ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ"

Transcript

1 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Β. ΤΑΡΛΑΤΖΗΣ ΠΑΝΕΠ. ΕΤΟΣ ΑΡΙΘΜ.: 2580 ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΤΗΣ ΩΟΘΗΚΙΚΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ ΣΤΗ ΔΙΕΓΕΡΣΗ ΤΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ ΓΙΑ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΜΑΡΙΑΣ Α. ΓΚΑΝΙΔΟΥ ΙΑΤΡΟΥ ΜΑΙΕΥΤΗΡΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΥ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΥΠΟΒΛΗΘΗΚΕ ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2014

2 2

3 Η ΤΡΙΜΕΛΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΑΡΛΑΤΖΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ, ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ, ΟΜ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΛΕΑΡΧΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΣ, ΟΜ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Η ΕΠΤΑΜΕΛΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΑΡΛΑΤΖΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ, ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ, ΟΜ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΛΕΑΡΧΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΣ, ΟΜ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΛΥΜΠΙΑΝΑΚΗΣ ΕΥΣΤΡΑΤΙΟΣ, ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΓΟΥΛΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ, ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΓΚΡΙΜΠΙΖΗΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ, ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΡΑΠΑΣ ΙΩΑΝΝΗΣ, ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ «Η έγκρισης της Διδακτορικής Διατριβής υπό της Ιατρικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστηµίου Θεσσαλονίκης, δεν υποδηλοί αποδοχήν των γνωµών του συγγραφέως» (Νόµος 5343/32, άρθρ και ν.1268/82, αρθρ. 50 8) 3

4 4

5 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΚΟΣΜΗΤΟΡΑΣ ΤΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΑΡΑΚΙΟΥΛΑΚΗΣ ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΓΑΡΥΦΑΛΛΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΟΥ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΥΡΚΟΣ 5

6 6

7 Στους γονείς µου Στο σύζυγο και τα παιδιά µου 7

8 8

9 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ 11 ΠΡΟΛΟΓΟΣ 13 ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ 15 ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ 17 ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ 21 ΩΟΘΗΚΙΚΗ ΔΙΕΓΕΡΣΗ 23 GNRH ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΕΣ ΕΝΑΝΤΙ GNRH ΑΓΩΝΙΣΤΩΝ 26 ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ ΤΗΣ ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ 29 ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΥΠΕΡΔΙΕΓΕΡΣΗΣ ΩΟΘΗΚΩΝ (OHSS) 33 ΩΟΘΗΚΙΚΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ 39 ΠΤΩΧΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΣΤΗΝ ΩΟΘΗΚΙΚΗ ΔΙΕΓΕΡΣΗ 41 ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΩΟΘΗΚΗΣ 45 ΔΟΚΙΜΑΣΙΕΣ ΠΡΟΒΛΕΨΗΣ ΤΗΣ ΩΟΘΗΚΙΚΗΣ ΕΦΕΔΡΕΙΑΣ 53 ΗΛΙΚΙΑ 53 ΟΡΜΟΝΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ 56 ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ 70 ΕΙΔΙΚΟ ΜΕΡΟΣ 77 ΣΚΟΠΟΣ 79 ΥΛΙΚΟ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΙ 81 ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΥ ΣΤΗ ΜΕΛΕΤΗ 81 ΩΟΘΗΚΙΚΗ ΔΙΕΓΕΡΣΗ 82 ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ 82 ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΕΚΚΡΙΤΙΚΗΣ ΦΑΣΗΣ 83 ΟΡΜΟΝΙΚΕΣ ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ 83 ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ 90 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ 91 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ 95 ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΠΤΩΧΗΣ ΚΑΙ ΕΞΕΣΗΜΑΣΜΕΝΗΣ ΩΟΘΗΚΙΚΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ 100 ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ 108 ΠΕΡΙΛΗΨΗ 123 SUMMARY 127 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 131 9

10 10

11 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ AFC : Antral Follicle Count AMH : Antimüllerian Hormone ARDS : Adult Respiratory Distress Syndrome BMI : Body Mass Index CCCT : Clomiphene Citrate Challenge Test E 2 : Estradiol-17β EFORT : Exogenous FSH Ovarian Reserve Test ESHRE: European Society of Human Reproduction and Embryology FSH: Follicle Stimulating Hormone GAST : GnRH Analogue Stimulation Test GnRH : Gonadotropin Releasing Hormone hcg: human Chorionic Gonadotropin hmg: human Menopausal Gonadotropin IUGR : Intrauterine Growth Restriction IVF: in-vitro fertilization LH: Luteinizing Hormone MIS : Müllerian Inhibiting Substance ORTs : Ovarian reserve tests pfsh : purified FSH rec-fsh : recombinant FSH ROC : receiver operating characteristics TGF-β : Transforming Growth Factor-β 11

12 12

13 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η υπογονιµότητα εµφανίζεται στο 15% του συνόλου των ζευγαριών παγκοσµίως, ενώ σύµφωνα µε επιδηµιολογικές µελέτες η συχνότητά της φαίνεται να αυξάνει µε την πάροδο των ετών (1). Κατά τη διάρκεια των δύο τελευταίων δεκαετιών, έχει µελετηθεί ένας µεγάλος αριθµός ωοθηκικών δοκιµασιών, τόσο βιοχηµικών όσο και υπερηχογραφικών, µε σκοπό τη δυνατότητα πρόβλεψης της έκβασης της εξωσωµατικής γονιµοποίησης, όσον αφορά τον αριθµό των ωαρίων που λαµβάνονται και την επίτευξη εγκυµοσύνης. Οι ωοθηκικές αυτές δοκιµασίες αποτελούν έναν έµµεσο τρόπο εκτίµησης του αναπαραγωγικού δυναµικού της γυναίκας, που µπορεί να διαδραµατίσει καθοριστικό ρόλο στην καθοδήγηση των υπογόνιµων ζευγαριών και να διευκολύνει την κλινική πράξη µε λήψη εξατοµικευµένων αποφάσεων. Μέχρι σήµερα υπάρχουν περιορισµένα δεδοµένα για την πρόβλεψη της ωοθηκικής απάντησης σε κύκλους µε χρήση GnRH ανταγωνιστών. Η παρούσα διδακτορική διατριβή είχε ως σκοπό να καλύψει το κενό αυτό µελετώντας την ύπαρξη παραµέτρων προγνωστικών της ωοθηκικής απάντησης, σε κύκλους εξωσωµατικής γονιµοποίησης, που η ωοθηκική διέγερση πραγµατοποιήθηκε µε τη χορήγηση σταθερής δόσης ανασυνδυασµένης FSH σε συνδυασµό µε GnRH-ανταγωνιστές. Στον δάσκαλό µου, Καθηγητή Μαιευτικής - Γυναικολογίας και Ανθρώπινης Αναπαραγωγής Βασίλειο Κ. Ταρλατζή, διευθυντή της Α Μαιευτικής - Γυναικολογικής Κλινικής του Αριστοτελείου Πανεπιστηµίου Θεσσαλονίκης θέλω να εκφράσω βαθιά ευγνωµοσύνη και να τον ευχαριστήσω για τις συνεχείς και πολύτιµες υποδείξεις του τόσο στο σχεδιασµό όσο και στη συγγραφή της διατριβής. 13

14 Ευχαριστώ θερµά τον οµότιµο Καθηγητή Μαιευτικής - Γυναικολογίας Γεώργιο Μακέδο και τον οµότιµο Καθηγητή Μαιευτικής - Γυναικολογίας Νικόλαο Κλεάρχου για το ενδιαφέρον τους, τις συµβουλές τους και την συµπαράστασή τους στην ολοκλήρωση αυτής της µελέτης. Θεωρώ υποχρέωσή µου να ευχαριστήσω τον οµότιµο Καθηγητή της Μαιευτικής - Γυναικολογίας Ιωάννη Μπόντη, για το αµέριστο ενδιαφέρον του και για την ανάθεση της διατριβής. Ευχαριστώ θερµά τον Μαιευτήρα Γυναικολόγο Χρήστο Βενέτη για το έντονο ενδιαφέρον που έδειξε για την µελέτη καθώς και για τη βοήθεια του στην στατιστική ανάλυση της µελέτης. Ευχαριστώ θερµά τον βιοπαθολόγο Σπυρίδωνα Γέρου για τη βοήθειά του στον προσδιορισµό των ορµονολογικών παραµέτρων. Ιδιαίτερη µνεία και θερµά ευχαριστήρια στον επίκουρο Καθηγητή Μαιευτικής - Γυναικολογίας και Ανθρώπινης Αναπαραγωγής Στρατή Κολυµπιανάκη για την υποµονή που υπέδειξε κατά τη διάρκεια της µελέτης καθώς και για τις καθηµερινές υποδείξεις παρεµβάσεις του, χωρίς τις οποίες δεν θα είχε ολοκληρωθεί η µελέτη αυτή. Τέλος, ευχαριστώ τους γονείς µου, Τάσο και Αιµιλία, για την µακρόχρονη υποστήριξή τους και το αδιάκοπο ενδιαφέρον τους. 14

15 ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ 15

16 16

17 ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ Το τελευταίο τέταρτο του 20 ου αιώνα συνοδεύτηκε από ιδιαίτερα σηµαντικές εξελίξεις στο χώρο της αναπαραγωγικής ιατρικής. Είναι ίσως ο τοµέας της ιατρικής µε τις περισσότερες δηµοσιεύσεις και ταυτόχρονα µε τις µεγαλύτερες αντιπαραθέσεις στην ιατρική. Επιπλέον, είναι ο τοµέας στον οποίον έχουν τεθεί τόσο πολλά κοινωνικά και ηθικά ερωτήµατα και έχει αποσπάσει σε τόσο µεγάλο βαθµό το κοινό ενδιαφέρον. Μετά τη γέννηση του πρώτου παιδιού, το 1978, µε τη µέθοδο της εξωσωµατικής γονιµοποίησης (IVF), η IVF έχει γίνει αποδεκτή ως µέθοδος αντιµετώπισης υπογόνιµων ζευγαριών. Ωστόσο, η IVF είναι µία από τις πολλές µεθόδους που περιλαµβάνονται στις τεχνικές της υποβοηθούµενης αναπαραγωγής (ART). Από το 1978, περίπου ένα εκατοµµύριο νεογνά έχουν γεννηθεί µε κάποια από τις τεχνικές της υποβοηθούµενης αναπαραγωγής, ενώ σύµφωνα µε τον παγκόσµιο οργανισµό υγείας (WHO) στις ευρωπαϊκές χώρες υπολογίζεται ότι ένα ποσοστό περίπου 5% των γεννήσεων οφείλεται στις µεθόδους υποβοηθούµενης αναπαραγωγής. Είναι σαφές ότι η υποβοηθούµενη αναπαραγωγή έχει βοηθήσει µέχρι σήµερα σηµαντικά τη ζωή των υπογόνιµων ζευγαριών (2). Ως υπογονιµότητα ορίζεται η αδυναµία ενός ζευγαριού να επιτύχει κλινική εγκυµοσύνη µετά από ένα χρόνο, ή περισσότερο, φυσιολογικής σεξουαλικής ζωής (ICMART and WHO, 2009)(3). Η υπογονιµότητα δεν µπορεί να ταξινοµηθεί σε κάποια κατηγορία ως µια νόσος, αφού έχει ελάχιστα συµπτώµατα και λίγες δοκιµασίες είναι παθογνωµονικές. Καθώς όµως ο στόχος της θεραπείας είναι απόλυτος, δηλαδή η γέννηση ενός παιδιού, σπάνια υπάρχει η αίσθηση της βελτίωσης της κατάστασης. 17

18 Το ζευγάρι αντιµετωπίζει το χρόνο ως εχθρό και συχνά έχει την αίσθηση της προσωπικής απώλειας και της σύγχυσης. Η αναπαραγωγή βασίζεται σε µια αλληλουχία µηχανισµών που βρίσκονται σε απόλυτη ισορροπία µεταξύ τους και τελικά οδηγούν στην γέννηση ενός υγιούς παιδιού. Αυτοί οι µηχανισµοί περιλαµβάνουν την σπερµατογένεση και την ωογένεση, Πίνακας 1. Αιτιολογική ταξινόµηση της υπογονιµότητας (4) Πρωτοπαθής (%) Δευτεροπαθής (%) Ανωοθυλακιορρηξία Ανδρικός Σαλπιγγικός Ενδοµητρίωση 10 5 Ανεξήγητη/ιδιοπαθής την σεξουαλική επαφή και την µεταφορά των γαµετών, την γονιµοποίηση, την µετανάστευση του εµβρύου στην µήτρα και την επακόλουθη εµφύτευσή του και τελικά την ενδοµήτρια ανάπτυξή του. Η αποτυχία µπορεί να συµβεί σε οποιοδήποτε σηµείο αυτής της αλυσίδας, αλλά συχνότερα συµβαίνει στα αρχικά στάδια (5). Στον γενικό πληθυσµό, η σύλληψη µπορεί να συµβεί στο 84% των γυναικών κατά τον πρώτο χρόνο και στο 92 % µέσα σε ένα χρονικό διάστηµα δύο χρόνων από την έναρξη επαφών. Επιδηµιολογικές µελέτες αναφέρουν ότι ένα ποσοστό 10%-15% των ζευγαριών, στις δυτικές κοινωνίες, βιώνουν το πρόβληµα της υπογονιµότητας (6, 7). Από αυτούς περίπου τα µισά ζευγάρια (8%) θα συλλάβουν χωρίς συµβουλευτική ή θεραπευτική καθοδήγηση, ενώ το υπόλοιπο 8% περιλαµβάνει ζευγάρια µε πρωτοπαθή (4%) ή δευτεροπαθή υπογονιµότητα (4%). 18

19 Ως πρωτοπαθής υπογονιµότητα ορίζεται η µη επίτευξη σύλληψης κατά το παρελθόν, ενώ αν έχει επιτευχθεί σύλληψη η υπογονιµότητα χαρακτηρίζεται ως δευτεροπαθής. Ως χρονική διάρκεια της υπογονιµότητας ορίζεται το διάστηµα κατά το οποίο το ζευγάρι, ενώ είχε ελεύθερες σεξουαλικές επαφές, δεν πέτυχε σύλληψη. Το χρονικό διάστηµα αυτό είναι σηµαντικό, διότι δίνει πληροφορίες σχετικά µε τη πρόγνωση της µελλοντικής γονιµότητας του ζευγαριού. Η διάρκεια της υπογονιµότητας είναι αντιστρόφως ανάλογη µε την πιθανότητα επίτευξης αυτόµατης κύησης. Ευνοϊκότερη πρόγνωση έχουν τα ζευγάρια µε διάρκεια υπογονιµότητας µικρότερη από τα τρία έτη, ενώ η πιθανότητα σύλληψης ελαττώνεται στο 1-3% ανά κύκλο, αν δεν έχει επιτευχθεί σύλληψη µετά από τρία έτη ελεύθερων επαφών (8). Σύµφωνα µε τους Templeton και συν. (2000) η υπογονιµότητα ταξινοµείται αιτιολογικά όπως φαίνεται στον πίνακα 1. Σε συνδυασµό µε τα αίτια που φαίνονται στον πίνακα 1, ορισµένες παράµετροι που αφορούν την αναπαραγωγική διαδικασία, αλλά δεν έχουν αναγνωριστεί, µπορούν να εµποδίσουν την σύλληψη µεταξύ των υπογόνιµων ζευγαριών (9). Επιπλέον, περιβαλλοντικοί παράγοντες, όπως το κάπνισµα και η παχυσαρκία, µπορούν να επηρεάσουν τόσο την γονιµοποίηση όσο και την αρχόµενη εγκυµοσύνη (10, 11). Η επίπτωση της γυναικείας υπογονιµότητας δεν είναι δυνατόν να υπολογισθεί µε ακρίβεια καθώς οι γυναίκες που αναζητούν θεραπεία είναι, κατά γενική οµολογία, λιγότερες από αυτές που πάσχουν. Επιπρόσθετα, δεν έχουν γίνει αρκετές επιδηµιολογικές µελέτες ικανής κλίµακας ώστε να εξαχθούν ασφαλή συµπεράσµατα. Μία µελέτη που πραγµατοποιήθηκε το 1998 στη Σιβηρία (12) κατέληξε στο συµπέρασµα ότι σε 186 πλήρως διερευνηµένα υπογόνιµα ζευγάρια, αποκλειστικά γυναικείος παράγοντας υπήρχε στο 52,7%, αποκλειστικά ανδρικός στο 19

20 6,4%, ενώ στο 38,7% συνέβαλαν και οι δύο. Υπογονιµότητα ιδιοπαθούς αιτιολογίας υπήρχε στο 2,2% των περιπτώσεων. Σε µια άλλη επιδηµιολογική µελέτη που πραγµατοποιήθηκε στην Σκοτία το 2009 (13) έλαβαν µέρος 4522 γυναίκες, ηλικίας 31 έως 50 ετών. Περίπου µία στις πέντε γυναίκες (19,3%) ζήτησαν τη βοήθεια ενός ειδικού στην αναπαραγωγή, και τελικά οι µισές από αυτές έµειναν έγκυες. Ένα ποσοστό 4% των γυναικών που συµµετείχαν στην έρευνα είχαν ανεπίλυτα προβλήµατα υπογονιµότητας, ενώ 9% των γυναικών ανέφερε ότι επέλεξε να µην αποκτήσει παιδί. Ανεξάρτητοι παράγοντες που συνδέονταν µε την υπογονιµότητα περιελάµβαναν την παχυσαρκία, το ιστορικό µακροχρόνιων προβληµάτων υγείας, την προηγειθείσα χηµειοθεραπεία, ορισµένα πυελικά προβλήµατα (κυρίως την ενδοµητρίωση και τα προηγηθέντα χειρουργεία) και τέλος τη χλαµυδιακής αιτιολογίας πυελική λοίµωξη. Παρόλα αυτά δεν υπήρξε κάποια απόδειξη ότι η επίπτωση της υπογονιµότητας αυξήθηκε στον συγκεκριµένο πληθυσµό τα τελευταία 20 χρόνια. Κατά την τελευταία δεκαετία παρατηρήθηκε αυξηµένη ζήτηση αντιµετώπισης της υπογονιµότητας µε τεχνικές υποβοηθούµενης αναπαραγωγής, χωρίς ωστόσο, να έχει παρατηρηθεί αντίστοιχη αύξηση του ποσοστού υπογονιµότητας παγκόσµια. Το γεγονός αυτό οφείλεται κυρίως στο ότι οι διάφορες τεχνικές υποβοηθούµενης αναπαραγωγής έχουν γίνει ευρύτερα διαθέσιµες από ότι στο παρελθόν. 20

21 ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ Τα τελευταία χρόνια οι εξελίξεις στον τοµέα της υποβοηθούµενης αναπαραγωγής υπήρξαν ραγδαίες µε αποτέλεσµα να αποτελεί σήµερα πραγµατικότητα αυτό που πριν µερικά χρόνια φάνταζε ακατόρθωτο. Ως υποβοηθούµενη αναπαραγωγή ή τεχνικές υποβοηθούµενης αναπαραγωγής (ART - Assisted Reproductive Technology) ορίζεται κάθε θεραπεία ή µέθοδος που περιλαµβάνει εξωσωµατικό χειρισµό ωαρίων, σπερµατοζωαρίων ή εµβρύων και χρησιµοποιείται µε σκοπό την επίτευξη εγκυµοσύνης. Η πιο διαδεδοµένη µέθοδος είναι η εξωσωµατική γονιµοποίηση (IVF), η οποία αφορά την λήψη ωαρίων, την γονιµοποίηση στο εργαστήριο και την ενδοκολπική µεταφορά των εµβρύων στη µήτρα (εµβρυοµεταφορά), αλλά έχουν αναπτυχθεί και άλλες τεχνικές όπως η ενδοσαλπιγγική µεταφορά γαµετών (GIFT Gamete Intrafallopian Transfer), η ενδοσαλπιγγική µεταφορά ζυγωτών (ZIFT Zygote Intrafallopian Transfer), η σαλπιγγική µεταφορά εµβρύων (TET Tubal Embryo Transfer), η κρυοσυντήρηση γαµετών και εµβρύων καθώς και η δωρεά ωαρίων και εµβρύων. Επιπροσθέτως, τεχνικές λήψης και επεξεργασίας του σπέρµατος όπως η βιοψία των όρχεων (TESE testicular sperm extraction) και η µικροχειρουργική αναρρόφηση σπέρµατος από την επιδιδυµίδα (MESA microsurgical epididymal sperm aspiration) καθώς και η ενδοκυτταροπλασµατική έγχυση ενός σπερµατοζωαρίου (ICSI Intracytoplasmic Sperm Injection) περιλαµβάνονται στην ART. Τέλος, στην υποβοηθούµενη αναπαραγωγή δεν περιλαµβάνονται οι τεχνικές της σπερµατέγχυσης (3). Η γέννηση της Louise Brown, του πρώτου παιδιού, το 1978, µετά από εξωσωµατική γονιµοποίηση ενός ωαρίου, που προέκυψε από φυσικό κύκλο, αποτέλεσε σταθµό στην αντιµετώπιση των ζευγαριών µε 21

22 προβλήµατα γονιµότητας. Με την πάροδο του χρόνου, οι ενδείξεις της IVF αυξήθηκαν κι έτσι από µία καθαρά πειραµατική µέθοδος εξελίχθηκε σε έναν αποδεκτό τρόπο θεραπείας διάφορων αιτιών υπογονιµότητας. Καθώς τα ποσοστά επίτευξης εγκυµοσύνης αρχικά ήταν εξαιρετικά χαµηλά, η βελτίωση των ποσοστών επιτεύχθηκε µέσω της µεταφοράς περισσότερων του ενός εµβρύου. Για τον σκοπό αυτό δηµιουργήθηκαν πρωτόκολλα ωοθηκικής διέγερσης, µε στόχο την ανάκτηση πολλαπλών ωαρίων, η οποία θα καθιστούσε δυνατή τη µεταφορά περισσοτέρων του ενός εµβρύων (14). Η πρώτη επιτυχής πρόκληση ωορρηξίας που οδήγησε σε κύηση στον άνθρωπο περιγράφηκε to 1958 (15) µε χρήση FSH (Follicle Stimulating Hormone) από ανθρώπινη υπόφυση, µετά από νεκροτοµική αφαίρεσή της. Τότε επίσης αναγνωρίστηκαν οι ωχρινοποιητικές ιδιότητες της ανθρώπινης χοριακής γοναδοτροπίνης (hcg), η οποία σήµερα χρησιµοποιείται για την πρόκληση ωοθυλακιορρηξίας και την ωρίµανση του ωοθυλακίου. Σηµαντική εξέλιξη στον τοµέα της διέγερσης των ωοθηκών, αποτέλεσε η ευρεία διαθεσιµότητα των γοναδοτροπινών µε τη µορφή της ανθρώπινης εµµηνοπαυσιακής γοναδοτροπίνης (hmg), η οποία προέρχεται από ούρα εµµηνοπαυσιακών γυναικών. Η hmg περιέχει ίση ποσότητα µονάδων FSH και LH (75 IU). Επιπλέον κάθαρση της hmg µείωσε σηµαντικά τη δράση της LH και οδήγησε στη δηµιουργία της κεκαθαρµένης FSH (pfsh - purified FSH), κατά την οποία έχει αφαιρεθεί µε ανοσο-χρωµατογραφικές µεθόδους το συστατικό στοιχείο της LH, καθώς είχε υποστηριχτεί ότι η FSH µόνη της µπορεί να προάγει την ωοθυλακιογέννεση (16). Τέλος, στις αρχές της δεκαετίας του 1990, η βιοτεχνολογία παρείχε στην κλινική πράξη µια κεκαθαρµένη µορφή γοναδοτροπίνης, την ανασυνδυασµένη FSH (recfsh recombinant FSH). Σύµφωνα µε κλινικές µελέτες αποδείχτηκε ότι η χορήγηση της recfsη βελτιώνει τόσο την απάντηση της ωοθήκης στη 22

23 διέγερση όσο και το ποσοστό των κλινικών κυήσεων, σε σχέση µε την pfsh (17). Σηµαντικός σταθµός στην ιστορία της εξωσωµατικής γονιµοποίησης υπήρξε η εισαγωγή των αναλόγων της εκλυτικής ορµόνης των γοναδοτροπινών (GnRH : Gonadotropin Releasing Hormone) για την απευαισθητοποίηση της υπόφυσης. Σκοπός της χρήσης τους ήταν η πρόληψη της πρόωρης αιχµής της ωχρινοποιητικής ορµόνης (LH Luteinizing Hormone), αποτέλεσµα της ταυτόχρονης ανάπτυξης πολλών ωοθυλακίων, η οποία οδηγούσε σε σηµαντικό ποσοστό ακύρωσης των κύκλων IVF. Ωοθηκική διέγερση Η ωοθηκική διέγερση πραγµατοποιείται µε τη χορήγηση γοναδοτροπινών µε σκοπό την πολλαπλή ωοθυλακιορρηξία σε συνδυασµό µε την απευαισθητοποίηση (downregulation) της υπόφυσης µε τη χρήση GnRH αναλόγων. Η συµβολή αυτής της υποφυσιακής καταστολής µε τη χρήση των GnRH αναλόγων στη µείωση της εµφάνισης πρόωρης αιχµής της LH, και συνεπώς στη µείωση του ποσοστού ακύρωσης των κύκλων διέγερσης, ήταν τόσο σηµαντική, που η χρήση εξωγενών γοναδοτροπινών για την ωοθηκική διέγερση χωρίς την ταυτόχρονη απευαισθητοποίηση της υπόφυσης έχει σχεδόν εγκαταλειφθεί. Τα πρωτόκολλα ωοθηκικής διέγερσης µπορούν να ταξινοµηθούν αδρά σε εκείνα στα οποία χρησιµοποιούνται GnRH αγωνιστές και σε εκείνα που χρησιµοποιούνται GnRH ανταγωνιστές. 23

24 Διέγερση των ωοθηκών µε GnRH αγωνιστές Οι GnRH αγωνιστές είναι πεπτίδια που συνδέονται στον αντίστοιχο υποδοχέα της υπόφυσης και προκαλούν αρχικά την απελευθέρωση µεγάλων ποσοτήτων (flare-up effect) FSH και LH, καθώς και αύξηση των υποδοχέων GnRH της υπόφυσης (ευαισθητοποίηση). Η παρατεταµένη χρήση των GnRH αγωνιστών οδηγεί σε µετάθεση των υποδοχέων τους στο εσωτερικό των κυττάρων της υπόφυσης (internalization) και συνεπώς σε µείωση του αριθµού τους, µε αποτέλεσµα την απευαισθητοποίηση της υπόφυσης. Έτσι, η υπόφυση καθίσταται ανθεκτική στη δράση των GnRH αναλόγων και µειώνεται δραµατικά η ποσότητα των ενδογενών γοναδοτροπινών του ορού (FSH και LH). Τα τρία βασικά πρωτόκολλα ωοθηκικής διέγερσης για την πολλαπλή ωοθυλακική ανάπτυξη µε τη χρήση GnRH αγωνιστών είναι: Α) το επίµηκες πρωτόκολλο, κατά το οποίο η χορήγηση του GnRH αγωνιστή αρχίζει από το µέσο της εκκριτικής φάσης του προηγούµενου κύκλου (long luteal) ή στην αρχή της παραγωγικής φάσης του ίδιου κύκλου (long follicular). Η χορήγηση του αγωνιστή σε σταθερές δόσεις πραγµατοποιείται για περίπου 14 µέρες έως ότου επιτευχθεί η απευαισθητοποίηση της υπόφυσης. Ακολούθως, αρχίζει η παράλληλη χορήγηση των εξωγενών γοναδοτροπινών για την πρόκληση πολλαπλής ωοθυλακιορρηξίας. Β) το βραχύ πρωτόκολλο, κατά το οποίο χορηγείται αγωνιστής από την πρώτη ή δεύτερη ηµέρα του κύκλου, ενώ η χορήγηση των γοναδοτροπινών αρχίζει µια µέρα αργότερα. Το πρωτόκολλο αυτό εκµεταλλεύεται την αρχική αγωνιστική δράση των GnRH αγωνιστών (flare-up effect). Γ) τέλος, το υπερβραχύ πρωτόκολλο, το οποίο αποτελεί ουσιαστικά παραλλαγή του βραχέως πρωτοκόλλου. Η διαφορά τους έγκειται στο 24

25 γεγονός ότι η χορήγηση του GnRH αγωνιστή διακόπτεται µετά την πάροδο της αρχικής αγωνιστικής του δράσης, ενώ η χορήγηση γοναδοτροπινών αρχίζει από τη δεύτερη ηµέρα του κύκλου. Διέγερση των ωοθηκών µε GnRH ανταγωνιστές Οι GnRH ανταγωνιστές έχουν πολύ διαφορετικό τρόπο δράσης από εκείνον των αγωνιστών. Συνδέονται ανταγωνιστικά µε τους υποδοχείς GnRH στην υπόφυση και εµποδίζουν τη δράση της GnRH που παράγεται από τον τοξοειδή πυρήνα του υποθαλάµου (18). Αυτό έχει ως συνέπεια την πτώση των επιπέδων των ενδογενών γοναδοτροπινών στον ορό, µέσα σε λίγες ώρες από την έναρξη χορήγησης τους. Ταυτόχρονα, δεν έχουν αρχική αγωνιστική δράση, ενώ η διακοπή της χορήγησης τους συνοδεύεται από άµεση αποδέσµευση των υποδοχέων GnRH και επαναφορά της λειτουργίας του άξονα υποθάλαµος-υπόφυση-γονάδες (19). Τα δύο βασικά πρωτόκολλα ωοθηκικής διέγερσης για την πολλαπλή ωοθυλακική ανάπτυξη µε τη χρήση GnRH ανταγωνιστών είναι: Α) Το πρωτόκολλο της εφάπαξ δόσης (single dose protocol), µε τη χορήγηση µιας δόσης ανταγωνιστή την 8 η 9 η ηµέρα του κύκλου (όψιµη παραγωγική φάση) (20). Β) Το πρωτόκολλο των πολλαπλών δόσεων µε σταθερή την ηµέρα έναρξης του GnRH ανταγωνιστή (multiple dose fixed protocol), το οποίο περιλαµβάνει τη χορήγηση µικρών δόσεων ανταγωνιστή (0,25 mg) καθηµερινά από την 5 η ή την 6 η ηµέρα του κύκλου έως την ήµερα χορήγησης της hcg για την τελική ωοκυτταρική ωρίµανση (21). Γ) Το πρωτόκολλο των πολλαπλών δόσεων µε ευέλικτη έναρξης της χορήγησης του GnRH ανταγωνιστή (multiple dose flexible protocol).η 25

26 έναρξη του GnRH ανταγωνιστή γίνεται σύµφωνα µε τον αριθµό των αναπτυσσόµενων ωοθυλακίων ή την τιµή της οιστραδιόλης του ορού (22). Κατά τη διάρκεια της ωοθηκικής διέγερσης, οι δόσεις των γοναδοτροπινών, τροποποιούνται ανάλογα µε την απάντηση της ασθενούς µε βάση τα ευρήµατα του ορµονολογικού και υπερηχογραφικού ελέγχου. GnRH ανταγωνιστές έναντι GnRH αγωνιστών Η εισαγωγή των GnRH ανταγωνιστών στην υποβοηθούµενη αναπαραγωγή, στις αρχές της προηγούµενης δεκαετίας, δεν ήταν χωρίς προβλήµατα. Παρά το γεγονός ότι η διαφορά 5% που παρουσίαζαν όσον αφορά την επίτευξη κλινικής εγκυµοσύνης (23) ήταν αµελητέα ως προς την κλινική σπουδαιότητά της, δηµιουργήθηκαν πολλές ανησυχίες µε αποτέλεσµα µειωµένη αποδοχή της χρήσης των GnRH ανταγωνιστών στην ωοθηκική διέγερση για IVF (24). Δεδοµένα από τα γερµανικά αρχεία (25) έδειξαν ότι η GnRH ανταγωνιστές συγκρινόµενοι µε τους GnRH αγωνιστές, συνταγογραφούνταν σε ασθενείς µε χειρότερη πρόγνωση, που ήταν µεγαλύτερες σε ηλικία και που είχαν πραγµατοποιήσει πολλούς κύκλους IVF. Μια καλύτερη αποδοχή των GnRH ανταγωνιστών στην ART ως ανάλογο πρώτης επιλογής αντί των GnRH αγωνιστών θα µπορούσε να έχει συµβεί αν η προαναφερθείσα αρχική µελέτη (23), είχε κάνει σαφές ότι η αναφερόµενη στατιστικώς σηµαντική διαφορά του 5% ως προς την επίτευξη κλινικής εγκυµοσύνης υπέρ των GnRH αγωνιστών, δεν συνοδευόταν από στατιστικώς σηµαντική διαφορά σε ζώσες γεννήσεις 26

27 ανά ασθενή. Στις πέντε µεγάλες τυχαιοποιηµένες µελέτες ελέγχου (RCTs : Randomized Control Trials) το ποσοστό ζώντων γεννήσεων ήταν 3,8%, υπέρ των GnRH αγωνιστών, αλλά η διαφορά δεν ήταν στατιστικώς σηµαντική (26). Η χρήση των GnRH ανταγωνιστών στην IVF χαρακτηρίζεται τόσο από πλεονεκτήµατα όσο και από µειονεκτήµατα (27): Πλεονεκτήµατα της χρήσης των GnRH ανταγωνιστών α) Η πρόληψη της πρόωρης αιχµής της LH είναι ευκολότερη και παίρνει µικρότερο χρόνο, καθώς οι GnRH δρουν µέσα σε λίγες ώρες µετά τη χορήγησή τους (28), κι έτσι µπορούν να χορηγηθούν µόνο όταν υπάρχει κίνδυνος για αιχµή της LH. Αυτό έρχεται σε αντίθεση µε τους GnRH αγωνιστές που η απαιευσθητοποίηση της υπόφυσης συµβαίνει µετά 7-10 µέρες από την χορήγησή τους. β) Η αρχική διέγερση µε GnRH αγωνιστές µπορεί να προκαλέσει σχηµατισµό κυστικών µορφωµάτων, ενώ µε τη χρήση των GnRH ανταγωνιστών αυτό αποφεύγεται. γ) Δεν παρατηρούνται εξάψεις µε τη χρήση των GnRH ανταγωνιστών καθώς η χρήση τους δεν οδηγεί σε υπο-οιστρογοναιµία, όπως παρατηρείται µε τους GnRH αγωνιστές (29). δ) Αδιάγνωστη πρώιµη κύηση κατά τη έναρξη της χορήγηση των GnRH αγωνιστών στην ωχρινική φάση µπορεί να αποφευχθεί, καθώς οι GnRH ανταγωνιστές χορηγούνται στην πρώιµη ωοθυλακική φάση του κύκλου. ε) Οι απαιτήσεις για εξωγενή χορήγηση γοναδοτροπινών είναι µειωµένες µε χρήση GnRH ανταγωνιστών, µε αποτέλεσµα η ωοθηκική διέγερση να είναι πιο οικονοµική. στ) Η διάρκεια των πρωτοκόλλων της ωοθηκικής διέγερσης είναι µειωµένη µε αποτέλεσµα να µειώνεται και η ταλαιπωρία των ασθενών. 27

28 Μειονεκτήµατα της χρήσης των GnRH ανταγωνιστών α) Η θεραπεία µε τους GnRH ανταγωνιστές αντιπροσωπεύει µια νέα προσέγγιση στην ωοθηκική διέγερση για IVF και εποµένως απαιτείται µεγαλύτερη συσσώρευση γνώσεων προκειµένου να βελτιστοποιηθούν τα αποτελέσµατα. β) Οι GnRH ανταγωνιστές προσφέρουν µικρότερη ευελιξία όσον αφορά τον προγραµµατισµό των κύκλων, συγκρινόµενοι µε το επίµηκες πρωτόκολλο, αλλά όχι µε το βραχύ πρωτόκολλο, των GnRH αγωνιστών. Πρέπει να σηµειωθεί ότι για τις µονάδες αναπαραγωγής που προγραµµατίζουν την έναρξη των κύκλων, η χρήση των GnRH αγωνιστών παρουσιάζει πλεονεκτήµατα. Με τα πρωτόκολλα των GnRH ανταγωνιστών δεν υπάρχει αρκετή ευελιξία αναφορικά µε την ηµέρα έναρξης και την δυνατότητα ελέγχου του ηµερήσιου όγκου των περιστατικών, αν και αυτό µπορεί να βελτιωθεί περαιτέρω µε τη χρήση από του στόµατος αντισυλληπτικών δισκίων (30). 28

29 ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ ΤΗΣ ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Η εισαγωγή των νέων µεθόδων υποβοηθούµενης αναπαραγωγής δηµιούργησε πληθώρα νέων προβληµάτων τα οποία η επιστηµονική κοινότητα κλήθηκε να αντιµετωπίσει. Στην Ευρώπη, περισσότεροι από κύκλοι IVF/ICSI ξεκινούν ετησίως, που υπολογίζεται ότι αντιστοιχούν σε κύκλους ανά ένα εκατοµµύριο κατοίκους τον χρόνο. Το 1998 το ποσοστό της κλινική κύησης ανά εµβρυοµεταφορά ήταν 27%, και το συνολικό ποσοστό πολύδυµων κυήσεων ήταν 26%, από τις οποίες το 24% ήταν δίδυµες κυήσεις. Τα παιδιά που έχουν γεννηθεί µετά από κάποια τεχνική υποβοηθούµενης αναπαραγωγής αποτελούν το 1-3% του συνολικού αριθµού των γεννήσεων στις Ευρωπαϊκές χώρες (31). Τα δεδοµένα αυτά αποδεικνύουν ότι η ART είναι µια µέθοδος προσιτή και εφαρµόζεται σε µεγάλη κλίµακα. Πολλές επιστηµονικές µελέτες έχουν δείξει την αποτελεσµατικότητά της στην θεραπεία των υπογόνιµων ζευγαριών. Παρόλα αυτά, η ART έχει τόσο δυσµενείς συνέπειες όσο και επιπλοκές. Η Ευρωπαϊκή Εταιρία Ανθρώπινης Αναπαραγωγής και Εµβρυολογίας (ESHRE - European Society of Human Reproduction and Embryology), το 2002, αναφέρθηκε σε τέσσερα θέµατα τα οποία θεωρούνται ως επιπλοκές της ART: α) οι πολύδυµες κυήσεις, β) οι µακροχρόνιες συνέπειες της ART στις γυναίκες, γ) οι συνέπειές της στους απογόνους και δ) η νοσηρότητα / θνητότητα ως αποτέλεσµα τις µεθόδου (32). Δεδοµένου ότι το 25% όλων των γεννήσεων µετά από IVF/ICSI είναι δίδυµες κυήσεις, άρα 40% όλων των νεογνών που γεννιούνται µετά από ART προέρχονται από δίδυµη κύηση. Η αξία όµως αυτού του γεγονότος έχει υποτιµηθεί από τους κλινικούς ιατρούς. Η περιγεννητική 29

30 όσο και η µητρική νοσηρότητα και θνησιµότητα είναι αυξηµένη στις πολύδυµες κυήσεις σε σχέση µε τις µονήρεις κυήσεις, λόγω του αυξηµένου ποσοστού προωρότητας και χαµηλού βάρους γέννησης των νεογνών καθώς και λόγω των επιπλοκών της εγκυµοσύνης όσον αφορά τις µητέρες. Επιπλέον οι γονείς αυτοί έχουν περισσότερο άγχος ενώ στα παιδιά τους υπάρχει µια τάση να αναπτύσσουν προβλήµατα συµπεριφοράς (33). Στον πίνακα 2 φαίνονται οι επιπλοκές που σχετίζονται µε τις πολύδυµες κυήσεις (34). Με σκοπό να µειωθεί ο αριθµός των πολύδυµων κυήσεων µετά από ART, έχει εισαχθεί η εκλεκτική µεταφορά ενός εµβρύου (eset elective Single Embryo Transfer) (35). Πίνακας 2. Επιπλοκές σχετιζόµενες µε πολύδυµες κυήσεις (34) ΜΗΤΡΙΚΕΣ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ Μαιευτικές Περιγεννητικές Αυτόµατη αποβολή Προωρότητα Αποµόνωση Υπολειπόµενη ανάπτυξη εµβρύου Χαµηλό βάρος γέννησης Νοσηρότητα, θνησιµότητα Κατάθλιψη Στρες Επιπλοκές εγκυµοσύνης: -αναιµία -προεκλαµψία Διαµαρτίες Ενοχή σε περίπτωση µονήρους επιβίωσης Διαζύγιο -σακχαρώδης διαβήτης κύησης -IUGR Καισαρική Τοµή Αιµορραγία 3 ου σταδίου Θνησιµότητα Λοχείας Λοίµωξη Αιµορραγία Στρες Επιλόχεια κατάθλιψη Μακροχρόνιες Εγκεφαλική παράλυση Αναπηρία Μαθησιακές δυσκολίες Παιδική θνησιµότητα 30

31 Η ART έχει ενοχοποιηθεί ότι εµπλέκεται στην αιτιολογία του καρκίνου του µαστού αλλά και σε καρκίνους του γυναικείου γεννητικού συστήµατος. Σε µια µελέτη στην Ολλανδία, µετά από παρακολούθηση 5 8 χρόνια, δεν φάνηκε αυξηµένος κίνδυνος εµφάνισης καρκίνου του µαστού ή καρκίνος των ωοθηκών στις γυναίκες που είχαν υποβληθεί σε IVF, συγκρινόµενες µε υπογόνιµες γυναίκες που δεν είχαν υποβληθεί σε IVF (οµάδα ελέγχου). Όσον αφορά τον καρκίνο του ενδοµητρίου παρατηρήθηκε ένας αυξηµένος κίνδυνος στις γυναίκες που εκτέθηκαν σε IVF όπως επίσης και στην οµάδα ελέγχου, υποθέτοντας ότι η υπογονιµότητα συνδέεται µε την έκφραση αυτού του καρκίνου, κάτι όµως που χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση (36). Μεγάλη ανησυχία έχει εκφραστεί όσον αφορά την υγεία των παιδιών που γεννιούνται µετά ART. Πιο συγκεκριµένα, τα άρρενα τέκνα που γεννιούνται από ζευγάρια των οποίων η υπογονιµότητα οφείλεται σε ανδρικό παράγοντα έχει αποσπάσει το ενδιαφέρον πολλών επιστηµόνων καθώς θεωρούν ότι η υπογονιµότητα οφείλεται σε γενετικό αίτιο. Έχει παρατηρηθεί µια σηµαντική αύξηση (0,8%) των µεταλλάξεων των φυλετικών χρωµοσωµάτων στις κυήσεις µετά ICSI (37). Επιπλέον ο κίνδυνος συγγενών διαµαρτιών µετά από ART είναι αυξηµένος σε σύγκριση µε αυτόν από φυσική σύλληψη (5,4% έναντι 3,8%) (38). Φάνηκε, όµως, ότι ο κίνδυνος αυτός συνδέεται µε γονεϊκά χαρακτηριστικά (όπως η µεγάλη ηλικία), µε την προωρότητα και µε τις πολύδυµες κυήσεις. Οι επιπτώσεις όµως τόσο της υπογονιµότητας όσο και της θεραπείας της στα παιδιά που έχουν γεννηθεί µε ART χρειάζεται περαιτέρω έρευνα. Η ART επίσης µπορεί να οδηγήσει σε επιπλοκές πριν φτάσει το υπογόνιµο ζευγάρι στο επιθυµητό αποτέλεσµα. Αυτές είναι το σύνδροµο υπερδιέγερσης ωοθηκών (OHSS Ovarian Hyperstimulation Syndrome) καθώς και η πτωχή απάντηση µετά από διέγερση των ωοθηκών. 31

32 32

33 Σύνδροµο υπερδιέγερσης ωοθηκών (OHSS) Το σύνδροµο υπερδιέγερσης ωοθηκών παραµένει η πιο σοβαρή επιπλοκή της διέγερσης των ωοθηκών. Είναι µια µικρής συχνότητας ιατρογενής επιπλοκή που µπορεί να συµβεί είτε κατά τη διάρκεια της ωχρινικής φάσης είτε στην αρχή της εγκυµοσύνης, και έχει σοβαρή επίπτωση στην υγεία των ασθενών καθώς προκαλεί αύξηση του ποσοστού της νοσηρότητας ενώ µπορεί να οδηγήσει ακόµα και στον θάνατο (39). Το σύνδροµο πρώτη φορά περιγράφτηκε το 1943, όταν οι γοναδοτροπίνες εισήχθησαν για πρόκληση ωορρηξίας (Rydberg et al., 1943). Τότε, η νόσος ονοµαζόταν «σύνδροµο µαζικής υπερωχρινοποίησης των ωοθηκών» ( syndrome d hyperluteinisation massive des ovaries ). Ο πρώτος θάνατος περιγράφηκε το 1951 (40), ενώ ο Le Dall περιέγραψε το σύνδροµο στην διατριβή του (Le Dall, 1957) αναφέροντας οξέα περιστατικά που επέβαλαν τη διενέργεια λαπαροτοµίας µε σκοπό την ωοθηκεκτοµή (ετερόπλευρη ή αµφοτερόπλευρη) ή την παρακέντηση διερρηγµένων ωοθηκικών κύστεων. Τόσο η εµφάνιση όσο και η βαρύτητα του κλινικού συνδρόµου σχετίζεται µε το πρωτόκολλο διέγερσης που χρησιµοποιείται. Η ανάπτυξη της IVF αλλά και των υπολοίπων τεχνικών υποβοηθούµενης αναπαραγωγής οδήγησε σε πιο επιθετικά θεραπευτικά σχήµατα διέγερσης ωοθηκών προκειµένου να ληφθεί ο επαρκής αριθµός των ωαρίων, αυξάνοντας όµως, µε αυτόν τον τρόπο, τον κίνδυνο εµφάνισης του OHSS. Η πιο συνήθης µορφή του OHSS εµφανίζεται λίγες µέρες µετά την χορήγηση της ανθρώπινης χοριακής γοναδοτροπίνης ((hcg) και την ακολουθούµενη ωοληψία (πρώιµο OHSS). Η ωοθυλακική ανάπτυξη έχει 33

34 ιατρογενώς προκληθεί είτε µε χρήση κιτρικής κλοµιφαίνης ή γοναδοτροπινών σε συνδυασµό µε GnRH αγωνιστές ή ανταγωνιστές. Γενικά το σύνδροµο παρουσιάζεται µετά από έκθεση σε ενδογενή ή εξωγενώς χορηγούµενη LH ή συνηθέστερα της hcg (41). Το πρώιµο OHSS παρουσιάζεται 3-7 µέρες µετά τη χορήγηση της hcg και φαίνεται να συνδέεται µε το βαθµό της προηγηθείσας ωοθηκικής απάντησης, ενώ το όψιµο OHSS εµφανίζεται µέρες µετά τη χορήγηση της hcg και σχετίζεται άµεσα µε την επίτευξη εγκυµοσύνης (συχνότερο σε αρχόµενες πολύδυµες κυήσεις) (42). Στην εξέλιξή του το σύνδροµο αυτοπεριορίζεται. Η υποστροφή των συµπτωµάτων λαµβάνει χώρα µετά την πάροδο ηµερών, εφόσον χορηγηθεί άµεση και κατάλληλη υποστηρικτική φροντίδα στις ασθενείς. Κλινικά η νόσος υφίεται όταν µεταβολιστεί η εξωγενώς χορηγούµενη hcg. Βέβαια, η εµφύτευση του κυήµατος και η ακολουθούµενη αύξηση της ενδογενούς hcg θα παρατείνει ή και θα επιδεινώσει τα συµπτώµατα του πρώιµου OHSS ή θα είναι το έναυσµα για την εµφάνιση του όψιµου OHSS (43). Στην αρχική µορφή του OHSS, η αύξηση του µεγέθους των ωοθηκών συνοδεύεται µε κοιλιακή δυσφορία. Σε πιο προχωρηµένες καταστάσεις, οι ωοθήκες διογκώνονται σηµαντικά και αυτό συχνά οδηγεί σε αύξηση της ενδοκοιλιακής πίεσης, πόνο, ναυτία, έµετο, και διάρροια. Αυτά τα συµπτώµατα µπορούν να ακολουθηθούν από τη δηµιουργία ασκίτη. Πρόκειται για εξωαγγειακό, πλούσιο σε πρωτεΐνες εξίδρωµα το οποίο µπορεί να εντοπιστεί στο περιτόναιο, στον υπεζωκότα, ή και στον περικαρδιακό χώρο και συνοδεύεται από µείωση του ενδοαγγειακού όγκου, αιµοσυµπύκνωση, ενεργοποίηση των αγγειοσυσπαστικών παραγόντων, βαριά υπολευκωµατιναιµία και υπογκαιµία, ολιγουρία και ηλεκτρολυτικές διαταραχές. Μπορεί επίσης να εµφανιστεί δυσλειτουργία του ήπατος, ενώ τα θροµβοεµβολικά επεισόδια αποτελούν σοβαρή 34

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α.

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α. ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α. ΑΝΤΣΑΚΛΗΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ Η ανικανότητα σύλληψης μετά από ένα χρόνο σεξουαλικών

Διαβάστε περισσότερα

3/12/2014. Εξωσωµατική γονιµοποίηση (IVF) Πτωχές Απαντήτριες. Αίτια πτωχής απάντησης ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

3/12/2014. Εξωσωµατική γονιµοποίηση (IVF) Πτωχές Απαντήτριες. Αίτια πτωχής απάντησης ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΔΗΣ Δ. ΝΙΚΟΛΑΟΣ Μοριακός Βιολόγος & Γενετιστής ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Σπουδών «Κλινική Φαρµακολογία και Θεραπευτική» Επιβλέπουσα: ΚΟΥΤΛΑΚΗ ΝΙΚΟΛΕΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

elonva : καινοτοµία στη θεραπεία µε επίκεντρο την ασθενή

elonva : καινοτοµία στη θεραπεία µε επίκεντρο την ασθενή elonva : καινοτοµία στη θεραπεία µε επίκεντρο την ασθενή Επικεντρωµένη στην ασθενή προσέγγιση της Ελεγχόµενης Διέγερσης των Ωοθηκών (COS) Βελτιστοποίηση της αναλογίας κινδύνου /οφέλους Μείωση του OHSS

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ. Γεώργιος Λ. Αντωνάκης Αν. Καθηγητής Μαιευτικής-Γυναικολογίας

ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ. Γεώργιος Λ. Αντωνάκης Αν. Καθηγητής Μαιευτικής-Γυναικολογίας ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ Γεώργιος Λ. Αντωνάκης Αν. Καθηγητής Μαιευτικής-Γυναικολογίας Πρωτόκολλα πρόκλησης πολλαπλής ωοθυλακικής ωρίμανσης. Ασφάλεια των μεθόδων της Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής. Πρόκληση

Διαβάστε περισσότερα

Στο Εργαστήριο Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής προσφέρονται διαγνωστικές εξετάσεις που σχετίζονται με την ανδρική υπογονιμυπογονημότηταότητα όπως:

Στο Εργαστήριο Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής προσφέρονται διαγνωστικές εξετάσεις που σχετίζονται με την ανδρική υπογονιμυπογονημότηταότητα όπως: Σ. Κονιδάρης Αν. Καθηγητής Μαιευτικής Γυναικολογίας Στ. Μπάκα Επ. Καθηγήτρια Βιοπαθολογίας Π. Βάκας Επ. Καθηγητής Μαιευτικής Γυναικολογίας Δ. Τζανακάκη Κλινική Εμβρυολόγος Στο Τμήμα Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση του ζευγαριού που θέλει να τεκνοποιήσει

Διαχείριση του ζευγαριού που θέλει να τεκνοποιήσει Διαχείριση του ζευγαριού που θέλει να τεκνοποιήσει Υπογονιµότητα: αδυναµία σύλληψης µετά από 1 χρόνο ελεύθερων σεξουαλικών επαφών Ικανότητα σύλληψης/µήνα: ~20% 10-15% των ζευγαριών: πρόβληµα υπογονιµότητας

Διαβάστε περισσότερα

Αλέξανδρος Δ. Τζεφεράκος

Αλέξανδρος Δ. Τζεφεράκος Κλασσική Εξωσωματική Γονιμοποίηση και Εμβρυομεταφορά στο στάδιο της βλαστοκύστης Αλέξανδρος Δ. Τζεφεράκος «ΜΟΝΑΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» μαιευτήρια «ΜΗΤΕΡΑ» και «ΛΗΤΩ» 2002 Κατά τη διαδικασία της εξωσωματικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΔΙΕΓΕΡΣΗΣ ΩΟΘΗΚΩΝ

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΔΙΕΓΕΡΣΗΣ ΩΟΘΗΚΩΝ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΔΙΕΓΕΡΣΗΣ ΩΟΘΗΚΩΝ ΖΑΦΕΙΡΙΟΥ ΣΤΑΜΑΤΙΟΣ Μαιευτήρας - Γυναικολόγος ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΔΙΕΓΕΡΣΗΣ ΩΟΘΗΚΩΝ 1. Μακρύ πρωτόκολλο, με έναρξη GnRH αγωνιστή την 21 η ημέρα και προσθήκη γοναδοτροπινών αμέσως μετά

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές της έμμηνης ρύσης Από το σύμπτωμα στην αιτιολογία και την αντιμετώπιση

Διαταραχές της έμμηνης ρύσης Από το σύμπτωμα στην αιτιολογία και την αντιμετώπιση Α Μαιευτική - Γυναικολογική Κλινική ΑΠΘ Ιατρική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Διαταραχές της έμμηνης ρύσης Από το σύμπτωμα στην αιτιολογία και την αντιμετώπιση Δημήτριος Γ. Γουλής Ενδοκρινολόγος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΩΝ ΠΑΙ ΙΩΝ ΤΗΣ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ. Μανουρά Αντωνία. Νεογνολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Κρήτης

ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΩΝ ΠΑΙ ΙΩΝ ΤΗΣ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ. Μανουρά Αντωνία. Νεογνολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Κρήτης ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΩΝ ΠΑΙ ΙΩΝ ΤΗΣ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ Μανουρά Αντωνία Νεογνολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Κρήτης Σχεδόν τριάντα χρόνια έχουν περάσει από τη γέννηση του πρώτου «µωρού του σωλήνα». Από τότε,

Διαβάστε περισσότερα

16η ΕΤΗΣΙΑΕΙΔΙΚΗ ΣΥΝΟΔΟΣ

16η ΕΤΗΣΙΑΕΙΔΙΚΗ ΣΥΝΟΔΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 16η ΕΤΗΣΙΑΕΙΔΙΚΗ ΣΥΝΟΔΟΣ 8 9 ΙΟΥΝΙΟΥ 2002 ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ ΠΕΙΡΑΙΑ 1 ΗχρήσητωνGnRH αναλόγων στην Υποβοηθούμενη Αναπαραγωγή Αλέξανδρος Δ. Τζεφεράκος ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη με τον Μαιευτήρα, Χειρουργό Γυναικολόγο αναπαραγωγής, Μιχάλη Κλ. Φραγκουλίδη

Συνέντευξη με τον Μαιευτήρα, Χειρουργό Γυναικολόγο αναπαραγωγής, Μιχάλη Κλ. Φραγκουλίδη Συνέντευξη με τον Μαιευτήρα, Χειρουργό Γυναικολόγο αναπαραγωγής, Μιχάλη Κλ. Φραγκουλίδη Η ανδρική υπογονιμότητα είναι ένα θέμα που απασχολεί ιδιαίτερα τον επιστημονικό κόσμο με δεδομένο ότι τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

«ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΕΝΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΜΗΤΕΡΑ «ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» ΤΖΕΦΕΡΑΚΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ

«ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΕΝΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΜΗΤΕΡΑ «ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» ΤΖΕΦΕΡΑΚΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ «ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΕ ΕΝΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΔΙΕΓΕΡΣΗ ΤΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ» ΤΖΕΦΕΡΑΚΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ «ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» ΜΗΤΕΡΑ Η εξέλιξη στην υπερηχογραφική τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

medical center Εξωσωματική Γονιμοποίηση Ηλίας Γάτος MD Επιστημονικός Διευθυντής embio

medical center Εξωσωματική Γονιμοποίηση Ηλίας Γάτος MD Επιστημονικός Διευθυντής embio medical center Εξωσωματική Γονιμοποίηση Ηλίας Γάτος MD Επιστημονικός Διευθυντής embio Εξωσωματική Γονιμοποίηση (IVF) Η εξωσωματική γονιμοποίηση αποτελεί μία ευρέως διαδεδομένη τεχνική τεκνοποίησης ανά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ Μικροβιολογικό & Ερευνητικό Εργαστήριο Καθ έξιν Αποβολές Οι καθ 'έξιν αποβολές είναι μια ασθένεια σαφώς διακριτή από τη στειρότητα, και που ορίζεται ως δύο ή περισσότερες αποτυχημένες

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία. Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής

Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία. Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής Ενήβωση - Εφηβεία Puberty - Adolescence Puberty vs. Adolescence Ενήβωση vs. Εφηβεία 12-15 y 12- >>15

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ Γυναικεία Ορµονικά Προφίλ (για την αναπαραγωγική και περιεµµηνοπαυσιακή ηλικία) Οι ωοθήκες βρίσκονται στο δεξιό και αριστερό τµήµα της πυελική κοιλότητας, πλησίον της µήτρας και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Puregon 50 IU/0,5 ml ενέσιμο διάλυμα 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Ένα φιαλίδιο περιέχει 50 IU ανασυνδυασμένης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Puregon 50 IU/0,5 ml ενέσιμο διάλυμα 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Ένα φιαλίδιο περιέχει 50 IU ανασυνδυασμένης

Διαβάστε περισσότερα

Στην κεντρική σελίδα του δικτυακού τόπου www.embio.com.gr. μπορείτε να δείτε video της μονάδας embio

Στην κεντρική σελίδα του δικτυακού τόπου www.embio.com.gr. μπορείτε να δείτε video της μονάδας embio Στην κεντρική σελίδα του δικτυακού τόπου www.embio.com.gr μπορείτε να δείτε video της μονάδας embio 2 3 Ηλίας Θ. Γάτος MD Χειρουργός Γυναικολόγος - Μαιευτήρας Eιδικός στην εξωσωματική γονιμοποίηση και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ TC RA 2400 OS S2 (REF 2.0) ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Pregnyl 1.500, 5.000 IU κόνις και διαλύτης για ενέσιμο διάλυμα 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟ. 2. (α) Ποια μέρη του γεννητικού συστήματος του άνδρα δείχνουν οι αριθμοί 1-8 στο σχήμα;

ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟ. 2. (α) Ποια μέρη του γεννητικού συστήματος του άνδρα δείχνουν οι αριθμοί 1-8 στο σχήμα; ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟ 1. (α) Τι αντιπροσωπεύουν οι αριθμοί 1-6 στο σχήμα; (β) Εξηγήστε τι είναι τα ωοθυλάκια και ποιος είναι ο ρόλος τους. (γ) Σε ποιο μέρος του γεννητικού συστήματος της γυναίκας αρχίζει η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Elonva 100 μικρογραμμάρια ενέσιμο διάλυμα 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Κάθε προγεμισμένη σύριγγα περιέχει

Διαβάστε περισσότερα

Συνεδρία 1η: Πρόεδροι: Ν. Πράπας, Α. Δαπόντε, Η. Τσάκος. 09:00-09:20 Αξιολόγηση των ωοθηκικών εφεδρειών 09:20-09:30 Συζήτηση Γ.

Συνεδρία 1η: Πρόεδροι: Ν. Πράπας, Α. Δαπόντε, Η. Τσάκος. 09:00-09:20 Αξιολόγηση των ωοθηκικών εφεδρειών 09:20-09:30 Συζήτηση Γ. ΣΑΒΒΑΤΟ 5-12-2015 Συνεδρία 1η: Πρόεδροι: Ν. Πράπας, Α. Δαπόντε, Η. Τσάκος 09:00-09:20 Αξιολόγηση των ωοθηκικών εφεδρειών 09:20-09:30 Συζήτηση Γ. Αντωνάκης 09:30-09:50 Πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια 09:50-10:00

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ & ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ

ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ & ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ & ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ WORKSHOP Σάββατο 27 Ιουνίου 2015 ΚΑΛΑΜΑΤΑ Ναυαρίνου & Ρήγα Φεραίου Καλαμάτα Οργάνωση: ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ WORKSHOP 09:30 10:15 Χαιρετισμοί Δραστηριότητες της ΕΕΑΙ Ευγένιος Κουμαντάκης,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Αθήνα, 20/05/2015 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 13 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Μαιευτικής Γυναικολογίας στο Βόλο, 28-31 Μαΐου 2015 Στο πλαίσιο της συνεχιζόμενης ιατρικής εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ. Μαλτέζος Ιωάννης

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ. Μαλτέζος Ιωάννης ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ Μαλτέζος Ιωάννης Κληρονομικότητα Το σώμα μας αποτελείται από εκατομμύρια κύτταρα εκ των οποίων τα περισσότερα εξ αυτών

Διαβάστε περισσότερα

12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ

12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ 12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ Η αναπαραγωγή είναι μία χαρακτηριστική λειτουργία, η μόνη που δεν είναι απαραίτητη για την επιβίωση του ίδιου του οργανισμού αλλά για τη διαιώνιση του είδους. Η αναπαραγωγή στον

Διαβάστε περισσότερα

GnRH ανάλογα. Στρατής Κολυµπιανάκης MD MSc PhD. Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής Γυναικολογίας και Υποβοηθούµενης Αναπαραγωγής

GnRH ανάλογα. Στρατής Κολυµπιανάκης MD MSc PhD. Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής Γυναικολογίας και Υποβοηθούµενης Αναπαραγωγής GnRH ανάλογα Στρατής Κολυµπιανάκης MD MSc PhD Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής Γυναικολογίας και Υποβοηθούµενης Αναπαραγωγής Μονάδα Ανθρώπινης Αναπαραγωγής Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική ΑΠΘ Γιατί

Διαβάστε περισσότερα

Πρόκληση ωοθυλακιορρηξίας και διέγερση των ωοθηκών. 16-17 Δεκεμβρίου 2011 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. Grand Hotel Palace / Θεσσαλονίκη. www.endo.gr

Πρόκληση ωοθυλακιορρηξίας και διέγερση των ωοθηκών. 16-17 Δεκεμβρίου 2011 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. Grand Hotel Palace / Θεσσαλονίκη. www.endo.gr ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΙΔΑ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ Α.Π.Θ. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΟΝΑΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πρόκληση ωοθυλακιορρηξίας και διέγερση των ωοθηκών 16-17 Δεκεμβρίου 2011

Διαβάστε περισσότερα

Ovitrelle 250 μικρογραμμάρια/0,5 ml ενέσιμο διάλυμα σε προγεμισμένη σύριγγα

Ovitrelle 250 μικρογραμμάρια/0,5 ml ενέσιμο διάλυμα σε προγεμισμένη σύριγγα 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Ovitrelle 250 μικρογραμμάρια/0,5 ml ενέσιμο διάλυμα σε προγεμισμένη σύριγγα 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Χοριακή γοναδοτροπίνη άλφα* 250 μικρογραμμάρια σε 0,5

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ-ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:... 1. Το πιο κάτω σχεδιάγραμμα δείχνει ανθρώπινο σπερματοζωάριο.

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ-ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:... 1. Το πιο κάτω σχεδιάγραμμα δείχνει ανθρώπινο σπερματοζωάριο. ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:... ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΤΗΡ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΙΣΑΑΚ ΤΜΗΜΑ:... ΑΡ. ΜΑΘΗΤΗ-ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:... ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ-ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:... 1. Το πιο κάτω σχεδιάγραμμα δείχνει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ

ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ Παθοφυσιολογία, Διάγνωση και Αντιμετώπιση Alexander Kofinas, MD Director Kofinas Perinatal Associate Professor Clinical Obstetrics and Gynecology Cornell University, College of Medicine

Διαβάστε περισσότερα

Πριν επισκεφτείτε τον/την ιατρό σας, συμπληρώστε τα ελλιπή στοιχεία και τυπώστε μια περίληψη για να την πάρετε μαζί σας στο ραντεβού.

Πριν επισκεφτείτε τον/την ιατρό σας, συμπληρώστε τα ελλιπή στοιχεία και τυπώστε μια περίληψη για να την πάρετε μαζί σας στο ραντεβού. Προετοιμασία για την επίσκεψη σε έναν ιατρό Κάντε τις απαραίτητες ρυθμίσεις μαζί Το να κανονίσετε ένα ραντεβού για να επισκεφτείτε έναν ιατρό, είναι ένα από τα πρώτα θετικά βήματα που μπορείτε να κάνετε

Διαβάστε περισσότερα

AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ & ΚΥΗΣΗΣ

AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ & ΚΥΗΣΗΣ AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ Το άσθμα είναι ένα από τις πιο συχνές νόσους που περιπλέκει την εγκυμοσύνη. Πρόσφατες μελέτες δείχνουν πως περίπου 8-10% των εγκύων έχουν άσθμα και μπορεί να επηρεάσει την εγκυμοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΘΕΟΦΙΛΟΣ ΚΩΛΕΤΤΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΠΑΛΟΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΠΑΛΤΟΓΙΑΝΝΗΣ ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙ ΗΣ ΜΑΡΙΑ ΑΓΓΕΛΑΚΗ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΒΛΑΧΟΣ ΑΓΑΘΟΚΛΕΙΑ ΜΗΤΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ MENOPUR 600 IU Κόνις και διαλύτης για ενέσιµο διάλυµα MENOPUR 1200 IU Κόνις και διαλύτης για ενέσιµο διάλυµα 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

GONAL-f 300 IU/0,5 ml (22 μικρογραμμάρια/0,5 ml) ενέσιμο διάλυμα σε προγεμισμένη συσκευή τύπου πένας

GONAL-f 300 IU/0,5 ml (22 μικρογραμμάρια/0,5 ml) ενέσιμο διάλυμα σε προγεμισμένη συσκευή τύπου πένας 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ GONAL-f 300 IU/0,5 ml (22 μικρογραμμάρια/0,5 ml) ενέσιμο διάλυμα σε προγεμισμένη συσκευή τύπου πένας 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Κάθε ml του διαλύματος περιέχει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ

ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ Μεσογείων 6, Αμπελόκηποι 115 27 ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ [1]/[6] ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ Εισαγωγή Περίπου το 15% των ζευγαριών δεν είναι σε θέση να συλλάβουν μετά από ένα χρόνο ελεύθερων σεξουαλικών επαφών.

Διαβάστε περισσότερα

«β-μεσογειακή αναιμία: το πιο συχνό μονογονιδιακό νόσημα στη χώρα μας»

«β-μεσογειακή αναιμία: το πιο συχνό μονογονιδιακό νόσημα στη χώρα μας» Εργαστήριο Κυτταρογενετικής ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» «β-μεσογειακή αναιμία: το πιο συχνό μονογονιδιακό νόσημα στη χώρα μας» Ζαχάκη Σοφία - Ουρανία Βιολόγος, MSc, PhD β μεσογειακή αναιμία Η θαλασσαιμία ή νόσος

Διαβάστε περισσότερα

Αναπαραγωγική φυσιολογία στη γυναίκα

Αναπαραγωγική φυσιολογία στη γυναίκα Αναπαραγωγική φυσιολογία στη γυναίκα H παραγωγή του θηλυκού γαµέτη (ωαρίου) και η επακόλουθη απελευθέρωση του από την ωοθήκη (ωορρηξία ή ωοθυλακιορρηξία) είναι κυκλική. Το κυκλικό αυτό σχέδιο ισχύει ουσιαστικά

Διαβάστε περισσότερα

Ωρολόγιο Πρόγραμμα Εαρινού Εξαμήνου Ακαδημαϊκό Έτος 2012-2013

Ωρολόγιο Πρόγραμμα Εαρινού Εξαμήνου Ακαδημαϊκό Έτος 2012-2013 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ «ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ» Βιόπολις, 41110 Λάρισα E-mail: messinis@med.uth.gr Τηλ. 2413502795, 2413502796 Fax.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΥΔΥΝΑΜΑ ΚΥΤΤΑΡΑ (STEM CELLS).

ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΥΔΥΝΑΜΑ ΚΥΤΤΑΡΑ (STEM CELLS). ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΥΔΥΝΑΜΑ ΚΥΤΤΑΡΑ (STEM CELLS). ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ Επικ. Καθηγητής Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΚΑΘ. Α. ΑΝΤΣΑΚΛΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1 Το φάρμακο αυτό τελεί υπό συμπληρωματική παρακολούθηση. Αυτό θα επιτρέψει τον ταχύ προσδιορισμό νέων πληροφοριών ασφάλειας. Ζητείται από τους επαγγελματίες

Διαβάστε περισσότερα

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τελικό κείμενο της Μελέτης Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τα τελικά προϊόντα προχωρημένης γλυκοζυλίωσης (Advanced Glycation End products, ) είναι μόρια υψηλής δραστικότητας, τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος

Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος του Θήλεος ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Προσοχή: Οι παρουσιάσεις μαθημάτων αποτελούν βοήθημα παρακολούθησης των παραδόσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ Δομή και λειτουργία του αναπαραγωγικού συστήματος 1. Να ονομάσετε τις αριθμημένες δομές του παρακάτω σχήματος. Βλέπε εικ. 12.1 της σ. 219 του βιβλίου του μαθητή. 2. Να ενώσετε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ GONAL-f 1050 IU/1,75 ml (77 μικρογραμμάρια/1,75 ml) κόνις και διαλύτης για ενέσιμο διάλυμα 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη upadate swfobject.embedswf('/plugins/content/avreloaded/mediaplayer.swf','avreloaded0','400',' 320','7.0.14','/plugins/content/avreloaded/expressinstall.swf', {file:'http://www.aretaieio-obgyn.com/images/stories/videos/emino.flv',width:'400',height:'

Διαβάστε περισσότερα

25. RHESUS (Rh) ANOΣΟΠΟΙΗΣΗ

25. RHESUS (Rh) ANOΣΟΠΟΙΗΣΗ Η Rh ανοσοποίηση οφείλεται σε εμβρυο-μητρική μετάγγιση (ΕΜΜ), όπου ποσότητα Rh θετικού εμβρυϊκού αίματος εισέρχεται στη μητρική κυκλοφορία Rh αρνητικής εγκύου και δημιουργούνται αντισώματα κατά του παράγοντα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΒΒΑΤΟ 5-12-2015. 08:00-09:00: Προσέλευση - Εγγραφές. Συνεδρία 1η: Πρόεδροι: Α. Λουφόπουλος, Α. Δαπόντε, Β. Τζώρτζης

ΣΑΒΒΑΤΟ 5-12-2015. 08:00-09:00: Προσέλευση - Εγγραφές. Συνεδρία 1η: Πρόεδροι: Α. Λουφόπουλος, Α. Δαπόντε, Β. Τζώρτζης ΣΑΒΒΑΤΟ 5-12-2015 08:00-09:00: Προσέλευση - Εγγραφές Συνεδρία 1η: Πρόεδροι: Α. Λουφόπουλος, Α. Δαπόντε, Β. Τζώρτζης 09:00-09:20 Αξιολόγηση των ωοθηκικών εφεδρειών 09:20-09:30 Συζήτηση Γ. Αντωνάκης 09:30-09:50

Διαβάστε περισσότερα

Προφύλαξη και διατήρηση της γονιμότητας γυναικών με καρκίνο. Η εμπειρία 5 χρόνων στην κρυοσυντήρηση ωοθηκικών ιστών και ωαρίων.

Προφύλαξη και διατήρηση της γονιμότητας γυναικών με καρκίνο. Η εμπειρία 5 χρόνων στην κρυοσυντήρηση ωοθηκικών ιστών και ωαρίων. Προφύλαξη και διατήρηση της γονιμότητας γυναικών με καρκίνο. Η εμπειρία 5 χρόνων στην κρυοσυντήρηση ωοθηκικών ιστών και ωαρίων. Τζεφεράκος Αλέξανδρος ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΜΑΙΕΥΤΗΡΙΟ «ΛΗΤΩ» Βρισκόμαστε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΜΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΑΝ Α Π Λ Η Ρ Ω Τ Ρ Ι Α Π Ρ Ο Ϊ Σ ΤΑΜ Ε Ν Η ΟΥ Ρ ΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ- Ο Γ ΚΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ Τ Μ Η Μ ΑΤΟ Σ ΑΝ Θ «Θ Ε ΑΓ Ε Ν Ε Ι Ο» ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ Βασική

Διαβάστε περισσότερα

Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη

Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη Τηλεφωνικό Κέντρο 210 69 66 000 Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΗ ΛΕΜΕΣΟΥ

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΗ ΛΕΜΕΣΟΥ ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΗ ΛΕΜΕΣΟΥ 2007-8 www.cyprusbiology.com 1 ΕΝΟΤΗΤΑ Α. ΠΩΣ ΑΡΧΙΖΕΙ Η ΖΩΗ ιαιώνιση των ειδών 1. Ποια είναι τα µέρη του σπερµατοζωαρίου; 2. Να συµπληρώσετε τις ενδείξεις του πιο κάτω σχήµατος

Διαβάστε περισσότερα

Προεμφυτευτική γενετική διάγνωση (P.G.D) σε χρωμοσωμικές ανωμαλίες και κληρονομικά νοσήματα

Προεμφυτευτική γενετική διάγνωση (P.G.D) σε χρωμοσωμικές ανωμαλίες και κληρονομικά νοσήματα Προεμφυτευτική γενετική διάγνωση (P.G.D) σε χρωμοσωμικές ανωμαλίες και κληρονομικά νοσήματα MAΡΙΑ ΠΑΠΑΛΟΥΚΑ Κλινική Εμβρυολόγος Μονάδα Αναπαραγωγικής Ιατρικής Περιεχόμενα Ορισμός Ιστορική Αναδρομή Γενετική

Διαβάστε περισσότερα

Ωρολόγιο Πρόγραμμα Χειμερινού Εξαμήνου Ακαδημαϊκό Έτος 2014-2015

Ωρολόγιο Πρόγραμμα Χειμερινού Εξαμήνου Ακαδημαϊκό Έτος 2014-2015 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙ ΑΣ Τ Μ Η Μ Α Ι ΑΤ Ρ Ι ΚΗΣ Π Ρ Ο Γ Ρ ΑΜ Μ Α Μ Ε Τ Α Π Τ Υ Χ Ι ΑΚ Ω Ν Σ Π Ο Υ Δ Ω Ν «Β Ι Ο Λ Ο Γ Ι Α Τ Η Σ Α Ν Α Π Α Ρ Α Γ Ω Γ Η Σ» Βιόπολις, 41110 Λάρισα E-mail:

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Βιολογία της Αναπαραγωγής» Ωρολόγιο Πρόγραμμα Εαρινού Εξαμήνου Ακαδημαϊκού έτους 2009-2010

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Βιολογία της Αναπαραγωγής» Ωρολόγιο Πρόγραμμα Εαρινού Εξαμήνου Ακαδημαϊκού έτους 2009-2010 Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Βιολογία της Αναπαραγωγής» Ωρολόγιο Πρόγραμμα Εαρινού Εξαμήνου Ακαδημαϊκού έτους 2009-2010 Εβδ. Μήνας/Ημέρα MAΘΗΜΑ ιάλεξη ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Ώρα Εισηγητής 1 η 1/2/10 2/2/10 Ορισμοί,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΠΑΜΠΑΤΣΙΑΣ ΛΑΜΠΡΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ-ΜΑΙΕΥΤΗΡΑΣ

ΜΠΑΜΠΑΤΣΙΑΣ ΛΑΜΠΡΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ-ΜΑΙΕΥΤΗΡΑΣ ΚΑΘ` ΕΞΙΝ ΑΠΟΒΟΛΕΣ (πληροφορίες για το κοινό σύμφωνα με το Βρετανικό κολλέγιο μαιευτήρωνγυναικολόγων) για περισσότερες πληροφορίες η γυναίκα πρέπει να συμβουλεύεται το γυναικολόγο της. ΓΕΝΙΚΑ Αποβολή είναι

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Διαλέξεων & Εργαστηριακών Ασκήσεων Μεταπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών «Φυσιολογία Αναπαραγωγής» Παρασκευή 17 Απριλίου 2015

Πρόγραμμα Διαλέξεων & Εργαστηριακών Ασκήσεων Μεταπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών «Φυσιολογία Αναπαραγωγής» Παρασκευή 17 Απριλίου 2015 Παρασκευή 17 Απριλίου 2015 18:00-19:00 Εισαγωγή Ιστορική Αναδρομή (Νίκος Νικολέττος) 19:00-21:00 Δημογραφία και γονιμότητα (Θόδωρος Κωνσταντινίδης, Ευαγγελία Νένα) Σάββατο 18 Απριλίου 2015 09:00-11:00

Διαβάστε περισσότερα

12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ

12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ 12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ Η αναπαραγωγή είναι μία χαρακτηριστική λειτουργία, η μόνη που δεν είναι απαραίτητη για την επιβίωση του ίδιου του οργανισμού αλλά για τη διαιώνιση του είδους. Η αναπαραγωγή στον

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΥΔΡΟΚΗΛΗ Είναι η συλλογή υγρού μεταξύ των πετάλων του ιδίως ελυτροειδούς χιτώνα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ, ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗ ΚΑΙ ΦΥΛΛΟ Ο ΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣHΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ, ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗ ΚΑΙ ΦΥΛΛΟ Ο ΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣHΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ, ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗ ΚΑΙ ΦΥΛΛΟ Ο ΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣHΣ 1 ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 2 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ BRAVELLE 75 IU, κόνις και διαλύτης

Διαβάστε περισσότερα

«ΜΑΙΕΥΤΙΚΑ» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΗ ΘΗΛΥΚΗ ΓΑΤΑ. Μαρία Μαλιδάκη, Χαράλαμπος Ν. Βερβερίδης Κτηνιατρική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

«ΜΑΙΕΥΤΙΚΑ» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΗ ΘΗΛΥΚΗ ΓΑΤΑ. Μαρία Μαλιδάκη, Χαράλαμπος Ν. Βερβερίδης Κτηνιατρική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης «ΜΑΙΕΥΤΙΚΑ» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΗ ΘΗΛΥΚΗ ΓΑΤΑ Μαρία Μαλιδάκη, Χαράλαμπος Ν. Βερβερίδης Κτηνιατρική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης «ΜΑΙΕΥΤΙΚΑ» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΗ ΘΗΛΥΚΗ ΓΑΤΑ Ο ωοθηκικός κύκλος και

Διαβάστε περισσότερα

Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία

Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία Η προεκλαµψία είναι πολύ πιο συνήθης από ό,τι πιστεύουν οι περισσότεροι άνθρωποι. Στην πραγµατικότητα είναι η συνηθέστερη σοβαρή επιπλοκή της κύησης. Η προεκλαµψία

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε ml του διαλύματος περιέχει 600 IU θυλακιοτροπίνης άλφα, (ισοδύναμα με 44 μικρογραμμάρια).

Κάθε ml του διαλύματος περιέχει 600 IU θυλακιοτροπίνης άλφα, (ισοδύναμα με 44 μικρογραμμάρια). 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ A. GONAL-f 300 IU/0,5 ml (22 μικρογραμμάρια/0,5 ml) ενέσιμο διάλυμα σε προγεμισμένη συσκευή τύπου πένας B. GONAL-f 900 IU/1,5 ml (66 μικρογραμμάρια/1,5 ml) ενέσιμο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ. Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος. Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ. Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος. Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος Λέκτορας, 2 η Πανεπιστημιακή Κλινική Μαιευτικής Γυναικολογίας Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο καρκίνος ωοθηκών

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; MegalakriaBroshure.indd 1 17/11/2010 1:27:39 μμ Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΘΕΜΑ: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ

ΥΠΟΘΕΜΑ: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ 13 ΓΕΛ ΠΕΙΡΑΙΑ ΜΑΘΗΜΑ:ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ-PROJECT ΘΕΜΑ:ΥΓΕΙΑ-ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013-14 ΤΑΞΗ Α1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: 1)ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΗΤΡΑΣ- ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ 2)AIDS 3)ΜΗΝΙΣΚΟΣ 4)ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΑ ΥΠΟΘΕΜΑ: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΉ ΜΑΙΕΥΤΙΚΉ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΉ ΕΤΑΙΡΕΊΑ Δ.Σ. ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΉ ΜΑΙΕΥΤΙΚΉ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΉ ΕΤΑΙΡΕΊΑ Δ.Σ. ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΉ ΜΑΙΕΥΤΙΚΉ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΉ ΕΤΑΙΡΕΊΑ Δ.Σ. ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Πρόεδρος: Καθηγητής Άρις Αντσακλής Αντιπρόεδρος: Καθηγητής Θεόδωρος Στέφος Γεν.Γραμματέας: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες μεθοδολογίες μοριακής βιολογίας και γενετικής στη γυναικολογία

Σύγχρονες μεθοδολογίες μοριακής βιολογίας και γενετικής στη γυναικολογία ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΕΣ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ - ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ Σύγχρονες μεθοδολογίες μοριακής βιολογίας και γενετικής στη γυναικολογία ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΕΛΕΝΗ, Ph.D. Λέκτορας Εργαστήριο Βιολογίας, Ιατρική Σχολή Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

Συνεδρία 1η: Πρόεδροι: Α. Λουφόπουλος, Α. Δαπόντε, Β. Τζώρτζης

Συνεδρία 1η: Πρόεδροι: Α. Λουφόπουλος, Α. Δαπόντε, Β. Τζώρτζης ΣΑΒΒΑΤΟ 5-12-2015 08:00-09:00: Προσέλευση - Εγγραφές Συνεδρία 1η: Πρόεδροι: Α. Λουφόπουλος, Α. Δαπόντε, Β. Τζώρτζης 09:00-09:20 Αξιολόγηση των ωοθηκικών εφεδρειών 09:20-09:30 Συζήτηση Γ. Αντωνάκης 09:30-09:50

Διαβάστε περισσότερα

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Για χρόνια, οι καταναλωτές µαθαίνουν για τα οφέλη της µείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων µε τη λήψη ωµέγα-3 λιπαρών οξέων. Αυτή η άποψη έχει επικρατήσει,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΕΣ ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ

ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΕΣ ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΕΣ ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ 1) ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ ΣΤΟΝ ΑΡΙΘΜΟ ΤΩΝ ΧΡΩΜΟΣΩΜΑΤΩΝ ΕΥΠΛΟΕΙΔΙΑ: ΚΑΘΕ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΟ ΤΟΥ ΑΡΙΘΜΟΥ Ν (ΑΠΛΟΕΙΔΕΣ ΓΟΝΙΔΙΩΜΑ) 3Ν ΑΥΘΟΡΜΗΤΕΣ ΑΠΟΒΟΛΕΣ 4Ν τριπλοειδία Α) Γονιμοποίηση ωαρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΔΙΑΙΡΕΣΗ:ΜΕΙΩΣΗ- ΓΑΜΕΤΟΓΕΝΕΣΗ. Μητρογιάννη Ευαγγελία Βαμβούνης Ιωάννης

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΔΙΑΙΡΕΣΗ:ΜΕΙΩΣΗ- ΓΑΜΕΤΟΓΕΝΕΣΗ. Μητρογιάννη Ευαγγελία Βαμβούνης Ιωάννης ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΔΙΑΙΡΕΣΗ:ΜΕΙΩΣΗ- ΓΑΜΕΤΟΓΕΝΕΣΗ Μητρογιάννη Ευαγγελία Βαμβούνης Ιωάννης 5/3/2013 Η κυτταρική διαίρεση είναι η διαδικασία κατά την οποία ένα αρχικό κύτταρο διαιρείται σε δύο θυγατρικά. Στους πολυκύτταρους

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΖΩΩΝ. Αρχιτομία. Αγενής αναπαραγωγή. Παρατομία. Εκβλάστηση. Εγγενής αναπαραγωγή Διπλοφασικός κύκλος.

Η ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΖΩΩΝ. Αρχιτομία. Αγενής αναπαραγωγή. Παρατομία. Εκβλάστηση. Εγγενής αναπαραγωγή Διπλοφασικός κύκλος. Η ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΖΩΩΝ Αρχιτομία Αγενής αναπαραγωγή Παρατομία Εκβλάστηση Εγγενής αναπαραγωγή Απλοφασικός κύκλος Διπλοφασικός κύκλος Ισογαμία Ανισογαμία Ωογαμία Η ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές Αρχές Σεξουαλικής Διαπαιδαγώγησης Θωμάς Γεωργ. Γκίκας Μαιευτήρας Χειρουργός Γυναικολόγος Αθήνα 188 Μαρτίου 2009 Σιβιτανίδειος Σχολή Αναπαραγωγικό Σύστημα Γυναίκας Έξω Γεννητικά Όργανα Αναπαραγωγικό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Orgalutran : Μια ΕΠΙΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΣΤΗΝ ΑΣΘΕΝΗ

Orgalutran : Μια ΕΠΙΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΣΤΗΝ ΑΣΘΕΝΗ Orgalutran : Μια ΕΠΙΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΣΤΗΝ ΑΣΘΕΝΗ προσέγγιση της Ελεγχόμενης Διέγερσης Ωοθηκών Orgalutran : Μια ΕΠΙΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΣΤΗΝ ΑΣΘΕΝΗ προσέγγιση της Ελεγχόμενης Διέγερσης Ωοθηκών Πριν συνταγογραφήσετε το

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΕΡΜΑ σε ελεύθερη πτώση!

ΣΠΕΡΜΑ σε ελεύθερη πτώση! ΣΠΕΡΜΑ σε ελεύθερη πτώση! Σοβαρό πρόβλημα υπογονιμότητας αντιμετωπίζει η Γηραιά Ηπειρος και δύο από τις κύριες αιτίες είναι η ποσότητα και η ποιότητα του σπέρματος, που φθίνουν συνεχώς... Νέες μελέτες

Διαβάστε περισσότερα

3. ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΥΠΕΡΔΙΕΓΕΡΣΗΣ ΩΟΘΗΚΩΝ

3. ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΥΠΕΡΔΙΕΓΕΡΣΗΣ ΩΟΘΗΚΩΝ 3. ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΥΠΕΡΔΙΕΓΕΡΣΗΣ ΩΟΘΗΚΩΝ ΟΡΙΣΜΟΙ - ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Το σύνδρομο υπερδιέγερσης ωοθηκών (Ovarian Hyper Stimulation Syndrome - OHSS) είναι συστηματική διαταραχή που οφείλεται στην κυκλοφορία αγγειοδραστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΠΕΡΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ Γ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΠΕΡΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ Γ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΠΕΡΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ Γ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ Εφαρμογή σύγχρονων μεθόδων διάγνωσης των προβλημάτων στον τομέα της ανδρικής γονιμότητας Λεωφ. Κηφισίας 46 115 26 Αθήνα (2ος όροφος) Τηλ: 210 6452 172, 210 6400

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ Μετεµµηνοπαυσιακό Ορµονικό Προφίλ Εµµηνόπαυση καλείται η παύση της εµµήνου ρύσης µιας γυναίκας και σηµατοδότηση το τέλος της δυνατότητας τεκνοποίησης µε φυσιολογικό τρόπο. Αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΑΔΑ. Η Ιατρική Ομάδα του EmbryoClinic συγκροτήθηκε το 1999 και έκτοτε δραστηριοποιείται στην εξωσωματική γονιμοποίηση με επιτυχία.

ΜΟΝΑΔΑ. Η Ιατρική Ομάδα του EmbryoClinic συγκροτήθηκε το 1999 και έκτοτε δραστηριοποιείται στην εξωσωματική γονιμοποίηση με επιτυχία. ΜΟΝΑΔΑ Η Ιατρική Ομάδα του EmbryoClinic συγκροτήθηκε το 1999 και έκτοτε δραστηριοποιείται στην εξωσωματική γονιμοποίηση με επιτυχία. Το EmbryoClinic είναι μια νέα, σύγχρονη και εξαιρετικά υψηλής ποιότητας

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 e-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

Η ανδρική οστεοπόρωση: διαγνωστικές και θεραπευτικές προκλήσεις. Παρουσίαση Περιστατικών. Μάκρας Πολυζώης Ενδοκρινολόγος 251 Γεν. Νοσοκ.

Η ανδρική οστεοπόρωση: διαγνωστικές και θεραπευτικές προκλήσεις. Παρουσίαση Περιστατικών. Μάκρας Πολυζώης Ενδοκρινολόγος 251 Γεν. Νοσοκ. Η ανδρική οστεοπόρωση: διαγνωστικές και θεραπευτικές προκλήσεις Παρουσίαση Περιστατικών Μάκρας Πολυζώης Ενδοκρινολόγος 251 Γεν. Νοσοκ. Αεροπορίας Περιστατικό 1 Άρρεν ασθενής 41 ετών προσήλθε στο Ενδοκρινολογικό

Διαβάστε περισσότερα

Φαρμακολογία στην υποβοηθούμενη αναπαραγωγή Ορμονικά σχήματα Προετοιμασία IVF. Καλλιανίδης Κωνσταντίνος Ιατρική Σχολή Ε.Κ. Πανεπιστημίου Αθηνών

Φαρμακολογία στην υποβοηθούμενη αναπαραγωγή Ορμονικά σχήματα Προετοιμασία IVF. Καλλιανίδης Κωνσταντίνος Ιατρική Σχολή Ε.Κ. Πανεπιστημίου Αθηνών Φαρμακολογία στην υποβοηθούμενη αναπαραγωγή Ορμονικά σχήματα Προετοιμασία IVF Καλλιανίδης Κωνσταντίνος Ιατρική Σχολή Ε.Κ. Πανεπιστημίου Αθηνών Φαρμακολογία στην υποβοηθούμενη αναπαραγωγή Κιτρική Κλομιφαίνη

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης.

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης. ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1o 1. δ 2. β 3. β 4. γ 5. δ ΘΕΜΑ 2o 1. Σχολικό βιβλίο, σελ.

Διαβάστε περισσότερα

Προεμφυτευτική Γενετική Διάγνωση. Μιχαλόπουλος Γιάννης Μαιευτήρας - Γυναικολόγος

Προεμφυτευτική Γενετική Διάγνωση. Μιχαλόπουλος Γιάννης Μαιευτήρας - Γυναικολόγος Προεμφυτευτική Γενετική Διάγνωση Μιχαλόπουλος Γιάννης Μαιευτήρας - Γυναικολόγος Στάδια Προεμφυτευτικής Γενετικής Διάγνωσης (P.G.D) Διέγερση ωοθηκών για την ωρίμανση μεγάλου αριθμού (ει δυνατόν ) ωοθυλακίων

Διαβάστε περισσότερα

Η αναρροφητική βιοψία των όρχεων (FNA) στην ανδρική υπογονιμότητα. Νεώτερα δεδομένα

Η αναρροφητική βιοψία των όρχεων (FNA) στην ανδρική υπογονιμότητα. Νεώτερα δεδομένα Η αναρροφητική βιοψία των όρχεων (FNA) στην ανδρική υπογονιμότητα. Νεώτερα δεδομένα Παπανικολάου Αθανάσιος Αναπληρωτής Διευθυντής ΕΣΥ Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Η αναρροφητική βιοψία των όρχεων

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Τι είναι το FoundationOne ; Το FoundationOne είναι μια εξέταση που ανιχνεύει γενωμικές μεταβολές (π.χ. μεταλλάξεις) που είναι γνωστό ότι σχετίζονται με

Διαβάστε περισσότερα

Γονιµοποίηση Κύηση - Γαλουχία

Γονιµοποίηση Κύηση - Γαλουχία Γονιµοποίηση Κύηση - Γαλουχία Γονιµοποίηση Για να επέλθει κύηση η συνουσία πρέπει να γίνει από 5 µέρες πριν την ωορρηξία µέχρι την ηµέρα της ωορρηξίας Χρόνος ζωής σπερµατοζωαρίων 5 µέρες Χρόνος ζωής ωαρίου

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Οι όρχεις αποτελούν κομμάτι του αναπαραγωγικού συστήματος (παραγωγή σπερματοζωάριων) του άνδρα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΘΕΟΔΟΣΙΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΑΝΤΙΣΥΛΛΗΨΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΑΠ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΘΕΟΔΟΣΙΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΑΝΤΙΣΥΛΛΗΨΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΑΠ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΘΕΟΔΟΣΙΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΑΝΤΙΣΥΛΛΗΨΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΕΦ.1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.1. Αρχές αντισύλληψης 1 1.2. Ιστορία της αντισύλληψης 3 1.3. Δημογραφικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Που πως και μέχρι πότε ;

Που πως και μέχρι πότε ; 1 Που πως και μέχρι πότε ; Αλέξανδρος Δ. Τζεφεράκος «Μονάδα Αναπαραγωγικής Ιατρικής» Μαιευτήριο «ΛΗΤΩ» ΟΜΙΛΙΑ ΑΘΗΝΑ 14/42007 2 Ιστορικά στοιχεία Η τεχνητή σπερματέγχυση είναι παλιά μέθοδος και αναφέρεται

Διαβάστε περισσότερα

Από τον Κώστα κουραβανα

Από τον Κώστα κουραβανα Από τον Κώστα κουραβανα Περιεχόμενα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Ορμονικοί-Γονιδιακοί-παράγοντες Επιπτώσεις στην υγεία Θεραπεία-Δίαιτα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Παχυσαρκία είναι κλινική κατάσταση στην

Διαβάστε περισσότερα

1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ. Orgalutran 0,25 mg/ 0,5 ml, ενέσιμο διάλυμα 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ

1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ. Orgalutran 0,25 mg/ 0,5 ml, ενέσιμο διάλυμα 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Orgalutran 0,25 mg/ 0,5 ml, ενέσιμο διάλυμα 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Κάθε προγεμισμένη σύριγγα περιέχει 0,25 mg γκανιρελίξη σε 0,5 ml υδατικού διαλύματος.

Διαβάστε περισσότερα