ELSiTO Empowering Learning for Social Inclusion through Occupation Ενδυνάμωση της Μάθησης για την Κοινωνική Ένταξη μέσα από το Έργο

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ELSiTO Empowering Learning for Social Inclusion through Occupation Ενδυνάμωση της Μάθησης για την Κοινωνική Ένταξη μέσα από το Έργο"

Transcript

1 Doing Social Inclusion Κάνοντας την Κοινωνική Ένταξη ELSiTO Empowering Learning for Social Inclusion through Occupation Ενδυνάμωση της Μάθησης για την Κοινωνική Ένταξη μέσα από το Έργο

2 Ευχαριστίες Θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε όλα τα μέλη του ELSiTO για την ενεργή τους συμμετοχή στο πρόγραμμα και στην παρουσίαση αυτού του εντύπου. Ακόμη, για τον δυναμισμό, τον ενθουσιασμό και τις ιδέες τους στην προσπάθεια δημιουργίας κοινοτήτων χωρίς κοινωνικό αποκλεισμό: Μαίρη Καραμπέτσου, Χριστίνα Ρούπα, Γεώργιος Φωτιάδης, Ιωάννα Νικάκη, Ευανθία Αμπουζέρ, Νίκος, Ήβη Κοτσίνη, Θοδωρής Μπογέας, Φανή Καζάζη, Γεώργιος Κεσίσογλου, Σάρα Κανταρτζή, Marion Ammeraal, Chris van der Molen, Tjerk ter Haar Romeny, Saskia Breedveld, Joris Rademakers, Karin Georg, Greet Muyllaert, Marijke Burger, Doppy den Ouden, Luc Vercuysse, Pol Depreitere, Hans Leroy, Sandra Lambrechts, Mark Devis, Lieve Matthijs, Yves Cloostermans, Geert Deroover, Tony Van den Plas, Katrien Meermans, Bart Vermeulen, Cedric Alexander. Είμαστε ευγνώμονες στους ειδικούς συμβούλους μας, οι οποίοι μας παρείχαν πολύτιμη ανατροφοδότηση καθόλη την εξέλιξη του έργου αυτού: Salvador Simo Algado, Hanneke Van Bruggen, Nick Pollard. Ευχαριστούμε επίσης τους ανθρώπους σε όλα τα προγράμματα, τα οποία είχαμε την ευκαιρία να επισκεφθούμε. Μας υποδέχθηκαν και μας φιλοξένησαν στην Ελλάδα: «Το Καφενείον» του Τμήματος Εργοθεραπείας, Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Σ.Π.Ε. (Κοινωνικός Συνεταιρισμός) «Διάπλους», Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Α ΚΑΠΗ, Δήμος Ηρακλείου Αττικής Κέντρο Ημέρας, ΠΕΠΣΑΕΕ (Πανελλαδική Ένωση για την Ψυχοκοινωνική Αποκατάσταση και την Επαγγελματική Επανένταξη), Αθήνα Νοσοκομείο Ημέρας, ΕΠΙΨΥ (Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας), Αθήνα. Στις Κάτω Χώρες: Bierbrouwerij de Prael, Άμστερνταμ, Stichting de Waterheuvel (Fountainhouse), Άμστερνταμ, Στο Βέλγιο: Polparol, Λέουβεν, De Hulster vzw, Λέουβεν, PSYLOS vzw, Λέουβεν, Τέλος, θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε όλους τους ανθρώπους και τις οργανώσεις που μας συμβούλευσαν και υποστήριξαν το ELSiTO με τόσους τρόπους τους οποίους είναι αδύνατο να τους απαριθμήσουμε. Θεώρηση Ελληνικού κειμένου : Γεώργιος Μάλφας, Μαρίνα Μάλφα, Θοδωρής Μπογέας, Ήβη Κοτσίνη Ζωγραφιά εξώφυλλο: Jair Aa Σκιτσογράφος: Lieve Matthijs Φωτογραφίες: Karin George Επιμέλεια του πρoτύπου: Marion Ammeraal, Sarah Kantartzis, Luc Vercruysse 2

3 Περιεχόμενα Μέρος Πρώτο 4. Εισαγωγή 6. Μια εκπαιδευτική σύμπραξη 7. Εμπειρίες του ELSiTO 10. Κατανοώντας την κοινωνική ένταξη 13. Θεωρητικά ζητήματα Μέρος Δεύτερο 15. Εισαγωγή στο δεύτερο μέρος 15. Καίρια σημεία 17. Η συνταγή για μια νόστιμη σούπα κοινωνικής ένταξης 18. Ποιος είναι ο κεντρικός πυρήνας μιας καλής πρακτικής; 19. Παραδείγματα καλής πρακτικής με στόχο την κοινωνική ένταξη 22. Επάρκειες της Κοινωνικής Ένταξης 3

4 Εισαγωγή Το έντυπο αυτό, δημιουργήθηκε από τα μέλη της Ευρωπαϊκής Εκπαιδευτικής Σύμπραξης EL- SiTO (Ενδυνάμωση της Μάθησης για την Κοινωνική Ένταξη μέσο από το Έργου). Η ομάδα επιχορηγήθηκε από το πρόγραμμα Grundtvig, του προγράμματος δια βίου μάθησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, για την περίοδο Εταίροι στο ΕLSiTO (προφέρεται ΕΛΣίΤΟ) είναι: Σύλλογος Ελλήνων Εργοθεραπευτών, Ελλάδα Actenz, GGZ in Geest partner VUmc, Οι Κάτω Χώρες Hogeschool-Universiteit Brussel, Βέλγιο Σκοπός του ΕLSiTO ήταν να εξερευνήσει καλές πρακτικές και να αναπτύξει κοινοτικά προγράμματα σε συνεργασία με άτομα από ευάλωτες κοινωνικές ομάδες (κυρίως άτομα με την εμπειρία της ψυχικής νόσου), ενδυναμώνοντας την κοινωνική τους ένταξη ως πολίτες μέσα από οικονομικά, κοινωνικά, πολιτιστικά έργα δραστηριότητες). Εκπαιδευόμενοι στην σύμπραξη ήταν: λήπτες υπηρεσιών, εργοθεραπευτές (καθηγητές, επαγγελματίες, φοιτητές) και άλλοι επαγγελματίες υγείας, (γνωστοί όλοι ως μέλη του ΕLSiTO), όπου συνεργάστηκαν για τη διερεύνηση και κατανόηση της κοινωνικής ένταξης. Στόχοι του ΕLSiTO Η ανάπτυξη και η διερεύνηση της κατανόησης μας για τη φύση και τις διαδικασίες της κοινωνικής ένταξης. Η ενδυνάμωση των μελών ώστε να αναπτύξουν τις επάρκειες που χρειάζονται, για να συμμετέχουν στις διαδικασίες της κοινωνικής ένταξης. Ο εντοπισμός και η ανάπτυξη των διαδικασιών της μάθησης που ενισχύουν τη συμμετοχή και την κοινωνική ένταξη. Η περαιτέρω ανάπτυξη και η διάδοση της εμπειρίας μας, μέσα από τη συζήτηση και το μοίρασμα με την ευρύτερη κοινότητα (τοπική και Ευρωπαϊκή). Δραστηριότητες του ELSiTO Κινητικότητα: πραγματοποιήθηκαν τέσσερις επισκέψεις μεταξύ των συμμετεχόντων, οι οποίες επέτρεψαν τη βιωματική εμπειρία της ένταξης, καθώς όλα τα μέλη συμμετείχαν στις καθημερινές δραστηριότητες, επισκέφθηκαν προγράμματα, πήραν μέρος σε εργαστήρια, μοιράστηκαν ιστορίες και προβληματίστηκαν πάνω σε αυτή τη συμμετοχική διαδικασία μάθησης. Αυτό διευκόλυνε την ανάπτυξη μιας πλούσιας κατανόησης πάνω στην κοινωνική ένταξη. 4

5 Τοπικές δραστηριότητες: Σε αυτές περιλαμβάνονται δράσεις για την συνεχιζόμενη ανάπτυξη τοπικών προγραμμάτων κοινοτικού χαρακτήρα δραστηριότητες μέσα από τις οποίες εντοπίζονται σωστές πρακτικές, εξερευνούνται εμπειρίες ανάρρωσης χρηστών και αναγνωρίζονται εναλλακτικά μοντέλα πρακτικής αντί των υπαρχόντων που δεν επαρκούν. Αναπτύχθηκαν επίσης τοπικά δίκτυα ενδιαφερομένων. Ευρωπαϊκές δραστηριότητες και προβολή των δράσεων: οι εμπειρίες του ELSiTO εξερευνούνται περαιτέρω και γνωστοποιούνται μέσα από της ιστοσελίδας, με newsletters, παρουσιάσεις σε ευρωπαϊκά και εθνικά συνέδρια, ημερίδες, δημοσιεύσεις και βιωματικά εργαστήρια. Το έντυπο Με το έντυπο αυτό στοχεύουμε στη γνωριμία με τις δραστηριότητες και τα συμπεράσματα του προγράμματος. Στην πρώτη ενότητα μοιραζόμαστε ένα κομμάτι της εμπειρίας που ζήσαμε στο EL- SiTO, τη διαδικασία της μάθησης που συμμετείχαμε, τις δραστηριότητες μας και τα συμπεράσματα που προέκυψαν για την κοινωνική ένταξη. Η σύντομη συζήτηση για το θεωρητικό υπόβαθρο συνδέει την παρουσίαση των εμπειριών μας και (στη δεύτερη ενότητα) τα "συστατικά" της κοινωνικής ένταξης, τα παραδείγματα καλής πρακτικής και τις επάρκειες που μπορούν να καθοδηγούν τις διαδικασίες της μάθησης. Ελπίζουμε ότι αυτό το έντυπο θα μεταδώσει τόσο τη χαρά όσο και τη σοβαρότητα που διαπιστώσαμε ότι είναι απαραίτητα στοιχεία της διαδικασίας ένταξης. Αυτό το έντυπο είναι μετάφραση του πρωτότυπου που ήταν γραμμένο το μεγαλύτερο μέρος στα Αγγλικά. Περισσότερες πληροφορίες για πολλά από τα θέματα του εντύπου μαζί με το πρωτότυπο έντυπο, θα βρείτε στην ιστοσελίδα του προγράμματος: Αυτό το έντυπο βασίζεται στις δικές μας εμπειρίες για την κοινωνική ένταξη. Είναι το αποτέλεσμα δύο χρόνων δουλειάς στο πρόγραμμα και όλα τα μέλη του ELSiTO έχουν συμβάλει στη διαδικασία και στο αποτέλεσμα. Ελπίζουμε, να σας εμπνεύσει και να δώσει πληροφορίες σε όλους τους ανθρώπους που συμμετέχουν ή θα συμμετάσχουν σε προγράμματα και δραστηριότητες, με στόχο την κοινωνική ένταξη στις κοινότητες μας. Τα μέλη του ΕLSiTO 5

6 Μια Εκπαιδευτική Σύμπραξη Το ELSiTO είναι μια εκπαιδευτική σύμπραξη σκοπός της οποίας είναι η διεύρυνση των γνώσεων μας περί κοινωνικής ένταξης. Ήταν απαραίτητο να μελετήσουμε πλευρές της διαδικασίας μάθησης, όπως ποιοι είμαστε αυτοί που μαθαίνουμε και πώς μαθαίνουμε. Ποιοι είναι οι εκπαιδευόμενοι; Τα άτομα, μπαίνουν στην ομάδα έχοντας παραδοσιακούς ρόλους (χρήστες υπηρεσιών, εργοθεραπευτές, προσωπικό) που συνήθως οδηγούν σε μια ιεραρχική δομή μάθησης που περιλαμβάνει διδάσκοντες και σπουδαστές, θεραπευτές και πελάτες. Οι λήπτες υπηρεσιών αμφισβητούσαν αυτήν τη δομή ρωτώντας ποιοί είναι οι ειδικοί στην ψυχική υγεία" και αντιτάσσονταν σε ένα στενό ορισμό του κοινωνικού αποκλεισμού ως κάτι που αφορά αποκλειστικά περιθωριακές ομάδες. Επίσης η επίτευξη κοινωνικής συμμετοχής κατά τις εκπαιδευτικές επισκέψεις μας ενέπλεκε όλους σε μια κοινή διαδικασία μάθησης. Κατέστη σαφές ότι όλοι μαθαίνουμε και ο τίτλος «μέλος του EL- SiTO» ανήκε σε όλους ανεξάρτητα από τους αρχικούς ρόλους. Έγινε κατανοητό ότι όλα τα μέλη μετέφεραν στην ομάδα τις μοναδικές τους δεξιότητες, γνώσεις και εμπειρίες. Τη στιγμή της συνάντησης δεν υπάρχουν ούτε απολύτως αδαείς ούτε απολύτως σοφοί. Υπάρχουν μόνο άνθρωποι που επιχειρούν να μάθουν περισσότερα από όσα ήδη γνωρίζουν (Freire, P.) Παραθέσεις των μελών Είμαστε όλοι το ίδιο, άνθρωποι με επιθυμίες και βάσανα. Αυτό (ELSiTO) προσφέρει ιδιαίτερη αποδοχή και φροντίδα για τον εαυτό μας και τους άλλους. Το να μοιραζόμαστε εμπειρίες και να μιλάμε μεταξύ μας ήταν ένας πολύ πλούσιος τρόπος μάθησης. Έμαθα μέσω της επαφής με τα άλλα μέλη να ακούω (τις ιστορίες τους), να έχω ανοιχτό μυαλό, να επικοινωνώ και να κάνω πράγματα μαζί με άλλους. Πώς έγινε η μάθηση; Η ομάδα του ELSiTO ακολούθησε μία βιωματική διαδικασία μάθησης, από την οποία αναδύθηκε μια διαδικασία μάθησης παρόμοια με αυτή των Paavola & Hakkarainen, (2005): "η δημιουργία της γνώσης μεταφορά της μάθησης". Αυτή η τριμερής μαθησιακή διαδικασία περιελάμβανε αλληλεπίδραση μεταξύ των μελών και του αντικειμένου μελέτης, που σε αυτήν την περίπτωση είναι η κοινωνική ένταξη μέσα από κοινές καθημερινές δραστηριότητες. Επομένως το ELSiTO αποτελείται κυρίως από μια ομάδα δράσης όπου ζούσε την ένταξη σε βιωματικό επίπεδο, ενώ μέσα από τις επισκέψεις και τα εργαστήρια αναστοχαζόταν και εμβάθυνε τη γνώση. Η γνώση αναπτυσσόταν με πειθαρχημένο τρόπο: θέση και εξερεύνηση ερωτημάτων, καταγραφή συζητήσεων και προβληματισμών, συμπλήρωση γραπτών αξιολογήσεων. Γινόταν περιγραφή καλών πρακτικών ακολουθώντας ορισμένη φόρμα και συγκεντρώνονταν προσωπικές αφηγήσεις των μελών. Η μάθηση της κοινωνικής ένταξης γινόταν και σε ατομικό, βιωματικό επίπεδο που οδηγούσε σε προσωπική αλλαγή και εξέλιξη αλλά και σε συλλογικό, θεωρητικό επίπεδο, και παρουσιάζεται στα αποτελέσματα και στα συμπεράσματα της ομάδας. Εδώ κανείς δεν διδάσκει τον άλλον, ούτε είναι κανείς αυτοδίδακτος. Όλοι διδάσκουν ο ένας τον άλλον με τη μεσολάβηση του κόσμου (Freire, P.) Freire, P. (1970/1996). Pedagogy of the Oppressed. (Translated Myra Bergman Ramos). London: Penguin Books. Paavola, S & Hakkarainen, K. (2005). The knowledge creation metaphor an emergent epistemological approach to learning. Science and Education. 14, Μέσα από τις ιστορίες, μέσα από τη συζήτηση συναντήσεις γεμάτες πάθος και ενέργεια. Και έχω εμπειρία από «θεραπευτικές» ομάδες Αλλά η ομάδα του ELSiTO δεν είναι έτσι και εδώ είμαστε όλοι μαθητές. Έχουμε τον ίδιο στόχο και αυτό είναι ένα καλό σημείο εκκίνησης ώστε να έρθουμε στην ισότητα. Γιατί όλοι μπορούν να μάθουν, δεν έχει σημασία αν είσαι θεραπευτής, φοιτητής ή λήπτης υπηρεσιών. 6

7 επίσκεψη προγραμμάτων Οι εμπειρίες που ζήσαμε η συμβίωση Εμπειρίες του ELSiTO Η ιδιότητα του μέλους στο ELSiTO ισοδυναμεί με όλα αυτά που ζήσαμε και μάθαμε. Εδώ καταθέτουμε τα κύρια στοιχεία της προσωπικής μας εμπειρίας με φόντο τις δραστηριότητες που κατέστησαν δυνατή αυτήν την εμπειρία. Το να είσαι μέλος του ELSiTO δεν ήταν μια παθητική εμπειρία, αντιθέτως συνεπάγονταν υποχρεώσεις, αποδοχή των άλλων, να παίρνεις ρίσκα και να είναι ανοιχτός σε νέες εμπειρίες. 7

8 Οι βιωματικές εμπειρίες του ELSiTO Ένας χώρος για επικοινωνία και δράση Μοιραζόμαστε τα μικρά καθημερινά πράγματα/ μαθαίνοντας μέσα από τη δράση Ενέργεια, γέλιο, δημιουργικότηταδιασκέδαση, χαρά Αλληλογνωριμία/ επικοινωνία, εμπιστοσύνη, ισότητα Να είσαι και να γίνεσαι μέλος του ELSiTO Νέες προοπτικές, ιδέες και δυνατότητες, εξέλιξη Νέες εμπειρίες και προκλήσεις, νέοι ρόλοι/ αυτογνωσία Μοιραζόμαστε τις ιστορίες μας 8

9 πολιτιστικές δραστηριότητες οι εμπειρίες που ζήσαμε δουλεύοντας μεταξύ μας και με άλλους 9

10 10 Κατανοώντας την κοινωνική ένταξη Η εικόνα της επόμενης σελίδας θα σας δώσει μια ιδέα για το πώς εμείς τα μέλη του ELSiTO αντιλαμβανόμαστε την κοινωνική ένταξη. Αυτή η κατανόηση προέκυψε από την αμοιβαία μάθηση μέσα από τις κοινές εμπειρίες που βιώσαμε, τις συζητήσεις και τα εργαστήρια με θέμα την κοινωνική ένταξη καθώς και μέσα από την αποσαφήνιση της αντίληψής μας περί κοινωνικού αποκλεισμού. Είναι προφανές ότι υπάρχουν δύο πλευρές της ένταξης, η αντικειμενική και η υποκειμενική. Η αντικειμενική πλευρά Η αντικειμενική πλευρά έχει να κάνει με όλες τις συνθήκες (νομικά πλαίσια, χώροι, οικονομικοί παράγοντες, προσβασιμότητα κλπ.) που είναι α- παραίτητες και σημαντικές στη συζήτησή μας για την κοινωνική ένταξη. Αυτή η πλευρά της ένταξης συχνά υπολογίζεται με τον αριθμό των ατόμων που εργάζονται, σπουδάζουν, συμμετέχουν σε δραστηριότητες κλπ. Η υποκειμενική πλευρά Η υποκειμενική πλευρά σχετίζεται με την προσωπική μας εμπειρία της ένταξης, με παράγοντες όπως η ασφάλεια, η εμπιστοσύνη προς τους άλλους, η δυνατότητα εξέλιξης, ή απλά να είσαι ο εαυτός σου. Είναι σημαντικό να αναγνωρισθεί ότι μπορεί κάποιος αντικειμενικά να θεωρείται ενταγμένος, άλλα ουσιαστικά να βιώνει τον αποκλεισμό. «Δρώντας» μαζί Μάθαμε επίσης ότι κοινωνική ένταξη είναι η αίσθηση ότι είσαι σε επαφή με τους άλλους και αυτό μπορείς να το νιώσεις κυρίως όταν κάνεις πράγματα με άλλους, μαζί και ο ένας για τον άλλον. Αυτά που μπορούμε να κάνουμε μαζί μπορεί να είναι μια οποιαδήποτε δραστηριότητα της καθημερινής μας ζωής. Η κοινωνική ένταξη δεν περιορίζεται έτσι απλά στο «να δουλεύουμε» και «να είμαστε οικονομικά παραγωγικοί». Συμπεριλαμβάνει τη συμμετοχή σε δραστηριότητες που έχουν νόημα για εμάς και που συχνά σχετίζονται με τους άλλους. Αυτές μπορεί να έχουν νόημα για ένα άτομο προσωπικά και να αφορούν την δική του εξέλιξη και ευεξία, χωρίς απαραίτητα να έχουν νόημα για την υπόλοιπη κοινωνία συνολικά. Είναι σημαντικό να δούμε την κοινωνική ένταξη ως μια εξελικτική διαδικασία. Στην αρχή κανείς μπορεί να μιλήσει για την ετοιμότητα να ξεκινήσει την διαδικασία. Μερικές φορές όταν αισθανόμαστε ακόμη ανασφαλείς και ίσως αποδιοργανωμένοι, αισθανόμαστε περισσότερο την ανάγκη της υποστήριξής μας από άλλους. Χρειαζόμαστε και μας αρέσει να είμαστε λίγο εξαρτώμενοι μέχρι να βρούμε την ε- νέργεια να προχωρήσουμε, σε αυτήν την διαδικασία της ένταξης, με τις δικές μας δυνάμεις. Θα έρθει κάποια στιγμή που θα αισθανόμαστε αρκετά δυνατοί, ώστε να δουλεύουμε προς την κοινωνική ένταξή μας, στις δικές μας τοπικές κοινωνίες. Όσο αυτή η διαδικασία προχωράει, είναι σημαντικό να μετακινηθούμε από την θέση της εξάρτησης και να κινηθούμε προς την αυτονομία μας. Αυτό το μονοπάτι δεν είναι εύκολο και μπορεί να προκαλέσει τριβές με τους άλλους (προσωπικό και φροντιστές), καθώς θα κινηθούμε πάνω στα όρια μεταξύ εξάρτησης και αυτονομίας. Είναι σημαντικό να ακολουθήσουμε τον ρυθμό της διαδικασίας ακόμη κι αν είναι αργός. Δεν έχει νόημα να το πιέσουμε. Χρειάζεται να κάνουμε μικρά βήματα. Η δημιουργικότητα, η ενέργεια, η δέσμευση και η ισότητα είναι βασικά στοιχεία ολόκληρης της διαδικασίας. Κάποια από τα πράγματα που ειπώθηκαν από τα μέλη του ELSiTO κατά την διάρκεια των επισκέψεων, είναι πιθανό να βοηθήσουν στην καλύτερη κατανόηση της οπτικής μας.

11 Κατανοώντας την Κοινωνική Ένταξη Αποσπάσματα από σχόλια των μελών Αντικειμενικές προϋποθέσεις Η Κοινωνική Ένταξη Υποκειμενική εμπειρία Δρώντας μαζί στην καθημερινή ζωή 11 Αντικειμενικές προϋποθέσεις: Είναι ωραίο να συμμετέχεις και να κάνεις πράγματα στη δική σου μικρή κοινωνία και να περπατάς στο δρόμο και να σε αναγνωρίζουν. Η διοικητική και οικονομική υποστήριξη είναι σημαντική, για να είναι εφικτό. Το κυβερνητικό σύστημα μπορεί να είναι περιοριστικό όταν αφορά δραστηριότητες ελεύθερου χρόνου. Χρειάζεται κανείς μια ποικιλία δραστηριοτήτων, κάποιες δομημένες και κάποιες με περισσότερη ευελιξία.

12 Υποκειμενική εμπειρία: Ένα περιβάλλον που μπορεί να με «ανεβάσει» και να με κάνει καλύτερο. Αποδοχή, ισότητα, η δυνατότητα να είσαι ο εαυτός σου. Να διαχειρίζομαι τους φόβους μου Έμαθα να είμαι απλά ο εαυτός μου. Είμαι καλά έτσι όπως είμαι. Έμαθα ότι,ίσως, είμαι κάτι παραπάνω από το στίγμα. Δρώντας μαζί στην καθημερινή ζωή: Να συνυπάρχουμε σε μία ομάδα, εργαζόμαστε και ζούμε μαζί παρ όλες τις διαφορές και τους διαφορετικούς χαρακτήρες μας. Να είμαστε συνεργάσιμοι. Νέες εμπειρίες: μαθαίνουμε να προχωράμε σε ένα καινούργιο δρόμο. Το να μοιράζεσαι και να συνομιλείς με τους άλλους, είναι ένας πλούσιος τρόπος να μάθεις. Ερχόμενος σε επαφή με τα υπόλοιπα μέλη, έμαθα να ακούω (τις ιστορίες τους), να είμαι ανοιχτόμυαλος, να κάνω επαφή, να κάνουμε πράγματα από κοινού. Βάζοντας τις σκέψεις μου σε λέξεις, βλέποντας ανθρώπους να εκτιμούν αυτά που σκέφτηκα ένιωσα περισσότερη εμπιστοσύνη και στην επόμενη ευκαιρία εξέφρασα πάλι τις σκέψεις μου. Έτσι σε κάθε βήμα η εμπιστοσύνη που νιώθω μεγαλώνει και γίνεται πιο εύκολο για μένα να ξεπεράσω το σύνορο. 12

13 Θεωρητικές Προσεγγίσεις Σύγχρονες τάσεις: δημιουργούμε μια ανθρώπινη κοινωνία; Η σύγχρονη κοινωνία είναι βασισμένη σε αξίες όπως η αποδοτικότητα, η ανταγωνιστικότητα και η φυσική ομορφιά. Προωθεί τον ατομικισμό και τον κοινωνικό ανταγωνισμό προκειμένου να επιτευχθεί μια καλύτερη κοινωνική θέση. Αυτός ο ανταγωνισμός θεωρείται δίκαιος εαν υπάρχουν ίσες ευκαιρίες για όλους τους πολίτες, για παράδειγμα ίση πρόσβαση στην υγεία, στην εκπαίδευση, στην εργασία. Δυστυχώς όμως, δεν μπορούμε να επιβεβαιώσουμε ότι ζούμε σε μια δίκαιη κοινωνία. Η ανεργία είναι μια οριστική κατάσταση για ένα πολύ μεγάλο μέρος του πληθυσμού, λόγου χάριν για εκείνους που βιώνουν προβλήματα ψυχικής 13 υγείας. Ταυτόχρονα, το να έχει κανείς εργασία είναι κάτι πρωταρχικής σημασίας στην κοινωνία μας, απαραίτητος όρος για να είμαστε κοινωνικά αποδεκτοί. Όταν οι άνθρωποι χάνουν τη δουλειά τους, χάνουν επίσης τους στόχους που είχαν θέσει για τη ζωή τους αλλά και την ικανότητα τους να ελέγχουν την ίδια τη ζωή τους. Τους αφαιρείται η αξιοπρέπεια τους ως πολιτών, η αυτοεκτίμησή τους και το αίσθημα ότι είναι χρήσιμοι στην κοινωνία (Linhart, 2002). Η ευρωπαϊκή αγορά εργασίας χαρακτηρίζεται από ολοένα μεγαλύτερη αστάθεια και μπορεί να προβλεφτεί ότι θα γίνει παρόμοια της Βραζιλίας (Beck, 2000). Αυτό το περιβάλλον καθορίζεται από την παγκόσμια οικονομία που ε- λέγχεται από τις πολυεθνικές εταιρείες οι οποίες λειτουργούν σε ένα ρευστό χώρο, μακριά από ο- ποιοδήποτε έλεγχο των δημοκρατικών κυβερνήσεων (Castells, 2005). Ταυτόχρονα, τα άτομα θεωρούνται υπεύθυνα για την προσωπική τους κατάσταση. Οι κοινωνικές διεργασίες, όπως είναι η ανεργία, που μπορούν να προκαλέσουν δεινά (κατάθλιψη, χρήση ουσιών κ.α.), ψυχιατρικοποιούνται και αντιμετωπίζονται σαν ιατρικά προβλήματα (Rendueles, 2006). Η κοινωνία πρόνοιας σταδιακά χάνεται και οι κυβερνήσεις αφήνουν τα άτομα να αντιμετωπίσουν την Αγορά μόνα τους. Αυτή η διαδικασία επιταχύνεται δραματικά από την έναρξη της οικονομικής κρίσης, περιορίζοντας σημαντικά τους προϋπολογισμούς της υγείας και της κοινωνικής πρόνοιας. Τα ανθρώπινα όντα έχουν απαλλοτριωθεί από την ταυτότητα τους ως bios politikos και homo faber (άνθρωπος χειρωνάκτης) - από δημιουργικά όντα ι- κανά να συμμετέχουν σε μια κοινωνία όπου μπορούν να δημιουργούν το σχέδιο ζωής τους- και υποβιβάζονται σε animal laborans (ζώα). Παρακολουθούμε την κατάργηση των δικαιωμάτων του ανθρώπου και του πολίτη. Η προσέγγιση του Sen (2000) για τις δυνατότητες (capabilities) μας θυμίζει ότι όποιος αδυνατεί να ελέγξει τη ζωή του είναι φτωχός. Τα προβλήματα ψυχικής υγείας, η φτώχεια και ο αποκλεισμός εξελίσσονται ως ένα μεγάλο πρόβλημα στην Ευρώπη. Ζούμε σε μια ρευστή κοινωνία (Bauman, 2005) όπου οι κανόνες που μέχρι χθες ένωναν τους ανθρώπους, τώρα λιώνουν. Αποϊδρυματοποίηση Η διαδικασία της αποϊδρυματοποίησης έβγαλε τους ανθρώπους με προβλήματα ψυχικής υγείας εκτός των παραδοσιακών ψυχιατρικών ιδρυμάτων αλλά η πραγματική ένταξη δεν έχει ακόμα επιτευχθεί. Διάφορες εγκαταστάσεις δημιουργήθηκαν όπως τα κέντρα ημέρας και οι κοινωνικές λέσχες, αλλά το θεραπευτικό γκέτο μεταφέρθηκε μέσα στη κοινωνία δημιουργώντας μια παράλληλη κοινότητα. Οι άνθρωποι με ψυχικά προβλήματα σχετίζονται κυρίως με ομοίους τους χωρίς να έχουν μια πραγματική επαφή με την κυριαρχούσα κοινωνία. Το στίγμα και η προκατάληψη κυριαρχούν στην Ευρώπη. Πάνω από το 20% των ευρωπαίων εξέφρασε

14 την απροθυμία του να κάνει κάτι απλό όπως το να μιλήσει σε κάποιον με προβλήματα ψυχικής υγείας (EU, 2010). Η κοινότητα δεν έχει εκπαιδευτεί κατάλληλα ώστε να γνωρίζει τις δυνατότητες και ικανότητες των επιζώντων από ψυχιατρικά προβλήματα. Όταν γίνεται αναφορά στα μέσα μαζικής ενημέρωσης, τα άτομα αυτά σχετίζονται με τη βία ή με κοινωνικά προβλήματα. Πολλές φορές η διαδικασία της ένταξης αποτυγχάνει λόγω της ανικανότητας της κοινωνίας να τους υποδεχθεί. Χρειάζεται να δημιουργηθεί ένα κανάλι επικοινωνίας ανάμεσα στους επιζώντες από προβλήματα ψυχικής υγείας και την κοινωνία. Η συνάντηση με τον Άλλο Πώς μπορούμε να αποδομήσουμε αυτά τα πανίσχυρα στίγματα και τις προκαταλήψεις και να προχωρήσουμε προς μια κοινότητα που εντάσσει; Ο Levinas (2000) μίλησε για τη συνάντηση με τον Άλλο, με το βλέμμα του. Αναφέρει ότι υπάρχει μια σημαντική ένδεια στο πρόσωπο που μας κάνει να αντιδρούμε. Όταν συναντούμε τον Άλλο μπορούμε να εγκαταλείψουμε την εκστατική κοινωνία που κατοικούμε, στην οποία δεν προλαβαίνουμε να σταματήσουμε, να συλλογιστούμε και να αντιδράσουμε σε προβλήματα όπως η φτώχεια, καθώς δεν έχουμε το χρόνο και την επαρκή επαφή με αυτές τις πραγματικότητες (Goleman, 2006). Το πρόγραμμα ELSiTO δημιουργεί αυτό τον χώρο συνάντησης με τον Άλλο. Στο ELSiTO οι επιζώντες από προβλήματα ψυχικής υγείας παίρνουν το ρόλο του ειδικού, έχοντας μια σημαντική γνώση για την Ψυχική Υγεία. Συνήθως τους δίνουμε το ρόλο του ψυχικά ασθενή (Goffman, 2007), εκείνου που χρειάζεται βοήθεια (Paugan, 2007), ή ακόμα και του ταραξία. Πρέπει να συναντηθούμε μεταξύ μας, κατανοώντας ότι όλοι είμαστε εξαρτημένοι (Maclntyre, 2001) από 14 την υπόλοιπη κοινωνία. Είναι εξαιρετικά σημαντικό να αποκαταστήσουμε την έννοια της κοινότητας, ένα μέρος στο οποίο χρησιμοποιούμε το εμείς (Sennet, 2006). Πρέπει να αναγνωρίσουμε ο ένας τον άλλο ως όντα ικανά να πράττουν και να μιλούν. Είναι απαραίτητο να αποκαταστήσουμε τη φωνή των καταδικασμένων σε σιωπή ομάδων όπως των επιζώντων από προβλήματα ψυχικής υγείας. Ο τελικός στόχος είναι να κατασκευάσουμε κοινωνίες που εντάσσουν και όπου ο καθένας μπορεί να συμμετέχει κατέχοντας όλα τα δικαιώματά του, ανεξάρτητα με το αν έχει κάποια δυσλειτουργία στα έργα του (Simó Algado, 2011). Salvador Simó Algado References Bauman, Z. (2005 I). Liquid times. Barcelona: Tusquets. Beck, U. (2000). A new happy world. Barcelona: Paidós. Castells, M. (2005). Global governance and global politics. Political Science and Politics; 38 (1): European Commission EC (2010). Eurobarometer 345: Mental- Health. ebs_345_en.pdf Goffman, E. (2007). Internados: ensayos sobre la situación social de los enfermos mentales. Madrid: Amorrortu. Goleman, D. (2006). Social Intelligence. Barcelona: Kairós. Lévinas, E. (2000). Ethics and infinite. Madrid: La balsa de la medusa. Linhart, D. (2002). Perte d emploi, perte de soi. Paria: Erès. MacIntyre, A. (2001). Dependent rational animals. Barcelona:Paidós Ibérica. Paugan, S. (2007). The elementary forms of poverty. Madrid:Alianza editorial. Rendueles, G. (2006). Old and new crazy people. In. Castel,Robert; Rendueles, Guillermo; Donzelot, Jacques; Álvarez- Uría, Fernando (2006). Pensar y resistir. La sociología crítica después de Foucalt. Madrid: Círculo de Bellas Artes. Sen, A. (2000). Development and freedom. Barcelona: Planeta. Sennett, R. (2006). The corrosion of the character. Barcelona:Anagrama. Simó Algado, S. La palabra y la acción. Tesis doctoral. Available in /9325/PALABRAACCION.pdf?sequence=1

15 Εισαγωγή στο Δεύτερο Μέρος Στο δεύτερο μέρος του εντύπου, θα βρείτε μερικά συστατικά και σκέψεις για τα οποία καταλήξαμε ότι είναι καίρια σημεία που διευκολύνουν την κοινωνική ένταξη. Τα σημεία αυτά προήλθαν από τις εμπειρίες που βιώσαμε ως μέλη του ELSiTO καθώς και από τα τοπικά προγράμματα που επισκεφθήκαμε. Στη συνέχεια του αρχικού διαλόγου μας, παραθέτουμε ορισμένες εναλλακτικές και σε κάποιο βαθμό επικαλυπτόμενες προοπτικές: μία συνταγή κοινωνικής ένταξης και ποιος είναι ο κεντρικός πυρήνας μιας καλής πρακτικής. Στα παραδείγματα καλής πρακτικής υπάρχει μικρή εισαγωγή των προγραμμάτων (η λεπτομερέστερη περιγραφή τους είναι αναρτημένη στην ιστοσελίδα του ELSiTO), μέσω των οποίων μπορείτε να αντλήσετε ιδέες και έμπνευση, μαζί με κάποιες πρακτικές πληροφορίες και προτάσεις. Τέλος, οι επάρκειες έχουν στόχο να τεκμηριώσουν τη συλλογική διαδικασία μάθησης για την κοινωνική ένταξη. Μπορεί να αποτελέσουν μια χρήσιμη βάση διαλόγου μεταξύ όλων των ενδιαφερομένων κατά την προετοιμασία και κατά τη διάρκεια της ανάπτυξης προγραμμάτων. Καίρια Σημεία Η συνεργασία με λήπτες υπηρεσιών ψυχικής υγείας στο σχεδιασμό και την εκτέλεση προγραμμάτων, εργαστηρίων και δραστηριοτήτων απαιτεί προσοχή στην ταχύτητα, στην επιλογή της κατάλληλης στιγμής και στη μείωση της περιπλοκότητας. Ταχύτητα σημαίνει να επιβραδύνεται η διαδικασία ώστε όλοι οι εμπλεκόμενοι να συμμετέχουν ενεργά στον προβληματισμό και την εκτέλεση, ώστε να κεντρίζεται το ενδιαφέρον προς άσκηση κριτικής και προσθήκη στοιχείων. Για το προσωπικό, αυτό μπορεί να είναι μια πραγματικά εκπαιδευτική εμπειρία. Περαιτέρω είναι απαραίτητο να εξισορροπείται ο χρόνος μεταξύ εργασίας και ανάπαυσης, συζήτησης και χαλάρωσης, συνεργασίας εντός της ομάδας και σε ατομική βάση, καθώς δεν διαθέτουν όλοι στον ίδιο βαθμό ενέργεια και εγρήγορση. Επίσης, η μείωση της πολυπλοκότητας με την προσθήκη πρακτικών θεμάτων σε αφηρημένα, μπορεί να είναι σημαντικοί παράγοντες. 15

16 Η ευελιξία, δηλαδή να αλλάζει κανείς προοπτικές, να επιβραδύνει, να βρίσκει εναλλακτικές λύσεις καθ όλη τη διάρκεια των προγραμμάτων, κρίθηκε πολύ σημαντική από όλα τα μέλη. Κατά τη διάρκεια της διαδικασίας, η τριβή, η ένταση και η σύγκρουση των ρόλων μπορεί να είναι απαραίτητες για την αλλαγή και την ωρίμανση, τη διευκρίνηση του τι είναι σημαντικό και τι όχι. Είναι σύνηθες να υπάρχουν διαφορετικές προοπτικές μέσα σε κάθε ομάδα. Προκειμένου να βρίσκονται τρόποι συναίνεσης και λήψης αποφάσεων είναι πολύ σημαντικό να ακουστούν όλοι, να βρεθεί ένας τρόπος να κριθεί τι έχει μεγαλύτερο νόημα, και τι είναι σημαντικό για το πρόγραμμα και για τους συμμετέχοντες. Η ανάγκη εξωτερικής δομής ή στόχου αποτελεί κίνητρο για όλους. Το ELSiTO είχε μια πολύ ξεκάθαρη δομή και στόχο, και οι υποχρεωτικές εκπαιδευτικές επισκέψεις πλαισίωσαν, διαμόρφωσαν και καθοδήγησαν τις δραστηριότητες και τις εκπαιδευτικές μας εμπειρίες. Η συνεργασία σε δραστηριότητες με συγκεκριμένο στόχο εστιάζουν τη δράση και κινητοποιεί τους εμπλεκόμενους. Ένα υγιές περιβάλλον, συναισθηματικά και φυσικά, όπου οι άνθρωποι είναι σημαντικοί. Ένα ασφαλές μέρος κοντά στην κοινότητα, το οποίο έχει λογική και είναι πρακτικά προσβάσιμο και προσιτό. Συναίσθηση της ατομικής προοπτικής με αναγνώριση της επίδρασής της στη διαδικασία. Οι περισσότεροι άνθρωποι συμμετέχουν σε ένα πρόγραμμα ως μέλη προσωπικού, επαγγελματίες ή λήπτες υπηρεσιών, το παρελθόν και το επίκαιρο νόημα αυτού του ρόλου έχει βαρύτητα και πρέπει να α- ναγνωρίζεται. Η ένταξη, να αισθάνεσαι και να είσαι ενταγμένος, μπορεί να αποτελέσει το σημαντικότατο μέρος της διαδικασίας ανάρρωσης των εμπλεκομένων προσώπων. Άτομα που βλέπουν τον εαυτό τους ικανό για να αναρρώσουν, έχουν ενεργή εμπλοκή στη διαδικασία, στον έλεγχο της ζωής τους, στην ελπίδα και την υποστήριξη. 16

17 Ανακατέψτε όλα τα υλικά, με σεβασμό στην ισότητα, στο αμοιβαίο μοίρασμα της εξουσίας και στη διαφορετικότητα, αναγνωρίζοντας τις ανάγκες για ασφάλεια, εμπιστοσύνη και ελεύθερη επικοινωνία Αφήστε το μίγμα να βράσει. Η προστριβή είναι σημαντική για την γεύση που θα βγει, ή ακόμα και για την δημιουργία μιας νέας γεύσης Δοκιμάστε κατά διαστήματα, για να βεβαιωθείτε ότι υπάρχει ενέργεια, δημιουργικότητα, ευχαρίστηση και κίνητρο, και όποτε χρειάζεται προσθέστε νέα υλικά Ψήστε όσο χρειαστεί ώστε να αναδυθούν όλες οι ωραίες γεύσεις Η συνταγή για μια νόστιμη σούπα κοινωνικής ένταξης Υλικά: Κοινότητα ατόμων Διαθέσιμος χώρος Δραστηριότητα (έργο) Συνταγή: Διαλέξτε τα υλικά σας με προσοχή: Η κοινότητα περιλαμβάνει ανθρώπους όλων των ηλικιών, δεξιοτήτων, ικανοτήτων, πεποιθήσεων, ρόλων, κ.λ.π. (συμπεριλαμβάνονται όλοι οι εμπλεκόμενοι) Το μέρος να βρίσκεται μέσα στην κοινότητα και να εμπνέει, να είναι λαμπερό, φωτεινό και καθαρό. Οι δραστηριότητες να προκαλούν το ενδιαφέρον, να είναι ελκυστικές και να είναι μέρος της καθημερινής ζωής 17 Αποτέλεσμα: Μια θρεπτική και νόστιμη σούπα

18 Ποιος είναι ο κεντρικός πυρήνας μιας καλής πρακτικής; Προσφέρεται η μέγιστη δυνατή επιρροή/τα ηνία στους πελάτες με την προοπτική της μέγιστης δυνατής εμπιστοσύνης Δρούμε μαζί, μέσα σε ένα κλίμα ισότητας, όπου ο καθένας πρέπει να αναλάβει ευθύνες. Ανακαλύπτουμε και εφευρίσκουμε εκ νέου τους δικούς μας ρόλους και τις δικές μας επάρκειες. Επανεστιάζουμε το κέντρο ελέγχου μας Δημιουργούμε καταστάσεις και ευκαιρίες όπου οι άνθρωποι πρέπει να αναλάβουν τις ευθύνες για τις αποφάσεις τους. Δημιουργούμε γέφυρες ανάμεσα. Συνεργαζόμαστε με ανθρώπους που έχουν αναλάβει τοπικές πρωτοβουλίες εκτός του χώρου της ψυχικής υγείας, πρωτοβουλίες στο άμεσο περιβάλλον των ληπτών. Η αξία της ευγένειας όταν συναντιόμαστε Συνειδητοποιούμε τη σημασία των καθημερινών αβροτήτων και βρίσκουμε χαρά σε μικρά πράγματα. Για παράδειγμα: να λέμε καλημέρα/ να πιούμε μαζί καφέ/ να δίνουμε χρόνο στον άλλον/ να δείχνουμε ενδιαφέρον για τον άλλο άνθρωπο Το πρόγραμμα ή project πρέπει να συνεχίζει... Δημιουργικά και δυναμικά προγράμματα με ανοιχτό τέλος 18

19 Παραδείγματα καλής πρακτικής για κοινωνική ένταξη Αυτά είναι κάποια παραδείγματα καλής πρακτικής, τα οποία είναι διαθέσιμα και στην ιστοσελίδα, στην οποία μπορείτε επίσης να βρείτε και τις σχετικές αφηγήσεις. Αναμένουμε τη συνεισφορά σας και τα σχόλια όλων των ενδιαφερόμενων. Στην ιστοσελίδα υπάρχει επίσης διαθέσιμο ερωτηματολόγιο για να αναρτήσετε και τις δικές σας περιγραφές. (www.elsito.net) Polparol, praatcafe (Λέουβεν, Βέλγιο) «Η πρόκληση του να βλέπεις και να γνωρίζεις ανθρώπους σε ένα χαλαρό-μη δομημένο περιβάλλον» Το Polparol, είναι ένα καφέ όπου μια φορά την εβδομάδα ασθενείς, γείτονες, φοιτητές και προσωπικό απολαμβάνουν ο ένας την παρέα του άλλου, μιλάνε, φτιάχνουν μουσική, τρώνε,πίνουν και κάνουν ό,τι θα έκαναν σε ένα «συνηθισμένο» καφέ. Kunst in de Steigers (KIDS) Art in the Scaffolding -Τέχνη στις Σκαλωσιές (Λέουβεν, Βέλγιο) «Η δύναμη και η βοήθεια που προσφέρει το «Αrt in the Scaffolding» εξαρτάται από την συνεργασία που υπάρχει ανάμεσα στους εταίρους. Η συνεργασία βασίζεται στην ισότητα, στην αμοιβαία μάθηση και την κατανόηση» Μία φορά το χρόνο άνθρωποι, με ξεχωριστό παρελθόν ο καθένας, συνεργάζονται ώστε να δημιουργήσουν διάφορα έργα τέχνης κατά τη διάρκεια ενός κοινωνικού και πολιτιστικού προγράμματος που λαμβάνει χώρα σε μια πολύ σημαντική, ιστορικά και αρχιτεκτονικά, τοποθεσία : την εκκλησία του Saint Jacobs στη Λέουβεν, μια εκκλησία «υπό επισκευή». 19 De gezonde hap- The healthy bite, a lunch groupη υγιεινή μπουκιά, μια ομάδα παρασκευής γεύματος (Άμστερνταμ, Οι Κάτω Χώρες) «Είμαι πολύ χαρούμενη/ος που έκανα το βήμα να συμμετέχω στο «healthy bite», νιώθω λιγότερο απομονωμένη/ος τώρα, και πιο ενταγμένη/ος»

20 Κάθε εβδομάδα άνθρωποι, ο καθένας με τη δική του ιστορία, που μένουν στην ίδια γειτονιά συναντιούνται με έναν κοινό σκοπό, ένα υγιεινό και νόστιμο γεύμα. Οι συμμετέχοντες διαλέγουν το μενού, κάνουν τα ψώνια, μαγειρεύουν, τρώνε και καθαρίζουν μαζί μετά. Λόγω αυτού, οι άνθρωποι έρχονται σε πιο στενή επαφή μεταξύ τους και μπορούν να οργανώσουν και άλλες δραστηριότητες μαζί καθώς και να συναντηθούν εκτός της ομάδας. Α ΚΑΠΗ - Κέντρο Ημέρας για Ηλικιωμένους (Δήμος Ηρακλείου Αττικής, Ελλάδα) «Μου αρέσει το περιβάλλον. Βρήκα παρέα, φίλους και κάνουμε πράγματα και εκτός του ΚΑΠΗ. Πριν έρθω εδώ δεν ήξερα κανένα. Τώρα χορεύω, τραγουδώ και καλύπτω την ανάγκη μου να προσφέρω μέσω της εθελοντικής εργασίας» Ένα κέντρο για τους ηλικιωμένους που ζουν στο Δήμο, που τους προσφέρει ευκαιρίες για φροντίδα, κοινωνικοποίηση, δημιουργικές και ψυχαγωγικές δραστηριότητες, σε ένα θετικό, υποστηρικτικό και διεγερτικό περιβάλλον, με απώτερο στόχο τη συνεχιζόμενη ενεργό συμμετοχή τους στη ζωή της κοινότητας. The Network Table Ένα Τραπέζι Δικτύων (Άμστερνταμ,Οι Κάτω Χώρες) «Οι άνθρωποι από το Network Table μου παρείχαν εκθεσιακό χώρο για να εκθέσω τους πίνακές μου» Μια φορά το μήνα λήπτες υπηρεσιών, υποστηρικτές και μια μεγάλη ποικιλία από οργανώσεις συναντιούνται σε ένα δήμο. Είναι ένας χώρος όπου εκφράζονται ανάγκες, ερωτήσεις και βρίσκονται λύσεις με πρακτικούς τρόπους. Η υποστήριξη και πληροφόρηση που παρέχονται στο network table δίνουν τη δυνατότητα στους συμμετέχοντες να κάνουν νέα βήματα και να εξελιχθούν. Going on Holiday - Πηγαίνοντας διακοπές (Άμστερνταμ, Οι Κάτω Χώρες) «Ανυπομονείς να έρθουν, είναι εκτός της ρουτίνας και της καθημερινότητάς σου και έχεις κάτι να συζητάς μετά» Μία φορά το χρόνο προσφέρεται υποστήριξη ώστε να καταφέρουν λήπτες υπηρεσιών να πάνε διακοπές- ατομικά ή ως μικρή ομάδα- όπως κάνουν όλοι οι υπόλοιποι άνθρωποι, χωρίς επαγγελματίες υγείας να πηγαίνουν μαζί τους. 20 Kwartiermaken sport Got to move - Πρέπει να κινούμαι (Άμστερνταμ, Οι Κάτω Χώρες) Έφηβοι και ενήλικες υποστηρίζονται και καθοδηγούνται κατά την ατομική τους προσπάθεια να συμμετέχουν σε αθλήματα σε μια κανονική αθλητική εγκατάσταση. Το Kwartiermaken λειτουργεί σαν προώθηση κοινωνικών αγαθών, δημιουργώντας τις κατάλληλες συνθήκες για την ένταξη ατόμων και ομάδων.

21 Miquel Marti I Pol Project (Vic-Βαρκελώνη, Ισπανία) «Η κηπουρική ως πηγή υγείας και ευεξίας» Μ ε έδρα το Universitat de Vic, αυτό το πρόγραμμα συνίσταται στη δημιουργία και τη συντήρηση ενός κήπου. Αναπτύχθηκε από μια αμάδα σπουδαστών εργοθεραπείας και άτομα κοινωνικά α- ποκλεισμένα λόγω προβλημάτων σχετικών με την ψυχική υγεία και την φτώχεια. Αυτό το πρόγραμμα έχει πολλές διαστάσεις: εκπαίδευση των μαθητών, βασισμένη σε πραγματικές συνθήκες και εκπαίδευση της κοινότητας για το δυναμικό των συμμετεχόντων έρευνες βασισμένες σε ποιοτικές μελέτες και προσωπικές αφηγήσεις υγεία και κοινωνική ένταξη μέσω του έργου. Το πρόγραμμα έχει αναγνωρισθεί ως ένα παράδειγμα καλής πρακτικής στη μάχη ενάντια στη φτώχεια στην Ευρώπη. Kreatief atelier - Δημιουργικό εργαστήρι (Haarlem, Οι Κάτω Χώρες) «Ένα ασφαλές και φιλικό περιβάλλον, το οποίο μπορώ να επισκεφτώ για να δομήσω την εβδομάδα μου. Εκεί μπορώ να χρησιμοποιήσω τα ταλέντα μου. Είναι ένα καλό μέρος για μένα γιατί είμαι δημιουργικός άνθρωπος» Ένα μέρος εντός της κοινότητας,κοντά σε ένα μουσείο και σχολεία όπου οι άνθρωποι μπορούν να απασχοληθούν δημιουργικά: σχεδιάζοντας,ζωγραφίζοντας, φτιάχνοντας γλυπτά, μαθαίνοντας για την ιστορία της τέχνης κ.α. Λειτουργεί με τη βοήθεια ενός μικρού,σε αριθμό, προσωπικού και πολλούς εθελοντές, οι περισσότεροι εκ των οποίων είναι λήπτες υπηρεσιών. 21

22 Επάρκειες της κοινωνικής ένταξης Στο ELSiTO αναγνωρίζουμε πόσο σημαντικό είναι όλοι να συμμετέχουμε και να μοιραζόμαστε τις διαδικασίες της αλλαγής -της μάθησης, που πραγματοποιούνται όταν ο στόχος είναι η κοινωνική ένταξη. Περιγράφοντας τις επάρκειες επιχειρούμε να περιγράψουμε τις δεξιότητες, τις γνώσεις και τις στάσεις, οι οποίες, μέσα από μία συλλογική και αμοιβαία διαδικασία μάθησης όλων των εμπλεκομένων, θα δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις, ένα χώρο, για την άνθηση της κοινωνικής ένταξης. Διαπιστώσαμε ότι η μάθηση για την κοινωνική ένταξη χρειάζεται να είναι συνειδητή και κατευθυνόμενη σε συγκεκριμένο στόχο. Αυτές οι επάρκειες αποτελούν μια χρήσιμη βάση για συζήτηση μεταξύ των ενδιαφερόμενων κατά την προετοιμασία και κατά τη διάρκεια της υλοποίησης προγραμμάτων και έργων. Οι διαδικασίες μάθησης οφείλουν να διευκολύνουν την ανάπτυξη των ακόλουθων δεξιοτήτων, ι- κανοτήτων και γνώσεων όλων των συμμετεχόντων: Δέσμευση σε μια εκπαιδευτική συνεργασία με όλους όσους εμπλέκονται σε αυτή, χαρακτηριζόμενη από εμπιστοσύνη, διαφάνεια, ισότητα, μοίρασμα ή αλληλοτροφοδότηση, διαφάνεια και την ενδυνάμωση των μοναδικών δεξιοτήτων και δυνατοτήτων όλων. Προώθηση και διατήρηση ενός ασφαλούς, ανοιχτού, ευχάριστου και προκλητικού περιβάλλοντος το οποίο προωθεί την εργασία, τη μάθηση και την ανάπτυξη. Αναγνώριση και αποδοχή της προσωπικής άποψης Αναγνώριση των ζητημάτων σχετικών με την εξουσία/την ευθύνη/ τη λήψη ρίσκων, συμπεριλαμβανομένης της επίσημης και νομικής ευθύνης. Διαπραγμάτευση των ορίων ανάμεσα στην εξάρτηση και την ανεξαρτησία (των συμμετεχόντων) Ανάπτυξη της αυτογνωσίας, συμπεριλαμβανομένης της αναγνώρισης και του σεβασμού των προσωπικών περιορισμών, προκειμένου να κατανοηθούν και να καλυφθούν οι ποικίλες ανάγκες του εαυτού μας και των άλλων. Εξασφάλιση μιας ανοιχτής, διάφανης και ειλικρινούς επικοινωνίας ανάμεσα στους εμπλεκομένους. 22

23 Επίδειξη ευκαμψίας προκειμένου οι αλλαγές να είναι αποδεκτές, η αβεβαιότητα να είναι ανεκτή και να αντιμετωπίζονται οι προκλήσεις. Χρήση της αισιοδοξίας, της δημιουργικότητας, της ενέργειας, της περιέργειας και της σκέψης εκτός των στερεότυπων. Ανάπτυξη εξατομικευμένων στρατηγικών και προγραμμάτων Μάθηση νέων πραγμάτων σε καθημερινή βάση, αξιοποιώντας ένα ευρύ πεδίο δραστηριοτήτων/έργων, μοιράζοντας εμπειρίες και ιστορίες Κατανόηση της κοινωνικής ένταξης ως ένα κοινό ζήτημα για τον καθένα,το οποίο σχετίζεται με την εμπλοκή και την αφοσίωση στη ζωή μας στις κοινότητες μας. Δράση σε συνεργασία με τις κοινότητες, τις κοινοτικές δραστηριότητες και προγράμματα. Επίδειξη ηθικής δέσμευσης για την κοινωνική ένταξη και για την συμμετοχή όλων στη κοινότητά τους. 23

24 Το έντυπο αυτό, γράφτηκε από τα μέλη της Ευρωπαϊκής Εκπαιδευτικής Σύμπραξης ELSiTO (Ενδυνάμωση της Μάθησης για την Κοινωνική Ένταξη μέσω του Έργου), με την ελπίδα πως οι σκέψεις μας πάνω στις εμπειρίες και στις αντιλήψεις μας για τη διαδικασία της κοινωνικής ένταξης θα παρέχουν έμπνευση και πληροφορίες σε ανθρώπους που εμπλέκονται σε προγράμματα, έργα και δραστηριότητες που αφορούν την κοινωνική ένταξη στις κοινότητές μας. Σύλλογο Ελλήνων Εταίροι Εργοθεραπευτών Συνεργαζόμενοι εταίροι Rusenski Universitet Angel Kanchev, Ruse, Bulgaria Universtat de Vic (Fundacio Universitaria Balmes), Spain University of Teesside, UK, ENOTHE (European Network of Occupational Therapy in Higher Education) Τοπικοί εταίροι Στην Ελλάδα: Κέντρο Εργοθεραπείας, Δήμου Ηρακλείου Αττικής Πανελλαδική Ένωση για την Ψυχοκοινωνική Α- ποκατάσταση και την Επαγγελματική Επανένταξη (ΠΕΠΣΑΕΕ). Στο Βέλγιο: Polparol, Leuven. 24 Το σχέδιο αυτό χρηματοδοτήθηκε με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η παρούσα δημοσίευση δεσμεύει μόνο τον συντάκτη της και η Επιτροπή δεν ευθύνεται για τυχόν χρήση των πληροφοριών που περιέχονται σε αυτήν.

888 ΧΡΟΝΙΑ. Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014. χεν θεσσαλονίκης ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

888 ΧΡΟΝΙΑ. Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014. χεν θεσσαλονίκης ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014 888 ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ χεν θεσσαλονίκης Μητροπόλεως 18 546 24 Θεσσαλονίκη Τηλ.: 2310-276 144 Fax: 2310 276 144 E-mail: xenthesalonikis1@windowslive.com

Διαβάστε περισσότερα

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Γιατί ακόμα και όταν η αγάπη είναι δεδομένη, η επικοινωνία είναι κάτι που μαθαίνεται* *Προγράμματα βασισμένα στην «Επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

European Year of Citizens 2013 Alliance

European Year of Citizens 2013 Alliance European Year of Citizens 2013 Alliance MANIFESTO Η ενεργός συμμετοχή του ευρωπαίου πολίτη είναι άμεσα συνδεδεμένη με την επιδίωξη των Ευρωπαϊκών συλλογικών στόχων και αξιών που προβλέπονται στις Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ.

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 22-3-2011 ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 1. Εισαγωγή 2. Η Πρώτη Συνάντηση της Ομάδας Μαθητών. 3. Η Δεύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση Γλωσσάρι Η ομάδα MATURE διαθέτει σημαντική εμπειρία στη διαχείριση και υλοποίηση Ευρωπαϊκών προγραμμάτων και γνωρίζει ότι τα ζητήματα επικοινωνίας ενδέχεται να προκαλέσουν σύγχυση. Προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Το παιχνίδι της χαράς

Το παιχνίδι της χαράς Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Κατερίνα Πουλέα Παιδαγωγός Το παιχνίδι της χαράς Το παιχνίδι της χαράς Αετιδέων 15 & Βουτσινά Χολαργός 6944 773597 Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Το Παιδαγωγικό Κέντρο Προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες ΣΧΟΛΕΙΟ Η εκπαιδευτική πρακτική αφορούσε τη διδασκαλία των μεταβλητών στον προγραμματισμό και εφαρμόστηκε σε μαθητές της τελευταίας τάξης ΕΠΑΛ του τομέα Πληροφορικής στα πλαίσια του μαθήματος του Δομημένου

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΧΕΡΙΑ ΔΕΝ ΤΑ ΕΧΟΥΜΕ ΓΙΑ ΝΑ ΔΕΡΝΟΥΜΕ

ΤΑ ΧΕΡΙΑ ΔΕΝ ΤΑ ΕΧΟΥΜΕ ΓΙΑ ΝΑ ΔΕΡΝΟΥΜΕ 3ο ΕΔΣ ΘΕΣ/ΝΙΚΗΣ Σχ. Έτος 2013-2014 ΤΑ ΧΕΡΙΑ ΔΕΝ ΤΑ ΕΧΟΥΜΕ ΓΙΑ ΝΑ ΔΕΡΝΟΥΜΕ Συντονίστρια: Ορφανίδου Πήνελόπη Συμμετέχοντες Εκπαιδευτικοί: Ορφανίδου Πηνελόπη ΠΕ 25 Μαυρίδου Ελένη ΠΕ 30 Μούζα Στελλίνα ΠΕ

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το Σύντομη περιγραφή Το Ελληνικό Παιδικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΥ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΣΕΛΚΥΣΗ-ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ-ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ- ΣΥΝΕΧΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ Τμήμα Ανθρώπινου Δυναμικού ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ H αντίληψή μας για τον εθελοντισμό Τι προσφέρουν οι εθελοντές Δούναι και λαβείν Στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το ΕΠΜ_2014 Εκπαιδευτικό Έργο «Το Κινητό Μουσείο»

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

«Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΟΥ ΙΚΤΥΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΡΟΛΗΨΗΣ & ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΚΕΘΕΑ ΕΘΕΛΟΝΤΩΝ» ίκτυο Υπηρεσιών Πρόληψης & Έγκαιρης Παρέµβασης ΚΕΘΕΑ. Κυρίτση Ι.

«Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΟΥ ΙΚΤΥΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΡΟΛΗΨΗΣ & ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΚΕΘΕΑ ΕΘΕΛΟΝΤΩΝ» ίκτυο Υπηρεσιών Πρόληψης & Έγκαιρης Παρέµβασης ΚΕΘΕΑ. Κυρίτση Ι. «Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΟΥ ΙΚΤΥΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΡΟΛΗΨΗΣ & ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΚΕΘΕΑ ΣΤΗΝ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΟΥ ΙΚΤΥΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΩΝ» ίκτυο Υπηρεσιών Πρόληψης & Έγκαιρης Παρέµβασης ΚΕΘΕΑ Αισώπου Β., Αλαµπάνου Ε., Κυρίτση Ι., Τσιώτρα

Διαβάστε περισσότερα

Το παρών κείμενο αφορά τα αποτελέσματα

Το παρών κείμενο αφορά τα αποτελέσματα Το παρών κείμενο αφορά τα αποτελέσματα των συζητήσεων των 2 σεμιναρίων σε Αθήνα και Βόλο που διοργανώθηκαν σε συνεργασία του Systemic Innovation Zone και μελών του δικτύου Imagine the City. Σκοπός των

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου, Συντονίστρια ΠΕ/ΕΑΑ, ΠΙ aravella@cytanet.com.cy zachariou.a@cyearn.pi.ac.cy Ημερίδα: Πολιτικές

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

Το YOUTHPASS στην ΕΕΥ. INFO KIT Μέρος 2. Πρόγραμμα «Νέα Γενιά σε Δράση»

Το YOUTHPASS στην ΕΕΥ. INFO KIT Μέρος 2. Πρόγραμμα «Νέα Γενιά σε Δράση» Το YOUTHPASS στην ΕΕΥ Πρόγραμμα «Νέα Γενιά σε Δράση» INFO KIT Μέρος 2 Μάης 2011 1. Η ΕΕΥ ως εμπειρία μάθησης Η συμμετοχή ως εθελοντής ΕΕΥ είναι μια πολύτιμη προσωπική, κοινωνική και πολιτισμική εμπειρία,

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός εκπαιδευτή. Ενότητα κατάρτισης. Ένταξη και αποδοχή. Επιμέλεια Miguel Santos. Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti

Οδηγός εκπαιδευτή. Ενότητα κατάρτισης. Ένταξη και αποδοχή. Επιμέλεια Miguel Santos. Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti Οδηγός εκπαιδευτή Ενότητα κατάρτισης Ένταξη και αποδοχή Επιμέλεια Miguel Santos Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti 1 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Ενότητα κατάρτισης για γονείς και

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδιο Ετήσιας Έκθεσης Αυτοαξιoλόγησης Υλοποίηση, Παρακολούθηση και

Διαβάστε περισσότερα

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ Διακήρυξη των Δικαιωμάτων και Ευθυνών των Εθελοντών Συμμετέχω Διαμορφώνω Συμμετέχω Έχω ρόλο

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν Οργανωσιακή μάθηση Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν 1 Μάθηση είναι: Η δραστηριοποίηση και κατεύθυνση δυνάμεων για την όσο το δυνα-τόν καλύτερη προσαρμογή στο φυσικό και ιστορικό περιβάλλον. Η απόκτηση

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελεσματικές Διαπραγματεύσεις

Αποτελεσματικές Διαπραγματεύσεις Αποτελεσματικές Διαπραγματεύσεις NDI Training & Consulting 1 ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ Στον σημερινό πολύπλοκο και γεμάτο προκλήσεις κόσμο στον οποίο ζούμε, οι εταιρίες δεν έχουν πλέον την πολυτέλεια να

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Πέρα από την τυπολογία της χρηματοδότησης, των εμπλεκόμενων ομάδων-στόχων και την διάρκεια, κάθε project διακρατικής κινητικότητας αποτελεί μια

Διαβάστε περισσότερα

Νικολέττα Ιωάννου Λειτουργός Γραφείου Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Νικολέττα Ιωάννου Λειτουργός Γραφείου Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Νικολέττα Ιωάννου Λειτουργός Γραφείου Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού 2 ο Π α γ κ ύ π ρ ι ο Σ υ ν έ δ ρ ι ο, 29 Ν ο ε μ β ρ ί ο υ 2 0 1 4, Λ ε μ ε σ ό ς Βασικά ερωτήματα

Διαβάστε περισσότερα

με την υποστήριξη του

με την υποστήριξη του ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΡΓΟΘΕΡΑΠΕΥΤΩΝ HELLENIC ASSOCIATION OF ERGOTHERAPISTS Ακαδημίας 91-93, 10677 τηλ/fax 2103228979 91-93 Akadimias street Athens 10677 HELLAS url: http://www.ergotherapists.gr - e-mail: info@ergotherapists.gr

Διαβάστε περισσότερα

Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή

Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η τελική εργασία ως επιστέγασμα της τετραετούς πορείας στην εκπαίδευση είναι μια σκέψη που μπαίνει στον πρώτο χρόνο. Είναι μια σκέψη που ζυμώνεται, προκαλεί απορία,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ «ΜΕΝΤΟΡΑΣ» ΕΠΙΠΕΔΟ 5, ΒΑΣΕΙ ΤΟΥ EQF

ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ «ΜΕΝΤΟΡΑΣ» ΕΠΙΠΕΔΟ 5, ΒΑΣΕΙ ΤΟΥ EQF ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ «ΜΕΝΤΟΡΑΣ» ΕΠΙΠΕΔΟ 5, ΒΑΣΕΙ ΤΟΥ EQF Πρόγραμμα LLP LDV TOI 12 AT 0015 Συντονιστής προγράμματος: Schulungszentrum Fhnsdrf Εταίροι: University f Gthenburg Municipality f Tjörns

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΧΡΗΣΤΩΝ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΩΝ ΤΣΑΛΑΠΑΤΑΝΗ ΕΙΡΗΝΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ Γ.Ν. ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟΥ ΒΟΥΛΑΣ

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΧΡΗΣΤΩΝ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΩΝ ΤΣΑΛΑΠΑΤΑΝΗ ΕΙΡΗΝΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ Γ.Ν. ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟΥ ΒΟΥΛΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΧΡΗΣΤΩΝ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΩΝ ΤΣΑΛΑΠΑΤΑΝΗ ΕΙΡΗΝΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ Γ.Ν. ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟΥ ΒΟΥΛΑΣ Ενηλικιότητα Δεν προσδιορίζεται με βάση την ηλικία. Ο ίδιος αναγνωρίζει τον εαυτό του

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου»

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΜΠΙΛΙΟΥΡΗ ΑΡΓΥΡΗ 2011 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ «ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΕΝΟΣ ΑΓΓΕΙΟΥ» ΘΕΜΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Η παρούσα εργασία αποτελεί το θεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα

Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα ΥΠΑΙΘΠΑ / ΙΕΠ ΕΡΓΟ : Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου της σχολικής μονάδας: Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης (ΑΕΕ) Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα Ιανουάριος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ

ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΤΗΣ ΧΑΡΑΣ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΠΟΥΛΕΑ Μια μέρα στο παιδικό σταθμό «Το παιχνίδι της χαράς» Στο παιχνίδι της χαράς υπάρχει ένα περιβάλλον όπου παρέχει στα παιδιά ασφάλεια, φροντίδα,

Διαβάστε περισσότερα

Διημερίδα για την Ποιότητα στις Υπηρεσίες Υγείας Eυαισθητοποίηση των Λειτουργών Υγείας στην Ασφάλεια των Ασθενών

Διημερίδα για την Ποιότητα στις Υπηρεσίες Υγείας Eυαισθητοποίηση των Λειτουργών Υγείας στην Ασφάλεια των Ασθενών Διημερίδα για την Ποιότητα στις Υπηρεσίες Υγείας Eυαισθητοποίηση των Λειτουργών Υγείας στην Ασφάλεια των Ασθενών 1. Εισαγωγή Οι εξελίξεις και οι δεσμεύσεις στο θέμα της Ασφάλειας των Ασθενών έχουν αυξηθεί

Διαβάστε περισσότερα

www.themegallery.com LOGO

www.themegallery.com LOGO www.themegallery.com LOGO 1 Δομή της παρουσίασης 1 Σκοπός και στόχοι των νέων ΠΣ 2 Επιλογή των περιεχομένων & Κατανομή της ύλης 3 Ο ρόλος μαθητή - εκπαιδευτικού 4 Η ΚΠΑ στο Δημοτικό & το Γυμνάσιο 5 Η Οικιακή

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Οι τρεις διαστάσεις της μάθησης Αλέξης Κόκκος Ο Knud Illeris, ο σημαντικότερος ίσως θεωρητικός της μάθησης σήμερα, στο κείμενό του «Μια

Διαβάστε περισσότερα

ποδράσηη Τέρατα της αρχαίας Ελλάδας Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 64ο Νηπιαγωγείο Αθηνών

ποδράσηη Τέρατα της αρχαίας Ελλάδας Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 64ο Νηπιαγωγείο Αθηνών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 ποδράσηη 5 Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο 64ο Νηπιαγωγείο Αθηνών Τέρατα της αρχαίας Ελλάδας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

(*Λάβετε υπόψη πως το τεστ που ακολουθεί δεν αποτελεί µέθοδο ή εργαλείο διάγνωσης ή/και θεραπείας)

(*Λάβετε υπόψη πως το τεστ που ακολουθεί δεν αποτελεί µέθοδο ή εργαλείο διάγνωσης ή/και θεραπείας) Quiz για την Αξιολόγηση της Ψυχικής Υγείας στο Εργασιακό Περιβάλλον Η ψυχική υγεία διαδραµατίζει σηµαντικό ρόλο στην καθηµερινή ζωή και κυρίως στην εργασία. Το εργασιακό περιβάλλον που προσφέρει τα βασικά,

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

Απελευθερώστε τη δυναμική της επιχείρησής σας

Απελευθερώστε τη δυναμική της επιχείρησής σας Απελευθερώστε τη δυναμική της επιχείρησής σας Εφαρμοσμένες ΛΥΣΕΙΣ για Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις Συμβουλευτικές Υπηρεσίες Εκπαιδευτικά Σεμινάρια Ανάπτυξη Πωλήσεων Ανδρόμαχος Δημητροκάλλης, MBA Management

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση της αλλαγής στη σχολική μονάδα: Η περίπτωση της εισαγωγής των Νέων Αναλυτικών Προγραμμάτων

Διαχείριση της αλλαγής στη σχολική μονάδα: Η περίπτωση της εισαγωγής των Νέων Αναλυτικών Προγραμμάτων Διαχείριση της αλλαγής στη σχολική μονάδα: Η περίπτωση της εισαγωγής των Νέων Αναλυτικών Προγραμμάτων Εισηγητές: Μάριος Στυλιανίδης, ΕΔΕ Ανδρέας Θεοδωρίδης, Διευθυντής Σχολείου Ανδρέας Κυθραιώτης, Διευθυντής

Διαβάστε περισσότερα

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Σμαράγδα Τσιραντωνάκη, ΠΕ70 ΣΧΟΛΕΙΟ Ιδιωτικά Εκπαιδευτήρια Θεοδωρόπουλου Χανιά Μάϊος 2015 Σελίδα 1 από 10 1. Συνοπτική περιγραφή της καλής πρακτικής Η παρούσα

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκό Πορτφόλιο Γλωσσών. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Συμβούλιο της Ευρώπης Για έφηβους 12 15 χρόνων. Οδηγός προς τους εκπαιδευτικούς

Ευρωπαϊκό Πορτφόλιο Γλωσσών. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Συμβούλιο της Ευρώπης Για έφηβους 12 15 χρόνων. Οδηγός προς τους εκπαιδευτικούς Ευρωπαϊκό Πορτφόλιο Γλωσσών Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Συμβούλιο της Ευρώπης Για έφηβους 12 15 χρόνων Οδηγός προς τους εκπαιδευτικούς 1. Σε γενικές γραμμές α) Τι είναι το Ευρωπαϊκό Πορτφόλιο Γλωσσών

Διαβάστε περισσότερα

Το μουσείο ζωντανεύει με ταξίδι σχολικό! Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ποδράσηη

Το μουσείο ζωντανεύει με ταξίδι σχολικό! Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ποδράσηη ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 5 ποδράσηη Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 Μουσείο Επιστημών και Τεχνολογίας Πανεπιστημίου Πατρών 2ο Δημοτικό Σχολείο Ακράτας Δημοτικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΙΟΥΡΓΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΔΙΚΗ ΜΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ. Creating my own company

ΔΗΜΙΟΥΡΓΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΔΙΚΗ ΜΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ. Creating my own company ΔΗΜΙΟΥΡΓΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΔΙΚΗ ΜΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ Creating my own company Στόχος του Προγράμματος Το πρόγραμμα με τίτλο «Δημιουργώντας την Δική μου Επιχείρηση» είναι μα πλήρης, αυτόνομη και ολοκληρωμένη εκπαιδευτική

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Δομή παρουσίασης Εισαγωγή Έννοια της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Γιατί διαφοροποίηση διδασκαλίας; Θετικά αποτελέσματα από την εφαρμογή της διαφοροποιημένης

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό. Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό. Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ποιες είναι οι ψυχολογικές Ο όρος «Εξάσκηση Ψυχολογικών Δεξιοτήτων» χρησιμοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

()#µ*&+,-./ (0)1#2"345$ ()#µ'&+,4#05$ 67$4&,$

()#µ*&+,-./ (0)1#2345$ ()#µ'&+,4#05$ 67$4&,$ !"µ#$%&#' ()#µ*&+,-./ (0)1#2"345$ ()#µ'&+,4#05$ 67$4&,$ 8"4&%2#' (&91-#5$!.µ"#5-"#/ (0)1#2":4: (;7$.

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομος οδηγός της AEGEE

Σύντομος οδηγός της AEGEE Σύντομος οδηγός της AEGEE EUROPEAN STUDENTS FORUM AEGEE-Europe, European Students Forum Rue du Noyer / Notelaarsstraat 55 1000 Bruxelles Belgium - Belgique Τα περισσότερα οπτικά υλικά που χρησιμοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΠΡΟΣΒΑΣΙΜΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ

ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΠΡΟΣΒΑΣΙΜΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΠΡΟΣΒΑΣΙΜΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ Η πρόσβαση στην πληροφορία αποτελεί θεμελιώδες δικαίωμα κάθε μαθητή, με ή χωρίς αναπηρίες και/ή ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες. Σε μία κοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

ποδράσηη Το Βυζαντινό Κάστρο Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9ο ΕΠΑΛ Θεσσαλονίκης

ποδράσηη Το Βυζαντινό Κάστρο Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9ο ΕΠΑΛ Θεσσαλονίκης ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 ποδράσηη 5 Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού 9ο ΕΠΑΛ Θεσσαλονίκης Το Βυζαντινό Κάστρο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ»

ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ» «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3 - Οριζόντια Πράξη» «ΤΟ ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ» Ενημερωτική Συνάντηση Στελεχών Διοίκησης

Διαβάστε περισσότερα

Συμβουλευτική κι Επαγγελματικός Προσανατολισμός: Προετοιμασία των Μαθητών για την Εκπαίδευση και την Απασχόληση

Συμβουλευτική κι Επαγγελματικός Προσανατολισμός: Προετοιμασία των Μαθητών για την Εκπαίδευση και την Απασχόληση Συμβουλευτική κι Επαγγελματικός Προσανατολισμός: Προετοιμασία των Μαθητών για την Εκπαίδευση και την Απασχόληση Συμβουλευτική είναι η οργανωμένη και επιτρεπτική σχέση που δίνει τη δυνατότητα στον συμβουλευόμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ Αγγελική Γουδέλη, 2011 Κοινωνικό Άγχος Αμηχανία Φόβος Το κοινωνικό άγχος, ή αλλιώς κοινωνική φοβία, θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

19/03/2012. κυπριακος οργανισμος κεντρων νεοτητας. Νέα Γενιά σε Δράση. Γενικές Πληροφορίες για το Πρόγραμμα

19/03/2012. κυπριακος οργανισμος κεντρων νεοτητας. Νέα Γενιά σε Δράση. Γενικές Πληροφορίες για το Πρόγραμμα κυπριακος οργανισμος κεντρων νεοτητας Νέα Γενιά σε Δράση Γενικές Πληροφορίες για το Πρόγραμμα 1 Πρόγραμμα «Νέα Γενιά σε Δράση Το Πρόγραμμα Νέα Γενιά σε Δράση είναι το Πρόγραμμα που έχει δημιουργήσει η

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

δράση Ενδυνάµωση της αυτονοµίας των χρηστών των υπηρεσιών ψυχικής υγείας: δια βίου εκπαίδευση, ένταξη, δράση

δράση Ενδυνάµωση της αυτονοµίας των χρηστών των υπηρεσιών ψυχικής υγείας: δια βίου εκπαίδευση, ένταξη, δράση Επιθυµείτε να έχετε πρόσβαση σε εκπαίδευση, να σας βοηθήσουµε να βρείτε µια δουλειά ή µια ασχολία, να χτίσετε ένα επαγγελµατικό πλάνο για σας; Παρακολουθείστε για κάποιο πρόβληµα τουλάχιστον για τρία χρόνια;

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών. Πρακτική Άσκηση. Ενότητα 1: Εισαγωγικά

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών. Πρακτική Άσκηση. Ενότητα 1: Εισαγωγικά Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Πρακτική Άσκηση Ενότητα 1: Εισαγωγικά Αν. Καθηγήτρια: Σοφία Αυγητίδου E-mail: saugitidoy@uowm.gr Μέντορες: Βάσω Αλεξίου, Λίζα Θεοδωρίδου, Αγάπη Κοσκοσίδου Παιδαγωγικό Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Μετανάστευση, ευρωπαϊκές κοινωνικές αξίες και γλώσσα: συγκριτική αποτύπωση συμπερασμάτων του προγράμματος GRUNDTVIG MIVAL 2011-2013.

Μετανάστευση, ευρωπαϊκές κοινωνικές αξίες και γλώσσα: συγκριτική αποτύπωση συμπερασμάτων του προγράμματος GRUNDTVIG MIVAL 2011-2013. Μετανάστευση, ευρωπαϊκές κοινωνικές αξίες και γλώσσα: συγκριτική αποτύπωση συμπερασμάτων του προγράμματος GRUNDTVIG MIVAL 2011-2013. Βασιλική Τσεκούρα, Διευθύντρια Κατάρτισης του ΔΑΦΝΗ ΚΕΚ, Υπεύθυνη Ευρωπαϊκής

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

Διημερίδα για την Ποιότητα στις Υπηρεσίες Υγείας Eυαισθητοποίηση των Λειτουργών Υγείας στην Ασφάλεια των Ασθενών

Διημερίδα για την Ποιότητα στις Υπηρεσίες Υγείας Eυαισθητοποίηση των Λειτουργών Υγείας στην Ασφάλεια των Ασθενών Διημερίδα για την Ποιότητα στις Υπηρεσίες Υγείας Eυαισθητοποίηση των Λειτουργών Υγείας στην Ασφάλεια των Ασθενών Η Δ/νση Ποιότητας & Αποδοτικότητας του Υπουργείου Υγείας, στο πλαίσιο υλοποίησης της πράξης

Διαβάστε περισσότερα

Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού. Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr

Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού. Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr 1 4/30/2014 Σχολικές κοινότητες μάθησης εστιάζουν στην προσωπικότητα του μαθητή

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσιάσεις με Αντίκτυπο (High Impact Presentations) Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 19/10/2015

Παρουσιάσεις με Αντίκτυπο (High Impact Presentations) Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 19/10/2015 Παρουσιάσεις με Αντίκτυπο (High Impact Presentations) Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 19/10/2015 Τι Είναι μια Παρουσίαση Επικοινωνία σε προφορικό λόγο Η Σημασία του Προφορικού Λόγου (1) Έχει μεγαλύτερη δύναμη από

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές συλλογής δεδομένων στην ποιοτική έρευνα

Τεχνικές συλλογής δεδομένων στην ποιοτική έρευνα Το κείμενο αυτό είναι ένα απόσπασμα από το Κεφάλαιο 16: Ποιοτικές ερμηνευτικές μέθοδοι έρευνας στη φυσική αγωγή (σελ.341-364) του βιβλίου «Για μία καλύτερη φυσική αγωγή» (Παπαιωάννου, Α., Θεοδωράκης Ι.,

Διαβάστε περισσότερα

Γνώσεις για την εγκεφαλική παράλυση

Γνώσεις για την εγκεφαλική παράλυση Οδηγός Εκπαιδευτή Ενότητα κατάρτισης Γνώσεις για την εγκεφαλική παράλυση Επιμέλεια Miguel Santos Συγγραφείς Karina Riiskjaer Raun Mette Kliim-Due Betina Rasmussen Peder Esben Bilde Kirsten Caesar Petersen

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ενεργός ρόλος των εφήβων στη σύγχρονη πολύπλοκη πραγματικότητα»

«Ο ενεργός ρόλος των εφήβων στη σύγχρονη πολύπλοκη πραγματικότητα» Ημερήσιο Εκπαιδευτικό Εργαστήριο «Ο ενεργός ρόλος των εφήβων στη σύγχρονη πολύπλοκη πραγματικότητα» Κέντρο ΓΕΝΑΘΛΟΝ, 7 Νοεμβρίου 2007, 17:00 21:00 Οι στόχοι το Εκπαιδευτικό Εργαστήριο προσκαλέσαμε εκπαιδευτικούς

Διαβάστε περισσότερα

Δομή και Περιεχόμενο

Δομή και Περιεχόμενο Υπουργείο Παιδείας & Πολιτισμού Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Δομή και Περιεχόμενο Ομάδα Υποστήριξης Νέου Αναλυτικού Προγράμματος Εικαστικών Τεχνών Ιανουάριος 2013 Δομή ΝΑΠ Εικαστικών Τεχνών ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ. Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ

ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ. Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ Οι αποτελεσματικοί εκπαιδευτικοί γνωρίζουν: - Τους μαθητές - Το γνωστικό αντικείμενο - Τις θεωρίες μάθησης - Αποτελεσματικές πρακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Tο ανθρώπινο στοιχείο είναι μοναδικής σημασίας

Διαβάστε περισσότερα

INNO-CAREER. 4 η ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ

INNO-CAREER. 4 η ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ INNO-CAREER Είμαστε στην ευχάριστη θέση να μοιραστούμε μαζί σας το 4ο ενημερωτικό δελτίο του έργου INNO CAREER το οποίο καλύπτει το χρονικό διάστημα 1 Μαΐου 2015 30 Σεπτεμβρίου 2015. Το κύριο αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικές συμπράξεις στους τομείς της εκπαίδευσης, της κατάρτισης και της νεολαίας

Στρατηγικές συμπράξεις στους τομείς της εκπαίδευσης, της κατάρτισης και της νεολαίας KA2 Συνεργασία για Καινοτομία και Ανταλλαγή Καλών Πρακτικών Αναμενόμενα αποτελέσματα Τα σχέδια που υποστηρίζονται στο πλαίσιο αυτής της Δράσης αναμένονται να επιφέρουν τα παρακάτω αποτελέσματα: Καινοτόμες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Κολύμβηση/ Φυσική αγωγή:

ΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Κολύμβηση/ Φυσική αγωγή: ΕΥΤΕΡΑ * Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό, είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να αναπτύσσονται,

Διαβάστε περισσότερα

Μπορώ να συνεργάζομαι και να επικοινωνώ αποτελεσματικά; Ένα εργαστήρι βιωματικών ασκήσεων αυτο-αξιολόγησης Φαίη Ορφανού - Σοφία Μακρή

Μπορώ να συνεργάζομαι και να επικοινωνώ αποτελεσματικά; Ένα εργαστήρι βιωματικών ασκήσεων αυτο-αξιολόγησης Φαίη Ορφανού - Σοφία Μακρή Εργαστήρι για την επαγγελματική ζωή Μπορώ να συνεργάζομαι και να επικοινωνώ αποτελεσματικά; Ένα εργαστήρι βιωματικών ασκήσεων αυτο-αξιολόγησης Φαίη Ορφανού - Σοφία Μακρή 4 0 Θ Ε Ρ Ι Ν Ο Σ Χ Ο Λ Ε Ι Ο Ν

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης

Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης Κατσιούλα Παναγιώτα, Εκπαιδευτικός, Σύμβουλος ΣΕΠ, ΚΕΣΥΠ Κιλκίς Σιάνου Χατζηκαμάρη Παναγιώτα, Εκπαιδευτικός,

Διαβάστε περισσότερα

Φίλες και φίλοι, Συνδημότες και συνδημότισσες, Αγαπητοί μου συνεργάτες, Σας ευχαριστώ από τα βάθη της ψυχής μου για αυτή την μεγάλη και εντυπωσιακή

Φίλες και φίλοι, Συνδημότες και συνδημότισσες, Αγαπητοί μου συνεργάτες, Σας ευχαριστώ από τα βάθη της ψυχής μου για αυτή την μεγάλη και εντυπωσιακή Φίλες και φίλοι, Συνδημότες και συνδημότισσες, Αγαπητοί μου συνεργάτες, Σας ευχαριστώ από τα βάθη της ψυχής μου για αυτή την μεγάλη και εντυπωσιακή σας παρουσία. Η παρουσία σας σήμερα εδώ αποδεικνύει ότι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 4.1 Τρόποι Προσέλκυσης Νέων...21 4.2 Προτάσεις Πολιτικής των Νέων...22 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ...24 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ...26 ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΦΟΡΕΩΝ...

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 4.1 Τρόποι Προσέλκυσης Νέων...21 4.2 Προτάσεις Πολιτικής των Νέων...22 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ...24 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ...26 ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΦΟΡΕΩΝ... Cities for Peace and Democracy in Europe Ε Ρ Ε ΤΟΠΙΚΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΦΩΝΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ Υ Ν Α με την υποστήριξη Ιανουάριος 2007 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΓΡΑΦΗΜΑΤΩΝ...3 ΕΙΣΑΓΩΓΗ...4 ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ...6

Διαβάστε περισσότερα

5η ΕΝΟΤΗΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΓΙΑ ΜΕΤΑΝΑΣΤΡΙΕΣ / ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΑΠΟ ΕΘΝΙΚΕΣ ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΕΣ

5η ΕΝΟΤΗΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΓΙΑ ΜΕΤΑΝΑΣΤΡΙΕΣ / ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΑΠΟ ΕΘΝΙΚΕΣ ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΕΣ 5η ΕΝΟΤΗΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΓΙΑ ΜΕΤΑΝΑΣΤΡΙΕΣ / ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΑΠΟ ΕΘΝΙΚΕΣ ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΟΙΜΙΟ 5 η ΕΝΟΤΗΤΑ Στην 5η Ενότητα - ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΓΙΑ ΜΕΤΑΝΑΣΤΡΙΕΣ / ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΑΠΟ ΕΘΝΙΚΕΣ ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΕΣ περιγράφουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη TETARTH 15 ΜΑΪΟΥ 2013 14.00-15.00 ΠΡΟΣΕΛΕΥΣΗ ΣΥΝΕΔΡΩΝ-ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ, ΝΕΑ ΧΗΛΗ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΑΙΘΟΥΣΑ 9 ΑΙΘΟΥΣΑ 10 ΑΙΘΟΥΣΑ ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΩΝ 15.00-17.00 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Σκέφτομαι & Πράττω

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ 33Οι επιπτώσεις της Βιομηχανικής Επανάστασης 33Η ανάπτυξη της εκπαίδευσης 33Τα ανθρώπινα δικαιώματα στην ιστορία της τέχνης 3 3 Η Ευρώπη και ο

Διαβάστε περισσότερα

Ορόλοςκαιησηµασίατων οµάδων αυτογνωσίας στην εκπαίδευση και εξειδίκευση των ψυχολόγων

Ορόλοςκαιησηµασίατων οµάδων αυτογνωσίας στην εκπαίδευση και εξειδίκευση των ψυχολόγων Ορόλοςκαιησηµασίατων οµάδων αυτογνωσίας στην εκπαίδευση και εξειδίκευση των ψυχολόγων 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Ευσταθίου & Α. Καλαντζή -Αζίζι «ουλειά µε

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτη των εθελοντών Ευρωπαικη χαρτα για τα δικαιωµατα και τισ ευθυνεσ των εθελοντων

Χάρτη των εθελοντών Ευρωπαικη χαρτα για τα δικαιωµατα και τισ ευθυνεσ των εθελοντων Χάρτη των εθελοντών Ευρωπαικη χαρτα για τα δικαιωµατα και τισ ευθυνεσ των εθελοντων YFJ_VolunteeringCharter_EL.indd 1 16/09/12 12:37 Editorial team Editor in Chief Giuseppe Porcaro Copy Editor Thomas Spragg

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ. Θεσσαλονίκη, 10-12 Μαρτίου 2014 ΚΟΙΝΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ. Θεσσαλονίκη, 10-12 Μαρτίου 2014 ΚΟΙΝΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ Θεσσαλονίκη, 10-12 Μαρτίου 2014 ΚΟΙΝΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ Η Ευρωπαϊκή Διάσκεψη Νέων είναι ένα στοιχείο της διαδικασίας του Διαρθρωμένου Διαλόγου που φέρνει σε επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Ένα πρόβλημα που μας αφορά όλους Το φαινόμενο της φτώχειας παραμένει κυρίαρχο στις σύγχρονες κοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Εισαγωγή Η αλλαγή του κλίματος αποτελεί στις μέρες μας ένα αδιαμφισβήτητο

Διαβάστε περισσότερα

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το Η δηµιουργία του παρόντος υλικού έγινε στο πλαίσιο της ενέργειας 2.4.3 κατηγορία πράξεων γ του ΕΠΕΑΕΚ 2 µε τίτλο: «Προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικό Έτος: 2014-2015 Α Τετράμηνο Τάξη: Α Λυκείου Εργασία: «Συναισθήματα και εφηβεία» Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Κα Γιανναρά

Σχολικό Έτος: 2014-2015 Α Τετράμηνο Τάξη: Α Λυκείου Εργασία: «Συναισθήματα και εφηβεία» Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Κα Γιανναρά Σχολικό Έτος: 2014-2015 Α Τετράμηνο Τάξη: Α Λυκείου Εργασία: «Συναισθήματα και εφηβεία» Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Κα Γιανναρά Τα συναισθήματα παίζουν καθοριστικό ρόλο στην καθημερινή ζωή των έφηβων μαθητών.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ 2011-2012 ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ)

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ 2011-2012 ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ) ΕΠΙ ΧΕΙΡ Η ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ 2011-2012 ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ) ΜΑΤΙ ΚΟ ΤΗ ΤΑ Το έργο υλοποιείται στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράµµατος «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση»

Διαβάστε περισσότερα