ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... 1 ΠΕΡΙΛΗΨΗ... 3

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... 1 ΠΕΡΙΛΗΨΗ... 3"

Transcript

1 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... 1 ΠΕΡΙΛΗΨΗ... 3 EΙΣΑΓΩΓΗ... 4 ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΔΙΑΛΟΓΟΥ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΟΥ Οι πολλαπλές διαστάσεις του αιτήματος για αναμόρφωση του ασφαλιστικού συστήματος Τα επίμαχα ζητήματα του κοινωνικού διαλόγου Σκοπός και μεθοδολογία εργασίας... 7 ΜΕΡΟΣ Ι: ΤΑ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΑ ΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ... 9 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Η ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΟΧΥΡΩΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ Η ενσωμάτωση του δικαιώματος της κοινωνικής ασφάλισης ( άρθρο 22, παρ. 4/5) στο Σύνταγμα του 1975/86/ Η νομική φύση του δικαιώματος Η θεωρητική συζήτηση Η νομολογιακή προσέγγιση Οι φορείς του δικαιώματος ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΟΙ ΚΑΝΟΝΙΣΤΙΚΕΣ ΔΕΣΜΕΥΣΕΙΣ ΤΟΥ ΑΡΘΡ. 22 ΠΑΡ. 5 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ Η κατοχύρωση του δημόσιου και καθολικού χαρακτήρα της υποχρεωτικής κοινωνικής ασφάλισης Η αρχή της προστασίας του ασφαλιστικού κεφαλαίου Η κατοχύρωση της αρχής της ανταποδοτικότητας Η κατοχύρωση της αρχής της κοινωνικής αλληλεγγύης Η κατοχύρωση των οργανωτικών βάσεων του ισχύοντος συστήματος της κοινωνικής ασφάλισης Οι προϋποθέσεις συγχώνευσης των ασφαλιστικών οργανισμών ΜΕΡΟΣ ΙΙ: ΟΙ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΔΕΣΜΕΥΣΕΙΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Η ΚΑΤΟΧΥΡΩΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΣΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ ΔΙΚΑΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Η ένταξη της κοινωνικής ασφάλισης στους στόχους των διεθνών οργανισμών Οι κατευθυντήριες αρχές των κειμένων του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ) Οι ουσιαστικές παρεμβάσεις της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ΔΟΕ) Οι διευρυμένες πολιτικές του Συμβουλίου της Ευρώπης Οι πολύπλευρες παρεμβάσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΔΙΕΘΝΩΝ ΚΑΝΟΝΩΝ ΣΤΗΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΕΝΝΟΜΗ ΤΑΞΗ Η επιρροή των διεθνών κανόνων στην εσωτερική έννομη τάξη Η αρχή του δημόσιου και καθολικού χαρακτήρα της υποχρεωτικής κοινωνικής ασφάλισης Η αρχή της προστασίας του ασφαλιστικού κεφαλαίου Η αρχή της ανταποδοτικότητας Η αρχή της κοινωνικής αλληλεγγύης Οι οργανωτικές βάσεις του ισχύοντος συστήματος της κοινωνικής ασφάλισης... 68

2 2 ΜΕΡΟΣ ΙΙΙ:Ο ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΟΙ ΘΕΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ, ΤΩΝ ΚΟΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΣΚΑ Προτάσεις για το χαρακτήρα της κοινωνικής ασφάλισης και τη σχέση της με την ιδιωτική Προτάσεις για την οργάνωση και λειτουργία του ΣΚΑ Προτάσεις για τη χρηματοδότηση του ΣΚΑ Προτάσεις για το ύψος και τις προϋποθέσεις των παροχών του ΣΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΚΡΙΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΔΕΣΜΣΥΣΕΙΣ Ο χαρακτήρας της κοινωνικής ασφάλισης και η σχέση της με την ιδιωτική Η οργανωτική δομή του ΣΚΑ Χρηματοδότηση του ΣΚΑ Προϋποθέσεις και ύψος παροχών του ΣΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Κοινή συνέντευξη τύπου του Δ. Ρέππα-Ν. Χριστοδουλάκη (21/03/2002) 2. Το νέο πρότυπο χρηματοδότησης του ΙΚΑ (Υπ. Οικονομικών, 03/04/2002) 3. ΑΔΕΔΥ, Προς τον Υπουργό Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, Δ. Ρέππα (13/03/2002). 4. COM(2001) 362 τελικό (Βρυξέλλες, 03/07/2001)

3 3 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η επικείμενη μεταρρύθμιση του ασφαλιστικού θα αφορά, με βάση τις προτάσεις που έχουν κατατεθεί στα πλαίσια του κοινωνικού διαλόγου, εκτός από περιμετρικές μεταβολές αναπροσαρμοστικού χαρακτήρα, και δομικές αναδιαρθρώσεις μείζονος σημασίας, που θα επηρεάσουν άμεσα τη φυσιογνωμία του θεσμού. Επειδή, όμως η κοινωνική ασφάλιση είναι καταγεγραμένη ως κοινωνικό δικαίωμα στο συνταγματικό κείμενο αλλά και σε άλλα διεθνή κείμενα αυξημένης τυπικής ισχύος, οι προτάσεις των συνδιαλεγομένων αξιολογούνται, ως προς τη δυνατότητα εφαρμογής τους, με κριτήριο τη συμβατότητά τους προς τις συνταγματικές και διεθνείς δεσμεύσεις της χώρας. Λέξεις/κλειδιά: κοινωνικός διάλογος, μεταρρύθμιση ασφαλιστικού, συνταγματικές δεσμεύσεις, διεθνείς δεσμεύσεις. Abstract The imminent reformation of the social insurance system will be related, based on the proposals which have been reported in the scope of the social dialogue, with perimetrical transitions with readjustment character, besides the structural reformations of great importance, which will affect straightly the physiognomy of the institution. But because the social insurance is formally recorded as a social right in the constitutional script and other international scripts with great typical standing, the proposals of the people who participate in the conversation are surveyed on their implementation ability, having as criterion their compatibility with the constitutional and international commitments of the state. Key-words: social dialogue, insurance reformation, constitutional commitments, international commitments.

4 4 EΙΣΑΓΩΓΗ ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΔΙΑΛΟΓΟΥ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΟΥ 1. Οι πολλαπλές διαστάσεις του αιτήματος για αναμόρφωση του ασφαλιστικού συστήματος Το Σύστημα Κοινωνικής Ασφάλισης (ΣΚΑ) στην Ελλάδα, διέρχεται μια βαθύτατη και παρατεταμένη κρίση, η οποία εκδηλώνεται τόσο με την αδυναμία ποιοτικής και ποσοτικής ικανοποίησης των κοινωνικοασφαλιστικών αναγκών, 1 όσο και με την ανισορροπία του οικονομικού ισοζυγίου, λόγω της προοδευτικής διόγκωσης των διαχειριστικών ελλειμμάτων. Η κρίση αυτή, σε αντίθεση με τις αναπτυγμένες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 2 οφείλεται κατά κύριο λόγο σε εγγενείς αδυναμίες, 3 με κυριότερη την κλαδική πολυδιάσπαση και την εσωτερική, κάθετη κατάτμηση των φορέων ασφαλιστικής κάλυψης, 4 απόρροια της παντελούς απουσίας κεντρικού σχεδιασμού 5 και της ανάπτυξης του κοινωνικο-ασφαλιστικού συστήματος επί τη βάσει συντεχνιακών συμφερόντων, 6 και κατά δεύτερο λόγο σε εξωγενείς παράγοντες, όπως τα νέα οικονομικά και κοινωνικά δεδομένα της 1 Ρομπόλης Σ., Κοινωνική ασφάλιση: η διαρκής κρίση και οι προοπτικές, εκδ. Παρατηρητής, Θεσσαλονίκη 1991, σελ Στις αναπτυγμένες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης η κρίση των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης οφείλεται κυρίως στην όξυνση του δημογραφικού προβλήματος, στην ωρίμανση των προσδοκιών των ασφαλισμένων και στην επέκταση των νέων μορφών απασχόλησης. Κοντιάδης Ξ., Ο νέος συνταγματισμός και τα θεμελιώδη δικαιώματα μετά την αναθεώρηση του 2001, εκδόσεις Αντ. Ν. Σάκκουλα 2002, σελ Αυτό επιβεβαιώνεται και από το εξής στοιχείο: στις αναπτυγμένες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης η κρίση των διανεμητικών συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης εμφανίστηκε μετά από διάστημα εκατό περίπου ετών, όταν τα συστήματα αυτά πέρασαν στη φάση της ωρίμανσης, ενώ στην Ελλάδα η κρίση εμφανίστηκε σε πολύ μικρότερο χρονικό διάστημα και πριν προλάβει το σύστημα να ωριμάσει, δεδομένου ότι στην Ελλάδα η Κοινωνική Ασφάλιση άρχισε να λειτουργεί πολύ καθυστερημένα σε σχέση με τη δυτική Ευρώπη. 4 Κοντιάδης Ξ., Η κοινωνική διοίκηση στην Ελλάδα, εκδόσεις Αντ. Ν. Σάκκουλα, Αθήνα-Κομοτηνή 1997, σελ Πετμεζίδου-Τσουλουβή Μ., Κοινωνικές ανισότητες και κοινωνική πολιτική, Εκδόσεις Εξάντας, Αθήνα 1992, σελ , επ. ΡομπόληςΣ.-Χλέτσος Μ., Η κοινωνική πολιτική μετά την κρίση του κράτους πρόνοιας, εκδόσεις παρατηρητής, Θεσσαλονίκη 1995, σελ Χλέτσος Μ., «Νέες τάσεις στην κοινωνική πολιτική: η περίπτωση της Ελλάδας» στο Ματσαγγάνης Μ. (επιμ. ), Προοπτικές του κοινωνικού κράτους στη νότια Ευρώπη, εκδόσεις ελληνικά γράμματα, Αθήνα 1999, σελ. 275.

5 5 παγκοσμιοποίησης 7 και της ΟΝΕ, η ραγδαία επιδείνωση των δημογραφικών δεδομένων, η αύξηση της ανεργίας, η αλματώδης αύξηση των δαπανών υγείας κ.λ.π. Υπό την πίεση αυτής της κρίσης, που απειλεί με κατάρρευση το σύστημα κοινωνικής ασφάλισης, αν δε ληφθούν άμεσα διορθωτικά μέτρα, βρίσκεται σε εξέλιξη ένας νέος 8 κοινωνικός διάλογος, 9 με στόχο την αναμόρφωση γενικότερα του κοινωνικο-ασφαλιστικού συστήματος, πρωτίστως όμως του συνταξιοδοτικού, ώστε να προσαρμοστεί στα νέα κοινωνικο-οικονομικά δεδομένα. Ασφαλώς, ο διάλογος αυτός δεν είναι και δε θα μπορούσε άλλωστε να είναι, αφού η Ελλάδα αποτελεί μέλος της ΕΕ - αποκομμένος από την ευρύτερη προβληματική, που διεξάγεται τα τελευταία χρόνια σε όλα τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σχετικά με το τρίπτυχο ανάπτυξη, ανταγωνιστικότητα, απασχόληση και τον τρόπο που αυτά επηρεάζονται από τα συστήματα κοινωνικής προστασίας, 10 δεδομένου μάλιστα ότι ήδη με το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης του 1997 επεβλήθησαν συγκεκριμένες δεσμεύσεις στα κράτη-μέλη, με κυριότερη την απαγόρευση επίρριψης ελλειμμάτων στις μέλλουσες γενιές, πρακτική πολύ συνηθισμένη μέχρι σήμερα στον τομέα των συντάξεων. 11 Επίσης ο διάλογος αυτός, στο βαθμό που εισηγείται μεταρρυθμίσεις στο θεσμό της κοινωνικής ασφάλισης που είναι κατοχυρωμένος ως κοινωνικό δικαίωμα 7 Η παγκοσμιοποίηση ασκεί πιέσεις στα συστήματα κοινωνικής προστασίας και στη χρηματοδότησή τους, δίνοντας προτεραιότητα στη μείωση των δημοσιονομικών ελλειμμάτων, του δημόσιου χρέους και της φορολογίας, ως στόχων της κρατικής πολιτικής. Σακελλαρόπουλος Θ., Υπερεθνικές κοινωνικές πολιτικές την εποχή της παγκοσμιοποίησης, η κοινωνική πολιτική διεθνών οργανισμών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εκδ. Κριτική 2001, σελ Ο διεξαγόμενος κοινωνικός διάλογος για τη μεταρρύθμιση του ασφαλιστικού στην πραγματικότητα αποτελεί συνέχεια του προηγούμενου κοινωνικού διαλόγου ( ) για το mini ασφαλιστικό, όπως επικράτησε να λέγεται. 9 «Ο κοινωνικός διάλογος έχει την έννοια της ανταλλαγής απόψεων και της διαπραγμάτευσης μεταξύ των συνδικαλιστικών οργανώσεων εργοδοτών και εργαζομένων με σκοπό τη δημιουργία συμβατικών σχέσεων, συμπεριλαμβανωμένων των συλλογικών συμβάσεων», Κοντιάδης Ξ, Όψεις αναδιάρθρωσης του κράτους πρόνοιας στην Ευρώπη, εκδ. Αντ. Ν. Σάκκουλα, Αθήνα-Κομοτηνή 1997, σελ Βλ. Σχετικά: European Commission (1995b), Communication. The Future of Social Protection: A framework for a European Debate., [Com (95) 466 final ] τον Οκτώβριο του 1995, όπου έγινε προσπάθεια να τεθεί ένα πλαίσιο συζήτησης για την καθιέρωση συστημάτων κοινωνικής προστασίας τα οποία να ευνοούν την απασχόληση και να λειτουργούν αποτελεσματικότερα, αποδίδοντας ιδιαίτερη έμφαση στην επιδείνωση της σχέσης εργαζομένων και συνταξιούχων και στην ανάγκη μείωσης του κόστους εργασίας. Βλ. επίσης European Commission (1997 d), Communication. Modernising and Improving Social Protection in the European Union [Com (97) 102 ], όπου αποσαφηνίζεται η φιλοσοφία της στρατηγικής για την κοινωνική προστασία και διατυπώνεται η πολιτική βούληση της Επιτροπής για το χαρακτήρα των κοινωνικών πολιτικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, επ. [COM (2001) 362 final ] σχετικά με την «υποστήριξη εθνικών στρατηγικών για ασφαλείς και βιώσιμες συντάξεις, μέσω μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης», όπου προτείνονται κοινοί στόχοι για τη μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος στα κράτη-μέλη. 11 Τήνιος Πλ., «Από τη ρητορεία στην πράξη: Ευρωπαϊκή κοινωνική πολιτική, ελλείμματα και η ΟΝΕ», στον τόμο: Τσάτσου Δ. / Κοντιάδη Ξ. (επιμ.), Η Ευρωπαϊκή Ένωση μετά τη Συνθήκη του Άμστερνταμ, Αθήνα-Κομοτηνή 2000, σελ. 147.

6 6 στο Σύνταγμα της χώρας, δεν μπορεί παρά να κινείται εντός των συνταγματικών πλαισίων και να λαμβάνει υπόψη του τα όρια που θέτουν οι διατάξεις κοινωνικού περιεχομένου και κυρίως η διάταξη του άρθρου 22, παρ. 5 του Συντάγματος. Τέλος ο κοινωνικός διάλογος για τη μεταρρύθμιση του ασφαλιστικού αναγκαστικά πρέπει να λάβει υπόψη του τις διεθνείς δεσμεύσεις της χώρας, σε σχέση με την κοινωνική προστασία, αφού η Ελλάδα συμμετέχει σε πολλούς διεθνείς οργανισμούς και έχει υπογράψει αντίστοιχες Διεθνείς Συμβάσεις που τη δεσμεύουν. 2. Τα επίμαχα ζητήματα του κοινωνικού διαλόγου Ο κοινωνικός διάλογος που ξεκίνησε εν όψει της μεταρρύθμισης του ασφαλιστικού, με βάση τουλάχιστον τις έως τώρα δημοσιευμένες απόψεις των επιστημόνων και τις κατατεθημένες προτάσεις των κομμάτων και των κοινωνικών εταίρων, επικεντρώνεται κατά κύριο λόγο στο θέμα της χρηματοδότησης και της δομής του συστήματος αλλά επεκτείνεται και σε επιμέρους ζητήματα που αφορούν το ύψος των παροχών, τις προϋποθέσεις συνταξιοδότησης, τα όρια ηλικίας κλπ. Συγκεκριμένα στο επίπεδο οργάνωσης και λειτουργίας του Συστήματος Κοινωνικής Ασφάλισης (ΣΚΑ), κυριαρχούν τα θέματα αφενός της δομικής ανασυγκρότησης του ΣΚΑ με βάση το σύστημα των τριών πυλώνων 12 και αφετέρου η περαιτέρω ενοποίηση των ομοειδών ταμείων, ενώ συγχρόνως συζητείται και το θέμα της διοικητικής αυτοτέλειας και του λειτουργικού εκσυγχρονισμού των ασφαλιστικών φορέων. Στο επίπεδο της χρηματοδότησης, δύο κυρίως ζητήματα μονοπωλούν το ενδιαφέρον: η ανάγκη εισαγωγής στοιχείων κεφαλαιοποιητικού χαρακτήρα στο υπάρχον διανεμητικό σύστημα 13 και η τριμερής χρηματοδότηση. Συγχρόνως όμως σημαντικό είναι το ενδιαφέρον και για θέματα που σχετίζονται με την καλύτερη αξιοποίηση της κινητής και ακίνητης περιουσίας, την καταπολέμηση της 12 Για το σύστημα των τριών πυλώνων βλ. Προβόπουλος Γ., Σχεδιάζοντας την ασφαλιστική μεταρρύθμιση, Το Βήμα 23/12/2001, επ. Τήνιος Πλ., Κοινωνία, οικονομία, συντάξεις: κρυμμένος θησαυρός;, Αθήνα 2001, σελ. 181., επ. Κοντιάδης Ξ., Η κοινωνική διοίκηση στην Ελλάδα, εκδ. Αντ. Ν. σάκκουλα, Αθήνα Κομοτηνή 1997, σελ Βλ. σχετικά: Τήνιος Πλ., Κοινωνία, οικονομία, συντάξεις: κρυμμένος θησαυρός;, Αθήνα 2001, σελ. 178., επ. Προβόπουλος Γ.-Καπόπουλος Π., «Τα οφέλη και οι ζημίες του διανεμητικού συστήματος. Πώς οικοδομήθηκε η ασφαλιστική πολιτική της χώρας μας», ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 13/5/2001, επ. Στεργίου Α., «Συντάξεις: η κρυφή γοητεία της κεφαλαιοποίησης», ΤΑ ΝΕΑ, 19/5/2001, επ. Λέανδρος Ν., Η εξέλιξη των συνταξιοδοτικών δαπανών και προβλήματα χρηματοδότησης της κοινωνικής ασφάλισης, Δελτίο Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος 8/1997, σελ. 18.

7 7 φοροδιαφυγής-εισφοροδιαφυγής και τη χρηματοδότηση του ασφαλιστικού συστήματος μέσω αύξησης της φορολογίας. Στο επίπεδο των παροχών, ο κοινωνικός διάλογος ασχολείται με όλες τις παραμέτρους, όπως τα κατώτατα όρια συντάξεων, τα όρια ηλικίας και τις προϋποθέσεις συνταξιοδότησης, 14 το ποσοστό αναπλήρωσης και τη βάση υπολογισμού της σύνταξης. Τέλος στη σχέση ανάμεσα στην κοινωνική ασφάλιση και την ιδιωτική, ο διάλογος περιστρέφεται γύρω από το βασικό ερώτημα εάν και σε ποιο βαθμό είναι χρήσιμο να υποχωρήσει ο δημόσιος χαρακτήρας της κοινωνικής ασφάλισης προς όφελος της ιδιωτικής, κερδοσκοπικής ή μη. 15 Τα θέματα, λοιπόν, που έχουν τεθεί στο τραπέζι του κοινωνικού διαλόγου δείχνουν πως η επικείμενη μεταρρύθμιση του ασφαλιστικού, αν δεν υπάρξει σημαντική υπαναχώρηση των βασικών εταίρων, θα αφορά τόσο περιμετρικές μεταβολές αναπροσαρμοστικού χαρακτήρα στα νέα κοινωνικο-οικονομικά δεδομένα, όσο και δομικές αναδιαρθρώσεις μείζονος σημασίας, που θα επηρεάουν άμεσα την ίδια τη φυσιογνωμία του θεσμού της κοινωνικής ασφάλισης καθώς και τα θεμελιώδη χαρακτηριστικά του. Στο βαθμό, συνεπώς, που η κοινωνική ασφάλιση είναι καταγεγραμμένη ως κοινωνικό δικαίωμα στο συνταγματικό κείμενο αλλά και σε διεθνή κείμενα αυξημένης τυπικής ισχύος, η επικείμενη μεταρρύθμιση προϋποθέτει, πέρα από τον έλεγχο ουσίας, και ένα έλεγχο συμβατότητας προς τις συνταγματικές και διεθνείς δεσμεύσεις της χώρας Σκοπός και μεθοδολογία εργασίας Στόχος αυτής της εργασίας είναι να παρουσιάσει και να αξιολογήσει τις προτάσεις των συνδιαλεγομένων (κυβέρνηση, κόμματα, κοινωνικοί εταίροι), σχετικά 14 Βλ. σχετικά: Προβόπουλος Γ.-Καπόπουλος Π., «Τα οφέλη και οι ζημίες του διανεμητικού συστήματος. Πώς οικοδομήθηκε η ασφαλιστική πολιτική της χώρας μας», ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 13/5/2001, επ. Ματσαγγάνης Μ., «Μύθοι και αλήθειες για τις συντάξεις», ΤΑ ΝΕΑ, 19/5/ Βλ. σχετικά: Ρομπόλης Σ.-Χλέτσος Μ., «Το σύστημα των κοινωνικών ασφαλίσεων στον ορίζοντα του 2000, στον τόμο: Σακελλαρόπουλου Θ. (επιμ.), Η μεταρρύθμιση του κοινωνικού κράτους, Αθήνα 1999, σελ Κοντιάδης Ξ., Ο νέος συνταγματισμός και τα θεμελιώδη δικαιώματα μετά την αναθεώρηση του 2001, εκδόσεις Αντ. Ν. Σάκκουλα 2002, σελ. 529, επ. Στεργίου Α., «Κοινωνική Ασφάλιση: Σύνδεση της ηθικής με την οικονομία», Ελευθεροτυπία 10/11/2001.

8 8 με την επικείμενη μεταρρύθμιση του ασφαλιστικού, ως προς τη συμβατότητά τους προς τις συνταγματικές και διεθνείς δεσμεύσεις της χώρας. Η εργασία βασίστηκε στην επισκόπηση κατά κύριο λόγο της ελληνικής αλλά και της ξένης βιβλιογραφίας, στη βασική νομολογία των ανώτατων ελληνικών δικαστηρίων, στις σχετικές διεθνείς συνθήκες και τα κείμενα του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας, του Συμβουλίου της Ευρώπης και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επίσης για την εκπόνηση της εργασίας χρησιμοποιήθηκαν τα προγράμματα και τα ειδικά έντυπα των κομμάτων και των κοινωνικών εταίρων, οι συνεντεύξεις των εκπροσώπων τους στο Ζάπειο Μέγαρο το Σεπτέμβριο του 2001, η κοινή συνέντευξη του Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, Δ. Ρέππα, και του Υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Ν. Χριστοδουλάκη, την 21/3/2002, καθώς και τα σχετικά δημοσιεύματα του ελληνικού τύπου. Ο μεθοδολογικός άξονας της εργασίας είναι ο εξής: καταρχάς παρουσιάζεται αναλυτικά η θεωρητική και νομολογιακή άποψη σχετικά με τη κατοχύρωση του θεσμού της κοινωνικής ασφάλισης στο άρθρο 22 παρ. 5 του Συντάγματος, καθώς και οι κανονιστικές δεσμεύσεις που απορρέουν από αυτή. Στη συνέχεια γίνεται εκτενής αναφορά στα διεθνή κείμενα και τις συνθήκες που εμπεριέχουν στο πεδίο εφαρμογής τους κανόνες σχετικά με την κοινωνική ασφάλιση και παρουσιάζονται οι επιπτώσεις από την ενσωμάτωση αυτών των κανόνων στην εσωτερική έννομη τάξη. Ακολούθως αναφέρονται αναλυτικά οι βασικές θέσεις της κυβέρνησης, των κομμάτων και των κοινωνικών εταίρων, σχετικά με την επικείμενη μεταρρύθμιση του ασφαλιστικού, και γίνεται εμπεριστατωμένη κριτική αξιολόγηση αυτών ως προς τη συμβατότητά τους με τις συνταγματικές επιταγές και τις διεθνείς δεσμεύσεις της χώρας. Τέλος παρατίθενται στο Παράρτημα κάποια κείμενα που έχουν καθοριστική σημασία για την επικείμενη μεταρρύθμιση.

9 9 ΜΕΡΟΣ Ι: ΤΑ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΑ ΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ

10 10 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Η ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΟΧΥΡΩΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ 1.1 Η ενσωμάτωση του δικαιώματος της κοινωνικής ασφάλισης (άρθρο 22, παρ. 4/5) στο Σύνταγμα του 1975/86/01. Το Σύνταγμα του 1975, ακολουθώντας τις διεθνείς τάσεις της εποχής και αντανακλώντας, συγχρόνως, τους πόθους των πολιτικών δυνάμεων που συγκροτούσαν την Ε αναθεωρητική Βουλή των Ελλήνων, 17 διεύρυνε τον κατάλογο των θεμελιωδών δικαιωμάτων, 18 ενσωματώνοντας ρητώς και την κοινωνική ασφάλιση στον κατάλογο των αποκαλούμενων «κοινωνικών» δικαιωμάτων με το άρθρο 22, παρ. 4 (ή παρ. 5 μετά την τελευταία αναθεώρηση του 2001): «Το Κράτος μεριμνά για την κοινωνική ασφάλιση των εργαζομένων, όπως νόμος ορίζει.» Με την καινοτόμο αυτή διατύπωση κατοχυρώνεται ο θεσμός της κοινωνικής ασφάλισης στο σύνολό του, χωρίς να επικεντρώνεται το ενδιαφέρον σε ορισμένους κλάδους, όπως π.χ. στην ασφάλιση γήρατος, με αποτέλεσμα να αφήνεται ελεύθερη η δυνατότητα εξέλιξης του θεσμού στο μέλλον. 19 Ωστόσο η συνταγματική ρύθμιση δεν έχει αποφύγει κακοτεχνίες που μπορεί να οδηγήσουν σε ερμηνευτικά ολισθήματα, όπως η πατερναλιστική λεκτική διατύπωση «το κράτος μεριμνά», 20 το γεγονός ότι δεν υπήρξε ειδική διάταξη στην αρχή του κεφαλαίου περί κοινωνικών δικαιωμάτων η οποία να διακηρύσσει την υποχρέωση του κράτους για την κοινωνική ασφάλεια όλου του πληθυσμού και το 17 Βλάχος Γ., «Το Σύνταγμα της Ελλάδος», Επίμετρο στο Σύνταγμα της Ελλάδος των Σβώλου Α. Βλάχου Γ., Αθήναι Κομοτηνή 1979, σελ. 60, επ. Γενική εισήγηση πλειοψηφίας επί του κυβερνητικού σχεδίου Συντάγματος, καθώς και γενική εισήγηση μειοψηφίας, ΤοΣ 1975, σελ Η ρύθμιση του άρθρου 22, παρ. 5 αποτελεί συνέχεια μιας αμυδρής συνταγματικής εξέλιξης. Συγκερκιμένα για πρώτη φορά εισάγονται διατάξεις κοινωνικού περιεχομένου στα Συντάγματα του 1925/26 και του Το Σύνταγμα του 1952 εγκαταλείπει και τις λίγες κοινωνικές διατάξεις των προγενέστερων συνταγμάτων, με αποτέλεσμα η κοινωνική ασφάλιση να εισέλθει στη μεταπολεμική περίοδο χωρίς κανένα συνταγματικό έρεισμα. Στα Συντάγματα του 1968 και του 1974 υπάρχουν κάποιες κίβδηλες «κοινωνικές» διατάξεις, οι οποίες καθιερώνουν ορισμένα κοινωνικά δικαιώματα, ανάμεσα στα οποία περιλαμβάνεται και η κοινωνική ασφάλιση. Ο.π., σελ Στεργίου Άγγελος, Η συνταγματική κατοχύρωση της κοινωνικής ασφάλισης, εκδ. Σάκκουλα, Θεσσαλονίκη 1994, σελ Μαυριάς Κ., Τα κοινωνικά δικαιώματα στο Σύνταγμα του 1975, στο: «Οι συνταγματικές ελευθερίες στην πράξη» (Πρακτικά του Α Συνεδρίου Ένωσης Ελλήνων Συνταγματολόγων), Αθήνα -Κομοτηνή 1986, σελ. 194.

11 11 γεγονός ότι περιόρισε τη μέριμνα της πολιτείας μόνο στην κοινωνική ασφάλιση των εργαζομένων. 21 Παρ όλα αυτά, με την εγγραφή της στο συνταγματικό κείμενο και την αναγωγή της σε κοινωνικό δικαίωμα, η κοινωνική ασφάλιση αποκτά μια μείζονα βαρύτητα και μια προτεραιότητα σε σχέση με τους υπόλοιπους κοινωνικούς στόχους του κράτους, πράγμα το οποίο είναι ιδιαίτερα χρήσιμο σε περιόδους φθίνουσας οικονομικής συγκυρίας που είναι αδύνατη η πλήρης και ισόβαρη ικανοποίηση όλων των κοινωνικών αναγκών λόγω των περιορισμένων πόρων. 1.2 Η νομική φύση του δικαιώματος Η θεωρητική συζήτηση Η κοινωνική ασφάλιση έχει ένα διττό χαρακτήρα: από τη μια εμφανίζεται δυναμική και ανοιχτή στις εξελίξεις, επιδιώκοντας την αδιάλειπτη αναπροσαρμογή της σ ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο κοινωνικο-οικονομικό περιβάλλον, και από την άλλη, έχοντας ήδη διαμορφωθεί ως θεσμός με βασικές αρχές οργάνωσης, λειτουργίας, διοίκησης και χρηματοδότησης, διεκδικεί τη μη αλλοίωση του βασικού της πυρήνα. Απέναντι σε αυτές τις δύο αντίπαλες πλευρές, που βρίσκονται μεταξύ τους σε μια διαλλεκτική ενότητα, κανένα από τα γνωστά νομικά σχήματα (κρατικός στόχος, συνταγματική εντολή, θεσμική εγγύηση, προγραμματική αρχή) δεν μπορεί να ανταποκριθεί επαρκώς. Γι αυτό η επικρατούσα άποψη στη συνταγματική θεωρία, 22 απεγκλωβιζόμενη από την αποκλειστικότητα της μιας νομικής μορφής, προσδίδει στο θεσμό της κοινωνικής ασφάλισης συγχρόνως το χαρακτήρα τόσο της συνταγματικής εντολής όσο και της θεσμικής εγγύησης. α) Η κοινωνική ασφάλιση ως συνταγματική εντολή Κατ αρχάς η ίδια η διατύπωση του άρθρου 22, παρ. 5: «Το Κράτος μεριμνά για την κοινωνική ασφάλιση των εργαζομένων, όπως νόμος ορίζει.» δείχνει ότι η 21 Πετρόγλου Αντ., Αι περί κοινωνικών δικαιωμάτων διατάξεις του νέου συντάγματος, ΕΔΚΑ 1975, σελ Βλ. σχετικά: Λεβέντης Γ., ΤοΣ, 1976, σελ.172), επ. Στεργίου Α., Η συνταγματική κατοχύρωση της κοινωνικής ασφάλισης, 1994, σελ , επ. Κοντιάδης Ξ., Ο νέος συνταγματισμός και τα θεμελιώδη δικαιώματα μετά την αναθεώρηση του 2001, εκδ. Αντ. Ν. Σάκκουλα, Αθήνα-Κομοτηνή 2002, σελ , επ. Παπαρρηγοπούλου Π., Η κοινωνική ασφάλιση ως δημόσια υπηρεσία:συνεργασία ιδιωτικών και δημόσιων φορέων, Διοικητική Δίκη, τεύχος 2, Μαρτιος-Απρίλιος 1993, σελ. 266.

12 12 κοινωνική ασφάλιση αποτελεί κρατικό σκοπό, 23 για την επίτευξη του οποίου παρέχεται στον κοινό νομοθέτη συνταγματική εντολή, ώστε να εξειδικεύσει το περιεχόμενο του δικαιώματος. Υπό το πρίσμα αυτό ο κοινός νομοθέτης εξουσιοδοτείται αλλά και υποχρεώνεται συγχρόνως 24 να θεσμοθετήσει τους μηχανισμούς 25 και να προαγάγει 26 διαρκώς τη λειτουργία του θεσμού της κοινωνικής ασφάλισης έτσι, ώστε η τελευταία να έχει τη δυνατότητα να πραγματοποιεί, κατά το δυνατόν, πληρέστερα τους επιδιωκόμενους σκοπούς της. Στόχος του, δηλαδή, πρέπει να είναι η προαγωγή του θεσμού προς ένα optimum περιεχόμενο, το οποίο σημαίνει κυρίως υψηλότερα επίπεδα προστασίας, χωρίς όμως να αποκλείει και τη δυνατότητα της κοινωνικοασφαλιστικής οπισθοδρόμησης, σε περίπτωση που κάτι τέτοιο κρίνεται απαραίτητο για τη διαφύλαξη της οικονομικής βιωσιμότητας των ασφαλιστικών οργανισμών. 27 Φυσικά για την εκπλήρωση της υποχρέωσής του ο νομοθέτης δικαιολογημένα διαθέτει, με βάση τη συνταγματική εντολή, ευρύτατα περιθώρια επιλογής τόσο ως προς τον τρόπο οργάνωσης και διοίκησης των νομικών προσώπων που αναλαμβάνουν την εκπλήρωση του συνταγματικού αυτού σκοπού, 28 όσο και ως προς την εν γένει συγκρότηση του ίδιου του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης, Βλ. Σχετικά Στεργίου Α. (Η συνταγματική κατοχύρωση της κοινωνικής ασφάλισης, 1994, σελ. 209), επ. Κρεμαλής Κ., Δίκαιο κοινωνικών ασφαλίσεων, εκδ. Αντ. Ν. Σάκκουλα, Αθήνα-Κομοτηνή 1985, σελ. 38, επ. Αντωνίου Θ., «Ασφαλιστικές εταιρείες ως φορείς κοινωνικής ασφαλίσεως στο πλαίσιο μιας ενιαίας εσωτερικής αγοράς; - Μια συμβολή στην ερμηνεία του άρθρου 22, παρ. 4 του ελληνικού συντάγματος» στον τόμο: Κρεμαλής Κ.(επιμ.), Προβλήματα οριοθέτησης της ιδιωτικής από την κοινωνική ασφάλιση, εκδ. Αντ. Ν. Σάκκουλα, Αθήνα Κομοτηνή 1996, σελ Λεβέντης Γ. ΤοΣ, 1976, σελ Κοντιάδης Ξ., Οι συνταγματικές δεσμεύσεις της ασφαλιστικής μεταρρύθμισης σύμφωνα με το άρθρο 22 παρ. 5 του Συντάγματος, ΕΔΚΑ 2002, σελ Σύμφωνα με το Στεργίου Α. (Η συνταγματική κατοχύρωση της κοινωνικής ασφάλισης, 1994, σελ. 244) η υποχρέωση προαγωγής της κοινωνικής ασφάλισης από τον κοινό νομοθέτη έχει τρεις επιμέρους πλευρές: πρώτον, εκδηλώνεται ως λειτουργική με την έννοια ότι στοχεύει στη διαφύλαξη, σε ικανοποιητικό βαθμό, του επιπέδου διαβίωσης του ατόμου, δεύτερον, επιβάλλει τη διάρθρωση των δομών του θεσμού, κατά τέτοιο τρόπο ώστε να μεγιστοποιείται ο επιδιωκόμενος σκοπός και, τρίτον, επιβάλλει την εγγύηση της οικονομικής υπόστασης του θεσμού και κυρίως την προστασία των ασφαλιστικών εισφορών. 27 Στεργίου Α., Η συνταγματική κατοχύρωση της κοινωνικής ασφάλισης, ό.π., σελ. 175, επ. Κοντιάδης Ξ., Οι συνταγματικές δεσμεύσεις της ασφαλιστικής μεταρρύθμισης, ό. π., σελ Σύμφωνα με τον Κρεμαλής Κ., (Γνωμοδοτήσεις κοινωνικού δικαίου , εκδ. Παπαζήση, Αθήνα 2000, σελ. 306) «το άρθρο 22, παρ. 4 του Συντ. επιφυλάσσει στον κοινό νομοθέτη την ευχέρεια να ρυθμίζει την οργάνωση και λειτουργία του θεσμού της κοινωνικής ασφάλισης των εργαζομένων, ενώ παράλληλα αναγνωρίζεται η συνταγματική εντολή σ αυτόν να καθορίζει το είδος και το περιεχόμενο των κοινωνικών ασφαλίσεων, στα πλαίσια όμως των υπόλοιπων συνταγματικών διατάξεων και της έννομης τάξης γενικότερα». 29 Κοντιάδης Ξ., Ο νέος συνταγματισμός και τα θεμελιώδη δικαιώματα μετά την αναθεώρηση του 2001, ό.π., σελ , επ. βλ. Αντωνίου Θ., «Ασφαλιστικές εταιρείες ως φορείς κοινωνικής ασφαλίσεως στο πλαίσιο μιας ενιαίας εσωτερικής αγοράς; - Μια συμβολή στην ερμηνεία του άρθρου 22, παρ. 4 του ελληνικού συντάγματος» στον τόμο: Κρεμαλής Κ.(επιμ.), Προβλήματα οριοθέτησης της ιδιωτικής από την κοινωνική ασφάλιση, εκδ. Αντ. Ν. Σάκκουλα, Αθήνα Κομοτηνή 1996, σελ. 89,

13 13 δεδομένου ότι πρέπει να διασφαλίσει την «ανοικτότητα» 30 του θεσμού απέναντι στις μεταβαλλόμενες οικονομικές συνθήκες και κοινωνικές ανάγκες, διαφυλάσσοντας συγχρόνως την οικονομική βιωσιμότητά του. Βέβαια, η θεώρηση του δικαιώματος της κοινωνικής ασφάλισης ως συνταγματικής εντολής δε δημιουργεί από μόνη της αγώγιμη αξίωση για τον πολίτη, 31 αν δεν έχει προηγηθεί νομοθετική παρέμβαση. 32 Ωστόσο διατηρεί μεγάλη πρακτική αξία, η οποία έγγειται κυρίως στο γεγονός ότι η δικαστική εξουσία, αυτεπάγγελτα ή μη, ελέγχει ανά πάσα στιγμή τη συνταγματικότητα των νόμων που υλοποιούν τη συγκεκριμένη συνταγματική εντολή. 33 β) Η κοινωνική ασφάλιση ως θεσμική εγγύηση Συγχρόνως όμως με τη συνταγματική εντολή προς τον κοινό νομοθέτη για προαγωγή του θεσμού της κοινωνικής ασφάλισης, το άρθρο 22, παρ. 5 κατοχυρώνει και μια θεσμική εγγύηση, η οποία οριοθετεί την ευχέρεια του νομοθέτη στη διαμόρφωση του θεσμού, 34 καθώς παρεμποδίζει μια ενδεχόμενη νομοθετική προσβολή του οργανωτικού πυρήνα του θεσμού, 35 δηλαδή των βασικών εννοιών και αρχών του, όπως αυτές προέκυψαν από την εποχή της καθιερώσεώς του μέχρι σήμερα, λαμβανομένων υπόψη και των εξελίξεων του θεσμού στον εξωελληνικό όπου συγκεκριμένα υποστηρίζει: «Για να διερευνηθεί ο ρόλος των ιδιωτικών γενικά φορέων στην παροχή κοινωνικής ασφαλίσεως, θα πρέπει προηγουμένως να αποκλεισθεί η υπόθεση, ότι η κοινωνική ασφάλιση αποτελεί σκοπό του κράτους, η πραγματοποίηση του οποίου ανήκει στην αποκλειστική και μάλιστα υποχρεωτική αρμοδιότητα του κράτους. Οι σκοποί που επιδιώκει σημερα το κράτος δεν πληρούνται αποκλειστικά με κρατικά μέσα, αλλά ανάλογα με το επιδιωκόμενο αντικείμενο ανατίθενται και σε άλλους μη κρατικούς, είτε κοινωνικούς, είτε ιδιωτικούς φορείς». 30 Βλ. Στεργίου Α., (Η συνταγματική κατοχύρωση της κοινωνικής ασφάλισης, ό.π., σελ ), όπου υποστηρίζει ότι: Το δικαίωμα της κοινωνικής ασφάλισης είναι ανοικτό λόγω κοινωνικο-δημογραφικών μεταβολών και λόγω οικονομικών εξελίξεων, επίσης βλ. Schulte B., ( «Νομική προστασία των κοινωνικών παροχών και προσδοκίες- Τα κοινωνικά δικαιώματα κατά το διεθνές και το εθνικό δίκαιο», στον τόμο:κρεμαλής Κ.(επιμ.), Απλοποίηση και συστηματοποίηση των κανόνων κοινωνικής προστασίας, εκδ. Αντ. Ν. Σάκκουλα, Αθήνα Κομοτηνή 1996, σελ ), όπου υποστηρίζει ότι: «Τα θεμελιώδη κοινωνικά δικαιώματα ζητούν την κρατική δράση. Στο βαθμό που αυτά τα τελευταία γίνονται κατανοητά ως κοινωνικά δικαιώματα σε παροχές, έχουν ένα ιδιαίτερα έντονο κοινό χαρακτηριστικό: τη σχετικότητά τους. Έτσι εξαρτώνται από την παραγωγική δυνατότητα της κοινωνίας -δηλαδή την αποδοτικότητα της οικονομίας- εννοώντας ότι δε θα μπορούσαν να ικανοποιηθούν, εφόσον οι δημόσιοι πόροι εξαντληθούν». 31 Κοντιάδης Ξ., Ο νέος συνταγματισμός και τα θεμελιώδη δικαιώματα μετά την αναθεώρηση του 2001, ό.π., σελ Στεργίου Ά., Η συνταγματική κατοχύρωση της κοινωνικής ασφάλισης, εκδ. Σάκκουλα, Θεσσαλονίκη 1994, σελ. 168, επ. Παπαρρηγοπούλου Π., Η κοινωνική ασφάλιση ως δημόσια υπηρεσία:συνεργασία ιδιωτικών και δημόσιων φορέων, Διοικητική Δίκη, τεύχος 2, Μαρτιος-Απρίλιος 1993, σελ. 266, όπου συγκεκριμένα υποστηρίζει: «ο ασφαλισμένος δεν έχει αγώγιμη αξίωση κατά του κράτους, τέτοιο δικαίωμα αποκτά μόνο εάν προβλέπεται από ειδικότερο νόμο». 33 Λεβέντης Γεώργιος, Τα κοινωνικά δικαιώματα του πολίτη, Το Σ, 1976, σελ Κοντιάδης Ξ., Οι συνταγματικές δεσμεύσεις της ασφαλιστικής μεταρρύθμισης, ό. π., σελ Παπαρρηγοπούλου Π., Η κοινωνική ασφάλιση ως δημόσια υπηρεσία, ό.π, σελ. 266.

14 14 χώρο. 36 Με άλλα λόγια ο κοινός νομοθέτης δεσμεύεται να διατηρήσει τις βασικές έννοιες και αρχές που είναι σύμφυτες με την οργάνωση της κοινωνικής ασφάλισης και προσδίδουν διαχρονική υπόσταση και ταυτότητα στο θεσμό αυτό. 37 Σύμφωνα με την επικρατέστερη άποψη 38 ως βασικές αρχές της κοινωνικής ασφάλισης μπορούν να χαρακτηριστούν: α) Στον τρόπο διοίκησης: η συμμετοχή των ασφαλισμένων στη διοίκηση των ασφαλιστικών φορέων, β) Στον τρόπο χρηματοδότησης: οι ασφαλιστικές εισφορές των ασφαλισμένων και των εργοδοτών, γ) Στον τομέα των παροχών: η κάλυψη ορισμένων ασφαλιστικών κινδύνων (ανεργία, ανικανότητα για εργασία λόγω γήρατος, εργατικού ατυχήματος, θανάτου, επαγγελματικής νόσου, εγκυμοσύνης, τοκετού, μητρότητας κλπ.), καθώς και η υποχρέωση του νομοθέτη να θεσπίζει τις απαιτούμενες προϋποθέσεις, ώστε η άσκηση του δικαιώματος να είναι εφικτή. Η συναγωγή των ανωτέρω αρχών προκύπτει από την ανάλυση του εννοιολογικού περιεχομένου της κοινωνικής ασφάλισης, την οποία κατευθύνει αφενός η «κατά την εν ισχύι θέσιν του Συντάγματος υφισταμένη νομοθετική διαμόρφωσις της εν τω συνταγματικώ κειμένω χρησιμοποιουμένης εννοίας» και αφετέρου η «απελεθούσα μεταγενεστέρα διαμόρφωσις». 39 Όμως η ανωτέρω προστασία δεν είναι απόλυτη αλλά σχετική. Πρόκειται στην ουσία για μια αποδοχή της θεσμικής εγγύησης υπό όρους, δεδομένου ότι η επίκλησή της είναι δυνατή μόνο στην περίπτωση που προσβάλλεται με μεμονωμένη νομοθετική παρέμβαση ο πυρήνας του θεσμού, χωρίς να προβλέπεται, συγχρόνως, είτε η αντικατάσταση του πυρήνα με ανώτερα επίπεδα κοινωνικής προστασίας (π.χ. μετεξέλιξη της κοινωνικής ασφάλισης σε κοινωνική ασφάλεια) 40 είτε η δημιουργία 36 Λεβέντης Γεώργιος, Τα κοινωνικά δικαιώματα του πολίτη, ΤοΣ, 1976, σελ , επ. Παπαρρηγοπούλου Π., Η κοινωνική ασφάλιση ως δημόσια υπηρεσία, ό.π, σελ Κοντιάδης Ξ., Ο νέος συνταγματισμός και τα θεμελιώδη δικαιώματα μετά την αναθεώρηση του 2001, ό.π., σελ Λεβέντης Γ., Τα κοινωνικά δικαιώματα του πολίτη, ΤοΣ, 1976, σελ Αντίθετα η Παπαρρηγοπούλου Π. ( Η κοινωνική ασφάλιση ως δημόσια υπηρεσία, ό.π, σελ ) υποστηρίζει πως στο περιεχόμενο του θεσμού της κοινωνικής ασφάλισης δεν περιλαμβάνονται: α) Ο τρόπος χρηματοδότησής του, λόγω της πολλαπλότητας των μορφών, και β) Η οργάνωση και λειτουργία του, λόγω της ιδιαιτερότητας των κανόνων που διέπουν τη λειτουργία κάθε ασφαλιστικού οργανισμού. Επίσης ο Στεργίου Ά., (Η συνταγματική κατοχύρωση της κοινωνικής ασφάλισης, ό.π. σελ. 335) υποστηρίζει ότι το ελάχιστο περιεχόμενο της κοινωνικής ασφάλισης τοποθετείται σε επίπεδο στόχων και βασικών αρχών του θεσμού. Τέλος η νομολογία, σύμφωνα με τον Στεργίου Α., (Η συνταγματική κατοχύρωση της κοινωνικής ασφάλισης, ό. π., σελ. 335) έχει αποφύγει να προσδιορίσει τον πυρήνα του θεσμού της κοινωνικής ασφάλισης κατά τρόπο άμεσο, ακολουθώντας μια in concreto οριοθέτηση των απρόσβλητων χαρακτηριστικών του και εκφέροντας κατά κανόνα κρίση για τη συνταγματικότητα ή μη επιμέρους νομοθετικών διατάξεων. 39 Τσάτσος Θ., Το πρόβλημα της ερμηνείας εν τω Συνταγματικώ Δικαίω, στον τόμο: Τσάτσος Δ.(επιμ.), Η Ερμηνεία του Συντάγματος, Αθήνα-Κομοτηνή 1995, σελ Όπως σημειώνει εύστοχα η Παπαρρηγοπούλου Π. (Η κοινωνική ασφάλιση ως δημόσια υπηρεσία, ό.π, σελ. 268): «Στις χώρες που έχουν καθιερώσει εθνικό σύστημα κοινωνικής ασφάλειας, δεν

15 15 λειτουργικών ισοδύναμων υποκατάστατων μιας ευρύτερης προστατευτικής εμβέλειας. 41 Στα πλαίσια, δηλαδή, μια συνολικής μεταρρύθμισης ή αναμόρφωσης του συστήματος κοινωνικής προστασίας, ο νομοθέτης μπορεί να εισαγάγει εναλλακτικά μοντέλα κάλυψης από κοινωνικούς κινδύνους με μόνο περιορισμό από το σύνταγμα τη διατήρηση ενός minimum κοινωνικής ασφάλειας. 42 Τέλος είναι ανάγκη να επισημανθεί πως η κατοχύρωση της κοινωνικής ασφάλισης ως θεσμού συνεπάγεται την αποδέσμευσή της από τον εκάστοτε φορέα του δικαιώματος. Και αυτό γιατί η θεσμική εγγύηση δεν εστιάζεται στο εκάστοτε υποκείμενο αλλά «αναπτύσσεται ανεξάρτητα από αυτό, εν όψει ορισμένου σκοπού». 43 Αυτό σημαίνει πως διατηρείται η δυνατότητα αφενός αναδιάρθρωσης του θεσμού, ώστε να προσαρμόζεται στις εκάστοτε μεταβαλλόμενες κοινωνικές συνθήκες και ανάγκες, 44 και αφετέρου αυστηροποίησης των προϋποθέσεων απονομής ασφαλιστικών παροχών ή αύξησης των εισφορών και μείωσης των παροχών σε περίπτωση αυστηρών δημοσιονομικών πολιτικών ή οικονομικών ελλειμμάτων των ασφαλιστικών οργανισμών. 45 Ωστόσο οι θεσπισμένες ασφαλιστικές παροχές, όσο και αν μπορούν να διαφοροποιούνται ανάλογα με τις κρατικές δυνατότητες και τις μεταβαλλόμενες κοινωνικές ανάγκες, δεν είναι επιδεκτικές ολικής ανάκλησης, 46 δεδομένου ότι αποτελεί προσβολή του πυρήνα του θεσμού της κοινωνικής ασφάλισης η πρόβλεψη προϋποθέσεων για τη χορήγηση ασφαλιστικών παροχών που να καθιστούν ουσιαστικά αδύνατη ή εξαιρετικά δυσχερή τη γένεση και την άσκηση της σχετικής αξίωσης, όπως και η συρρίκνωση των ασφαλιστικών παροχών σε βαθμό που να καθίσταται αναποτελεσματική η σχετική προστασία ή ιδιαίτερα δυσχερής. 47 συντρέχει λόγος να υπάρχει κοινωνική ασφάλιση, αφού την περιλαμβάνει ο θεσμός της κοινωνικής ασφάλειας (Σουηδία -Νορβηγία). Στις χώρες που έχουν καθιερώσει ενιαίο σύστημα κοινωνικής ασφάλειας, η κοινωνική ασφάλιση εντάσσεται στο σύστημα της κοινωνικής ασφάλειας και λειτουργεί παράλληλα με τους άλλους θεσμούς της κοινωνικής προστασίας». 41 Στεργίου Ά., Η συνταγματική κατοχύρωση της κοινωνικής ασφάλισης, ό.π., σελ Κοντιάδης Ξ., Ο νέος συνταγματισμός και τα θεμελιώδη δικαιώματα μετά την αναθεώρηση του 2001, ό.π., σελ Δαγτόγλου Π., Συνταγματικό Δίκαιο. Ατομικά Δικαιώματα, τ. Α, Αθήνα Κομοτηνή 1991, σελ Λεβέντης Γ., Τα κοινωνικά δικαιώματα του πολίτη, Το Σ, 1976, σελ.172, επ. Αναγνώστου-Δεδούλη Α., Η σύνταξη αιτία θανάτου και η αρχή της ισότητος, Άρθρο 62 Ν. 2676/1999, Πρόοδος ή Οπισθοδρόμηση;, ΕΔΚΑ 1999, σελ Στεργίου Άγγελος, Η συνταγματική κατοχύρωση της κοινωνικής ασφάλισης, ό.π., σελ , επ. Κοντιάδης Ξ., Οι συνταγματικές δεσμεύσεις της ασφαλιστικής μεταρρύθμισης, ό. π., σελ Αναγνώστου-Δεδούλη Α., Η σύνταξη αιτία θανάτου και η αρχή της ισότητος, ό.π. σελ Λεβέντης Γ., Τα κοινωνικά δικαιώματα του πολίτη, Το Σ, 1976, σελ.175, επ. Κρεμαλής Κ., Δίκαιο κοινωνικών ασφαλίσεων, ό.π. σελ. 39, όπου χρησιμοποιεί ως παράδειγμα παραβίασης του πυρήνα του θεσμού τη θέσπιση ιδιαίτερα αυστηρών προϋποθέσεων για τη χορήγηση επιδόματος ανεργίας, καθώς και την περίπτωση αποκλεισμού των εργαζομένων κάτω από ορισμένη ηλικία ή πριν συμπληρώσουν ορισμένο χρόνο εργασίας από την υπαγωγή στην κοινωνική ασφάλιση.

16 16 Συνεπώς η διαφύλαξη της οντότητας του θεσμού, η οποία λαμβάνει κυρίως τη μορφή της προστασίας του ασφαλιστικού κεφαλαίου (της μη διατάραξης των αναλογιστικών δεδομένων των οργανισμών), είναι δυνατόν να δικαιολογήσει μια νομοθετική παρέμβαση σε περίοδο συνήθως οικονομικής κρίσης, η οποία, ενώ σημαίνει για τον ασφαλισμένο μείωση της παρεχόμενης προστασίας, αποβαίνει ιδιαίτερα επωφελής για την ίδια τη βιωσιμότητα του θεσμού. Όμως η αναγωγή της προστασίας του θεσμού σε κριτήριο νομιμοποίησης των νομοθετικών παρεμβάσεων δε σημαίνει και παραγκωνισμό του ασφαλισμένου. Η θεσμική διάσταση, δηλαδή, δεν καταργεί την υποκειμενική αλλά την εμπεριέχει και την ενδυναμώνει, 48 δεδομένου ότι ασφαλισμένος και ασφαλιστική κοινότητα αποτελούν μια διαλεκτική ενότητα.με αμοιβαία συμφέροντα. Συμπερασματικά, λοιπόν, το δικαίωμα στην κοινωνική ασφάλιση δεν αποτελεί γνήσιο υποκειμενικό δικαίωμα. 49 Ωστόσο σε περιπτώσεις προσβολής του πυρήνα του θεσμού δεν αποκλείεται να συναχθούν από τη θεσμική εγγύηση του άρθρου 22, παρ. 5 του Συντ. υποκειμενικά δικαιώματα με αμυντικό χαρακτήρα. 50 Επειδή όμως η προσβολή του πυρήνα του θεσμού είναι σχετική και εξαρτάται από το εάν αποσκοπεί στη μείωση ή στη διεύρυνση της προστατευτικής του λειτουργίας, η θεσμική εγγύηση του άρθρου 22, παρ. 5 προσεγγίζει την κατασκευή του σχετικού κοινωνικού κεκτημένου, 51 σύμφωνα με την οποία η κοινωνική νομοθεσία αποτελεί κάθε φορά ένα minimum το οποίο επιδέχεται μόνο βελτίωση Η νομολογιακή προσέγγιση Από την επισκόπηση της μέχρι σήμερα στάσης της νομολογίας 53 του ΣτΕ προκύπτουν τα εξής: 48 Μανιτάκης Α., Το υποκείμενο των συνταγματικών δικαιωμάτων κατά το άρθρο 25, παρ. 1 του Συντάγματος, Αθήνα Κομοτηνή 1981, σελ Λεβέντης Γ., Τα κοινωνικά δικαιώματα του πολίτη, ό. π., σελ.172, επ. Κρεμαλής Κ., Δίκαιο κοινωνικών ασφαλίσεων, ό.π. σελ. 39, Στεργίου Ά., Η συνταγματική κατοχύρωση της κοινωνικής ασφάλισης, ό.π. σελ Στεργίου Ά., Η συνταγματική κατοχύρωση της κοινωνικής ασφάλισης, ό.π. σελ Κοντιάδης Ξ., Ο νέος συνταγματισμός και τα θεμελιώδη δικαιώματα μετά την αναθεώρηση του 2001, ό.π., σελ Αναγνώστου-Δεδούλη Α., Η σύνταξη αιτία θανάτου και η αρχή της ισότητος, ό.π. σελ. 673, επ. Παραράς Π., Οι φορείς των κοινωνικών δικαιωμάτων, ΤοΣ 1991, σελ. 2, όπου υποστηρίζει: «Πράγματι έχει επικρατήσει η θεωρητική γνώμη, που ήδη βρίσκει ανταπόκριση και στη νομολογία του ΣτΕ, ότι δημιουργείται, εντεύθεν, αδυναμία του κοινού νομοθέτη να καταργήσει τις προγενέστερες του Συντάγματος ειδικές νομοθεσίες που ερρύθμιζαν κοινωνικούς θεσμούς, οι οποίοι είναι ήδη συνταγματικώς κατοχυρωμένοι (=θεωρία του κοινωνικού κεκτημένου)». 53 Η σημασία της νομολογίας στη διερεύνηση του άρθρου 22, παρ. 5 του συντάγματος είναι τεράστια, εν όψει της εξαιρετικά αόριστης διατύπωσης της σχετικής συνταγματικής διάταξης. Παπαϊωάννου Αθ.,

17 17 α) Αναγνωρίζεται η κοινωνική ασφάλιση ως θεσμική εγγύηση. 54 Η πρωτοποριακή απόφαση 2253/1976 του ΣτΕ, 55 σύμφωνα με την οποία «διά του άρθρου 22, παρ. 4 του συντάγματος κατοχυρούται ο θεσμός της κοινωνικής ασφαλίσεως εν τη εννοία ότι θεσπίζεται μεν δια τον νομοθέτην υποχρέωσις ασφαλιστικής καλύψεως του εργαζομένου πληθυσμού της χώρας, πλην κατά τα λοιπά ο νόμος δύναται να διαμορφώσει ελευθέρως την μορφήν και την έκτασιν της παρεχομένης προστασίας» έχει έκτοτε παγιωθεί. 56 β) Το άρθρο 22, παρ. 5 δεν κατοχυρώνει υποκειμενική αξίωση για τους δικαιούχους, καθώς δεν καθορίζει ευθέως αξίωση ούτε επί του είδους ούτε επί της έκτασης της ασφαλιστικής προστασίας Οι φορείς του δικαιώματος Η λεκτική διατύπωση του άρθρου 22, παρ. 5 δίνει την εντύπωση ότι ο θεσμός της κοινωνικής ασφάλισης κατοχυρώνεται μόνο για τους εργαζόμενους και μάλιστα όχι με την ευρεία έννοια της εργασίας αλλά με τη στενή της εξαρτημένης εργασίας, δεδομένου ότι η σχετική διάταξη τοποθετείται ως παράγραφος 5 στο άρθρο 22, του οποίου οι διατάξεις αναφέρονται στους παρέχοντες εξαρτημένη μορφή εργασίας. 58 Πράγματι, η αναφορά της διάταξης του άρθρου 22, παρ. 5 στην κοινωνική ασφάλιση των εργαζομένων είχε ως δικαιολογητικό λόγο την οργάνωση του ελληνικού συστήματος της κοινωνικής προστασίας με βάση το κατηγοριακό μοντέλο και την αναγνώριση κοινωνικών δικαιωμάτων σε στενή συνάρτηση με το εργασιακό καθεστώς των φορέων τους. 59 Ωστόσο, θεωρείται πως ο συνταγματικός νομοθέτης δεν ήθελε να αποκλείσει από την προστασία και τις υπόλοιπες εξίσου σημαντικές επαγγελματικές κατηγορίες, Το Σύνταγμα και η μείωση της κρατικής προστασίας στο χώρο των Κοινωνικών Ασφαλίσεων, ΕΔΚΑ 1991, σελ Κοντιάδης Ξ., Οι συνταγματικές δεσμεύσεις της ασφαλιστικής μεταρρύθμισης, ό. π., σελ Αντίθετα ο Στεργίου Ά., (Η συνταγματική κατοχύρωση της κοινωνικής ασφάλισης, ό.π., σελ. 185) υποστηρίζει πως η 2253/1976 απόφαση του ΣτΕ δεν αναγνωρίζει ξεκάθαρα την κοινωνική ασφάλιση ως θεσμική εγγύηση αλλά απλώς αφήνει να υπονοηθεί ότι πρόκειται για θεσμική εγγύηση. 55 ΝοΒ 1976, σελ Βλ. Ενδεικτικά ΣτΕ 1044/1978, 1154/1983 και 1479/ ΣτΕ 4108/1976 ΕΔΚΑ ΙΘ 323, ΣτΕ 4481/1986, ΣτΕ 2947/1987, ΣτΕ 136/1989, ΕΔΚΑ ΛΑ 401 (402), ΣτΕ 2983/1989, ΕΔΚΑ ΛΒ, 92 (93). 58 Πετρόγλου Αντ., Αι περί κοινωνικών δικαιωμάτων διατάξεις του νέου συντάγματος, ό.π., σελ. 388.

18 18 όπως για παράδειγμα τους αγρότες και τους ελεύθερους επαγγελματίες. 60 Πολύ περισσότερο δεν είναι νοητό να ήθελε την αποστέρηση της προστασίας από τους δημόσιους υπαλλήλους και λειτουργούς, ως προς τους οποίους το κράτος δεν είναι απλώς αποδέκτης της συνταγματικής εντολής, για εξασφάλιση πλήρων συνθηκών απασχόλησης, αλλά και άμεσος εργοδότης. 61 Η Αναγνώριση συνεπώς του δικαιώματος στην κοινωνική ασφάλιση μόνο στους εργαζόμενους με σχέση εξαρτημένης εργασίας και ο αποκλεισμός, από τη συνταγματική προστασία, των υπόλοιπων κατηγοριών εργαζομένων, εκτός των μισθωτών του ιδιωτικού τομέα, αποτελεί προϊόν μιας υπερβολικά συσταλτικής ερμηνευτικής προσέγγισης, 62 η οποία αποδυναμώνεται ακόμη περισσότερο αν ληφθούν υπόψη τα νέα δεδομένα στην αγορά εργασίας, όπου πλέον τείνουν να επικρατήσουν οι ευέλικτες εργασιακές σχέσεις. 63 Γι αυτό θεωρείται ορθότερη η διασταλτική ερμηνεία του όρου «εργαζόμενοι», η οποία επιτυγχάνεται με την προσφυγή στην αρχή του κοινωνικού κράτους δικαίου, ώστε να συμπεριλάβει και τις υπόλοιπες επαγγελματικές κατηγορίες. 64 Μάλιστα, σύμφωνα με κάποιους θεωρητικούς, 65 η αρχή του κοινωνικού κράτους επιτρέπει να επεκταθεί η ασφαλιστική προστασία όχι μόνο στους εργαζόμενους με την ευρεία έννοια του όρου, αλλά και σ εκείνους που δεν ασκούν κανένα επάγγελμα ή καμιά εργασία και έχουν ανάγκη αρωγής. 59 Κατρούγκαλος Γ., Το Κοινωνικό Κράτος της Μεταβιομηχανικής Εποχής: θεσμοί παροχικής διοίκησης και κοινωνικά δικαιώματα στο σύγχρονο κόσμο, εκδ. Αντ. Ν. Σάκκουλα, Αθήνα-Κομοτηνή 1998, σελ Κρεμαλής Κ., Δίκαιο κοινωνικών ασφαλίσεων, ό.π. σελ. 39, επ. βλ. Σπυρόπουλος Φ., (Η «απεργία» των δικηγόρων, Αθήνα 1993, σελ. 12), όπου στηρίζει ιστορικά την άποψη αυτή με παραπομπές στις σχετικές συζητήσεις της Κοινοβουλευτικής επί του Συντάγματος Επιτροπής (σελ. 348) και στα Πρακτικά των συνεδριάσεων της Ε Αναθεωρητικής Βουλής (σελ. 735). 61 Κατρούγκαλος Γ., Το Κοινωνικό Κράτος της Μεταβιομηχανικής Εποχής, ό.π. σελ Για τις μεθόδους ερμηνευτικής προσέγγισης των κειμένων βλ. Κρεμαλής Κ., Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Κοινωνικής Ασφάλειας, εκδ. Αντ. Ν. Σάκκουλα, Αθήνα-Κομοτηνή 1996, σελ Κοντιάδης Ξ., Ο νέος συνταγματισμός και τα θεμελιώδη δικαιώματα μετά την αναθεώρηση του 2001, ό.π., σελ Λεβέντης Γ., Τα κοινωνικά δικαιώματα του πολίτη, ό. π., σελ , επ. Κρεμαλής Κ., Δίκαιο κοινωνικών ασφαλίσεων, ό.π. σελ. 39, επ. Κοντιάδης Ξ., Οι συνταγματικές δεσμεύσεις της ασφαλιστικής μεταρρύθμισης, ό. π., σελ Στεργίου Ά., Η συνταγματική κατοχύρωση της κοινωνικής ασφάλισης, ό.π. σελ , βλ. επ. Κατρούγκαλος Γ., Το Κοινωνικό Κράτος της Μεταβιομηχανικής Εποχής, ό.π. σελ. 634, όπου υποστηρίζει: «Η διασταλτικότερη δυνατή ερμηνεία των σχετικών διατάξεων επιβάλλεται από τη συντρέχουσα λειτουργία των θεμελιωδών αρχών του κοινωνικού κράτους, της κοινωνικής δικαιοσύνης (άρθρο 25 παρ. 2), αλλά και της δημοκρατικής αρχής. Μόνον η αναγνώριση των κοινωνικών δικαιωμάτων ως δικαιωμάτων του κάθε ανθρώπου, ως ατόμου και ως μέλους του κοινωνικού συνόλου, ανταποκρίνεται πλήρως στο προστατευτικό πεδίο που διαμορφώνει η συμπλοκή αυτή αρχών και αξιών».

19 19 Όσον αφορά τη στάση της νομολογίας απέναντι στο θέμα, φαίνεται, από την επισκόπησή της, πως άλλοτε ακολουθεί τη συσταλτική ερμηνευτική προσέγγιση και άλλοτε τη διασταλτική. Συγκεκριμένα το Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο, προσκολλημένο στη λεκτική διατύπωση του συνταγματικού κειμένου, δέχτηκε με την απόφαση 16/ ότι το δικαίωμα για εργασία (άρθρο 22 παρ. 1 του Συντ. ) κατοχυρώνεται όχι απλώς μόνο υπέρ των μισθωτών που παρέχουν εξαρτημένη εργασία αλλά και αποκλειστικά υπέρ αυτών που εργάζονται στον ιδιωτικό τομέα, αποκλείοντας εκείνους που υπηρετούν στο δημόσιο, τουλάχιστον με σχέση δημοσίου δικαίου. Αντίθετα το ΣτΕ μέχρι το 1991 δεχόταν σχεδόν σταθερά ότι ο θεσμός της κοινωνικής ασφάλισης κατοχυρώνεται για όλο τον εργαζόμενο πληθυσμό της χώρας. Μάλιστα σε πολλές του αποφάσεις ανέτρεχε στη ρύθμιση του άρθρου 22 παρ. 5, παρ όλο που δεν επρόκειτο για εργαζόμενους με τη στενή έννοια του όρου, δηλαδή για παρέχοντες μισθωτή εργασία, και τη χρησιμοποιούσε ως συνταγματική βάση της κοινωνικής ασφάλισης. 67 Όμως το 1995 με την απόφαση 1158/ διαφοροποιείται η στάση του και προσεγγίζει την απόφαση 16/1983 του ΑΕΔ. Με βάση, λοιπόν, τη θεωρητική προσέγγιση και τη στάση της νομολογίας συνάγεται ότι ορθότερο είναι να γίνει δεκτό ότι η κατοχύρωση της κοινωνικής ασφάλισης κατά το άρθρο 22 παρ. 5 του Συντ. διασφαλίζει την αρχή της καθολικότητας και της ασφαλιστικής πληρότητας, που συνεπάγεται την κοινωνική ασφάλιση όλων των εργαζομένων της χώρας, καθώς και των προσώπων που συνδέονται μαζί τους με ορισμένου βαθμού συγγένεια ή με γάμο «Τα κοινωνικά δικαιώματα αναφέρονται μόνον εις τους παρέχοντας εξηρτημένην εργασίαν επί αμοιβή εργάτας και υπαλλήλους, δυνάμει σχέσεως ιδιωτικού δικαίου εις φυσικά ή νομικά πρόσωπα και ουχί εις υπηρεσίας επί σχέσει δημοσίου δικαίου. Άρσις αμφισβητήσεως εννοίας παρ. 1 εδ. Β άρθρου 22 Συν/τος μεταξύ ΣτΕ και ΑΠ», ΑΕΔ 16/1983, ΕΔΚΑ 1984, σελ Βλ. ενδεικτικά Στε 2253/1976, ΕΔΚΑ ΙΗ, 691 (με σχετικό σχόλιο του Α. Πετρόγλου), ΣτΕ 2747/1981, ΕΔΚΑ ΚΔ, 271, ΣτΕ 2983/1989, ΕΔΚΑ ΛΒ, 92 (υπάλληλος νπδδ), ΣτΕ 2973/1991, ΕΔΚΑ ΛΔ, 186 (δικηγόρος). 68 «Επειδή το Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο του άρθρου 100 του Συντ/τος, αίροντας σχετική αμφισβήτηση μεταξύ των ανωτάτων δικαστηρίων, έκρινε, με την απόφασή του 16/1983, ότι η διάταξη του άρθρου 22 παρ. 1 εδάφ. β του Συντ/τος περί ίσης αμοιβής για ίσης αξίας εργασία αναφέρεται μόνο στους παρέχοντες εξαρτημένη εργασία με σχέση ιδιωτικού δικαίου. Εν όψει του σκοπού του άρθρου 100 του Συντ/τος και κατά την ρητή διάταξη του άρθρου 51 παρ. 1 του Ν. 345/1976 (φ.141), η πιο πάνω απόφαση ισχύει δεσμευτικά έναντι πάντων. Επομένως, κρίση περί αντιθέσεως της επίμαχης διατάξεως του άρθρου 11 παρ. 6 του Ν. 1505/1984, που αναφέρεται σε δημοσίους υπαλλήλους, προς το άρθρο 22 παρ. 1 εδάφ. β του Συντ/τος, είναι ήδη ανεπίτρεπτη» ΣτΕ 1155/1995, Επιθεώρηση Δημοσίου και Διοικητικού Δικαίου (ΕΔΔΔ) 1995, σελ. 396 (398). 69 Λεβέντης Γ., Το δικαίωμα για κοινωνική ασφάλιση, Νο Β 1976, σελ.631, επ. Κοντιάδης Ξ., Ο νέος συνταγματισμός και τα θεμελιώδη δικαιώματα μετά την αναθεώρηση του 2001, ό.π., σελ. 539.

20 20 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΟΙ ΚΑΝΟΝΙΣΤΙΚΕΣ ΔΕΣΜΕΥΣΕΙΣ ΤΟΥ ΑΡΘΡ. 22 ΠΑΡ. 5 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ 2.1 Η κατοχύρωση του δημόσιου και καθολικού χαρακτήρα της υποχρεωτικής κοινωνικής ασφάλισης Ο δημόσιος ή μη χαρακτήρας των φορέων κοινωνικής ασφάλισης απασχολεί τόσο τη θεωρία όσο και τη νομολογία ήδη από το Σύνταγμα του Τότε μάλιστα είχε επικρατήσει η άποψη ότι ο ιδιωτικός τομέας μπορούσε να αναπτύσσει δράση στα πλαίσια των οργανισμών κοινωνικής ασφάλισης με τη μορφή των αλληλοβοηθητικών ταμείων, δεδομένης της κοινωνικής αποστολής τους. 70 Παρόμοια αντίληψη, η οποία υποστήριζε ότι κοινωνικο-ασφαλιστικές παροχές μπορούν να παρέχουν τόσο δημόσια, όσο και ιδιωτικά νομικά πρόσωπα, 71 υπό την προϋπόθεση όμως ότι τα τελευταία θα αποτελούν μη κερδοσκοπικούς φορείς που εξυπηρετούν σκοπούς κοινωνικής ασφάλισης, 72 κυριάρχησε και κατά την πρώτη περίοδο εφαρμογής του ισχύοντος Συντάγματος του Στη συνέχεια όμως οι απόψεις άρχισαν να αποκλίνουν. Καταρχάς το ΣτΕ, αναγνωρίζοντας τον κυρίαρχο ρόλο της κρατικής προστασίας στο πεδίο της κοινωνικής ασφάλισης, με τη σημαντικότατη απόφαση 139/1987, 73 όρισε ότι ο δημόσιος χαρακτήρας της κοινωνικής ασφάλισης ανήκει στον πυρήνα της θεσμικής εγγύησης και, επομένως, βάσει του άρθρου 22 παρ. 5 του Συντ., η υποχρεωτική 74 κοινωνική ασφάλιση, κύρια και επικουρική, έχει εξαιρεθεί από την ιδιωτική πρωτοβουλία. Ως αιτιολόγηση της εξαίρεσης αυτής προβλήθηκε η ανάγκη προστασίας των ασφαλισμένων από τους επιχειρηματικούς κινδύνους που, μοιραία, 70 Βλ. Σχετικά: ΑΠ 258/1963, ΝοΒ 1963, σελ. 1131, επ. Αγαλλόπουλος Χ. Μελέται Εργατικού Δικαίου και Κοινωνικής Πολιτικής, Αθήναι 1976, σελ «Η παροχή μπορεί να ανήκει τόσο στο δημόσιο δίκαιο, όταν ο ασφαλιστικός φορέας ασκεί δημόσια εξουσία, όσο και στο ιδιωτικό δίκαιο. Στη δεύτερη κατηγορία π.χ. υπάγονται οι ασφαλιστικές παροχές των αλληλοβοηθητικών σωματείων» Κρεμαλής Κ., Η νομική φύση της ασφαλιστικής παροχής, ΕΔΚΑ 1981, σελ Κοντιάδης Ξ., Οι συνταγματικές δεσμεύσεις της ασφαλιστικής μεταρρύθμισης, ό. π., σελ «η υποχρεωτική κοινωνική ασφάλιση έχει εξαιρεθεί από το χώρο της ιδιωτικής πρωτοβουλίας, τούτο δε έγινε για λόγους δημοσίου συμφέροντος και ειδικότερα για να προστατευτούν όσοι υποχρεωτικά ασφαλίζονται ή καταβάλλουν ασφαλιστικές εισφορές από τους επιχειρηματικούς κινδύνους που συνδέονται με την άσκηση της ασφαλιστικής λειτουργίας από ιδιωτικούς φορείς», ΣτΕ 139/1987, ΕΕργΔ 1987, σελ «υποχρεωτικότητα σημαίνει ότι υδρύεται αναγκαστικά μια έννομη σχέση, χωρίς να ασκούν καμμία τυχόν επιρροή τυχόν αντίθετες βουλήσεις, ενέργειες ή παραλείψεις των ενδιαφερομένων. Παρατηρούμε, άλωστε, ότι ο υποχρεωτικός χαρακτήρας της ασφαλιστικής σχέσης αναλύεται σε υποχρεωτικότητα σύναψης μερών και περιεχομένου» Στεργίου Ά., Η συνταγματική κατοχύρωση της κοινωνικής ασφάλισης, ό.π. σελ. 347.

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η νομολογία του ΔΕΚ και του ΣτΕ σχετικά με την ίση κοινωνικοασφαλιστική μεταχείριση ανδρών και γυναικών συμπλέουν.

Η νομολογία του ΔΕΚ και του ΣτΕ σχετικά με την ίση κοινωνικοασφαλιστική μεταχείριση ανδρών και γυναικών συμπλέουν. Η νομολογία του ΔΕΚ και του ΣτΕ σχετικά με την ίση κοινωνικοασφαλιστική μεταχείριση ανδρών και γυναικών συμπλέουν. Πατρίνα Παπαρρηγοπούλου-Πεχλιβανίδη Επ. Καθηγήτρια Παν/μίου Αθηνών, Δικηγόρος Η παρούσα

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Παυλόπουλος, Δικηγόρος, Υπ. Διδάκτωρ Δημοσίου Δικαίου Παν/μίου Αθηνών Η αρχή της Διάκρισης των Λειτουργιών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2012/0011(COD) 8.11.2012. της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2012/0011(COD) 8.11.2012. της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων 8.11.2012 2012/0011(COD) ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων προς την Επιτροπή Πολιτικών

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Θέμα 2 ον : Η δικαστική λειτουργία αποτελεί μία από τις τρεις θεμελιώδεις λειτουργίες του κράτους.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ Πηγές Συντακτική ομάδα

ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ Πηγές Συντακτική ομάδα ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ ΜΕΤΑΒΟΛΗ (ΑΛΛΑΓΗ) ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΟΥ ΤΟΥ ΕΡΓΟΔΟΤΗ ΜΕΤΑΒΙΒΑΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ... 2 1. Η έννοια της μεταβολής του προσώπου του εργοδότη... 2 Πηγές... 7 Συντακτική ομάδα... 7 1 ΜΕΤΑΒΟΛΗ (ΑΛΛΑΓΗ) ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης Παράλληλα Κείµενα Θεσμοί, όργανα και της ευρωπαϊκής πολιτικής Hεκπαιδευτικήπολιτικήκαιτασυστήματαδιαβίου εκπαίδευσης στη σύγχρονη Ευρώπη σε

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΡΩΤΗΜΑ Ερωτάται αν αν είναι στα πλαίσια ή όχι του Συντάγματος η εφαρμογή της παραγράφου 2 του άρθρου 139 του Κώδικα Δικαστικών Επιμελητών με την έκδοση της προβλεπόμενης Υπουργικής

Διαβάστε περισσότερα

Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση

Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση Για μεγάλο χρονικό διάστημα, τη νομική βάση για τα θεμελιώδη δικαιώματα σε επίπεδο ΕΕ αποτελούσε ουσιαστικά η αναφορά που γίνεται από τις Συνθήκες στην

Διαβάστε περισσότερα

ECB-PUBLIC ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. της 12ης Μαρτίου 2013. σχετικά με την ανακεφαλαιοποίηση των πιστωτικών ιδρυμάτων (CON/2013/17)

ECB-PUBLIC ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. της 12ης Μαρτίου 2013. σχετικά με την ανακεφαλαιοποίηση των πιστωτικών ιδρυμάτων (CON/2013/17) EL ECB-PUBLIC ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ της 12ης Μαρτίου 2013 σχετικά με την ανακεφαλαιοποίηση των πιστωτικών ιδρυμάτων (CON/2013/17) Εισαγωγή και νομική βάση Στις 4 Μαρτίου 2013 η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ίκτυο Υπηρεσιών Πληροφόρησης & Συμβουλευτικής εργαζομένων

ίκτυο Υπηρεσιών Πληροφόρησης & Συμβουλευτικής εργαζομένων Εργασιακά Θέματα ίκτυο Υπηρεσιών Πληροφόρησης & Συμβουλευτικής εργαζομένων «Αποζημίωση λόγω συνταξιοδότησης» ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Αποζημίωση λόγω συνταξιοδότησης 3 1.1 Γενικά 6 1.2 Δικαιούχοι 6 α) Ιδιωτικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του Συντάγµατος ΙΚΑΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗΣ ΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του Συντάγµατος ΙΚΑΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗΣ ΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του

Διαβάστε περισσότερα

669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ)

669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ) 669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ) Δικαίωμα για παροχή έννομης προστασίας κατά το Σύνταγμα και την ΕΣΔΑ. Εννοια και περιεχόμενο. Θέσπιση από τον κοινό νομοθέτη περιορισμών και προϋποθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: Η Αρχή της φορολογικής ισότητας

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4203, 24/4/2009

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4203, 24/4/2009 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟΝ ΠΕΡΙ ΙΣΗΣ ΜΕΤΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΝΔΡΩΝ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΣΤΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΑ ΣΧΕΔΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΝΟΜΟ Προοίμιο. Επίσημη Εφημερίδα Ε.Ε.: L 204 της 26/07/2006, σελ. 23. Για σκοπούς εναρμόνισης

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Ομιλία του Αναπληρωτή Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Γιώργου Κουτρουμάνη, στο 2 ο Συνέδριο Κοινωνικής Ασφάλισης του Economist

Θέμα: Ομιλία του Αναπληρωτή Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Γιώργου Κουτρουμάνη, στο 2 ο Συνέδριο Κοινωνικής Ασφάλισης του Economist ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Ημερομηνία: Δευτέρα, 20 Δεκεμβρίου 2010 Θέμα: Ομιλία του Αναπληρωτή Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Γιώργου Κουτρουμάνη,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πηγές Συντακτική ομάδα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πηγές Συντακτική ομάδα ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΔΟΚΙΜΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΔΙΑΔΟΧΙΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ... 2 1. Συμβάσεις εξαρτημένης εργασίας ορισμένου και αορίστου χρόνου... 2 1.1 Σύμβαση εργασίας αορίστου χρόνου... 3

Διαβάστε περισσότερα

Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου

Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 7 η : Οικονομικήελευθερία Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Άποψη περί εφαρμογής ν 4030/2011.

Άποψη περί εφαρμογής ν 4030/2011. Άποψη περί εφαρμογής ν 4030/2011. Α. Την 25/10/2012 περιήλθε στην Περιφερειακή Συμπαραστάτη του Πολίτη και της Επιχείρησης της Περιφέρειας Αττικής και έλαβε αριθμ. πρωτ. 157658/387 το ανωτέρω σχετικό,

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17

Περιεχόμενα. Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17 Περιεχόμενα Πρόλογος... 15 Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17 1 Πολίτευμα...19 Θεωρία... 19 1. ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ... 19 Το κράτος... 20 Το πολίτευμα... 21 Το συνταγματικό δίκαιο... 21 2. ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΑΪΟΣ 2010 1. Εισαγωγή Η Κοινωνική Ασφάλιση 19 ο και τον 20 ο αιώνα. αποτελεί τη κορυφαία κατάκτηση των εργαζομένων

Διαβάστε περισσότερα

Οι θέσεις της Α Βάθμιας Τοπικής Αυτοδιοίκησης για την Κοινωνική Αλληλεγγύη την Απασχόληση & την Κοινωνική Συνοχή

Οι θέσεις της Α Βάθμιας Τοπικής Αυτοδιοίκησης για την Κοινωνική Αλληλεγγύη την Απασχόληση & την Κοινωνική Συνοχή ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΔΗΜΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ Οι θέσεις της Α Βάθμιας Τοπικής Αυτοδιοίκησης για την Κοινωνική Αλληλεγγύη την Απασχόληση & την Κοινωνική Συνοχή ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 21-10-2010 #Οι νέες διατάξεις για τις Επικουρικές. Συντάξεις, µετά την ισχύ των Νόµων 3863/2010. και 3865/2010#

Αθήνα, 21-10-2010 #Οι νέες διατάξεις για τις Επικουρικές. Συντάξεις, µετά την ισχύ των Νόµων 3863/2010. και 3865/2010# ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΩΝ ΕΦΟΡΙΑΚΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ Πανεπιστηµίου 20-Αθήνα 10672-Τηλ. 210.3616178 210.3626025-FAX 210.3625983 Αθήνα, 21-10-2010 #Οι νέες διατάξεις για τις Επικουρικές Συντάξεις, µετά

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.»

«ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.» Από τη δευτεροβάθμια συνδικαλιστική οργάνωση με την επωνυμία «ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.» τέθηκαν υπόψη μου το εξής περιστατικά: Οκτώ (8) από τα είκοσι ένα (21) μέλη του Δ.Σ., το

Διαβάστε περισσότερα

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΠολΠρωτΑθ 528/2002

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΠολΠρωτΑθ 528/2002 ΠολΠρωτΑθ 528/2002 Προστασία καταναλωτή. Προστασία προσωπικών δεδομένων. Τράπεζες. Συλλογική αγωγή. Ενώσεις καταναλωτών. Νομιμοποίηση. (..) Ι. Από τις συνδυασμένες διατάξεις των αρ. 4 παρ. 2, 6, 12 παρ.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ

ΟΜΑΔΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ ΟΜΑΔΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ ΘΕΜΑ : Ασφαλιστικά Θέματα Μηχανικών Ιωάννης Γιαννακουδάκης, μηχανολόγος μηχανικός Αγγελική Μυρίλλα, πολιτικός μηχανικός Μαρία Σαρτζετάκη, αγρονόμος τοπογράφος μηχανικός Ελένη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Στο Σχέδιο Νόμου

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Στο Σχέδιο Νόμου ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Στο Σχέδιο Νόμου «Προσαρμογή της εθνικής νομοθεσίας στις διατάξεις της Οδηγίας 2011/24/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 9 ης Μαρτίου 2011 περί εφαρμογής των δικαιωμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Η ΔΙΑΔΟΧΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ... 4. 1. Αρμόδιος φορέας για την απονομή της σύνταξης σε περιπτώσεις διαδοχικής ασφάλισης... 4

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Η ΔΙΑΔΟΧΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ... 4. 1. Αρμόδιος φορέας για την απονομή της σύνταξης σε περιπτώσεις διαδοχικής ασφάλισης... 4 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Η ΔΙΑΔΟΧΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ... 4 1. Αρμόδιος φορέας για την απονομή της σύνταξης σε περιπτώσεις διαδοχικής ασφάλισης... 4 2. Τρόπος υπολογισμού της σύνταξης... 8 Πηγές... 12 Συντακτική Ομάδα... 12

Διαβάστε περισσότερα

Δράσεις Υπηρεσιών ΟΑΕΕ για το έτος 2015.

Δράσεις Υπηρεσιών ΟΑΕΕ για το έτος 2015. Δράσεις Υπηρεσιών ΟΑΕΕ για το έτος 2015. Ο έγκαιρος προγραμματισμός των δράσεων των Υπηρεσιών κάθε Οργανισμού και Φορέα είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την εύρυθμη και αποτελεσματική λειτουργία του, αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 1 Κλάδοι ΤΣΜΕ Ε

Άρθρο 1 Κλάδοι ΤΣΜΕ Ε Anadiarthrositsmedeteliko Άρθρο 1 Κλάδοι ΤΣΜΕ Ε Στο Ταµείο Συντάξεων Μηχανικών και Εργοληπτών ηµοσίων Εργων (Τ.Σ.Μ.Ε..Ε.), που διέπεται από τις διατάξεις του α.ν. 2326/1940 «περί ΤΣΜΕ Ε» (Α, 145), όπως

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΡΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1. ΟΙ ΙΣΧΥΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΕ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΥΠΕΡΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ (ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ)

Η ΑΡΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1. ΟΙ ΙΣΧΥΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΕ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΥΠΕΡΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ (ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ) Η ΑΡΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1. ΟΙ ΙΣΧΥΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΕ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΥΠΕΡΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ (ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ) Σύμφωνα με το άρθρο 19 του ελληνικού Συντάγματος: "1. Το απόρρητο των

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΡΙΣΜΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ. Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Δ.Ν. Πατρίνα Παπαρρηγοπούλου Ειδικοί Επιστήμονες: Γιάννης Κωστής, Έλενα Σταμπουλή, Τασούλα Τοπαλίδου

ΠΟΡΙΣΜΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ. Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Δ.Ν. Πατρίνα Παπαρρηγοπούλου Ειδικοί Επιστήμονες: Γιάννης Κωστής, Έλενα Σταμπουλή, Τασούλα Τοπαλίδου ΠΟΡΙΣΜΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ Αθήνα 21 Ιουνίου 2005 Αριθμ. Πρωτ.: 18811/2004 Η ΕΠΙΔΕΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΒΛΑΒΗΣ Η ΤΗΣ ΠΑΘΗΣΗΣ, ΣΕ ΜΕΤΑΓΕΝΕΣΤΕΡΗ ΤΗΣ ΥΠΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΑΣΦΑΛΙΣΗ ΑΝΑΠΗΡΙΑ, ΜΕ ΤΗΝ ΟΠΟΙΑ Ο ΑΣΦΑΛΙΣΜΕΝΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΚΕ ΓΙΑ ΚΑΠΟΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ταμείο επαγγελματικής ασφάλισης

Ταμείο επαγγελματικής ασφάλισης ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ 14, 54623 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, ΤΗΛ : 2310-261662, 2310-277231, FAX : 2310-230914 e-mail : info@spedeth.gr website : www.spedeth.gr Εισηγητής : Γιώργος Χατζηνάσιος Α Αντιπρόεδρος Σ.Π.Ε.Δ.Ε.Θ. & Κ.Μ.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΟΠΟΙΗΣΕΩΝ

ΟΙ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΟΠΟΙΗΣΕΩΝ ΟΙ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΟΠΟΙΗΣΕΩΝ 1. Εισαγωγή Μεσοπρόθεσμο Πλαίσιο Δημοσιονομικής Στρατηγικής (Ν. 3985/2011) & Ταμείο Αξιοποίησης Ιδιωτικής Περιουσίας του Δημοσίου (αρ. 1 επ. Ν. 3986/2011):

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ

ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ Αναλυτικός Πίνακας Περιεχομένων Διάγραμμα ύλης 11 Αναλυτικός Πίνακας Περιεχομένων 13 Βασικές συντομογραφίες 25 Πρόλογος Αριστόβουλου Μάνεση 27 Προλεγόμενα 37 Εισαγωγικό Κεφάλαιο Ιστορικές και πολιτειολογικές

Διαβάστε περισσότερα

ΝΙΚΟΣ Κ. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ, ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ. Οδός Βαλαωρίχου 12, 10671 ΛΟήνα. ΓνωίΛοδόιηση. Α' Εοώτηαα

ΝΙΚΟΣ Κ. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ, ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ. Οδός Βαλαωρίχου 12, 10671 ΛΟήνα. ΓνωίΛοδόιηση. Α' Εοώτηαα ΝΙΚΟΣ Κ. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ, ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ Οδός Βαλαωρίχου 12, 10671 ΛΟήνα ΓνωίΛοδόιηση Α' Εοώτηαα Το Σωματείο Εργαζομένων του Κέντρου Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (εφεξής ΚΑΠΕ) μου ζήτησε

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ

ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ Νομοθεσία απασχόλησης για θέματα αναπηρίας Η εργασία είναι δικαίωμα όλων των ανθρώπων συμπεριλαμβανομένου των ανθρώπων με αναπηρία όπως αυτό ορίζεται και προστατεύεται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΤΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΤΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΤΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΑΝΑΓΚΑΣΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΔΑΣΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ν.1850 / 1989. Κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη της Τοπικής Αυτονοµίας

Ν.1850 / 1989. Κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη της Τοπικής Αυτονοµίας Ν.1850 / 1989 Κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη της Τοπικής Αυτονοµίας ΑΡΘΡΟ 1 (Πρώτο) Κυρώνεται και έχει την ισχύ που ορίζει το άρθρο 28 παράγραφος 1 του Συντάγµατος ο Ευρωπαϊκός Χάρτης της Τοπικής Αυτονοµίας,

Διαβάστε περισσότερα

Ισότητα των φύλων. http://www.esfhellas.gr/images/upcontent/documents/new/odefarm.zip

Ισότητα των φύλων. http://www.esfhellas.gr/images/upcontent/documents/new/odefarm.zip Ισότητα των φύλων Πηγή: http://www.esfhellas.gr/index.asp?node=111 ΟΡΙΣΜΟΣ - ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΛΑΙΣΙΟ ΑΝΑΦΟΡΑΣ - ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΙΑ ΡΟΜΗ ΚΟΙΝΟΤΙΚΑ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΟΙ ΕΘΝΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΤΟ Γ' ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ. ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η :

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ. ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η : ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η : ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 4 4 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΗΜΟΣΙΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας Τ.Ε.Ι. Πειραιά Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών στην Λογιστική και Χρηματοοικονομική Ειδικά θέματα Δικαίου Δρ. Μυλωνόπουλος Δ. Αν. Καθηγητής δίκαιο άδικο ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΜΦΙΛΙΩΣΗ ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ ΔΙΑΙΤΗΣΙΑ...2 ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΣΥΜΦΙΛΙΩΣΗΣ;...5 ΠΟΙΑ Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΠΟΥ ΤΗΡΕΙΤΑΙ;...5

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΜΦΙΛΙΩΣΗ ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ ΔΙΑΙΤΗΣΙΑ...2 ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΣΥΜΦΙΛΙΩΣΗΣ;...5 ΠΟΙΑ Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΠΟΥ ΤΗΡΕΙΤΑΙ;...5 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΜΦΙΛΙΩΣΗ ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ ΔΙΑΙΤΗΣΙΑ...2 ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΣΥΜΦΙΛΙΩΣΗΣ;...5 ΠΟΙΑ Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΠΟΥ ΤΗΡΕΙΤΑΙ;...5 ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ;...7 ΠΟΙΑ Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΠΟΥ ΤΗΡΕΙΤΑΙ;...7 ΤΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER Πιστεύουμε ότι η επιχειρηματικότητα ανθεί μόνο σε κοινωνίες όπου υπάρχει προστασία και σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αναγνωρίζουμε ότι οι

Διαβάστε περισσότερα

Ασφαλιστικά προϊόντα σύνταξης. Tα προβλήματα και οι δυνατότητες ανταπόκρισης της ασφαλιστικής αγοράς.

Ασφαλιστικά προϊόντα σύνταξης. Tα προβλήματα και οι δυνατότητες ανταπόκρισης της ασφαλιστικής αγοράς. Ασφαλιστικά προϊόντα σύνταξης. Tα προβλήματα και οι δυνατότητες ανταπόκρισης της ασφαλιστικής αγοράς. Θέλω να συγχαρώ το Ελληνο-Αμερικανικό Εμπορικό Επιμελητήριο για την οργάνωση του Συνεδρίου αυτού που

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ : Γνωμοδότηση της Νομικού Συμβούλου της Δ.Ο.Ε. για την απεργία αποχή από τις διαδικασίες της αξιολόγησης

ΘΕΜΑ : Γνωμοδότηση της Νομικού Συμβούλου της Δ.Ο.Ε. για την απεργία αποχή από τις διαδικασίες της αξιολόγησης Αρ. Πρωτ. 1290 Αθήνα 26/11/2014 Προς Συλλόγους Εκπαιδευτικών Π.Ε. ΘΕΜΑ : Γνωμοδότηση της Νομικού Συμβούλου της Δ.Ο.Ε. για την απεργία αποχή από τις διαδικασίες της αξιολόγησης Το Δ.Σ. της Δ.Ο.Ε. έχει τονίσει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΑ ΝΕΟ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΑΠΟΤΑΜΙΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Του. Μιλτιάδη Νεκτάριου, Πανεπιστήμιο Πειραιώς

ΕΝΑ ΝΕΟ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΑΠΟΤΑΜΙΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Του. Μιλτιάδη Νεκτάριου, Πανεπιστήμιο Πειραιώς ΕΝΑ ΝΕΟ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΑΠΟΤΑΜΙΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Του Μιλτιάδη Νεκτάριου, Πανεπιστήμιο Πειραιώς Το πολιτικό προσωπικό της χώρας βαρύνεται, μεταξύ άλλων, και για την καταστροφή του ασφαλιστικού συστήματος της

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Απώλεια συνταξιοδοτικού δικαιώματος λόγω πενταετούς παραγραφής

Θέμα: Απώλεια συνταξιοδοτικού δικαιώματος λόγω πενταετούς παραγραφής Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Χρήστος Α. Ιωάννου Ειδικός Επιστήμονας: Γιάννης Τσελεκίδης 23 Ιουνίου 2015 Αριθμ. Πρωτ.: 202035/24754/2015 Προς τον Αναπληρωτή Υπουργό Οικονομικών Κύριο Δημήτρη Μάρδα ΠΟΡΙΣΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Ένα πρόβλημα που μας αφορά όλους Το φαινόμενο της φτώχειας παραμένει κυρίαρχο στις σύγχρονες κοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

Στην ανάγκη αλλαγών στη δομή του ασφαλιστικού συστήματος έχει επανειλημμένα αναφερθεί ο υπουργός Εργασίας Γιάννης Βρούτσης.

Στην ανάγκη αλλαγών στη δομή του ασφαλιστικού συστήματος έχει επανειλημμένα αναφερθεί ο υπουργός Εργασίας Γιάννης Βρούτσης. Αλλάζει πλήρως ο ασφαλιστικός «χάρτης» με τη δημιουργία τριών μόλις Ταμείων, που θα έχουν την ευθύνη χορήγησης τόσο της κύριας σύνταξης όσο και της επικουρικής και του εφάπαξ. Στην ανάγκη αλλαγών στη δομή

Διαβάστε περισσότερα

Έως 12/2010 (Ν. 3871/2010 και Ν.3899/2010)

Έως 12/2010 (Ν. 3871/2010 και Ν.3899/2010) Μεσολάβηση και Διαιτησία (ΟΜΕΔ)/ Συμφιλίωση Ρύθμιση διαδικασίας προσφυγής στον ΟΜΕΔ. Θέσπιση δυνατότητας μονομερούς προσφυγής στην μεσολάβηση και στην διαιτησία και των δύο μερών. Εξαγγελία προεδρικού

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190

Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ο ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190 ΠΡΟΣ: 1. Όλους τους Υπουργούς και Υφυπουργούς 2. Τον Γενικό Γραμματέα της Κυβέρνησης 3. Όλους τους Γενικούς Γραμματείς Υπουργείων

Διαβάστε περισσότερα

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ.

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. Η συμβολή της οικογένειας στην άσκηση κοινωνικής πολιτικής είναι μεγάλη και διαχρονική. Η μορφή και το περιεχόμενο, όμως, αυτής της συμβολής

Διαβάστε περισσότερα

Administrative eviction act and right to a prior hearing: observations on Naxos Court 27/2012 judgment. Αθανάσιος Παπαθανασόπουλος

Administrative eviction act and right to a prior hearing: observations on Naxos Court 27/2012 judgment. Αθανάσιος Παπαθανασόπουλος Πρωτόκολλο διοικητικής αποβολής από δασική έκταση και δικαίωμα προηγούμενης ακρόασης του διοικουμένου: παρατηρήσεις επί της απόφασης 27/2012 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Νάξου Administrative eviction act

Διαβάστε περισσότερα

VI/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

VI/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ VI/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ Ο εθελοντικός τομέας αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της κοινωνικής πολιτικής. Ιστορικά προηγείται του κράτους πρόνοιας, ενώ συνυπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΣΕΠ: Ένα Χρήσιμο Εργαλείο για τις Τοπικές Κοινωνίες

ΚΟΙΝΣΕΠ: Ένα Χρήσιμο Εργαλείο για τις Τοπικές Κοινωνίες ΚΟΙΝΣΕΠ: Ένα Χρήσιμο Εργαλείο για τις Τοπικές Κοινωνίες Βασικές αρχές: Αλληλεγγύη Κοινωνική συνοχή Υπεροχή του ατόμου έναντι του κεφαλαίου, Κοινωνική υπευθυνότητα και δημοκρατική λήψη αποφάσεων Στην Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Εργασιακά Θέματα «Το νέο καθεστώς της Μεσολάβησης Διαιτησίας μετά τον Ν. 4303/2014»

Εργασιακά Θέματα «Το νέο καθεστώς της Μεσολάβησης Διαιτησίας μετά τον Ν. 4303/2014» Εργασιακά Θέματα «Το νέο καθεστώς της Μεσολάβησης Διαιτησίας μετά τον Ν. 4303/2014» ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Το νέο καθεστώς της Μεσολάβησης Διαιτησίας μετά τον Ν. 4303/2014 Συνοπτική παρουσίαση 3 2. Εισαγωγή. 5

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πηγές Συντακτική ομάδα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πηγές Συντακτική ομάδα ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΙΝΑΚΑΣ... 2 ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ... 4 1. Κατηγορίες δικαιούχων... 4 1.1 Βαριά αναπηρία... 4 1.2 Συνήθης αναπηρία... 4 1.3 Μερική αναπηρία... 5 1.4 Προϋπάρχουσα αναπηρία... 5 2. Εκτίμηση αναπηρίας...

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ 1 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ για τον υπολογισμό του κόστους που προκύπτει από την υιοθέτηση της πρότασης της Ομάδας Εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΔΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΘΥΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΚΗ

Η ΟΔΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΘΥΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΚΗ CENTRE FOR EUROPEAN CONSTITUTIONAL LAW THEMISTOKLES AND DIMITRIS TSATSOS FOUNDATION Victims Protection eu Protecting Victims Rights in the EU: The theory and practice of diversity of treatment during the

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΝΟΜΙΚΗ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΤΑΠΟΔΟΤΙΚΟΤΗΤΑ ΩΣ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚHΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ. ΑΝΑΓΚΗ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΚΗΣ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗΣ ΤΟΥΣ 1

ΟΙΚΟΝΟΝΟΜΙΚΗ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΤΑΠΟΔΟΤΙΚΟΤΗΤΑ ΩΣ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚHΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ. ΑΝΑΓΚΗ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΚΗΣ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗΣ ΤΟΥΣ 1 ΟΙΚΟΝΟΝΟΜΙΚΗ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΤΑΠΟΔΟΤΙΚΟΤΗΤΑ ΩΣ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚHΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ. ΑΝΑΓΚΗ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΚΗΣ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗΣ ΤΟΥΣ 1 Πατρίνα Παπαρρηγοπούλου-Πεχλιβανίδη Επ. καθηγήτρια Παν/μίου Αθηνών,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΝΗΜΟΝΙΟ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΝΤΑΞΗΣ

ΜΝΗΜΟΝΙΟ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΝΤΑΞΗΣ ΜΝΗΜΟΝΙΟ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΝΤΑΞΗΣ κυρίου LÁSZLÓ ANDOR ΚΑΙ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΥΓΕΙΑΣ κυρίου ΑΝΔΡΕΑ ΛΥΚΟΥΡΕΝΤΖΟΥ Εκτιμώντας τα ακόλουθα: I. Το Υπουργείο Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

Ιατρικός Σύλλογος. Ηρακλείου. Συνέντευξη τύπου

Ιατρικός Σύλλογος. Ηρακλείου. Συνέντευξη τύπου Ιατρικός Σύλλογος Ηρακλείου Συνέντευξη τύπου 01.02.2010 Η πολιτεία τα τελευταία τριάντα χρόνια αδυνατεί ή δεν θέλει, να λάβει αποφάσεις, να κάνει τομές, να δώσει λύσεις σε θέματα που αφορούν την Υγεία.

Διαβάστε περισσότερα

Κοινοποίηση Πίνακα Κοινοποίησης Αθήνα, 29 Οκτωβρίου 2010. Θέμα: Σχέδιο νόμου «Επιτάχυνση και διαφάνεια υλοποίησης Στρατηγικών Επενδύσεων»

Κοινοποίηση Πίνακα Κοινοποίησης Αθήνα, 29 Οκτωβρίου 2010. Θέμα: Σχέδιο νόμου «Επιτάχυνση και διαφάνεια υλοποίησης Στρατηγικών Επενδύσεων» Προς Κύριο Γεώργιο Παπανδρέου Πρωθυπουργό Κοινοποίηση Πίνακα Κοινοποίησης Αθήνα, 29 Οκτωβρίου 2010 Θέμα: Σχέδιο νόμου «Επιτάχυνση και διαφάνεια υλοποίησης Στρατηγικών Επενδύσεων» Αξιότιμε κ. Πρόεδρε, Οι

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ 1 Ο ΣΥΛΛΟΓΙΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ... 2 ΣΥΛΛΟΓΙΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΣΥΝΔΙΚΑΛΙΣΤΙΚΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ... 5 ΦΥΣΗ ΣΣΕ...

ΜΕΡΟΣ 1 Ο ΣΥΛΛΟΓΙΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ... 2 ΣΥΛΛΟΓΙΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΣΥΝΔΙΚΑΛΙΣΤΙΚΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ... 5 ΦΥΣΗ ΣΣΕ... Πίνακας περιεχομένων ΜΕΡΟΣ 1 Ο ΣΥΛΛΟΓΙΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ... 2 ΣΥΛΛΟΓΙΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΣΥΝΔΙΚΑΛΙΣΤΙΚΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ... 5 ΦΥΣΗ ΣΣΕ... 6 ΕΙΔΗ ΣΣΕ ΚΑΙ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΑ ΣΥΝΑΨΗΣ ΤΟΥΣ...

Διαβάστε περισσότερα

Η Οδηγία 2007/64/ΕΚ για τις υπηρεσίες πληρωμών στην εσωτερική αγορά Συνολική θεώρηση

Η Οδηγία 2007/64/ΕΚ για τις υπηρεσίες πληρωμών στην εσωτερική αγορά Συνολική θεώρηση Η Οδηγία 2007/64/ΕΚ για τις υπηρεσίες πληρωμών στην εσωτερική αγορά Συνολική θεώρηση Χρήστος Βλ. Γκόρτσος Γενικός Γραμματέας ΕΕΤ Αναπληρωτής Καθηγητής Διεθνούς Οικονομικού Δικαίου, Πάντειο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Η Κατοχύρωση των Ελαχίστων Ορίων στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Κοινωνικής Ασφάλειας.

Η Κατοχύρωση των Ελαχίστων Ορίων στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Κοινωνικής Ασφάλειας. 1 Η Κατοχύρωση των Ελαχίστων Ορίων στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Κοινωνικής Ασφάλειας. 1. Οι εγγυήσεις ελαχίστων ορίων από το Διεθνές Δίκαιο Κοινωνικής Ασφάλειας 1.1 Οι στρατηγικές κοινωνικής προστασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΤΟΝ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΤΟΝ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ EΡΓΑΣΙΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ Δελτίο Τύπου 26 Οκτωβρίου 2015 ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΤΟΝ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ Ο Αντιπρόεδρος

Διαβάστε περισσότερα

Ασφαλιστική κάλυψη σε άλλα κράτη μέλη της ΕΕ

Ασφαλιστική κάλυψη σε άλλα κράτη μέλη της ΕΕ Ασφαλιστική κάλυψη σε άλλα κράτη μέλη της ΕΕ Ο συντονισμός των συστημάτων κοινωνικής προστασίας είναι αναγκαίος για την υποστήριξη της ελεύθερης κυκλοφορίας των προσώπων εντός της επικράτειας της ΕΕ. Μέχρι

Διαβάστε περισσότερα

φορολογική νομολογία περιοδικά με οποιαδήποτε μορφή εί- Τόμος 65

φορολογική νομολογία περιοδικά με οποιαδήποτε μορφή εί- Τόμος 65 Προστιθέμενης Αξίας. Πάγια αντιμισθία. Κανονιστική απόφαση διοίκησης. Aριθ. Aπόφ. 909/2011 (Β τμ. Σ.τ.Ε.) Πρόεδρος: Φ. Αρναούτογλου, Αντιπρόεδρος. Εισηγητής: Ε. Νίκα, Σύμβουλος. Δικηγόροι: Π. Γιαννόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

Ο στόχος αυτός είναι σε άμεση συνάρτηση με τη στρατηγική της Λισαβόνας, και συγκεκριμένα την ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής μέσω:

Ο στόχος αυτός είναι σε άμεση συνάρτηση με τη στρατηγική της Λισαβόνας, και συγκεκριμένα την ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής μέσω: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ Δελτίο Τύπου Ομιλία Γενικού Γραμματέα Διαχείρισης Κοινοτικών & Άλλων Πόρων Του Υπουργείου Απασχόλησης και Κοινωνικής Προστασίας Κυρίου Κωνσταντίνου

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΣΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ»

ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΣΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ» «H AΠΑΣΧΟΛΗΣΗ A ΩΣ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΣΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ» Ημερίδα του ΠΑΣΥΠΚΑ «Δράσεις ένταξης των κινητικά αναπήρων στην παραγωγική διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΜΝΗΜΑ προς την Δ.Ε. του Ε.Τ.Α.Α.-Τ.Σ.Α.Υ. Επί των μειώσεων της σύνταξης του μονοσυνταξιούχου Τ.Σ.Α.Υ.

ΥΠΟΜΝΗΜΑ προς την Δ.Ε. του Ε.Τ.Α.Α.-Τ.Σ.Α.Υ. Επί των μειώσεων της σύνταξης του μονοσυνταξιούχου Τ.Σ.Α.Υ. ΥΠΟΜΝΗΜΑ προς την Δ.Ε. του Ε.Τ.Α.Α.-Τ.Σ.Α.Υ. Επί των μειώσεων της σύνταξης του μονοσυνταξιούχου Τ.Σ.Α.Υ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Από το 2010 παρατηρείται μια διαρκώς αυξανόμενη νομοθετική παρέμβαση, όσον αφορά στην καθιέρωση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΑΡΧΗ

ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΑΡΧΗ ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΑΡΧΗ 30 Ιανουαρίου 2003 Αριθµ. Πρωτ. 19020.2/01 Ειδ. Επιστήµονας: Ευτ. Φυτράκης 210-72.89.708 Κύριο Χρήστο Νικολουτσόπουλο Πρόεδρο Ένωσης Ελλήνων Εργατολόγων Αβέρωφ 11 104

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες γραμμές. για την εξέταση. αιτιάσεων από τις ασφαλιστικές. επιχειρήσεις

Κατευθυντήριες γραμμές. για την εξέταση. αιτιάσεων από τις ασφαλιστικές. επιχειρήσεις EIOPA-BoS-12/069 EL Κατευθυντήριες γραμμές για την εξέταση αιτιάσεων από τις ασφαλιστικές επιχειρήσεις 1/8 1. Κατευθυντήριες γραμμές Εισαγωγή 1. Σύμφωνα με το άρθρο 16 του κανονισμού EIOPA (European Insurance

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΥΝΤΑΞΙΟ ΟΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΥΝΤΑΞΙΟ ΟΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ Περιεχόμενα ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΥΝΤΑΞΙΟΔΟΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ... 2 Εισαγωγή... 2 1. Συντάξεις γήρατος... 3 1.1 Γενικό πλαίσιο... 3 1.2 Σύνταξη με 15ετία (4.500 ημέρες ασφάλισης)... 4 1.3 Καθεστώς συνταξιοδότησης

Διαβάστε περισσότερα

10 χρόνια από την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση: διδάγματα και προοπτικές

10 χρόνια από την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση: διδάγματα και προοπτικές Europe at Schools through Art and Simulation (EuropeStARTS) 11 Μαΐου 2014 10 χρόνια από την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση: διδάγματα και προοπτικές Ευαγόρας Λ. Ευαγόρου Λέκτορας

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες για την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών: Η ύδρευση και η αποχέτευση είναι ανθρώπινο δικαίωμα!

Πληροφορίες για την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών: Η ύδρευση και η αποχέτευση είναι ανθρώπινο δικαίωμα! Ιστορική αναδρομή Η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Συνδικάτων Δημόσιων Υπηρεσιών (EPSU) αποφάσισε να προβεί στην συλλογή ενός εκατομμυρίου υπογραφών υπέρ της καθιέρωσης της ύδρευσης ως ανθρώπινου δικαιώματος στο

Διαβάστε περισσότερα

94/14.04.2014) προστασίας και αξιοποίησης

94/14.04.2014) προστασίας και αξιοποίησης Άρθρο 23 του 94/14.04.2014) ν. 4258/2014 Ακίνητα του Δημοσίου Περιφερειακών Πάρκων προστασίας και αξιοποίησης (ΦΕΚ Α Δημιουργία περιβαλλοντικής 1. Ακίνητα που ανήκουν κατά πλήρη κυριότητα, νομή και κατοχή

Διαβάστε περισσότερα

Αρχή της ισότητας: ειδικές μορφές

Αρχή της ισότητας: ειδικές μορφές ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 9 η : Αρχή της ισότητας: ειδικές μορφές Λίνα Παπαδοπούλου Aν. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 24-10-2006

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 24-10-2006 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 24-10-2006 ΕΠΙΣΤΟΛΗ Γ.Σ.Ε.Ε. ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ Σας κοινοποιούµε την επιστολή που έστειλε η Γ.Σ.Ε.Ε. στην Ένωση ικαστών και Εισαγγελέων και στον ικηγορικό Σύλλογο

Διαβάστε περισσότερα

Πέρασαν 101 χρόνια από την καθιέρωση της 8 ης ημέρας της γυναίκας.

Πέρασαν 101 χρόνια από την καθιέρωση της 8 ης ημέρας της γυναίκας. Αθήνα Μάρτιος 2011 ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΦΙΛΕΛΛΗΝΩΝ & ΨΥΛΛΑ 2 105 57 ΑΘΗΝΑ Τηλ 213.16.16.900 Fax 2103246165 Email: adedy@adedy.gr, adedy1@adedy.gr ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΓΥΝΑΙΚΩΝ Πέρασαν 101 χρόνια από την καθιέρωση

Διαβάστε περισσότερα

2. Σχετικά με τους ειδικευμένους Ιατρούς του Ε.Σ.Υ., οι οποίοι είναι Δημόσιοι Λειτουργοί, παρά τις θεωρητικές κατασκευές για τις ιδιαιτερότητες

2. Σχετικά με τους ειδικευμένους Ιατρούς του Ε.Σ.Υ., οι οποίοι είναι Δημόσιοι Λειτουργοί, παρά τις θεωρητικές κατασκευές για τις ιδιαιτερότητες Δρ. ΜΙΧΑΗΛ Δ. ΜΙΧΑΗΛ Δικηγόρος παρ' Αρείω Πάγω Αθήνα, 1 Νοεμβρίου 2012 Κύριο Δημήτριο Βαρνάβα Πρόεδρο της Ομοσπονδίας Ενώσεων Νοσοκομειακών Γιατρών Ελλάδας (Ο.Ε.Ν.Γ.Ε.) Οδός Λαμίας, αριθ. 2 Αθήνα Κύριε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΟΙΝ. ΑΣΦ/ΣΗΣ & ΚΟΙΝ. ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ Οργανισμός Ασφάλισης ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΟ ΜΕΧΡΙ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΟΙΝ. ΑΣΦ/ΣΗΣ & ΚΟΙΝ. ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ Οργανισμός Ασφάλισης ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΟ ΜΕΧΡΙ . ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΟΙΝ. ΑΣΦ/ΣΗΣ ΚΟΙΝ. ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ Οργανισμός Ασφάλισης Ο.Α.Ε.Ε. Ελευθέρων Επαγγελματιών ΓΕΝ. Δ/ΝΣΗ ΠΑΡΟΧΩΝ Δ/ΝΣΗ ΠΑΡΟΧΩΝ ΣΥΝΤΑΞΕΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΥΝΤΑΞΕΩΝ Ταχ. Δ/νση :ΑΓ.ΚΩΝ/ΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΩΦΕΛΟΥΜΑΙ ΠΡΟΤΕΙΝΩ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΕΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΩ ΣΕΒΟΜΑΙ ΣΤΗΡΙΖΩ ΟΙΚΟΔΟΜΩΝΤΑΣ ΣΧΕΣΗ ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗΣ ΜΕ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΗ

ΕΠΩΦΕΛΟΥΜΑΙ ΠΡΟΤΕΙΝΩ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΕΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΩ ΣΕΒΟΜΑΙ ΣΤΗΡΙΖΩ ΟΙΚΟΔΟΜΩΝΤΑΣ ΣΧΕΣΗ ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗΣ ΜΕ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΕΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΩΝΤΑΣ ΣΧΕΣΗ ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗΣ ΜΕ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΗ ΕΜΠΙΣΤΕΥΟΜΑΙ ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΜΑΙ ΕΛΕΓΧΩ ΕΠΩΦΕΛΟΥΜΑΙ ΠΡΟΤΕΙΝΩ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΩ ΣΕΒΟΜΑΙ ΣΤΗΡΙΖΩ ΑΝΑΠΤΥΣΣΩ ΕΝΙΣΧΥΩ ΔΙΑΣΦΑΛΙΖΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Πατρίκιος, Δικηγόρος, Μ.Δ.Ε., Υπ. Δ.Ν ΘΕΜΑΤΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΔΟΚΙΜΩΝ ΣΗΜΑΙΟΦΟΡΩΝ ΛΙΜΕΝΙΚΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α) Πηγες Διοικητικου Δικαιου Ως πηγή διοικητικού

Διαβάστε περισσότερα

Υποβολή δήλωσης παρακρατούμενων φόρων από μισθωτή εργασία 2014

Υποβολή δήλωσης παρακρατούμενων φόρων από μισθωτή εργασία 2014 Υποβολή δήλωσης παρακρατούμενων φόρων από μισθωτή εργασία 2014 Των Νίκου Παπαγιάννη, οικονομολόγου, φοροτεχνικού και Μαρίας Καλουμένου, λογίστριας Είναι εντυπωσιακό πως για το 2014 δεν έχει ακόμη εκδοθεί

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος

Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος Η Ιστορία, όπως τονίζει ο Μεγαλοπολίτης ιστορικός Πολύβιος σε μια ρήση του, μας διδάσκει ότι τίποτα δεν γίνεται στην τύχη

Διαβάστε περισσότερα

Γ.Σ.Ε.Ε. ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ υπ αριθµ Αθήνα 4/1/2011 ΠΡΟΣ Τα Εργατικά Κέντρα και Οµοσπονδίες ύναµης Γ.Σ.Ε.Ε. Θέµα: Συλλογικές διαπραγµατεύσεις & Συλλογικές Συµβάσεις Εργασίας. 10 κρίσιµα σηµεία. Συνάδελφοι, Στις

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 1.ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ,ΓΕΝΙΚΑ Ο σύγχρονος πολιτισμός αναπτύσσεται με κέντρο και σημείο αναφοράς τον Άνθρωπο. Η έννομη τάξη, διεθνής και εγχώρια, υπάρχουν για να υπηρετούν

Διαβάστε περισσότερα

Η ελευθερία και η ανεξαρτησία των μέσων ενημέρωσης στην Ελλάδα: Προκλήσεις και προτάσεις πολιτικής

Η ελευθερία και η ανεξαρτησία των μέσων ενημέρωσης στην Ελλάδα: Προκλήσεις και προτάσεις πολιτικής Η ελευθερία και η ανεξαρτησία των μέσων ενημέρωσης στην Ελλάδα: Προκλήσεις και προτάσεις πολιτικής Άννα Κανδύλα, Ελληνικό Ίδρυμα Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής Αθήνα, 11 Δεκεμβρίου 2012 Εισαγωγικά

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΘΗ ΕΠΑΝΑΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ. Αθήνα, 9/4/2010. Αριθμ. Πρωτ.: A20/251/26

ΟΡΘΗ ΕΠΑΝΑΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ. Αθήνα, 9/4/2010. Αριθμ. Πρωτ.: A20/251/26 ΟΡΘΗ ΕΠΑΝΑΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ Αθήνα, 9/4/2010 Δ Ι Ο Ι Κ Η Σ Η ΓΕΝ. Δ/ΝΣΗ ΑΣΦ/ΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ - ΕΣΟΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΝΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ Ταχ. Διεύθυνση : Αγ. Κων/νου 8 10241 Αθήνα Πληροφορίες : Δ. Παπαχρήστου

Διαβάστε περισσότερα

Συνθήκη της Λισαβόνας

Συνθήκη της Λισαβόνας Συνθήκη της Λισαβόνας Α. Εισαγωγή Στις 13 Δεκεμβρίου 2007, οι αρχηγοί των είκοσι επτά χωρών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπέγραψαν τη Συνθήκη της Λισαβόνας. Με τη Συνθήκη τροποποιούνται οι δύο βασικές Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

«Μια Απόπειρα προσέγγισης του δικαιώματος ίδρυσης. και συμμετοχής σε πολιτικά κόμματα (άρθρο 29 παρ. 1,

«Μια Απόπειρα προσέγγισης του δικαιώματος ίδρυσης. και συμμετοχής σε πολιτικά κόμματα (άρθρο 29 παρ. 1, «Μια Απόπειρα προσέγγισης του δικαιώματος ίδρυσης και συμμετοχής σε πολιτικά κόμματα (άρθρο 29 παρ. 1, εδ. α του Συντάγματος)» Κριτσίκης Αλέξανδρος Δικηγόρος, Υπ. ΔΝ -----------------------------------------------------------------

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

Κων/νος Τσουμάνης, Δικηγόρος, Νομικός Σύμβουλος ΣΠΕΔΕΘ & ΚΜ

Κων/νος Τσουμάνης, Δικηγόρος, Νομικός Σύμβουλος ΣΠΕΔΕΘ & ΚΜ Κων/νος Τσουμάνης, Δικηγόρος, Νομικός Σύμβουλος ΣΠΕΔΕΘ & ΚΜ Οι πρόσφατες τροποποιήσεις στην εργατική νομοθεσία και η δι αυτών παρεχόμενη ευχέρεια στον εργοδότη της εξαρτημένης σύμβασης εργασίας Τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404

https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404 ΑΡΧΕΣ https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404 Όλο το καταστατικό 2.1 Άμεσης Δημοκρατίας 2.2.1 Άμεσης Δημοκρατίας Μαζική αλλαγή. Οι αλλαγές στο 2.1 και 2.2.1 είναι στις

Διαβάστε περισσότερα

Ο Δικηγορικός Σύλλογος Αθηνών, ο μεγαλύτερος. επιστημονικός σύλλογος της χώρας, με τους αγώνες. και τη μεγάλη δημοκρατική παράδοση, άρθρωσε

Ο Δικηγορικός Σύλλογος Αθηνών, ο μεγαλύτερος. επιστημονικός σύλλογος της χώρας, με τους αγώνες. και τη μεγάλη δημοκρατική παράδοση, άρθρωσε Αθήνα, 30.6.2015 ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημίας 60, 10679 Αθήνα Τηλ. 210-33.98.270, 71 Ο Δικηγορικός Σύλλογος Αθηνών, ο μεγαλύτερος επιστημονικός σύλλογος της χώρας, με τους αγώνες και τη μεγάλη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: ΘΕΣΜΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ECB-PUBLIC. ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ της 6ης Αυγούστου 2013 σχετικά με την ειδική εκκαθάριση των πιστωτικών ιδρυμάτων (CON/2013/57)

ECB-PUBLIC. ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ της 6ης Αυγούστου 2013 σχετικά με την ειδική εκκαθάριση των πιστωτικών ιδρυμάτων (CON/2013/57) EL ECB-PUBLIC ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ της 6ης Αυγούστου 2013 σχετικά με την ειδική εκκαθάριση των πιστωτικών ιδρυμάτων (CON/2013/57) Εισαγωγή και νομική βάση Στις 3 Ιουλίου 2013 η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα