Ο ΠΑΝ. ΠΟΤΑΓΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΘΕΩΡΟΥΜΕΝΟ ΩΣ «ΧΑΜΕΝΟ» ΕΡΓΟ ΤΟΥ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ο ΠΑΝ. ΠΟΤΑΓΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΘΕΩΡΟΥΜΕΝΟ ΩΣ «ΧΑΜΕΝΟ» ΕΡΓΟ ΤΟΥ"

Transcript

1 ΗΛΙΑΣ ΓΙΑΝΝΙΚΟΠΟΥΛΟΣ Ο ΠΑΝ. ΠΟΤΑΓΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΘΕΩΡΟΥΜΕΝΟ ΩΣ «ΧΑΜΕΝΟ» ΕΡΓΟ ΤΟΥ Ι. Ο μεγάλος Αρκάς Παναγιώτης Ποταγός, ιατροφιλόσοφος και πρωτοπόρος περιηγητής του 19 ου αιώνα, αποτελεί μιαν εξέχουσα φυσιογνωμία, που δυστυχώς παραμένει σχεδόν άγνωστη στο ευρύ ελληνικό κοινό, παρόλον ότι διάφοροι Έλληνες συγγραφείς βοήθησαν κατά καιρούς για να μη λησμονηθεί η προσωπικότητα και το έργο του, όπως ο Φώτης Κόντογλου, ο Μητροπολίτης Κερκύρας και Παξών Μεθόδιος Κοντοστάνος, ο Ανδρέας Καπογιαννόπουλος, και ο Κάρολος Μωραΐτης, που έγραψε την πρώτη μυθιστορηματική βιογραφία του Ποταγού, το βιβλίο «Εις Έλλην». Είναι πάντως ευτύχημα ότι τα τελευταία χρόνια πλουτίζεται η βιβλιογραφία για τον Ποταγό, καθώς άρχισαν να ασχολούνται με το έργο του και ειδικοί επιστήμονες, Έλληνες και ξένοι, όπως ο Κων. Θ. Κυριακόπουλος, ο Γεώργιος Δουζίνας, η Αγγελική Κωνσταντακοπούλου, ο Hill Richard, ο Yves Boulver, κ.ά. II.Ο Παναγιώτης Ποταγός γεννήθηκε το 1839 στη Βυτίνα. Ο πατέρας του Παν. Πόταγας ήταν από τη Βυτίνα, ενώ η μητέρα του, το γένος Παν. Λάλα, από τη γειτονική Στεμνίτσα. Εμεινε ορφανός από πατέρα σε ηλικία μόλις έξι μηνών. Σπούδασε στην ελληνική σχολή Βυτίνας, στο Γυμνάσιο Τριπόλεως, και αργότερα με υποτροφία στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Μετά το πέρας των σπουδών του έκανε την πρακτική εξάσκησή του στο Παρίσι, όπου και άλλαξε το όνομά του από Πόταγας σε Ποταγός. Ξαναγύρισε στην Ελλάδα, αλλά απογοητευμένος από τα οικογενειακά και πολιτικά πράγματα του καιρού του, συνέλαβε την ιδέα να γίνει εξερευνητής. Κατά τα τέλη της ζωής του αποσύρθηκε στο χωριό Νυφές της Κέρκυρας, όπου έζησε ενδεής και πέθανε το 1903, σε ηλικία 64 ετών. Έχει ταφεί στο νεκροταφείο της Παναγίας των Παπουτσάτων. III. Ο Ποταγός αισθανόταν μιαν ακαταμάχητη επιθυμία για εξερεύνηση. Πήρε την μεγάλη απόφαση και «ενέπεσε εις τον ωκεανόν του κόσμου», όπως γράφει. Μοναδικός του σκοπός ήταν να ιδή τα άστεα των ανθρώπων και να γνωρίση τον νόον τους, όπως ο μυθικός Οδυσσέας. Αποτέλεσμα αυτής της ακατάσχετης ορμής προς αποδημία και του εξερευνητικού πάθους του, ήταν να φτάσει δυο φορές μέχρι τα βάθη της Ασίας και μια φορά μέχρι τις ζούγκλες της κεντρικής Αφρικής. Το πρώτο ταξίδι του Ποταγού άρχισε το 1867, όταν ήταν μόλις 28 ετών. Είναι χρονικώς το μακρότερο από όλα, δεδομένου ότι κράτησε πέντε ολόκληρα χρόνια! Τον Οκτώβριο του έτους αυτού ξεκίνησε από την πατρίδα του Βυτίνα, και ένα μήνα μετά μέσω Αθηνών και Πειραιά κατευθύνθηκε ατμοπλοϊκώς στην Αλεξανδρέττα. Από εκεί, αφού επεσκέφθη τις πόλεις Αντιόχεια, Λαοδικεία, Τρίπολη, Χομψ, Χαλέπι, Διαρβερκίρ, Μονσούλ, Βαγδάτη, Κιρμανσιά, Αμαντάν και Τεχεράνη έφθασε, δύο χρόνια μετά, την 24 Οκτωβρίου 1869, στην πόλη Μεσσιέτ της Περσίας. Από εκεί συνεχίζοντας την πορεία του ανατολικά, διέβη τις πόλεις Εράτ και Κανδαχάρ του Αφγανιστάν και έφθασε στην πρωτεύουσα Καμπούλ, την 30 Απριλίου Εν συνεχεία διασχίζοντας το Ινδοκούς και το Παμίρ με ΒΑ κατεύθυνση πέρασε στην πόλη Κασγκάρ της Κίνας και μέσω στεπών και ερήμων έφθασε στην πόλη Χάμια, στα σύνορα Κίνας και Μογγολίας, στις 18 Μαρτίου Εκεί όμως δεν του επετράπη η συνέχιση της πορείας του προς το «ουράνιο κράτος» και την πόλη του Πεκίνου, όπως αυτός επιθυμούσε. Έτσι με σχεδόν Β κατεύθυνση έφθασε στην πόλη Βλιαστέ της Μογγολίας, όπου και πάλι οι αρχές ανέκοψαν την πορεία του. Ξαναγύρισε στην Χάμια της Κίνας, όπου συνελήφθη, εφυλακίσθη, και κινδύνευσε να θανατωθεί ως κατάσκοπος. 1

2 Όταν ελευθερώθηκε, με σχεδόν δυτική κατεύθυνση έφθασε στην πόλη Κολιτζιά ή Χηλή, τη σημερινή Κούλντζα, στα σύνορα Κίνας- Ρωσίας, την 1 Ιουνίου Από εκεί μέσω Ορσκ και Μόσχας έφθασε στην Αγία Πετρούπολη στις 10 Αυγούστου 1872, ακολούθως στην Οδησσό, και τέλος μέσω Κων/πόλεως στην Θεσσαλονίκη. Στην Θεσσαλονίκη ο Ποταγός παρέμεινε τρία χρόνια, εξασκώντας το επάγγελμα του ιατρού και μελετώντας αδιάκοπα τους αρχαίους Έλληνες συγγραφείς, με σκοπό να επαναλάβει τα ταξίδια του με την πρώτη ευκαιρία και αφού «ενδυναμωνόταν» οικονομικά. Το δεύτερο εξερευνητικό ταξίδι του Ποταγού έγινε και πάλι στην κεντρική Ασία. Άρχισε τρία χρόνια αργότερα, στις 11 Μαρτίου 1875, και διήρκεσε έναν περίπου χρόνο. Ξεκίνησε από την Θεσσαλονίκη, πέρασε με πλοίο στην Αλεξάνδρεια, μέσω Δαρδανελίων και Σμύρνης, και από εκεί στο Σουέζ. Εν συνεχεία ατμοπλοϊκώς μέσω Ερυθράς Θαλάσσης και Ινδικού Ωκεανού έφθασε στην Βομβάη, στο δυτικό μέρος των Ινδιών, στις 25 Απριλίου Ακολούθως μετέβη στην Λαχώρη του Αφγανιστάν, και επειδή δεν του επετράπη από τους Άγγλους η μετάβαση στην πρωτεύουσα Καμπούλ, άλλαξε κατεύθυνση, πραγματοποιώντας σχεδόν κυκλική πορεία για να φτάση στην Καμπούλ από άλλον δρόμο. Συγκεκριμένα, στρεφόμενος νοτίως έφτασε στο Καράτσι, και από εκεί με πλοίο στο Πεντέρ Αμπάς του Περσικού Κόλπου. Κατόπιν ΒΔ στη Κιρμανσιά και ακολούθως ΒΑ στην Καμπούλ, όπου και έφτασε στις 31 Ιουλίου 1875, πέντε και πλέον χρόνια μετά το πρώτο ταξίδι του. Από εκεί εστράφη ΝΑ προς το Δελχί των Ινδιών, επεσκέφθη την πόλη αυτή, την Άγκρα και την ιερή πόλη των Ινδιών Μπενάρες και κατέληξε στις 29 Σεπτεμβρίου στην Καλκούτα, στην ανατολική πλευρά των Ινδιών. Από εκεί ατμοπλοϊκώς επέστρεψε στο Σουέζ στις 21 Δεκεμβρίου Λίγες ημέρες αργότερα, και αφού εόρτασε στο Κάϊρο τα Χριστούγεννα και την Πρωτοχρονιά, στις 5 Ιανουαρίου 1876 ξεκίνησε για το τρίτο ταξίδι του, την εξερεύνηση της κεντρικής Αφρικής. Μεγάλο μέρος του ταξιδιού του έγινε ατμοπλοϊκώς μέσω του Νείλου, τουλάχιστον μέχρι το Χαρτούμ. Εν συνεχεία οδικώς έφθασε ΝΔ στην Λιμπέη και με συνεχή ΝΔ πορεία έφθασε στην Όφρα ντε Ναχάς, και ακολούθως με ΝΑ πορεία στην Έγγυμα, έπειτα από αφάνταστες και επικίνδυνες περιπέτειες μέσα σε τροπικά δάση και σε οικισμούς αγρίων και ανθρωποφάγων φυλών. Προχώρησε νοτίως μέχρι τον ποταμό Μπόμο, στα σημερινά σύνορα της Κεντροαφρικανικής Δημοκρατίας και του Ζαΐρ, του παλαιού Κογκό, πολύ κοντά στον Ισημερινό, σχεδόν μέχρι τις 2 μοίρες γεωγραφικό πλάτος. Εκεί του απαγορεύτηκε η περαιτέρω πορεία προς νότον. Έτσι αναγκάστηκε με πορεία ΒΔ και εν συνεχεία ΒΑ να φτάσει στον Νείλο, και συγκεκριμένα στην πόλη Σιαμπύ, απ όπου ατμοπλοϊκώς επέστρεψε και πάλι στο Κάϊρο. IV. Όταν επέστρεψε στο Κάιρο, αλληλογράφησε με διάφορες Γεωγραφικές Εταιρείες, για να γνωστοποιήσει τα αποτελέσματα των περιηγήσεών του και να ζητήσει τη βοήθειά τους, ώστε τα πορίσματα αυτά να δημοσιευθούν σε κάποιο ειδικό έντυπο. Επίσης, έστειλε το σύγγραμμά του προς κρίση στο ελληνικό υπουργείο Παιδείας με την προοπτική της δημοσιεύσεως. Έγραψε μάλιστα σε αυτό πέντε φορές χωρίς να λάβει απάντηση! Ευτυχώς, η Σύγκλητος του Πανεπιστημίου Αθηνών είχε διαφορετική γνώμη, και ανέλαβε τη δημοσίευση του σπουδαίου συγγράμματος του Ποταγού. Το εκδοθέν σύγγραμμα φέρει τον τίτλο «Περίληψις περιηγήσεων Ποταγού» (τόμος Α ), εκδόθηκε στην Αθήνα το 1883, εκτείνεται σε 708 σελίδες και είναι δικαιολογημένα αφιερωμένο στο Εθνικό Πανεπιστήμιο. Το βιβλίο προλογίζει ο ίδιος ο Ποταγός στις σελ. α ιβ, ενώ στις σελίδες ιγ - ιστ δημοσιεύονται επιστολή της Γεωγραφικής Εταιρείας των Παρισίων προς τον Έλληνα πρέσβη, με την οποία εξαίρεται η σημασία του έργου του 2

3 Ποταγού, και έγγραφο της Πρυτανείας του Πανεπιστημίου Αθηνών προς το Υπουργείο Εκκλησιαστικών και Δημοσίας Εκπαιδεύσεως, με το οποίο ζητείται η έγκριση του ποσού που αποφασίστηκε να διατεθεί για την έκδοση του βιβλίου. Το σύγγραμμα έχει διαρθρωθεί σε τέσσερα Βιβλία. Το Α Βιβλίο είναι περιηγητικό και αποτελείται από 10 Κεφάλαια (σσ ). Στο Βιβλίο αυτό περιγράφεται λεπτομερώς το α εξερευνητικό ταξίδι του Ποταγού στην Ασία. Το Β Βιβλίο είναι επίσης περιηγητικό και αποτελείται ομοίως από 10 Κεφάλαια (σσ ). Το Βιβλίο αυτό αναφέρεται στο β ταξίδι του Ποταγού στην κεντρική Ασία και στο γ ταξίδι στην Αφρική. Είναι προφανές ότι τα δύο αυτά περιηγητικά Βιβλία αποτελούν τον κύριο όγκο του συγγράμματος. Το Βιβλίο Γ είναι ιστορικό και αποτελείται από 7 σύντομα Κεφάλαια (σσ ). Στο βιβλίο αυτό μελετώνται τα χρονολογικά συστήματα των Εβραίων, Αιγυπτίων, Ασσυρίων, Βαβυλωνίων, Αράβων, Συρίων, Φοινίκων, Λυδών, Μήδων, Περσών, Πελασγών και Ελλήνων, και καταβάλλεται προσπάθεια συγχρονισμού μερικών ιστορικών γεγονότων ως προς τις χρονολογίες των κυριότερων λαών. Το τελευταίο Βιβλίο Δ είναι φυσικό και αποτελείται από 5 σύντομα Κεφάλαια (σσ ). Στο Βιβλίο αυτό ο Ποταγός εξετάζει τα μετεωρολογικά φαινόμενα, την διαίρεση της γης σε ζώνες και των ανθρώπων σε φυλές, και διάφορα άλλα. Το σύγγραμμα είναι γραμμένο σε αρχαΐζουσα γλώσσα, με πολλές άγνωστες ή σπάνιες λέξεις, μεγάλες προτάσεις, με φειδώ σημείων στίξεως και με μακροσκελείς παραγράφους. Επίσης χαρακτηρίζεται από το πλήθος των παρεκβάσεων που ποικίλουν την αφήγησή του και διακόπτουν το κατά κύριο λόγο περιηγητικό περιεχόμενο του έργου, ιδίως στα δύο πρώτα Βιβλία. Το μελέτημα βρίθει τηλεγραφικών παραπομπών στους αρχαίους Έλληνες συγγραφείς, ενώ απουσιάζει τελείως η σχετική βιβλιογραφία του καιρού του. Αξίζει να σημειωθεί ότι δύο χρόνια αργότερα το έργο μεταφράστηκε στη γαλλική και κυκλοφόρησε στη Γαλλία. Το βιβλίο «Περίληψις περιηγήσεων Ποταγού» αποτελεί ένα πλούσιο μεταλλείο γεωγραφικών και ιστορικών στοιχείων, γιατί ο Ποταγός δεν ήταν μόνο άνθρωπος μεγάλης φυσικής αντοχής, που σε διάστημα οκτώ περίπου ετών εξερεύνησε δύο ηπείρους, αλλά και μια κινητή βιβλιοθήκη, ένα τέρας πολυμάθειας που εντυπωσιάζει με τον πλούτο των γνώσεών του. V. Όπως μας πληροφορεί ο ίδιος, μέσα στα σχέδιά του ήταν να δημοσιεύσει και τον Β τόμο του έργου του, τον οποίον δεν είχε ακόμα ολοκληρώσει, και ο οποίος αναφερόταν ειδικότερα στα ήθη, έθιμα, θρησκεία, πολίτευμα και ιστορία των διαφόρων εθνών που γνώρισε, και των χωρών από τις οποίες διήλθε. Μάλιστα, όπως ο ίδιος αναφέρει, προς τελειοποίηση αυτού του έργου εποφθαλμιούσε τη θέση του εφόρου της Εθνικής Βιβλιοθήκης, την οποία εζήτησε αλλά δεν κατάφερε να καταλάβει, αφού αυτή εδόθη χαριστικώς από την τότε Κυβέρνηση στον φίλο του Πρωθυπουργού (Χαριλάου Τρικούπη) Εμμανουήλ Ροΐδη. Ο τόμος αυτός ουδέποτε είδε το φως της δημοσιότητας. Μάλιστα, από όλους τους μέχρι σήμερα μελετητές του Ποταγού εθεωρήθη ως οριστικά «χαμένος», θύμα ίσως της κακότητας ή άγνοιας των συγγενών του, που άλλα περίμεναν να κληρονομήσουν από αυτόν... Ευτυχώς, το θεωρούμενο ως «χαμένο» έργο του Ποταγού έχει διασωθεί και απόκειται στο Αρχείο Εγγράφων της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας της Ελλάδος. Πρόκειται για τον αστάχωτο χαρτώο χειρόγραφο Κώδικα υπ αριθμόν 279, εκτάσεως 332 σελίδων, γραμμένον από το χέρι του ίδιου του Ποταγού με μαύρη μελάνη σε δίφυλλες κόλλες χαρτιού δύο κυρίως μεγεθών (155 χιλ. Χ 211 χιλ. και 192 χιλ. Χ 235 χιλ.) για το κείμενο, και μερικές μικρότερες ένθετες με μακρές ή βραχείες υποσημειώσεις και συμπληρώσεις του κυρίου κειμένου. Τα δίφυλλα είναι αριθμημένα αρχικώς ανά σελίδα με αραβικούς αριθμούς από το 1 έως το 176, και ακολούθως ανά τετρασέλιδο με ελληνικούς αριθμούς από το α έως το λε. Ο τίτλος του έργου είναι επικολλημένος στην πρώτη σελίδα του πρώτου διφύλλου, ενώ στη 3

4 δεύτερη σελίδα είναι γραμμένη η αφιέρωση του έργου στον τότε διάδοχο του Θρόνου και κατόπιν βασιλέα Κωνσταντίνο, του οποίου η φωτογραφία θα κοσμούσε το έργο, όταν δημοσιευόταν. Επομένως, σελίδα υπ αριθμ. 1 του έργου είναι η τρίτη σελίδα του πρώτου διφύλλου. Το τελευταίο δίφυλλο με αριθμό λε είναι γραμμένο μόνο στην πρώτη σελίδα, ενώ οι υπόλοιπες τρεις είναι άγραφες. Είναι άξιο απορίας ότι το χειρόγραφο επιγράφεται από τον ίδιο τον Ποταγό ως Τόμος Τέταρτος. Μάλιστα ο ίδιος αναφέρει στο σύγγραμμά του (σελ. 567), ότι «έπεμψα προς δημοσίευσιν εις Αθήνας τα χειρόγραφα του τετάρτου τόμου μεθ όσου χρηματικού είχον+ αλλ οι καλοί μου συγγενείς, οι πλησίον μου αναπτυχθέντες, και εις τους οποίους αφήκα πάσαν την ακίνητον πατρικήν περιουσίαν, καταχρασθέντες το χρηματικόν μ εγκατέλειψαν εις ωκεανόν αχανή». Το χωρίο αυτό είναι ασφαλώς υπεύθυνο για την ψευδή, όπως αποδείχτηκε τελικά, άποψη όλων των μελετητών του Ποταγού ότι το ανέκδοτο έργο του καταστράφηκε από τους συγγενείς του. Δεδομένου όμως ότι ο χειρόγραφος τόμος περιγράφει πράγματι τα ήθη, τα έθιμα, τη θρησκεία και το πολίτευμα των λαών που εγνώρισε ο Ποταγός, δεν χωρεί αμφιβολία ότι αυτό αποτελεί στην ουσία τον Β Τόμο του έργου του, τον οποίον άλλωστε ο ίδιος είχε προαναγγείλει στον Πρόλογο του εκδεδομένου συγγράμματός του. Η αναγραφή «Τέταρτος τόμος» σχετίζεται ασφαλώς με Βιβλίο και όχι με Τόμο και είναι ενδεχομένως απόρροια προσωρινής και αλλοίας καταστρώσεως της ύλης από τον Ποταγό πριν από τη δημοσίευση του Α Τόμου. Η άποψη αυτή ενισχύεται από το γεγονός ότι πολλές φορές ο Ποταγός στο χειρόγραφό του αναφέρεται σε Β Τόμο του έργου του, από το περιεχόμενο όμως των παραπομπών είναι πρόδηλο ότι εννοεί το Β Βιβλίο του εκδοθέντος συγγράμματός του. Το χειρόγραφο είναι ευανάγνωστο και φέρει πλήθος υποσημειώσεων, συμπληρώσεων, διορθώσεων, διορθώσεων των διορθώσεων, διαγραφών και παρεγγραφών, ιδιαίτερα στα πρώτα κεφάλαια, έτσι που δημιουργείται στον μελετητή η υποψία ότι το έργο ίσως δεν έχει πάρει την τελική μορφή του. Επίσης, φέρει αρκετά σοβαρά ορθογραφικά σφάλματα, είτε εκ παραδρομής, είτε γιατί δεν ήταν εύκολο στον εξερευνητή να έχει κάποιο ορθογραφικό Λεξικό ανά χείρας όταν συνέγραφε το έργο του. Ενδεικτικά αναφέρουμε τις λέξεις λισσωδέστατα, προκυμέα, σημέα, διακλαδόσεις, πολύχνια, κύτρα, ομοθιμαδόν, επιρρεαζομένας, οιδεχθούς, αφροδησίους, ριζιδόν, θισσάνους, περιδέρεα, συνενέσεως, μελονύμφων, υπερίφανοι, συνδιάζων, και μερικά άλλα. Εξάλλου, κατά τη συνήθεια τις εποχής όλα τα ρήματα εις ώνω τα γράφει με ο (π.χ. οργόνω). Εξάλλου, κάνει υπερβολή χρήση των άνω τελειών, δεν βάζει κόμμα στις λέξεις που γράφονται κατά το ασύνδετο σχήμα, και δεν χρησιμοποιεί εισαγωγικά, ούτε όταν αναφέρει διαλόγους, ούτε όταν παραπέμπει σε χωρία αρχαίων συγγραφέων, κάτι που συνηθίζει βέβαια και στις «Περιηγήσεις» του. Από τη μελέτη του χειρογράφου προκύπτει ότι κατά το περιηγητικό του περιεχόμενο το έργο αυτό συμπληρώνει και εμπλουτίζει τις «Περιηγήσεις» του Ποταγού, και ειδικά το Β Βιβλίο, στο οποίο περιγράφονται λεπτομερώς το β ταξίδι στην Ασία και το ταξίδι στην Αφρική. Δηλαδή, το χειρόγραφο αναπτύσσει και συμπληρώνει τις 280 σελίδες του συγγράμματος ( ), στις οποίες γίνεται εκτενής λόγος για τα ταξίδια αυτά. Ας επαναληφτεί ότι το χειρόγραφο δεν ασχολείται καθόλου με το Α Βιβλίο των «Περιηγήσεων», που αναφέρεται στο α ταξίδι του Ποταγού στην κεντρική Ασία. Από απόψεως ουσίας, θα μπορούσε να ισχυριστεί κανείς ότι ενώ οι εκδεδομένες «Περιηγήσεις» είναι κατά βάση γεωγραφικές και περιηγητικές, χωρίς να απουσιάζουν τα ιστορικά, εθνογραφικά και λαογραφικά στοιχεία, το ανέκδοτο χειρόγραφο είναι κατά βάση εθνογραφικό και λαογραφικό, χωρίς όμως να απουσιάζουν τελείως τα γεωγραφικά, 4

5 περιηγητικά και ιστορικά στοιχεία, όπως συμβαίνει ιδιαίτερα στο Κεφάλαιο Α του Α Μέρους και στο Κεφάλαιο ΣΤ του Β Μέρους. Όπως το πολυδιάστατο δημοσιευμένο σύγγραμμα «Περίληψις περιηγήσεων Ποταγού», έτσι και το χειρόγραφο έργο είναι ένα επιβλητικό μνημείο ανθρώπινου μόχθου και απέραντης πολυμάθειας. Γραμμένο στην αρχαΐζουσα του καιρού του, συναρπάζει τον αναγνώστη με την γλαφυρότητα του ύφους του, παρά τις πολλές άγνωστες ή δύσκολες λέξεις του και παρά τις πυκνές και μακροπερίοδες προτάσεις του, το πλήθος των ονομάτων βουνών, ποταμών και πόλεων και τη δυσκολία εντοπισμού των περισσοτέρων από αυτά στους σημερινούς χάρτες, αφενός γιατί πολλά από αυτά έχουν αλλάξει, και αφετέρου γιατί ο Ποταγός τα προσδιορίζει εν σχέσει με τα σημεία του ορίζοντος ή με γειτονικά άλλα και όχι με τις γεωγραφικές συντεταγμένες τους. Αξίζει να σημειωθεί γενικότερα ότι ο Ποταγός πραγματοποίησε και τα τρία εξερευνητικά ταξίδια του χωρίς επιστημονικά όργανα. Ως εκ τούτου, δεν προσδιόρισε αστρονομικώς τις θέσεις των τόπων που επισκέφτηκε, δεν έκανε βαρομετρικές και θερμομετρικές παρατηρήσεις, δεν συνέταξε λεπτομερείς γεωγραφικούς χάρτες. Μοναδικά του εφόδια είχε τους αρχαίους Έλληνες συγγραφείς και τις σημειώσεις νεότερων εξερευνητών, όπως του Στάνλευ και του Σβάινφουρτ. Εξάλλου, ο Ποταγός πραγματοποίησε τα πολυδάπανα και μακρόχρονα ταξίδια του χωρίς καμία οικονομική υποστήριξη από οιονδήποτε, είτε κρατικό φορέα, είτε ιδιώτη. Εν πάση περιπτώσει, και το χειρόγραφο, όπως και το εκδοθέν σύγγραμμα, επιβεβαιώνει ότι η αρχαιομάθεια του Ποταγού και η ποικιλία των ιστορικών γνώσεών του είναι εντυπωσιακές. Ότι το πάθος του για τους αρχαίους Έλληνες συγγραφείς είναι ασίγαστο. Ότι γνωρίζει σε βάθος τα έργα του Ομήρου, του Ηροδότου, του Θουκυδίδη, του Αρριανού, του Ξενοφώντα, του Στράβωνα, του Πτολεμαίου, του Παυσανία, του Απολλώνιου του Ρόδιου, και άλλων. Οι αναφορές του στους συγγραφείς αυτούς, ιδιαίτερα στα μέρη των έργων του όπου ασχολείται με τη συσχέτιση ή ταύτιση των αρχαίων και των σύγχρονων τοπωνυμίων, είναι αμέτρητες. Μόνο που στο χειρόγραφο δεν υπάρχουν συγκεκριμένες παραπομπές στα αρχαία κείμενα, όπως γίνεται στις «Περιηγήσεις», αλλά γενικές αναφορές, μια ακόμα ένδειξη ότι το έργο αυτό είναι μάλλον ημιτελές. VI. Ας δούμε τώρα από πιο κοντά τα περιεχόμενα του χειρογράφου. Το έργο είναι διαρθρωμένο σε δύο Μέρη, εκ των οποίων το Α αποτελείται από δύο κεφάλαια και το Β από έξι. Τα κεφάλαια του Α Μέρους δεν φέρουν τίτλο, ενώ τα κεφάλαια του Β (με εξαίρεση το Κεφ. Α ) φέρουν μονολεκτικούς και μάλλον συμβολικούς τίτλους, όπως Δήμητρα, Ελλάς, Κωνσταντίνος, Πυξίς και Πυραμίς. Το Α Μέρος αναφέρεται ως επί το πολύ, αλλά όχι αποκλειστικά στο β ταξίδι του Ποταγού στην Ασία, ενώ το Β Μέρος είναι αφιερωμένο αποκλειστικά στο ταξίδι στην Αφρική. Ας επαναλάβουμε ότι το έργο δεν αναφέρεται καθόλου στο α ταξίδι του Ποταγού στην κεντρική Ασία. Στο Α Κεφάλαιο του Α Μέρους (σσ. 1-69) υπάρχουν πολλές ειδήσεις για το β ταξίδι του Ποταγού με γαλλικό ατμόπλοιο από την Θεσσαλονίκη μέχρι τα Δαρδανέλια, και από εκεί με άλλο ατμόπλοιο προς την Αλεξάνδρεια μέσω Σμύρνης. Περιγράφεται η πόλη της Αλεξανδρείας και το λιμάνι της, τα κτίσματα και τα μνημεία της. Κατόπιν περιγράφει την κάθοδό του στο Σουέζ με ατμάμαξα, και δίνει πολλές πληροφορίες για την χώρα της Αιγύπτου και την περιοχή γύρω από τον Νείλο, για την οικονομία (γεωργία και βιομηχανία, όχι κτηνοτροφία), τις καλλιέργειες, τον τρόπο σποράς και τα είδη φυτών που ευδοκιμούν εκεί κατά τη διάρκεια του ιδίου χρόνου (σπορά του σιταριού τον Νοέμβριο, συγκομιδή τον Μάϊο, σπορά καλαμποκιού τον Οκτώβριο και ενδιαμέσως τριφύλλι, συγκομιδή του 5

6 καλαμποκιού τον Φεβρουάριο, εν συνεχεία σπορά του βαμβακιού και συγκομιδή του τον Νοέμβριο, οπότε ξανασπέρνουν τριφύλλι, μετά βαμβάκι, μετά κυάμους ή λινάρι, που συγκομίζουν τον Απρίλιο, κλπ. κλπ. Επίσης περιγράφει το κλίμα, το πότισμα των γεών, τις πλημμύρες του Νείλου, τις γιορτές των Αιγυπτίων (τα γενέθλια του Μωάμεθ και τη γιορτή προς τιμήν του Σεήτ), τα ήθη και έθιμα των Αιγυπτίων από τον καιρό του Ηροδότου, την αποφυγή του χοιρείου κρέατος, την περιτομή, την ενδυμασία ανδρών και γυναικών, τα έθιμα του γάμου Αράβων και Κοπτών, τα έθιμα του θανάτου, την ταρίχευση των νεκρών, τον χαρακτήρα των Αράβων, κ.ά. Εν συνεχεία περιγράφει το ταξίδι του από το Σουέζ και την άφιξή του στη Βομβάη των Ινδιών μέσω Ερυθράς Θαλάσσης μετά 15 ημέρες με σλαβικό ατμόπλοιο. Περιγράφει τον αγγλικό και ινδικό τομέα της πόλης αυτής, τα δημόσια κτήρια και τους ιδιωτικούς οίκους, την πολιτική των Άγγλων και τη συμπεριφορά των Ινδών. Ειδικότερη αναφορά κάνει στους Γκέμπρ της Βομβάης, που θεωρεί ειδωλολάτρες Πέρσες, αναλύει τα πιστεύω τους (πίστη στον Θεό ως άυλο φως, πίστη στην μετεμψύχωση), στη διατήρηση ασβέστου πυρός στις οικίες και στους ναούς, στην ενδυμασία τους, στην ασχολία τους με το εμπόριο, στον πλούτο τους και στο μεγάλο φιλανθρωπικό έργο τους, στην αποχή από το βόϊο κρέας, κλπ. Ακολούθως κάνει λόγο για τη γνωριμία του με τον εμπορικό οίκο των αδελφών Ράλλη, που δέσποζε στο ινδικό εμπόριο, είχε πολλά υποκαταστήματα σε διάφορες πόλεις και είχε συγκεντρώσει αμύθητα πλούτη. Εν συνεχεία περιγράφει την πορεία του προς το Συστάν, την Δραγγιανή των αρχαίων, τη Λαχώρη και την Πεσσιούρ. Αναλύεται η πολιτική κατάσταση στο Αφγανιστάν, συγκρίνεται με αυτήν προ 5ετίας, περιγράφεται η γνωριμία και σχέση του με τον αστυνομικό διευθυντή Christi και τον Κυβερνήτη Omannly, η εντύπωσή του από την πόλη, κ.ά. Κατόπιν κάνει ο Ποταγός εκτενή περιγραφή της συνέχειας του ταξιδιού του από τη Λαχώρη προς το Καράτσι και το Πεντέρ Αμπάς, ώστε να μεταβεί στην Καμπούλ από άλλο δρόμο. Περιγράφει τις πόλεις και τους τόπους που διέρχεται, και προσπαθεί να ταυτίσει τα εκεί τοπωνύμια με την πορεία των Μακεδονικών φαλάγγων του Αλεξάνδρου. Λόγος γίνεται για τους λαούς που συναντά, τη γλώσσα τους, τα ήθη και έθιμά τους, τα προϊόντα τους, την πολιτική οργάνωσή τους. Ακόμα, αναφέρεται στη συνέχεια του ταξιδιού του προς την Καμπούλ, στη συνάντηση και τις πολιτικές ή φιλοσοφικές συζητήσεις του με τον παλαιό φίλο του Εμήρ στην Καμπούλ, όπου και αναλύεται η εξωτερική πολιτική των Αφγανών και η ταραγμένη πολιτική κατάσταση του Αφγανιστάν λόγω των τότε εμφυλίων σπαραγμών. Όπως φαίνεται από τα περιεχόμενα του Κεφαλαίου αυτού, μεγάλο μέρος είναι καθαρώς περιηγητικό και συμπληρώνει τα πρώτα τέσσερα Κεφάλαια του Β Βιβλίου των «Περιηγήσεων». Στο Β Κεφάλαιο του Α Μέρους (σσ ) ο Ποταγός συνεχίζει την αφήγησή του για το β ταξίδι του στην Ασία, συγκεκριμένα από την Καμπούλ του Αφγανιστάν στο Δελχί, στην Άγκρα, στο Μπενάρες και στην Καλκούτα των Ινδιών, δίνοντας και άλλες πληροφορίες για την Ινδία και τους Ινδούς, τα όρη, τα ποτάμια, τους παραποτάμους, τους λαούς που κατοικούν εκεί (Σουάται, Χαϊμπέρ, Βεζηροί, Κακαροί, κ.ά.), τις θρησκευτικές πεποιθήσεις τους, τις λατρευτικές συνήθειές τους, την κοσμογονία τους, τους γάμους, τους χορούς, τη μουσική, τα ταφικά έθιμα, τις ενδυμασίες, τις τροφές, το εμπόριο, τα προϊόντα, την πολιτική και κοινωνική οργάνωσή τους σε τέσσερες τάξεις, τις τροφές τους, τα στολίσματα των ανδρών και των γυναικών, η ενδυμασία τους, τα υποδήματά τους, ο χαρακτήρας τους (απεριόριστη φαντασία και υπέρμετρη εγκράτεια, λιτότατοι, ολιγαρκείς, νωθροί, ήρεμοι και γλυκείς), κ.ά. Όπως χαρακτηριστικά λέγει ο Ποταγός, οι Ινδοί προτιμούν τα ουράνια των επιγείων. Επίσης περιγράφονται οι γιορτές των Ινδών, όπως η Ντοβέγα Πουντζιά επί ένα μήνα, η Τζαγαδάτρη, η Πασζάστρα, η Εριπντζιουμπή, η Ντελαγιατρά, η γιορτή του θείου 6

7 Γάγγη, δύο εορτές προς τιμήν του Κρίσνα, και άλλες. Ακόμα περιγράφεται η πόλη Καλκούττα, η καύση των νεκρών, το λούσιμο των πιστών στον Γάγγη, κ.ά. Εν συνεχεία αναφέρεται στους διάφορους λαούς που βρίσκονται στην Καλκούττα, όπως οι Αρμένιοι, οι Εβραίοι, η κοινότητα των Σινών, οι Μπερμαί και οι Έλληνες. Άκρως ενδιαφέρουσες είναι οι πληροφορίες του Ποταγού για την ακμαιότατη οικονομικά ελληνική παροικία στην Ινδία, που με επικεφαλής τους αδελφούς Ράλλη διακινούσε τότε το μισό ινδικό εμπόριο! Τέλος, περιγράφει τη συνέχεια του ταξιδιού του από την Καλκούττα, στον Κόλπο της Βεγγάλης, τη διάβαση του Κομορίνου άκρου στην Κευλάνη και μέσω Ερυθράς θαλάσσης την επιστροφή του στο Σουέζ και στο Κάϊρο. Το Κεφάλαιο αυτό επομένως συμπληρώνει το Κεφάλαιο Ε της «Περιηγήσεως». VII. Το Β και μακροσκελέστερο Μέρος του χειρογράφου είναι, όπως είπαμε, αποκλειστικά αφιερωμένο στο ταξίδι της Αφρικής και συμπληρώνει τα δύο σχετικά Κεφάλαια (Στ και Ζ ) του Β Βιβλίου των «Περιηγήσεων», γιατί η περιηγητική αφήγηση του Ποταγού στο χειρόγραφο σταματά απότομα όταν αυτός βρίσκεται στα βάθη της κεντρικής Αφρικής και δεν έχει πάρει ακόμη τον δρόμο της επιστροφής στο Σιαμπύ και εκείθεν στο Κάϊρο. Ειδικότερα, το Κεφάλαιο Α (σσ ) αναφέρεται στα γεωγραφικά χαρακτηριστικά της ηπείρου αυτής, στο σχήμα της, στα όρη της, στο κλίμα της, και κυρίως στην υδρογραφική της κατάσταση (ποταμούς και λίμνες). Αναφέρονται και περιγράφονται οι τρεις μεγάλοι ποταμοί της, Νείλος, Μπόμος και Κόγκος, με όλους τους παραποτάμους που δέχονται από την δεξιά και την αριστερά πλευρά τους, και όλους τους παραποτάμους των παραποτάμων τους. Πολλά σχετικά αναφέρονται στον Νείλο, στην ιστορία και στην ετυμολογία του. Με αφορμή το Νείλο, συχνές είναι οι αναφορές στην αρχαία ιστορία της Αιγύπτου και στα υδραυλικά έργα των παλαιών Φαραώ, με πληθώρα παραπομπών στους αρχαίους Έλληνες συγγραφείς, και δη στον Ηρόδοτο. Δύο σημεία είναι αξιοσημείωτα στο Κεφάλαιο αυτό. Η παρατήρηση του Ποταγού ότι στα όρη της Αφρικής, ούτε το υψηλότερο, «δεν δύναται να καθίση χιών», κάτι που επαναλαμβάνει και στο επόμενο Κεφάλαιο, και το οποίο δεν είναι αληθές (βλ. Κιλιμάντζαρο), όπως επίσης και η διαπίστωσή του ότι ο ποταμός Μπόμο χύνεται στη λίμνη Τζαχ, ενώ όπως δείχνουν οι σύγχρονοι χάρτες ο ποταμός αυτός χύνεται στον Ουάντα και αυτός στον Κόγκο. Φαίνεται ότι ο Ποταγός έχει ονομάσει ως Μπόμο κάποιον άλλο ποταμό από αυτούς που βρίσκονταν στην περιοχή που εξερευνούσε. Στο Κεφάλαιο Β (σσ ), με τον τίτλο Δήμητρα, ο Ποταγός αναλύει τις απόψεις του για τη διαμόρφωση του κλίματος κάθε χώρας. Όπως λέγει αυτό εξαρτάται από τρεις παράγοντες, δύο σχετιζόμενους με την γη και έναν με τον ήλιο: το γεωγραφικό πλάτος κάθε χώρας, το υψόμετρο κάθε τόπου και την κατάσταση των παρακειμένων χωρών (αν είναι ορεινές, πεδινές, πεδιάδες, έρημοι, θάλασσα, ποτάμια, κλπ.). Ακολούθως επανέρχεται στο θέμα του Νείλου, την ανεκτίμητη προσφορά του στην Αίγυπτο, στις πλημμύρες του, στις γιορτές που γίνονταν κατά την αύξησή του και κατά την κοπή των αρδευτικών αναχωμάτων του, κλπ. Αξίζει να σημειωθεί ότι η αύξηση του Νείλου 900 χρόνια προ του Ηροδότου ήταν 8 χειροπήχεις, επί Ηροδότου 16 και την εποχή του Ποταγού από 22 έως 29. Επίσης, ότι η αύξηση του Νείλου στο Χαρτούμ φθάνει στο Κάϊρο μετά 30 ημέρες! Τέλος, αναφέρει ότι στην Αφρική υπάρχουν μόνο δύο εποχές, θέρος και χειμών, και ότι λόγω αυτού του κλίματος, της πυκνής βλαστήσεως, της αφθονίας φρούτων, κλπ., η Αφρική είναι κατάλληλη για τη διαβίωση θηρίων. Το Κεφάλαιο Γ (σσ ) επιγράφεται Ελλάς, αλλά αναφέρεται στην Αίγυπτο και στην ιστορία της, στις πανάρχαιες πρωτεύουσές της (Θήβες, Μέμφιδα, Σάιν) και άλλες πόλεις της, μερικές εκ των οποίων ελληνικές (Φίλαι, Αρσινόη, Βερενίκη), στις αρχαίες γιορτές της, εκ των οποίων περιγράφει έξι, στα επτά γένη της, στην ιερογλυφική γραφή της, κλπ. Ο 7

8 Ποταγός θεωρεί ότι αναφορικά με τη γραφή, τα ονόματα και τον τρόπο ασπασμού υπάρχει μεγάλη αναλογία των Αιγυπτίων προς τους Σίνες, και τους θεωρεί Σινών και Ινδών κράμα. Επίσης, αναφέρεται στην ιστορία της Αιγύπτου και των χωρών της Νουβίας, της Αβησσυνίας και του Σουδάν, στην ιστορία και στις διάφορες φυλές των Αράβων, στα χαρακτηριστικά, τη θρησκεία (μωαμεθανική αλλά με ιδιαιτερότητες, όπως την κατανάλωση χοιρείου κρέατος και οίνου), τα ήθη και τα έθιμα του τοκετού, της περιτομής, του γάμου και του θανάτου, τη γλώσσα (αραβική), τα προϊόντα, τον τρόπο κατασκευής της κατοικίας, το εμπόριο αιχμαλώτων στο οποίο επιδίδονταν, τους χορούς, τα είδη διατροφής, την ενδυμασία και τον στολισμό ανδρών και γυναικών, τα φυλακτά, τους χαιρετισμούς, και τον εν γένει τρόπο ζωής των λαών αυτών, αλλά και τον έκδοτο βίο τους. Εν συνεχεία, ο λόγος επανέρχεται στην ιστορία της Αιγύπτου, με ειδικές αναφορές στις αιγυπτιακές δυναστείες (Φατμίδες, Εγιουπίδες, Μαμελούκοι, Αμπασίδες, κλπ.), στην εποχή των Τούρκων, του Ναπολέοντα, του Μωχάμετ Άλη και των γιων του Ισμαήλ και Ιμπραήμ, στην Ορθόδοξη Εκκλησία και στο Πατριαρχείο Αλεξανδρείας, με τις 15 Μητροπόλεις και τις 25 Επισκοπές, αλλά και με τα πολλά προβλήματα και τις αναπόφευκτες «διαιρέσεις», στις ακμαίες, δραστήριες και πλούσιες ελληνικές παροικίες της Αλεξάνδρειας και του Καΐρου, με τα πολλά αγαθοεργά ιδρύματα (σχολεία, εκκλησίες, νοσοκομείο), κλπ. Είναι γνωστό ότι στην Αίγυπτο αναδείχτηκαν πολλοί μεγάλοι εθνικοί ευεργέτες, όπως ο Τοσίτσας, ο Στουρνάρης, ο Αβέρωφ, οι αδελφοί Άμποτ, κ.ά. Το Κεφάλαιο κλείνει με παρουσίαση της χλωρίδας και της πανίδας των χωρών της Αφρικής, αναλόγως του γεωγραφικού πλάτους καθεμιάς, δηλ. της αποστάσεώς της από τον Ισημερινό, αλλά και με αναφορά στην ποικιλία των φυλών και των χαρακτήρων των ιθαγενών, με κυριαρχούσα την μαύρη, ή «αιθιοπική», όπως την καλεί ο Ποταγός, φυλή, με την μελανή χροιά του προσώπου και του σώματος και το παραβολικό σχήμα της κεφαλής. Στο Κεφάλαιο Δ (δίφυλλο α - ια ), που επιγράφεται Κωνσταντίνος, μελετώνται οι κυριότερες φυλές της Αφρικής από τις ακτές της Μεσογείου μέχρι τον Ισημερινό. Απαριθμούνται και περιγράφονται άνω των 45 φυλών με τις υποδιαιρέσεις τους, από τους Λιβαιγυπτίους και τους Άραβες μέχρι τους Νιαμ-Νιάμ και τους Τικ-Τικ (Πυγμαίους). Πρώτοι αναφέρονται οι Νόμπα και ακολουθούν οι Σιλούκ, οι Νουέρ, οι Ντζιαγγαί, οι Ντίγγα, οι Μπόγγω, οι Μαντοί, οι Σούλοι, οι Λατούκα, και δεκάδες άλλες φυλές και εθνάρια. Ο Ποταγός περιγράφει του τόπους διαμονής τους, τα κυριότερα χαρακτηριστικά τους, τη γλώσσα, τις ασχολίες, τα ήθη και έθιμα του γάμου και του θανάτου, την τροφή, τους εξωτερικούς στολισμούς, τα όπλα, τα οικήματα, τον τρόπο ζωής και κυνηγίου, τη μουσική, τους χορούς, τον τρόπο που ανάβουν φωτιά, τον τρόπο αριθμήσεως (πολλοί αριθμούν μέχρι το 10), ποίοι εξ αυτών είναι ανθρωποφάγοι ή παμφάγοι, κ.λπ. κλπ. Ο Ποταγός σημειώνει ότι όλοι σχεδόν οι ιθαγενείς ζουν διεσπαρμένοι στα δάση κατά οικογένειες και συγγένειες, δεν έχουν πόλεις και χωρία, δεν έχουν νόμους, δεν έχουν γιορτές, δεν έχουν ιστορία. Μακρές είναι οι αναφορές του Ποταγού στη φυλή Νόμπα και στην ιστορική εξέλιξη της χώρας Νουβίας, με πολλές γεωγραφικές και ιστορικές πληροφορίες και με παραπομπές στους αρχαίους Έλληνες συγγραφείς. Το Κεφάλαιο συνεχίζεται με την περιγραφή των κυριότερων φυλετικών χαρακτηριστικών των ιθαγενών («το σιμόν της ρινός, το αναπεπταμένον των μυκτήρων, η βραχύτης της κόγχης του ωτός, το προέχον των γνάθων, το παχύ των χειλέων, το άτριχον του δέρματος, τα βραχύ και ούλον τρίχωμα της κεφαλής»), και των συναντώμενων φυλετικών ποικιλιών, και κλείνει με αναφορά στις φυλετικές μεταναστεύσεις και τους πολέμους μεταξύ των ιθαγενών και του στρατού ή των ξένων εμπορικών εταιρειών. Τέλος, ο Ποταγός εκφράζει διάφορες σκέψεις και προτάσεις για τον εκπολιτισμό των ιθαγενών, με 8

9 τη συνδρομή του Αριστοτέλη, πιστεύοντας κατά βάσιν ότι οι χώρες αυτές καταστρέφονται από τους δήθεν πολιτισμένους λαούς της Ευρώπης. Το σύντομο Κεφάλαιο Ε (δίφυλλο ια - ια, σελ. 4) με τον τίτλο Πυξίς, εξετάζει το ελλιπέστατο, πρωτόγονο και σχεδόν ανύπαρκτο συγκοινωνιακό δίκτυο της Κάτω Αιγύπτου, από διάφορα μέρη προς διάφορες κατευθύνσεις, πρώτα στις δυτικές και ακολούθως στις ανατολικές περιοχές του Νείλου. Ας σημειωθεί ότι οι αποστάσεις δίνονται σε ημέρες πορείας και όχι χιλιομετρικά. Το ανέκδοτο χειρόγραφο του Ποταγού τελειώνει με το μακρότερο όλων Κεφάλαιο ΣΤ (δίφυλλο ιβ - λε ), που επιγράφεται Πυραμίς και αναφέρεται στη συνέχεια του ταξιδιού του από τις Πυραμίδες μέχρι σχεδόν τον Ισημερινό, δεδομένου ότι δεν του επετράπη η περαιτέρω πορεία νοτιότερα. Το Κεφάλαιο αυτό είναι κατά κύριο λόγο περιηγητικό και συμπληρώνει τα Κεφάλαια Στ και Ζ της «Περιηγήσεως», που αναφέρονται στο ταξίδι από το Κάϊρο μέχρι των ορέων του βασιλέως των Ελλήνων Γεωργίου Α, όπως αυτός τα ονόμασε, δηλ. μέχρι τις όχθες του ποταμού Μπόμο. Με άλλα λόγια αναφέρεται στο μισό του ταξιδιού του Ποταγού στην Αφρική, αφού δεν περικλείει το ταξίδι επιστροφής στο Κάιρο. Ειδικότερα, ο Ποταγός περιγράφει τις πόλεις Σιουτ (την Λυκόπολη των Ελλήνων), Θήβες και Ασουάν (την Συήνη των Ελλήνων), τους λαούς που συναντά, τα ποτάμια που διαβαίνει, την πορεία μέχρι Χάλφας, τους νέους λαούς που συνάντησε μέχρι το Χαρτούμ (=προβοσκίδα) και την Λιμπέη, πάντα με τον Όμηρο, τον Ηρόδοτο και τον Πτολεμαίο ανά χείρας. Εν συνεχεία περιγράφει λεπτομερώς την πορεία του σε διάφορα άλλα μέρη που είναι αδύνατο ή πολύ δύσκολο να εντοπιστούν σήμερα, όπως τα όρη, τις κοιλάδες, τις ερήμους, τα αδιαπέραστα παρθένα δάση, τις λίμνες και τις φυλές που συνάντησε (τους ανθρωποφάγους Γκόπω, Κάρα, και Νιαμάνοι, τους Γιούλω, τους Ουάντα, τους Νουρ, τους Κρέκοι, κ.ά.), τις περιπέτειες που είχε, τις καλλιέργειες της περιοχής (παλαιότερα καλαμπόκι, τον καιρό του Ποταγού κριθάρι), κ.ά. Μεγάλη προσπάθεια καταβάλλει ο Ποταγός να ονομάσει και να ταυτίσει τα όρη, τις λίμνες και τους ποταμούς, κυρίως αυτούς, δεδομένου ότι η περιοχή κατακλύζεται από ποταμούς μεγάλου μήκους και πλάτους, που ο ένας χύνεται στον άλλον, και μερικοί από αυτούς κατευθύνονται νοτίως ή δυτικά προς τον Κόγκο, ενώ άλλοι κατευθύνονται βορείως και ανατολικά προς τον Νείλο, χωρίς να είναι εύκολο να προσδιοριστή η ακριβής πορεία και κατάληξη των μεν και των δε. Στο σημείο αυτό, περατώνεται η προς νότον πορεία του Ποταγού, αφού δεν του επετράπη η συνέχισή της πέραν του ποταμού Μπόμο, δεν περατώνεται όμως το ταξίδι του, αφού φυσικά είχε να πραγματοποιήσει το ταξίδι επιστροφής. Στο σημείο αυτό, με τον Ποταγό στη μέση της ζούγκλας στην κεντρική Αφρική, στον οικισμό Έγγυμα, κοντά στις όχθες του Μπόμο, δηλ. με τρόπο αρκετά απότομο, περατώνεται το χειρόγραφο του Ποταγού, μια ακόμα ένδειξη ότι το έργο μάλλον έμεινε ανολοκλήρωτο. Ας σημειωθεί ότι η συνέχεια της πορείας του Ποταγού και η επιστροφή του στο Κάϊρο περιγράφεται με κάθε λεπτομέρεια στις «Περιηγήσεις». VIII. Ο Ποταγός παραπονείται ότι δύο φορές στη ζωή του η Μοίρα εστάθηκε δυσμενής απέναντί του, μία φορά του έφραξε το δρόμο με «το τείχος του Ηρακλέους» στην Ασία (στη Χάμια της Κίνας), και την άλλη με «το ζυγό του Γεωργίου» στην κεντρική Αφρική. Έτσι η εξερεύνηση της Αφρικής έμεινε ανολοκλήρωτη, αν ληφθή υπόψιν ότι τελικός σκοπός του Ποταγού ήταν να εξέλθει από το κέντρο της Αφρικής στον Ατλαντικό Ωκεανό δια των 9

10 ποταμίων οδών και παραπλέοντας την βορειοδυτική Αφρική να επανέλθη μέσω Γιβραλτάρ στην Ελλάδα. Όταν γύρισε στο Κάιρο, δεν σταμάτησε τις προσπάθειές του να φθάση στον Ατλαντικό Ωκεανό. Επιθυμούσε σφόδρα να επιστρέψη στην κεντρική Αφρική, να εξετάση και πάλι τον τόπο και να λύση τις απορίες που είχε. Ήθελε συγκεκριμένα να ξεκινήση από τη λίμνη Τζαχ και πορευόμενος παρά την κοίτη του Σιάρη ν αφιχθή στον Κόγκο και να συνεχίση προς την εκβολή του, με άλλα λόγια ήθελε να διαπιστώση κατά πόσον ήταν δυνατή η σύνδεση της Αιγύπτου με τον Ατλαντικό Ωκεανό μέσω των ποταμίων οδών. Δυστυχώς, δεν μπόρεσε να λάβη τη συνδρομή της Διεθνούς Γεωγραφικής Εταιρείας, ούτε κάποιας άλλης Γεωγραφικής Εταιρείας, την οποία επιζητούσε, και έτσι εγκατέλειψε την περαιτέρω προσπάθεια. IX. To διασωθέν χειρόγραφο του Ποταγού, όπως και η «Περίληψις Περιηγήσεων Ποταγού», αποτελεί σπουδαία συμβολή στην γνώση μας για τους τόπους που εκείνος επεσκέφθη και για τους λαούς που εκείνος συνάντησε. Είναι και αυτό έργο πρωτοποριακό, αφού ο Ποταγός είναι ο πρώτος γεωγράφος και εξερευνητής της σύγχρονης Ελλάδας που εισεχώρησε τόσο βαθιά στην κεντρική Ασία και στην κεντρική Αφρική και έκανε τόσο αναλυτική περιγραφή των περιηγήσεών του και των ηθών και εθίμων των διαφόρων φυλών που βρήκε στο διάβα του. Και αυτό το έργο, όπως και οι «Περιηγήσεις», δεν είναι μόνο μεγάλο σε όγκο και εξαιρετικού ενδιαφέροντος από γεωγραφικής, ιστορικής, αρχαιολογικής και -κατ εξοχήν- εθνολογικής και λαογραφικής απόψεως, αλλά αποτελεί και ένα συναρπαστικό ανάγνωσμα, που σε μερικές σελίδες του θυμίζει περιπετειώδες εξωτικό μυθιστόρημα. Όμως, η εις βάθος μελέτη και αξιολόγηση και των «Περιηγήσεων» και του ανέκδοτου χειρογράφου ανήκει ασφαλώς στους επί μέρους ειδικούς επιστήμονες (γεωγράφους, αρχαιολόγους, εθνολόγους, κ.ά.), οι οποίοι θα έχουν φυσικά και τον τελευταίο κριτικό λόγο. (Δ Τοπικό Συνέδριο Αρκαδικών Σπουδών της Εταιρείας Πελοποννησιακών Σπουδών, Τρίπολη-Δημητσάνα 1-3/11/2013) 10

Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΜΑΝΕ

Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΜΑΝΕ 1 Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΜΑΝΕ Ο Σμυρναϊκός Μανές ή αλλιώς Μανέρως. Κατά τους Αρχαίους συγγραφείς ο Μανέρως ήταν θλιβερός ήχος και τον ονομάζανε Μανέρω ή Λίναιος θρήνος διότι κατά τα λεγόμενα με τον ήχο αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει

Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει χαρακτηριστικά «Mare Mediterraneum» ως μεταξύ δύο ηπείρων

Διαβάστε περισσότερα

Τα σημαντικότερα γεγονότα της Παλαιάς Διαθήκης εκτυλίσσονται στην περιοχή που. Η Μέση Ανατολή στην αρχαιότητα

Τα σημαντικότερα γεγονότα της Παλαιάς Διαθήκης εκτυλίσσονται στην περιοχή που. Η Μέση Ανατολή στην αρχαιότητα Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΗΣ ΠΑΛΑΙΑΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ Τα σημαντικότερα γεγονότα της Παλαιάς Διαθήκης εκτυλίσσονται στην περιοχή που ονομάζεται ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ Η Μέση Ανατολή στην αρχαιότητα Ποια σύγχρονα κράτη αποτελούν την περιοχή

Διαβάστε περισσότερα

Θα χορηγηθούν Mόρια Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης

Θα χορηγηθούν Mόρια Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης Θα χορηγηθούν Mόρια Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης Διοικητικό Συμβούλιο Πρόεδρος: Χ. Παπαφράγκος Αντιπρόεδρος: Ε. Σκληρός Γραμματέας/Ταμίας: Α. Σωτηρόπουλος Μέλη: Φ. Καρακώστας Σ. Σκούρτης Πρόλογος

Διαβάστε περισσότερα

Καθορισμός ημερομηνίας εορτασμού του Πάσχα

Καθορισμός ημερομηνίας εορτασμού του Πάσχα ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ Σχολικό έτος 2013-14 Καθορισμός ημερομηνίας εορτασμού του Πάσχα ΚΑΡΑΜΠΕΛΑΣ ΜΑΡΙΟΣ-ΔΗΜΗΤΡΗΣ Τάξη : Α1 ΤΟ ΑΓΙΟ ΠΑΣΧΑ: Η γιορτή και ο υπολογισμός της ημερομηνίας

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Συμβούλιο. Πρόλογος

Διοικητικό Συμβούλιο. Πρόλογος Διοικητικό Συμβούλιο Πρόεδρος: Χ. Παπαφράγκος Αντιπρόεδρος: Ε. Σκληρός Γραμματέας/Ταμίας: Α. Σωτηρόπουλος Μέλη: Φ. Καρακώστας Σ. Σκούρτης Πρόλογος Αγαπητοί Συνάδελφοι, Με χαρά σας προσκαλούμε στις 3 προγραμματισμένες

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλάδες Δωδεκάνησα Βόρειο Αιγαίο Σποράδες Αργοσαρωνικός Παράλια (Ελληνικά) Εύβοια Κρήτη Μικρασιατικά Παράλια

Κυκλάδες Δωδεκάνησα Βόρειο Αιγαίο Σποράδες Αργοσαρωνικός Παράλια (Ελληνικά) Εύβοια Κρήτη Μικρασιατικά Παράλια Κυκλάδες Δωδεκάνησα Βόρειο Αιγαίο Σποράδες Αργοσαρωνικός Παράλια (Ελληνικά) Εύβοια Κρήτη Μικρασιατικά Παράλια Η λέξη 'κως' προέρχεται από την λέξη 'κοίον = πρόβατό πληθυσμός 34.280 κατοίκους, τρίτο μεγαλύτερο

Διαβάστε περισσότερα

ISBN 978-960-484-159-2

ISBN 978-960-484-159-2 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ Ο Μέγας Αλέξανδρος Κείμενο: Φίλιππος Μανδηλαράς Επιμέλεια κειμένου: Ράνια Ζωίδη Εικονογράφηση: Ναταλία Καπατσούλια Διόρθωση: Αντωνία Κιλεσσοπούλου 2010, Εκδόσεις Κυριάκος Παπαδόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

εγχειρίδιο κανόνων & σεναρίων Πριν ξεκινήσετε το πρώτο σας παιχνίδι, πρέπει να αφαιρέσετε τα κομμάτια από τα χαρτονένια πλαίσια.

εγχειρίδιο κανόνων & σεναρίων Πριν ξεκινήσετε το πρώτο σας παιχνίδι, πρέπει να αφαιρέσετε τα κομμάτια από τα χαρτονένια πλαίσια. Τα άγνωστα νησιά του Κατάν απλώνονται μπροστά σας. Μερικά μακριά στον ορίζοντα, κάποια άλλα χαμένα στην πυκνή ομίχλη. Άλλα σχεδιασμένα στους χάρτες, κι άλλα γνωστά μόνο από μύθους και ιστορίες. Κάποια

Διαβάστε περισσότερα

ΙΟΝΙΑ ΝΗΣΙΑ ΤΑΞΙΔΕΥΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΙΟΝΙΟ

ΙΟΝΙΑ ΝΗΣΙΑ ΤΑΞΙΔΕΥΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΙΟΝΙΟ ΙΟΝΙΑ ΝΗΣΙΑ ΤΑΞΙΔΕΥΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΙΟΝΙΟ ΚΕΡΚΥΡΑ Η Κέρκυρα είναι ένα από τα ωραιότερα νησιά της Ελλάδας, που με τη πολυσήμαντη ιστορία της, την καταπράσινη ύπαιθρο, τις δαντελένιες ακρογιαλιές και κυρίως με

Διαβάστε περισσότερα

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της.

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Βρίσκεται στο κέντρο σχεδόν της ελληνικής χερσονήσου, πάνω στο

Διαβάστε περισσότερα

F ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΑ ή ΕΠΙΣΚΕΠΤΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΤΕ ΣΤΑ ΤΕΤΡΑΓΩΝΑΚΙΑ þ:

F ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΑ ή ΕΠΙΣΚΕΠΤΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΤΕ ΣΤΑ ΤΕΤΡΑΓΩΝΑΚΙΑ þ: ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ F ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΑ ή ΕΠΙΣΚΕΠΤΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΤΕ ΣΤΑ ΤΕΤΡΑΓΩΝΑΚΙΑ þ: ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΙΣΚΕΠΤΗ ΠΟΥ ΡΩΤΕΙΤΑΙ: -ΦΥΛΟ: ΑΡΣΕΝΙΚΟq, ΘΗΛΥΚΟ q -

Διαβάστε περισσότερα

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Τι είναι η φιλοσοφία; Φιλοσοφία είναι η επιστήμη που ασχολείται με: ερωτήματα προβλήματα ή απορίες που μπορούμε να αποκαλέσουμε οριακά,

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτήριο ΤΟ ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ - ΓΥΜΝΑΣΙΟ. Αρχαϊκή Εποχή και στο Ισλάμ. Ανάτυπο από τον τόμο «ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ, ΣΤ, 2011-2012»

Εκπαιδευτήριο ΤΟ ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ - ΓΥΜΝΑΣΙΟ. Αρχαϊκή Εποχή και στο Ισλάμ. Ανάτυπο από τον τόμο «ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ, ΣΤ, 2011-2012» Ανάτυπο από τον τόμο «ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ, ΣΤ, 2011-2012» Εκπαιδευτήριο ΤΟ ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ - ΓΥΜΝΑΣΙΟ Χαρτογραφία στην Αρχαϊκή Εποχή και στο Ισλάμ Ανάτυπο από τον τόμο «ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ, ΣΤ, 2011-2012» Τάξη

Διαβάστε περισσότερα

Σε κάθε κεφάλαιο αναφέρει πρώτα την ιστορία της κάθε Μονής και μετά συμπληρώνει τις συνταγές που υλοποιούνται από τους μαγείρους μοναχούς.

Σε κάθε κεφάλαιο αναφέρει πρώτα την ιστορία της κάθε Μονής και μετά συμπληρώνει τις συνταγές που υλοποιούνται από τους μαγείρους μοναχούς. Μια γυναίκα γράφει «συνταγές από το Περιβόλι της Παναγιάς» Δημοσιεύτηκε στις 21/02/2012 στις 11:41 μμ στις κατηγορίες: ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ στο PSEMA, ΜΑΓΕΙΡΕΜΑΤΑ, ΤΕΧΝΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ Η συγγραφέας Μαριάνθη Μυλωνά

Διαβάστε περισσότερα

Από τα παιδιά της Β 2

Από τα παιδιά της Β 2 Από τα παιδιά της Β 2 Γιαλούσα Η Γιαλούσα βρίσκεται στην Καρπασία. Είναι κοντά στο Μοναστήρι του Αποστόλου Ανδρέα. Το χωριό οφείλει το όνομα του στη θέση του, που είναι δίπλα από τη θάλασσα. Οι κάτοικοι

Διαβάστε περισσότερα

ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Χ ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Σ Η Χάρτα Διασυνδέσεις ΒιΒλιογραφία

ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Χ ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Σ Η Χάρτα Διασυνδέσεις ΒιΒλιογραφία Η Χάρτα ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Χ Εκείνη την εποχή η περιοχή που καλύπτει τη σημερινή Ελλάδα ήταν τμήμα της Οθωμανικής αυτοκρατορίας. Ο Ρήγας σπούδασε στην Κωνσταντινούπολη, έμαθε γαλλικά, ιταλικά και γερμανικά και

Διαβάστε περισσότερα

Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ»

Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ» Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ» Τμήμα 5 ης -6 ης Δημοτικού Σάββατο, 27 Οκτωβρίου 2012 Θαλής ο Μιλήσιος 630/635 π.χ. 543 π.χ. Ο πρώτος φιλόσοφος! Ο Θαλής ο Μιλήσιος ανήκει στους προσωκρατικούς

Διαβάστε περισσότερα

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ Το κλίμα της Ευρώπης Το κλίμα της Ευρώπης Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ και ΚΛΙΜΑ Καιρός: Οι ατμοσφαιρικές συνθήκες που επικρατούν σε μια περιοχή, σε

Διαβάστε περισσότερα

1. Γράφουμε το όνομα της Κύπρου και του Ηνωμένου Βασιλείου στη θέση τους στον χάρτη.

1. Γράφουμε το όνομα της Κύπρου και του Ηνωμένου Βασιλείου στη θέση τους στον χάρτη. Ο Αντρέας είναι δέκα χρόνων, κάτοικος Λονδίνου στο Ηνωμένο Βασίλειο και προγραμματίζει να έρθει στην Κύπρο με τους γονείς του για να περάσει τις καλοκαιρινές του διακοπές. Μελετά διάφορες πληροφορίες για

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ α. η αραβική εξάπλωση με την καθοδήγηση των δύο πρώτων χαλιφών οι Άραβες εισέβαλαν και κατέκτησαν σε σύντομο χρονικό διάστημα τις πλούσιες χώρες της Εγγύς

Διαβάστε περισσότερα

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος ΤΑΞΗ Δ ΜΑΘΗΜΑ : ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Κύριλλος και Μεθόδιος : Ιεραπόστολοι στους σλαβικούς λαούς. ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 1. Να αντιληφθούν οι μαθητές ότι μέσα από την ιεραποστολή του Κυρίλλου

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΡΕΙΝΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΚΑΜΤΣΑΤΚΑ

Η ΟΡΕΙΝΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΚΑΜΤΣΑΤΚΑ Η ΟΡΕΙΝΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΚΑΜΤΣΑΤΚΑ ΔΠΜΣ «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΟΡΕΙΝΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ» ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2014 2015 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΙΩΑΝΝΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΙΟΥΡΑΣ ΒΑΝΕΣΣΑ ΜΠΟΥΓΙΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

περιηγήσεις στην Ελλάδα Μνημεία πόλεων στον Ελλαδικό χώρο! στην Ξάνθη! Στη σημερινή μας στήλη θα ασχοληθούμε με την Ιστορία και τα μνημεία της πόλης της Ξάνθης, η οποία σε πληθυσμό φθάνει σχεδόν τους 53.000

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

Καληνύχτα Κεμάλ, τραγουδούσαμε

Καληνύχτα Κεμάλ, τραγουδούσαμε Καληνύχτα Κεμάλ, τραγουδούσαμε Στα σύνορα Τουρκίας Ιράκ Μαριάννα Κορομηλά Με δυο γέρικες καμήλες κι ένα «κίτρινο» φαρί (κίτρινο ήταν το πούλμαν) φτάσαμε την περασμένη Κυριακή, 8 Ιουνίου, στα βόρεια της

Διαβάστε περισσότερα

α. Προς αναζήτηση νέων δρόμων της τουρκικής κατάκτησης που είχε διακόψει την επικοινωνία Ευρώπης Ασίας της έλλειψης πολύτιμων μετάλλων στην Ευρώπη

α. Προς αναζήτηση νέων δρόμων της τουρκικής κατάκτησης που είχε διακόψει την επικοινωνία Ευρώπης Ασίας της έλλειψης πολύτιμων μετάλλων στην Ευρώπη Σελ. 122 3. Οι ανακαλύψεις α. Προς αναζήτηση νέων δρόμων Η αναζήτηση νέων δρόμων είναι αναγκαία εξαιτίας : της τουρκικής κατάκτησης που είχε διακόψει την επικοινωνία Ευρώπης Ασίας της έλλειψης πολύτιμων

Διαβάστε περισσότερα

Η Στήλη των Μαθηματικών Από τον Κώστα Δόρτσιο, Σχ. Σύμβουλο Μαθηματικών

Η Στήλη των Μαθηματικών Από τον Κώστα Δόρτσιο, Σχ. Σύμβουλο Μαθηματικών Η Στήλη των Μαθηματικών. Τετάρτη 15 Μαρτίου 2006 1/5 Η Στήλη των Μαθηματικών Από τον Κώστα Δόρτσιο, Σχ. Σύμβουλο Μαθηματικών Ν:6 ο Οι απαρχές των Μαθηματικών Τα μαθηματικά είναι η επιστήμη εκείνη η οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΠΙΝΔΟΥ

ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΠΙΝΔΟΥ ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΠΙΝΔΟΥ Γεωγραφικά στοιχεία Ο Εθνικός Δρυμός Πίνδου, γνωστός και ως Βάλια Κάλντα βρίσκεται σε ιδιαίτερα δυσπρόσιτη περιοχή της οροσειράς της Πίνδου στα όρια μεταξύ των νομών Γρεβενών και

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή;

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Γιατί μελετούμε την Αγία Γραφή; Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Είναι ένα σπουδαίο βιβλίο Το πιο πολυδιαβασμένο στον κόσμο. Το πρώτο που τυπώθηκε από τον Γουτεμβέργιο

Διαβάστε περισσότερα

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της... που επισκέφθηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας στις... Το φυλλάδιο που κρατάς στα χέρια σου

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Απόστολος Ντάνης. Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής

Δρ. Απόστολος Ντάνης. Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής Δρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής *Βασικές μορφές προσανατολισμού *Προσανατολισμός με τα ορατά σημεία προορισμού στη φύση *Προσανατολισμός με τον ήλιο *Προσανατολισμός από τη σελήνη

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΛΕΑΣ Σχολική χρονιά 2008-2009

ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΛΕΑΣ Σχολική χρονιά 2008-2009 ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΛΕΑΣ Σχολική χρονιά 2008-2009 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2009 ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 2 Ιουνίου 2009 ΩΡΑ: 07:45 10:15 Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από τρία μέρη και

Διαβάστε περισσότερα

Γεωλογία - Γεωγραφία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος:

Γεωλογία - Γεωγραφία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: Γεωλογία - Γεωγραφία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: 1 ΜΑΘΗΜΑ 1, Οι έννοιες «γεωγραφική» και «σχετική» θέση 1. Με τη βοήθεια του χάρτη στη σελ.12, σημειώστε τις παρακάτω πόλεις στην

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΛΑΜ η θρησκεία της υποταγής στον Αλλάχ

ΙΣΛΑΜ η θρησκεία της υποταγής στον Αλλάχ ΘΡΗΣΚΕΙΕΣ ΤΗΣ ΑΣΙΑΣ ΙΣΛΑΜ η θρησκεία της υποταγής στον Αλλάχ Ιδρυτής του Ισλάμ είναι ο Μωάμεθ (ο οποίος θεωρείται απ τους μουσουλμάνους ο τελευταίος και μεγαλύτερος προφήτης) Το ιερό βιβλίο της θρησκείας

Διαβάστε περισσότερα

Γ Ε Ω Λ Ο Γ Ι Α Γ Ε Ω Γ Ρ Α Φ Ι Α Γεωλογία- Γεωγραφία Α Τάξης Ημερησίου και Εσπερινού Γυμνασίου

Γ Ε Ω Λ Ο Γ Ι Α Γ Ε Ω Γ Ρ Α Φ Ι Α Γεωλογία- Γεωγραφία Α Τάξης Ημερησίου και Εσπερινού Γυμνασίου Γ Ε Ω Λ Ο Γ Ι Α Γ Ε Ω Γ Ρ Α Φ Ι Α Γεωλογία- Γεωγραφία Α Τάξης Ημερησίου και Εσπερινού Γυμνασίου Διδακτέα ύλη Διαχείριση Διδακτέας ύλης ΜΑΘ. Α.. Γεωγραφικές συντεταγμένες Δεν θα διδαχθεί η δραστηριότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Πυραμίδες στην Ελλάδα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Πυραμίδες στην Ελλάδα ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Πυραμίδες στην Ελλάδα Oι πυραμίδες που έχουν εντοπιστεί στην Ελλάδα, αποτελούν μοναδικά δείγματα πυραμιδικής αρχιτεκτονικής στον ευρωπαϊκό χώρο. Η μορφή τους, η αρχιτεκτονική τους, καθώς

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΥΡΜΟΥΡΙΖΟΝΤΑΣ...... στο όνειρο

ΜΟΥΡΜΟΥΡΙΖΟΝΤΑΣ...... στο όνειρο ΜΟΥΡΜΟΥΡΙΖΟΝΤΑΣ...... στο όνειρο Κατά παραγγελία γράψιμο και κατά παραγγελία ψυχές... γίνεται; Κι όμως γίνεται... Οι πιο πολλοί είναι τους είδους, αλλά της ψυχής, δεν είναι κανείς... Εγώ με της πένας μου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΚΡΥΒΟΥΝ ΟΙ ΘΑΛΑΣΣΕΣ ΜΑΣ.

ΤΙ ΚΡΥΒΟΥΝ ΟΙ ΘΑΛΑΣΣΕΣ ΜΑΣ. 1 Ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΜΟΣΧΑΤΟΥ «ΙΩΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ» ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Υπεύθυνοι καθηγητές: Μιγάδη Άννα Ξανθοπούλου Μαριάννα ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2012-2013 Ας τα πάρουμε από την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία Ενδεικτικοί διδακτικοί στόχοι Οι διδακτικοί στόχοι για τη διδασκαλία της εισαγωγής προσδιορίζονται στο βιβλίο για τον καθηγητή, Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι,

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΔΙΟΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ Το Δίον ήταν μια αρχαιότατη πόλη στρατηγικής σημασίας και μια από τις πιο φημισμένες μακεδονικές πολιτείες. Η γεωγραφική θέση

Διαβάστε περισσότερα

Ομάδα: Μομφές Μέλη: Δανιήλ Σταμάτης Γιαλούρη Άννα Βατίδης Ευθύμης Φαλαγγά Γεωργία

Ομάδα: Μομφές Μέλη: Δανιήλ Σταμάτης Γιαλούρη Άννα Βατίδης Ευθύμης Φαλαγγά Γεωργία Ομάδα: Μομφές Μέλη: Δανιήλ Σταμάτης Γιαλούρη Άννα Βατίδης Ευθύμης Φαλαγγά Γεωργία ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΙΓΥΠΤΟ H γενική τάση των κατοίκων της Αιγύπτου στις επιστήμες χαρακτηριζόταν από την προσπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η σημερινή βασιλική «Αγ. Σοφία» βρίσκεται στο κέντρο της κύριας νεκρόπολης της αρχαίας πόλης Σέρντικα. Σ αυτή την περιοχή έχουν ανακαλυφθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 Θέμα Α1 Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α) Με τη βιομηχανική επανάσταση καθώς η κατοχή γης έπαυε προοδευτικά να είναι πηγή εξουσίας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ Η πολυπόθητη μέρα για την εκδρομή μας στην Κωνσταντινούπολη είχε φτάσει! Βαλίτσες, φωτογραφικές μηχανές, τα λόγια που είχε να μάθει ο καθένας από όσους συμμετέχουμε

Διαβάστε περισσότερα

a. Οι βαθιές θάλασσες της Ευρώπης δημιουργήθηκαν όταν έλιωσαν οι παγετώνες. β. Η Νορβηγική Θάλασσα βρέχει τις βορειοανατολικές ακτές

a. Οι βαθιές θάλασσες της Ευρώπης δημιουργήθηκαν όταν έλιωσαν οι παγετώνες. β. Η Νορβηγική Θάλασσα βρέχει τις βορειοανατολικές ακτές EΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Επαναληπτικό διαγώνισμα στα μαθήματα 12-18 1. Χαρακτήρισε τις παρακάτω προτάσεις με το γράμμα (Σ), αν είναι σωστές, και a. Οι βαθιές θάλασσες της Ευρώπης δημιουργήθηκαν όταν έλιωσαν

Διαβάστε περισσότερα

1. Χρωματίζω στη γραμμή του χρόνου την εποχή του χαλκού:

1. Χρωματίζω στη γραμμή του χρόνου την εποχή του χαλκού: ΕΠΟΧΗ ΧΑΛΚΟΥ 1. Χρωματίζω στη γραμμή του χρόνου την εποχή του χαλκού: 3000 1100 π. Χ. 1100-800 πχ 800-500 πχ 500-323 πχ 323-146 πχ 146πΧ-330 μχ 2. Καταγράφω τους τρεις (3) σημαντικότερους πολιτισμούς που

Διαβάστε περισσότερα

Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι;

Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι; ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι; Κανένα από αυτά τα ζώα. Στο απόλυτο σκοτάδι είναι αδύνατο να δει κανείς ο,τιδήποτε. Ποια δουλειά

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Συμβούλιο. Πρόλογος

Διοικητικό Συμβούλιο. Πρόλογος Διοικητικό Συμβούλιο Πρόεδρος: Χ. Παπαφράγκος Αντιπρόεδρος: Ε. Σκληρός Γραμματέας/Ταμίας: Α. Σωτηρόπουλος Μέλη: Φ. Καρακώστας Σ. Σκούρτης Πρόλογος Αγαπητοί Συνάδελφοι, Με χαρά σας προσκαλούμε στις 3 προγραμματισμένες

Διαβάστε περισσότερα

Ολοι είμαστε αδέλφια

Ολοι είμαστε αδέλφια ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού (Μέρος Α ) Ολοι είμαστε αδέλφια ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού Ολοι είμαστε αδέλφια (Μέρος A )

Διαβάστε περισσότερα

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει.

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει. Η μετάφραση των κειμένων στα ελληνικά, που παρατίθεται εδώ, είναι βασισμένη στις μεταφράσεις από τα κοπτικά και ελληνικά στα αγγλικά των: Wesley W. Isenberg, Stephen Patterson, Marvin Meyer, Thomas O.

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3

Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3 Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3 Η Σπάρτη ήταν πόλη- κράτος στην Αρχαία Ελλάδα, χτισμένη στις όχθες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΩΝ ΚΥΚΛΑΔΩΝ

ΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΩΝ ΚΥΚΛΑΔΩΝ ΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΩΝ ΚΥΚΛΑΔΩΝ Η Σύρος είναι νησί των Κυκλάδων. Πρωτεύουσά της είναι η Ερμούπολη, η οποία είναι πρωτεύουσα της Περιφέριας Νότιου Αιγαίου αλλά και του πρώην Νομού Κυκλάδων. Η Σύρος αναπτύχθηκε ιδιαίτερα

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ο κατακόρυφος διαμελισμός;

Τι είναι ο κατακόρυφος διαμελισμός; ΟΡΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ Τι είναι ο κατακόρυφος διαμελισμός; Διαμελισμός Κατακόρυφος είναι: Τα βουνά, οι πεδιάδες, οι λόφοι, οι κοιλάδες, τα φαράγγια και γενικά το ανάγλυφο μιας περιοχής. Άλπεις Οι Άλπεις είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Α ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Α ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΝΤΜΗΣΕΙΣ... 11 ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 17 ΜΕΡΟΣ Α ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ Ο ΒΙΒΛΙΚΟΣ ΙΣΡΑΗΛ Εισαγωγικά... 27 1. Αρχαιολογία του βιβλικού Ισραήλ... 29

Διαβάστε περισσότερα

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη γερμανική εφημερίδα Die Welt, στο οποίο εξηγεί στους Γερμανούς Το συγκλονιστικό άρθρο του Γλέζου στη Welt Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 γερμανική

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΥΠΑΠΑΝΤΗΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΒΕΝΕΤΟΥ

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΥΠΑΠΑΝΤΗΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΒΕΝΕΤΟΥ Πρεσβυτέρου ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Ι. ΣΚΟΠΙΑΝΟΥ Αρχιερατικού Επιτρόπου Καναλίων ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΥΠΑΠΑΝΤΗΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΒΕΝΕΤΟΥ Γνωριμία με την ιστορική, θρησκευτική, πολιτιστική και κοινωνική ζωή του τόπου αυτού ΒΕΝΕΤΟ 2013

Διαβάστε περισσότερα

Πέννυ Εμμανουήλ Κυβερνήτης Θ117Α

Πέννυ Εμμανουήλ Κυβερνήτης Θ117Α Αθήνα 31-7-2012 Αρ. πρωτ. 12 Προς την Επιτροπή Ανταλλαγών Νέων Αγαπητέ Πρόεδρε Τάσο Γρηγορίου, Με την Παρούσα επιστολή θα ήθελα να σας ευχαριστήσω για την εγκάρδια φιλοξενία των 4 παιδιών του Θέματός μας

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ, ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΩΝ ΜΥΡΜΙΔΟΝΩΝ

Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ, ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΩΝ ΜΥΡΜΙΔΟΝΩΝ 1ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΛΑΤΥΚΑΜΠΟΥ ΛΑΡΙΣΑΣ Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ, ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΩΝ ΜΥΡΜΙΔΟΝΩΝ σε βιβλίο με εικόνες. LET S SHARE OUR CULTURE (ΑΣ ΜΟΙΡΑΣΤΟΥΜΕ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΜΑΣ) Αυτό το πρόγραμμα πραγματοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Επικοινωνία ΣυνΚίνησις 2155304973, 6973933877 info@sinkinisis.com www.sinkinisis.com ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΤΗΣ ΓΚΙΖΑΣ ΕΝΑ ΑΠΟ ΤΑ ΕΠΤΑ ΘΑΥΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΤΗΣ ΓΚΙΖΑΣ ΕΝΑ ΑΠΟ ΤΑ ΕΠΤΑ ΘΑΥΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΤΗΣ ΓΚΙΖΑΣ ΕΝΑ ΑΠΟ ΤΑ ΕΠΤΑ ΘΑΥΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΤΗΣ ΓΚΙΖΑΣ Χτισμένες στη Νεκρόπολη της Γκίζας, μία ανάσα από την πρωτεύουσα της Αιγύπτου, το Κάιρο, αποτελούν το αρχαιότερο

Διαβάστε περισσότερα

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 ΕΝΑ ΓΟΗΤΕΥΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΧΡΟΝΙΑ, ΓΕΜΑΤΟ ΕΚΠΛΗΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ. 33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 Εικόνα 1 Εικόνα 2 Ρωμαϊκές λεγεώνες

Διαβάστε περισσότερα

Επειδή ο μεσημβρινός τέμνει ξανά τον παράλληλο σε αντιδιαμετρικό του σημείο θα θεωρούμε μεσημβρινό το ημικύκλιο και όχι ολόκληρο τον κύκλο.

Επειδή ο μεσημβρινός τέμνει ξανά τον παράλληλο σε αντιδιαμετρικό του σημείο θα θεωρούμε μεσημβρινό το ημικύκλιο και όχι ολόκληρο τον κύκλο. ΝΑΥΣΙΠΛΟΪΑ Η ιστιοπλοΐα ανοιχτής θαλάσσης δεν διαφέρει στα βασικά από την ιστιοπλοΐα τριγώνου η οποία γίνεται με μικρά σκάφη καi σε προκαθορισμένο στίβο. Όταν όμως αφήνουμε την ακτή και ανοιγόμαστε στο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Μάθημα: Ιστορία Τάξη: Α Λυκείου Χρόνος εξέτασης: 2 ώρες και 30 λεπτά ΜΕΡΟΣ Α (20 μονάδες) Να απαντήσετε ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΑ και στις δύο (2) ερωτήσεις. 1. Κάθε

Διαβάστε περισσότερα

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 1. Τι ήταν και γιατί γράφτηκαν οι επιστολές του αποστόλου Παύλου; Ήταν γράμματα που έστελνε ο απόστολος στις χριστιανικές κοινότητες που είχε ιδρύσει.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Ο Γενικός είκτης Τιµών Εισροών κατά το µήνα Σεπτέµβριο 2013, σε σύγκριση µε το δείκτη

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Ο Γενικός είκτης Τιµών Εισροών κατά το µήνα Σεπτέµβριο 2013, σε σύγκριση µε το δείκτη ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Πειραιάς, 15 Νοεµβρίου 2013 ΕΙΚΤΕΣ ΤΙΜΩΝ ΕΙΣΡΟΩΝ ΚΑΙ ΕΚΡΟΩΝ ΣΤΗ ΓΕΩΡΓΙΑ - ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑ: Σεπτέµβριος 2013 Η εξέλιξη των Αναθεωρηµένων εικτών Τιµών

Διαβάστε περισσότερα

ΡΩΜΗ, Ο ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΑΦΡΟΔΙΤΗΣ, 1842

ΡΩΜΗ, Ο ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΑΦΡΟΔΙΤΗΣ, 1842 AΓΙΑΤΣΙΟ, ΙΤΑΛΙΑ, 1868 ΒΙΛΦΡΑΝΣ, ΓΑΛΛΙΑ, 1868 ΚΑΝΝΕΣ, 1865 ΜΑΥΡΟΒΟΥΝΙΟ, 1866 ΛΟΜΒΑΡΔΙΑ, 1842 ΒΥΡΗΤΟΣ, 1858 ΜΟΝΑΚΟ, 1858 ΟΧΡΙΔΑ, 1848 ΕΛΜΠΑΣΑΝ, 1848 ΤΙΡΑΝΑ, 1848 ΡΩΜΗ, Ο ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΑΦΡΟΔΙΤΗΣ, 1842 ΚΑΤΑΡΟ,

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό δασικό πάρκο Πέτρας του Ρωμιού

Εθνικό δασικό πάρκο Πέτρας του Ρωμιού Εθνικό δασικό πάρκο Πέτρας του Ρωμιού Στις 17 Φεβρουαρίου 2014, οι τετάρτες τάξεις του Θ Δημοτικού Σχολείου Πάφου πήγαν εκδρομή στο Εθνικό δασικό πάρκο Πέτρας του Ρωμιού. Ο σκοπός τους ήταν να περπατήσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ. ΕΙΚΤΕΣ ΤΙΜΩΝ ΕΙΣΡΟΩΝ ΚΑΙ ΕΚΡΟΩΝ ΣΤΗ ΓΕΩΡΓΙΑ - ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑ: Αύγουστος 2014 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ. ΕΙΚΤΕΣ ΤΙΜΩΝ ΕΙΣΡΟΩΝ ΚΑΙ ΕΚΡΟΩΝ ΣΤΗ ΓΕΩΡΓΙΑ - ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑ: Αύγουστος 2014 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Πειραιάς, 17 Οκτωβρίου 2014 ΕΙΚΤΕΣ ΤΙΜΩΝ ΕΙΣΡΟΩΝ ΚΑΙ ΕΚΡΟΩΝ ΣΤΗ ΓΕΩΡΓΙΑ - ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑ: Αύγουστος 2014 Η εξέλιξη των εικτών Τιµών Εισροών και Εκροών

Διαβάστε περισσότερα

Η ΥΠΕΥΘΗΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Αλεξανδρή Ελευθερία. Η ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Δημαράκης Κοσμάς Δράκου Άννα Καίρης Μάριος Κομίνη Ιωάννα Σουλάνδρος Τάσος

Η ΥΠΕΥΘΗΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Αλεξανδρή Ελευθερία. Η ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Δημαράκης Κοσμάς Δράκου Άννα Καίρης Μάριος Κομίνη Ιωάννα Σουλάνδρος Τάσος Η ΥΠΕΥΘΗΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Αλεξανδρή Ελευθερία Η ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Δημαράκης Κοσμάς Δράκου Άννα Καίρης Μάριος Κομίνη Ιωάννα Σουλάνδρος Τάσος Ξεκινώντας την εργασία θα θέλαμε να παραθέσουμε το παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Online Έρευνας για τα Χριστούγεννα

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Online Έρευνας για τα Χριστούγεννα M A R K E T I N G R E S E A R C H S E R V I C E S Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Online Έρευνας για τα Χριστούγεννα Δεκέμβριος 2010 Εισαγωγή Φέτος, είπαμε να γιορτάσουμε τα Χριστούγεννα με μια έρευνα που αφορά

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Δημητριάννα Σκουρτσή Γ2 Σχολικό έτος 2014-15 Τάξη Γ Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΜΕ ΤΟ GOOGLE EARTH: Η ΕΥΡΩΠΗ

ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΜΕ ΤΟ GOOGLE EARTH: Η ΕΥΡΩΠΗ 1 ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΜΕ ΤΟ GOOGLE EARTH: Η ΕΥΡΩΠΗ ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ Κώστας Κύρος ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 1. Ανοίξτε το λογισμικό Google Earth και προσπαθήστε να εντοπίσετε τη θέση της Ευρώπης στη Γη. Κατόπιν για να

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ Ε.ΚΟ.Γ.Ι. 2012

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ Ε.ΚΟ.Γ.Ι. 2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ Ε.ΚΟ.Γ.Ι. 2012 Διοικητικό Συμβούλιο Πρόεδρος: Χ. Παπαφράγκος Αντιπρόεδρος: Ε. Σκληρός Γραμματέας/Ταμίας: Α. Σωτηρόπουλος Μέλη: Φ. Καρακώστας Σ. Σκούρτης Πρόλογος Αγαπητοί συνάδελφοι,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ. ΕΙΚΤΕΣ ΤΙΜΩΝ ΕΙΣΡΟΩΝ ΚΑΙ ΕΚΡΟΩΝ ΣΤΗ ΓΕΩΡΓΙΑ - ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑ: Ιούνιος 2015 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ. ΕΙΚΤΕΣ ΤΙΜΩΝ ΕΙΣΡΟΩΝ ΚΑΙ ΕΚΡΟΩΝ ΣΤΗ ΓΕΩΡΓΙΑ - ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑ: Ιούνιος 2015 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Πειραιάς, 7 Αυγούστου 2015 ΕΙΚΤΕΣ ΤΙΜΩΝ ΕΙΣΡΟΩΝ ΚΑΙ ΕΚΡΟΩΝ ΣΤΗ ΓΕΩΡΓΙΑ - ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑ: Ιούνιος 2015 Η εξέλιξη των εικτών Τιµών Εισροών και Εκροών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΧΥΡΡΥΘΜΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΣΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ ΤΩΝ ΞΕΝΑΓΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ

ΤΑΧΥΡΡΥΘΜΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΣΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ ΤΩΝ ΞΕΝΑΓΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΤΑΧΥΡΡΥΘΜΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΣΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ ΤΩΝ ΞΕΝΑΓΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ Δευτέρα 17 Φεβρουαρίου 2014 Βασικές έννοιες και αρχές της τουριστικής βιομηχανίας/ Η

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (διαγώνισμα 1)

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (διαγώνισμα 1) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (διαγώνισμα 1) ΟΜΑΔΑ Α ΘΕΜΑ Α1 Α.1.1.α Το Νοέμβριο του 1919 υπογράφηκε η συνθήκη του Νεϊγύ.πριν από την υπογραφή της συνθήκης) σελ 140 σχ.βιβλ. Β. Κατά

Διαβάστε περισσότερα

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου Ημερομηνία 19/3/2015 Μέσο Συντάκτης Link artpress.sundaybloody.com Βασίλης Κάργας http://artpress.sundaybloody.com/?it_books=%ce%b1%cf%80%cf%8c- %CE%BE%CF%8D%CE%BB%CE%BF-%CE%BA%CE%B1%CE%B9- %CE%B1%CF%83%CE%AE%CE%BC%CE%B9-

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΓΡΑΦΕΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ (<1940)

ΑΠΟΓΡΑΦΕΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ (<1940) Εκδόσεις Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (αρχεία σε ψηφιακή μορφή) που διατίθενται οργανωμένα στον δικτυακό τόπο e demography (http://www.e demography.gr ) (Πηγή: ΕΛΣΤΑΤ, Ψηφιακή Βιβλιοθήκη) Γλώσσα που αποδίδεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΥΝ ΡΑ (ΣΕΛ. 3) 2. ΠΟΣΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥΝ ΡΑΣ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΚΑΙ 3. ΖΩΑ ΚΑΙ ΦΥΤΑ ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ 4. ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ (ΣΕΛ.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΥΝ ΡΑ (ΣΕΛ. 3) 2. ΠΟΣΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥΝ ΡΑΣ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΚΑΙ 3. ΖΩΑ ΚΑΙ ΦΥΤΑ ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ 4. ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ (ΣΕΛ. ΟΝΟΜΑ: ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΚΥΠΡΗ ΤΑΞΗ: Β 1 ΜΑΘΗΜΑ: ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ Θέµα: Τούνδρα 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΥΝ ΡΑ (ΣΕΛ. 3) 2. ΠΟΣΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥΝ ΡΑΣ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΚΑΙ ΠΟΙΟΙ ΕΙΝΑΙ; (ΣΕΛ. 4-7) 3. ΖΩΑ ΚΑΙ ΦΥΤΑ ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ

Διαβάστε περισσότερα

Google Earth. Τσαγκαλίδης Κωνσταντίνος Πληροφορική 29/11/2014

Google Earth. Τσαγκαλίδης Κωνσταντίνος Πληροφορική 29/11/2014 2014 Google Earth Τσαγκαλίδης Κωνσταντίνος Πληροφορική 29/11/2014 2 Περιεχόμενα Πίνακας περιεχομένων Εξώφυλλο... 1 Περιεχόμενα... 2 Εισαγωγή... 3 Βασικά Εργαλεία... 4 -Search Panel -Overview Map - Hide/Show

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ Ο ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ, στις διάφορες δραστηριότητες που διοργανώνει κάθε χρόνο, προσπαθεί να αφυπνίσει τους μαθητές για το πρόβλημα που αντιμετωπίζει η Κύπρος εξαιτίας της

Διαβάστε περισσότερα

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου Συλλογή Περιστέρια 148 Εικονογράφηση εξωφύλλου: Εύη Τσακνιά 1. Το σωστό γράψιμο Έχεις προσέξει πως κάποια βιβλία παρακαλούμε να μην τελειώσουν ποτέ κι άλλα, πάλι, από την πρώτη κιόλας σελίδα τα βαριόμαστε;

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΘΕΓΜΑΤΑ Αστρολογικές συμβουλές για την ερμηνεία ενός ωριαίου χάρτη

ΑΠΟΦΘΕΓΜΑΤΑ Αστρολογικές συμβουλές για την ερμηνεία ενός ωριαίου χάρτη ΑΠΟΦΘΕΓΜΑΤΑ Αστρολογικές συμβουλές για την ερμηνεία ενός ωριαίου χάρτη Κατά τη διάρκεια των αιώνων, πολλοί αξιόλογοι μελετητές της αστρολογίας παρατήρησαν ότι ορισμένα αποτελέσματα επαναλαμβάνονταν κάτω

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Ας γνωρίσουμε τη γεωγραφία της Ελλάδας

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Ας γνωρίσουμε τη γεωγραφία της Ελλάδας Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Ας γνωρίσουμε τη γεωγραφία της Ελλάδας Ενότητα: Γεωγραφία (2 φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Β1, Β2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 4 ώρες (2 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή: Για τον διδάσκοντα:

Διαβάστε περισσότερα

ΘΟΥΚΥΔΙΔΗΣ H ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ Στην εποχή του Θουκυδίδη πραγματοποιείται ένα σπουδαίο γεγονός που έγινε βασική αιτία να εξασθενίσουν οι Αρχαίες Ελληνικές πόλεις καθώς να συντριβή το πολιτισμικό μεγαλείο της αρχαίας

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Συμβούλιο. Πρόλογος

Διοικητικό Συμβούλιο. Πρόλογος Διοικητικό Συμβούλιο Πρόεδρος: Χ. Παπαφράγκος Αντιπρόεδρος: Ε. Σκληρός Γραμματέας/Ταμίας: Α. Σωτηρόπουλος Μέλη: Φ. Καρακώστας Σ. Σκούρτης Πρόλογος Αγαπητοί συνάδελφοι, Με χαρά σας προσκαλούμε στις 3 προγραμματισμένες

Διαβάστε περισσότερα

Το τέλος του Μικρασιατικού Ελληνισμού

Το τέλος του Μικρασιατικού Ελληνισμού Το τέλος του Μικρασιατικού Ελληνισμού Η γιαγιά μου, η μητέρα του πατέρα μου, λεγόταν Αλεξάνδρα Καλπάκα και ήταν γεννημένη στο Αϊβαλί. Οι γονείς της ήταν Αϊβαλιώτες, γέννημα θρέμμα. Ζούσαν στο Αϊβαλί πάρα

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:---------

Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:--------- 25η Μαρτίου 1821 Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:--------- Στόχοι: Μέσα από διάφορες επικοινωνιακές και διαθεματικές δραστηριότητες τo παιδί:

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α1 α. σχολικό βιβλίο, σελ. 46. Φεντερασιόν: ήταν μεγάλη πολυεθνική εργατική οργάνωση της Θεσσαλονίκης, με πρωτεργάτες σοσιαλιστές από την ανοικτή σε νέες ιδέες

Διαβάστε περισσότερα

x ν+1 =ax ν (1-x ν ) ή αλλιώς η απλούστερη περίπτωση ακολουθίας αριθμών με χαοτική συμπεριφορά.

x ν+1 =ax ν (1-x ν ) ή αλλιώς η απλούστερη περίπτωση ακολουθίας αριθμών με χαοτική συμπεριφορά. 1 x ν+1 =ax ν (1-x ν ) ή αλλιώς η απλούστερη περίπτωση ακολουθίας αριθμών με χαοτική συμπεριφορά. Πριν λίγα χρόνια, όταν είχε έρθει στην Ελλάδα ο νομπελίστας χημικός Ilya Prigogine (πέθανε πρόσφατα), είχε

Διαβάστε περισσότερα

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;"

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 <i>το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει:</i> 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 <b>ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;</b> 1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;" 3 00:00:17,967 --> 00:00:20,395 Οι Ζαπατίστας είναι ένα κίνημα.

Διαβάστε περισσότερα

1 / 13 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 5 ης ηµοτικού. Μάρτιος 2007

1 / 13 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 5 ης ηµοτικού. Μάρτιος 2007 1 / 13 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Στο Πίνοβο με την υπέροχη κορυφογραμμή του

Στο Πίνοβο με την υπέροχη κορυφογραμμή του Στο Πίνοβο με την υπέροχη κορυφογραμμή του Το όρος Πίνοβο είναι ένα σχετικά άγνωστο βουνό. Ο ορεινός του όγκος απλώνεται στα βορειοδυτικά του νομού Πέλλας, ανάμεσα στα όρη Βόρας (Καϊμακτσαλάν) και Τζένα.

Διαβάστε περισσότερα