούμε ένα άτομο όταν εμφανίζει δύο τουλάχιστον από τα παρακάτω προβλήματα για 3 ή περισσότερους μήνες: Δυσκοιλιότητα. Η δυσκοιλιότητα αποτελεί ένα από τα πιο συχνά συμπτώματα του κατώτερου πεπτικού σωλήνα, επηρεάζοντας κάθε χρόνο ένα μεγάλο αριθμό ασθενών, κυρίως των χωρών του δυτικού κόσμου. Εικόνα 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΗΣΙΑ ΗΜΕΡΙΔΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ. Σάββατο 4 Απριλίου 2015 Ξενοδοχείο Crowne Plaza, Aίθουσα Socrates, Αθήνα

ΕΤΗΣΙΑ ΗΜΕΡΙΔΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ. Σάββατο 4 Απριλίου 2015 Ξενοδοχείο Crowne Plaza, Aίθουσα Socrates, Αθήνα ΕΤΗΣΙΑ ΗΜΕΡΙΔΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Σάββατο 4 Απριλίου 2015 Ξενοδοχείο Crowne Plaza, Aίθουσα Socrates, Αθήνα ΤΕΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΟΡΗΓΟΥΝΤΑΙ 6 ΜΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες για την αλλεργία στο αυγό(bsaci)

Κατευθυντήριες οδηγίες για την αλλεργία στο αυγό(bsaci) Κατευθυντήριες οδηγίες για την αλλεργία στο αυγό(bsaci) Clinical & Experimental Allergy 2010(40):1116-1129 Παρουσίαση : Αντιγόνη Μαυρουδή, Λέκτορας Παιδιατρικής Αλλεργιολογίας, Γ ΠΔ Α.Π.Θ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ: ΤΥΠΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Ηωσινοφιλική οισοφαγίτιδα

Ηωσινοφιλική οισοφαγίτιδα Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Γενικό Περιφερειακό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης - Ιπποκράτειο Ηωσινοφιλική οισοφαγίτιδα Λαζαρίδης Νίκος 23 Μαΐου 2012 Ονοματολογία Πρωτοπαθής ηωσινοφιλική οισοφαγίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗ ΙΗΜΕΡΙ Α ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗ ΙΗΜΕΡΙ Α ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΤΜΗΜΑ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑ ΟΣ «ΜΑΚΕ ΟΝΙΑ» ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗ ΙΗΜΕΡΙ Α ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑΣ 3-4 Οκτωβρίου 2014 Ολυμπιακό Μουσείο Θεσσαλονίκης Η ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΤΙΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΤΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς Μεταβολικό Σύνδρομο Γλυκόζης νηστείας 110mg/dl Σπλαχνική παχυσαρκία [>102cm (m) >88cm (f)] TG 150mg/dl αρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΑΡΚΙΝΙΚΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΣΤΟΜΑΧΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ

ΠΡΟΚΑΡΚΙΝΙΚΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΣΤΟΜΑΧΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΠΡΟΚΑΡΚΙΝΙΚΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΣΤΟΜΑΧΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΟAΝΑΤΟΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΟΜΑΔΑ ΠΕΠΤΙΚΟΥ ΑΘΗΝΑ 15 Δεκεμβρίου 2004 Mαρία Δαιμονάκου- Βατοπούλου Αναπληρώτρια Διευθύντρια Σισμανόγλειο ΓΠΝΑ Kαρκινογέννεση

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ Η χοληστερίνη εντοπίστηκε για πρώτη φορά σε πέτρες της χολής το 1784.Η σχέση της με τα καρδιαγγειακά νοσήματα ανακαλύφθηκε στις τελευταίες

ΙΣΤΟΡΙΑ Η χοληστερίνη εντοπίστηκε για πρώτη φορά σε πέτρες της χολής το 1784.Η σχέση της με τα καρδιαγγειακά νοσήματα ανακαλύφθηκε στις τελευταίες ΧΟΛΗΣΤΕΡΙΝΗ Η χοληστερίνη ή η χοληστερόλη είναι κηρώδης στερόλης που βρίσκεται στη μεμβράνη των κυττάρων όλων των ιστών του σώματος, και στο πλάσμα του αίματος όλων των ζώων. Μικρότερες ποσότητες χοληστερίνης

Διαβάστε περισσότερα

ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑ Διαφορική Διάγνωση

ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑ Διαφορική Διάγνωση ISBN 978-960-372-111-6 Περιεχόμενα ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑ Διαφορική Διάγνωση Σπύρος Δ. Λαδάς Καθηγητής Παθολογίας & Γαστρεντερολογίας Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Κεφάλαιο 1 Δ. Πολύμερος, Σ. Λαδάς ΔΥΣΦΑΓΙΑ...1

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ Μικροβιολογικό & Ερευνητικό Εργαστήριο Μεσογείων 6, Αμπελόκηποι 115 27 210 77.77.654 210 77.77.634 www.athenslab.

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ Μικροβιολογικό & Ερευνητικό Εργαστήριο Μεσογείων 6, Αμπελόκηποι 115 27 210 77.77.654 210 77.77.634 www.athenslab. Συχνές Ερωτήσεις σχετικά με την Τροφική Δυσανεξία και το TrophoScan 1. Τι είναι η ανεπιθύμητη τροφική αντίδραση? Ως ανεπιθύμητη τροφική αντίδραση ορίζεται οποιοδήποτε σύμπτωμα εμφανίζεται μετά τη λήψη

Διαβάστε περισσότερα

Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών

Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Συσχέτιση της σωματικής δραστηριότητας (ΣΔ) με τον κίνδυνο για νεοπλασίες

Διαβάστε περισσότερα

Επιτροπές Οργανωτική Επιτροπή

Επιτροπές Οργανωτική Επιτροπή Επιτροπές Οργανωτική Επιτροπή Πρόεδρος: Δ. Πεκτασίδης Μέλη: Σ. Ντουράκης Ι. Κοσκίνας Δ. Βασιλόπουλος Επιστημονική Επιτροπή Πρόεδρος: Γ. Παπαθεοδωρίδης Μέλη: Μ. Deutsch Α. Αλεξοπούλου Α. Θανοπούλου Γ. Θεοδοσιάδης

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές του στομάχου.

Διαταραχές του στομάχου. Διαταραχές του στομάχου. Δυσπεψία Η δυσπεψία δεν είναι μια ασθένεια αλλά ένα σύνολο συμπτωμάτων. Πρόκειται για κατάσταση κακής λειτουργίας του πεπτικού συστήματος που δημιουργεί δυσχέρειες κατά την πέψη.

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Μακροχρόνια επιστημονική έρευνα έχει αποδείξει ότι πολλά από

Διαβάστε περισσότερα

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα.

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Μαρία Φωτουλάκη Επίκουρη καθηγήτρια Παιδιατρικής-Παιδιατρικής Γαστρεντερολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Γαστρεντερολογία Ηπατολογία

Γαστρεντερολογία Ηπατολογία 10 η ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ Εξελίξεις στη Γαστρεντερολογία Ηπατολογία & 6-7 Φεβρουαρίου 2015 Ξενοδοχείο Royal Olympic, Αθήνα ΔΩΡΕΑΝ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ Θα χορηγηθούν 7 μόρια Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης (CME

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνια Δυσκοιλιότητα. Ανδρέας Πρωτοπαπάς Ειδικός Γαστρεντερολόγος Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ ΓΝΠ Θεσσαλονίκης «ΑΧΕΠΑ»

Χρόνια Δυσκοιλιότητα. Ανδρέας Πρωτοπαπάς Ειδικός Γαστρεντερολόγος Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ ΓΝΠ Θεσσαλονίκης «ΑΧΕΠΑ» Χρόνια Δυσκοιλιότητα Ανδρέας Πρωτοπαπάς Ειδικός Γαστρεντερολόγος Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ ΓΝΠ Θεσσαλονίκης «ΑΧΕΠΑ» Ορισμός δυσκοιλιότητας Ασθενής: Σπάνιες κενώσεις ή σκληρά κόπρανα Γιατρός:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΓΕ 2011-2012. Ημερομηνία θέμα ομιλητές 13 εκεμβρίου Φυσιολογία παχέος εντέρου - Χρόνια Α. Μαντίδης δυσκοιλιότητα

ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΓΕ 2011-2012. Ημερομηνία θέμα ομιλητές 13 εκεμβρίου Φυσιολογία παχέος εντέρου - Χρόνια Α. Μαντίδης δυσκοιλιότητα ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΓΕ 2011-2012 Ημερομηνία θέμα ομιλητές 13 εκεμβρίου Φυσιολογία παχέος εντέρου - Χρόνια Α. Μαντίδης δυσκοιλιότητα Μ. Γλυνός Γ. Πεχλιβανίδης Ι. Τριανταφυλλίδης Ι. Καραγιάννης 10 Ιανουαρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΜΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΑΝ Α Π Λ Η Ρ Ω Τ Ρ Ι Α Π Ρ Ο Ϊ Σ ΤΑΜ Ε Ν Η ΟΥ Ρ ΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ- Ο Γ ΚΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ Τ Μ Η Μ ΑΤΟ Σ ΑΝ Θ «Θ Ε ΑΓ Ε Ν Ε Ι Ο» ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ Βασική

Διαβάστε περισσότερα

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ Ασβέστιο Συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη ασβεστίου Βρέφη 0-12 μηνών Παιδιά 1-3 ετών Παιδιά 4-8 ετών Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών Ενήλικες 19-50 ετών Ενήλικες > 50 ετών Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Προστάτεψε την καρδία σου Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Καρδιοαγγειακές παθήσεις και γυναικείο φύλο Εισαγωγή Οι καρδιαγγειακές παθήσεις αποτελούν σε παγκόσμιο επίπεδο την κυριότερη αιτία θανάτου στο γυναικείο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Καρδιολογικό τμήμα, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΗΣΙΑ ΗΜΕΡΙΔΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Τ Ε Λ Ι Κ Ο Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α

ΕΤΗΣΙΑ ΗΜΕΡΙΔΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Τ Ε Λ Ι Κ Ο Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α ΕΤΗΣΙΑ ΗΜΕΡΙΔΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Σάββατο 4 Απριλίου 2015 Αθήνα Ξενοδοχείο Crowne Plaza Aίθουσα Ballroom Τ Ε Λ Ι Κ Ο Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Π Ρ Ο Λ Ο Γ Ο Σ Αγαπητοί

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη του οισοφαγικού καρκίνου εκ πλακωδών κυττάρων. Χρήστος Ζαβός Γαστρεντερολόγος

Πρόληψη του οισοφαγικού καρκίνου εκ πλακωδών κυττάρων. Χρήστος Ζαβός Γαστρεντερολόγος Πρόληψη του οισοφαγικού καρκίνου εκ πλακωδών κυττάρων Χρήστος Ζαβός Γαστρεντερολόγος Σύγκρουση συμφερόντων με χορηγούς εταιρείες: Καμία Επιδημιολογία Ο οισοφαγικός καρκίνος εκ πλακωδών κυττάρων (SCC) εμφανίζει

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες LDL-C HDL-C < 40 mg/dl Τριγλυκερίδια 150-199 mg/dl : οριακά

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Καρκίνος Παγκρέατος: πρόγνωση Κακή πρόγνωση Συνολική πενταετής επιβίωση 6%.

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ. ΕΝΔΟΣΚΟΠΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Πρόεδρος: Κ. Παρασκευά Αντιπρόεδρος: Π. Κασαπίδης Γραμματέας: Γ. Αναγνωστόπουλος

ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ. ΕΝΔΟΣΚΟΠΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Πρόεδρος: Κ. Παρασκευά Αντιπρόεδρος: Π. Κασαπίδης Γραμματέας: Γ. Αναγνωστόπουλος ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Λεωφ. Δημοκρατίας 67, 154 51 Αθήνα T: 210 6727531-3, F: 210 6727535 E: hsg@hol.gr, annalsgastro@hsg.gr, W: www.hsg.gr ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΝΔΟΣΚΟΠΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Πρόεδρος:

Διαβάστε περισσότερα

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Για χρόνια, οι καταναλωτές µαθαίνουν για τα οφέλη της µείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων µε τη λήψη ωµέγα-3 λιπαρών οξέων. Αυτή η άποψη έχει επικρατήσει,

Διαβάστε περισσότερα

Διημερίδα 9 & 10 Μαρτίου 2012 Υπό την Αιγίδα του ΕΛ.Ι.ΓΑΣΤ

Διημερίδα 9 & 10 Μαρτίου 2012 Υπό την Αιγίδα του ΕΛ.Ι.ΓΑΣΤ Διημερίδα 9 & 10 Μαρτίου 2012 Υπό την Αιγίδα του ΕΛ.Ι.ΓΑΣΤ ΘΕΜΑ: Aμφιλεγόμενα Zητήματα και Eξελίξεις στη Νοσολογία του Πεπτικού Συστήματος Συνεδριακό Κέντρο ΜΗΤΕΡΑ «Ν. Λούρος» ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ Αγαπητοί συνάδελφοι,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΕΦΗΒΕΙΑ- ΑΝΑΓΚΕΣ v Επιτάχυνση ρυθμού ανάπτυξης v Ωρίμανση και αύξηση ιστών v Αποκτά το 20% του ύψους και το 50% του βάρους του ενήλικα, ενώ οι μύες, ο όγκος του αίματος και γενικά

Διαβάστε περισσότερα

Χαιρετισμός. Οργανωτική Επιτροπή. Αγαπητοί Συνάδελφοι,

Χαιρετισμός. Οργανωτική Επιτροπή. Αγαπητοί Συνάδελφοι, 2 Χαιρετισμός Αγαπητοί Συνάδελφοι, Η Τριμελής Επιτροπή του Τμήματος Βόρειας Ελλάδας της Ελληνικής Γαστρεντερολογικής Εταιρείας σας προσκαλεί στα Μετεκπαιδευτικά Μαθήματα που θα πραγματοποιηθούν στις 20-21

Διαβάστε περισσότερα

Διαιτητικές οδηγίες για το ΣΔ. Κατευθυντήριες οδηγίες για τη Διαχείριση του Διαβητικού Ασθενούς

Διαιτητικές οδηγίες για το ΣΔ. Κατευθυντήριες οδηγίες για τη Διαχείριση του Διαβητικού Ασθενούς ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΙ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΟΙ ΟΠΟΙΟΙ ΚΑΘΟΡΙΖΟΥΝ ΤΟ ΕΠΙΠΕΔΟ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗΣ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΤΡΙΤΗΣ ΚΑΙ ΤΕΤΑΡΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 Αναστάσιος Κουτσοβασίλης, Μαρία

Διαβάστε περισσότερα

Φώτιος Ν. Κοθώνας Γαστρεντερολόγος

Φώτιος Ν. Κοθώνας Γαστρεντερολόγος Φώτιος Ν. Κοθώνας Γαστρεντερολόγος Αιτιολογία πεπτικού έλκους Σχάση του βλεννογόνου που επεκτείνεται έως τη βλεννογόνια μυική στιβάδα Δύο κύριες αιτίες: -Ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού -ΜΣΑΦ και ασπιρίνη

Διαβάστε περισσότερα

¹ Ά Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Γ.Ν.Α. Ιπποκράτειο ²Μονάδα Μικροχειρουργικής, Νοσοκομείο Κ.Α.Τ Αθηνών

¹ Ά Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Γ.Ν.Α. Ιπποκράτειο ²Μονάδα Μικροχειρουργικής, Νοσοκομείο Κ.Α.Τ Αθηνών ΔΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΑΝΕΓΧΕΙΡΗΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ. ΜΙΑ ΚΑΙΝΟΥΡΙΑ ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΑΥΤΟ ΙΑΤΕΙΝΟΜΕΝΗΣ ΜΕΤΑΛΛΙΚΗΣ ΕΝΔΟΠΡΟΘΕΣΗΣ Βρακοπούλου Γαβριέλλα- Ζωή ¹, Δουλάμη Γεωργία¹,Λαρεντζάκης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΡΤΗΜΕΝΕΣ ÁÍÁÊÏÉÍÙÓÅÉÓ ÅËËÇÍÙÍ ÅÑÅÕÍÇÔÙÍ

ΑΝΑΡΤΗΜΕΝΕΣ ÁÍÁÊÏÉÍÙÓÅÉÓ ÅËËÇÍÙÍ ÅÑÅÕÍÇÔÙÍ ΑΝΑΡΤΗΜΕΝΕΣ ÁÍÁÊÏÉÍÙÓÅÉÓ ÅËËÇÍÙÍ ÅÑÅÕÍÇÔÙÍ ΥΨΗΛΑ ΠΟΣΟΣΤΑ ΕΠΙΤΥΧΟΥΣ ΕΚΡΙΖΩΣΗΣ ΤΟΥ H. PYLORI ΜΕ ΤΗ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΣΧΗΜΑΤΟΣ ΒΑΣΙΣΜΕΝΟΥ ΣΤΗ ΛΕΒΟΦΛΟΞΑΣΙΝΗ ΩΣ ΔΕΥΤΕΡΗΣ ΓΡΑΜΜΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Π. Καραβίτης, 1 Κ. Πετράκη,

Διαβάστε περισσότερα

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών;

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών; ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Τι είναι οι πρωτεϊνες; Η ονομασία πρωτεϊνες προέρχεται από το ρήμα πρωτεύω και σημαίνει την εξαιρετική σημασία που έχουν οι πρωτεϊνες για την υγεία του ανθρώπινου σώματος. Από την εποχή των Ολυμπιακών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΙΦΝΕ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΗΣ ΕΝΔΟΣΚΟΠΙΚΗΣ ΚΑΨΟΥΛΑΣ. Νίκος Βιάζης Β Γαστρεντερολογικό Τμήμα Γ.Ν.Α. «Ο Ευαγγελισμός»

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΙΦΝΕ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΗΣ ΕΝΔΟΣΚΟΠΙΚΗΣ ΚΑΨΟΥΛΑΣ. Νίκος Βιάζης Β Γαστρεντερολογικό Τμήμα Γ.Ν.Α. «Ο Ευαγγελισμός» ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΙΦΝΕ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΗΣ ΕΝΔΟΣΚΟΠΙΚΗΣ ΚΑΨΟΥΛΑΣ Νίκος Βιάζης Β Γαστρεντερολογικό Τμήμα Γ.Ν.Α. «Ο Ευαγγελισμός» ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Έτος Σημαντικά γεγονότα 1981 G. Iddan,, P. Scapa η ιδέα

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία καρκίνου του πνεύμονα Ενότητα 1: Ογκολογία Πνεύμονα. Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής

Επιδημιολογία καρκίνου του πνεύμονα Ενότητα 1: Ογκολογία Πνεύμονα. Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Επιδημιολογία καρκίνου του πνεύμονα Ενότητα 1: Ογκολογία Πνεύμονα Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Επιδημιολογικά στοιχεία καρκίνου του πνεύμονα Ο καρκίνος

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Στόχοι για την αντιμετώπιση του Γνώση Δεξιότητες Πηγές Υποστήριξη

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ Πως να προλάβετε τον ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ με ΤΗΝ ΕΥΓΕΝΙΚΗ Χορηγία Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία με ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ «Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΛΙΟΚΑΚΗ. Αγακίδης Χαράλαμπος Παιδογαστρεντερολόγος Επιστημονικός Συνεργάτης Α Παιδιατρικής Κλινικής Α.Π.Θ. Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης

ΚΟΙΛΙΟΚΑΚΗ. Αγακίδης Χαράλαμπος Παιδογαστρεντερολόγος Επιστημονικός Συνεργάτης Α Παιδιατρικής Κλινικής Α.Π.Θ. Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης ΚΟΙΛΙΟΚΑΚΗ Αγακίδης Χαράλαμπος Παιδογαστρεντερολόγος Επιστημονικός Συνεργάτης Α Παιδιατρικής Κλινικής Α.Π.Θ. Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης «Σχολείο Τροφικής Αλλεργίας» Ελληνική Παιδοαλλεργιολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ και ΚΑΡΚΙΝΟΣ: συνύπαρξη ή αιτιολογική σχέση;

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ και ΚΑΡΚΙΝΟΣ: συνύπαρξη ή αιτιολογική σχέση; ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ και ΚΑΡΚΙΝΟΣ: συνύπαρξη ή αιτιολογική σχέση; Δ. Καραγιάννη, Β. Κουρκούμπας, Δ. Μπαλτζής, Γ. Κοτρώνης, Ε. Κιντιράκη, Χ.Τρακατέλλη, Α. Παυλίδου, Μ. Σιών Γ Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, ΓΠΝΘ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ ΕΠΙ ΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ( Η.Π.Α ) Νόσοι πεπτικού και ήπατος : 50 εκατοµµύρια επισκέψεις σε : Ιατρούς Νοσοκοµεία Τµήµατα επειγόντων Πιο συχνές διαγνώσεις : Τροφικές γαστρεντερίτιδες

Διαβάστε περισσότερα

Η φλεγμονή των βρόγχων προκαλεί οίδημα και παραγωγή εκκρίσεων, και έτσι περιορίζεται περισσότερο η ροή του αέρα μέσα από τους βρόγχους.

Η φλεγμονή των βρόγχων προκαλεί οίδημα και παραγωγή εκκρίσεων, και έτσι περιορίζεται περισσότερο η ροή του αέρα μέσα από τους βρόγχους. Βρογχικό Άσθμα Το άσθμα είναι μια πάθηση που χαρακτηρίζεται από χρόνια κυτταρική φλεγμονή των αεραγωγών και βρογχική υπεραντιδραστικότητα. Έτσι προκαλείται μια μεταβλητή απόφραξη των αεροφόρων οδών που

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ: ΠΑΓΚΡΕΑΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΠΑΓΚΡΕΑΤΙΤΙΔΑ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Πρόληψη/ αντιμετώπιση κακής θρέψης Πρόληψη της απώλειας βάρους Αντιμετώπιση της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ Ι.Φ.Ν.Ε. Αξιολόγηση της ιστολογικής απάντησης Αντιπαράθεση Παθολογοανατόμου-Γαστρεντερολόγου

ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ Ι.Φ.Ν.Ε. Αξιολόγηση της ιστολογικής απάντησης Αντιπαράθεση Παθολογοανατόμου-Γαστρεντερολόγου ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ Ι.Φ.Ν.Ε. Αξιολόγηση της ιστολογικής απάντησης Αντιπαράθεση Παθολογοανατόμου-Γαστρεντερολόγου Χ. Σπηλιάδη Παθολογοανατόμος ΕΛΚΩΔΗΣ ΚΟΛΙΤΙΔΑ ΝΟΣΟΣ CROHN «ΑΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΤΗ»

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτόκολλο εξατομίκευσης της χειρουργικής θεραπείας στον καρκίνου του οισοφάγου

Πρωτόκολλο εξατομίκευσης της χειρουργικής θεραπείας στον καρκίνου του οισοφάγου Πρωτόκολλο εξατομίκευσης της χειρουργικής θεραπείας στον καρκίνου του οισοφάγου ΜΟΝΑΔΑ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ, Α ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ, «ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ» Γ.Ν.Α. Δουλάμη Γεωργία, Θεοδώρου

Διαβάστε περισσότερα

ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ»

ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» 8ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 18-21 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2007 ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» ΠΙΘΑΝΗ ΚΑΚΟΗΘΕΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗ Ψηλαφητή

Διαβάστε περισσότερα

Μέχρι σήµερα γνωρίζατε ότι η κατανάλωση ψωµιού είναι µία απολαυστική και θρεπτική συνήθεια. Από σήµερα η αγαπηµένη σας αυτή καθηµερινή συνήθεια µπορεί να παρέχει στον οργανισµό ακόµη περισσότερα θρεπτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ. Τι είναι οι υδατάνθρακες;

ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ. Τι είναι οι υδατάνθρακες; ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ Τι είναι οι υδατάνθρακες; Οι υδατάνθρακες είναι τα νομίσματα ενέργειας του σώματός μας. Τα περισσότερα τρόφιμα που τρώμε καθημερινά αποτελούνται από υδατάνθρακες. Ο οργανισμός μας, σπα τους

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΠΕΠΤΙΚΟΥ

ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΠΕΠΤΙΚΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ 13 η ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΠΕΠΤΙΚΟΥ 5 & 6 Δεκεμβρίου 2015 Αθήνα, Ξενοδοχείο Divani-Caravel, Αίθουσα ΙΛΙΣΣΟΣ Χορηγούνται μόρια Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία.

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Παχυσαρκία είναι η παθολογική αύξηση του βάρους του σώματος, που οφείλεται σε υπερβολική συσσώρευση λίπους στον οργανισμό. Παρατηρείται γενικά

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπημένη διατροφή. της αναλογίας της μέσης προς τους. Κλασσική Πυραμίδα τροφών. Πυραμίδες Τροφών. Κατανομή λίπους και χρόνιες παθήσεις

Ισορροπημένη διατροφή. της αναλογίας της μέσης προς τους. Κλασσική Πυραμίδα τροφών. Πυραμίδες Τροφών. Κατανομή λίπους και χρόνιες παθήσεις Άσκηση και διατροφή στην πρόληψη και αντιμετώπιση ασθενειών Ισορροπημένη διατροφή Κατανομή λίπους και χρόνιες παθήσεις Ο τρόπος εναπόθεσης του σωματικού λίπους έχει αποδειχτεί τελευταία πως αποτελεί ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ/ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ

ΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ/ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ/ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Μαρία Μπασκίνη-Αρσένη, MSc, RD Κλινική ιαιτολόγος, Ειδική ιατροφολόγος Εσπερινό Λύκειο Αµπελοκήπων 11 εκεµβρίου 2014 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2.

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. Χαράλαμπος Ταμβάκος, Αναστάσιος Κουτσοβασίλης, Αλέξης Σωτηρόπουλος, Μαρία Παππά, Ουρανία Αποστόλου,

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Δρ Γεώργιος Ι Κούρτογλου Παθολόγος-Διαβητολόγος Διδάκτωρ Ιατρικής ΑΠΘ Εκρηκτικές διαστάσεις λαμβάνει πλέον ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

Χοληστερόλη και διατροφή: ο ρόλος τους στις καρδιοπάθειες

Χοληστερόλη και διατροφή: ο ρόλος τους στις καρδιοπάθειες Χοληστερόλη και διατροφή: ο ρόλος τους στις καρδιοπάθειες Χρήστος Πίτσα6ος Αναπλ. Καθηγητής Καρδιολογίας, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο ν αναρωτηθούμε ποια είναι η νόσος που

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; MegalakriaBroshure.indd 1 17/11/2010 1:27:39 μμ Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

Το θωρακικό άλγος, όχι σπάνιο

Το θωρακικό άλγος, όχι σπάνιο Προσέγγιση του παιδιού με θωρακικό άλγος Steven M. Selbst, MD Pediatr Clin N Am 57 (2010) 1221 1234 Παρουσίαση : Νίκος Α. Καρανταγλής Επιστημονικός Συνεργάτης Γ ΠΔ Α.Π.Θ. 10/01/2011 www.pd3.gr Το θωρακικό

Διαβάστε περισσότερα

Νεότερες Εξελίξεις στα Νοσήματα του Ήπατος ΙΙ

Νεότερες Εξελίξεις στα Νοσήματα του Ήπατος ΙΙ ΗΜΕΡΙΔΑ Νεότερες Εξελίξεις στα Νοσήματα του Ήπατος ΙΙ Σάββατο 26 Μαΐου 2012 Συνεδριακό Κέντρο Ν. ΛΟΥΡΟΣ, ΜΗΤΕΡΑ Ώρα προσέλευσης: 08:30 Διοργάνωση: Ηπατολογικό Τμήμα ΥΓΕΙΑ Πρόεδρος Οργανωτικής Επιτροπής:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΠΛΟΥΤΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΛΕΥΡΩΝ ΜΕ ΦΟΛΙΚΟ ΟΞΥ ΠΙΘΑΝΗ ΩΡΟΛΟΓΙΑΚΗ ΒΟΜΒΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ. (filic acid, folic acid, folacin, vitamin B9, vitamin Bc, vitamin M)

ΕΜΠΛΟΥΤΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΛΕΥΡΩΝ ΜΕ ΦΟΛΙΚΟ ΟΞΥ ΠΙΘΑΝΗ ΩΡΟΛΟΓΙΑΚΗ ΒΟΜΒΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ. (filic acid, folic acid, folacin, vitamin B9, vitamin Bc, vitamin M) Ο ΕΜΠΛΟΥΤΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΛΕΥΡΩΝ ΜΕ ΦΟΛΙΚΟ ΟΞΥ ΠΙΘΑΝΗ ΩΡΟΛΟΓΙΑΚΗ ΒΟΜΒΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ (filic acid, folic acid, folacin, vitamin B9, vitamin Bc, vitamin M) ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΕ ΦΟΛΙΚΟ ΟΞΥ (mcg/100g) Δημητριακά

Διαβάστε περισσότερα

12 η Διημερίδα ΕΠΕΓΕ. Περικλής Αποστολόπουλος Επιμελητής Α Γαστρ/κή Κλινική ΝΙΜΤΣ

12 η Διημερίδα ΕΠΕΓΕ. Περικλής Αποστολόπουλος Επιμελητής Α Γαστρ/κή Κλινική ΝΙΜΤΣ 12 η Διημερίδα ΕΠΕΓΕ Περικλής Αποστολόπουλος Επιμελητής Α Γαστρ/κή Κλινική ΝΙΜΤΣ Απλή γαστρίτιδα Ατροφική γαστρίτιδα Εντερική μεταπλασία Δυσπλασία Αδενοκαρκίνωμα Correa P. Cancer Res 1992; 52: 6735-40

Διαβάστε περισσότερα

ΙΗΜΕΡΙ Α ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΗΠΑΤΟΣ

ΙΗΜΕΡΙ Α ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΗΠΑΤΟΣ 1 2 ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑ ΟΣ ΙΗΜΕΡΙ Α ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΗΠΑΤΟΣ Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Θεσσαλονίκη, 7 & 8 εκεµβρίου 2012 Makedonia Palace Hotel 3 ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ Στιλπ. Κυριακίδη 1 (Νοσ.

Διαβάστε περισσότερα