Κοκκέβη Ά., Ξανθάκη Μ., Φωτίου Α., Καναβού Ε.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Κοκκέβη Ά., Ξανθάκη Μ., Φωτίου Α., Καναβού Ε."

Transcript

1 στους εφήβους Κοκκέβη Ά., Ξανθάκη Μ., Φωτίου Α., Καναβού Ε. Εισαγωγή Οι φιλικές σχέσεις και η έννοια της φιλίας αποκτούν ιδιαίτερη σημασία στη ζωή των εφήβων, επηρεάζοντας πολύπλευρα την ψυχοκοινωνική τους ανάπτυξη, ενώ ταυτόχρονα συντελούν στην ομαλή προσαρμογή τους στην ενήλικη ζωή. 1-3 Οι έφηβοι συναναστρέφονται καθημερινά με συνομηλίκους στο πλαίσιο του σχολείου, του φροντιστηρίου και της γειτονιάς, μοιράζονται κοινές δραστηριότητες και ενδιαφέροντα, και μέσω αυτής της διαδικασίας διαμορφώνουν τελικά τις φιλίες τους. Μέσα από τη συναναστροφή και την επικοινωνία με φίλους, οι έφηβοι έχουν την ευκαιρία να αναπτύξουν κοινωνικές δεξιότητες, να ανταλλάξουν και να διαμορφώσουν απόψεις, καθώς επίσης και να καλύψουν βασικές συναισθηματικές τους ανάγκες, όπως για παράδειγμα η συναισθηματική στήριξη και η κοινωνική αποδοχή. 4,5 Η ύπαρξη μίας τουλάχιστον στενής φιλικής σχέσης αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους προστατευτικούς παράγοντες για την ψυχοκοινωνική υγεία των εφήβων, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά την ικανοποίηση από τη ζωή, την ενίσχυση της αυτοπεποίθησης, την κοινωνική και συναισθηματική μάθηση, καθώς και τη σχολική προσαρμογή, ενώ επιπλέον συνδέεται με την απουσία ψυχοκοινωνικών προβλημάτων. 6-8 Έφηβοι που είναι απομονωμένοι και δεν έχουν παρέες είναι πιθανότερο να παρουσιάσουν συμπτώματα καταθλιπτικής διαταραχής, να έχουν χαμηλή αυτοεκτίμηση και να γίνουν θύματα οποιασδήποτε μορφής κακομεταχείρισης ή βίας από συνομηλίκους τους Οι φιλικές σχέσεις βασίζονται στη συχνή συναναστροφή και την επικοινωνία. Συγκριτικά με το παρελθόν, οι έφηβοι στις μέρες μας χρησιμοποιούν ολοένα και περισσότερο την τεχνολογία για να επικοινωνούν μεταξύ τους. Τα κινητά τηλέφωνα και οι διάφορες υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης στο ίντερνετ (π.χ. Facebook, MSN, Skype) διευκολύνουν τη συχνή επικοινωνία των εφήβων μεταξύ τους. 12,13 Αν και η χρήση της τεχνολογίας προάγει την κοινωνικοποίηση, η αλόγιστη χρήση της ενδέχεται να επιφέρει αρνητικές επιπτώσεις όπως χαμηλή σχολική επίδοση, επιβάρυνση της υγείας (π.χ. μυοσκελετικοί πόνοι, παχυσαρκία), διαταραχές στον ύπνο, καθώς και αύξηση αισθημάτων μοναξιάς και κοινωνικής απομόνωσης Κύρια Ευρήματα Στενοί φίλοι Η πλειονότητα των εφήβων έχουν τουλάχιστον 3 στενούς φίλους και συζητούν μαζί τους θέματα που τους απασχολούν. Με την ηλικία, οι έφηβοι αναπτύσσουν συχνότερα στενές φιλίες με άτομα του άλλου φύλου και συζητούν μαζί τους σημαντικά, προσωπικά θέματα. Επικοινωνία μέσω τηλεφώνου ή υπηρεσιών του ίντερνετ Σχεδόν επτά στα δέκα 15χρονα κορίτσια επικοινωνούν κάθε μέρα με φίλες ή φίλους μέσω τηλεφώνου ή υπηρεσιών του ίντερνετ, ενώ αντίστοιχα μόλις 2 στα 5 αγόρια. Από το 2002 έως το 2010 έχει αυξηθεί σημαντικά ο αριθμός των εφήβων που χρησιμοποιούν κάθε μέρα το τηλέφωνο ή το ίντερνετ για να επικοινωνούν με τους φίλους τους. Συχνότητα συναναστροφής αμέσως μετά το σχολείο και βραδινές έξοδοι Ένα στα τρία 15χρονα αγόρια και 1 στα 5 κορίτσια ίδιας ηλικίας συναντούν την παρέα τους κάθε μέρα μετά το σχολείο. Ένα στα 5 αγόρια βγαίνει με την παρέα του τουλάχιστον 4 βράδια την εβδομάδα, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό για τα κορίτσια είναι σημαντικά χαμηλότερο. Δραστηριότητες με φίλους Στις συναντήσεις με τους φίλους τους, οι 15χρονοι έφηβοι κυρίως συζητούν, βγαίνουν έξω για διασκέδαση, ακούν μουσική ή χορεύουν (κυρίως τα κορίτσια), ή αθλούνται (κυρίως τα αγόρια). Φίλοι, ψυχοκοινωνική υγεία και χρήση ουσιών Περισσότεροι έφηβοι που έχουν τουλάχιστον 3 στενούς φίλους δεν εμφανίζουν συμπτώματα διαταραχής συναισθήματος ή διαταραχής στις σχέσεις με τους συνομηλίκους τους, συγκριτικά με εκείνους που έχουν λιγότερους στενούς φίλους. Οι 15χρονοι έφηβοι με φίλους που καπνίζουν, πίνουν οινοπνευματώδη ποτά, μεθούν συχνά ή κάνουν χρήση κάνναβης, αναφέρουν σε υψηλότερα ποσοστά ότι συμπεριφέρονται παρόμοια και οι ίδιοι αναφορικά με τη χρήση αυτών των ουσιών συγκριτικά με όσους έχουν ελάχιστους φίλους (ή ακόμα και κανένα) που να κάνουν χρήση αυτών των ουσιών. Γνώση γονιών για τις συναντήσεις με φίλους Στην πλειονότητά τους οι γονείς γνωρίζουν για τις συναντήσεις των εφήβων με την παρέα τους, αλλά με την αύξηση της συχνότητας των συναντήσεων μειώνεται σημαντικά το ποσοστό των γονιών που γνωρίζουν. Οι έφηβοι που βγαίνουν τουλάχιστον 2 βράδια εβδομαδιαίως χωρίς να γνωρίζουν οι γονείς τους πού πηγαίνουν, αναφέρουν σε υψηλότερο ποσοστό ότι καπνίζουν καθημερινά, ότι ήπιαν κάποιο οινοπνευματώδες ποτό τουλάχιστον 6 φορές τον τελευταίο μήνα, ότι έχουν μεθύσει τουλάχιστον 2 φορές, ή (μόνο οι 15χρονοι) ότι έχουν κάνει χρήση κάνναβης τουλάχιστον μία φορά στη ζωή τους συγκριτικά με τους εφήβους των οποίων οι γονείς γνωρίζουν πού πηγαίνουν στις νυχτερινές τους εξόδους. 1

2 Τέλος, ο ρόλος της οικογένειας είναι καθοριστικής σημασίας για την ανάπτυξη στενών φιλικών δεσμών. Οι έφηβοι που έχουν καλές σχέσεις και καλή επικοινωνία στην οικογένειά τους, και λαμβάνουν ικανοποιητική συναισθηματική στήριξη από τους γονείς τους φαίνεται να αναπτύσσουν μακροχρόνια πιο στενές φιλικές σχέσεις. 18 Επίσης, η καλή ποιότητα των φιλικών σχέσεων των εφήβων φαίνεται να συνδέεται με καλό έλεγχο των γονιών για τις δραστηριότητές τους. 19 Μελέτες έχουν επισημάνει ότι η επαρκής γνώση των γονιών για τις δραστηριότητες των παιδιών σχετικά με τους φίλους, το σχολείο και τον ελεύθερο χρόνο αποτελούν σημαντικό προστατευτικό παράγοντα για την εμπλοκή τους σε συμπεριφορές υψηλού κινδύνου. 20 Βέβαια, όσο μεγαλώνουν οι έφηβοι τείνουν να αντιδρούν όλο και πιο αρνητικά στις προσπάθειες των γονιών τους για έλεγχο και οριοθέτηση, κάτι που εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο της αυτονόμησής τους από την οικογένεια. 19 Στο παρόν τεύχος περιγράφονται οι φιλικές σχέσεις των εφήβων αναφορικά με τον αριθμό των στενών φίλων, τη συχνότητα συναντήσεων εκτός σχολείου και των βραδινών εξόδων, τις κοινές δραστηριότητες με τους φίλους τους, τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών (καπνού, αλκοόλ και κάνναβης) και την ενημέρωση των γονιών τους σχετικά με τις συναντήσεις τους. Παρουσιάζονται, επίσης, στοιχεία για τη μεταξύ τους επικοινωνία, και συγκεκριμένα για τη συχνότητα και την ποιότητα της επικοινωνίας μέσω τηλεφώνου ή υπηρεσιών του ίντερνετ. Τα ευρήματα της έρευνας παρουσιάζονται για το σύνολο των μαθητών, ανά φύλο, ανά ηλικία καθώς και διαχρονικά, όπου είναι δυνατό. Σημειώνεται ότι, παρόλο που η αναφορά στο κείμενο και τα γραφήματα γίνεται σε μαθητές ηλικίας 11, 13 και 15 ετών, τα στοιχεία αφορούν τις σχολικές τάξεις της ΣΤ Δημοτικού, Β Γυμνασίου και Α Λυκείου, στις οποίες αντίστοιχα φοιτούν στην πλειονότητά τους (>93%) οι μαθητές των τριών παραπάνω ηλικιακών ομάδων. Σχολιάζονται μόνο οι στατιστικά σημαντικές διαφορές (επίπεδο σημαντικότητας p< 0,01). Στενοί φίλοι Ο αριθμός και το φύλο των στενών φίλων διερευνήθηκε μέσα από σχετική ερώτηση. Στην πλειονότητά τους (80,8%) οι έφηβοι αναφέρουν τουλάχιστον 3 στενούς φίλους, ενώ το 17,9% έχουν 1 με 2 στενούς φίλους. Τουλάχιστον 3 στενούς φίλους έχουν σε υψηλότερο ποσοστό τα αγόρια από ό,τι τα κορίτσια (83,4% και 78,4%, αντίστοιχα), ενώ δεν υπάρχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ των τριών ηλικιακών ομάδων (80,3% των 11χρονων, 81,7% των 13χρονων και 80,4% των 15χρονων). Οι έφηβοι στη συντριπτική πλειονότητα διατηρούν στενές φιλικές σχέσεις με άτομα του ίδιου φύλου (97,8% τα αγόρια και 97,6% τα κορίτσια). Στην πλειονότητά τους, επίσης, τόσο τα αγόρια όσο και τα κορίτσια έχουν τουλάχιστον ένα στενό φίλο του άλλου φύλου (78,5% και 78,8%, αντίστοιχα), ενώ το ποσοστό αυτό αυξάνεται με την ηλικία, κυρίως στα αγόρια (το 74,9% των 11χρονων, το 79,2% των 13χρονων, το 81,4% των 15χρονων). Διαχρονικά, από το 2002 έως το 2010 το ποσοστό των εφήβων που έχουν τουλάχιστον έναν στενό φίλο δεν παρουσιάζει σημαντικές μεταβολές (98,9% το 2002, 98,1% το 2006 και 98,7% το 2010). Ποιότητα επικοινωνίας με φίλους Η ποιότητα επικοινωνίας μεταξύ φίλων αξιολογήθηκε ως προς την ευκολία που έχουν οι έφηβοι στο να μοιράζονται και να συζητούν με τους φίλους τους τα θέματα που τους απασχολούν. Η μεγάλη πλειονότητα των εφήβων (89,9%) αναφέρουν ότι τους είναι εύκολο να μιλήσουν στον καλύτερό τους φίλο για κάτι που τους απασχολεί, σε υψηλότερο ποσοστό τα κορίτσια (92%) από τα αγόρια (87,6%). Επίσης, μιλάνε εύκολα με τους φίλους τους περισσότερο οι μεγαλύτεροι έφηβοι σε σύγκριση με τους νεότερους (92,2% οι 15χρονοι και 92,8% οι 13χρονοι έναντι 84,8% των 11χρονων). Όταν οι έφηβοι θέλουν να μοιραστούν κάτι που τους απασχολεί, μιλούν ευκολότερα σε φίλους του ίδιου φύλου (82%) από ό,τι του άλλου φύλου (52,4%). Περισσότερα, πάντως, αγόρια στο σύνολο θεωρούν εύκολο να μιλήσουν για ένα σημαντικό τους θέμα με κάποια φίλη τους από ό,τι τα κορίτσια με κάποιο φίλο τους. Με την ηλικία βέβαια αυξάνεται ο αριθμός των εφήβων και των δύο φίλων που εμπιστεύονται άτομα του άλλου φύλου (37,9% οι 11χρονοι, 54% οι 13χρονοι και 65,1% οι 15χρονοι). Έτσι, τα 15χρονα κορίτσια συζητούν πιο εύκολα με αγόρια φίλους τους από ό,τι τα μικρότερα σε ηλικία, όπως επίσης αντίστοιχα τα 15χρονα αγόρια με φίλες τους. Διαχρονικά, από το 2002 έως το 2010 αυξάνεται σημαντικά το ποσοστό των εφήβων που συζητούν εύκολα με τον καλύτερό τους φίλο κάτι που τους απασχολεί (87,5% το 2002, 89,6% το 2006 και 89,9% το 2010). Το 12,4% των αγοριών και το 8% των κοριτσιών θεωρούν δύσκολο να συζητήσουν κάτι που τους απασχολεί με τον καλύτερό τους φίλο. Επικοινωνία με φίλους μέσω τηλεφώνου και ίντερνετ Ένας πολύ διαδεδομένος τρόπος επικοινωνίας των εφήβων είναι μέσω της τεχνολογίας και ειδικότερα των κινητών τηλεφώνων και των υπηρεσιών κοινωνικής δικτύωσης που προσφέρει το ίντερνετ (π.χ. twitter, msn, facebook). Σε σχετική ερώτηση, σχεδόν 1 στους 2 εφήβους (45,4%) αναφέρει ότι επικοινωνεί καθημερινά με τους φίλους του χρησιμοποιώντας αυτά τα μέσα (Γράφημα 1), ενώ 1 στους 2

3 10 (10,1%) δεν τα χρησιμοποιεί σχεδόν ποτέ. Όπως φαίνεται στο Γράφημα 1, περισσότερα κορίτσια και 15χρονοι μαθητές επικοινωνούν με την παρέα τους σε καθημερινή βάση μέσω τηλεφώνου ή ίντερνετ. Με την ηλικία, αυξάνεται ο αριθμός των εφήβων που χρησιμοποιούν σε καθημερινή βάση το τηλέφωνο ή το ίντερνετ για να επικοινωνούν με την παρέα τους, ενώ η διαφορά μεταξύ των δύο φύλων διευρύνεται υπέρ των κοριτσιών. Το υψηλότερο ποσοστό (67,8%) καταγράφεται για τα κορίτσια στην ηλικία των 15 ετών, ενώ το αντίστοιχο των αγοριών είναι μόλις 45,6%. Γράφημα 1: Έφηβοι που επικοινωνούν καθημερινά με τους φίλους τους μέσω τηλεφώνου ή ίντερνετ (%) % εφήβους απάντησε κάθε μέρα (Γράφημα 2). Ένας στους 3 εφήβους (34,2%) συναντιέται με φίλους αμέσως μετά το σχολείο 1-2 μέρες την εβδομάδα, ενώ για το 16% κάτι τέτοιο δεν συμβαίνει καθόλου. Περισσότερα αγόρια από ό,τι κορίτσια συναντούν τους φίλους τους καθημερινά αμέσως μετά το σχολείο (Γράφημα 2). Παρόλο που δεν καταγράφονται σημαντικές διαφορές μεταξύ των τριών ηλικιακών ομάδων (Γράφημα 2), στα αγόρια αυξάνονται με την ηλικία οι καθημερινές συναντήσεις μετά το σχολείο με τους φίλους τους (26,7% οι 11χρονοι, 30,1% οι 13χρονοι και 34,6% οι 15χρονοι). Στα κορίτσια δεν παρατηρείται κάτι αντίστοιχο. Γράφημα 2: Έφηβοι που συναντούν καθημερινά τους φίλους τους αμέσως μετά το σχολείο (%) 60 % ,4 38,6 51, ,2 56,6 38,2 39,3 45, ,9 30,4 23,6 24,3 28,2 28,4 22, ,9 0 Σύνολο Αγόρια Κορίτσια 11χρονοι 13χρονοι 15χρονοι Στοιχεία 2010 Διαχρονικά στοιχεία Την περίοδο έχει αυξηθεί σημαντικά ο αριθμός των εφήβων που χρησιμοποιούν κάθε μέρα το τηλέφωνο ή το ίντερνετ για να επικοινωνήσουν με τους φίλους τους (Γράφημα 1). Παρόμοια τάση σημειώνεται και στα δύο φύλα (στα αγόρια από 32,6% το 2002 σε 38,6% το 2010, και στα κορίτσια από 43,5% σε 51,7%). Ένας στους 10 εφήβους, κυρίως τα αγόρια και οι 11χρονοι, δεν επικοινωνεί σχεδόν ποτέ με τους φίλους του μέσω τηλεφώνου ή υπηρεσιών του ίντερνετ. Συναντήσεις με φίλους Οι έφηβοι αναπτύσσουν φιλικές σχέσεις κυρίως στο πλαίσιο του σχολείου με τους συμμαθητές τους. Ωστόσο, δεν αρκεί η καθημερινή επαφή κατά τη διάρκεια του σχολείου, καθώς η περαιτέρω ανάπτυξη και εδραίωση των φιλικών δεσμών προϋποθέτει τη συχνή συναναστροφή και επικοινωνία εκτός σχολείου. Η επαφή με τους φίλους διερευνήθηκε ως προς τη συχνότητα των συναντήσεων μετά το σχολείο και τα βράδια. Συχνότητα συναναστροφής αμέσως μετά το σχολείο Στην ερώτηση σχετικά με το πόσο συχνά συναντιούνται με τους φίλους τους αμέσως μετά το σχολείο, 1 στους 4 0 Σύνολο Αγόρια Κορίτσια 11χρονοι 13χρονοι 15χρονοι Στοιχεία 2010 Διαχρονικά στοιχεία Την περίοδο παρατηρείται σημαντική αύξηση στο ποσοστό των εφήβων που συναντιούνται με την παρέα τους καθημερινά αμέσως μετά το σχολείο (Γράφημα 2). Ένα στα τρία 15χρονα αγόρια και 1 στα 5 κορίτσια ίδιας ηλικίας συναντούν την παρέα τους κάθε μέρα μετά το σχολείο. Ένα στα 7 αγόρια (13,8%) και 1 στα 5 κορίτσια (20,5%) ηλικίας 15 ετών δεν συναντούν καμία μέρα τους φίλους τους αμέσως μετά το σχολείο. Συχνότητα βραδινών εξόδων Ένας στους 4 εφήβους (25,3%) δεν βγαίνει καθόλου το βράδυ έξω με την παρέα του, κυρίως τα κορίτσια (29,3%, έναντι 21% των αγοριών). Με την ηλικία μειώνεται σημαντικά αυτό το ποσοστό (49,2% οι 11χρονοι, έναντι 18,1% των 13χρονων και 7,3% των 15χρονων). Αντίθετα, το 25,2% των μαθητών βγαίνουν έξω με τους φίλους τους 2 βράδια την εβδομάδα. Επίσης, 1 στους 7 μαθητές (14,2%) αναφέρει ότι βγαίνει με την παρέα του τουλάχιστον 4 βράδια την εβδομάδα, κυρίως τα αγόρια και οι μαθητές ηλικίας 13 και 15 ετών (Γράφημα 3). 3

4 Γράφημα 3: Έφηβοι που βγαίνουν με τους φίλους τους τουλάχιστον 4 βράδια την εβδομάδα (%) % 14,2 19,1 9,7 10, , ,2 14,1 14,2 Όπως φαίνεται στο Γράφημα 4, τα 15χρονα κορίτσια όταν συναντιούνται με την παρέα τους κυρίως συζητούν, βγαίνουν έξω για διασκέδαση, ακούν μουσική ή χορεύουν. Τα 15χρονα αγόρια έχουν μεγαλύτερο εύρος δραστηριοτήτων με τους φίλους τους σε εβδομαδιαία βάση. Συγκεκριμένα, εκτός από το να συζητούν ή να βγαίνουν για διασκέδαση, αθλούνται όλοι μαζί ή παίζουν παιχνίδια (επιτραπέζια ή ηλεκτρονικά παιχνίδια) (Γράφημα 4). 0 Σύνολο Αγόρια Κορίτσια 11χρονοι 13χρονοι 15χρονοι Στοιχεία 2010 Διαχρονικά στοιχεία Διαχρονικά, από το 1998 έως το 2010 καταγράφεται σημαντική αύξηση του ποσοστού των εφήβων που βγαίνουν με την παρέα τους τουλάχιστον 4 βράδια την εβδομάδα (Γράφημα 3). Επιπλέον, εμφανίζεται μείωση στο ποσοστό των μαθητών που αναφέρουν ότι δεν βγαίνουν ποτέ το βράδυ (28,8% το 1998, 27,7% το 2002, 24% το 2006 και 25,3% το 2010). Το 13,6% των αγοριών ηλικίας 15 ετών βρίσκονται με την παρέα τους σχεδόν κάθε μέρα μετά το σχολείο και τουλάχιστον 5 βράδια την εβδομάδα. Το αντίστοιχο ποσοστό των κοριτσιών είναι μόνο 3,8%. Δραστηριότητες με φίλους Εκτός από τη συχνότητα συναναστροφής, ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι τρόποι με τους οποίους αξιοποιούν το χρόνο τους οι έφηβοι όταν συναντιούνται με την παρέα τους. Οι 15χρονοι έφηβοι ρωτήθηκαν σχετικά με τις δραστηριότητες που κάνουν μαζί με τους φίλους τους στον ελεύθερό τους χρόνο. Τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα οι 15χρονοι μαθητές συναντιούνται με τους φίλους τους και συζητούν (85,6%), βγαίνουν έξω για διασκέδαση (83,8%), ακούν μουσική ή χορεύουν (54,7%), ή αθλούνται (50,8%). Γράφημα 4: Δραστηριότητες που κάνουν οι 15χρονοι με φίλους τους τουλάχιστον 1 φορά την εβδομάδα, ανά φύλο (%) Συναντιούνται και συζητούν Βγαίνουν έξω για διασκέδαση Ακούν μουσική ή χορεύουν Αθλούνται Παίζουν επιτραπέζια ή ηλεκτρονικά παιχνίδια Δεν κάνουν τίποτα συγκεκριμένο, απλά τριγυρνούν Πηγαίνουν σινεμά, θέατρο ή συναυλίες Μελετούν για το σχολείο 21,8 24, ,1 32, ,1 28,6 48, ,4 66,6 80,8 90,4 82,1 85, Αγόρια Κορίτσια Τρία στα 10 αγόρια και κορίτσια ηλικίας 15 ετών (32,3 και 32% αντίστοιχα) δεν κάνουν καμία από κοινού δραστηριότητα με τους φίλους τους, απλώς τριγυρνούν όλοι μαζί τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα. Φίλοι και ψυχοκοινωνική υγεία Ο αριθμός των στενών φίλων των εφήβων διερευνήθηκε σε σχέση με τις ψυχολογικές τους δυσκολίες όπως αυτές ανιχνεύονται από την Κλίμακα Δυνατοτήτων και Δυσκολιών (βλ. τεύχος «Η ψυχοκοινωνική υγεία των εφήβων»). 21,22 Η κλίμακα χρησιμοποιείται ως μέσο αξιολόγησης συμπτωμάτων και διαταραχών συναισθήματος, διαγωγής, ελλειμματικής προσοχήςυπερκινητικότητας και διαταραχής στις σχέσεις με τους συνομηλίκους. Οι έφηβοι που έχουν τουλάχιστον 3 στενούς φίλους, αναφέρουν σε σημαντικά υψηλότερο ποσοστό έλλειψη συμπτωμάτων διαταραχής συναισθήματος (90,6%) συγκριτικά με τους εφήβους που έχουν 1 ή 2 στενούς φίλους (86,8%). Επίσης, το 87,2% των εφήβων με τουλάχιστον 3 στενούς φίλους δεν εμφανίζουν συμπτώματα διαταραχής στις σχέσεις με τους συνομηλίκους τους, ποσοστό σημαντικά υψηλότερο από τα αντίστοιχα όσων έχουν 1 ή 2 φίλους (78,3%) ή κανένα (40,6%). Στη συνολική βαθμολόγηση της κλίμακας Δυνατοτήτων και Δυσκολιών, οι έφηβοι με πολλούς στενούς φίλους εμφανίζουν θετική βαθμολόγηση σε υψηλότερο ποσοστό (86,2%) από ό,τι όσοι έχουν 1 ή 2 στενούς φίλους (81,9%). Φίλοι και χρήση ουσιών Το ποσοστό χρήσης εξαρτησιογόνων ουσιών (καπνού, αλκοόλ και κάνναβης) διερευνήθηκε στους 15χρονους μαθητές ανάλογα με το αν γίνεται χρήση από φίλους. Οι 15χρονοι έφηβοι με αρκετούς φίλους καπνιστές αναφέρουν σε σημαντικά υψηλότερο ποσοστό ότι καπνίζουν και οι ίδιοι καθημερινά (19,9%), συγκριτικά με όσους αναφέρουν λίγους φίλους καπνιστές ή ακόμα και κανένα (2%) (Γράφημα 5). Επίσης, οι 15χρονοι έφηβοι με αρκετούς από τους φίλους τους να πίνουν οινοπνευματώδη ποτά, αναφέρουν σε τετραπλάσιο ποσοστό ότι οι ίδιοι συνήθως πίνουν τουλάχιστον 3 ποτά σε μία συνηθισμένη τους έξοδο (28,2%) συγκριτικά με όσους έχουν πολύ λίγους φίλους που πίνουν (6,5%) (Γράφημα 5). 4

5 Γράφημα 5: 15χρονοι έφηβοι που κάνουν χρήση ουσιών σε σχέση με τη χρήση που κάνουν οι φίλοι τους (%) Πολλοί φίλοι τους καπνίζουν Λίγοι φίλοι τους καπνίζουν Πολλοί φίλοι τους πίνουν οινοπνευματώδη ποτά Λίγοι φίλοι τους πίνουν οινοπνευματώδη ποτά Οι φίλοι τους μεθούν τουλάχιστον 1 φορά την εβδομάδα Κανένας φίλος τους δεν μεθάει Φίλοι τους κάνουν χρήση κάνναβης Κανένας φίλος τους δεν κάνει χρήση κάνναβης Καπνίζουν καθημερινά 2 1,7 5 6,5 19,9 Πίνουν τουλάχιστον 3 ποτά σε μία συνηθισμένη έξοδο Έχουν μεθύσει τουλάχιστον 1 φορά τον τελευταίο μήνα Έχουν κάνει χρήση κάνναβης τουλάχιστον 1 φορά 28,2 27,8 28, Χρήση καπνού, οινοπνευματωδών ποτών και κάνναβης % Όσον αφορά τη μέθη, το 27,8% των μαθητών με φίλους που μεθούν τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα δηλώνουν ότι έχουν μεθύσει τουλάχιστον μία φορά τον τελευταίο μήνα. Το ποσοστό αυτό είναι πενταπλάσιο συγκριτικά με το αντίστοιχο όσων δεν έχουν κανένα φίλο που να μεθάει τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα (5%) (Γράφημα 5). Παρόμοια σχέση φαίνεται να υπάρχει και όσον αφορά τη χρήση κάνναβης. Συγκεκριμένα, οι 15χρονοι με έστω και ένα φίλο που να κάνει χρήση κάνναβης απαντούν σε σημαντικά υψηλότερο ποσοστό (28,9%) ότι έχουν κάνει και οι ίδιοι χρήση τουλάχιστον 1 φορά, συγκριτικά με όσους δεν έχουν κανένα φίλο που να κάνει χρήση κάνναβης (1,7%) (Γράφημα 5). Γνώση γονιών σχετικά με τις βραδινές εξόδους Η γνώση των γονιών για τις βραδινές εξόδους των εφήβων φαίνεται να περιορίζεται με την αύξηση της συχνότητας των εξόδων τους. Οι έφηβοι που βγαίνουν με την παρέα τους τουλάχιστον 4 βράδια εβδομαδιαίως αναφέρουν σε χαμηλότερο ποσοστό (60,8%) ότι οι γονείς τους γνωρίζουν πού πηγαίνουν σε σύγκριση με όσους βγαίνουν λιγότερο συχνά (80,5%) (Γράφημα 6). Η διαφορά αυτή ισχύει τόσο για τα αγόρια και τα κορίτσια, όσο και για τις τρεις ηλικιακές ομάδες. Επίσης, οι έφηβοι ενημερώνουν λιγότερο τους γονείς τους σχετικά με το πώς περνάνε με τους φίλους τους όσο συχνότερα βγαίνουν τα βράδια (Γράφημα 6). Συγκεκριμένα, περίπου 7 στους 10 εφήβους (72%) που βγαίνουν έως και 3 βράδια την εβδομάδα λένε στους γονείς τους τι κάνουν στον ελεύθερό τους χρόνο, σε σύγκριση με λίγο πάνω από τους μισούς (59%) που βγαίνουν τουλάχιστον 4 βράδια (Γράφημα 6). Η διαφορά αυτή στη γνώση των γονιών για τις δραστηριότητες των εφήβων κατά τις νυχτερινές τους εξόδους ισχύει τόσο για τα δύο φύλα όσο και για τις τρεις ηλικιακές ομάδες. Γράφημα 6: Γνώση γονιών για τις συναντήσεις των εφήβων με την παρέα τους ανάλογα με τη συχνότητα συναντήσεων (%) Έφηβοι που βγαίνουν από 0 έως 2 ημέρες Έφηβοι που βγαίνουν από 3 έως 5 ημέρες Έστω ο ένας γονιός γνωρίζει......πού βρίσκονται αμέσως μετά το σχολείο 77,8 87,7 Γνώση γονιών για τις συναντήσεις των εφήβων με φίλους τους Έφηβοι που βγαίνουν από 0 έως 3 βράδια Έφηβοι που βγαίνουν από 4 έως 7 βράδια...πού πηγαίνουν τα βράδια 60,8 80,5 Γνώση γονιών σχετικά με το πού βρίσκονται μετά το σχολείο Έφηβοι που βγαίνουν από 0 έως 3 βράδια Έφηβοι που βγαίνουν από 4 έως 7 βράδια...τι κάνουν στις νυχτερινές εξόδους Οι έφηβοι που δεν συναντούν τους φίλους τους συχνά (από 0 έως και 2 μέρες την εβδομάδα) αμέσως μετά το σχολείο αναφέρουν ότι οι γονείς τους γνωρίζουν πού βρίσκονται με την παρέα τους σε υψηλότερο ποσοστό (87,7%) σε σύγκριση με όσους συναντούν τους φίλους τους συχνότερα (77,8%) (Γράφημα 6). Η αντίστροφη αυτή σχέση μεταξύ της συχνότητας με την οποία συναντούν οι μαθητές τους φίλους τους μετά το σχολείο και της ενημέρωσης των γονιών τους ισχύει τόσο για τα δύο φύλα όσο και για τους μαθητές ηλικίας 13 και 15 ετών Δεν γνωρίζουν σχεδόν καθόλου οι γονείς τους πού πηγαίνουν ή τι κάνουν περίπου για τους μισούς 15χρονους μαθητές που βγαίνουν με την παρέα τους τουλάχιστον 4 βράδια εβδομαδιαίως, ενώ τα αντίστοιχα ποσοστά όσων βγαίνουν λιγότερο συχνά είναι σημαντικά χαμηλότερα (48,7% έναντι 28,6% και 52,5% έναντι 39%, αντίστοιχα). Ένας στους 5 μαθητές (22,2%), κυρίως 15χρονοι, συναντούν την παρέα τους τουλάχιστον 3 μέρες τις καθημερινές αμέσως μετά το σχολείο, χωρίς να γνωρίζουν επαρκώς οι γονείς τους πού βρίσκονται. Γνώση γονιών σχετικά με τις βραδινές εξόδους και χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών Οι έφηβοι που βγαίνουν τουλάχιστον 2 βράδια εβδομαδιαίως χωρίς να γνωρίζουν οι γονείς τους πού 5

6 πηγαίνουν, καπνίζουν καθημερινά σε υπερδιπλάσιο ποσοστό (17,8%) συγκριτικά με όσους αναφέρουν ότι οι γονείς τους γνωρίζουν (6,3%). Επίσης, παρόμοια τάση καταγράφεται και σε σχέση με την κατανάλωση οινοπνευματωδών ποτών. Αναλυτικότερα, οι έφηβοι που βγαίνουν τουλάχιστον 2 βράδια εβδομαδιαίως χωρίς να γνωρίζουν οι γονείς τους πού πηγαίνουν, αναφέρουν σε υπερδιπλάσιο ποσοστό ότι ήπιαν κάποιο οινοπνευματώδες ποτό τουλάχιστον 6 φορές τον τελευταίο μήνα (31,3%), όπως και ότι ήδη έχουν μεθύσει τουλάχιστον 2 φορές στη ζωή τους (37,5%) συγκριτικά με όσων οι γονείς γνωρίζουν για τις νυχτερινές τους εξόδους (11,9% και 14,8% αντίστοιχα). Η γνώση των γονιών για τις βραδινές εξόδους φαίνεται να συνδέεται και με τη χρήση κάνναβης στους εφήβους ηλικίας 15 ετών. Συγκεκριμένα, οι 15χρονοι που βγαίνουν τουλάχιστον 2 βράδια εβδομαδιαίως χωρίς να γνωρίζουν οι γονείς τους πού πηγαίνουν, αναφέρουν σε τριπλάσιο ποσοστό ότι έχουν κάνει χρήση κάνναβης τουλάχιστον 1 φορά (25%) συγκριτικά με όσων οι γονείς γνωρίζουν πού πηγαίνουν (7,4%). Συζήτηση Στο τεύχος αυτό περιγράφηκαν κάποιοι βασικοί άξονες του σχετίζεσθαι των εφήβων με τους φίλους τους. Μέσα από τις απαντήσεις τους αναδείχθηκε ότι στην πλειονότητά τους οι έφηβοι έχουν πολλούς φίλους, κυρίως του ίδιου φύλου, συζητούν μαζί τους θέματα προσωπικής σημασίας και επιδιώκουν με διάφορους τρόπους τη συναναστροφή. Επίσης, οι έφηβοι με πολλούς στενούς φίλους δεν εμφανίζουν συμπτώματα διαταραχής συναισθήματος, ούτε διαταραχής στις σχέσεις με τους συνομηλίκους τους, ενώ έχουν συνολικά καλύτερη βαθμολόγηση στην κλίμακα Δυνατοτήτων και Δυσκολιών. Στην πλειονότητά τους, οι μαθητές φαίνεται να διατηρούν στενές φιλικές σχέσεις που χαρακτηρίζονται από εμπιστοσύνη και αλληλοϋποστήριξη. Γενικά, έχει τονιστεί η ιδιαίτερη σημασία των φιλικών σχέσεων ως το σημαντικότερο υποστηρικτικό δίκτυο στην εφηβική ηλικία. Αξίες όπως η αμοιβαία στήριξη, η ειλικρίνεια, η απόλυτη εμπιστοσύνη, είναι περισσότερο ισχυρές στην εφηβεία από οποιαδήποτε άλλη φάση της ζωής. 23,24 Έτσι, οι στενές φιλικές σχέσεις συντελούν στην ομαλή ψυχοκοινωνική ανάπτυξη των εφήβων λειτουργώντας προστατευτικά στην αντιμετώπιση στρεσογόνων καταστάσεων (π.χ. βία μέσα στην οικογένεια). 25,26 Οι έφηβοι ηλικίας 15 ετών συναντούν σε εβδομαδιαία βάση την παρέα τους και συζητούν, βγαίνουν έξω για διασκέδαση, ακούν μουσική ή χορεύουν (κυρίως τα κορίτσια), όπως επίσης αθλούνται όλοι μαζί (κυρίως τα αγόρια). Η επικοινωνία με τους φίλους φαίνεται να αποτελεί σημαντική παράμετρο των σχέσεών τους, καθώς όταν δεν συναντιούνται, πολλοί έφηβοι αναφέρουν ότι επικοινωνούν σε καθημερινή βάση με τους φίλους τους μέσω των κινητών τους τηλεφώνων και των υπηρεσιών κοινωνικής δικτύωσης του ίντερνετ. Παρόμοια ευρήματα αναφέρονται και από άλλες έρευνες, στις οποίες φαίνεται ότι μέσω των συναντήσεών τους με την παρέα και την τηλεφωνική και διαδικτυακή επικοινωνία, οι έφηβοι καταφέρνουν να δημιουργούν νέες φιλίες και να διατηρούν στενούς δεσμούς. 27,28 Εντούτοις, η επικοινωνία μέσω υπηρεσιών του ίντερνετ, εκτός από τα οφέλη εμπεριέχει και πολλούς κινδύνους, όπως η εξάρτηση από το ίντερνετ και τα φαινόμενα παρενόχλησης. 29 Τα ευρήματα σχετικής έρευνας στη χώρα μας δείχνουν πως οι γονείς των περισσότερων εφήβων δεν τους θέτουν όρια στη χρήση του ίντερνετ. 30 Η συναναστροφή των εφήβων με άτομα που εμπλέκονται σε συμπεριφορές υψηλού κινδύνου (π.χ. επιθετικότητα, χρήση ουσιών) συνδέεται με την υιοθέτηση παρόμοιων συμπεριφορών από τους ίδιους, αν και έχει επίσης αποδειχθεί ότι οι ίδιες οι συμπεριφορές συχνά αποτελούν κριτήριο επιλογής της παρέας. 31,32 Στην παρούσα έρευνα, η χρήση καπνού, αλκοόλ και κάνναβης είναι συχνότερη μεταξύ των εφήβων στων οποίων την παρέα γίνεται χρήση νόμιμων ή παράνομων ουσιών. Μάλιστα, όπως επισημαίνεται σε άλλη έρευνα, οι έφηβοι ηλικίας 17 ετών επηρεάζονται από τους φίλους τους σε σχέση με τη χρήση ουσιών, ειδικά όταν βγαίνουν έξω τα βράδια σε χώρους διασκέδασης (π.χ. μπαρ). 33 Τα ευρήματα της παρούσας έρευνας δείχνουν, επίσης, πως με την ηλικία αυξάνεται ο αριθμός των εφήβων που συναντούν τους φίλους τους αμέσως μετά το σχολείο, όπως και όσων βγαίνουν έξω τα βράδια, ιδιαίτερα στα αγόρια. Ακόμα, διαπιστώνεται ότι στην πλειονότητά τους οι γονείς γνωρίζουν για τις συναντήσεις των εφήβων με την παρέα τους, αλλά η γνώση τους φαίνεται να περιορίζεται όσο αυξάνεται η συχνότητα των συναντήσεων. Ενδιαφέρον παρουσιάζει το εύρημα ότι η άγνοια των γονιών για τις νυχτερινές εξόδους των εφήβων φαίνεται να συνδέεται με τη χρήση καπνού, αλκοόλ και κάνναβης στους εφήβους. Σύμφωνα με μελέτη σε στοιχεία από 31 ευρωπαϊκές χώρες την περίοδο , η συχνότητα νυχτερινών εξόδων των εφήβων συνδέεται με τη χρήση κάνναβης, κάτι που ισχύει και για τη χώρα μας. 34 Παρόλο που η επιρροή των φίλων είναι σημαντική σε σχέση με τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών, καθοριστικό ρόλο στην πρόληψη της χρήσης και κατάχρησης ουσιών φαίνεται να διαδραματίζει ο έλεγχος των γονιών. 35,36 Εν κατακλείδι, οι φιλικές σχέσεις των εφήβων της χώρας αποτελούν σημαντικό κομμάτι της ζωής τους. Εντούτοις, αναδείχθηκε η σημασία που έχει η τήρηση ορίων και η γνώση των γονιών σχετικά με τις νυχτερινές εξόδους των εφήβων. Στον τομέα της πρόληψης κρίνεται ως ιδιαίτερα σημαντική η εφαρμογή ενημερωτικών προγραμμάτων για τους γονείς σχετικά με τη σημασία της οριοθέτησης και γνώσης των συναναστροφών και των δραστηριοτήτων των παιδιών τους με τους φίλους τους τόσο εκτός σπιτιού όσο 6

7 και μέσω τηλεφώνου και υπηρεσιών του ίντερνετ. Τέλος, είναι σημαντικό να προάγεται η εποικοδομητική συναλλαγή των εφήβων με τους φίλους τους μέσα σε ασφαλή πλαίσια. Βιβλιογραφία 1. Giordano P.C. (2003). Relationships in Adolescence. Ann Rev Sociol, 29: Steinberg L., Morris A.S. (2001). Adolescent development. Ann Rev Psychol, 52: Buhrmester D. (1990). Intimacy of friendship, interpersonal competence and adjustment during preadolescence and adolescence. Child Devel, 61: Baumister R., Leary M.R. (1995). The need to belong: Desire for interpersonal attachments as a fundamental human motivation. Psychol Bull, 117: Schneider B.H. Friends and Enemies: Peer Relations in Childhood. Arnold: London, Laftman S.B., Östberg V. (2006). The pros and cons of social relations: An analysis of adolescents' health complaints. Social Sci Med, 63: Due P., Lynch J., Holstein B., Modvig J. (2003). Socio-economic health inequalities among a nationally representative sample of Danish adolescents: the role of different types of social relations. J of Epidemiol Comm Health, 57: Hamm J.V., Faircloth B.S. (2005). The Role of Friendship in Adolescents Sense of School Belonging. New Direct for Child & Adolesc Devel, 107: La Greca A.M., Harrison H.M. (2005). Adolescent Peer Relations, Friendships, and Romantic Relationships: Do They Predict Social Anxiety and Depression? J Clinic Child & Adolesc Psychol, 34 (1): Bender D., Losel F. (1997). Protective and risk effects of peer relations and social support on antisocial behaviour in adolescents from multi-problem milieus. J Adolesc, 20: Hodges E.V.E, Boivin M., Vitaro F., Bukowksi W.M. (1999). The power of friendship: protection against an escalating cycle of peer victimization. Dev Psychol, 35(1): Prezza M., Giuseppina Pacilli M., Dinelli S. (2004). Loneliness and new technologies in a group of Roman adolescents. Comput Hum Behav, 20: Van Cleemput K. (2010). I ll see you on IM, text or call you : a social network approach of adolescents use of communication media. Bulletin Sci Tech & Society, 30(2): Punamaki R.L., Wallenius M., Nygard C.H., Saarni L., Rimpela A. (2007). Use of information and communication technology (ICT) and perceived health in adolescence: the role of sleeping habits and waking-time tiredness. J Adolesc, 30: Hakala P.T., Rimpela A.H., Saarni L.A., Salminen J.J. (2006). Frequent computer-related activities increase the risk of neckshoulder and low back pain in adolescents. Eur J Public Health, 16: Kautiainen S., Koivusilta L., Lintonen T., Virtanen S.M., Rimpela A. (2005). Use of information and communication technology and prevalence of overweight and obesity among adolescents. Int J Obes (Lond), 29: Kraut R., Patterson M., Lundmark V., Kiesler S., Mukopadhyay T., Scherlis W. (1998). Internet paradox. A social technology that reduces social involvement and psychological well-being? Am Psychol, 53: Cui M., Conger R.D., Bryant C.M., Elder G.H.Jr. (2002). Parental behavior and the quality of adolescent friendships: a socialcontextual perspective. J of Marriage & Family, 64: Masche J.G. (2010). Explanation of normative declines in parents knowledge about their adolescent children. J Adolesc, 33: Barber B.K., Stolz H.E., Olsen J.A. (2005). Parental support, psychological control, and behavioral control: assessing relevance across time, culture, and method. Monographs of the Society for Research in Child Development, 70: Goodman R. (1997). The Strengths and Difficulties Questionnaire: a research note. J Child Psychol Psychiatry, 38: Μπίμπου-Νάκου Ι., Κιοσέογλου Γ., Στογιαννίδου Α. (2001). Δυνατότητες και δυσκολίες παιδιών σχολικής ηλικίας στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον. Ψυχολογία, 8(4): Collins, W.A., Laursen B. (2004). Changing relationships, changing youth: interpersonal contexts of adolescent development. J Early Adolescence, 24: Seiffge-Krenke I., Beyers W. (2007). Changes in close relationships during the transition to adulthood and their impact on adaptation: Longitudinal approaches: Introduction to the special section. Intern J Behav Dev, 31: Kapi A., Veltsista A., Kavadias G., Lekea V., Bakoula C. (2007). Social determinants of self-reported emotional and behavioural problems in Greek adolescents. Soc Psychiatry & Psychiatric Epidemiol, 54: Lansford J.E. et al. (2003). Friendship quality, peer group affiliation, and peer antisocial behavior as moderators of the link between negative parenting and adolescent externalizing behavior. J Res Adolesc, 13(2): Mesch G.S. (2009). Social context and communication channels choice among adolescents. Comp Hum Behav, 25: Valkenburg P.M., Peter J. (2009). The Effects of Instant Messaging on the Quality of Adolescents Existing Friendships: A Longitudinal Study. J of Communication, 59: Valkenburg P.M., Peter J. (2011). Online Communication Among Adolescents: An Integrated Model of Its Attraction, Opportunities, and Risks. J Adolesc Health, 48: Aslanidou S., Menexes G. (2008). Youth and the internet: uses and practices in the home. Comp & Educ, 51: Ferguson C.J., San Miguel C., Hartley R.D. (2009). A multivariate analysis of youth violence and aggression: the influence of family, peers, depression and media violence. J Pediatr, 155(6):

8 32. Kandel D.B. (1985). On Processes of Peer Influences in Adolescent Drug Use. Adv Alcohol Subst Abuse, 4(3-4): Mayet A., Legleye S., Chau N., Falissard B. (2010).The mediation role of licit drugs in the influence of socializing on cannabis use among adolescents: A quantitative approach. Addict Behav, 35(10): Kuntsche E., Simons-Morton B., Fotiou A., ter Bogt T., Kokkevi A. (2009). Decrease in adolescent cannabis use from 2002 to 2006 and links to evenings out with friends in 31 European and North American countries and regions. Arch Pediatr Adolesc Med, 163(2): Kiesner J., Poulin F., Dishion T.J. (2010). Adolescent Substance Use with Friends: Moderating and Mediating Effects of Parental Monitoring and Peer Activity Contexts. Merrill Palmer Q (Wayne State Univ Press), 56(4): Barnes G.M., Hoffman J.H., Welte J.W., Farrell M.P., Dintcheff B.A. (2006). Effects of Parental Monitoring and Peer Deviance on Substance Use and Delinquency. J of Marriage & Family, 68(4): Έρευνα HBSC/WHO για τις συμπεριφορές που συνδέονται με την υγεία των εφήβων μαθητών Η «Έρευνα για τις συμπεριφορές που συνδέονται με την υγεία των εφήβων μαθητών» διεξάγεται στο πλαίσιο του διεθνούς προγράμματος «Health Behaviour in School-Aged Children» (HBSC, υπό την αιγίδα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας. H έρευνα επαναλαμβάνεται ανά τετραετία σε περισσότερες από 40 χώρες παρέχοντας πολύτιμες πληροφορίες για τον τρόπο ζωής των εφήβων και τους κινδύνους που απειλούν την υγεία τους. Οι πληροφορίες αυτές κατευθύνουν τις πολιτικές πρόληψης των κρατών που συμμετέχουν στο πρόγραμμα. Στη χώρα μας τo πρόγραμμα πραγματοποιείται από το ΕΠΙΨΥ από το 1998 με την επιστημονική ευθύνη της Ομοτ. Καθηγήτριας Α. Κοκκέβη. Στην έρευνα του 2010 συμμετείχε πανελλήνιο αντιπροσωπευτικό δείγμα μαθητών εφηβικής ηλικίας (ΣΤ Δημοτικού, Β Γυμνασίου και Α Λυκείου) από 306 σχολικές μονάδες. Οι μαθητές απάντησαν σε ανώνυμο ερωτηματολόγιο που συμπλήρωσαν μέσα στις τάξεις τους. Το ΕΠΙΨΥ ευχαριστεί τους εθελοντές φοιτητές και φοιτήτριες για τη βοήθειά τους, καθώς και τα Κέντρα Πρόληψης Κοζάνης, Ρεθύμνου και Ηρακλείου Κρήτης για τη συμβολή τους στην κατάρτιση του εθνικού δείγματος. Η διεξαγωγή της έρευνας το 2010 πραγματοποιήθηκε με τη μερική οικονομική υποστήριξη του Υπουργείου Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης & Θρησκευμάτων και μη κερδοσκοπικών ιδρυμάτων. Τα ευρήματα παρουσιάζονται συνοπτικά στα ακόλουθα θεματικά τεύχη: 1. Εξαρτησιογόνες ουσίες στην εφηβεία 2. Η οικογένεια των εφήβων 3. Διατροφή, φυσική δραστηριότητα και σωματικό βάρος στους εφήβους 4. Η ψυχοκοινωνική υγεία των εφήβων 5. Οι έφηβοι και το σχολείο 6. Ο ελεύθερος χρόνος των εφήβων 7. Φιλικές σχέσεις και επικοινωνία στους εφήβους 8. Χρήση Η/Υ και ίντερνετ από τους εφήβους 9. Έφηβοι και βία 10. Η παχυσαρκία στους εφήβους 11. Έφηβοι στην Ελλάδα και στις άλλες ευρωπαϊκές χώρες: Διακρατικές διαφορές Ηλεκτρονική πρόσβαση των ευρημάτων της έρευνας στην ιστοσελίδα: Για βιβλιογραφική αναφορά Κοκκέβη Ά., Ξανθάκη Μ., Φωτίου Α., Καναβού Ε. Φιλικές σχέσεις και επικοινωνία. Σειρά θεματικών τευχών: Έφηβοι, Συμπεριφορές & Υγεία. Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής. Αθήνα, Πληροφορίες Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Τ.Θ Παπάγου Αθήνα Tηλ.: Φαξ: URL: 8

Εισαγωγή. Κάπνισμα. Γράφημα 1. Συχνότητα/βαρύτητα καπνίσματος, ανά ηλικία (%) Γράφημα 2. Συχνότητα/βαρύτητα καπνίσματος στους 15χρονους, ανά φύλο (%)

Εισαγωγή. Κάπνισμα. Γράφημα 1. Συχνότητα/βαρύτητα καπνίσματος, ανά ηλικία (%) Γράφημα 2. Συχνότητα/βαρύτητα καπνίσματος στους 15χρονους, ανά φύλο (%) Εισαγωγή Η εφηβεία είναι η περίοδος κατά την οποία ξεκινά συνήθως η χρήση των εξαρτησιογόνων ουσιών νόμιμων και παράνομων. Αν και οι περισσότεροι έφηβοι πειραματίζονται με τις ουσίες ή τις χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

μαθητών, ανά φύλο, ηλικία και, όπου είναι δυνατόν, διαχρονικά. Σχολιάζονται μόνο οι στατιστικά σημαντικές διαφορές (επίπεδο σημαντικότητας p< 0,01).

μαθητών, ανά φύλο, ηλικία και, όπου είναι δυνατόν, διαχρονικά. Σχολιάζονται μόνο οι στατιστικά σημαντικές διαφορές (επίπεδο σημαντικότητας p< 0,01). Εισαγωγή Το οικογενειακό περιβάλλον αποτελεί το πρωταρχικό πλαίσιο για την ανάπτυξη και κοινωνικοποίηση του εφήβου και η οικογενειακή ζωή αναγνωρίζεται, όλο και περισσότερο, ως ο σημαντικότερος μηχανισμός

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Ηρακλείου

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Ηρακλείου Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Ηρακλείου Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Δωδεκανήσου Σε συνεργασία με το Κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Ιωαννίνων

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Ιωαννίνων Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Ιωαννίνων Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Σάμου

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Σάμου Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Σάμου Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Λέσβου

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Λέσβου Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Λέσβου Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Κέρκυρας

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Κέρκυρας Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Κέρκυρας Σε συνεργασία με τη Δημοτική Μονάδα

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Πέλλας

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Πέλλας Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Πέλλας Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Ροδόπης

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Ροδόπης Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Ροδόπης Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Γρεβενών

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Γρεβενών Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Γρεβενών Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Ευρυτανίας

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Ευρυτανίας Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Ευρυτανίας Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Λαρίσης

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Λαρίσης Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Λαρίσης Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Ευβοίας

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Ευβοίας Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Ευβοίας Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Κορινθίας

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Κορινθίας Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Κορινθίας Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Ηλείας

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Ηλείας Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Ηλείας Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Χαλκιδικής

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Χαλκιδικής Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Χαλκιδικής Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Φθιώτιδας

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Φθιώτιδας Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Φθιώτιδας Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Μαγνησίας

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Μαγνησίας Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Μαγνησίας Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Καστοριάς

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Καστοριάς Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Καστοριάς Σε συνεργασία με το Κέντρο Ενημέρωσης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Θεσσαλονίκης Σε συνεργασία με τα Κέντρα

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Λακωνίας

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Λακωνίας Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Λακωνίας Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Λευκάδας

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Λευκάδας Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Λευκάδας Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Πιερίας

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Πιερίας Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Πιερίας Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Κεφαλληνίας

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Κεφαλληνίας Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Κεφαλληνίας Σε συνεργασία με το Κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Αργολίδας

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Αργολίδας Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Αργολίδας Σε συνεργασία με το Κέντρο Ενημέρωσης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Αχαΐας

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Αχαΐας Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Αχαΐας Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Η Έκθεση με τα αποτελέσματα της έρευνας είναι προσβάσιμη στο σύνδεσμο:

Η Έκθεση με τα αποτελέσματα της έρευνας είναι προσβάσιμη στο σύνδεσμο: ΓΙΑ ΔΗΜΟΣΙΟΠΟΙΗΣΗ Τετάρτη 18 Μαΐου 2016, 14.00 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ και ΚΥΡΙΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ «ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΟΥ ΕΠΙΨΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΤΙΚΟ ΠΛΗΘΥΣΜΟ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΕΞΑΡΤΗΣΙΟΓΟΝΩΝ ΟΥΣΙΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΕΞΑΡΤΗΤΙΚΕΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ»

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Χρόνος μπροστά στην οθόνη (screen-time)

Εισαγωγή. Χρόνος μπροστά στην οθόνη (screen-time) Εισαγωγή Στο τεύχος αυτό εξετάζονται εξαρτητικές συμπεριφορές άλλες από τη χρήση ουσιών και συγκεκριμένα η υπερβολική χρήση ηλεκτρονικών συσκευών και του διαδικτύου καθώς και ο τζόγος. Αρκετό ενδιαφέρον

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Αριθμός στενών φίλων

Εισαγωγή. Αριθμός στενών φίλων Εισαγωγή Κατά τη διάρκεια της παιδικής ηλικίας και της εφηβείας, οι φίλοι εκπληρώνουν σημαντικούς ρόλους στη διαμόρφωση της προσωπικότητας και την κοινωνικοποίηση του παιδιού και του εφήβου. Η συναναστροφή

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία, μία δυστοπία. Ερευνητική εργασία Α τετραμήνου της Α Λυκείου των Λ.Τ. Αρμενίου Σχολικό έτος

Εφηβεία, μία δυστοπία. Ερευνητική εργασία Α τετραμήνου της Α Λυκείου των Λ.Τ. Αρμενίου Σχολικό έτος Εφηβεία, μία δυστοπία Ερευνητική εργασία Α τετραμήνου της Α Λυκείου των Λ.Τ. Αρμενίου Σχολικό έτος 2012-13 Τομείς έρευνας: Συμπεριφορά των εφήβων Τρόπος ζωής και καθημερινότητα Ασχολίες και δραστηριότητες

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Κύρια ευρήματα

Εισαγωγή. Κύρια ευρήματα Εισαγωγή Η «Έρευνα για τις συμπεριφορές που συνδέονται με την υγεία των εφήβων μαθητών» HBSC/WHO (Health Behaviour in School-aged Children) είναι μία διακρατική έρευνα που καταγράφει και συγκρίνει διαχρονικά

Διαβάστε περισσότερα

Κοκκέβη Α., Ξανθάκη Μ., Φωτίου Α., Καναβού Ε.

Κοκκέβη Α., Ξανθάκη Μ., Φωτίου Α., Καναβού Ε. από τους εφήβους Κοκκέβη Α., Ξανθάκη Μ., Φωτίου Α., Καναβού Ε. Εισαγωγή Η χρήση του ηλεκτρονικού υπολογιστή με την πρόσβαση που παρέχει στο ίντερνετ συγκαταλέγεται πλέον μεταξύ των κυρίαρχων τρόπων πληροφόρησης,

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΘΙΣΜΟΣ. ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ.

«ΕΘΙΣΜΟΣ. ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ. «ΕΘΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ. Άρτεμις Τσίτσικα - Λέκτορας Εφηβικής Παιδιατρικής Επιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

Ebbeling, C. B., Pawlak, D. B., & Ludwig, D. S. (2002). Childhood obesity: public-health crisis, common sense cure. Lancet, 360(9331): 473-482.

Ebbeling, C. B., Pawlak, D. B., & Ludwig, D. S. (2002). Childhood obesity: public-health crisis, common sense cure. Lancet, 360(9331): 473-482. Εισαγωγή Η φυσική δραστηριότητα, ο αθλητισμός, η σωστή διατροφή αποτελούν προϋποθέσεις για μια καλή υγεία φυσική και ψυχολογική -όχι μόνον στη διάρκεια της εφηβείας αλλά και στην μετέπειτα ενήλικη ζωή.

Διαβάστε περισσότερα

Κοκκέβη Ά., Φωτίου Α., Σταύρου Μ., Καναβού Ε.

Κοκκέβη Ά., Φωτίου Α., Σταύρου Μ., Καναβού Ε. Κοκκέβη Ά., Φωτίου Α., Σταύρου Μ., Καναβού Ε. Εισαγωγή Η σχολική εμπειρία αποτελεί κρίσιμο κομμάτι στη ζωή του παιδιού και του εφήβου. Ανάλογα με την ποιότητά της μπορεί να αποτελέσει προστατευτικό παράγοντα

Διαβάστε περισσότερα

Βασικοί στόχοι της έρευνας

Βασικοί στόχοι της έρευνας Λέκκα Έλενα, MSc Βασικοί στόχοι της έρευνας Οι περισσότερες έρευνες στον τομέα των φιλοδοξιών εστιάζουν στις ακαδημαϊκές και επαγγελματικές φιλοδοξίες στην εφηβική ηλικία και στο πώς αυτές επηρεάζουν τις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΗΘΥΣΜΟ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΟΙΝΟΠΝΕΥΜΑΤΩΔΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ ΕΞΑΡΤΗΣΙΟΓΟΝΩΝ ΟΥΣΙΩΝ (ΕΡΕΥΝΑ ESPAD)

ΠΑΝΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΗΘΥΣΜΟ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΟΙΝΟΠΝΕΥΜΑΤΩΔΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ ΕΞΑΡΤΗΣΙΟΓΟΝΩΝ ΟΥΣΙΩΝ (ΕΡΕΥΝΑ ESPAD) ΠΑΝΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΗΘΥΣΜΟ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΟΙΝΟΠΝΕΥΜΑΤΩΔΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ ΕΞΑΡΤΗΣΙΟΓΟΝΩΝ ΟΥΣΙΩΝ (ΕΡΕΥΝΑ ESPAD) Νεότερα στοιχεία από την πανευρωπαϊκή έρευνα ESPAD: Μείωση στην κατανάλωση οινοπνευματωδών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΠΝΙΣΤΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΡΡΟΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ Ονοματεπώνυμο Φοιτήτριας: Χριστοφόρου Έλενα

Διαβάστε περισσότερα

Κοκκέβη Ά., Φωτίου Α., Ξανθάκη Μ., Καναβού Ε.

Κοκκέβη Ά., Φωτίου Α., Ξανθάκη Μ., Καναβού Ε. Κοκκέβη Ά., Φωτίου Α., Ξανθάκη Μ., Καναβού Ε. Καπνός Κύρια Ευρήματα Δύο στους πέντε 15χρονους εφήβους (42,1) έχουν καπνίσει τσιγάρο τουλάχιστον μία φορά και ένας στους 1 (1,2) καπνίζει καθημερινά με την

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Τούντας. Καθηγητής Κοινωνικής και Προληπτικής Ιατρικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Διευθυντής

Γιάννης Τούντας. Καθηγητής Κοινωνικής και Προληπτικής Ιατρικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Διευθυντής ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΓΙΕΙΝΗΣ, ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟY ΑΘΗΝΩΝ ΣΥΝΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΥΓΕΙΑΣ Η Σημασία της Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες Προστασίας και Κινδύνου

Παράγοντες Προστασίας και Κινδύνου Η ψυχική ζωή του παιδιού οικοδομείται μέσα από μια σχέση αλληλεπίδρασης με τους σημαντικούς Άλλους, τη μητέρα και τον πατέρα αρχικά και το ευρύτερο περιβάλλον στη συνέχεια. Μέσα από αυτήν τη συναισθηματική

Διαβάστε περισσότερα

Κοκκέβη Ά., Ξανθάκη Μ., Φωτίου Α., Καναβού Ε.

Κοκκέβη Ά., Ξανθάκη Μ., Φωτίου Α., Καναβού Ε. συνομηλίκους τους στις χώρες της έρευνας HBSC Κοκκέβη Ά., Ξανθάκη Μ., Φωτίου Α., Καναβού Ε. Εισαγωγή Η «Έρευνα για τις συμπεριφορές που συνδέονται με την υγεία των εφήβων μαθητών» HBSC/WHO (Health Behaviour

Διαβάστε περισσότερα

Η ευθραστότητα της εφηβείας

Η ευθραστότητα της εφηβείας Η ευθραστότητα της εφηβείας Άννα Κοκκέβη Αναπλ. Καθηγήτρια Α Ψυχιατρικής Κλινικής Παν/µίου Αθηνών Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 16 Φεβρουαρίου 2010 Tυπικά χαρακτηριστικά της εφηβείας που κάνουν το άτοµο ευάλωτο

Διαβάστε περισσότερα

«Εθισμός και εξάρτηση από το διαδίκτυο»

«Εθισμός και εξάρτηση από το διαδίκτυο» «Εθισμός και εξάρτηση από το διαδίκτυο» Σχολείο: Γενικό Λύκειο Παραλίας Τάξη: Α 4 Σχ.Έτος:2012 Ομάδα: 4 η Μέλη υποομάδας: 1.Κοντοπούλου Σωτηρία 2.Μπαζάρογλου Γεωργία 3.Μπόμπου Μαρία 4.Φιλιποππούλου Αγγελική

Διαβάστε περισσότερα

Κοκκέβη Ά., Ξανθάκη Μ., Φωτίου Α., Καναβού Ε.

Κοκκέβη Ά., Ξανθάκη Μ., Φωτίου Α., Καναβού Ε. συνομηλίκους τους στις χώρες της έρευνας HBSC Κοκκέβη Ά., Ξανθάκη Μ., Φωτίου Α., Καναβού Ε. Εισαγωγή Η «Έρευνα για τις συμπεριφορές που συνδέονται με την υγεία των εφήβων μαθητών» HBSC/WHO (Health Behaviour

Διαβάστε περισσότερα

EU Kids Online II: Ευρήματα. Δρ. Λίζα Τσαλίκη Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

EU Kids Online II: Ευρήματα. Δρ. Λίζα Τσαλίκη Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών EU Kids Online II: Ευρήματα Δρ. Λίζα Τσαλίκη Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Το πρόγραμμα EU Kids Online II Το θεματικό δίκτυο EU Kids Online II: Enhancing Knowledge Regarding European Children

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος του εκπαιδευτικού στην πρόληψη και καταπολέµηση του αλκοολισµού στην εφηβεία

Ο ρόλος του εκπαιδευτικού στην πρόληψη και καταπολέµηση του αλκοολισµού στην εφηβεία Ο ρόλος του εκπαιδευτικού στην πρόληψη και καταπολέµηση του αλκοολισµού στην εφηβεία Αικατερίνη Φλώρου Εκπαιδευτικός Νοµικός Σύµβουλος ΣΕΠ ΓΕΛ Αναβύσσου Το σχολείο βασικός φορέας κοινωνικοποίησης Οι σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

Εθισμός στο Διαδίκτυο

Εθισμός στο Διαδίκτυο Προβλήματα υγείας από τη χρήση Η/Υ Μια ειδική περίπτωση: Εθισμός στο Διαδίκτυο 2 ο ΕΠΑ.Λ. ΧΑΝΙΩΝ Τμήμα Α1 Υπεύθυνοι Καθηγητές Π. Καπούλας (ΠΕ19), Μ. Καρτάκη (ΠΕ17.02) 1 Εισαγωγή Eθισμός στο διαδίκτυο Ευρύ

Διαβάστε περισσότερα

G.J. Craig, D. Baucum. (2007). Η ανάπτυξη του ανθρώπου. (Επιμέλεια μετάφρασης Α. Ιωαννίδου), τ. Α, 656-657. Αθήνα: Παπαζήση (διασκευή).

G.J. Craig, D. Baucum. (2007). Η ανάπτυξη του ανθρώπου. (Επιμέλεια μετάφρασης Α. Ιωαννίδου), τ. Α, 656-657. Αθήνα: Παπαζήση (διασκευή). ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο 1 [Η φιλία] Τα παιδιά ωφελούνται πολύ από στενές φιλικές σχέσεις στις οποίες υπάρχει αμοιβαία εμπιστοσύνη. Οι φιλίες τα βοηθούν να συνειδητοποιήσουν κοινωνικές έννοιες, να συνυπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

Φύλο των ερωτηθέντων. Τι φύλο είσαι; Ηλικία. Ηλεκτρονικός εξοπλισμός. Τι διαθέτεις από τα ακόλουθα:

Φύλο των ερωτηθέντων. Τι φύλο είσαι; Ηλικία. Ηλεκτρονικός εξοπλισμός. Τι διαθέτεις από τα ακόλουθα: 1 Ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΕΡΑΤΣΙΝΙΟΥ ΣΧ. ΕΤΟΣ 2012-2013 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΜΕ ΘΕΜΑ «Κατάχρηση διαδικτύου και ηλεκτρονικών παιχνιδιών» Υπεύθυνη καθηγήτρια Καραγιαννοπούλου Ελισάβετ, ΠΕ20 Πληροφορικής ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κοκκέβη Ά., Φωτίου Α., Σταύρου Μ., Ξανθάκη Μ., Καναβού Ε.

Κοκκέβη Ά., Φωτίου Α., Σταύρου Μ., Ξανθάκη Μ., Καναβού Ε. Κοκκέβη Ά., Φωτίου Α., Σταύρου Μ., Ξανθάκη Μ., Καναβού Ε. Εισαγωγή Ο πυρήνας στη ζωή των εφήβων είναι το οικογενειακό τους περιβάλλον και ως εκ τούτου διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο σε όλο το φάσμα της

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα που θα αναπτυχθούν. Θεωρία. Αλληλεπιδράσεις. Θεωρία. Άσκηση και σχέσεις υγιεινών και ανθυγιεινών συμπεριφορών. Θεοδωράκης Γιάννης

Θέματα που θα αναπτυχθούν. Θεωρία. Αλληλεπιδράσεις. Θεωρία. Άσκηση και σχέσεις υγιεινών και ανθυγιεινών συμπεριφορών. Θεοδωράκης Γιάννης Θέματα για συζήτηση. Άσκηση και σχέσεις υγιεινών και ανθυγιεινών συμπεριφορών. 1. Σκεφτείτε μερικές υγιεινές συμπεριφορές, και μερικές ανθυγιεινές. 2. Φέρτε στο μυαλό σας ένα γνωστό σας πρόσωπο που καπνίζει.

Διαβάστε περισσότερα

Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία.

Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία. Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία. Α. Ξεκαλάκη Παιδίατρος Δ/νση Κοινωνικής και Αναπτυξιακής Παιδιατρικής Ινστιτούτο Υγείας του Παιδιού Προαγωγή της υγείας Αρχικός ορισμός: Οι

Διαβάστε περισσότερα

Η Παιδική Παχυσαρκία στην Κύπρο. Σάββας Χρ Σάββα MD, PhD Ερευνητικό και Εκπαιδευτικό Ινστιτούτο Υγεία του Παιδιού

Η Παιδική Παχυσαρκία στην Κύπρο. Σάββας Χρ Σάββα MD, PhD Ερευνητικό και Εκπαιδευτικό Ινστιτούτο Υγεία του Παιδιού Η Παιδική Παχυσαρκία στην Κύπρο Σάββας Χρ Σάββα MD, PhD Ερευνητικό και Εκπαιδευτικό Ινστιτούτο Υγεία του Παιδιού Επιδημία Παχυσαρκίας Source: IASOWebsite 2013 Αν δεν πάρουμε σύντομα αποτελεσματικά μέτρα,

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκή Μελέτη για τις συμπεριφορές εξάρτησης στο Διαδίκτυο- EU NET ADB

Ευρωπαϊκή Μελέτη για τις συμπεριφορές εξάρτησης στο Διαδίκτυο- EU NET ADB Ευρωπαϊκή Μελέτη για τις συμπεριφορές εξάρτησης στο Διαδίκτυο- EU NET ADB Kορμάς Γιώργος Συντονιστής Προγράμματος«Αριάδνη» Υπεύθυνος Γραμμής Βοηθείας Υποστηρίζω Επ.Συνεργάτης Μονάδας Εφηβικής Υγείας (ΜΕΥ)

Διαβάστε περισσότερα

Κοκκέβη Ά., Φωτίου Α., Ξανθάκη Μ., Καναβού Ε.

Κοκκέβη Ά., Φωτίου Α., Ξανθάκη Μ., Καναβού Ε. Κοκκέβη Ά., Φωτίου Α., Ξανθάκη Μ., Καναβού Ε. Εισαγωγή Ο ελεύθερος χρόνος των εφήβων αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα πεδία για την κοινωνικοποίησή τους, την ανάπτυξη των δεξιοτήτων και τη διαμόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

Εισηγητές: Λιάπη Αγγελική Μωυσής Δαυίδ Φρανσές Έστερ

Εισηγητές: Λιάπη Αγγελική Μωυσής Δαυίδ Φρανσές Έστερ Εισηγητές: Λιάπη Αγγελική Μωυσής Δαυίδ Φρανσές Έστερ ΟΡΙΣΜΟΣ «Ένας μαθητής εκφοβίζεται ή θυματοποιείται όταν υποβάλλεται κατ επανάληψη και κατ εξακολούθηση σε αρνητικές ενέργειες από έναν ή περισσότερους

Διαβάστε περισσότερα

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς των Α.Πορτσέλη, Μ. Κυριακίδου Η παρούσα εισήγηση αφορά στην παρουσίαση ενός καινοτόμου προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΒΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΒΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΒΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ Ε Λ Ε Ν Η Κ Α Ρ Α Υ Ι Α Ν Ν Η, P S Y. D. Ε Γ Γ Ε Γ Ρ Α Μ Μ Ε Ν Η Κ Λ Ι Ν Ι Κ Η Ψ Υ Χ Ο Λ Ο Γ Ο Σ Λ Ε Ι Τ Ο Υ Ρ Γ Ο Σ Κ Λ Ι Ν Ι Κ Η Σ Α

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία. Εφηβεία και χρήση αλκοόλ. Νάνσυ Σταματοπούλου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία. Εφηβεία και χρήση αλκοόλ. Νάνσυ Σταματοπούλου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Εφηβεία και χρήση αλκοόλ Νάνσυ Σταματοπούλου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Συµπεριφοράς Στάσης

Έρευνα Συµπεριφοράς Στάσης ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΦΑΡΚΑ ΟΝΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΑΞΗ Β Έρευνα Συµπεριφοράς Στάσης Θέµα: «Νέοι και ιαδίκτυο Εθισµός» Χρόνος διεξαγωγής: 26/2 3/3/2016 Πληθυσµός: Μαθητές Γυµνασίου Λυκείου

Διαβάστε περισσότερα

«Κοινωνικοοικονομικοί παράγοντες που επηρεάζουν την παχυσαρκία στην προσχολική ηλικία»

«Κοινωνικοοικονομικοί παράγοντες που επηρεάζουν την παχυσαρκία στην προσχολική ηλικία» ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗΣ «Κοινωνικοοικονομικοί παράγοντες που επηρεάζουν την παχυσαρκία στην προσχολική

Διαβάστε περισσότερα

Φύλο των ερωτηθέντων. Το δείγμα αποτελούνταν από 104 κορίτσια και 102 αγόρια. Αγόρι 50% Κορίτσι 50% Ηλικία

Φύλο των ερωτηθέντων. Το δείγμα αποτελούνταν από 104 κορίτσια και 102 αγόρια. Αγόρι 50% Κορίτσι 50% Ηλικία 1 Ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΕΡΑΤΣΙΝΙΟΥ ΣΧ. ΕΤΟΣ 2012-2013 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΜΕ ΘΕΜΑ «Κατάχρηση διαδικτύου και ηλεκτρονικών παιχνιδιών» Υπεύθυνη καθηγήτρια Καραγιαννοπούλου Ελισάβετ, ΠΕ20 Πληροφορικής Συμμετέχων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ. Μεταβολικό Σύνδρομο. Νεδελκοπούλου Ναταλία Τριανταφύλλου Παναγιώτα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ. Μεταβολικό Σύνδρομο. Νεδελκοπούλου Ναταλία Τριανταφύλλου Παναγιώτα ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ 9 Μεταβολικό Σύνδρομο Νεδελκοπούλου Ναταλία Τριανταφύλλου Παναγιώτα Εισαγωγή Το Μεταβολικό Σύνδρομο (ΜΣ) αποτελεί ένα οργανικό σύνδρομο που χαρακτηρίζεται από την

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία:

Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία: Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία: Επιπτώσεις στη συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία με μετανάστες και τις οικογένειές τους Βασίλης Παυλόπουλος Τομέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών vpavlop@psych.uoa.gr http://www.psych.uoa.gr/~vpavlop

Διαβάστε περισσότερα

Κοκκέβη Ά., Φωτίου Α., Σταύρου Μ., Καναβού Ε.

Κοκκέβη Ά., Φωτίου Α., Σταύρου Μ., Καναβού Ε. Η ψυχοκοινωνική υγεία των εφήβων Κοκκέβη Ά., Φωτίου Α., Σταύρου Μ., Καναβού Ε. Κύρια Ευρήματα Ικανοποίηση από την υγεία και από τη ζωή Η μεγάλη πλειονότητα των μαθητών θεωρούν την υγεία τους καλή. Μέσα

Διαβάστε περισσότερα

«Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς

«Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς «Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα «Εnablenable-ΕνΔυναμώνω» Κολλέγιο ΑLΒΑ, Α 27-28 Nοεμβρίου 2015 Άρτεμις Κ. Τσίτσικα Επικ. Καθηγήτρια Παιδ.-Εφηβικής Ιατρικής Επιστ.

Διαβάστε περισσότερα

ιαχρονική παρακολούθηση της υγείας των Ελληνοπαίδων από τη γέννηση ως τα 18 χρόνια Χρύσα Μπακούλα Καθηγήτρια Παιδιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών

ιαχρονική παρακολούθηση της υγείας των Ελληνοπαίδων από τη γέννηση ως τα 18 χρόνια Χρύσα Μπακούλα Καθηγήτρια Παιδιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών ιαχρονική παρακολούθηση της υγείας των Ελληνοπαίδων από τη γέννηση ως τα 18 χρόνια Χρύσα Μπακούλα Καθηγήτρια Παιδιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών Η εκκίνηση... Α Πανελλήνια Περιγεννητική Έρευνα όλοι ανεξαιρέτως

Διαβάστε περισσότερα

Κοκκέβη Ά., Φωτίου Α., Σταύρου Μ., Καναβού Ε.

Κοκκέβη Ά., Φωτίου Α., Σταύρου Μ., Καναβού Ε. Η Ψυχοκοινωνική υγεία των εφήβων Κοκκέβη Ά., Φωτίου Α., Σταύρου Μ., Καναβού Ε. Κύρια Ευρήματα Ικανοποίηση από την υγεία και από τη ζωή Η μεγάλη πλειονότητα των μαθητών θεωρούν την υγεία τους καλή. Μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΙΑ ΙΚΤΥΟΥ (INTERNET): ΣΥΣΧΕΤΙΣΕΙΣ ΜΕ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΤΟΥΣ ΧΡΗΣΤΕΣ

ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΙΑ ΙΚΤΥΟΥ (INTERNET): ΣΥΣΧΕΤΙΣΕΙΣ ΜΕ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΤΟΥΣ ΧΡΗΣΤΕΣ Μονάδα Εφηβικής Υγείας-Β Πανεπιστηµιακή Παιδιατρική Κλινική- Νοσοκοµείο Παίδων «Π & Α Κυριακού» ιευθυντής : κος ηµήτριος Καφετζής Επιστηµονική Υπέυθυνη : κα. Άρτεµις Τσίτσικα http://www.youth-health.gr/

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Τι είναι ''social media''; Τι είναι ο εθισμός; Τι είναι εθισμός στο διαδίκτυο;

Εισαγωγή. Τι είναι ''social media''; Τι είναι ο εθισμός; Τι είναι εθισμός στο διαδίκτυο; Εισαγωγή Τι είναι ''social media''; Ως μέσα κοινωνικής δικτύωσης (social media) ορίζονται τα μέσα, τα οποία αλληλεπιδρούν μεταξύ ομάδων ανθρώπων μέσω των διαδικτυακών κοινοτήτων. Υπάρχουν διάφορες μορφές

Διαβάστε περισσότερα

Ασφαλής χρήση διαδικτύου και κινητού τηλεφώνου σε παιδιά και εφήβους

Ασφαλής χρήση διαδικτύου και κινητού τηλεφώνου σε παιδιά και εφήβους Ασφαλής χρήση διαδικτύου και κινητού τηλεφώνου σε παιδιά και εφήβους Ι. Τσιάντης MD, DPM, FRC Psych. Αν. Καθηγητής Παιδοψυχιατρικής Επιστημονικός Υπεύθυνος ΕΨΥΠΕ Ψυχαναλυτικός Ψυχοθεραπευτής Πρόεδρος Ιατρικών

Διαβάστε περισσότερα

Βιώματα μοναξιάς των παιδιών με νοητική καθυστέρηση στο σχολικό περιβάλλον. Παπουτσάκη Καλλιόπη Δρ. Σχολική Σύμβουλος Π.Ε.70 kpapouts@primedu.uoa.

Βιώματα μοναξιάς των παιδιών με νοητική καθυστέρηση στο σχολικό περιβάλλον. Παπουτσάκη Καλλιόπη Δρ. Σχολική Σύμβουλος Π.Ε.70 kpapouts@primedu.uoa. Βιώματα μοναξιάς των παιδιών με νοητική καθυστέρηση στο σχολικό περιβάλλον Παπουτσάκη Καλλιόπη Δρ. Σχολική Σύμβουλος Π.Ε.70 kpapouts@primedu.uoa.gr Περίληψη Σκοπός αυτής της μελέτης είναι η διερεύνηση

Διαβάστε περισσότερα

Σεξουαλική συμπεριφορά των εφήβων σε Γυμνάσια και Λύκεια της Κύπρου

Σεξουαλική συμπεριφορά των εφήβων σε Γυμνάσια και Λύκεια της Κύπρου Σεξουαλική συμπεριφορά των εφήβων σε Γυμνάσια και Λύκεια της Κύπρου Κουρίδης Γιάννης, Σάββα Σάββας, Κουρίδης Χρήστος, Τορναρίτης Μιχάλης. Εισαγωγή Στα σχολεία της Κύπρου δεν διδάσκεται το μάθημα της σεξουαλικής

Διαβάστε περισσότερα

Οι φιλίες μεταξύ των παιδιών ξεκινούν από πολύ νωρίς, από τον 2 ο χρόνο & έχουν μεγάλη σταθερότητα και διάρκεια.

Οι φιλίες μεταξύ των παιδιών ξεκινούν από πολύ νωρίς, από τον 2 ο χρόνο & έχουν μεγάλη σταθερότητα και διάρκεια. Οι φιλίες μεταξύ των παιδιών ξεκινούν από πολύ νωρίς, από τον 2 ο χρόνο & έχουν μεγάλη σταθερότητα και διάρκεια. Βασικό χαρακτηριστικό τους: η αμοιβαιότητα κοινή προτίμηση αναγνώριση του άλλου ως κοινωνικού

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

Οι γνώμες είναι πολλές

Οι γνώμες είναι πολλές Η Ψυχολογία στη Φυσική Αγωγή στο πλαίσιο του σχολικού περιβάλλοντος ΚασταμονίτηςΚωνσταντίνος Ψυχολόγος Οι γνώμες είναι πολλές Πολλές είναι οι γνώμες στο τι προσφέρει τελικά ο αθλητισμός στην παιδική ηλικία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΥ. Δρ. Νικηφόρου Μηλίτσα Λέκτορας Ψυχολογίας UCLan Cyprus

ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΥ. Δρ. Νικηφόρου Μηλίτσα Λέκτορας Ψυχολογίας UCLan Cyprus ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΥ Δρ. Νικηφόρου Μηλίτσα Λέκτορας Ψυχολογίας UCLan Cyprus mnikiforou@uclan.ac.uk ΔΟΜΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Αναγνώριση εκφοβιστικής συμπεριφοράς (χαρακτηριστικά, ρόλοι,

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας Προτεινόμενων Πτυχιακών Εργασιών

Πίνακας Προτεινόμενων Πτυχιακών Εργασιών ΕΝ4.10-1Α Έκδοση 1 η /.10.014 ΣΧΟΛΗ: ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ:ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ: ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Α/Α Τίτλος Θέματος Μέλος Ε.Π. Σύντομη Περιγραφή Προαπαιτούμενα

Διαβάστε περισσότερα

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το Η δηµιουργία του παρόντος υλικού έγινε στο πλαίσιο της ενέργειας 2.4.3 κατηγορία πράξεων γ του ΕΠΕΑΕΚ 2 µε τίτλο: «Προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΕ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Έλλη Φωτίου 2010364426 Επιβλέπουσα

Διαβάστε περισσότερα

648 Πρακτικά Συνεδρίου - ΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ

648 Πρακτικά Συνεδρίου - ΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ 648 Πρακτικά Συνεδρίου - ΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΠΟΥ ΑΝΑΠΤΥΣΣΟΥΝ ΟΙ ΜΑΘΗ- ΤΕΣ ΠΟΥ ΦΟΙΤΟΥΝ ΣΤΟ ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ, ΚΑΝΟΝΤΑΣ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ, ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΦΥΛΟ ΤΟΥΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΠΟΥ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝ

Διαβάστε περισσότερα

Πόσο πραγματικά γνωρίζουμε το διαδίκτυο; Μία έρευνα που παρουσιάζει την συμπεριφορά των εφήβων σε σχέση μ αυτό.

Πόσο πραγματικά γνωρίζουμε το διαδίκτυο; Μία έρευνα που παρουσιάζει την συμπεριφορά των εφήβων σε σχέση μ αυτό. Πόσο πραγματικά γνωρίζουμε το διαδίκτυο; Μία έρευνα που παρουσιάζει την συμπεριφορά των εφήβων σε σχέση μ αυτό. Γεώργιος Ασσιόγλου Εκπαιδευτήρια Απόστολος Παύλος gassi384@hotmail.com Επιβλέπων Καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΒΙΑΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χ. Ασημόπουλος, Ε.Ψ.Υ.Π.Ε.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΒΙΑΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χ. Ασημόπουλος, Ε.Ψ.Υ.Π.Ε. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΒΙΑΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Χ. Ασημόπουλος, Ε.Ψ.Υ.Π.Ε. To διακρατικό πρόγραμμα Δάφνη ΙΙ ΙΙΙ (2006-2010) Mε στόχο την αντιμετώπιση

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικτυακός Εκφοβισμός. Cyberbullying

Διαδικτυακός Εκφοβισμός. Cyberbullying Διαδικτυακός Εκφοβισμός Cyberbullying Ο όρος Διαδικτυακός εκφοβισμός (Cyber-bullying) αφορά τον εκφοβισμό, την απειλή, την ταπείνωση ή την παρενόχληση παιδιών, προεφήβων και εφήβων που δέχονται μέσω της

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση του Διαδικτύου και κατανόηση των δυνατοτήτων και κινδύνων που περιλαμβάνει

Χρήση του Διαδικτύου και κατανόηση των δυνατοτήτων και κινδύνων που περιλαμβάνει Χρήση του Διαδικτύου και κατανόηση των δυνατοτήτων και κινδύνων που περιλαμβάνει (Διερεύνηση με ερωτηματολόγιο κατά τη διάρκεια ανοικτής εκδήλωσης για την ασφαλή χρήση του διαδικτύου) Αναστασία Οικονόμου,

Διαβάστε περισσότερα

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά»

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» «Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» Θεοδώρα Πάσχου α.μ 12181 Τμήμα Λογοθεραπείας-Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ Εισαγωγικές επισημάνσεις 1) η εκδήλωση διαταραχών στην κατάκτηση μαθησιακών δεξιοτήτων προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Φυσική αγωγή και προαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

National tools Country : Greece

National tools Country : Greece National tools Country : Greece Name of tool or initiative Source Short description Link Αγωγή Υγείας. Διατροφή. Διατροφικές Συνήθειες για μαθητές ηλικίας 6-8 ετών. -Εγχειρίδιο Εκπαιδευτικού -Τετράδιο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ραφαέλα Χριστοδούλου Α.Φ.Τ.: 2010335637 Λεμεσός,

Διαβάστε περισσότερα

Εξελικτική Ψυχολογία

Εξελικτική Ψυχολογία Εξελικτική Ψυχολογία Ενότητα 12: Αναπτυξιακά χαρακτηριστικά της εφηβικής ηλικίας ΙII Ασημίνα Ράλλη Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Φιλοσοφίας, Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας Εφηβική Ηλικία ΙΙΙ Αναπτυξιακά χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική ομάδα: Οι μαθητές της Στ τάξης του Περιφερειακού Δημοτικού Σχολείου Πολεμίου

Ερευνητική ομάδα: Οι μαθητές της Στ τάξης του Περιφερειακού Δημοτικού Σχολείου Πολεμίου Ερευνητική ομάδα: Οι μαθητές της Στ τάξης του Περιφερειακού Δημοτικού Σχολείου Πολεμίου Επιμέλεια-καταγραφή-σχεδιασμός: Ο δάσκαλος της Στ τάξης, Χρίστος Χατζηλοΐζου Απρίλιος 2015 Θέμα: Η αξιοποίηση του

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Μια νέα σχέση με τους συνομηλίκους (6621)

Κείμενο Μια νέα σχέση με τους συνομηλίκους (6621) Κείμενο Μια νέα σχέση με τους συνομηλίκους (6621) Καθώς τα παιδιά μπαίνουν στην εφηβεία, οι σχέσεις με τους συνομηλίκους τους μεταβάλλονται. Στις σύγχρονες κοινωνίες τέσσερις είναι οι βασικές αλλαγές που

Διαβάστε περισσότερα

Ασφάλεια στο διαδίκτυο Γονικός Έλεγχος

Ασφάλεια στο διαδίκτυο Γονικός Έλεγχος Ασφάλεια στο διαδίκτυο Γονικός Έλεγχος ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Βασικές Συμβουλές για την προστασία των παιδιών Εργαλεία Γονικού ελέγχου Σύντομη παρουσίαση δύο αντιπροσωπευτικών εργαλείων γονικού ελέγχου Πηγές Χρήσιμες

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΕ εγκρίνει νέο πρόγραµµα για ασφαλέστερη χρήση του Ίντερνετ και διαθέτει 55 εκατ. ευρώ ώστε να καταστεί ασφαλές για τα παιδιά

Η ΕΕ εγκρίνει νέο πρόγραµµα για ασφαλέστερη χρήση του Ίντερνετ και διαθέτει 55 εκατ. ευρώ ώστε να καταστεί ασφαλές για τα παιδιά IP/8/899 Βρυξέλλες, 9 εκεµβρίου 8 Η ΕΕ εγκρίνει νέο πρόγραµµα για ασφαλέστερη χρήση του Ίντερνετ και διαθέτει εκατ. ευρώ ώστε να καταστεί ασφαλές για τα παιδιά Από την η Ιανουαρίου 9 η ΕΕ θα διαθέτει ένα

Διαβάστε περισσότερα

EU Kids Online Θεματικό Ερευνητικό δίκτυο για τη συγκριτική μελέτη της έρευνας σχετικά με τα παιδιά και την ασφαλή χρήση του διαδικτύου στις

EU Kids Online Θεματικό Ερευνητικό δίκτυο για τη συγκριτική μελέτη της έρευνας σχετικά με τα παιδιά και την ασφαλή χρήση του διαδικτύου στις EU Kids Online Θεματικό Ερευνητικό δίκτυο για τη συγκριτική μελέτη της έρευνας σχετικά με τα παιδιά και την ασφαλή χρήση του διαδικτύου στις ευρωπαϊκές χώρες. Χρηματοδοτείται από το πρόγραμμα Safer Internet

Διαβάστε περισσότερα

Safer internet. a multiannual Community Programme on promoting safer use of the Internet and new online technologies.

Safer internet. a multiannual Community Programme on promoting safer use of the Internet and new online technologies. Ευρωπαϊκή Μελέτη για τις συμπεριφορές εξάρτησης στο Διαδίκτυο - EU NET ADB Άρτεμις Τσίτσικα Λέκτορας Εφηβικής Ιατρικής Πανεπιστημίου Αθηνών Επιστ. Υπεύθυνος Προγράμματος «Αριάδνη» ρ η Επιστ. Υπεύθυνος

Διαβάστε περισσότερα

Click to add text. Ζωή Διονυσίου Επίκ. Καθηγήτρια Τμήμα Μουσικών Σπουδών Ιόνιο Πανεπιστήμιο dionyssiou@gmail.com

Click to add text. Ζωή Διονυσίου Επίκ. Καθηγήτρια Τμήμα Μουσικών Σπουδών Ιόνιο Πανεπιστήμιο dionyssiou@gmail.com 27ο Συνέδριο Κοινωνικής Παιδιατρικής 9-10 Οκτωβρίου 2015, Σπάρτη - Μονεμβασιά Μουσική επικοινωνία στην οικογένεια: στόχοι και πρακτικές του προγράμματος μουσικής αγωγής για βρέφη και νήπια του Ιονίου Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητα «ΜΥΘΙΚΑ ΤΑΞΙΔΙΑ» Γενικές κατευθύνσεις για την εφαρμογή των δραστηριοτήτων. Θεματική ενότητα: «Επίλυση συγκρούσεων»

Δραστηριότητα «ΜΥΘΙΚΑ ΤΑΞΙΔΙΑ» Γενικές κατευθύνσεις για την εφαρμογή των δραστηριοτήτων. Θεματική ενότητα: «Επίλυση συγκρούσεων» Εταιρεία Σχολικής και Οικογενειακής Συμβουλευτικής και Έρευνας (ΕΣΟΣΕ) Κέντρο Έρευνας και Εφαρμογών Σχολικής Ψυχολογίας (ΚΕΕΣΧΟΨΥ) Πανεπιστήμιο Αθηνών «Ε.Μ.Ε.Ι.Σ.: Πρόγραμμα εξειδικευμένης κατάρτισης εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα