T P I M H N I A I A Ε Π Ι Σ Τ Η Μ Ο Ν Ι Κ Η Ε Κ Δ Ο Σ Η Ρ Ε Υ Μ Α Τ Ο Λ Ο Γ Ι Α Σ & Α Ν Ο Σ Ο Λ Ο Γ Ι Α Σ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "www.megamed.gr T P I M H N I A I A Ε Π Ι Σ Τ Η Μ Ο Ν Ι Κ Η Ε Κ Δ Ο Σ Η Ρ Ε Υ Μ Α Τ Ο Λ Ο Γ Ι Α Σ & Α Ν Ο Σ Ο Λ Ο Γ Ι Α Σ"

Transcript

1 Ρευματολογικά Νέα T P I M H N I A I A Ε Π Ι Σ Τ Η Μ Ο Ν Ι Κ Η Ε Κ Δ Ο Σ Η Ρ Ε Υ Μ Α Τ Ο Λ Ο Γ Ι Α Σ & Α Ν Ο Σ Ο Λ Ο Γ Ι Α Σ ΤΕΥΧΟΣ 1 - ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ, ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗΣ, Η Οπτική Νευρομυελίτιδα ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ και τα Σύνδρομα του Φάσματός της ΤΕΥΧΟΣ 5 IAΝΟΥΑΡΙΟΣ 2014 ΜΕ ΤΗΝ ΑΙΓΙΔΑ ΛΕΝΙΑ ΚΑΜΠΥΛΑΥΚΑ ΤΗΣ Ε.Ι.Ε. ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΟΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΙΑΤΡΩΝ ΑΤΤΙΚΗΣ Ε.ΕΛ.Ι.Α. ΔΟΚΙΜΑΣΤΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ Χ. Μ. ΜΟΥΤΣΟΠΟΥΛΟΣ, Γ. Ε. ΦΡΑΓΚΟΥΛΗΣ, JOHN H. STONE Καταστροφική ρευματοειδής ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ αρθρίτιδα Τα Β-λεμφοκύτταρα ΜΕ ΤΗΝ στα IgG4 ΣΤΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ Π Α Ρ Α Σ Κ Ε Υ Η Β. Β Ο Υ Λ Γ Α Ρ Η ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Α. ΔΡΟΣΟΣ αυτοάνοσα νευρολογικά ΜΕΡΟΣ Β σελ. 2 ΙΟΓΕΝΕΙΣ ΗΠΑΤΙΤΙΔΕΣ ΜΕΡΟΣ Γ νοσήματα Βιολογία και παθοφυσιολογία των Β-λεμφοκυττάρων ΠΑΝ. ΣYMΕΩΝΙΔΗΣ ΜΑΡΙΝΟΣ ΔΑΛΑΚΑΣ ΑΡΘΡΟΣΚΟΠΗΣΗ ΠΟΔΟΚΝΗΜΙΚΗΣ ΝΕΩΤΕΡΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ Μηχανισμοί του πόνου ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΜΠΟΥΡΑ A. ΑΜΑΝΙΤΗ, Δ. ΒΑΣΙΛΑΚΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑ σελ. 5 σελ. 12 ΣΠΥΡΟΣ Π. ΝΤΟΥΡΑΚΗΣ Οστικές μεταστάσεις: Διαγνωστική Η ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ προσέγγιση ΤΩΝ Π. Ι. ΠΑΠΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ Α. Γ. ΑΓΓΟΥΛΕΣ ΑΥΤΟΑΝΟΣΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΙΓΛΗ ΒΑΚΡΑΚΟΥ, ΜΕΝΕΛΑΟΣ N. ΜΑΝΟΥΣΑΚΗΣ σελ. 4 ΝΙΚΟΛΑΟΣ Α. ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ, ΟΛΓΑ ΣΑΒΒΙΔΟΥ, Π. Ι. ΠΑΠΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ ΟΣΤΕΟΝΕΚΡΩΣΗ ΤΗΣ ΜΗΡΙΑΙΑΣ ΚΕΦΑΛΗΣ σελ. 9 σελ. 14 Ρευματολογικά Νέα ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ Β. ΣΑΜΕΛΗΣ Χειρουργός Ορθοπεδικός, ΓΝ Παίδων Αθηνών «Π&Α Κυριακού» Ε. ΑΛΒΑΝΟΥ Δ. ΠΙΚΑΖΗΣ H φαρμακολογία της ριτουξιμάμπης στη ρευματοειδή αρθρίτιδα O ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΙΚΟΥ ΙΣΧΙΟΥ ΚΑΤΑ GRAF: συμβολή στην εξάλειψη του Συγγενούς Εξαρθρήματος του Ισχίου 1. Ορισμός: Πρίν προχωρήσουμε στο κυρίως μέρος του παρόντος άρθρου θα πρέπει να δώσουμε τον ορισμό της πάθησης στην οποία αναφερόμαστε. Ο όρος Συγγενές Εξάρθρημα του Ισχίου δεν περιγράφει επαρκώς το παθολογικό ισχίο του νεογνού. Και αυτό γιατί η απουσία του εξαρθρήματος του ισχίου δεν σημαίνει υγιές ισχίο. Ο όρος Συγγενές Εξάρθρημα περιγράφει μόνο τις ακραίες παθολογικές καταστάσεις του νεογνικού ισχίου, όπου η μηριαία κεφαλή αμέσως μετά τη γέννηση είναι εξαρθρωμένη ή εξαρθρώνεται με χειρισμούς του εξεταστή. Τι συμβαίνει όμως με τις περιπτώσεις μη εξαρθρωμένου αλλά σαφώς παθολογικού ισχίου, το οποίο θα οδηγήσει με μαθηματική βεβαιότητα σε πρώιμη ανάπτυξη οστεοαρθρίτιδας στον νεαρό ενήλικα και θα τον υποχρεώσει σε ολική αντικατάσταση του ισχίου του (αρθροπλαστική); Επομένως ο όρος Συγγενές Εξάρθρημα θα πρέπει να αναθεωρηθεί, ώστε να συμπεριλάβει και τις υποκλινικές αρχικά περιπτώσεις παθολογικού αλλά μη εξαρθρωμένου κατά τη γέννηση ισχίου, που αποτελούν το γνωστό μας δυσπλαστικό ισχίο. Εξάλλου, μπορεί η γέννηση σαν γεγονός και ιδιαίτερα οι τελευταίες εβδομάδες της κύησης να αποτελούν σημαντικό παράγοντα στην παθολογική εξέλιξη μιας κοτύλης (1), κυρίως ως παράγοντες που ευθύνονται για τη δημιουργία συνθηκών έλλειψης χώρου στο προοδευτικά αυξανόμενο έμβρυο με τελική συνέπεια την άσκηση παθολογικών πιέσεων στα ισχία του, ωστόσο η εξελισσόμενη και μετά τη γέννηση μορφολογία της κοτύλης, καθώς επηρεάζεται από εξωγενείς μηχανικούς παράγοντες, επιβάλλει την υιοθέτηση άλλης ορολογίας και όχι του όρου «συγγενές» για την περιγραφή της νόσου. Γι αυτό το λόγο η πάθηση του νεογνικού ισχίου αποδίδεται πιο σωστά από τον όρο «Αναπτυξιακή Νόσος του Ισχίου» (ΑΝΙ) ή Developmental Disease of the Hip (DDH) και έτσι θα αναφέρεται στη συνέχεια. Έτσι, όταν μιλάμε για ΑΝΙ, αναφερόμαστε στην παθολογική ανάπτυξη του ισχίου, η οποία χρονικά μπορεί να εγκατασταθεί κατά την ενδομήτρια ζωή, την περιγεννητική και τη νεογνική περίοδο και εφ όσον δεν αντιμετωπιστεί, επιδεινώνεται καθ όλη τη διάρκεια ανάπτυξης του ισχίου στην παιδική ηλικία. περισσότερα στο και στον Ελευθεροεπαγγελματία Ιατρό 1

2 2 Ηλεκτρονική Ενημερωτική Έκδοση Ηλεκτρονική Ενημερωτική Έκδοση ΤΕΥΧΟΣ 5 ΤΕΥΧΟΣ 5 Επιστημονική Επιτροπή ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΑ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΑ ΝΕΑ ΝΕΑ ΜΟΥΤΣΟΠΟΥΛΟΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ Καθηγητής Ιατρικής Παν/μίου Αθηνών ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ ΑΝΔΡΕΑΣ Καθηγητής Ιατρικής Παν/μίου Πατρών ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ Ρευματολόγος, Δ/ντής ΕΣΥ ΑΓΓΟΥΛΕΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ Ορθοπαιδικός, Καθηγητής Τ.Ε.Ι. ΒΛΑΧΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ Καθηγητής Ανοσολογίας Παν/μίου Αθηνών ΓΟΝΕΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Παθολόγος, Επ. Συνεργάτης Παν/μίου Αθηνών ΔΑΛΑΚΑΣ ΜΑΡΙΝΟΣ Καθηγητής Νευρολογίας Παν/μίου Αθηνών ΔΡΟΣΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Καθηγητής Ρευματολογίας Παν/μίου Ιωαννίνων ΜΑΥΡΙΚΑΚΗΣ ΜΥΡΩΝ Παθολόγος-Ρευματολόγος, Καθηγητής Παν/μίου Αθηνών ΜΑΥΡΑΓΑΝΗ ΚΛΕΙΩ Ρευματολόγος, Λέκτορας Παν/μίου Αθηνών ΜΠΟΥΜΠΑΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Καθηγητής Ιατρικής Παν/μίου Aθηνών ΠΑΠΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ Καθηγητής Ορθοπαιδικής, Νοσοκομείο «Αττικόν» ΠΙΚΑΖΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΡΟΥΤΣΙΑΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Ανοσολόγος, Λεκτορας Παν/μίου Αθηνών ΣΙΔΗΡΟΠΟΥΛΟΣ ΠΡΟΔΡΟΜΟΣ Επ. Καθηγητής Ρευματολογίας ΣΚΟΠΟΥΛΗ ΦΩΤΕΙΝΗ Καθηγήτρια Ανοσολογίας-Παθολογίας ΣΚΑΡΑΝΤΑΒΟΣ ΓΡΗΓΟΡΗΣ Υπεύθυνος Μονάδας Οστεοπόρωσης Νοσ. Αττικόν ΣΟΥΚΑΚΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ Καθηγητής Ορθοπαιδικής ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ Επ. Καθηγητής Δερματολογίας ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΛΑΚΗΣ Ορθοπαιδικός, Δ/ντής Ιατρικού Αθηνών ΤΕΜΠΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ/ντής Ρευματολογικής Κλινικής Κ.Α.Τ. ΤΖΙΟΥΦΑΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Καθηγητής Παν/μίου Αθηνών Ειδικοί Συντάκτες ΔΑΤΣΕΡΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Πρόεδρος Ε.ΕΛ.Ι.Α. ΜΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Γ.Γ. Ε.ΕΛ.Ι.Α. & Ι.Σ.Α. ΧΑΡΑΛΑΜΠΑΚΗΣ ΧΡΙΣΤΟΦ. Καθ. Γλωσσολογίας ΕΚΠΑ Βοηθοί Σύνταξης Ν. ΜΑΪΣΗ Δ. ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΥ Θ. ΣΑΡΙΚΟΥΔΗΣ Α. ΠΑΣΠΑΛΑ Χ. ΣΙΜΙΤΣΙΔΕΛΛΗΣ Π. ΚΟΥΡΝΕΤΑΣ Διευθυντής Σύνταξης ΓΟΥΛΕΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Ρευματολόγος, Επιστ. Συνεργάτης Παν/μίου Αθηνών Εκδότης - Δημιουργικό - Εκτύπωση ΔΟΜΠΡΙΤΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ - Tηλ.: , Επικοινωνία: Τηλ.: , Χ. Μ. ΜΟΥΤΣΟΠΟΥΛΟΣ MD, FACP, FRCP, Master ACR νοσημάτα που σχετίζονται με την IgG4 ΜΕΡΟΣ B Η IgG4 που σχετίζεταιμε σκληρυντική χολαγγειίτιδα Μια μορφή σκληρυντικής χολαγγειίτιδας που κλινικά διακρίνεται από την πρωτοπαθή σκληρυντική χολαγγειίτιδα μπορεί να εμφανιστεί ως μέρος της νόσου IgG4-RD. Η IgG4 σχετιζόμενη με χολαγγειίτιδα είναι η πιο συχνή εξωπαγκρεατική εκδήλωση της ΑΙΡ τύπου Ι (αυτοάνοση παγκρετίτιδα τύπου Ι), εμφανίζεται σε πάνω από 70 % αυτών των ασθενών [3] και συμβαίνει σπάνια σε απουσία παγκρεατίτιδας. Η κλινική διάκριση μεταξύ πρωτοπαθούς σκληρυντικής χολαγγειίτιδας και IgG4 σχετιζόμενης με σκληρυντική χολαγγειίτιδα μπορεί να είναι δύσκολη [17,35], πρέπει όμως να επιχειρείται διότι είναι κρίσιμη, λόγω των διαφορετικών προγνώσεων των δύο νοσημάτων. Προσβολή σιελογόνων και δακρυϊκών αδένων Η προσβολή των σιελογόνων αδένων είναι ένα συχνό χαρακτηριστικό της IgG4- RD. Οι ασθενείς μπορεί να εμφανίζουν διόγκωση των δακρυϊκών και σιελογόνων αδένων (παρωτίδας ή υπογναθίων), χρόνια σκληρυντική σιελαδενίτιδα καθώς και ετερόπλευρη ή αμφοτερόπλευρη υπογνάθιο διόγκωση [36]. Αυτές οι νοσολογικές οντότητες που παλιά ονομάζονταν νόσος (ή σύνδρομο) του Mikulicz και όγκος του Kuttner αντίστοιχα, συχνά θεωρούνται λανθασμένα υποκατηγορίες του συνδρόμου Sjögren (SS) (Εικ. 2,A μέρος) [11,20,36-41]. Πολλοί από τους ασθενείς που είχαν προηγουμένως περιγραφεί ως SS μπορεί να ήταν συνδυασμός ΑΙΡ και IgG4-RD, αντί για αληθές SS. Περίπου το 40 % των ασθενών με IgG4 σχετιζόμενη με παγκρεατίτιδα έχουν επίσης προσβολή των σιελογόνων ή των δακρυϊκών αδένων, ενώ η ΑΙΡ μπορεί να εμφανιστεί μόνο στο 17 % των ασθενών που παρουσιάζουν σιελαδενίτιδα [11,27]. Σιελαδενίτιδα εμφανίζεται συχνά πριν από την AIP στους ασθενείς που αναπτύσσουν και τις δύο καταστάσεις [42]. Σε αντίθεση με την AIP και τις άλλες μορφές IgG4-RD, στους ασθενείς με προσβολή των σιελογόνων και των δακρυϊκών αδένων η αναλογία ανδρών και γυναικών είναι παρόμοια [11,12]. Τα ιστοπαθολογικά ευρήματα είναι τυπικά εκείνων των ασθενών με την IgG4-RD νόσο. Περιλαμβάνουν τη διήθηση απόλεμφοπλασματοκύτταρα και IgG4-θετικά κύτταρα, ενίοτε την αποφρακτική Γ. Ε. ΦραγκΟΥΛης MD John H. Stone MD, MPH φλεβίτιδα και την ίνωση (Εικ. 3 και 4) [12]. Επίσης διαπιστώνονται αυξημένες τιμές IgG4 και IgE στον ορό. Τα ιστοπαθολογικά και εργαστηριακά αυτά ευρήματα οδηγούν στηδιάκριση της IgG4 που σχετίζεται με σιελαδενίτιδα από SS. Χαμηλά επίπεδα συμπληρώματος ορού μπορεί να εμφανιστούν και στα δύο νοσήματα. Τα κλινικά χαρακτηριστικά της IgG4 που σχετίζεται με σιελαδενίτιδα, αλλά ταυτόχρονα διαφέρουν του SS περιλαμβάνουν [38]: Ασθενείς που εμφανίζουν ξηροστομία, ξηροφθαλμία, ή αρθραλγίες (38, 33, και 16 % έναντι 87, 94, και 48 %, αντίστοιχα). Παρά την σημειούμενη διόγκωση των δακρυϊκών και των σιελογόνων αδένων, οι ασθενείς αυτοί παρουσιάζουν σχετικά ήπια ξηρότητα των οφθαλμών και του στόματος. Εμφάνιση υψηλότερης συχνότητας αλλεργικής ρινίτιδας και βρογχικού άσθματος (41 και 14% έναντι 7 και 3 %, αντίστοιχα) Εμφάνιση υψηλότερης συχνότητας AIP και διάμεσης νεφρίτιδας (17 και 17 % έναντι 0 και 7 %, αντίστοιχα) Εμφάνιση αυτοαντισωμάτων σε μικρότερη συχνότητα, δηλαδή του ρευματοειδούς παράγοντα, αντιπυρηνικών αντισωμάτων, αντι-ssa, και αντι-ssb (27, 23, 2, και 0 % έναντι 87, 90, 100, και 100 %, αντίστοιχα) Έχουν επίσης εντοπιστεί ασθενείς με IgG4 σχετιζόμενημε οφθαλμολογικά συμπτώματα η οποία κατά κύριο λόγο αφορά την προσβολή των δακρυϊκών αδένων (IgG4 σχετιζόμενη με δακρυοαδενίτιδα) [43,44]. Πολλοί εμφανίζουν ταυτόχρονη προσβολή των σιελογόνων αδένων. Τα ιστολογικά και ορολογικά ευρήματα είναι παρόμοια με αυτά που παρατηρούνται σε ασθενείς με σιελαδενίτιδα και προσβολή άλλων ιστών, αν και απουσιάζει συνήθως η αποφρακτική φλεβίτιδα. Η IgG4-RD φαίνεται επίσης να είναι η αιτία για 25 έως 50 % των ψευδοόγκων του οφθαλμικού κόγχου και επιπλέον αναγνωρίζεται ωςαιτία της μυοσίτιδας του οφθαλμικού κόγχου (IgG4 σχετιζόμενη με μυοσίτιδα του οφθαλμικού κόγχου) [45,46]. Δεν είναι βέβαιο αν η IgG4-RD προδιαθέτει στην ανάπτυξη ΜΑLT λεμφωμάτων ή άλλων λεμφωμάτων, ωστόσο έχουν αναφερθεί αρκετές περιπτώσεις και υπάρχει σχετικός προβληματισμός [47-49]. Περισσότερες μελέτες είναι απαραίτητες.

3 3 Εικόνα 3: Χρώση IgG4 ανοσοϋπεροξειδάσης σε χρόνια σκληρυντική σιελαδενίτιδα Χρόνια σκληρυντική σιελαδενίτιδα (όγκος Kuttner) με μεγάλους αριθμούς IgG4-θετικών πλασματοκυττάρων (χρώση IgG4 ανοσοϋπεροξειδάσης) Ανατύπωση με άδεια από: Geyer J, Deshpande V. IgG4-associated sialadenitis. Curr Opinion Rheum 2011; 23:95. Copyright 2011 Lippincott Williams & Wilkins. Εικόνα 4: Χρόνια σκληρυντική σιελαδενίτιδα (όγκος του Kuttner). Αυτή η IgG4- RD δείχνει μεγάλα βλαστικά κέντρα (βέλος), αυξημένη λεμφοπλασματοκυτταρική φλεγμονή και ίνωση. Η κυτταρική ινωδο-φλεγμονώδης στοιβάδα είναι χαρακτηριστική αυτής της νόσου (κεφαλή βέλους) (Η & Ε χρώση). Ανατύπωση με άδεια από: Geyer J, Deshpande V. IgG4-associated sialadenitis. Curr Opinion Rheum 2011; 23:95. Copyright 2011 Lippincott Williams & Wilkins. Οπισθοπεριτοναϊκή ίνωση και συναφή σύνδρομα Σε αρκετές αλλά μικρές σειρές διαπιστώθηκε ότι ένα ποσοστό των ασθενών με ιδιοπαθή οπισθοπεριτοναϊκή ίνωση παρουσιάζει ιστολογικές και ορολογικές αλλοιώσεις που συνάδουν με την IgG4-RD [50-53]. Χρόνιες φλεγμονώδεις και ινωτικές βλάβες μπορεί να εμφανιστούν και να περιλαμβάνουν προσβολή των περιφερικών ιστών και οργάνων με συνέπεια να προκληθεί αποφρακτική ουροπάθεια. Σε ορισμένες περιπτώσεις, το σύνδρομο αυτό αποκρίνεται στα γλυκοκορτικοειδή. Η διάγνωση της IgG4-RD μπορεί να είναι δύσκολη, λόγω των προχωρημένων ινωτικών αλλοιώσεων που παρατηρούνται συνήθως σε αυτές τις καταστάσεις. Από τις 14 αναφερόμενες μελέτες της IgG4 σχετιζόμενηςμε οπισθοπεριτοναϊκή ίνωση, σε μία μόνο μελέτη εμφανίστηκε προσβολή και άλλων οργάνων, όπως του παγκρέατος (11 ασθενείς), των σιελογόνων αδένων (3 ασθενείς), των λεμφαδένων (2 ασθενείς), της υπόφυσης (1 ασθενής) και μια περίπτωσημε περιαορτίτιδα μεσοθωρακίου [53]. Ωστόσο, μεμονωμένες περιπτώσεις IgG4 σχετιζόμενηςμε οπισθοπεριτοναϊκή ίνωση έχουν επίσης περιγραφεί [54]. Έχουν αναφερθεί περιπτώσεις ασθενών με σκληρυντική μεσεντερίτιδα, σκληρυντική μεσοθωρακίτιδα και πολυεστιακή ινωσκλήρυνση που συσχετίζονται με IgG4- RD [55-57]. Aορτίτις και Περιαορτίτις Η IgG4-RD έχει αναγνωριστεί ως μία από τις αιτίες της μη λοιμώδους αορτίτιδας [53]. Πιο αναλυτικά,ακόμημια σειρά από ασθενείς με θωρακική λεμφοπλασματοκυτταρική αορτίτιδα καθώς και με φλεγμονώδη ανευρύσματα κοιλιακής αορτής και κοιλιακή περιαορτίτιδα έχουν εντοπιστεί σε αναδρομικές παθολογοανατομικές μελέτες ασθενών που είχαν υποβληθεί σε εκτομή της αορτής [53,58,59]. η IgG4 που σχετίζεται με τη θωρακική αορτίτιδα Σε αμερικανική μελέτη 638 ασθενώνοι οποίοι υποβλήθηκαν σε εκτομή θωρακικής αορτής, τρεις από τους τέσσερις ασθενείς με λεμφοπλασματοκυτταρική αορτίτιδα παρουσίασαν χαρακτηριστική ιστολογική εικόνα της IgG4-RD [58]. Αυτοί οι τρεις ασθενείς αντιπροσώπευαν το 9% από τις 33 περιπτώσεις, που εντοπίστηκαν στη μελέτη της ομάδας της μη λοιμώδους αορτίτιδας ή το 0,5 % του συνόλου της σειράς των εκτομών της θωρακικής αορτής. Αυτοί οι τρεις ασθενείς καθώς και τρεις επιπλέον απόμια άλλη μελέτη ήταν άνδρες ηλικίας 65 έως 74 ετών [53]. Ομοίως, σε μια άλλη ιαπωνική μελέτη 120 ασθενών με εκτομή θωρακικής αορτής εντοπίστηκαν 2 ασθενείς με IgG4 σχετιζόμενη με αορτίτιδα (1,6 %) [60]. Τρείς ακόμα ασθενείς με αθηροσκληρωτικές αλλοιώσεις και χωρίς επιπλέον αορτική προσβολή με IgG4-RD είχαν επίσης παρόμοιες διηθήσεις με IgG4-θετικά πλασματοκύτταρα. Παραμένει το ερώτημα αν οι ασθενείς με προεξάρχουσες αθηροσκληρωτικές βλάβες θα πρέπει να ελέγχονται για IgG4-RD [53,60]. η IgG4 που σχετίζεται με κοιλιακή αορτίτιδα Σε μια 15/ετή ιαπωνική μελέτη εντοπίστηκαν 10 ασθενείς με φλεγμονώδη ανευρύσματα κοιλιακής αορτής εκ των οποίων οι 4 είχαν ευρήματα που συμφωνούσαν με IgG4-RD, συμπεριλαμβανομένης της διήθησης με IgG4 θετικά πλασματοκύτταρα και αυξημένα επίπεδα IgG4 στον ορό [59]. Η ηλικία των ασθενών κυμαινόταν μεταξύ 58 έως 72 ετών. Η φλεγμονώδης κοιλιακή αορτίτις μπορεί να σχετίζεται με οπισθοπεριτοναϊκή ίνωση [53]. Νόσος του θυρεοειδούς Έχουν περιγραφείδύο μορφές συμμετοχής του θυρεοειδούς σε IgG4-RD. Η πρώτη είναι η θυρεοειδίτιδαreidel (IgG4 που σχετίζεται με θυρεοειδή) και η δεύτερη, η ινώδης παραλλαγή της θυρεοειδίτιδας Hashimoto [61,62]. Προσβολή του πνεύμονα και του υπεζωκότα Σε πολλές αναφορές έχουν συσχετίσει την IgG4 με πνευμονική προσβολή, η οποία μπορεί να είναι ασυμπτωματική ή να παρουσιάζεται με βήχα, αιμόπτυση, δύσπνοια, πλευρίτιδα, ή πόνο στο στήθος. Ψευδοόγκος και διάμεση πνευμονία έχουν συσχετιστεί με την AIP [63-67]. Πάχυνση του σπλαχνικού ή τοιχωματικού υπεζωκότα μπορεί επίσης να συμβεί. Οι προσβεβλημένοι ιστοί εμφανίζουν ιστολογικά χαρακτηριστικές λεμφοπλασματοκυτταρικές διηθήσεις εμπλουτισμένες με IgG4- θετικά πλασματοκύτταρα. Η αποφρακτική αρτηρίτιδα είναι πιο συχνή στον πνεύμονα απόό,τι σε άλλα όργανα που θίγονται από την IgG4-RD [12]. Συγκεκριμένα, έχουν περιγραφεί τέσσερα πρότυπα συμμετοχής των πνευμόνωνστην IgG4-RD [67,68]: Ο συμπαγής οζώδης τύπος Ο βρογχαγγειακός τύπος Ο κυψελιδικός διάμεσος τύποςμε εικόνα μελικηρήθρας, βρογχεκτασίες και διάχυτη εικόνα δίκην θολής υάλου Ο τύπος κυκλικού σχήματος δίκην θολής υάλου Η IgG4-RD μπορεί να μιμηθεί τη σαρκοείδωση [69,70]. Σε μία μελέτη ασθενών με υποψία σαρκοείδωσης καιαμφοτερόπλευρης πυλαίας αδενοπάθειας ή εμφάνισης πνευμονικών οζιδίων στην αξονική τομογραφία θώρακα, οι ασθενείς με IgG4-RD που ταυτοποιήθηκαν μεταξύ ενός υποσυνόλου με αυξημένα επίπεδα ορού IgG4, παρουσίασαν σημαντικά υψηλότερα επίπεδα IgG4, IgG4/IgG, και IgG4/IgG3 σε σύγκριση με εκείνουςοι οποίοι είχαν φυσιολογικά επίπεδα ορού IgG4 κατά την βρογχοκυψελιδικήέκπλυση (lavage), [69]. Διάμεση σωληναριακή νεφρίτιδα Σε ασθενείς με IgG4-RD έχουν περιγραφεί μεμονωμένες περιπτώσεις και σειρές περιστατικών με νεφρική προσβολή, στους οποίους το πιο συχνό εύρημα είναι η διάμεση σωληναριακή νεφρίτιδα [71-74]. Στις περιπτώσεις αυτές προσβάλλονται κυρίως μεσήλικες και ηλικιωμένοι άνδρες των οποίων η ιστοπαθολογία και τα άλλα εργαστηριακά χαρακτηριστικά είναι Ibandronic acid 150mg/tab

4 4 παρόμοια με εκείνα που παρατηρήθηκαν σε ασθενείς με αυτοάνοση παγκρεατίτιδα (ΑΙΡ) [74]. Τα ιστολογικά ευρήματα περιλαμβάνουν λεμφοπλασματοκυτταρική διήθηση του διάμεσου νεφρικού ιστού με αυξημένους αριθμούς IgG4-θετικών πλασματοκυττάρωνκαι παρουσία ίνωσης. Μπορεί ακόμα να παρατηρηθούν οζώδεις αλλοιώσεις μιμούμενες το νεφρικό καρκίνωμα. Σε μια αναδρομική ιαπωνική μελέτη 153 ασθενών με υποψία νοσημάτων σχετιζομένων με την ΙgG4-RD, 23 ασθενείς (15 %) παρουσίασαν διάμεση σωληναριακή νεφρίτιδα (TIN) και όλοι από αυτούς, εκτός από έναν (96 % των ασθενών με ΤΙΝ) εμφάνισαν προσβολή και άλλων οργάνων [74]. Σε αυτές τις προσβολές περιλαμβάνονταν εξωνεφρικές εκδηλώσεις όπως σιελαδενίτιδα (83 %), λεμφαδενοπάθεια (44 %), ΑΙΡ (39 %), δακρυαδενίτις (30 %), βλάβες των πνευμόνων (26 %) και διάφορες άλλες μικρότερης συχνότητας. Από τους παραπάνω ασθενείς με ΤΙΝ, οι 3 από τους 23 ασθενείς είχαν επίσης ήπια μεσαγγειοϋπερπλασιαστική σπειραματονεφρίτιδα και ένας είχε ευρήματα μεμβρανώδους νεφροπάθειας συνδυασμένης με εστιακή τμηματική ενδοτριχοειδική υπερκυτταραιμία. Τα συμπτώματα συνήθως συσχετίζονταν με τις εξωνεφρικές εκδηλώσεις, παρά με τις νεφρικές, μολονότι οίδημα παρατηρήθηκε σε δύο ασθενείς. Νεφρικές αλλοιώσεις διαπιστώθηκαν λόγω προσβολής του ουροποιητικού συστήματος, νεφρικής δυσλειτουργίας ή καιδιαφόρων ανωμαλιών απεικόνισης, όπως νεφρικές παρεγχυματικές αλλοιώσεις στην αξονική τομογραφία και αυξημένη νεφρική πρόσληψη στο σπινθηρογράφημα με γάλλιο. Άλλα εμπλεκόμενα όργανα και ιστοί Συμμετοχή άλλων οργάνων και ιστών σε IgG4-RD, έχει περιγραφεί σε αναφορές σε μικρές σειρές και περιλαμβάνει: Προσβολή του δέρματος, συμπεριλαμβανομένου και του ψευδολεμφώματος [75,76] IgG4-ηπατοπάθεια, που μοιάζει με αυτοάνοση ηπατίτιδα και φλεγμονώδη ηπατικό ψευδοόγκο [77,78] Λεμφοκυτταροπλασματική γαστρίτιδα που σχετίζεται με αυτοάνοση παγκρεατίτιδα [79] Ινοσκληρυντική μαστίτιδα και φλεγμονώδης ψευδοόγκος του μαστού [80,81] Ανεπάρκεια υπόφυσης με IgG4 που σχετίζεται με υποφυσίτιδα [82,83] Παχυμηνιγγίτιδα [84] Προστατίτιδα [85] Συμπιεστική περικαρδίτιδα [3,86,87] Όλη η βιβλιογραφία στο ΣΠΥΡΟΣ Π. ΝΤΟΥΡΑΚΗΣ Kαθηγητής Παθολογίας-Ηπατολογίας Β Παν/μιακή Παθολογική Κλινική, Ιπποκράτειο ΠΓΝΑ, Αθήνα Τα φάρμακα που χρησιμοποιούνται στη θεραπεία της χρονίας HBV λοίμωξης είναι η ιντερφερόνη-α και τα νουκλεοσιδικά/ νουκλεοτιδικά ανάλογα. Η χρήση νουκλεοσιδικού (λαμιβουδίνη - Zeffix, τελμπιβουδίνη - Sebivo, εντεκαβίρη - Baraclude ) / 93νουκλεοτιδικού (αδεφοβίρη- Hepsera, τενοφοβίρη-viread ) ανάλογου, γίνεται επί μακρόν, ιδιαιτέρως σε ασθενείς χωρίς HBeAg, με τον κίνδυνο να αναδυθούν ανθεκτικά ιικά στελέχη που περιορίζουν την αποτελεσματικότητα της θεραπείας. Η ιντερφερόνη-α (IFN-α-Kλασική: α-2α Roferon A, α-2β Intron-A, Πεγκυλιωμένη: α-2α Pegasys, α-2β PegIntron ) δεν προκαλεί ιική αντίσταση. Όμως, η IFN-α δεν χρησιμοποιείται σε ανοσοκατεσταλμένους ασθενείς λόγω έλλειψης δράσεως και αυξημένης τοξικότητας λόγω επίτασης της ηπατοκυτταρικής βλάβης (θεραπευτική ηπατίτιδα) και μυελοκαταστολής. Επίσης, η χρήση της μπορεί να επιπλακεί από εκδήλωση αυτοάνοσου νοσήματος. Η συχνότητα εκδήλωσης της αντίστασης ποικίλλει αναλόγως του αντιικού φαρμάκου. Η θεραπεία με λαμιβουδίνη συσχετίζεται με εκδήλωση ιικής αντίστασης στο 70% των ασθενών στα 5 χρόνια, η αδεφοβίρη 29% στα 5 χρόνια, η εντεκαβίρη σε <1% στα Βιολογικοί παράγοντες στη ρευματολογία και ιογενείς ηπατίτιδες ΜΕΡΟΣ Γ 6 χρόνια (αλλά σε 57% στα 6 χρόνια σε ασθενείς με αντίσταση στη λαμιβουδίνη), η τελμπιβουδίνη στο 22% στα 2 χρόνια, ενώ δεν έχει διαπιστωθεί στα 3 χρόνια της παρακολούθησης της θεραπείας με τενοφοβίρη. Οι επιπτώσεις της ανάδυσης των ανθεκτικών στελεχών περιλαμβάνουν την αύξηση της ιαιμίας (επίπεδα HBV DNA στον ορό), των τρανσαμινασών και των εκδηλώσεων ηπατικής ανεπάρκειας σε ασθενείς με προχωρημένη ηπατική νόσο. Έτσι, η επιλογή του αντιικού φαρμάκου θα πρέπει να βασίζεται στη δραστικότητα του στη μείωση της ιαιμίας και στην πιθανότητα ανάδυσης ανθεκτικών στελεχών. Σε ασθενείς που η θεραπεία δεν προκαλεί σημαντική μείωση του ιικού πολλαπλασιασμού, ο κίνδυνος ανάδυσης ανθεκτικών στελεχών είναι μεγαλύτερος. Οι ασθενείς που λαμβάνουν αγωγή με νουκλεοσιδικά/νουκλεοτιδικά ανάλογα θα πρέπει να παρακολουθούν τα επίπεδα της ιαιμίας τακτικώς για να εντοπίζεται εγκαίρως η ιολογική διαφυγή. Τα νεότερα ανάλογα (εντεκαβίρη, τενοφοβίρη) παρουσιάζουν ταχεία και μεγάλη αντιιική δράση και μεγάλο γενετικό φραγμό (αριθμός μεταλλαγών για πρωτοπαθή αντίσταση). Σε ασθενείς με εκδήλωση αντίστασης στη λαμιβουδίνη προστίθεται τενοφοβίρη 89. Για τη θεραπευτική αντιμετώπιση της ενεργοποίησης της ηπατίτιδας Β, γινόταν παλαιότερα, αναποτελεσματικώς, διακοπή της χημειοθεραπείας με ή χωρίς έγκαιρη χορήγηση κορτικοειδούς, σε μια προσπάθεια να ανακοπεί η κυτταρόλυση από τα ενεργοποιημένα λεμφοκύτταρα 90. Από δεκαπενταετίας, σε ενεργοποιήσεις του HBV σε ασθενείς με ανοσοκατασταλτική ή ανοσοτροποποιητική θεραπεία, με ή χωρίς ηπατική ανεπάρκεια, χορηγείται λαμιβουδίνη, με ανταπόκριση στο 70% των περιπτώσεων, η οποία διατηρείται 91. Η θεραπεία είναι ασφαλής, χωρίς αλληλεπιδράσεις με την αγωγή της υποκείμενης νόσου, ενώ συνιστάται η έγκαιρη χορήγησή της, προ της εκδήλωσης ηπατικής εγκεφαλοπάθειας. Έγινε αναδρομική μεταανάλυση 14 κλινικών μελετών (2 τυχαιοποιημένες, 8 προοπτικές, 4 αναδρομικές παρατήρησης κοόρτης) χρήσης της λαμιβουδίνης σε ασθενείς που έλαβαν Χ/Θ. Οι μελέτες διεξήχθησαν στην Νοτιοανατολική Ασία (12), Τουρκία και Ισραήλ και περιέλαβαν συνολικώς 275 ασθενείς που έλαβαν λαμιβουδίνη και 475 μάρτυρες. Στις 9/14 μελέτες, η λαμιβουδίνη χορηγήθηκε όταν εκδηλώθηκε η οξεία παρόξυνση 92 Ο κίνδυνος της ενεργοποίησης του ιικού πολλαπλασισμού, της εκδήλωσης οξείας παρόξυνσης των τρανσαμινασών, της εκδήλωσης οξείας ηπατικής ανεπάρκειας και της πρόκλησης θανάτου λόγω της ηπατικής νόσου μειώθηκαν κατά 16, 14, 5 και 5 φορές αντιστοίχως 93, 94, 95, 96, 97, 98 Όλη η εργασία και βιβλιογραφία στην ιστοσελίδα μας

5 5 ΠΑΝ. ΣYMΕΩΝΙΔΗΣ Ορθοπεδικός, Ειδικός στον άκρο πόδα Αρθροσκόπηση ποδοκνημικής Νεώτερα δεδομένα ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η αρθροσκοπική χειρουργική της ποδοκνημικής γνωρίζει μεγάλη άνθηση τα τελευταία χρόνια. Αυτό οφείλεται τόσο στην εξέλιξη της τεχνολογίας, όσο και στην καλύτερη κατανόηση των επώδυνων συνδρόμων, κακώσεων και παθήσεων της περιοχής. Με τον τρόπο αυτό, ένας ολοένα αυξανόμενος αριθμός ορθοπαιδικών χειρουργών εκπαιδεύεται και αποκτά αξιόλογη εμπειρία στο αντικείμενο και αντίστοιχα η μέθοδος γίνεται δημοφιλής στον πληθυσμό των ασθενών που ωφελούνται από τα συγκριτικά της πλεονεκτήματα. Με την αρθροσκόπηση της ποδοκνημικής ένα μεγάλο φάσμα από βλάβες του χόνδρου, του υμένα, των συνδέσμων και των οστών που απαρτίζουν την άρθρωση αντιμετωπίζονται με επιτυχία με μικρότερες χειρουργικές τομές, χαμηλά ποσοστά επιπλοκών, βραχείες νοσηλείες και ταχεία επιστροφή στις δραστηριότητες. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όταν την δεκαετία του 1930 ξεκίνησαν πειραματικά οι πρώτες αρθροσκοπήσεις γόνατος, η ποδοκνημική θεωρήθηκε μία άρθρωση «ακατάλληλη για αρθροσκόπηση». Βασικοί λόγοι γι αυτήν την αποστροφή ήταν το στενό μεσάρθριο διάστημα της ποδοκνημικής και ο μεγάλος αριθμός τενόντων, αγγείων και νεύρων που διέρχονται το επίπεδο της άρθρωσης. Ήταν η εποχή των ευθέων αρθροσκοπίων με την άμεση όραση, πριν την ανάπτυξη και εφαρμογή της τεχνολογίας των οπτικών ινών και άλλων τεχνολογικών επιτευγμάτων αρχικά στην ενδοσκοπική και αργότερα στην αρθροσκοπική χειρουργική. Στις μέρες μας, η αρθροσκόπηση της ποδοκνημικής αποτελεί μια επέμβαση ρουτίνας σε αρκετά κέντρα, με μεγάλους αριθμούς ασθενών και διαρκώς επεκτεινόμενες ενδείξεις εφαρμογής της μεθόδου. Εκπαιδευτικά σεμινάρια σε πτωματικές ποδοκνημικές ή εξομοιωτές της άρθρωσης οργανώνονται σε ετήσια βάση, ενώ σειρά ογκωδών συγγραμμάτων ασχολείται αποκλειστικά με το αντικείμενο. Αντίστοιχα στη χώρα μας, ένας συνεχώς αυξανόμενος αριθμός χειρουργών χρησιμοποιεί τη μέθοδο και πλήθος ασθενών έχει ωφεληθεί από τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της αρθροσκοπικής τεχνικής για τη διάγνωση και αντιμετώπιση της πάθησής τους. Η άνθηση της αρθροσκοπικής χειρουργικής της ποδοκνημικής, της οποίας της έκταση βιώνουμε σιγά σιγά και στον Ελλαδικό χώρο, κατέστη δυνατή χάρη στις νέες συνθήκες που διαμορφώθηκαν με βάση τις παρακάτω παραμέτρους: α) Ο μεγάλος αριθμός αρθροσκοπήσεων γόνατος με την αντίστοιχη γενιά χειρουργών με εμπειρία στον χώρο, δημιούργησε νέα δεδομένα αναφορικά με την εξοικείωση του μέσου ορθοπαιδικού χειρουργού με τις αρθροσκοπικές τεχνικές. Έτσι, όλο και περισσότεροι χειρουργοί αποπειράθηκαν να εφαρμόσουν εκ νέου τη μέθοδο στην περιοχή της ποδοκνημικής. Σε αυτό συνέβαλε και η μεγάλη επιτυχία που γνώρισε η αρθροσκόπηση του ώμου με τις ποικίλες τεχνικές και ενδείξεις, μιας άρθρωσης με εξίσου στενό μεσάρθριο διάστημα και αντίστοιχες τεχνικές δυσκολίες με την ποδοκνημική. β) Η εξέλιξη της τεχνολογίας οδήγησε στην κατασκευή νέων αρθροσκοπίων με σημαντικά μικρότερη διάμετρο και μήκος και αντίστοιχη ποιότητα εικόνας με τα ογκωδέστερα αρθροσκόπια γόνατος. Πλήθος συνοδών εργαλείων όπως μικρότερες λαβίδες σύλληψης, αρθροσκοπικά burrs και shavers κατασκευάστηκαν ειδικά για τις λεγόμενες μικρές αρθρώσεις στις οποίες ανήκει και η ποδοκνημική (Εικόνα 1). Έτσι μειώθηκαν οι διεγχειρητικοί τραυματισμοί του αρθρικού χόνδρου και επεκτάθηκε σημαντικά το φάσμα των χειρισμών και παρεμβάσεων στην άρθρωση. Εικόνα 1: Τυπική αρθροσκόπηση ποδοκνημικής με δυο πρόσθιες πύλες εισόδου και μικρά εργαλεία. γ) Η εφαρμογή της διεγχειρητικής έλξης του άκρου ποδός, με την οποία διευρύνεται το μεσάρθριο διάστημα της ποδοκνημικής έκανε δυνατή την προσπέλαση δύσβατων περιοχών της άρθρωσης και διευκόλυνε τους αρθροσκοπικούς χειρισμούς. Η διεγχειρητική έλξη παλαιότερα ήταν κατά κανόνα σκελετική, δηλαδή απαιτούσε την είσοδο βελονών τύπου Steinmann στην πτέρνα ή και την κνήμη οι οποίες αφαιρούταν στο τέλος του χειρουργείου. Σήμερα εφαρμόζεται σχεδόν αποκλειστικά η δερματική έλξη (Εικόνα 2) με ιμάντες που είναι ταχύτερη, ευκολότερη και μη τραυματική. Ειδικά σετ εργαλείων έχουν σχεδιαστεί με τα οποία ασκείται συνεχής και ελεγχόμενη έλξη στην άρθρωση κατά τη διάρκεια του χεορυργείου. Εικόνα 2: Σύστημα δερματικής έλξης, δ) Η ευρεία εφαρμογή της μαγνητικής τομογραφίας οδήγησε αφενός σε μια άνευ προηγουμένου λεπτομερή απεικόνιση και τελικά αντίληψη της ανατομίας της άρθρωσης, και αφετέρου στην αποσαφήνιση πλήθους παθήσεων και κακώσεων της περιοχής. Επώδυνα σύνδρομα άγνωστης μέχρι πρόσφατα αιτιολογίας διερευνήθηκαν, συγκεκριμένες παθήσεις τεκμηριώθηκαν και ταξινομήθηκαν και κακώσεις του χόνδρου και των μαλακών μορίων της περιοχής απεικονίσθηκαν για πρώτη φορά. Αυτό δημιούργησε μεταξύ άλλων και πολλές

6 6 ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ - ΣΥΝΗΘΕΣΤΕΡΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ Οι ενδείξεις εφαρμογής της αρθρονέες ενδείξεις για την αρθροσκόπηση της ποδοκνημικής. ε) Οι απαιτήσεις του πληθυσμού των ασθενών σε σχέση με το επίπεδο των δραστηριοτήτων, την εμφάνιση και την λειτουργία των ποδιών έχουν αυξηθεί δραματικά τα τελευταία χρόνια. Η ενασχόληση ολοένα και μεγαλύτερων ηλικιών με τον αθλητισμό, την πεζοπορία και τον χορό, η εξάπλωση των extreme sports και η σύγχρονη αντίληψη για την υπόδηση στον γυναικείο κυρίως πληθυσμό δημιούργησαν ουσιαστικά ένα νέο πληθυσμό ασθενών. Οι ασθενείς αυτοί εξάλλου είναι συχνά και πολύ ενημερωμένοι σχετικά με τις νέες τεχνολογίες και χειρουργικές τεχνικές με αποτέλεσμα ασκούν πίεση στον χειρουργό για ταχύτερη επάνοδο στις δραστηριότητες, μικρότερες χειρουργικές τομές και βραχύτερη νοσηλεία, που όλα αποτελούν ταυτόχρονα και συγκριτικά πλεονεκτήματα της αρθροσκοπικής χειρουργικής. ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ Η τυπική αρθροσκόπηση της ποδοκνημικής διενεργείται με δύο πρόσθιες πύλες εισόδου(portals) (Εικόνα 3): Εικόνα 3: Άμεση μετεγχειρητική εικόνα όπου διακρίνονται οι αρθροσκοπικές πύλες εισόδου καλυμένες με sterile drapes. Tην έσω, που βρίσκεται επί τα εντός του προσθίου κνημιαίου τένοντα και την έξω, επί τα εκτός του τρίτου περονιαίου. Οι αντίστοιχες τομές στο δέμα είναι συνήθως μήκους 1 εκατοστού (Εικόνα 3). Δομές που γειτνιάζουν με τις παραπάνω πύλες και χρήζουν προσοχής κατά τη διάνοιξή τους είναι η σαφηνής φλέβα και νεύρο για την πρόσθια έσω πύλη και το επιπολής περονιαίο νεύρο για την έξω (Εικόνα 4). Επικουρικά χρησιμοποιούνται κατά περίπτωση και άλλες πύλες εισόδου, με συνηθέστερες την οπίσθια έξω και την κεντρική πρόσθια. Εικόνα 4: Το επιπολής περονιαίο νεύρο διαγράφεται στην πορεία του κάτω από το δέρμα ενώ αντανακλά μέσα από την άρθρωση η πηγή φωτισμού του αρθροσκοπίου. Σε περίπτωση που η παθολογία εντοπίζεται σε οπίσθια στοιχεία της άρθρωσης, όπως ο οπίσθιος θόλος του αστραγάλου, ο τένοντας του μακρού καμπτήρα τον μεγάλο δάκτυλο και το τρίγωνο οστούν, εφαρμόζεται η οπίσθια αρθροσκόπηση της ποδοκνημικής, με τον ασθενή σε πρηνή θέση και δύο οπίσθιες πύλες εισόδου, εκατέρωθεν του Αχιλλείου τένοντα. Κατά τη διάρκεια του χειρουργείου, εφαρμόζεται όπως προαναφέρθηκε έλξη στην άρθρωση μέσω συστήματος με ιμάντες (δερματική έλξη) ούτως ώστε να διευρυνθεί προσωρινά το μεσάρθριο διάστημα (Εικόνα 2). Τοποθετείται ίσχαιμος επίδεσμος που περιορίζει την αιμορραγία, ενώ η επέμβαση μπορεί να γίνει με διάφορους τύπους αναισθησίας. Τελευταία έχει γίνει ιδιαίτερα δημοφιλής η εφαρμογή της περιοχικής αναισθησίας με τη χρήση περιφερικών blocks, όπως το ιγνυακό block. Με τον τρόπο αυτό αναισθητοποιείται μόνο η περιοχή που πρόκειται να χειρουργηθεί με τον ασθενή ξύπνιο. Ανάμεσα στα άλλα, σημαντικά οφέλη της μεθόδου είναι η βραχύτερη διάρκεια νοσηλείας, η μικρότερη ανάγκη για χορήγηση φαρμάκων κατά τη διάρκεια και μετά το χειρουργείο και το πολύ ικανοποιητικό αναλγητικό αποτέλεσμα που διατηρείται για αρκετές ώρες μετά το χειρουργείο. Με τις τεχνικές αυτές, η αρθροσκόπηση της ποδοκνημικής αποτελεί μια επέμβαση μέσης βαρύτητας που απαιτεί νοσηλεία κατά κανόνα μιας ημέρας, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις οι ασθενείς μπορεί να χειρουργηθούν και αυθημερόν (day case surgery), χωρίς την ανάγκη να νοσηλευθούν το βράδυ στο νοσοκομείο. Κατά τη διάρκεια του χειρουργείου, με τη χρήση ειδικά σχεδιασμένων εργαλείων όπως αρθροσκοπικές λαβίδες σύλληψης, shavers, οστεοτόμοι και κοχλιάρια, διενεργείται μια μεγάλη ποικιλία χειρισμών και θεραπευτικών παρεμβάσεων ανάλογα με την τοπική βλάβη και την αρχική ένδειξη. σκόπησης στην ποδοκνημική διαρκώς διευρύνονται, καθώς αυξάνεται ο βαθμός εμπειρίας και η εξοικείωση των ορθοπαιδικών χειρουργών με τη μέθοδο και βελτιώνεται ο τεχνολογικός εξοπλισμός. Έτσι, οι συγκεκριμένες κακώσεις και παθήσεις που αναφέρονται στη συνέχεια αποτελούν μια ενδεικτική και όχι πλήρη καταγραφή των εφαρμογών της τεχνικής. 1. Οστεοχόνδρινες βλάβες αστραγάλου Η εισαγωγή και σταδιακή επικράτηση του όρου οστεοχόνδρινες βλάβες αστραγάλου (Εικόνες 5-8) έγινε με σκοπό να περιληφθούν και να ταξινομηθούν ακριβέστερα ένα μεγάλο φάσμα από σύνδρομα και διαγνώσεις στην περιοχή που έχουν περιγραφεί μεταξύ άλλων ως χόνδρινα ή οστεοχόνδρινα κατάγματα, υποχόνδριες κύστεις, σκαλιδωτική και διαχωριστική οστεοχονδρίτιδα αστραγάλου. Μέρος της σύγχυσης οφείλεται και στον σχετικά ασαφή μηχανισμό δημιουργίας αυτών των βλαβών, καθώς ενώ κάποιες μπορεί να είναι αποτέλεσμα τραυματισμού, άλλες εμφανίζονται αυτόματα, με ή χωρίς συγκεκριμένο αιτιολογικό παράγοντα. Αντίστοιχο φάσμα υπάρχει και στην εμφάνιση και εκδήλωση των βλαβών που ταξινομούνται ανάλογα με τη θέση, την έκταση και τη μορφολογία τους. Αναφορικά με τη θέση, συνηθέστερες είναι οι πρόσθιες έξω και οι οπίσθιες έσω βλάβες. Οι έξω βλάβες (Εικόνα 5) τείνουν Εικόνα 5: Παρεκτοπισμένη μικρού πάχους πρόσθια έξω οστεοχόνδρινη βλάβη του θόλου του αστραγάλου. Εικόνα 6: Οπίσθια έσω οστεοχόνδρινη βλάβη ολικού πάχους και μεγάλης έκτασης μετά τον αρθροσκοπικό καθαρισμό.

7 7 Εικόνα 7: Εμβύθιση του αρθροσκοπικού στυλεού σε παθολογικά μαλακό αρθρικό χόνδρο. αποκαλυφθεί, να εμφανίζει σκλήρυνση ή και κυστικές αλλοιώσεις (Εικόνα 10). Διάφορα σχήματα ταξινόμησης έχουν αποπειραθεί να περιλάβουν όλες τις βλάβες σε μια λογική κλιμακούμενης βαρύτητας, βασισμένα είτε στην απεικόνιση των βλαβών στην αξονική και μαγνητική τομογραφία είτε στην αρθροσκοπική διεγχειρητική τους εικόνα. 2. Σύνδρομο προστριβής πρόσκρουσης της ποδοκνημικής Στο σύνδρομο αυτό η κίνηση της ποδοκνημικής εμποδίζεται και είναι συχνά επώδυνη από την παρεμβολή προστριβή κάποιου παθολογικού ιστού, συνηθέστερα στο πρόσθιο και σπανιότερα στο οπίσθιο τμήμα της άρθρωσης. Η προστριβή μπορεί να δημιουργείται είτε από οστεόφυτα στο πρόσθιο χείλος της κνήμης (με αντίστοιχα οστεόφυτα στον αυχένα του αστραγάλου σε προχωρημένα στάδια) (Εικόνα 11), είτε από μαλακά μόρια όπως υπερτροφικός υμένας (Εικόνες 9 και 12), ουλώδης ιστός μετά από μερική ή ολική ρήξη κάποιου συνδέσμου ή φλεγμονή του αρθρικού υμένα (Εικόνα 9). Εικόνα 10: Τρυπανισμός του αποκαλυφθέντος ιστού στον πυθμένα της βλάβης. Εικόνα 8: Οστεοχόνδρινες βλάβες του αστραγάλου με εικόνα νιφάδων και αποκολλημένα τμήματα χόνδρου. να είναι περισσότερο επιφανειακές, είναι συχνότερα παρεκτοπισμένες και έχουν σχήμα που θυμίζει φλούδα ή νιφάδα, ενώ οι έσω βλάβες (Εικόνα 6) έχουν γενικά περισσότερο πάχος, το σχήμα τους μοιάζει με μισοφέγγαρο και είναι συχνότερα απαρεκτόπιστες. Η μορφολογία των βλαβών εμφανίζει αντίστοιχη ποικιλομορφία. Έτσι, ο αρθρικός χόνδρος μπορεί να εμφανίζεται ακέραιος αλλά να είναι παθολογικά μαλακός και ευπίεστος σαν την μεμβράνη ενός τυμπάνου (Εικόνα 7), μπορεί να εμφανίζει τραχεία επιφάνεια ή ρωγμές (Εικόνα 8), να υπάρχει αποκόλληση του που συγκρατείται στο ένα άκρο σαν μια γλώσσα χόνδρου μέσα στην άρθρωση (Εινόνα 5), ή να έχει αποκολληθεί πλήρως δημιουργώντας ένα ελεύθερο σωμάτιο (Εικόνα 9). Το υποκείμενο οστούν (πυθμένας της βλάβης) αντίστοιχα μπορεί να έχει Εικόνα 9: Ελεύθερα χόνδρινα σωμάτια με έντονη υμενίτιδα (ερυθρές λάχνες) στο πρόσθιο έσω τμήμα της ποδοκνημικής. Ανάλογα με την μορφολογία τους, οι βλάβες αντιμετωπίζονται με απόξεση, ερεθισμό του υποκείμενου οστού με τρυπανισμούς ή μικροκατάγματα (Εικόνα 11) για να δημιουργηθεί κάποιας μορφής επουλωτικός χόνδρος και τα ελεύθερα σώματα αφαιρούνται. Σε μεγαλύτερες βλάβες, εφαρμόζονται τεχνικές όπως η μεταφορά υγιούς χόνδρου από άλλες περιοχές του σώματος (συνήθως από το γόνατο) για την κάλυψη του κενού, η λήψη δείγματος χονδροκυττάρων για καλλιέργεια χόνδρου στο εργαστήριο και τοποθέτησή του στο σημείο της βλάβης, η τοποθέτηση αυτόλογων πρόδρομων πολυδύναμων κυττάρων ή αυξητικών παραγόντων και διαφόρων ειδών ανθρώπινων ή συνθετικών μοσχευμάτων στον πυθμένα της βλάβης. Οι τελευταίες τεχνικές απαιτούν συχνά και διάνοιξη της άρθρωσης. Εικόνα 11: Οστεοφύτωση προσθίου χείλους κνήμης και αυχένα του αστραγάλου σε σύνδρομο πρόσθιας πρόσκρουσης της ποδοκνημικής. Διακρίνεται το οπίσθιο όριο της άρθρωσης υπερτροφικό, διφυές τρίγωνο οστούν. Εικόνα 12: Υπερτροφικός αρθρικός υμένας που παρεμποδίζει την κίνηση της ποδοκνημικής - σύνδρομο προστριβής. Η αρθροσκοπική αντιμετώπιση περιλαμβάνει την αφαίρεση κάθε στοιχείου που παρεμβάλλεται στην φυσιολογική κίνηση με υμενεκτομή, εκτομή οστεοφύτων και αφαίρεση υπερτροφικού ουλώδους ιστού. 3. Οστεοαρθρίτιδα ποδοκνημικής Ο ρόλος της αρθροσκόπησης στην οστεοαρθρίτιδα της ποδοκνημικής είναι διπλός. Σε αρχικά στάδια, η έκπλυση της άρθρωσης με αφαίρεση ελεύθερων σωματίων, οστεοφύτων και αντιμετώπιση μεμονωμένων βλαβών του χόνδρου μπορεί να προσφέρει στο ασθενή σημαντική ανακούφιση και βελτίωση της λειτουργικότητας της άρθρωσης. Το αποτέλεσμα αυτό ωστόσο δεν είναι μόνιμο και εξαρτάται από τη βαρύτητα των οστεοαρθριτικών βλαβών. Σε πιο προχωρημένα στάδια, η αρθροσκόπηση αποτελεί μια σύγχρονη εναλλακτική επίτευξης αρθρόδεσης της ποδοκνημικής. Με τις πολύ μικρές τομές των αρθροσκοπικών πυλών (Εικόνα 3) εισέρχονται ειδικά εργαλεία απόξεσης του υπολειπόμενου χόνδρου και προετοιμασίας των αρθρικών επιφανειών για την διαδερμική είσοδο βιδών που σταθεροποιούν την επώδυνη άρθρωση μέχρι την επίτευξη της αρθρόδεσης. Πλεονεκτήματα της αρθροσκοπικής μεθόδου αποτελούν οι μικρές τομές με ελάχιστη παρέμβαση

8 8 στα μαλακά μόρια που περιβάλλουν την άρθρωση, η αφαίρεση μικρού πάχους υποχονδρίου οστού για την επίτευξη της αρθρόδεσης, ο μικρός χρόνος νοσηλείας και η ταχεία επιστροφή σε δραστηριότητες. 4. Αφαίρεση ελεύθερων σωμάτων Τα ελεύθερα χόνδρινα και οστεοχόνδρινα σωμάτια (Εικόνες 9, 13 και 14) μέσα στην άρθρωση της ποδοκνημικής μπορεί να προκαλούν πόνο, δυσκαμψία και επεισόδια όπου η άρθρωση «κλειδώνει» εμποδίζοντας σημαντικά την κίνηση και λειτουργία. Συνήθως προέρχονται από κάποιο μικρό τμήμα χόνδρου που αποκολλάται από την αρθρική επιφάνεια, καθώς όμως παραμένει ζωντανό και θρέφεται από το αρθρικό υγρό εξακολουθεί να μεγαλώνει, παίρνοντας συχνά εντυπωσιακές διαστάσεις (Εικόνα 14). καταγμάτων, διάφορες παθολογικές καταστάσεις τενόντων της περιοχής με συνηθέστερο τον μακρό εκτείνοντα τον μεγάλο δάκτυλο τένοντα (Εικόνα 15) και το επώδυνο τρίγωνο οστούν στο οπίσθιο όριο της άρθρωσης (εικόνα 11). Στις δυο τελευταίες κατηγορίες χρησιμοποιείται η οπίσθια αρθροσκόπηση με πύλες εισόδου εκατέρωθεν του Αχιλλείου τένοντα. Libytec_21x28:Layout 1 3/12/10 12:48 PM Page 1 Εικόνα 15: Ο τένοντας του μακρού εκτείνοντα τον μεγάλο δάκτυλο διακρίνεται στο βάθος της άρθρωσης με την εφαρμογή της δερματικής έλξης. ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ Όπως κάθε χειρουργική μέθοδος, η αρθροσκόπηση της ποδοκνημικής έχει ποσοστά επιπλοκών τα οποία ωστόσο με την εμπειρία και την προσήλωση στις τεχνικές λεπτομέρειες της μεθόδου διατηρούνται σε ιδιαίτερα χαμηλά ποσοστά. Σχεδόν στις μισές περιπτώσεις οι επιπλοκές αφορούν τον τραυματισμό κάποιου από τους νευρικούς κλάδους ή τα αγγεία που γειτνιάζουν με τις πύλες εισόδου. Σε σπανιότερες περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστεί μετεγχειρητική λοίμωξη ή και θραύση εργαλείων μέσα στην άρθρωση ως αποτέλεσμα υπερβολικών χειρισμών. Στο σύνολό της πάντως η αρθροσκόπηση της ποδοκνημικής θεωρείται μια από τις πλέον ασφαλείς χειρουργικές μεθόδους, με ποσοστά επιπλοκών που δεν ξεπερνούν το 4% σε μεγάλες κλινικές σειρές. Το φωτογραφικό αρχείο προέρχεται αποκλειστικά από την προσωπική συλλογή του ορθοπαιδικού Π. Συμεωνίδη. Η βιβλιογραφία στο Εικόνα 13: Ελεύθερο οστεοχόνδρινο σωμάτιο στο πρόσθιο όριο της άρθρωσης ορατό σε απλή ακτινογραφία. Εικόνα 14: Μεγάλο ελεύθερο χόνδρινο σωμάτιο, σύλληψη και αφαίρεση με αρθροσκοπική λαβίδα. Η αρθροσκοπική αφαίρεση αυτών των σωματίων είτε ως μεμονωμένη επέμβαση είτε σε συνδυασμό με τις προαναφερθείσες ενδείξεις αποτελεί τη σύγχρονη μέθοδο εκλογής για την αντιμετώπισή τους. Άλλες συχνές ενδείξεις αρθροσκοπικής χειρουργικής της ποδοκνημικής αποτελούν γενικότερα η υμενεκτομή για οποιαδήποτε αιτιολογία (φλεγμονή, υπερτροφία, λαχνοοζώδης υμενίτιδα, σύνδρομο προστριβής), η διερεύνηση και αντιμετώπιση της αστάθειας της άρθρωσης, η αρθροσκοπικά υποβοηθούμενη αντιμετώπιση ενδαρθρικών Δημιουργώντας υγεία. Είναι κι αυτή μία μορφή Τέχνης. Πάθος και προσήλωση. Εμμονή στη λεπτομέρεια. Και όραμα, για να δημιουργήσεις κάτι που θα φτάσει σε όσο το δυνατόν περισσότερους αποδέκτες. Αυτές είναι, όπως και στην Τέχνη, οι αξίες της LIBYTEC. Είμαστε μια νέα εταιρεία, που διαθέτει ένα αξιόλογο portfolio: ποιοτικών γενόσημων φαρμάκων, υψηλής θεραπευτικής αξίας με χαμηλό κόστος καινοτόμων δραστικών ουσιών, που κάνουν τη διαφορά στη θεραπευτική τους κατηγορία. Ήδη, η «υπογραφή» μας είναι αναγνωρίσιμη, κερδίζοντας την εκτίμηση των επαγγελματιών Υγείας και την εμπιστοσύνη των ασθενών. Αντιελκωτικά Αντιμυκητιασικά Αντιαιμοπεταλιακά Για την οστεοπόρωση Για την οστεοαρθρίτιδα ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ A.E. Λ. Βουλιαγμένης 24, Ελληνικό, Αθήνα, Τηλ: , Fax: ,

9 9 ΝΙΚΟΛΑΟΣ Α. ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ Ειδικευόμενος Ιατρός, Α Ορθοπαιδική Κλινική, ΠΓΝ «ΑΤΤΙΚΟΝ» ΟΛΓΑ ΣΑΒΒΙΔΟΥ Επιμελήτρια Α ΕΣΥ, Α Ορθοπαιδική Κλινική, ΠΓΝ «ΑΤΤΙΚΟΝ» Π. Ι. ΠΑΠΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ Καθηγητής Ορθοπαιδικής, Διευθυντής Α Ορθοπαιδικής Κλινικής ΠΓΝ «ΑΤΤΙΚΟΝ», Ιατρική Σχολή Εθνικού και Καποδιστριακού Παν. Αθηνών ΟΣΤΕΟΝΕΚΡΩΣΗ ΤΗΣ ΜΗΡΙΑΙΑΣ ΚΕΦΑΛΗΣ Περίληψη Η οστεονέκρωση της μηριαίας κεφαλής ως αποτέλεσμα διακοπής της αιματικής ροής προς την μηριαία κεφαλή οδηγεί στην κατάρρευση της αρθρικής επιφάνειας και την προοδευτική εμφάνιση οστεοαρθρίτιδας. Συνηθέστερες αιτίες είναι το υποκεφαλικό κάταγμα και η χρόνια λήψη στεροειδών ενώ ακολουθούν η υπέρμετρη κατανάλωση αλκοόλ, η σηπτική αρθρίτιδα, η νόσος Legg-Calve-Perthes, η νόσος Gaucher και ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος (ΣΕΛ). Έρευνα στηριζόμενη σε μοντέλα βασικών επιστημών, προσπαθεί να διερευνήσει την ακριβή αιτιολογία του παθοφυσιολογικού μηχανισμού της οστεονέκρωσης. Η ακριβής αιτιολογία του παθοφυσιολογικού μηχανισμού της οστεονέκρωσης δεν έχει βρεθεί. Αν και σύγχρονες επεμβάσεις διατήρησης της άρθρωσης έχουν επιδείξει σημαντική πρόοδο αναφορικά με τα λειτουργικά αποτελέσματα, η ολική αρθροπλαστική του ισχίου παραμένει η επέμβαση εκλογής με πολύ καλά αποτελέσματα. Λέξεις κλειδιά: Οστεονέκρωση μηριαίας κεφαλής, άσηπτη νέκρωση, ολική αρθροπλαστική ισχίου, αποσυμπίεση. Εισαγωγή Η οστεονέκρωση της μηριαίας κεφαλής γνωστή επίσης και ως άσηπτη νέκρωση, είναι μια παθολογική κατάσταση συνεπεία μειωμένης αγγειακής παροχής της μηριαίας κεφαλής, με αποτέλεσμα το θάνατο των οστεοκυττάρων και την κατάρρευση της αρθρικής επιφάνειας. Η ίσχαιμος βλάβη αυξάνει την ανθεκτική σε τρυγικό οξύ όξινη φωσφατάση (TRAP) με αποτέλεσμα την αυξημένη δράση των οστεοκλαστών στην περιοχή του υποχόνδριου οστού [1]. Το σύστημα των οστικών δοκίδων τελικά αποτυγχάνει εξαιτίας του βάρους κατά τη φόρτιση [2-4]. Η οστεονέκρωση έχει πτωχή πρόγνωση αλλά η έρευνα τόσο σε επίπεδο βασικών επιστημών όσο και κλινικών μελετών συνεχίζεται στοχεύοντας στην ανεύρεση αποτελεσματικότερης θεραπείας. Επιδημιολογία Περίπου το 5% -18% των αρθροπλαστικών ισχίου, αφορούν ασθενείς με διάγνωση οστεονέκρωσης [4-6]. Οι ασθενείς είναι κατά κανόνα νέοι ενήλικες, ηλικίας 35 έως 45 ετών και οι παράγοντες κινδύνου (στο 75% -90% των περιπτώσεων) περιλαμβάνουν κυρίως τα κατάγματα του μηριαίου αυχένα, τη μακρόχρονη χρήση στεροειδών, τον αλκοολισμό και το κάπνισμα. Άλλες πιθανές αιτίες είναι η επιφυσιολίσθηση της μηριαίας κεφαλής στην παιδική ηλικία, οι καταδύσεις ή παραμονή σε άλλες υπερβαρικές συνθήκες, ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος και άλλες διαταραχές του συνδετικού ιστού όπως αυτοάνοσα νοσήματα που προκαλούν αγγειίτιδα, αιματολογικές νόσοι όπως δρεπανοκυτταρική αναιμία, διαταραχές πήξης, όπως η θρομβοφιλία ή η διάχυτη ενδοαγγειακή πήξη, ο ιός της ανθρώπινης ανοσοανεπάρκειας (HIV), η υπερλιπιδαιμία, το σύνδρομο λιπώδους εμβολής, η χημειοθεραπεία και / ή η ακτινοβολία, η μεταμόσχευση οργάνων, η χρόνια ηπατική νόσος, η νόσος Gaucher, η ουρική αρθρίτιδα, και τα μεταβολικά νοσήματα των οστών [3,4,6-10]. Οι άντρες προσβάλλονται έως και τρεις φορές περισσότερο από τις γυναίκες ενώ και για τα δύο φύλα οι περιπτώσεις αμφοτερόπλευρης οστεονέκρωσης της μηριαίας κεφαλής αγγίζουν το 75% [3,5]. Παθοφυσιολογία Η παροχή του αίματος προς τη μηριαία κεφαλή προέρχεται κυρίως από την έξω και έσω περισπώμενη αρτηρία οι οποίες σχηματίζουν ένα έξω-θυλακικό και ένα ένδο-θυλακικό αναστομωτικό δίκτυο με συμμετοχή επίσης των κλάδων της άνω και κάτω γλουτιαίας καθώς και της αρτηρίας του στρογγύλου συνδέσμου [11]. Η διακοπή της αιματικής ροής μπορεί να οφείλεται σε πολλούς παράγοντες είτε εξωαγγειακούς ή ενδοαγγειακούς. Οι παράγοντες εξωαγγειακής αιτιολογίας συνήθως αποδίδονται σε τραυματικά αίτια. Κατάγματα του εγγύς μηριαίου που μετατοπίζουν τον αυχένα επηρεάζουν το αναστομωτικό δίκτυο, ενώ τα εξαρθρήματα του ισχίου μπορεί να διαταράξουν την αγγείωση από τον στρογγύλο σύνδεσμο και να προκαλέσουν ενδοκαψικό αιμάτωμα διαταράσσοντας την ακεραιότητα του εξωκαψικού αναστομωτικού δακτυλίου ο οποίος με την σειρά του αποτελεί σημαντικό παράγοντα για την επιβίωση της μηριαίας κεφαλής. Ενδοαγγειακά έμβολα όπως πήγματα, λιπίδια, ανοσοσύμπλοκα, ή δρεπανοκύτταρα μπορούν επίσης να αποφράξουν τα τελικά αρτηρίδια του υποχόνδριου οστού της μηριαίας κεφαλής [2-4,12]. Ανεξάρτητα αιτιολογίας διάφορες μελέτες προτείνουν μια κοινή παθοφυσιολογική οδό που περιλαμβάνει την απόπτωση των οστεοβλαστών και των οστεοκυττάρων [13-15]. Μετά από κάταγμα, τα οστεοκύτταρα στερούνται οξυγόνου και θρεπτικών συστατικών με αποτέλεσμα τα κύτταρα του μυελού να αποπίπτουν, εκτός αν μπορέσουν να δεχθούν παροχή από παράπλευρη κυκλοφορία. Καθώς η παράπλευρη κυκλοφορία αίματος που παρέχεται στις επιφύσεις είναι περιορισμένη, είναι πιθανόν τα τριχοειδικά αρτηρίδια να μη μπορέσουν να αρδεύσουν επαρκώς τους ιστούς [16]. Εκτός από την αγγειακή βλάβη και τον προγραμματισμένο κυτταρικό θάνατο, η περιορισμένη ανακατασκευή των οστών είναι μια βασική συνιστώσα της οστεονέκρωσης [17]. Η λιπογένεση έχει αποδειχθεί ένας σημαντικός παράγοντας της οστεονέκρωσης που σχετίζεται με τη χρήση στεροειδών και αλκοόλ. Κάθε αύξηση του όγκου των λιποκυττάρων οδηγεί σε σύνθλιψη των τριχοειδών με πιθανό αποτέλεσμα την φλεβική συμφόρηση. Η φλεβική 30 f.c.tab Lefl unomide 10mg & 20mg

10 10 συμφόρηση αυξάνει την ενδοοστική πίεση, εμποδίζοντας την επαρκή ροή του αίματος, η οποία τελικά οδηγεί σε εμφάνιση οστικών εμφράκτων [18-19]. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι γενετικοί παράγοντες, όπως μεταλλάξεις στο γονίδιο COL2A1, έχουν συσχετισθεί με την παθογένεση της οστεονέκρωσης[20]. Η προκαλούμενη ισχαιμία στο πάσχων ισχίο επηρεάζει σημαντικά την καθημερινή δραστηριότητα του ατόμου. Αν σκεφτούμε ότι το βάρος κατά τη διάρκεια της βάδισης, παράγει φορτία 2 έως 3 φορές μεγαλύτερα από το βάρος του σώματος στην περιοχή του ισχίου ενώ τα παραγόμενα φορτία είναι 5 έως 6 φορές μεγαλύτερα κατά το τρέξιμο ή το άλμα [21]. Η περιοχή νέκρωσης του οστού περιβάλλεται από αντιδραστικά, σκληρυντικά χείλη ενώ το εξασθενημένο σπογγώδες οστό τελικά «αποτυγχάνει» ύστερα από τα επαναλαμβανόμενα φορτία που υφίσταται και οδηγείται σε κάταγμα του υποχονδρίου σπογγώδους οστού (το «σημάδι ημισελήνου» στις ακτινογραφίες). Η υποχόνδρια «κατάρρευση» οδηγεί τελικά σε εκφυλισμό των αρθρώσεων [2,22]. Διάγνωση και ταξινόμηση Τα πρώτα στάδια της νόσου μπορεί συχνά να είναι ασυμπτωματικά, και μερικοί ασθενείς εμφανίζονται μετά την «κατάρρευση» της αρθρικής επιφάνειας. Η ύπαρξη πόνου που εντοπίζεται στο εσωτερικό των μηρών ή στη βουβωνική χώρα καθώς και ο περιορισμός της κίνησης του ισχίου σε ασθενείς ηλικίας κάτω των 50 ετών θα πρέπει να αυξήσει την υποψία για οστεονέκρωση. Μερικοί ασθενείς παραπονούνται ακόμα και για άλγος και των δύο ισχίων. Τα συμπτώματα συνήθως εντείνονται όταν ο ασθενής σηκώνει βάρος και ανακουφίζονται με την ανάπαυση. Ο πόνος μπορεί επίσης να εντοπίζεται στην γλουτιαία χώρα, στα γόνατα, στην πρόσθια ή/και έσω μηριαία χώρα. Το εύρος των κινήσεων περιορίζεται, ιδιαίτερα η απαγωγή του ισχίου, και έξω στροφή προκαλούν πόνο. Η πρόγνωση για το ισχίο μπορεί να βελτιωθεί σημαντικά με την έγκαιρη διάγνωση, πριν από την «κατάρρευση» της αρθρικής επιφάνειας [4,22]. Τα εργαστηριακά αποτελέσματα, όπως ο χρόνος ενεργοποιημένης μερικής θρομβοπλαστίνης (aptt) και της προθρομβίνης (ΡΤ) είναι γενικά εντός φυσιολογικών ορίων αν και Εικόνα 1. Προσθιοπίσθια Ακτινογραφία Ισχίου Γυναίκας πάσχουσα από Οστεοαρθρίτιδα Αριστερού Ισχίου συνεπεία Οστεονέκρωσης πιο εκτεταμένος έλεγχος της αιτιολογίας μπορεί να αποκαλύψει διαταραχή της πήξης ή και φλεγμονώδη νόσο των αρθρώσεων ιδιαίτερα σε αυτοάνοσα νοσήματα [23]. Οι απλές ακτινογραφίες θα πρέπει να περιλαμβάνουν την προσθιοπίσθια και τη βατραχοειδή λήψη και των δύο ισχίων καθώς η παθολογία συχνά εμφανίζεται και στο άλλο ισχίο [Εικόνα 1]. Οι ακτινογραφίες μπορούν να δείξουν φυσιολογικά ευρήματα (Ficat στάδιο I) ή υποχόνδριο σχηματισμό κύστης και σκλήρυνσης (Ficat στάδιο II) ενώ σε πιο προχωρημένο στάδιο της νόσου ανευρίσκεται η επιπέδωση της μηριαίας κεφαλής και η «κατάρρευση» του υποχονδρίου οστού όπως φαίνεται με το «σημάδι του μισοφέγγαρου» (Ficat στάδιο III). Ο περιορισμός του εύρους του μεσάρθριου διαστήματος με συνοδό παρουσία οστεοφύτων είναι τα ευρήματα προχωρημένης οστεονέκρωσης (Ficat στάδιο IV) [24]. Οι ακτινογραφίες είναι ιδιαίτερα σαφείς για την οστεονέκρωση σε προηγμένο στάδιο (Ficat II ή III) αλλά δεν είναι αρκετά ευαίσθητες στα αρχικά στάδια (Ficat I) [3]. Η εμφάνιση της τεχνολογίας της απεικόνισης με μαγνητικό συντονισμό (MRI) και η ευρεία χρήση της, οδήγησε στο σύστημα ταξινόμησης της οστεονέκρωσης του Πανεπιστημίου της Πενσυλβάνια (Steinberg CLASIFICATION [22,25] που διαφοροποιεί την κατάρρευση του υποχόνδριου από την κατάρρευση του αρθρικού χόνδρου (επιπέδωση) της μηριαίας κεφαλής. Τα στάδια I έως IV ταξινομούνται σύμφωνα με το ποσοστό συμμετοχής της μηριαίας κεφαλής: Α <15%, Β 15% -30%, C>30%. Μικρού μεγέθους βλάβη και σε κατά το δυνατό περισσότερο επί τα εντός θέση θεωρούνται προγνωστικώς ευνοϊκότερα σημεία [25]. Ένα άλλο σύστημα ταξινόμησης που χρησιμοποιεί τη μαγνητική τομογραφία και άλλες απεικονιστικές διαδικασίες είναι το ARCO σύστημα σταδιοποίησης, το οποίο εισήχθη το 1992 [26]. Η μαγνητική τομογραφία έχει γίνει η πλέον χρησιμοποιούμενη μέθοδος απεικόνισης, καθώς είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη και ειδική για την οστεονέκρωση της μηριαίας κεφαλής [3]. Οι Τ1 ακολουθίες δείχνουν συνήθως μια ζώνη βλάβης με χαμηλής έντασης σήμα στην πρόσθια και άνω περιοχή της μηριαίας κεφαλής, ενώ ένα «διπλής γραμμής σήμα» μπορεί να φανεί στις Τ2 ακολουθίες στις οποίες απεικονίζεται ένα υψηλής έντασης σήμα αυτόματης επιδιόρθωσης δίπλα σε νεκρωτικό υποχόνδριο οστό [3]. Το σπινθηρογράφημα οστών με ραδιονουκλείδια και η αξονική τομογραφία είναι λιγότερο ευαίσθητα και επιλεκτικά σε σχέση με την MRI για την ανίχνευση της οστεονέκρωσης. Η αγγειογραφία και η βιοψία είναι επεμβατικές μέθοδοι για να επιβεβαιωθεί η οστεονέκρωση και ως εκ τούτου χρησιμοποιούνται μόνο για σκοπούς έρευνας [25,27]. Θεραπευτικές επιλογές Οι μη επεμβατικές θεραπευτικές επιλογές για την οστεονέκρωση περιλαμβάνουν μεθόδους ώστε να αποφορτιστεί το πάχον ισχίο, με τη χρήση βακτηρίας ή περιπατητήρα, με τροποποίηση της δραστηριότητας και με τη φυσιοθεραπεία. Ωστόσο, αυτές οι μέθοδοι δε συμβάλλουν στη θεραπεία της οστεονέκρωσης τελικού σταδίου και παρουσιάζουν περιορισμένη επιτυχία στην προσπάθεια αναστολής της εξέλιξης της νόσου, ακόμη και σε πρώιμο στάδιο αυτής (Steinberg στάδιο I και II) [9,28]. Οι ασθενείς

11 11 μπορούν να ενθαρρύνονται να απέχουν ή να μειώσουν την κατανάλωση οινοπνεύματος και το κάπνισμα [29]. Άλλες συντηρητικές επιλογές περιλαμβάνουν την αντιλιπιδαιμική αγωγή, τα διφωσφονικά ακόμα και το υπερβαρικό οξυγόνο, αλλά και αυτές οι θεραπείες έχουν ελάχιστη χρησιμότητα μετά την «κατάρρευση» του υποχόνδριου σπογγώδους οστού της μηριαίας κεφαλής [30]. Η αποσυμπίεση (CORE DECOMPRESSION) είναι μια χειρουργική επέμβαση η οποία χρησιμοποιείται σε αρχικά στάδια της νόσου, πριν την κατάρρευση του υποχονδρίου (πριν από Ficat ΙΙΙ και ARCO στάδιο II, Steinberg στάδιο III). Η αποσυμπίεση μέσω της μείωσης της ενδοοστικής πίεσης, η αύξηση της οποίας παρατηρείται σε όλα τα στάδια της οστεονέκρωσης, έχει σαν κλινικό αποτέλεσμα τη μείωση του άλγους. Επίσης θεωρητικά δημιουργεί ένα ενδοοστικό «τραύμα» το οποίο προάγει την νέοαγγειογένεση και την επούλωση της προσβεβλημένης περιοχής. Η θεραπευτική αυτή επιλογή δεν έχει ένδειξη σε προχωρημένες βλάβες [27]. Μελέτες έχουν δείξει ότι η αποσυμπίεση στάδιο Ι κατά Steinberg ήταν επιτυχής ως οριστική επιλογή σε ποσοστό μεγαλύτερο από 80% των ασθενών, ενώ για τα στάδια II και III κατά Steinberg δεν ήταν επιτυχής σε ποσοστό 37% και 71% των ασθενών αντίστοιχα [28.30]. Η αποσυμπίεση του μυελού με ράβδους πορώδους τανταλίου, έχει επίσης ερευνηθεί ως θεραπεία για τα πρόωρα στάδια της οστεονέκρωσης, με θετικά αποτελέσματα. Ωστόσο, η απελευθέρωση σωματιδίων μετάλλου υψηλής συγκέντρωσης καθώς και η πρόοδος προς τη κατάρρευση της μηριαίας κεφαλής, είναι συχνές επιπλοκές [87]. Άλλες κλινικές έρευνες που αφορούν τη χρήση δοκιδωτών μεταλλικών ράβδων [88] και των πλεγματικών κλωβών έχουν επίσης δημοσιευθεί [86]. Επικουρική δράση έχουν η χρήση BMP s, η ηλεκτρομαγνητική διέγερση και η χρήση απομεταλλωμένης θεμέλιας ουσίας [27.31]. Άλλη θεραπευτική επιλογή είναι η λήψη και η in vitro καλλιέργεια αυτόλογων μεσεγχυματικών βλαστικών κυττάρων (MSCs) και η επανεμφύτευσή τους σε περιοχές μετά την αποσυμπίεση [33,34]. Οι μελέτες όσον αφορά τη χρήση BMP s και αυτόλογου MSCs είναι ακόμη σε εξέλιξη [35]. Η χρήση αυτόλογου μοσχεύματος αγγειούμενης περόνης έχει επίσης μελετηθεί εκτενώς. Αυτά τα μοσχεύματα φαίνεται να αποτρέπουν την εξέλιξη των προκατάρρευσης σταδίων (Steinberg στάδιο I και II) και μπορούν επίσης να καθυστερήσουν την εμφάνιση του τελικού σταδίου της οστεονέκρωσης, αφού έχει ήδη συμβεί η κατάρρευση (Steinberg στάδιο III έως V). Το φλοιώδες μόσχευμα δεν προσφέρει μόνο δομική σταθερότητα, αλλά και βιολογική ενσωμάτωση, καθώς το αγγειούμενο οστό προωθεί το σχηματισμό πόρου και συμβάλει στην οστική ανακατασκευή της μηριαίας κεφαλής [36-39]. Η χρήση της θεραπευτικής αυτής επιλογής εξακολουθεί να παραμένει τεχνικά απαιτητική [40]. Νεώτερες εξελίξεις στον τομέα της μικροχειρουργικής έχουν βελτιώσει τα αποτελέσματα της χρήσης αγγειούμενης περόνης στο οστεονεκρωτικό ισχίο[85].τα μη αγγειούμενα μοσχεύματα περόνης έχουν επίσης μελετηθεί ως μια εναλλακτική λύση, αλλά με πτωχότερα κλινικά αποτελέσματα [41]. Αρκετές οστεοτομίες έχουν μελετηθεί για τα στάδια ΙΙ έως ΙV κατά Steinberg με στόχο τη μεταφορά του βάρους μακριά από το νεκρωμένο υποχόνδριο οστό προς άλλες περιοχές της αρθρικής επιφάνειας. Αυτές περιλαμβάνουν την κάμψη, έκταση, ραιβότητα, βλαισότητα, στροφή, ή και συνδυασμένες οστεοτομίες ενώ ακόμα και υποτροχαντήριες και περιτροχαντήριες οστεοτομίες έχουν επίσης περιγραφεί [42-45]. Οι επεμβάσεις αυτές έχουν ικανοποιητικά αποτελέσματα, αλλά καθιστούν τη μετατροπή σε ολική αρθροπλαστική ισχίου πιο δύσκολη τεχνικά. Η εμφάνιση της αρθροσκόπησης του ισχίου έχει βελτιώσει την ικανότητα των χειρουργών να απεικονίσουν και να καθορίσουν το βαθμό της οστεονέκρωσης [46]. Στα πρώτα στάδια της νόσου η μικρής διαμέτρου αποσυμπίεση έχει περιγραφεί και αρθροσκοπικά [47]. Η προχωρημένη οστεονέκρωση με οστεοαρθριτικές αλλοιώσεις αντιμετωπίζεται με τη χρήση προθέσεων όπως, της ημιαρθροπλαστικής, και της ολικής αρθροπλαστικής ισχίου (ΟΑΙ). Η ΟΑΙ έχει άριστα κλινικά αποτελέσματα όσον αφορά την ανακούφιση από τον πόνο και τη λειτουργική βελτίωση, αλλά αυτές οι επανορθωτικές αρθροπλαστικές σε νεαρούς ασθενείς μπορεί συχνά να σχετίζονται με χαλάρωση της αρθροπλαστικής και άλλες Εικόνα 2. Ολική Αρθροπλαστική Αριστερού Ισχίου επιπλοκές [48-51]. Η αρθροπλαστική επιφανείας μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε νεότερους ασθενείς με οστεονέκρωση που να αφορά λιγότερο από το ένα τρίτο της μηριαίας κεφαλής. Τεχνικά θέματα που αφορούν τις προθέσεις αυτές, έχουν συσχετισθεί στο παρελθόν με κάταγμα μηριαίου αυχένα, με υψηλό ποσοστό αποτυχίας, και με μετατροπή σε ΟΑΙ [48,52]. Νεότερα σχέδια και προθέσεις χωρίς τσιμέντο έχουν δώσει πιο ευνοϊκά αποτελέσματα, αλλά άλλες επιπλοκές, όπως η φθορά ιδιαίτερα σε μέταλλο-σε-μέταλλο προθέσεις μπορούν ακόμα να συμβούν [53]. Οι εξελίξεις στην αρθροπλαστική επιφανείας ισχίου έχουν κάνει αυτή την επέμβαση μια βιώσιμη επιλογή για νεότερους ασθενείς ηλικίας κάτω των 25 ετών και μπορεί να βοηθήσει ώστε να μειωθεί η ανάγκη για ΤΗΑ, αλλά εξακολουθούν να υπάρχουν κίνδυνοι για φθορά, θραύση και χαλάρωση της πρό θεσης[83].η ημιαρθροπλαστική με κεφαλή μονής ή διπλής κίνησης έχει επίσης χρησιμοποιηθεί, χωρίς ικανοποιητικά αποτελέσματα διότι δεν αντιμετωπίζουν την παθολογία στην επιφάνεια της κοτύλης και συνδέονται επίσης με φθορά, χαλάρωση, πόνο στη βουβωνική χώρα, και μετατροπή σε ΟΑΙ [48], επομένως η ημιαρθροπλαστική δεν ενδείκνυται. Όλη η εργασία και βιβλιογραφία στο

12 12 ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΜΠΟΥΡΑ Καθηγήτρια Παθολογίας - Κλινικής Ανοσολογίας ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑ* Το ανοσιακό σύστημα στην σημερινή του μορφή αποτελείτο προϊόν της αιώνιας πάλης μεταξύ των ταχέως εξελισσόμενων παθογόνων και ενός βραδύτερα αναπτυσσόμενου ανθρώπινου οργανισμού. Τα κύτταρα του ανοσιακού συστήματος εγκαταστάθηκαν ως λειτουργικές μονάδες ανοσοεπιτήρησης, σε κάθε σύστημα του ανθρώπινου σώματος και ομαδοποιήθηκαν σε ευέλικτα, αλληλοεπιδρώντα κυτταρικά σύνολα με τεράστια ικανότητα αντίληψης του «έξω κόσμου» και των συνεχών μεταβολών του. Με πλαστικότητα και ιεραρχημένη συμπεριφορά, ως «ρέον» ανοσολογικός ιστός, με ελεύθερα κινούμενα ανοσοϊκανά κύτταρα σε συνεχή συνεργασία με τις σταθερές ανοσολογικές δομές, ασκεί ανοσορύθμιση. Ανοσορύθμιση ονομάζεται η κινητοποίηση των ανοσιακών μηχανισμών με σκοπό την εξουδετέρωση των παθογόνων και την επίτευξη ομοιόστασης. Μέσω της ανοσορύθμισης, προλαμβάνονται κυτταρικές μεταβολές (νεοπλασίες) και παρεμποδίζεται η εξέλιξη της ανοσιακής απόκρισης προς αυτοανοσία. Η κινητοποίηση και αρμονική συνεργασία των στοιχείων του ανοσιακού συστήματος με σκοπό την αναχαίτιση του «ξένου» που εισβάλλει στον ανθρώπινο μικρόκοσμο, χαρακτηρίζεται γενικά ως υγιής ανοσιακή απόκριση. Υπό ορισμένες συνθήκες υπέρμετρης απόκρισης (π.χ. σήψη, αλλεργία) ή διαταραγμένης ρύθμισης (π.χ. αυτοανοσία), είναι δυνατόν να προκληθεί βλάβη στους ιστούς του οργανισμού που έχει ως σκοπό να προστατεύει το ανοσιακό σύστημα. Η ανοσιακή απόκριση αποτελείται από δύο σκέλη, την μη ειδική ή φυσική ανοσία και την ειδική ή επίκτητη ανοσία. Ο παραπάνω διαχωρισμός είναι κυρίως περιγραφικός. Ουσιαστικά η ανοσιακή απόκριση είναι ενιαία, δεδομένου ότι για την επιτυχή έκβαση της ανοσορύθμισης απαιτείται επαρκής ενεργοποίηση, αρμονική συνεργασία και συνεχής αλληλεπίδραση και των δύο λειτουργικών σκελών της άμυνας, της φυσικής και της επίκτητης. Ένας σπουδαίος ανοσολόγος της εποχής μας, ο CharlesjanewayJr, έθεσε στο επίκεντρο της ανοσιακής απόκρισης τη φυσική ανοσία και εισήγαγε το 1989 το μοντέλο της διάκρισης «του μη λοιμώδουςίδιου» από «το λοιμώδες- μη ίδιο»(infectious- Non Self Discriminationmodel, INSD model). Συγκεκριμένα, η ενεργοποίηση των κυττάρων της φυσικής ανοσίας βασίζεται στην αναγνώριση από τα μακροφάγα και τα δενδριτικά κύτταρα μιας ομάδας * Πρόλογος από το βιβλίο «Κλινική Ανοσολογία» οντογενετικά διατηρημένων αντιγονικών δομών, που σχετίζονται με την επιβίωση και τη λοιμογόνο δράση των παθογόνων. Οι δομές αυτές (PAMPs, pathogen-associated molecular patterns) αποτελούν συστατικά μόνο των μικροοργανισμών και όχι του ξενιστή, συνεπώς η αναγνώρισή τους από τα αντιγονοπαρουσιαστικά κύτταρα σηματοδοτεί την παρουσία τους. Η αναγνώριση των PAMPs επιτυγχάνεται από υποδοχείς αναγνώρισης προτύπων δομών (Pattern Recognition Receptors, PRRs). Οι PRRs ανήκουν σε διάφορες πρωτεϊνικές ομάδες, κωδικοποιούνται από εμβρυϊκά γονιδιακά στοιχεία και δεν εμφανίζουν κλωνική κατανομή, σε αντίθεση με την ειδική ανοσία που χρησιμοποιεί υποδοχείς με κλωνική κατανομή στα Τ και Β λεμφοκύτταρα. Έτσι, ενώ η διάκριση της φύσης του «αντιγόνου» επιτελείται πρώιμα και μη αντιγονο ειδικά από τους υποδοχείς της φυσικής ανοσίας, η αναγνώριση του από την ειδική ανοσία χαρακτηρίζεται από ποικιλομορφία, εξειδίκευση και διατήρηση ανοσιακής μνήμης. Με το όρο μνήμη εννοούμε την ικανότητα του ανοσιακού συστήματος να απαντάει ταχέως στην επόμενη συνάντηση με ένα συγκεκριμένο αντιγόνο στο οποίο είχε εκτεθεί στο παρελθόν. Η λειτουργία αυτή αποτελεί μέρος της ειδικής ανοσίας και χαρακτηρίζεται ως δευτερογενής ανοσιακή απόκριση, σε αντιδιαστολή με την απάντηση στο αρχικό ερέθισμα, η οποία ονομάζεται πρωτογενής ανοσιακή απόκριση. Η Polly Matzinger, πρότεινε ένα πολύ δελεαστικό τρόπο κινητοποίησης της ανοσιακής απόκρισης, το μοντέλο του κινδύνου (Dangermodel). Η θεωρία του κινδύνου θέτει στο επίκεντρο της ανοσιακής απόκρισης την, με οποιοδήποτε τρόπο προκαλούμενη, ιστική βλάβη. Διατηρεί τις βασικές αρχές του μοντέλου του Janeway, αλλά διαφοροποιείται ως προς το σήμα που ενεργοποιεί τους PRRs, πιστεύοντας ότι το ανοσιακό σύστημα κινητοποιείται περισσότερο με την ιστική βλάβη παρά με το «μη ίδιο ή ξένο». Σε αυτό το μοντέλο, το αντιγονο παρουσιαστικό κύτταρο ενεργοποιείται από ενδογενή ιστικά σήματα συναγερμού κινδύνου (dangersignal) παρά από την αναγνώριση του «ξένου». Η ειδική ανοσιακή απόκριση διεκπεραιώνεται από τα λεμφοκύτταρα και περιλαμβάνει λειτουργικά τρεις διαδοχικές φάσεις, την φάση της αναγνώρισης του αντιγόνου, την φάση της ενεργοποίησης, κατά την οποία τα «παρθένα» (naive) λεμφοκύτταρα παρουσία αντιγόνου αρχικά πολλαπλασιάζονται και στη συνέχεια διαφοροποιούνται και προσανατολίζονται απέναντι στην αντιγονική πρόκληση, ώστε τέλος, στη δραστική (εκτελεστική) φάση, τα δραστικά (εκτελεστικά) λεμφοκύτταρα έχουν ως αποστολή την εξουδετέρωση του αντιγόνου. Όταν το αντιγόνο εξουδετερωθεί, τα δραστικά λεμφοκύτταρα αποθνήσκουν

13 13 με προγραμματισμένο κυτταρικό θάνατο (απόπτωση). Η ειδική ανοσία διακρίνεται στην χυμική και στην κυτταρική ανοσία. Η χυμική ανοσία επιτελείται από ειδικά προς το αντιγόνο αντισώματα που παράγονται από διαφοροποιημένα Β-λεμφοκύτταρα, τα πλασματοκύτταρα. Τα Β-λεμφοκύτταρα διαφοροποιούνται προς πλασματοκύτταρα όταν ο Β κυτταρικός υποδοχέας (BCR) δεχθεί την αντιγονική πρόκληση. Στη συνέχεια πολλαπλασιάζετε ο ειδικός έναντι του αντιγόνου κλώνος πλασματοκυττάρων, με σκοπό την παραγωγή ικανής ποσότητας αντισωμάτων για την εξουδετέρωση ή την οψωνοποίηση του αντιγόνου. Η κυτταρική ανοσία διεκπεραι ώνεται από τα αντιγονοειδικά CD4+ βοηθητικά και CD8+ κυτταροτοξικά Τ-λεμφοκύτταρα. Βέβαια, προϋπόθεση για την ενεργοποίηση των Τ-λεμφοκυττάρων αποτελεί η πρόσληψη του αντιγόνου από τα αντιγονοπαρουσιαστικό κύτταρα (μακροφάγα, δενδριτικά), η επεξεργασία του σε πεπτίδιο και τελικά η παρουσίασή του, μέσω των MHC μορίων, στον ειδικό Τ-κυτταρικό υποδοχέα (TCR) των CD4+ ή CD8+Τλεμφοκυττάρων. Μετά την ενεργοποίηση τα Τ-λεμφοκύτταρα πολλαπλασιάζονται, διαφοροποιούνται, παράγουν κυτταροκίνες και διαμορφώνουν εκείνο το μικροπεριβάλλον ώστε να επάγονται οι εκτελεστικοί μηχανισμοί που τελικά να καταστρέψουν το παθογόνο. Σημαντικά βελτιώθηκαν τα τελευταία χρόνια οι γνώσεις για την λειτουργία των βοηθητικών Τ λεμφοκυττάρων. Όπως ήταν γνωστό, τα Τ βοηθητικά (Th) σύμφωνα με το προφίλ των κυτταροκινών που συνθέτουν και τις λειτουργίες που επάγουν, διαχωρίζονται λειτουργικά σε Τ βοηθητικά λεμφοκύτταρα τύπου I (ThI) και τύπου 2 (Th2). Τα ThI κύτταρα εκκρίνουν κυρίως IFNy επάγοντας αντιδράσεις κυτταρικής ανοσίας, ενώ τα Th2 κύτταρα εκκρίνουν κυρίως IL- 4, IL-5 και επάγουν χυμική ανοσία. Ολοένα και περισσότερο συζητούνται δύο άλλοι ξεχωριστοί λειτουργικοί υποπληθυσμοί, τα τύπου Th17 που συνθέτουν IL-I7, και φάνηκε ότι ασκούν σημαντικό ρόλο στην οξεία φλεγμονή και τα Τ λεμφοκύτταρα με ρυθμιστική δράση - Tregs (Τ regulatory) Τα ρυθμιστικά Τ-λεμφοκύτταρα έχουν ως βασική τους αποστολή την καταστολή της υπέρμετρης ανοσιακής απόκρισης μέσω παραγωγής IL-I0 ή TGF-β, ή με κυτταρική επαφή μέσω του υποδοχέα CTLA-4. Οι αντιδράσεις μεταξύ των κυττάρων, οι μετακινήσεις τους και η οργάνωση ολόκληρης της ανοσιακής απόκρισης, διευκολύνονται από βοηθητικά μόρια, με τη μορφή υποδοχέων και συνδετών τους και ως διαλυτές ουσίες που συνθέτουν τα ίδια τα κύτταρα της άμυνας όμως και κύτταρα του στρώματος των ιστών όπου λαμβάνει χώρα μία ανοσολογική δραστηριότητα και τα ενδοθηλιακά κύτταρα των αγγείων όπου ρέει ο ανοσοϊκανός ιστός. Τέτοια σημαντικά μόρια είναι τα μόρια προσκόλλησης, συνδιέγερσης, οι χημειοκίνες και οι κυτταροκίνες. Η πεμπτουσία της ειδικής ανοσίας είναι η διακριτική ικανότητα μεταξύ αυτόλογων στοιχείων και δυνητικών παθογόνων σε μοριακό επίπεδο, μία θεμέλια διαδικασία που χάριν απλούστευσης την ονομάζουμε «διάκριση εαυτού-μη εαυτού». Αντανακλά μία επιλεκτική διεργασία του θυμοκυττάρου που προικίζει με αντιγονικούς υποδοχείς το Τ λεμφοκύτταρο ώστε να συνδέεται μέ μόρια του μείζονος συστήματος ιστοσυμβατότητας (MHC) και μη-αυτόλογα αντιγονικά πεπτίδια, με παράλληλη, προστατευτική και άκρως ωφέλιμη για τον άνθρωπο συνέπεια, την ανάπτυξη της ανοσιακής ανοχής. Η γνώση των μηχανισμών της φλεγμονής στην λοίμωξη, και η δυνατότητα ανοχής του εαυτού και «αναγνώρισης του μη-εαυτού», είναι η βάση της κατανόησης της παθογένεσης που οδηγεί στις ανοσολογικά διαμεσολαβούμενες νόσους. Σημαντικό κλειδί στην κατανόηση των παθογενετικών μηχανισμών και του τρόπου «επαγωγής ανοσολογικής βλάβης» είναι η κατανόηση των τεσσάρων αντιδράσεων υπερευαισθησίας I έως IV, που περιγράφονται στο βιβλίο. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι η γνώση της φυσιολογίας και διατήρησης της ομοιόστασης του ανοσιακού συστήματος. Επί της αρχής, μία ανοσολογικά διαμεσολαβούμενη νόσος είναι δυνατόν να αντανακλά: α) Ανεπάρκεια του ανοσιακού συστήματος, ως συνέπεια αποτυχίας της φυσιολογικής λειτουργίας του. Με γνώμονα τον ουσιαστικό ρόλο του ανοσιακού συστήματος στην άμυνα έναντι των παθογόνων, τέτοια αποτυχία συνήθως εμφανίζεται κλινικά ως αυξημένη ευαισθησία στις λοιμώξεις. Εκδηλώνεται είτε συγγενώς (π.χ. αγαμασφαιριναιμία) είτε επίκτητα (π.χ. AIDS). Μπορεί να είναι γενικευμένη ή να αφορά ειδικά ένα τμήμα μόνο του ανοσιακού συστήματος. β) Δυσλειτουργία ενός κατά τα άλλα υγιούς και ακέραιου ανοσιακού συστήματος. Τα χαρακτηριστικά της άριστης ανοσιακής απόκρισης περιλαμβάνουν την αναγνώριση και την εξουδετέρωση του εισβάλοντος αντιγόνου με τις μικρότερες δυνατές συνέπειες για τον οργανισμό. Η έναρξη και ο τερματισμός μιας τέτοιας απόκρισης όμως απαιτεί ρυθμιστικές αντιδράσεις των ανοσιακών μηχανισμών που είναι δυνατόν να στρεβλωθούν, αν προκληθούν από αντιγόνο ιδιαίτερης μοριακής δομής ή ιδιαίτερου τρόπου παρουσίασης. Τα νοσήματα που οφείλονται σε δυσλειτουργία του ανοσιακού συστήματος καθρεφτίζουν την εκτροπή της φυσιολογικής απόκρισης, όπου η συνδιασμένη δράση γενετικών και περιβαλλοντικών παραγόντων οδηγεί σε παθολογική κατάληξη. Τα οξέα αλλεργικά νοσήματα αποτελούν παραδείγματα τέτοιας παθογενετικής διαδρομής. γ) Διαταραχή της διάκρισης «εαυτούμη εαυτού» στην «καρδιά» της ειδικής ανοσιακής απόκρισης, δυνατό να οδηγήσει σε αυτοάνοσης αρχής ιστική βλάβη, και να εκδηλωθεί άλλοτε ως γενικευμένη συστηματική αυτοάνοση νόσος όπως ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος ή η ρευματοειδής αρθρίτιδα, άλλοτε ως οργανοειδικό αυτοάνοσο νόσημα όπως η πολλαπλή σκλήρυνση, ή ο ινσουλινοεξαρτώμένος σακχαρώδης διαβήτης. δ) Εκδήλωση φυσιολογικής περισσότερο παρά παθολογικής λειτουργίας της άμυνας, αποτελούν φλεγμονώδεις νόσοι ως αποτέλεσμα φυσιολογικής απόκρισης του ανοσιακού συστήματος. Εδώ συγκαταλέγονται νοσήματα ιατρογενούς αιτιολογίας που κυμαίνονται από καλοήθη (δερματικές αντιδράσεις επιβραδυνόμενης υπερευαισθησίας) έως απειλητικά για την ζωή (απόρριψη μοσχεύματος, αντίδραση μοσχεύματος έναντι δότη- GvHD). Οι συγγραφείς ευελπιστούν ότι η ανάπτυξη των κεφαλαίων στις παραπάνω θεματικές περιοχές θα αποβεί κατανοητή και εύπεπτη για τους φοιτητές και τους ενδιαφερόμενους νέους γιατρούς. Καλή ανάγνωση. 4 f.c tablets Risedronate sodium 35mg/tab

14 14 Αίγλη Βακράκου Υπ. Διδάκτωρ Παν. Αθηνών Μενέλαος N. Μανουσάκης Αναπλ. Καθηγητής ΕΚΠΑ Γεν. Διευθυντής Ινστιτούτου Pasteur Η παθογένεια των αυτοάνοσων νοσημάτων συνέχεια από το προηγούμενο Η πειραματική εξάλειψη του γονίδιου CTLA4, που κωδικοποιεί πρωτεΐνη με ρόλο ρύθμισης της ενεργοποίησης των Τ κυττάρων από συνδιεγερτικά Β7 μόρια, προκαλεί διαταραχή στην επαγωγή ανοσολογικής ανοχής στα Τ-κύτταρα και εμφάνιση διάχυτης λεμφοϋπερπλασίας Τ-κυττάρων και διηθήσεις πολλαπλών οργάνων. Η μετάλλαξη του μεταγραφικού παράγοντα AIRE [Autoimmune Regulator, ο οποίος ρυθμίζει την επαγωγή της έκφρασης αυτοαντιγόνων στο θύμο αδένα και ως εκ τούτου την εξάλειψη των αυτοδραστικών Τ λεμφοκυττάρων (αρνητική επιλογή)] συσχετίζεται με την εμφάνιση του αυτοάνοσου πολυενδοκρινικού συνδρόμου σε ζώα και στον άνθρωπο (APECED). Πολυμορφισμοί γονιδίων που πιθανώς σχετίζονται με την παθογένεια των αυτοάνοσων διαταραχών αφορούν: στα γονίδια της τυροσινικής φωσφατάσης PTPN22, η οποία εμπλέκεται στην αναστολή της μετάδοσης σήματος μέσω του αντιγονο-ειδικού υποδοχέα TCR των Τ-λεμφοκυττάρων και παρουσιάζουν αυξημένη συχνότητα σε ασθενείς με ρευματοειδή αρθρίτιδα, του μεταγραφικού παράγοντα STAT4, ο οποίος διαμεσολαβεί σε φλεγμονώδεις αποκρίσεις, όπως την έκφραση IFNγ και τη διαφοροποίηση των Th17 βοηθητικών κυττάρων και εμφανίζεται με αυξημένη συχνότητα σε ασθενείς με συστηματικό ερυθηματώδη λύκο, ρευματοειδή αρθρίτιδα και σύνδρομο Sjφgren και, των υποδοχέων κυτταροκινών IL-2R και IL 7R που παρουσιάζουν αυξημένη συχνότητα σε ασθενείς με σκλήρυνση κατά πλάκας (Gregersen και Behrens, 2006). Περιβάλλον και επιγενετικές τροποποιήσεις Η συνολική συνεισφορά των γενετικών παραγόντων στην ανάπτυξη αυτοάνοσων νοσημάτων υπολογίζεται ότι είναι 50% ή και λιγότερο, και πολλές μελέτες δείχνουν ότι άλλες μη-γενετικές επιδράσεις άλλων ρυθμιστικών βιομορίων πιθανότατα επηρεάζουν τόσο την προδιάθεση όσο και τη σοβαρότητα της νόσου στους ασθενείς με αυτοάνοσα νοσήματα. Στο πλαίσιο αυτό, ποικιλία εναλλακτικών μηχανισμών ρύθμισης των γονιδίων έχουν μελετηθεί με ιδιαίτερη έμφαση στους επιγενετικούς μηχανισμούς (Meda και συν, 2011). Δύο χαρακτηριστικές επιγενετικές τροποποιήσεις, που επιδρούν στη λειτουργία του DNA και στις οποίες επιδρά το περιβάλλον, αφορούν στη μεθυλίωση/υπομεθυλίωση του DNA και στις μεταμεταφραστικές τροποποιήσεις των ιστονών (μεθυλίωση, ακετυλίωση, ουμπικιτινίωση κ.α). Μάλιστα, πρόσφατες μελέτες υπέδειξαν γενικευμένη υπομεθυλίωση του DNA στα Τ-κύτταρα των ασθενών με συστηματικό ερυθηματώδη λύκο, ή με σύνδρομο προσομοιάζον με λύκο, μετά τη λήψη προκαϊναμίδης ή υδραλαζίνης (φαρμακευτικός λύκος). Αν και οι γενετικοί και επιγενετικοί παράγοντες είναι δυνατόν να καθορίζουν την ευπάθεια στα αυτοάνοσα νοσήματα, οι επιδράσεις του περιβάλλοντος (όπως οι λοιμώξεις, διατροφή, ρύπανση, κάπνισμα) είναι εκείνες που πιθανότατα πυροδοτούν την έναρξη της αυτοανοσίας. Ο ρόλος των λοιμώξεων Υπάρχουν ενδείξεις ότι οι λοιμώξεις είναι δυνατόν να προάγουν την εμφάνιση αυτοανοσίας σε γενετικώς προδιατεθειμένα άτομα, αλλά και να επιδεινώνουν κλινικά ήδη εγκατεστημένη αυτοάνοση πάθηση. Ποικίλοι παθογόνοι μικροοργανισμοί έχουν συσχετιστεί με πληθώρα αυτοάνοσων νοσημάτων, όπως για παράδειγμα οι ιοί Coxsackie με το σακχαρώδη διαβήτη τύπου-ι, οι ρετροϊοί με το συστηματικό ερυθηματώδη λύκο, ο ιός Epstein-Barr με τη ρευματοειδή αρθρίτιδα (Bach, 2005). Ωστόσο, συνήθως όταν η αυτοάνοση διαταραχή εκδηλωθεί, οι λοιμώδεις μικροοργανισμοί δεν ανιχνεύονται στις βλάβες των ιστών ή σε άλλα βιολογικά δείγματα των ασθενών. Ως εκ τούτου, οι ιστικές βλάβες δεν θεωρούνται άμεσο αποτέλεσμα της δράσης των παθογόνων παραγόντων, αλλά επακόλουθο της απορυθμισμένης ανοσιακής απόκρισης του ξενιστή κατ αυτών. Οι παθοφυσιολογικοί μηχανισμοί με τους οποίους οι παθογόνοι μικροοργανισμοί δύνανται να εκτρέψουν την ανοσιακή απόκριση έναντι στοιχείων του «εαυτού» δεν έχουν επακριβώς διευκρινιστεί και από ό,τι φαίνεται δεν δρουν μεμονωμένα. Μέχρι σήμερα, ενδείξεις για την ύπαρξη ειδικών μηχανισμών παθογένειας των αυτοάνοσων νοσημάτων προσφέρονται ουσιαστικά από πειραματικά ζωικά πρότυπα νόσων, ενώ τεκμήρια για τη διαμεσολάβηση τους και στις ανθρώπινες αυτοάνοσες παθήσεις, παρέχονται μόνο έμμεσα. Ανάπτυξη αυτοανοσίας μέσω μηχανισμού τύπου παράπλευρης ενεργοποίησης : Κατά την αντιμετώπιση ενός παθογόνου μικροοργανισμού αναπτύσσεται φλεγμονή με δραστηριοποίηση της φυσικής ανοσίας, στρατολόγηση λευκοκυττάρων, έκκριση κυτταροκινών και ενεργοποίηση των ιστικών αντιγονο-παρουσιαστικών κυττάρων (ΑΠΚ). Τα διεγερμένα ΑΠΚ είναι ικανά να ενεργοποιήσουν αποτελεσματικά Τ-λεμφοκύτταρα, παρέχοντας τόσο το μήνυμα της αντιγονικής αναγνώρισης (σήμα-1, το οποίο προκύπτει από την αλληλεπίδραση του συμπλέγματος MHC-αντιγονικού πεπτιδίου που φέρουν, με τον αντιγονο-ειδικό υποδοχέα των Τ-κυττάρων), όσο και τα κατάλληλα μηνύματα συνενεργοποίησης (σήμα-2, το οποίο προκαλείται από την αλληλεπίδραση των συνενεργοποιητικών μορίων που εκφράζουν τα ΑΠΚ, όπως τα μόρια CD80 και CD86 με τους αντίστοιχους υποδοχείς τους στα Τ-κύτταρα, όπως το CD28). Με τον ίδιο τρόπο, κατά την αντιμετώπιση ενός λοιμώδους παράγοντα, η προϊούσα φλεγμονή είναι δυνατόν να οδηγήσει στην παράπλευρη παρουσίαση αυτοαντιγόνων και ενεργοποίηση αυτοδραστικών Τ-κυττάρων, με αποτέλεσμα τη διάσπαση της περιφερικής ανοχής. Συμβατά πειραματικά αποτελέσματα παρέχονται από ζωικά πρότυπα αυτοάνοσων νόσων (για παράδειγμα, πειραματική αλλεργική εγκεφαλομυελίτιδα ή αυτοάνοση θυρεοειδίτιδα) όπου το αυτοάνοσο νόσημα προκαλείται μόνο όταν στο πειραματόζωο χορηγείται το αυτοαντιγόνο (βασική πρωτεΐνη της μυελίνης ή θυρεοσφαιρίνη, αντίστοιχα) σε συνδυασμό με ανοσοενισχυτική ουσία, η οποία συνίσταται σε εκχύλισμα από αδρανοποιημένο μικροβιακό παράγοντα. Η παρατηρούμενη απώλεια ανοχής πιστεύεται ότι οφείλεται στη συνδιεγερτική επίδραση των λοιμωδών παραγόντων (πυροδότηση έκφρασης MHC μορίων και συνδιεγερτικών μορίων CD80 και CD86) στα δενδριτικά κύτταρα και μακροφάγα των ιστών, με αποτέλεσμα την έκπτυξη των αυτοδραστικών Τ-κυττάρων (Εικόνα-1Β-2).

15 15 Μοριακή μίμηση: Ως μοριακή μίμηση ορίζεται η πρόκληση αυτοάνοσης απόκρισης από παθογόνο μι-κροοργανισμό, εξαιτίας διασταυρούμενης ανοσολογικής αντίδρασης κατά μοριακά παρόμοιων στοιχείων του μικροοργανισμού και φυσιολογικών μορίων του ξενιστή (αυτοαντιγόνα). Τυπικό παράδειγμα μοριακής μίμησης αποτελεί ο ρευματικός πυρετός, μια συστηματική φλεγμονώδης πάθηση, η οποία εμφανίζεται 2-3 εβδομάδες μετά από λοίμωξη από στρεπτόκοκκο. Η νόσος οφείλεται σε διασταυρούμενη ανοσιακή απόκριση κατά επιτόπων σε κοινά αντιγόνα του στρεπτόκοκκου (Μ πρωτεΐνη) και αυτοαντιγονικών πρωτεϊνών της καρδιάς και άλλων οργάνων όπως το δέρμα, οι αρθρώσεις και ο εγκέφαλος (καρδιακή μυοσίνη, λαμινίνη, πρωτεΐνες θεμέλιας ουσίας). Άλλο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η εκδήλωση μεταλοιμώδους συνδρόμου Guillain-Barre (απομυελινωτική πολυνευροπάθεια) μετά από γαστρεντερίτιδα από Campylobacter jejuni, η οποία αποδίδεται σε διασταυρούμενη ανοσολογική απόκριση κατά επιτόπου των λιποπολυσακχαριτών του Campylobacter jejuni και της γαγγλιοσίδης GM1 του περιφερικού νευρικού συστήματος (Εικόνα-1Α). Ο ρόλος των υπεραντιγόνων: Μερικά παθογόνα (βακτήρια, ιοί, μυκοπλάσματα) παράγουν τοξίνες με ισχυρή ανοσο-διεγερτική ικανότητα, τα καλούμενα υπεραντιγόνα. Ονομάστηκαν έτσι εξαιτίας της ικανότητας τους να διεγείρουν αδιάκριτα μεγάλο αριθμό κλωνικών Τ κυττάρων (έως και 20% των κυττάρων της περιφερειακής δεξαμενής), παρακάμπτοντας τη φυσιολογική διαδικασία παρουσίασης του αντιγόνου. Τα υπεραντιγόνα αναγνωρίζονται από αλληλουχίες έξω από τις συμβατικές θέσεις τόσο του TCR όσο και του MHC-ΙΙ και η σύνδεση αυτή επιτρέπει την ενεργοποίηση των Τ κυττάρων κατά μη ειδικό τρόπο. Με τον τρόπο αυτό τα υπεραντιγόνα εμπλέκονται στην ενεργοποίηση προϋπαρχόντων αυτοδραστικών Τ λεμφοκυττάρων που βρίσκονταν σε κατάσταση ανέργειας. Παραδείγματα νόσων, στις οποίες τα υπεραντιγόνα θεωρούνται πιθανοί υποκινητές της αυτοάνοσης αντίδρασης, είναι η ρευματοειδής αρθρίτιδα, η σκλήρυνση κατά πλάκας, η νόσος Kawasaki (πιθανό υπεύθυνο υπεραντιγόνο η σταφυλοκοκκική εντεροτοξίνη) και η αυτοάνοση θυρεοειδίτιδα (εικόνα-1β-2). Διαταραχή ανατομικής ακεραιότητας ιστών λοιμώδους ή μη αιτιολογίας: Μερικές περιοχές του σώματος, όπως ο εγκέφαλος, το μάτι (πρόσθιος θάλαμος) και ο όρχις, είναι ανοσολογικά περιχαρακωμένες, δηλαδή προστατευμένες από το ανοσιακό σύστημα. Αν παρ όλα αυτά επιδράσει ένα βλαπτικό ερέθισμα, όπως κάποια λοίμωξη ή τραύμα, τότε τα αντιγόνα που προηγουμένως θεωρούνταν κρυπτικά, γίνονται στόχος ανοσολογικής επίθεσης. Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν η σκλήρυνση κατά πλάκας και η συμπαθητική οφθαλμία, όπου αντιγόνα που εκφράζονται αποκλειστικά στις περιοχές αυτές, όπως η βασική πρωτεΐνη της μυελίνης και το αμφιβληστροειδικό αντιγόνο S, κινητοποιούν αυτοδραστικά Τ κύτταρα μετά από διαταραχή του προστατευτικού φραγμού (διαπερατός αιματο-εγκεφαλικός φραγμός, τραύμα στον οφθαλμό). Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια έχει γίνει κατανοητό ότι η έννοια της ανατομικής ακεραιότητας αφορά κάθε ιστό του σώματος ξεχωριστά και όχι μόνο συγκεκριμένες προστατευμένες περιοχές. Σύμφωνα με τη θεωρία του Zlatco Dembic (integrity model, 2000), η διάσπαση της ιστικής ακεραιότητας (όπως για παράδειγμα είναι δυνατόν να συμβεί στον επιθηλιακό ιστό μετά από μόλυνση με επιθηλιοτρόπο ιό) μεταφράζεται σε ένα τρίτο σήμα ενεργοποίησης (για παράδειγμα διάσπαση διακυτταρικών αλληλεπιδράσεων ή αλληλεπιδράσεων κυττάρου εξωκυττάριας ουσίας) που, όταν συνυπάρχουν και τα άλλα δυο σήματα, οδηγεί στην ενεργοποίηση και ωρίμανση των αντιγονοπαρουσιαστικών κυττάρων (κυρίως δενδριτικών) και τελικώς στην έναρξη της ανοσιακής απόκρισης. Εδώ, σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν οι υποδοχείς TLRs (Toll like receptors) καθώς θεωρούνται αισθητήρες των σημάτων ιστικής καταστροφής ή επιτηρητές της ιστικής ακεραιότητας και φαίνεται να κινητοποιούν βιολογικά μονοπάτια ικανά να παρέχουν τα κατάλληλα συνενεργοποιητικά μηνύματα που οδηγούν στη διάσπαση της περιφερικής ανοχής. Συμπερασματικά, η γένεση μιας αυτοάνοσης νόσου, θα μπορούσε να αντανακλά μια διαταραχή της ομοιοστατικής ισορροπίας μεταξύ τριών αλληλένδετων συστημάτων, αυτών του ανοσιακού συστήματος, του περιβάλλοντος και των ιστών, με τελική συνιστώσα την αυτοάνοση ιστική βλάβη. Συνοψίζοντας, οι μηχανισμοί με τους οποίους οι λοιμώδεις παράγοντες είναι δυνατόν να διασπάσουν την περιφερική ανοσολογική ανοχή, εμπίπτουν σε δύο γενικές κατηγορίες: αντιγονοειδικοί μηχανισμοί, όπου προϊόντα των παθογόνων διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο (υπεραντιγόνα, μοριακή μίμηση) και μη αντιγονοειδικοί μηχανισμοί, όπου το αντιγόνο πυροδοτεί μια σειρά από γεγονότα (έκκριση κυτταροκινών, έκφραση μορίων MHC τάξης Ι-ΙΙ και συνδιεγερτικών μορίων), ως παράπλευρη ενεργοποίηση. Η επιμονή των αυτοάνοσων διαταραχών και η τάση που έχουν να μεταπίπτουν σε χρονιότητα με συχνά προοδευτική πορεία, είναι μερικώς δυνατόν να αποδοθεί στο φαινόμενο της εξάπλωσης των επιτόπων. Η εξάπλωση επιτόπων χαρακτηρίζεται από διεύρυνση και διαφοροποίηση της αρχικής ανοσιακής απάντησης προς ένα πεπτιδικό αυτοαντιγόνο, με επακόλουθο την κινητοποίηση της ανοσιακής απόκρισης (Τ αυτοδραστικά κύτταρα, αυτοαντισώματα) προς νέους ανοσογόνους επιτόπους ευρισκόμενους στο ίδιο μόριο, ή σε άλλα πρωτεϊνικά μόρια με τα οποία συνιστούν ευρύτερα σύμπλοκα. Επομένως, σημείο κλειδί στην εκκίνηση μιας αυτοάνοσης απόκρισης αποτελούν οι μεταβολές στη διαθεσιμότητα και τον τρόπο παρουσίασης των αυτοαντιγόνων, κάτι που εν μέρει εξηγεί την παρατηρούμενη έντονη ανοσοδραστικότητα σε ορισμένα πρότυπα οργανοειδικών αυτοάνοσων νοσημάτων. Εικόνα 1: Πυροδότηση αυτοάνοσων αποκρίσεων από λοιμώδεις παράγοντες. Α. Ενεργοποίηση αυτοδραστικών Τ -κύτταρων με μηχανισμό μοριακής μίμησης κατά τον οποίο υπάρχει διασταυρούμενη αναγνώριση αντιγόνου ιού (ή άλλου μικροοργανισμού) με αυτοαντιγόνο. Β-1. Συστατικά ιών (ή άλλων μικροοργανισμών) επάγουν την ενεργοποίηση αντιγονοπαρουσιαστικών κυττάρων (ΑΠΚ) μετά από διέγερση των υποδοχέων TLR και άλλων μορίων PRR, με αποτέλεσμα την έκκριση κυτταροκινών και την πρόκληση ιστικής βλάβης. Β-2. Οι ιστοί οι οποίοι έχουν υποστεί βλάβη απελευθερώνουν αυτοαντιγόνα τα οποία προσλαμβάνονται και παρουσιάζονται από ενεργοποιημένα ΑΠΚ (σήμα-1 και σήμα-2) σε αυτοδραστικά Τ-κύτταρα (ταυτόχρονα με την παρουσίαση μικροβιακών αντιγόνων σε ειδικά κατά αυτών Τ-λεμφοκύτταρα) (μηχανισμός παράπλευρης ενεργοποίησης ). Εναλλακτικά, μια λοίμωξη είναι δυνατόν να οδηγήσει στην απελευθέρωση υπεραντιγόνου προερχόμενου από το μικροοργανισμό, το οποίο ενεργοποιεί αδιάκριτα αυτοδραστικά και μη Τ-κύτταρα. Β-3. Η επέκταση της καταστροφής των ιστών οδηγεί στην περαιτέρω απελευθέρωση αυτοαντιγόνων. Β-4. Η Τ-κυτταρική απόκριση είναι δυνατόν προοδευτικά να συμπεριλάβει Τ-κυτταρικούς κλώνους ειδικούς κατά άλλων αυτοαντιγόνων (μηχανισμός εξάπλωσης αντιγονικών επιτόπων). ΑΠΚ, αντιγονο-παρουσιαστικά κύτταρα, TLR, toll like receptors, PRR, pattern recognition receptor (Σχήμα τροποποιηθέν από τη δημοσίευση των Mόnz και συν., Nat Rev Immunol, 2009)

16 16 η σημασία της απόπτωσης των κυττάρωνστην επαγωγή αυτοάνοσων διαταραχών Με μια απλουστευμένη προσέγγιση, ο θάνατος των κυττάρων του οργανισμού συμβαίνει είτε με απόπτωση, είτε με νέκρωση. Η απόπτωση αποτελεί μορφή προγραμματισμένου κυτταρικού θανάτου, κατά τον οποίο τα διάφορα μακρομόρια αποδομούνται ενζυμικά ή μετατοπίζονται με ιδιόμορφο τρόπο μέσα στο αποπίπτον κύτταρο. Αντίθετα, η νέκρωση αποτελεί άμεση και απροσδόκητη μορφή κυτταρικού θανάτου που οφείλεται σε φυσικό ή χημικό τραύμα και έχει ως αποτέλεσμα την εξωκυττάρια διασπορά του περιεχομένου των νεκρωμένων κυττάρων. Στα υγιή άτομα, τα κύτταρα που πεθαίνουν από απόπτωση, εκκαθαρίζονται σε πολύ αρχικά στάδια του προγράμματος του θανάτου, γεγονός που δεν προκαλεί φλεγμονή ή άλλη ανοσιακή απόκριση. Αντίθετα μάλιστα, έχει δειχθεί ότι τα αποπτωτικά κύτταρα έχουν ανοσοκατασταλτικές επιδράσεις. Όμως, εάν δεν εκκαθαριστούν ταχέως και αποτελεσματικά, τα αποπτωτικά κύτταρα είναι δυνατόν να υποστούν δευτερογενή νέκρωση, απελευθερώνοντας τροποποιημένα (πυρηνικά) αυτοαντιγόνα και ενδογενή σήματα κινδύνουαλαρμίνες, όπως η πρωτεΐνη HMGB1 και το ATP, τα οποία ευοδώνουν φλεγμονώδεις διεργασίες και αυτοανοσία. Συμβατό με αυτήν τη διεργασία, είναι το γεγονός οτι η χρόνια αντιγόνο-καθοδηγούμενη αυτοάνοση απόκριση, η οποία χαρακτηρίζει τους ασθενείς με συστηματικό ερυθηματώδη λύκο, στρέφεται κατά αντιγόνων που συνήθως τεμαχίζονται, τροποποιούνται ή μετατοπίζονται σε θνήσκοντα ή νεκρά κύτταρα. 28 gastro-resistant capsules,hard ελαττωματική κάθαρση αποπτωτικών κυττάρων και αυτοανοσία: Στον φυσιολογικό οργανισμό υπάρχουν πολλαπλά κυτταρικά και χυμικά συστήματα τα οποία διαμεσολαβούν για την αποκομιδή και κάθαρση των αποπτωτικών κυττάρων, πιθανώς για την πρόληψη της μετάπτωσης των αποπτωτικών κυττάρων σε κατάσταση δευτερογενούς νέκρωσης, η οποία αποτελεί φλεγμονώδη και ανοσογόνο κατάσταση. Τα τελευταία χρόνια, έχουν προκύψει ισχυρές ενδείξεις για το σημαντικό ρόλο της φαγοκυττάρωσης αποπτωτικών και νεκρωτικών κυττάρων στην παθογένεια των αυτοάνοσων φαινόμενων. Ειδικότερα, στους ασθενείς με συστηματικό ερυθηματώδη λύκο, όσο και σε ζωικά πρότυπα αυτής της νόσου, έχει δειχθεί οτι η αναγνώριση και κάθαρση των αποπτωτικών κυττάρων από τα φαγοκύτταρα είναι πλημμελής, και ότι αυτή η διαταραχή συμμετέχει στην παθογένεια του νοσήματος. Συγκεκριμένα, τα φαγοκύτταρα (μονοκύτταρα και ουδετερόφιλα) του περιφερικού αίματος των ασθενών με συστηματικό ερυθηματώδη λύκο, εμφανίζουν ελαττωματική αποκομιδή των αποπτωτικών κυττάρων, η οποία μάλιστα παρουσιάζεται εγγενώς στα κύτταρα αυτά και δεν σχετίζεται με τη δραστηριότητα της νόσου. Εξ αιτίας της ανεπαρκούς κάθαρσης τους, τα αποπτωτικά κύτταρα οδηγούνται σε δευτερογενή νέκρωση και τελικά στην έκλυση ενδοπυρηνικών συντριμμάτων, τα οποία περιέχουν πληθώρα αυτοαντιγόνων (εικόνα 2). Στα βλαστικά κέντρα των λεμφαδένων ή/ και σε αυτά που δημιουργούνται εντός επιθηλιακών οργάνων, τα αυτοαντιγόνα επάγουν τους μηχανισμούς επίκτητης ανοσίας και την επιλογή/επιβίωση ειδικών αυτοδραστικών Β-λεμφοκυττάρων, προερχόμενων από σωματικές μεταλλάξεις. Έτσι, δια μέσου της ελαττωματικής κάθαρσης των αποπτωτικών κυττάρων, ενδοκυττάρια αντιγόνα είναι τελικά δυνατόν να συμβάλλουν στην επαγωγή των αυτοάνοσων φαινόμενων που παρατηρούνται σε ασθενείς με συστηματικό ερυθηματώδη λύκο. Επιπλέον, η κυτταρική νέκρωση οδηγεί στην απελευθέρωση και άλλων ανοσοενεργοποιητικών μορίων (όπως τα σήματα κινδύνου/αλαρμίνες). Έτσι, δημιουργείται περιβάλλον αυξημένης έκθεσης του ανοσιακού συστήματος των ασθενών σε φλεγμονώδη προϊόντα των νεκρωτικών κυττάρων, τα οποία διαρκώς προάγουν την ανοσολογική υπερδραστηριότητα και αυτοανοσία (Pisetsky και συν 2008, Urbonaviciute και συν 2008). Από την άλλη πλευρά, έχει παρατηρηθεί ότι τα φαγοκύτταρα των ασθενών με συστηματικό ερυθηματώδη λύκο εμφανίζουν αυξημένη πρόσληψη υλικού νεκρωτικών κυττάρων, γεγονός το οποίο οφείλεται στην ελαττωματική αποδόμηση του νεκρωτικού υλικού (λόγω μειωμένης δράσης του ενζύμου DNAse-I στον ορό του αίματος των ασθενών) και στη συνέχεια στην οψωνινοποίηση του από τα κυκλοφορούντα αυτοαντισώματα. Μάλιστα, η φαγοκυττάρωση του νεκρωτικού υλικού έχει δειχθεί ότι προκαλεί ισχυρή έκκριση φλεγμονωδών κυτταροκινών (Munoz et al 2009). Ρευματολογικά Νέα Omeprazole 20mg & 40mg Όλη η εργασία και βιβλιογραφία στην ιστοσελίδα μας

Η Αρθροσκόπηση της Ποδοκνημικής Άρθρωσης

Η Αρθροσκόπηση της Ποδοκνημικής Άρθρωσης Η Αρθροσκόπηση της Ποδοκνημικής Άρθρωσης Ανατομική της Ποδοκνημικής Άρθρωσης Η ποδοκνημική άρθρωση είναι η άρθρωση που σχηματίζεται στη θέση σύνδεσης τριών οστών: του κάτω άκρου της περόνης προς τα έξω

Διαβάστε περισσότερα

Βλάβες του Αρθρικού Χόνδρου του Γόνατος: Διάγνωση και Αντιμετώπιση

Βλάβες του Αρθρικού Χόνδρου του Γόνατος: Διάγνωση και Αντιμετώπιση Βλάβες του Αρθρικού Χόνδρου του Γόνατος: Διάγνωση και Αντιμετώπιση Τι είναι ο αρθρικός χόνδρος; Ο αρθρικός χόνδρος είναι ένας στιλπνός, ομαλός, λείος και ανάγγειος ιστός που καλύπτει τις αρθρικές επιφάνειες

Διαβάστε περισσότερα

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Χ. Μ. ΜουτσόπουΛος Αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών α ρευματικά νοσήματα είναι ασθένειες που προσβάλλουν

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική Θεραπεία της Οστεοαρθρίτιδας

Χειρουργική Θεραπεία της Οστεοαρθρίτιδας Χειρουργική Θεραπεία της Οστεοαρθρίτιδας Η οστεοαρθρίτιδα αντιμετωπίζεται χειρουργικά όταν: α) η καταστροφή του αρθρικού χόνδρου είναι ολοκληρωτική, β) όταν υπάρχουν σημαντικά συμπτώματα, όπως πόνος ή

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI)

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Τι είναι το σύνδροµο µηροκοτυλιαίας πρόσκρουσης; Φυσιολογικά, η κεφαλή του ισχίου δεν προσκρούει στο χείλος της κοτύλης κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ

ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ Του Δρ. Κωνσταντίνου Δ. Στρατηγού Δ/ντού Ορθοπαιδικής Επανορθωτικής Χειρουργικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ

ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ Σε ποιούς ασθενείς µε τι µακροχρόνια αποτελέσµατα. Νικ. Λάγιος Χειρ. Ορθοπαιδικός Διευθυντής Α Ορθοπαιδικής Κλινικής Ι ΙΑΣΩ GENERAL ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΘΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΜΗΡΟΚΟΤΥΛΙΑΙΑΣ ΠΡΟΣΚΡΟΥΣΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΠΟΝΟ ΣΤΟ ΙΣΧΙΟ.

ΑΡΘΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΜΗΡΟΚΟΤΥΛΙΑΙΑΣ ΠΡΟΣΚΡΟΥΣΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΠΟΝΟ ΣΤΟ ΙΣΧΙΟ. ΑΡΘΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΜΗΡΟΚΟΤΥΛΙΑΙΑΣ ΠΡΟΣΚΡΟΥΣΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΠΟΝΟ ΣΤΟ ΙΣΧΙΟ. Η μηροκοτυλιαία πρόσκρουση αποτελεί, σύμφωνα με τα τελευταία δεδομένα της σύγχρονης βιβλιογραφίας, το συχνότερο

Διαβάστε περισσότερα

«διάστρεμμα» - «Ro ΠΔΚ F+Pr» ΕΠΩΔΥΝΗ ΠΟΔΟΚΝΗΜΙΚΗ ΣΤΟΝ ΑΘΛΗΤΗ ΔΙΑΣΤΡΕΜΜΑ 30/11/2013 6/52

«διάστρεμμα» - «Ro ΠΔΚ F+Pr» ΕΠΩΔΥΝΗ ΠΟΔΟΚΝΗΜΙΚΗ ΣΤΟΝ ΑΘΛΗΤΗ ΔΙΑΣΤΡΕΜΜΑ 30/11/2013 6/52 ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΠΟΔΟΚΝΗΜΙΚΗΣ - ΑΚΡΟΥ ΠΟΔΟΣ ΗΜΕΡΙΔΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ 31 ΜΑΡΤΙΟΥ 2012 «διάστρεμμα» - «Ro ΠΔΚ F+Pr» ΕΠΩΔΥΝΗ ΠΟΔΟΚΝΗΜΙΚΗ ΣΤΟΝ ΑΘΛΗΤΗ Δρ. Νικόλαος Γκουγκουλιάς Ορθοπαιδικός Χειρουργός Consultant

Διαβάστε περισσότερα

Μηρόςβ βββ. Επιγο νατίδα. Έσω πλάγιος σύνδεσμος Έσω. Κνήμη βββββ

Μηρόςβ βββ. Επιγο νατίδα. Έσω πλάγιος σύνδεσμος Έσω. Κνήμη βββββ ΦΥΣΙΟ - ΓΟΝΑΤΟ Πρόσθιος χιαστός Έξω πλάγιος σύνδεσμος Έξω μηνίσκος Μηρόςβ βββ Επιγο νατίδα Οπίσθιος χιαστός σύνδεσμος Αρθρικός χόνδρος Έσω πλάγιος σύνδεσμος Έσω μηνίσκος Κνήμη βββββ Περόνη ββββ Ανατομία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΣΤΗΝ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΣΤΗΝ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟ + ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ = Α & Ω ΣΤΗΝ! ΑΠΛΕΣ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΕΣ (Βασική απεικονιστική μέθοδος) ΠΡΟΣΘΙΟΠΙΣΘΙΑ ΠΛΑΓΙΑ ΛΟΞΗ ΕΙΔΙΚΗ ΑΠΛΕΣ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΕΣ (Βασική

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟ 4 ΠΥΕΛΟΣ - ΙΣΧΙΑ

ΦΥΣΙΟ 4 ΠΥΕΛΟΣ - ΙΣΧΙΑ ΦΥΣΙΟ 4 ΠΥΕΛΟΣ - ΙΣΧΙΑ ΠΥΕΛΟΣ 1. Πρόσθια κάτω λαγόνια άκανθα, 2. Ιερό οστό, 3. Πρόσθια άνω λαγόνια άκανθα, 4. Ηβική σύμφυση, 5. Λαγόνιο οστό, 6. Κόκκυγας, 7. 5ος οσφυϊκός σπόνδυλος, 8. Ιερολαγόνια άρθρωση,

Διαβάστε περισσότερα

Ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αρθροπλαστική του ισχίου και του γόνατος

Ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αρθροπλαστική του ισχίου και του γόνατος Ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αρθροπλαστική του ισχίου και του γόνατος 1. Τι είναι οι ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αντικατάσταση ισχίου και γόνατος; Ο όρος ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι (ΕΕΜ)

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα Δώνου 2, Ελευθέριος Κουτσαντωνίου 1, Σοφία Λαφογιάννη 1, Χαρίκλεια Λούπα 2.

Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα Δώνου 2, Ελευθέριος Κουτσαντωνίου 1, Σοφία Λαφογιάννη 1, Χαρίκλεια Λούπα 2. Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΑΠΛΗΣ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΗ ΔΙΑΦΟΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΣΤΕΟΜΥΕΛΙΤΙΔΑΣ ΝΕΥΡΟΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑΣ (Charcot) ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ. Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα

Διαβάστε περισσότερα

2. ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΥΠΟΚΕΦΑΛΙΚΑ 3. ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΔΙΑΤΡΟΧΑΝΤΗΡΙΑ

2. ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΥΠΟΚΕΦΑΛΙΚΑ 3. ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΔΙΑΤΡΟΧΑΝΤΗΡΙΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΑΝΩ ΠΕΡΑΤΟΣ ΜΗΡΙΑΙΟΥ 1. ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΗΣ 2. ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΥΠΟΚΕΦΑΛΙΚΑ 3. ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΔΙΑΤΡΟΧΑΝΤΗΡΙΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΚΑΦΑΛΗΣ ΜΗΡΙΑΙΟΥ Μηχανισμός κάκωσης Όταν το ισχίο είναι σε κάμψη 60 μοιρών η μεταφερόμενη

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑΤΩΝ

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑΤΩΝ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑΤΩΝ Κλειστά (χωρίς λύση της συνέχειας του δέρματος) Ανοικτά (λύση της συνέχειας του δέρματος) επείγουσα χειρουργική επέμβαση Grade I: Grade II: Grade III

Διαβάστε περισσότερα

Οι Μηνίσκοι του Γόνατος και η Αρθροσκοπική Mηνισκεκτομή

Οι Μηνίσκοι του Γόνατος και η Αρθροσκοπική Mηνισκεκτομή Οι Μηνίσκοι του Γόνατος και η Αρθροσκοπική Mηνισκεκτομή Τι είναι οι μηνίσκοι του γόνατος; Οι μηνίσκοι του γόνατος είναι ινοχόνδρινοι δίσκοι σχήματος C οι οποίοι παρεμβάλλονται μεταξύ του μηριαίου και της

Διαβάστε περισσότερα

MRI ΠΟΔΟΚΝΗΜΙΚΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΣΤΑΣΙΝΟΠΟΥΛΟΥ ΜΥΡΣΙΝΗ

MRI ΠΟΔΟΚΝΗΜΙΚΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΣΤΑΣΙΝΟΠΟΥΛΟΥ ΜΥΡΣΙΝΗ MRI ΠΟΔΟΚΝΗΜΙΚΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΣΤΑΣΙΝΟΠΟΥΛΟΥ ΜΥΡΣΙΝΗ Η παθολογία της ποδοκνημικής άρθρωσης είναι αρκετά συχνή και αφορά ως επί των πλείστων κακώσεις που οδηγούν σε οξείες ή χρόνιες καταστάσεις. Απλά διαστρέμματα,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση ΒΙΡΓΙΛΙΟΥ Σ. ΜΠΕΝΑΚΗ Επ. Καθηγητή Ακτινολογίας ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση Έκδοση αναθεωρημένη ISBN 960-90471-0-6 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ρήξη του Τενοντίου Πετάλου του Ώμου: Γενικές Πληροφορίες

Ρήξη του Τενοντίου Πετάλου του Ώμου: Γενικές Πληροφορίες Ρήξη του Τενοντίου Πετάλου του Ώμου: Γενικές Πληροφορίες Ποιά είναι η ανατομική κατασκευή του ώμου; Η άρθρωση του ώμου σχηματίζεται από την σύνδεση τριών οστών: του βραχιονίου, της ωμοπλάτης και της κλείδας.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑ ΓΟΝΑΤΟΣ: ΜΥΘΟΙ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑ ΓΟΝΑΤΟΣ: ΜΥΘΟΙ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑ ΓΟΝΑΤΟΣ: ΜΥΘΟΙ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ Γ. ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΘΕΙΣ ΣΤΗΝ ΖΥΡΙΧΗ ΕΛΒΕΤΙΑΣ ΚΝΩΣΣΟΥ 236 -ΚΑΣΤΕΛΛΙ ΠΕΔΙΑΔΟΣ ΤΗΛ 2810 327988 6937 363 880 Η αρθρίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας.

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας. CUMMULATINE SUCCESS SCORE % ΙΣΧΙΟ CUMMULATINE SUCCESS RATE % YΛΙΚΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΑΣΘΕΝΕΙΣ 42 ΑΝΔΡΕΣ 16 ΓΥΝΑΙΚΕΣ 26 ΗΛΙΚΙΑ 63.1 (42-92) ΥΨΟΣ 171 (162-191) Δ.Μ.Σ 36 (22-47) Το ποσοστό των ασθενών που αναφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαίο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Γ. Ν. ΛΙΒΑΔΕΙΑΣ

Εβδομαδιαίο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Γ. Ν. ΛΙΒΑΔΕΙΑΣ ΕΤΟΣ 2013 2014 Εβδομαδιαίο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Γ. Ν. ΛΙΒΑΔΕΙΑΣ Σ υ ν τ ο ν ι σ τ ή ς Δ ι ε υ θ υ ν τ ή ς : Ι. Π. Σ ο φ ι α ν ό ς ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2013 09/10/2013 Βιολογία πώρωσης του κατάγματος

Διαβάστε περισσότερα

Αορτίτις Απεικόνιση. Φοινίτσης Στέφανος

Αορτίτις Απεικόνιση. Φοινίτσης Στέφανος Στέφανος Φοινίτσης - Αορτίτις Απεικόνιση 31 Αορτίτις Απεικόνιση. Φοινίτσης Στέφανος Λέκτορας Α.Π.Θ. Η αορτίτιδα ορίζεται ως φλεγμονή του τοιχώματος της αορτής. Αιτιολογικά ταξινομείται σε δύο μεγάλες ομάδες:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΟΠΙΣΘΙΟ ΠΟΔΙ?

ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΟΠΙΣΘΙΟ ΠΟΔΙ? ΕΙΔΗ ΠΑΡΑΜΟΡΦΩΣΕΩΝ ΠΑΡΑΜΕΛΗΜΜΕΝΕΣ ΠΑΡΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ ΟΠΙΣΘΙΟΥ ΠΟΔΙΟΥ Υπάρχει λύση; Δρ. Νικόλαος Γκουγκουλιάς ΡΑΙΒΟΤΗΤΑ ΒΛΑΙΣΟΤΗΤΑ ΡΑΙΒΟΤΗΤΑ ΒΡΑΧΥΝΣΗ ΙΠΠΟΠΟΔΙΑ ΚΟΙΛΟΠΟΔΙΑ Ορθοπαιδικός Χειρουργός Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΥΠΟΔΙΑ ΒΛΑΙΣΟΠΛΑΤΥΠΟΔΙΑ. 06/Φεβ/2013 ΠΑΡΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ ΑΚΡΟΥ ΠΟΔΟΣ ΒΛΑΙΣΟΠΛΑΤΥΠΟΔΙΑ ΔΡ. ΝΙΚΟΣ ΠΑΠΑΛΟΥΚΑΣ ΠΟΛΥΚΛΙΝΙΚΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ I.

ΠΛΑΤΥΠΟΔΙΑ ΒΛΑΙΣΟΠΛΑΤΥΠΟΔΙΑ. 06/Φεβ/2013 ΠΑΡΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ ΑΚΡΟΥ ΠΟΔΟΣ ΒΛΑΙΣΟΠΛΑΤΥΠΟΔΙΑ ΔΡ. ΝΙΚΟΣ ΠΑΠΑΛΟΥΚΑΣ ΠΟΛΥΚΛΙΝΙΚΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ I. ΒΛΑΙΣΟ ΔΡ. ΝΙΚΟΣ ΠΑΠΑΛΟΥΚΑΣ ΠΟΛΥΚΛΙΝΙΚΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ 1 2 ΒΛΑΙΣΟ I. ΜΟΝΑΔΙΚΗ ΟΝΤΟΤΗΤΑ ΒΛΑΙΣΟ II. ΜΕΡΟΣ ΑΛΛΟΥ ΠΙΟ ΠΟΛΥΠΛΟΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ Γενικευμένης Χαλάρωσης Συνδέσμων Νευρολογικής ή Μυϊκής Πάθησης Γενετικής

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΘΡΟΣΚΟΠΗΣΗ ΓΟΝΑΤΟΣ ΜΙΑ ΑΝΩ ΥΝΗ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΗΣ ΜΕΘΟ ΟΣ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ

ΑΡΘΡΟΣΚΟΠΗΣΗ ΓΟΝΑΤΟΣ ΜΙΑ ΑΝΩ ΥΝΗ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΗΣ ΜΕΘΟ ΟΣ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ ΑΡΘΡΟΣΚΟΠΗΣΗ ΓΟΝΑΤΟΣ ΜΙΑ ΑΝΩ ΥΝΗ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΗΣ ΜΕΘΟ ΟΣ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ Τα γόνατα παίζουν σηµαντικό ρόλο στη στήριξη και στη βάδιση µας. Καθηµερινά επιβαρύνονται προκειµένου να ανταπεξέλθουν στις διάφορες καταπονήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ο Πρόσθιος Χιαστός Σύνδεσμος του Γόνατος και η Συνδεσμοπλαστική

Ο Πρόσθιος Χιαστός Σύνδεσμος του Γόνατος και η Συνδεσμοπλαστική Ο Πρόσθιος Χιαστός Σύνδεσμος του Γόνατος και η Συνδεσμοπλαστική Ποιά είναι η ανατομική κατασκευή του γόνατος; Η άρθρωση του γόνατος σχηματίζεται από το μηριαίο οστό και από την κνήμη. Τα άκρα των οστών

Διαβάστε περισσότερα

Συχνότητα. Άντρες Γυναίκες 5 1. Νεαρής και μέσης ηλικίας

Συχνότητα. Άντρες Γυναίκες 5 1. Νεαρής και μέσης ηλικίας Η αιτιολογία της πάθησης είναι άγνωστη, αν και έχει μεγάλη σχέση με το κάπνισμα καθώς το 90% των ασθενών είναι ενεργείς καπνιστές Συχνότητα Άντρες Γυναίκες 5 1 Νεαρής και μέσης ηλικίας Στο 60% των περιπτώσεων

Διαβάστε περισσότερα

Νεκρωτικές βλάβες. Παναγιώτης Ν. Σουκάκος. Καθηγητής Ορθοπεδικής, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών

Νεκρωτικές βλάβες. Παναγιώτης Ν. Σουκάκος. Καθηγητής Ορθοπεδικής, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Νεκρωτικές βλάβες Παναγιώτης Ν. Σουκάκος Καθηγητής Ορθοπεδικής, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών ο θέμα μας είναι η αρθρίτιδα και οι τρόποι αντιμετώπισης της. Ο κ. Μπάμπης έδωσε ένα μέτρο θεραπευτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Εισαγωγή Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΛΗΤΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΠΔΚ ΠΔΚ ΑΡΘΡΩΣΗ ΣΥΝΔΕΣΜΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΥΠΑΣΤΡΑΓΑΛΙΚΗ ΑΡΘΡΩΣΗ ΣΥΧΝΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΣΤΑΘΕΡΟΤΗΤΑ ΕΣΩ ΣΥΝΔΕΣΜΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΑΘΛΗΤΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΠΔΚ ΠΔΚ ΑΡΘΡΩΣΗ ΣΥΝΔΕΣΜΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΥΠΑΣΤΡΑΓΑΛΙΚΗ ΑΡΘΡΩΣΗ ΣΥΧΝΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΣΤΑΘΕΡΟΤΗΤΑ ΕΣΩ ΣΥΝΔΕΣΜΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΘΛΗΤΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΠΔΚ ΠΔΚ ΑΡΘΡΩΣΗ ΣΥΧΝΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΕΥΡΥ ΦΑΣΜΑ ΗΛΙΚΙΩΝ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ BASKET BALL VOLLEY BALL ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΗ ΑΛΜΑ ΕΙΣ ΥΨΟΣ ΧΟΡΟΣ ΥΠΑΣΤΡΑΓΑΛΙΚΗ ΑΡΘΡΩΣΗ ΣΥΝΔΕΣΜΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΠΔΚ ΣΥΝΥΠΑΡΞΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα Ρευματοειδής αρθρίτιδα Μ.Ν. Μανουσάκης En. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι μία χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων (Πιν. 1). Με τον όρο χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων,

Διαβάστε περισσότερα

Ρήξη του Επιχείλιου Χόνδρου του Ώμου και Βλάβες SLAP

Ρήξη του Επιχείλιου Χόνδρου του Ώμου και Βλάβες SLAP Ρήξη του Επιχείλιου Χόνδρου του Ώμου και Βλάβες SLAP Τι είναι οι σύνδεσμοι και ο επιχείλιος χόνδρος στον ώμο; Η γληνοβραχιόνια άρθρωση του ώμου είναι μία σφαιροειδής ενάρθρωση που σχηματίζεται από την

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΘΟΠΕΔΙΚΗ. 80 + κόστος γύψου. Περιγραφή ιατρικής πράξης ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΒΟΗΘΟΣ Επίσκεψη 30 Εφαρμογή Γύψου. ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΑΝΩ ΑΚΡΟΥ Κάταγμα κλείδας

ΟΡΘΟΠΕΔΙΚΗ. 80 + κόστος γύψου. Περιγραφή ιατρικής πράξης ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΒΟΗΘΟΣ Επίσκεψη 30 Εφαρμογή Γύψου. ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΑΝΩ ΑΚΡΟΥ Κάταγμα κλείδας ΟΡΘΟΠΕΔΙΚΗ Περιγραφή ιατρικής πράξης ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΒΟΗΘΟΣ Επίσκεψη 30 Εφαρμογή Γύψου ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΑΝΩ ΑΚΡΟΥ Κάταγμα κλείδας 80 + κόστος γύψου Χειρουργική Θεραπεία 800 150 Κάταγμα κεφαλής και αυχένος βραχιονίου

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική Θεραπεία των Οστεοπορωτικών Καταγμάτων

Χειρουργική Θεραπεία των Οστεοπορωτικών Καταγμάτων Χειρουργική Θεραπεία των Οστεοπορωτικών Καταγμάτων Η εμφάνιση καταγμάτων αποτελεί την κυριότερη επιπλοκή της οστεοπόρωσης. Τα περισσότερα κατάγματα επουλώνονται χωρίς να υπάρχει ανάγκη χειρουργικής επέμβασης,

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανικές ιδιότητες των οστών

Μηχανικές ιδιότητες των οστών Τα οστά δρουν σαν κατασκευές υποστήριξης και μεταφέρουν φορτία: h Απλή συμπίεση h Λυγισμός (φόρτιση του ενός φλοιού ελκυσμός του άλλου) h Στρέψη Μηχανικές ιδιότητες των οστών h Ισχυρότερα στη συμπίεση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ Κάθε χρόνο περίπου 200.000 νέοι ασθενείς διαγιγνώσκονται με Ανεύρυσμα Κοιλιακής Αορτής. Είναι γνωστό επίσης, ότι η ρήξη του Ανευρύσματος Κοιλιακής Αορτής οδηγεί σε ποσοστό τουλάχιστον

Διαβάστε περισσότερα

Επώδυνα Mυοσκελετικά Σύνδρομα Άνω και Κάτω Άκρων

Επώδυνα Mυοσκελετικά Σύνδρομα Άνω και Κάτω Άκρων Επώδυνα Mυοσκελετικά Σύνδρομα Άνω και Κάτω Άκρων Δρ. Χρήστος Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Εργαστήριο Έρευνας Παθήσεων του Μυοσκελετικού Συστήματος, Πανεπιστήμιο Αθηνών Πόνος Μία δυσάρεστη αισθητική

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΥΔΡΟΚΗΛΗ Είναι η συλλογή υγρού μεταξύ των πετάλων του ιδίως ελυτροειδούς χιτώνα

Διαβάστε περισσότερα

Νοσολογία_Νοσ. 1201 Παθήσεις των Αρθρώσεων και Οστών. C.D.A. Εβδ.9

Νοσολογία_Νοσ. 1201 Παθήσεις των Αρθρώσεων και Οστών. C.D.A. Εβδ.9 1.Γενικά περί Ρευµατικών Νοσηµάτων 2.Συστηµατικός Ερυθηµατώδης Λύκος ( Σ. Ε. Λ.) 3. Ρευµατοειδής Αρθρίτιδα 4. Οστεοαρθρίτιδα 5. Σκληρόδερµα, Προοδευτική Συστηµατική Σκλήρυνση 01/15 1.Γενικά περί Ρευµατικών

Διαβάστε περισσότερα

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας.

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος Η κλινική εικόνα της πάθησης περιλαμβάνει την παρουσια γενικων συμπτωματων

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑ ΠΟΔΟΚΝΗΜΙΚΗΣ

ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑ ΠΟΔΟΚΝΗΜΙΚΗΣ ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑ ΠΟΔΟΚΝΗΜΙΚΗΣ Γενικά Η ποδοκνημική (άρθρωση μεταξύ αστραγάλου και κνήμης) προσβάλλεται λιγότερο συχνά από αρθρίτιδα σε σχέση με το γόνατο ή το ισχίο. Στην ποδοκνημική άρθρωση ή αρθρίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση )

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Συντηρητική ή Χειρουργική Αντιµετώπιση Γ. Στράντζαλης Νευροχειρουργική Κλινική, Πανεπιστήµιο Αθηνών, Θεραπευτήριο Ευαγγελισµός ΓΕΝΙΚΑ Η οσφυo-ισχιαλγία ή ο «πόνος

Διαβάστε περισσότερα

Κινητικό σύστημα του ανθρώπου Μέρος Ι: Ερειστικό, μυϊκό και συνδεσμικό σύστημα. Μάλλιου Βίβιαν Καθηγήτρια ΤΕΦΑΑ ΔΠΘ Φυσικοθεραπεύτρια

Κινητικό σύστημα του ανθρώπου Μέρος Ι: Ερειστικό, μυϊκό και συνδεσμικό σύστημα. Μάλλιου Βίβιαν Καθηγήτρια ΤΕΦΑΑ ΔΠΘ Φυσικοθεραπεύτρια Κινητικό σύστημα του ανθρώπου Μέρος Ι: Ερειστικό, μυϊκό και συνδεσμικό σύστημα Μάλλιου Βίβιαν Καθηγήτρια ΤΕΦΑΑ ΔΠΘ Φυσικοθεραπεύτρια Τα συστήματα του ανθρώπινου σώματος Αναπνευστικό σύστημα (αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

13 Επιστημονική Συνάντηση Ρευματολόγων Βορειοδυτικής 21 & 22 Ιανουαρίου 2011, Μέτσοβο. Ο ρόλος της µαγνητικής τοµογραφίας στις σπονδυλοαρθροπάθειες

13 Επιστημονική Συνάντηση Ρευματολόγων Βορειοδυτικής 21 & 22 Ιανουαρίου 2011, Μέτσοβο. Ο ρόλος της µαγνητικής τοµογραφίας στις σπονδυλοαρθροπάθειες 13 Επιστημονική Συνάντηση Ρευματολόγων Βορειοδυτικής Ελλάδος 21 & 22 Ιανουαρίου 2011, Μέτσοβο Ο ρόλος της µαγνητικής τοµογραφίας στις σπονδυλοαρθροπάθειες Σε ασθενείς µε οροαρνητική σπονδυλαρθροπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΦΥΓΟΝΤΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΑΣΤΡΑΓΑΛΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΙΚΡΗΣ ΒΙΑΣ ΣΤΡΟΦΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΟ ΟΚΝΗΜΙΚΗΣ.

ΙΑΦΥΓΟΝΤΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΑΣΤΡΑΓΑΛΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΙΚΡΗΣ ΒΙΑΣ ΣΤΡΟΦΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΟ ΟΚΝΗΜΙΚΗΣ. ΙΑΦΥΓΟΝΤΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΑΣΤΡΑΓΑΛΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΙΚΡΗΣ ΒΙΑΣ ΣΤΡΟΦΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΟ ΟΚΝΗΜΙΚΗΣ. Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΞΟΝΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ (CT)( N.Λασανιάνος, Ν.Κανακάρης, Α.Παπαθανασόπουλος, Π.Γιαννούδης 65o Πανελλήνιο

Διαβάστε περισσότερα

Βλάβες του Ανώτερου Τμήματος του Επιχείλιου Χόνδρου (Βλάβες SLAP)

Βλάβες του Ανώτερου Τμήματος του Επιχείλιου Χόνδρου (Βλάβες SLAP) Βλάβες του Ανώτερου Τμήματος του Επιχείλιου Χόνδρου (Βλάβες SLAP) Τι είναι η βλάβη SLAP; Η βλάβη SLAP συνίσταται σε ρήξη του ανώτερου τμήματος του επιχείλιου χόνδρου στην ωμογλήνη. Ο όρος SLAP σχηματίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Παμπελοννησιακό Ιατρικό Συνέδριο Πάτρα, 23 Οκτ. 2010

Παμπελοννησιακό Ιατρικό Συνέδριο Πάτρα, 23 Οκτ. 2010 Σπονδυλαρθροπάθειες Η σημασία της πρώιμης διάγνωσης Δαούσης Δημήτριος Λέκτορας Παθολογίας/Ρευματολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Πατρών Παμπελοννησιακό Ιατρικό Συνέδριο Πάτρα, 23 Οκτ. 2010 Σπονδυλαρθροπάθειες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ Οι όζοι του θυρεοειδούς είναι συχνοί και αποτελούν το συχνότερο ενδοκρινολογικό πρόβλημα σε πολλές χώρες. Οι πιθανότητες ότι κάποιος θα ανακαλύψει έναν τουλάχιστον όζο θυρεοειδούς είναι 1 στις 10 ενώ σε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΘΕΟΦΙΛΟΣ ΚΩΛΕΤΤΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΠΑΛΟΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΠΑΛΤΟΓΙΑΝΝΗΣ ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙ ΗΣ ΜΑΡΙΑ ΑΓΓΕΛΑΚΗ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΒΛΑΧΟΣ ΑΓΑΘΟΚΛΕΙΑ ΜΗΤΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Συγγενές Εξάρθρηµα του Ισχίου. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός

Συγγενές Εξάρθρηµα του Ισχίου. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Συγγενές Εξάρθρηµα του Ισχίου Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός ΣΥΓΓΕΝΕΣ ΕΞΑΡΘΡΗΜΑ ΙΣΧΙΟΥ ΟΡΙΣΜΟΣ Συγγενής διαταραχή του ισχίου που προκαλείται από την ανώµαλη ανάπτυξη ενός ή όλων των

Διαβάστε περισσότερα

EKΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2011-2012

EKΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2011-2012 EKΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2011-2012 ΣEΠTEMBPIOΣ 2011 22/9/2011 U/S: γενικά (εφαρμογές, διάγνωση, βιοψίες) A. Ρηγοπούλου Βασικές αρχές οργάνωσης

Διαβάστε περισσότερα

Πλατυποδία σε Παιδιά και Ενήλικες

Πλατυποδία σε Παιδιά και Ενήλικες Πλατυποδία σε Παιδιά και Ενήλικες Τι είναι Πλατυποδία; Πλατυποδία είναι η απουσία καμάρας στο πέλμα του ποδιού που μπορεί να εμφανιστεί σε μικρά παιδιά και σε ενήλικες. Όταν το παιδί ή ο ενήλικας στέκονται

Διαβάστε περισσότερα

Μιχαήλ Νικ. Πατσίκας

Μιχαήλ Νικ. Πατσίκας Ακτινολογική εκτίμηση της πώρωσης των καταγμάτων Μιχαήλ Νικ. Πατσίκας Πτυχιούχος Κτηνιατρικής Α.Π.Θ. Πτυχιούχος Ιατρικής Α.Π.Θ Αναπληρωτής Καθηγητής Ακτινολογίας Κτηνιατρική Σχολή Α.Π.Θ. Διπλωματούχος

Διαβάστε περισσότερα

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Βασικές γνώσεις I SBN 960-372-069-0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΙΣ Α. ΚΟΣΜΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΑΚΙΡΗΣ Μ Ε Ρ Ο Σ Ι ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ Κεφάλαιο 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ... 3 Το καρκινικό κύτταρο... 3 Κυτταρικός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΔΥΣΠΛΑΣΙΕΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΔΥΣΠΛΑΣΙΕΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΔΥΣΠΛΑΣΙΕΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ...... Εισαγωγή. Μετωπορινογενείς δυσπλασίες (δυσπλασίες μέσης γραμμής)... Κρανιοσυνοστώσεις ή κρανιοσυνοστεώσεις.. Βραγχιακές

Διαβάστε περισσότερα

Α. Μουλοπούλου ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΟ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ: Η ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΣΤΗΛΗ

Α. Μουλοπούλου ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΟ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ: Η ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΣΤΗΛΗ Α. Μουλοπούλου ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΟ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ: Η ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΣΤΗΛΗ Το σήμα στην Μαγνητική Τομογραφία Τ1 ακολουθία: το λίπος έχει το νερό έχει Τ2 ακολουθία: το νερό έχει Τ1 Τ2

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΤΡΑΥΜΑΤΙΚΗ ΨΕΥ ΟΚΥΣΤΗ ΠΝΕΥΜΟΝΑ

ΜΕΤΑΤΡΑΥΜΑΤΙΚΗ ΨΕΥ ΟΚΥΣΤΗ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΜΕΤΑΤΡΑΥΜΑΤΙΚΗ ΨΕΥ ΟΚΥΣΤΗ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Παρουσίαση περιστατικού Ονόµατα: Α.Γιακαµόζης, Β.Βουτσάς, Θ.Λαζαρίδης,, Β.Ράντου, Π.Κοντού, Α.Ιωαννίδου, Ι Φρανσές, Μ.Μπιτζάνη ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Οι όρχεις αποτελούν κομμάτι του αναπαραγωγικού συστήματος (παραγωγή σπερματοζωάριων) του άνδρα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΟΗΘΕΙΣ ΚΥΣΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΟΡΔΕΛΑΣ, ΠΑΘΟΛΟΓΟΝΑΤΟΜΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ

ΚΑΛΟΗΘΕΙΣ ΚΥΣΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΟΡΔΕΛΑΣ, ΠΑΘΟΛΟΓΟΝΑΤΟΜΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΚΑΛΟΗΘΕΙΣ ΚΥΣΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΟΡΔΕΛΑΣ, ΠΑΘΟΛΟΓΟΝΑΤΟΜΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Ταξινόμηση κυστικής νόσου του νεφρού 1. Απλή νεφρική κύστη

Διαβάστε περισσότερα

Ρήξη του Επιχείλιου Χόνδρου του Ισχίου Labral Tear

Ρήξη του Επιχείλιου Χόνδρου του Ισχίου Labral Tear Ρήξη του Επιχείλιου Χόνδρου του Ισχίου Labral Tear Τι είναι ο επιχείλιος χόνδρος; Ο επιχείλιος χόνδρος είναι µία δοµή από ινώδη ιστό που περιβάλλει κυκλοτερώς την κοτύλη την κοίλη δηλαδή αρθρική επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ.

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. Η στυτική δυσλειτουργία είναι ένα από τα συχνότερα νοσήματα των ανδρών στην σημερινή εποχή.σε νεαρότερες ηλικίες το 30% οφείλεται σε οργανικές αιτίες και το 70 % σε ψυχολογικά αίτια

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΑΥΚΩΜΑ. προληψη και θεραπεια. επειδή είναι σηµαντικό να διατηρήσετε για πάντα την όραση σας

ΓΛΑΥΚΩΜΑ. προληψη και θεραπεια. επειδή είναι σηµαντικό να διατηρήσετε για πάντα την όραση σας ΓΛΑΥΚΩΜΑ προληψη και θεραπεια επειδή είναι σηµαντικό να διατηρήσετε για πάντα την όραση σας Τι είναι το γλαύκωµα; Το γλαύκωμα αποτελεί μια ομάδα από παθήσεις των οφθαλμών, οι οποίες έχουν σαν κοινό χαρακτηριστικό

Διαβάστε περισσότερα

Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική

Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Επεμβατική Ακτινολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Τα τελευταία 20 χρόνια, η Επεμβατική Ακτινολογία παρουσιάζει διαρκή εξέλιξη και αποτελεί μία πολύτιμη

Διαβάστε περισσότερα

Συντάχθηκε απο τον/την Ασκληπιός Διάγνωσις Σάββατο, 24 Οκτώβριος 2009 18:30 - Τελευταία Ενημέρωση Τετάρτη, 18 Αύγουστος 2010 10:35

Συντάχθηκε απο τον/την Ασκληπιός Διάγνωσις Σάββατο, 24 Οκτώβριος 2009 18:30 - Τελευταία Ενημέρωση Τετάρτη, 18 Αύγουστος 2010 10:35 Στις 19 και 20 Σεπτεμβρίου, πραγματοποιήθηκε επιστημονική εκδήλωση στο συνεδριακό χώρο του ξενοδοχείου Domes of Elounda με θέμα ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Οστεοπόρωση Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Η οστεοπόρωση είναι πιο συχνή από τις παθήσεις της καρδιάς και των πνευμόνων Οστεοπόρωση: Η σιωπηλή επιδημία

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα. Μαρία Γ. Τεκτονίδου Επίκουρος Καθηγήτρια Ρευματολογίας Α Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Αθηνών

Ρευματοειδής αρθρίτιδα. Μαρία Γ. Τεκτονίδου Επίκουρος Καθηγήτρια Ρευματολογίας Α Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Αθηνών Ρευματοειδής αρθρίτιδα Μαρία Γ. Τεκτονίδου Επίκουρος Καθηγήτρια Ρευματολογίας Α Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Αθηνών Ρόλος Ανοσοποιητικού Συστήματος Προστασία του οργανισμού έναντι εξωτερικών εισβολέων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΤΑΓΜΑΤΩΝ ΕΠΔΕΣΜΟΛΟΓΙΑ

ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΤΑΓΜΑΤΩΝ ΕΠΔΕΣΜΟΛΟΓΙΑ ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΤΑΓΜΑΤΩΝ ΕΠΔΕΣΜΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΟΣ Ανάταξη (κλειστή) Ακινητοποίηση Άσκηση ΜΕΘΟΔΟΙ ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΣΗΣ Συνεχής έλξη Ακινητοποίηση σε νάρθηκα Λειτουργικός νάρθηκας Εφαρμογή επίδεσης 1)Ακινητοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος. www.rheuma,gr

Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος. www.rheuma,gr Πολλες από τις ρευματικες παθησεις των ενηλικων προσβαλουν και τα παιδια,αν και σε μικροτερη συχνοτητα. Επιπλεον καποιες παθησεις όπως είναι ο συστηματικης έναρξης ή ο ολιγοαρθρικος τυπος εναρξης της Νεανικης

Διαβάστε περισσότερα

ΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΠΕΙΓΟΝΤΑ ΣΤΟ ΠΛΟΙΟ. Πλωτάρχης (YΙ) Π. Χουντής ΠΝ

ΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΠΕΙΓΟΝΤΑ ΣΤΟ ΠΛΟΙΟ. Πλωτάρχης (YΙ) Π. Χουντής ΠΝ ΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΠΕΙΓΟΝΤΑ ΣΤΟ ΠΛΟΙΟ Πλωτάρχης (YΙ) Π. Χουντής ΠΝ ΠΟΛΛΑΠΛΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΘΩΡΑΚΟΣ ΣΕ ΠΟΛΥΤΡΑΥΜΑΤΙΑ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΘΝΗΤΟΤΗΤΑ ΚΟΙΛΙΑ 23% 31% ΘΩΡΑΚΑΣ + ΑΚΡΑ 52% 11% ΚΕΦΑΛΙ 41% 26% Ι. ΒΑΡΕΙΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΣΤΙΚΟΥ ΠΟΝΟΥ ΜΠΟΝΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ Επιμελήτρια Β Ακτινοθεραπευτικού Τμήματος ΑΝΘ ΘΕΑΓΕΝΕΙΟΥ

ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΣΤΙΚΟΥ ΠΟΝΟΥ ΜΠΟΝΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ Επιμελήτρια Β Ακτινοθεραπευτικού Τμήματος ΑΝΘ ΘΕΑΓΕΝΕΙΟΥ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΣΤΙΚΟΥ ΠΟΝΟΥ ΜΠΟΝΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ Επιμελήτρια Β Ακτινοθεραπευτικού Τμήματος ΑΝΘ ΘΕΑΓΕΝΕΙΟΥ ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ ΠΟΝΟΥ Ο όρος πόνος προέρχεται από τη λατινική λέξη POENA που σημαίνει PUNISHMENT(τιμωρία)

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14 Αγγειοπλαστική Bypass Η αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών νόσων περιλαμβάνει: φαρμακευτική αγωγή συστάσεις για αλλαγές στον τρόπο ζωής και τις

Διαβάστε περισσότερα

Κακώσεις του Θώρακα ΜΙΧΑΗΛ ISBN 960-372-054-2

Κακώσεις του Θώρακα ΜΙΧΑΗΛ ISBN 960-372-054-2 Κακώσεις του Θώρακα ΜΙΧΑΗΛ ISBN 960-372-054-2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΘΩΡΑΚΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ - ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ... 1 1.1. Επιδημιολογία... 3 1.2. Μηχανισμοί κάκωσης - Ταξινόμηση... 3 1.3. Διαγνωστική προσέγγιση...

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΟΣΤΙΚΩΝ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΩΝ ΜΕ ΤΗ ΜΕΘΟΔΟ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΜΕΤΑΦΟΡΑΣ. Ορθοπαιδική Κλινική Πανεπιστημίου Πατρών

Η ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΟΣΤΙΚΩΝ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΩΝ ΜΕ ΤΗ ΜΕΘΟΔΟ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΜΕΤΑΦΟΡΑΣ. Ορθοπαιδική Κλινική Πανεπιστημίου Πατρών Η ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΟΣΤΙΚΩΝ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΩΝ ΜΕ ΤΗ ΜΕΘΟΔΟ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΜΕΤΑΦΟΡΑΣ Ορθοπαιδική Κλινική Πανεπιστημίου Πατρών 1951 Gavril Abramovich Ilizarov Μέθοδος Ilizarov «συνδυασμός φλοιοτομής και σταδιακής, ελεγχόμενης

Διαβάστε περισσότερα

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής.

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής. ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ : ΟΙ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΠΟΥ ΤΙΣ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ! Εισαγωγή : Τα οστά είναι το σπίτι για να μείνουμε, είναι η στέγη που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΠΟΔΙΟΥ & ΠΟΔΟΚΝΗΜΙΚΗΣ ΔΙΑΣΤΡΕΜΜΑ. «διάστρεμμα» - «Ro ΠΔΚ F+Pr» 30/11/2013 ΛΑΡΙΣΑ 19.11.2012. Δρ. Νικόλαος Γκουγκουλιάς

ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΠΟΔΙΟΥ & ΠΟΔΟΚΝΗΜΙΚΗΣ ΔΙΑΣΤΡΕΜΜΑ. «διάστρεμμα» - «Ro ΠΔΚ F+Pr» 30/11/2013 ΛΑΡΙΣΑ 19.11.2012. Δρ. Νικόλαος Γκουγκουλιάς ΛΑΡΙΣΑ 19.11.2012 ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΠΟΔΙΟΥ & ΠΟΔΟΚΝΗΜΙΚΗΣ Δρ. Νικόλαος Γκουγκουλιάς Ορθοπαιδικός Χειρουργός Consultant Orthopaedic Foot & Ankle Surgeon Frimley Park Hospital, Surrey, UK 2 ΔΙΑΣΤΡΕΜΜΑ «διάστρεμμα»

Διαβάστε περισσότερα

Ανατομία - Φυσιολογία

Ανατομία - Φυσιολογία ΦΥΣΙΟ ΠΝΕΥΜΩΝ Ανατομία - Φυσιολογία Φυσιολογική α/α Ακτινοανατομία Ακτινοανατομία Αγγειογραφία πνευμονικών αρτηριών Β ρ ο γ χ ο γ ρ α φ ί α Πύκνωση Αντικατάσταση του αέρα των κυψελίδων από υλικό, συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ

ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Κατάκλιση ορίζεται η εξέλκωση του δέρματος εξαιτίας πίεσης σε διάφορες περιοχές του σώματος υπερκείμενες οστικών προεξοχών Συχνότητα εμφάνισης

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα

Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα Το σύνδροµο του καρπιαίου σωλήνα είναι µία συνήθης αιτία πόνου και διαταραχής της αισθητικότητας στα χέρια. Οφείλεται σε πίεση του µέσου νεύρου στην περιοχή του καρπού. Στην περιοχή

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΪΤΙΣ ΚΑΙ ΚΟΚΚΙΩΜΑΤΩΣΗ

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΪΤΙΣ ΚΑΙ ΚΟΚΚΙΩΜΑΤΩΣΗ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΪΤΙΣ ΚΑΙ ΚΟΚΚΙΩΜΑΤΩΣΗ Πνευμονική αγγειίτις και κοκκιωμάτωση είναι ένας περιγραφικός όρος που χαρακτηρίζεται από κυτταρική διήθηση του τοιχώματος των αγγείων (αγγειίτις) με καταστροφή και

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΓΕΝΗΣ ΑΤΡΗΣΙΑ ΤΟΥ ΣΤΕΛΕΧΟΥΣ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΗΣ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑΣ ΑΡΤΗΡΙΑΣ ΣΕ ΕΝΗΛΙΚΑ ΑΣΘΕΝΗ: ΜΙΑ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΣΠΑΝΙΑ ΑΝΩΜΑΛΙΑ

ΣΥΓΓΕΝΗΣ ΑΤΡΗΣΙΑ ΤΟΥ ΣΤΕΛΕΧΟΥΣ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΗΣ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑΣ ΑΡΤΗΡΙΑΣ ΣΕ ΕΝΗΛΙΚΑ ΑΣΘΕΝΗ: ΜΙΑ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΣΠΑΝΙΑ ΑΝΩΜΑΛΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗΣ ΑΤΡΗΣΙΑ ΤΟΥ ΣΤΕΛΕΧΟΥΣ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΗΣ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑΣ ΑΡΤΗΡΙΑΣ ΣΕ ΕΝΗΛΙΚΑ ΑΣΘΕΝΗ: ΜΙΑ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΣΠΑΝΙΑ ΑΝΩΜΑΛΙΑ X. ΓΡΑΪΔΗΣ, Δ. ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ, Β. ΚΑΡΑΣΑΒΙΔΗΣ, Ε. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΥ, Γ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ, Θ. ΜΠΙΤΣΗΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ. Ασθενέστερο Επίπεδο. 08/Φεβ/2013 ΝΙΚΟΣ ΠΑΠΑΛΟΥΚΑΣ. Ορθοπαιδικός Χειρουργός Πολυκλινική Λευκωσίας ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ NAHEMSON

ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ. Ασθενέστερο Επίπεδο. 08/Φεβ/2013 ΝΙΚΟΣ ΠΑΠΑΛΟΥΚΑΣ. Ορθοπαιδικός Χειρουργός Πολυκλινική Λευκωσίας ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ NAHEMSON ΝΙΚΟΣ ΠΑΠΑΛΟΥΚΑΣ Ορθοπαιδικός Χειρουργός Πολυκλινική Λευκωσίας ΟΡΙΣΜΟΣ Πόνος στην οσφυϊκή χώρα οποιασδήποτε αιτιολογίας. ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ Δεύτερη σε συχνότητα αιτία επίσκεψης στον γιατρό. Πρώτη αιτία αποχής από

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΜΕ ΑΠΛΗ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΑ ΝΕΚΡΩΤΙΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ ΜΑΛΑΚΩΝ ΜΟΡΙΩΝ ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ.

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΜΕ ΑΠΛΗ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΑ ΝΕΚΡΩΤΙΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ ΜΑΛΑΚΩΝ ΜΟΡΙΩΝ ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ. ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΜΕ ΑΠΛΗ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΑ ΝΕΚΡΩΤΙΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ ΜΑΛΑΚΩΝ ΜΟΡΙΩΝ ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ. Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1, Ανδριάνα Δώνου 2, Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ελευθέριος Κουτσαντωνίου 1, Χαρίκλεια

Διαβάστε περισσότερα

Οξεία μυελογενής λευχαιμία

Οξεία μυελογενής λευχαιμία Οξεία μυελογενής λευχαιμία Γενικά στοιχεία Ταξινόμηση και τύποι Ενδείξεις και συμπτώματα Αίτια πρόκλησης Διάγνωση Παρουσίαση και επαναστόχευση από Βικιπαίδεια Οξεία μυελογενής λευχαιμία : Ζήσου Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗΣ ΤΡΑΠΕΖΗΣ ΓΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΟΜΕΝΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΤΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ

Α. ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗΣ ΤΡΑΠΕΖΗΣ ΓΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΟΜΕΝΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΤΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 2013 2014 Α. ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗΣ ΤΡΑΠΕΖΗΣ ΓΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΟΜΕΝΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΤΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ Χρόνος: Δευτέρα έως

Διαβάστε περισσότερα

Καρβελάς Φώτης Δ/ντής Χειρουργικής κλινικής «Άγιος Ανδρέας»

Καρβελάς Φώτης Δ/ντής Χειρουργικής κλινικής «Άγιος Ανδρέας» Καρβελάς Φώτης Δ/ντής Χειρουργικής κλινικής «Άγιος Ανδρέας» Όσο πιο προσεκτικοί, ήπιοι και ευγενικοί είναι οι χειρουργικοί χειρισμοί, τόσο λιγότερος είναι ο μετεγχειρητικός πόνος του ασθενούς, πιο σύντομη

Διαβάστε περισσότερα

Κάτω Άκρο Οι Χώρες του Μηρού

Κάτω Άκρο Οι Χώρες του Μηρού Κάτω Άκρο Οι Χώρες του Μηρού Ι. Γενικά Α. 3εις σηµαντικές ζώνες των κάτω άκρων 1. Μηριαίο τρίγωνο 2. Ο πόρος των προσαγωγών 3. Ο ιγνυακός βόθρος Β. Μηριαίο οστό 1. Είναι το επιµηκέστερο, το ισχυρότερο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΤ ΠΑΛΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ SOS

ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΤ ΠΑΛΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ SOS ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΤ ΠΑΛΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ SOS www.npiatrikis.gr ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΤ Η κλινική δε συνηθίζει πλέον να εξετάζει σε προαιρετικές. Η εξέταση είναι µε πέντε θέµατα ανάπτυξης, ποικίλων περιεχοµένων, σε δύο

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; MegalakriaBroshure.indd 1 17/11/2010 1:27:39 μμ Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

Στη Γενική Συνέλευση των μελών της ΕΑΕ, θα είναι παρόντα όλα τα ιδρυτικά μέλη καθώς και όλοι οι διατελέσαντες πρόεδροι

Στη Γενική Συνέλευση των μελών της ΕΑΕ, θα είναι παρόντα όλα τα ιδρυτικά μέλη καθώς και όλοι οι διατελέσαντες πρόεδροι ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ Αγαπητοί Συνάδελφοι! Μετά χαράς σας προσκαλούμε στον ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟ στο 5 ο Σεμινάριο Αρθροσκοπικής Χειρουργικής και Αθλητικών Κακώσεων. Αυτή τη φορά το εκπαιδευτικό Σεμινάριο, το οποίο έχει λάβει

Διαβάστε περισσότερα

25 0 Περιφερειακό Σεμινάριο Συνεχούς Επιμόρφωσης Ορθοπαιδικών Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης

25 0 Περιφερειακό Σεμινάριο Συνεχούς Επιμόρφωσης Ορθοπαιδικών Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης 25 0 Περιφερειακό Σεμινάριο Συνεχούς Επιμόρφωσης Ορθοπαιδικών Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης Τόπος διεξαγωγής: Αλεξανδρούπολη, 29-30/06/2013 Ξενοδοχείο Alexander Beach Οργάνωση: Ορθοπαιδική Κλινική Ε.Σ.Υ.

Διαβάστε περισσότερα

Πού οφείλεται η νόσος και ποιοι παράγοντες την πυροδοτούν:

Πού οφείλεται η νόσος και ποιοι παράγοντες την πυροδοτούν: 1 Τι είναι η Κίρρωση του Ήπατος: Η κίρρωση του ήπατος είναι μία χρόνια πάθηση του ήπατος κατά την οποία παρατηρείται καταστροφή του ιστού του ήπατος και αλλαγή της αρχιτεκτονικής του, γεγονός που οδηγεί

Διαβάστε περισσότερα

ΒΛΑΙΣΟΠΛΑΤΥΠΟΔΙΑ (2005)

ΒΛΑΙΣΟΠΛΑΤΥΠΟΔΙΑ (2005) ΒΛΑΙΣΟΠΛΑΤΥΠΟΔΙΑ (2005) Ορισμός Πλατυποδία, είναι η ελάττωση του ύψους της ποδικής καμάρας στον επιμήκη άξονα του ποδιού. Καλύτερα όμως είναι ο όρος Βλαισοπλατυποδία διότι στη παραμόρφωση αυτή υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

ρ Ελενα Κουλλαπή 2014

ρ Ελενα Κουλλαπή 2014 ρ Ελενα Κουλλαπή 2014 Κυρτέ κερατίνε πλάκε. Καλύπτουν τη ραχιαία επιφάνεια του τελευταίου τµήµατο των δακτύλων. Το χρώµα του είναι υπόλευκο ή ελαφρώ ρόδινο (οφείλεται στι αγκύλε των αγγείων του χορίου,

Διαβάστε περισσότερα

1. Βασικές αρχές τενοντομεταθέσεων Λαμπρινή Κατρανίτσα

1. Βασικές αρχές τενοντομεταθέσεων Λαμπρινή Κατρανίτσα Αγαπητοί συνάδελφοι, Για άλλη μια χρονιά σας καλωσορίζουμε και φέτος στα μεταπτυχιακά μαθήματα που ξεκίνησαν να διοργανώνονται πριν από 35 χρόνια από την Α Ορθοπαιδική Κλινική του ΑΠΘ. Σκοπός των μαθημάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΣΤΑΤΙΚΟΙ ΟΓΚΟ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ

ΜΕΤΑΣΤΑΤΙΚΟΙ ΟΓΚΟ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ ΜΕΤΑΣΤΑΤΙΚΟΙ ΟΓΚΟ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ Οι περισσότεροι όγκοι όπως προαναφέθηκε είναι μεταστατικής αιτιολογίας. Οι στόχοι της θεραπείας εδώ είναι κυρίως η στήριξη, η ανακούφιση απο τον πόνο και η αποσυμπίεση

Διαβάστε περισσότερα