Πανεπ. έτος: Αριθμ. Διατριβής: 3023

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Πανεπ. έτος: 2013-2014 Αριθμ. Διατριβής: 3023"

Transcript

1 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ-ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Β. Κ. ΤΑΡΛΑΤΖΗΣ Πανεπ. έτος: Αριθμ. Διατριβής: 3023 Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕΔΩΝ ΤΗΣ ΠΡΟΓΕΣΤΕΡΟΝΗΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΕΓΕΡΣΗ ΤΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΤΕΥΞΗ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗΣ ΜΕ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΧΡΗΣΤΟY ΑΘ. ΒΕΝΕΤΗ ΜΑΙΕΥΤΗΡΑ-ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟY ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΥΠΟΒΛΗΘΗΚΕ ΣΤΟ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2013

2

3 Η ΤΡΙΜΕΛΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΑΡΛΑΤΖΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΜΠΟΝΤΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΠΑΠΑΔΗΜΑΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΟΜΟΤΙΜΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΟΜΟΤΙΜΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Η ΕΠΤΑΜΕΛΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΑΡΛΑΤΖΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΜΠΟΝΤΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΠΑΠΑΔΗΜΑΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΛΟΥΦΟΠΟΥΛΟΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΓΟΥΛΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΟΛΥΜΠΙΑΝΑΚΗΣ ΕΥΣΤΡΑΤΙΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ ΔΑΥΙΔ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΟΜΟΤΙΜΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΟΜΟΤΙΜΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ «Η έγκριση της Διδακτορικής Διατριβής υπό της Ιατρικής Σχολής του Α.Π.Θ. δεν υποδηλοί αποδοχή των γνωμών του συγγραφέως» (Νόμος 5343/32, αρθρ και ν. 1268/82, αρθρ. 50

4

5 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ-ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΓΑΡΥΦΑΛΛΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΟΥ ΤΟΜΕΑ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΗΣ

6

7 Στη σύζυγο και την κόρη μου Στη μνήμη του πατέρα μου

8

9 Ο ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΓΕΣΤΕΡΟΝΗΣ ΣΤΗΝ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝA ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ... v ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΠΙΝΑΚΩΝ... vii ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΣΧΗΜΑΤΩΝ... xi ΠΡΟΛΟΓΟΣ... xv ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Εισαγωγή Υπογονιμότητα και εξωσωματική γονιμοποίηση Η διαρκής εξέλιξη των μεθόδων εξωσωματικής γονιμοποίησης Η διαφοροποίηση της φυσιολογίας ενός κύκλου εξωσωματικής γονιμοποίησης σε σχέση με το φυσικό κύκλο Η προσπάθεια ρύθμισης του ενδοκρινολογικού περιβάλλοντος ενός κύκλου εξωσωματικής γονιμοποίησης... 9 Ο ρόλος της LH κατά τη διέγερση των ωοθηκών για εξωσωματική γονιμοποίηση Ο ρόλος της E2 κατά τη διέγερση των ωοθηκών για εξωσωματική γονιμοποίηση Ο ρόλος της προγεστερόνης κατά τη διέγερση των ωοθηκών για εξωσωματική γονιμοποίηση Προγεστερόνη Ιστορικά Στοιχεία - Δομή Βιοσύνθεση Όργανα παραγωγής Μεταβολισμός Παραγωγή προγεστερόνης από το ωχρό σωμάτιο Παραγωγή προγεστερόνης κατά την κύηση Μεταβολισμός προγεστερόνης Δράσεις προγεστερόνης Υποδοχείς προγεστερόνης Γονιδιωματικές (genomic) δράσεις της προγεστερόνης Συγκέντρωση προγεστερόνης στον εμμηνορρυσιακό κύκλο Βιοδραστικότητα προγεστερόνης Συγκέντρωση προγεστερόνης στον ορό Προσδιορισμός συγκέντρωσης προγεστερόνης στον ορό Σύγχρονες μέθοδοι και περιορισμοί αυτών Η προέλευση της προγεστερόνης κατά την ωοθυλακική φάση κύκλων εξωσωματικής γονιμοποίησης Η προγνωστική αξία της προγεστερόνης κατά την ωοθηκική διέγερση για την έκβαση ενός κύκλου εξωσωματικής γονιμοποίησης Πρώιμη-μέση ωοθυλακική φάση Όψιμη ωοθυλακική φάση - Ημέρα χορήγησης της χοριακής γοναδοτροπίνης (hcg) i

10 ΧΡΗΣΤΟΣ ΑΘ. ΒΕΝΕΤΗΣ ΕΙΔΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Η προγνωστική αξία της προγεστερόνης ορού την ημέρα χορήγησης της hcg για την έκβαση κύκλων εξωσωματικής γονιμοποίησης με τη χρήση ανασυνδυασμένης γοναδοτροπίνης και ανταγωνιστή: προοπτική μελέτη παρατήρησης Εισαγωγή Σκοπός Υλικό και Μέθοδοι Κριτήρια συμμετοχής Κριτήρια αποκλεισμού Περιγραφή πρωτοκόλλου διέγερσης και παρακολούθησης Προσδιορισμός ορμονών Εκβάσεις Υπολογισμός μεγέθους δείγματος Στατιστική ανάλυση Αποτελέσματα Περιγραφική στατιστική Αναλυτική στατιστική Συζήτηση Περίληψη Summary Η προγνωστική αξία της υψηλής προγεστερόνης κατά την ημέρα της hcg για την πιθανότητα επίτευξης κύησης σε ασθενείς που υποβάλλονται σε ωοθηκική διέγερση για IVF με τη χρήση GnRH ανταγωνιστών: μια μέτα-ανάλυση Εισαγωγή Σκοπός Υλικό και Μέθοδοι Αναζήτηση βιβλιογραφίας Κριτήρια συμμετοχής/αποκλεισμού Εξαγωγή δεδομένων Εκβάσεις Ποσοτική σύνθεση μελετών Αποτελέσματα Συστηματική ανασκόπηση Μέτα-ανάλυση Συζήτηση Περίληψη Summary Η κλινική σημασία του φαινομένου της υψηλής προγεστερόνης στην εξωσωματική γονιμοποίηση: συστηματική ανασκόπηση και μέτα-ανάλυση περισσότερων των κύκλων Εισαγωγή Σκοπός Υλικό και Μέθοδοι ii

11 Ο ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΓΕΣΤΕΡΟΝΗΣ ΣΤΗΝ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ Στρατηγική αναζήτησης βιβλιογραφίας Κριτήρια συμμετοχής/ αποκλεισμού Εξαγωγή δεδομένων Εκβάσεις Εξαγωγή δεδομένων Στατιστικές μέθοδοι Επιπρόσθετες αναλύσεις Αποτελέσματα Συστηματική ανασκόπηση Μέτα-ανάλυση Συζήτηση Περίληψη Summary Σύνθεση και κριτική αξιολόγηση του συνόλου των δεδομένων Παθογένεση της υψηλής προγεστερόνης την ημέρα της hcg Ερμηνεία της επίδρασης της υψηλής προγεστερόνης την ημέρα της hcg στην πιθανότητα επίτευξης κύησης Κλινική σημασία του φαινομένου της υψηλής προγεστερόνης την ημέρα της hcg και τρόπος αντιμετώπισης του Κατευθύνσεις μελλοντικής έρευνας Περίληψη Summary ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι. Δημοσιεύσεις που προέκυψαν κατά την εκπόνηση της διδακτορικής διατριβής ΙΙ. Ανακοινώσεις σε επιστημονικά συνέδρια που προέκυψαν κατά την εκπόνηση της διδακτορικής διατριβής Διεθνείς Ελληνικές ΙΙΙ. Προσκλήσεις για διαλέξεις που προέκυψαν κατά την εκπόνηση της διδακτορικής διατριβής IV. Χρηματοδότηση iii

12 iv ΧΡΗΣΤΟΣ ΑΘ. ΒΕΝΕΤΗΣ

13 Ο ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΓΕΣΤΕΡΟΝΗΣ ΣΤΗΝ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ ACR ACTH ARR BMI CBG CI COC CV DNA DOC E2 ESHRE FEM FRET FSH GABA GC/MS GnRH hcg HDL hmg ICMART ICSI IU IVF LDL LH NNH OR OR a υποθετική πιθανότητα στην ομάδα ελέγχου φλοιοτρόπος ορμόνη απόλυτη ποσοστιαία μείωση δείκτης μάζας σώματος δεσμευτική σφαιρίνη των κορτικοστεροειδών διάστημα εμπιστοσύνης σύμπλεγμα ωοκυττάρου-κοκκωδών κυττάρων (ωοκύτταρα που ελήφθησαν κατά την ωοληψία) συντελεστής διακύμανσης δεσοξυριβονουκλεϊκό οξύ δεοξυκορτικοστερόνη οιστραδιόλη Ευρωπαϊκή Εταιρεία Ανθρώπινης Αναπαραγωγής και Εμβρυολογίας fixed effects model μοντέλο σταθερών επιδράσεων κύκλος εμβρυομεταφοράς μετά από απόψυξη ωοθυλακιοτρόπος ορμόνη γ-αμινοβουτυρικό οξύ αέρια χρωματογραφία/φασματογραφία μάζας εκλυτική ορμόνη των γοναδοτροπινών ανθρώπινη χοριακή γοναδοτροπίνη λιποπρωτεΐνη υψηλής πυκνότητας ανθρώπινη εμμηνοπαυσιακή γοναδοτροπίνη Διεθνής Επιτροπή Παρακολούθησης των Τεχνολογιών Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής ενδοωαριακή έγχυση σπερματοζωαρίου διεθνείς μονάδες εξωσωματική γονιμοποίηση λιποπρωτεΐνη χαμηλής πυκνότητας ωχρινοτρόπος ορμόνη αριθμός ασθενών που απαιτούνται για την εκδήλωση αρνητικού συμβάματος λόγος πιθανοτήτων διορθωμένος OR v

14 ΧΡΗΣΤΟΣ ΑΘ. ΒΕΝΕΤΗΣ P PCOS PE PR PRKO model REM rfsh RIA rlh ROC ανάλυση SD SHBG StAR protein TAF WMD προγεστερόνη σύνδρομο πολυκυστικών ωοθυκών υψηλή προγεστερόνη υποδοχέας προγεστερόνης μοντέλο εξουδετέρωσης υποδοχέα προγεστερόνης random effects model μοντέλο τυχαίων επιδράσεων ανασυνδυασμένη FSH ραδιοανοσοιστοχημεία ανασυνδυασμένη LH ανάλυση λειτουργικών χαρακτηριστικών δέκτη τυπική απόκλιση δεσμευτική σφαιρίνη των ορμονών του φύλου oξεία ρυθμιστική πρωτείνη της στεροειδογένεσης λειτουργία ενεργοποίησης της μεταγραφής σταθμισμένη διαφορά των μέσων όρων vi

15 Ο ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΓΕΣΤΕΡΟΝΗΣ ΣΤΗΝ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΠΙΝΑΚΩΝ Πίνακας 1. Ιστοί και τύποι κυττάρων που εκφράζουν υποδοχείς προγεστερόνης. Πηγή: (89) Πίνακας 2. Φυσιολογικές τιμές έκκρισης, παραγωγής, μεταβολισμού και μέσης συγκέντρωσης της προγεστερόνης κατά την ωοθυλακική και ωχρινική φάση του κύκλου Πίνακας 3. Συγκέντρωση προγεστερόνης ορού (ng/ml) μεταξύ ασθενών που έλαβαν ή όχι δεξαμεθαζόνη κατά την ωοθηκική διέγερση. Πηγή: (182) Πίνακας 4. Γενικά χαρακτηριστικά μελετών που ανασκοπήθηκαν από τους Venetis et al. (2007) (224) Πίνακας 5. Χαρακτηριστικά διέγερσης και εμβρυομεταφοράς των μελετών που ανασκοπήθηκαν από τους Venetis et al., (2007) (224) Πίνακας 6. Χαρακτηριστικά μελετών σχετικά με τη μέτρηση προγεστερόνης, το όριο και τη μέθοδο επιλογή του ορίου για την ταξινόμηση των ασθενών σε εκείνες με υψηλή ή μη προγεστερόνη (224) Πίνακας 7. Δημογραφικά χαρακτηριστικά ασθενών της μελέτης Πίνακας 8. Αναπαραγωγικό και μαιευτικό ιστορικό ασθενών της μελέτης Πίνακας 9. Ιστορικό υπογονιμότητας ασθενών της μελέτης Πίνακας 10. Χαρακτηριστικά κύκλου ωοθηκικής διέγερσης των ασθενών της μελέτης Πίνακας 11. Εμβρυολογικά χαρακτηριστικά κύκλων διέγερσης των ασθενών της μελέτης.. 57 Πίνακας 12. Εκβαση κύκλων εξωσωματικής γονιμοποίησης των ασθενών της μελέτης Πίνακας 13. Μοντέλο λογαριθμικής παλινδρόμησης της προγεστερόνης (P) την ημέρα της hcg στην επίτευξη κλινικής εγκυμοσύνης Πίνακας 14. Αποτελέσματα λογαριθμικής παλινδρόμησης της προγεστερόνης στην επίτευξη βιοχημικής εγκυμοσύνης, εξελισσόμενης εγκυμοσύνης και γέννησης ζώντος νεογνού. 59 Πίνακας 15. Αποτελέσματα ROC ανάλυσης για τον προσδιορισμό της ικανότητας της προγεστερόνης να διακρίνει τις ασθενείς που θα επιτύχουν ή όχι κλινική εγκυμοσύνη 59 Πίνακας 16. Αποτελέσματα ROC ανάλυσης για τον προσδιορισμό της ικανότητας της προγεστερόνης να διακρίνει τις ασθενείς που θα επιτύχουν ή όχι βιοχημική εγκυμοσύνη, εξελισσόμενη εγκυμοσύνη και γέννηση ζώντος νεογνού vii

16 ΧΡΗΣΤΟΣ ΑΘ. ΒΕΝΕΤΗΣ Πίνακας 17. Αποτελέσματα πολυπαραγοντικής λογαριθμικής παλινδρόμησης της προγεστερόνης (P) στην επίτευξη κλινικής εγκυμοσύνης εγκυμοσύνης με συμμετοχή των κυριότερων συγχυτικών μεταβλητών Πίνακας 18. Λόγοι πιθανοτήτων (OR) επίτευξης κλινικής εγκυμοσύνης για κάθε μονάδα αύξησης στη συγκέντρωση της προγεστερόνης (P) με την αφαίρεση της επίδρασης των κυριότερων συγχυτικών μεταβλητών Πίνακας 19. Παρατηρούμενος αριθμός κλινικών κυήσεων ανά τεταρτημόριο τιμών προγεστερόνης Πίνακας 20. Σύγκριση πιθανοτητας κλινικής εγκυμοσύνης μεταξύ ασθενών με υψηλή ή φυσιολογική προγεστερόνη ανάλογα με τις τρεις δημοφιλέστερες τιμές-όρια της βιβλιογραφίας Πίνακας 21. Σύγκριση πιθανοτητας επίτευξης βιοχημικής, κλινικής, εξελισσόμενης εγκυμοσύνης και γέννησης ζώντος νεογνόυ μεταξύ ασθενών με υψηλή ( 1,6 ng/ml) ή φυσιολογική (<1,6 ng/ml) προγεστερόνη Πίνακας 22. Σύγκριση δημογραφικών χαρακτηριστικών, χαρακτηριστικών διέγερσης και εμβρυολογικών χαρακτηριστικών ανάμεσα σε ασθενείς με υψηλή ( 1,6 ng/ml) ή φυσιολογική (<1,6 ng/ml) προγεστερόνη Πίνακας 23. Συσχέτιση συγκέντρωσης προγεστερόνης ορού με άλλες παραμέτρους Πίνακας 24. Χαρακτηριστικά των μελετών που συμμετείχαν στη συστηματική ανασκόπηση 81 Πίνακας 25. Χαρακτηριστικά πρωτοκόλλου διέγερσης στις μελέτες που ανασκοπήθηκαν.. 82 Πίνακας 26. Χαρακτηριστικά τελικής ωοκυτταρικής ωρίμανσης και εμβρυομεταφοράς στις μελέτες που ανασκοπήθηκαν Πίνακας 27. Χαρακτηριστικά προγεστερόνης την ημέρα της hcg και μεθόδου προσδιορισμού αυτής Πίνακας 28. Στρατηγική αναζήτησης βιβλιογραφίας και αποτελέσματα ανά ηλεκτρονική βιβλιογραφική βάση Πίνακας 29. Μελέτες που αποκλείστηκαν κατά τον έλεγχο του πλήρους κειμένου και λόγος αποκλεισμού αυτών Πίνακας 30. Μεθοδολογικά χαρακτηριστικά μελετών που αξιολογούν τη συσχέτιση προγεστερόνης την ημέρα της hcg με την πιθανότητα επίτευξης κύησης σε κύκλους εξωσωματικής γονιμοποίησης με άμεση εμβρυομεταφορά Πίνακας 31. Χαρακτηριστικά πρωτοκόλλου διέγερσης μελετών που αξιολογούν τη συσχέτιση προγεστερόνης την ημέρα της hcg με την πιθανότητα επίτευξης κύησης σε κύκλους viii

17 Ο ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΓΕΣΤΕΡΟΝΗΣ ΣΤΗΝ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ εξωσωματικής γονιμοποίησης με άμεση εμβρυομεταφορά Πίνακας 32. Χαρακτηριστικά πληθυσμού και μεθόδου προσδιορισμού προγεστερόνης ορού των μελετών Πίνακας 33. Χαρακτηριστικά μελετών που προσέφεραν δεδομένα σχετικά με τη συσχέτιση της υψηλής προγεστερόνης την ημέρα της hcg με την πιθανότητα επίτευξης κύησης σε κύκλους απόψυξης (FRET) Πίνακας 34. Χαρακτηριστικά πρωτοκόλλου διέγερσης, μεθόδου προετοιμασίας ενδομητρίου, τιμής ορίου προγεστερόνης μελετών που προσέφεραν δεδομένα κύκλων απόψυξης (FRET) Πίνακας 35. Χαρακτηριστικά του πληθυσμού και της μεθόδου που χρησιμοποιήθηκε για τον προσδιορισμό της προγεστερόνης σε μελέτες που προσέφεραν δεδομένα κύκλων απόψυξης (FRET) Πίνακας 36. Μεθοδολογικά χαρακτηριστικά μελετών που προσέφεραν δεδομένα σχετικά με τη συσχέτιση της υψηλής προγεστερόνης την ημέρα της hcg με την πιθανότητα επίτευξης κύησης σε κύκλους λήψης ωαρίων από δότριες Πίνακας 37. Xαρακτηριστικά πρωτοκόλλου διέγερσης μελετών που προσέφεραν δεδομένα σχετικά με τη συσχέτιση της υψηλής προγεστερόνης την ημέρα της hcg με την πιθανότητα επίτευξης κύησης σε κύκλους λήψης ωαρίων από δότριες Πίνακας 38. Χαρακτηριστικά του πληθυσμού και της μεθόδου που χρησιμοποιήθηκε για τον προσδιορισμό της προγεστερόνης σε κύκλους λήψης ωαρίων από δότριες Πίνακας 39. Συχνότητα εμφάνισης υψηλής προγεστερόνης την ημέρα της hcg ανά ομάδα τιμής-ορίου, συνολικά και ανά είδος GnRH πρωτοκόλλου Πίνακας 40. Συχνότητα εμφάνισης υψηλής προγεστερόνης την ημέρα της hcg ανά ομάδα τιμής-ορίου, ανά είδος γοναδοτροπίνης (περιέχουσα LH ή όχι) και ανά τύπο πληθυσμού Πίνακας 41. Αποτελέσματα ποσοτικής σύνθεσης μελετών για την έκβαση επίτευξη κύησης ανά ομάδα τιμής-ορίου στο σύνολο των μελετών και ανάλογα με το είδος του πληθυσμού Πίνακας 42. Αποτελέσματα ποσοτικής σύνθεσης μελετών για την έκβαση κλινική εγκυμοσύνη ανά ομάδα τιμής-ορίου στο σύνολο των μελετών και ανάλογα με το είδος του πληθυσμού Πίνακας 43. Αποτελέσματα ποσοτικής σύνθεσης μελετών για την έκβαση εξελισσόμενη κύηση/ γέννηση ζώντος νεογνού ανά ομάδα τιμής-ορίου στο σύνολο των μελετών και ανάλογα με το είδος του πληθυσμού ix

18 ΧΡΗΣΤΟΣ ΑΘ. ΒΕΝΕΤΗΣ Πίνακας 44. Αποτελέσματα ποσοτικής σύνθεσης δεδομένων από IVF κύκλους με άμεση εμβρυομεταφορά για τη συσχέτιση της υψηλής προγεστερόνης (ξεχωριστά για κάθε τιμή-όριο που ανευρέθηκε στη βιβλιογραφία) με την επίτευξη κύησης στο σύνολο των μελετών Πίνακας 45. Λεπτομέρειες της ποσοτικής σύνθεσης δεδομένων από IVF κύκλους με άμεση εμβρυομεταφορά για τη συσχέτιση της υψηλής προγεστερόνης (ξεχωριστά για κάθε τιμή-όριο που ανευρέθηκε στη βιβλιογραφία) με την επίτευξη κύησης στις μελέτες που ανέλυσαν υπέρ-απαντήτριες/ ασθενείς με PCOS και σε εκείνες που ανέλυσαν αποκλειστικά πτωχές απαντήτριες Πίνακας 46. Λεπτομέρειες της ποσοτικής σύνθεσης δεδομένων από κύκλους IVF με άμεση εμβρυομεταφορά για τη συσχέτιση της υψηλής προγεστερόνης (ανά ομάδα τιμήςορίου) με τη διάρκεια της ωοθηκικής διέγερσης και τη συνολική δόση FSH Πίνακας 47. Λεπτομέρειες της ποσοτικής σύνθεσης δεδομένων από κύκλους IVF με άμεση εμβρυομεταφορά για τη συσχέτιση της υψηλής προγεστερόνης (ανά ομάδα τιμήςορίου) με τη συγκέντρωση της E2 την ημέρα της hcg και τον αριθμό των ωοκυττάρων (COCs) x

19 Ο ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΓΕΣΤΕΡΟΝΗΣ ΣΤΗΝ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΣΧΗΜΑΤΩΝ Σχήμα 1. Η πορεία της ωοθυλακιογένεσης... 6 Σχήμα 2. Αναπαράσταση της χημικής δομής του μορίου της προγεστερόνης σε δύο και τρεις διαστάσεις Σχήμα 3. Χημική δομή του δακτυλίου του κύκλο-πέντανο-περύδρο-φενανθρένιου Σχήμα 4. Σχηματική απεικόνιση της στεροειδογένεσης Σχήμα 5. Σχηματική απεικόνιση λειτουργίας πυρηνικών υποδοχέων (R) μετά τη σύνδεση της ορμόνης (Η). Πηγή: (90) Σχήμα 6. Δομή υποδοχέων προγεστερόνης PR-A και PR-B Σχήμα 7. Σχηματική απεικόνιση ομοδιμερών και ετεροδιμερών των υποδοχέων της προγεστερόνης (PR-A & PR-B) και της διαφορικής λειτουργίας τους ανάλογα με το είδος του υποκινητή (promoter) Σχήμα 8. Σχηματική απεικόνιση της συγκέντρωσης της προγεστερόνης στον όρο κατά τη διάρκεια του εμμηνορρυσιακού κύκλου Σχήμα 9. Γράφημα απεικόνισης πιθανότητας εξελισσόμενης κύησης με βάση την τιμή της προγεστερόνης κατά την πρώιμη-μέση ωοθυλακική φάση. Πηγή: (185) Σχήμα 10. Διάγραμμα forest plot του λόγου πιθανοτήτων (odds ratio) επίτευξης κλινικής εγκυμοσύνης σε ασθενείς με υψηλή προγεστερόνη (P Elevation) ή μη (No P Elevation) Πηγή: (224) Σχήμα 11. Καμπύλες ROC για την ικανότητα της προγεστερόνης να διακρίνει τις ασθενείς που θα επιτύχουν ή όχι κλινική εγκυμοσύνη στις ασθενείς που έλαβαν hcg ή έφτασαν σε εμβρυομεταφορά (ET) Σχήμα 12. Λόγοι πιθανοτήτων (odds ratio) επίτευξης κλινικής εγκυμοσύνης για κάθε μονάδα αύξησης στη συγκέντρωση της προγεστερόνης με την αφαίρεση της επίδρασης των COCs και της ηλικίας της γυναίκας Σχήμα 13. Ραβδόγραμμα ποσοστού κλινικής εγκυμοσύνης ανά τεταρτημόριο τιμών προγεστερόνης Σχήμα 14. Υπολογισμός στατιστικής ισχύος μελέτης 130 ατόμων για την ανίχνευση ενός δείκτη μεγέθους OR=0,75 ανάλογα με τη βασική πιθανότητα κλινικής εγκυμοσύνης Σχήμα 15. Γράφημα μη γραμμικής, μη παραμετρικής παλινδρόμησης με περιορισμένους κυβοειδείς εξομαλυντές της προγεστερόνης την ημέρα της hcg στην πιθανότητα xi

20 ΧΡΗΣΤΟΣ ΑΘ. ΒΕΝΕΤΗΣ κλινικής εγκυμοσύνης Σχήμα 16. Διάγραμμα forest plot για την ποσοστιαία διαφορά (RD) κλινικής εγκυμοσύνης μεταξύ ασθενών με υψηλή προγεστερόνη (P elev.) και ασθενείς χωρίς υψηλή προγεστερόνη (No P Elev.) ορού την ημέρα της hcg Σχήμα 17. Διάγραμμα forest plot για τη σταθμισμένη διαφορά μέσων όρων (Mean difference) στον αριθμό των ωοκυττάρων ανάμεσα στην ομάδα των ασθενών με (P Elev.) και σε εκείνη χωρίς υψηλή προγεστερόνη ορού (Νο P Elev.) την ημέρα της hcg Σχήμα 18. Διάγραμμα forest plot για τη σταθμισμένη διαφορά μέσων όρων (Mean difference) στη συγκέντρωση Ε2 την ημέρα της hcg ανάμεσα στην ομάδα των ασθενών με (P Elev.) και σε εκείνη χωρίς υψηλή προγεστερόνη ορού (Νο P Elev.) την ημέρα της hcg Σχήμα 19. Διάγραμμα forest plot για τη σταθμισμένη διαφορά μέσων όρων (Mean difference) της ολικής δόσης FSH (σε αμπούλες) που απαιτήθηκε για την ολοκλήρωση της διέγερσης ανάμεσα στην ομάδα των ασθενών με (P Elev.) και σε εκείνη χωρίς υψηλή προγεστερόνη ορού (Νο P Elev.) την ημέρα της hcg Σχήμα 20. Διάγραμμα forest plot για τη σταθμισμένη διαφορά μέσων όρων (Mean difference) της διάρκειας (ημέρες) της ωοθηκικής διέγερσης ανάμεσα στην ομάδα των ασθενών με (P Elev.) και σε εκείνη χωρίς υψηλή προγεστερόνη ορού (Νο P Elev.) την ημέρα της hcg Σχήμα 21. Διάγραμμα forest plot για τη σταθμισμένη διαφορά μέσων όρων (Mean difference) του ποσοστού γονιμοποίησης ανά ασθενή ανάμεσα στην ομάδα των ασθενών με (P Elev.) και σε εκείνη χωρίς υψηλή προγεστερόνη ορού (Νο P Elev.) την ημέρα της hcg Σχήμα 22. Διάγραμμα ροής (flow chart) της αναζήτησης και διαλογής μελετών για τη συστηματική ανασκόπηση Σχήμα 23. Μετα-παλινδρόμηση της συχνότητας εμφάνισης υψηλής προγεστερόνης πάνω στις διάφορες τιμές-όρια που χρησιμοποιήθηκαν στις μελέτες για την ταξινόμηση των ασθενών σε εκείνες με ή χωρίς υψηλή προγεστερόνη Σχήμα 24. Διαγράμματα forest plots για τους λόγους πιθανοτήτων επίτευξης (OR) κύησης μετά από IVF κύκλους με άμεση εμβρυομεταφορά σε ασθενείς με σε σύγκριση με εκείνες χωρίς υψηλή προγεστερόνη την ημέρα της hcg (ανά ομάδα τιμής-ορίου) Σχήμα 25. Διάγραμμα funnel plot για την ανίχνευση του σφάλματος δημοσίευσης στην ποσοτική σύνθεση για την επίτευξη κύησης στην ομάδα τιμής-ορίου 0,4-0,6 ng/ml (Ο μαύρος ρόμβος αντιπροσωπεύει το διορθωμένο δείκτη μεγέθους όπως προκύπτει από την εφαρμογή της μεθόδου trim-and-fill) Σχήμα 26. Διάγραμμα funnel plot για την ανίχνευση του σφάλματος δημοσίευσης στην xii

21 Ο ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΓΕΣΤΕΡΟΝΗΣ ΣΤΗΝ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ποσοτική σύνθεση για την επίτευξη κύησης στην ομάδα τιμής-ορίου 0,8-1,1 ng/ml. [Οι μαύροι κύκλοι αντιπροσωπεύουν τις υποθετικές μελέτες που προσετέθησαν κατά την εφαρμογή της μεθόδου trim-and-fill και ο μαύρος ρόμβος το διορθωμένο δείκτη αdjusted OR a ] Σχήμα 27. Διάγραμμα funnel plot για την ανίχνευση του σφάλματος δημοσίευσης στην ποσοτική σύνθεση για την επίτευξη κύησης στην ομάδα τιμής-ορίου 1,2-1,4 ng/ml (Ο μαύρος ρόμβος αντιπροσωπεύει τον διορθωμένο δείκτη adjusted OR a όπως προκύπτει από την εφαρμογή της μεθόδου trim-and-fill] Σχήμα 28. Διάγραμμα funnel plot για την ανίχνευση του σφάλματος δημοσίευσης στην ποσοτική σύνθεση για την επίτευξη κύησης στην ομάδα τιμής-ορίου 1,5-1,75 ng/ml [Οι μαύροι κύκλοι αντιπροσωπεύουν τις υποθετικές μελέτες που προσετέθησαν κατά την εφαρμογή της μεθόδου trim-and-fill και ο μαύρος ρόμβος αντιπροσωπεύει τον διορθωμένο δείκτη adjusted OR a ] Σχήμα 29. Διάγραμμα funnel plot για την ανίχνευση του σφάλματος δημοσίευσης στην ποσοτική σύνθεση για την επίτευξη κύησης στην ομάδα τιμής-ορίου 1,9-3,0 ng/ml [Οι μαύροι κύκλοι αντιπροσωπεύουν τις υποθετικές μελέτες που προσετέθησαν κατά την εφαρμογή της μεθόδου trim-and-fill και ο μαύρος ρόμβος αντιπροσωπεύει τον διορθωμένο δείκτη adjusted OR a ] Σχήμα 30. Διαγράμματα forest plots για τους λόγους πιθανοτήτων επίτευξης (OR) κύησης μετά από κύκλους a) FRET ή b) με ώαρια από δότριες σε ασθενείς με σε σύγκριση με εκείνες χωρίς υψηλή προγεστερόνη την ημέρα της hcg (ανά ομάδα τιμής-ορίου) Σχήμα 31. Ποσοστιαία διαφορά πιθανότητας επίτευξης κύησης και ΝNH για ένα εύρος υποθετικών πιθανοτήτων επίτευξης κύησης (από 5% ως 50%) στον πληθυσμό χωρίς εμφάνιση της υψηλής προγεστερόνης την ημέρα της hcg και ο αντίστοιχος NNH (για OR: 0,64, 95% CI: 0,54-0,76). Οι διακεκομμένες γραμμές αντιπροσωπεύουν το 95% CI Σχήμα 32. Διάγραμμα αναμενόμενης πιθανότητας επίτευξης κύησης στον πληθυσμό (με αρχική πιθανότητα 40%) ανάλογα με τη συχνότητα εμφάνισης υψηλής προγεστερόνης (1,5-1,75 ng/ml) Σχήμα 33. Σχηματική απεικόνιση του δείκτη μεγέθους (OR) της συσχέτισης ανάμεσα στην παρουσία υψηλής προγεστερόνης την ημέρα της hcg και την πιθανότητα επίτευξης κύησης σε κύκλους IVF με άμεση εμβρυομεταφορά ανάλογα με το είδος του πληθυσμού (οι διακεκομμένες γραμμές εκφράζουν το 95% CI) xiii

22 xiv ΧΡΗΣΤΟΣ ΑΘ. ΒΕΝΕΤΗΣ

23 Ο ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΓΕΣΤΕΡΟΝΗΣ ΣΤΗΝ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η υπογονιμότητα αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα σύγχρονα ιατροκοινωνικά προβλήματα. Η εξωσωματική γονιμοποίηση αποτελεί μια μέθοδο που έχει δώσει τη δυνατότητα στην επιστήμη να θεραπεύσει ένα σημαντικό ποσοστό περιπτώσεων υπογονιμότητας και, συνεπώς, έχει προσφέρει τη χαρά της γονεϊκότητας σε εκατομμύρια ζευγάρια παγκοσμίως. Όντας μια σχετικά νέα επιστημονική μέθοδος, συγκεντρώνει μεγάλο ερευνητικό ενδιαφέρον, με κύριο στόχο τη βελτιστοποίηση της αποτελεσματικότητας και της ασφάλειας της. Ο προγνωστικός ρόλος της προγεστερόνης ορού κατά την ωοθυλακική φάση και ιδιαίτερα κατά την ημέρα χορήγησης της ανθρώπινης χοριακής γοναδοτροπίνης για την τελική έκβαση ενός κύκλου εξωσωματικής γονιμοποίησης αποτελεί ένα φλέγον ερευνητικό ερώτημα που, παρότι έχει απασχολήσει την επιστημονική κοινότητα εδώ και δύο δεκαετίες, εξακολουθεί να παραμένει αναπάντητο. Στην παρούσα διατριβή επιχειρείται μια ολιστική προσέγγιση του παραπάνω ερωτήματος μέσα από μια σειρά ερευνητικών εργασιών που σκοπό έχουν την παραγωγή αξιόπιστων επιστημονικών απαντήσεων. Θα ήθελα να εκφράσω την ευγνωμοσύνη μου στον Καθηγητή Μαιευτικής-Γυναικολογίας και Ανθρώπινης Αναπαραγωγής, Διευθυντή της Α Μαιευτικής-Γυναικολογικής Κλινικής του Α.Π.Θ. κι επιβλέποντα της διατριβής αυτής, κύριο Βασίλειο Κ. Ταρλατζή για την ανάθεση του θέματος και για τη συνεχή στήριξη και ενθάρρυνση του κατά τη διάρκεια εκπόνησης της. Η επιστημονική του καθοδήγηση και η εμπιστοσύνη με την οποία με περιέβαλε κατέστησαν δυνατή την ολοκλήρωση της διατριβής αυτής και για το λόγο αυτό τον ευχαριστώ θερμά. Επιθυμώ, επίσης, να ευχαριστήσω τον Ομότιμο Καθηγητή Μαιευτικής-Γυναικολογίας κύριο Ιωάννη Μπόντη και τον Ομότιμο Καθηγητή Ενδοκρινολογίας της Αναπαραγωγής κύριο Ιωάννη Παπαδήμα, μέλη της τριμελούς επιτροπής, για τις πολύτιμες συμβουλές τους κατά τον σχεδιασμό και την εκπόνηση της διατριβής. Θερμές ευχαριστίες θα ήθελα να εκφράσω στον Επίκουρο Καθηγητή Μαιευτικής- Γυναικολογίας και Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής κύριο Ευστράτιο Κολυμπιανάκη, ο οποίος προσέφερε τα μέγιστα σε κάθε στάδιο της διατριβής αυτής με το διαρκές και ακούραστο επιστημονικό του ενδιαφέρον. Ιδιαίτερα τον ευχαριστώ για την αμέριστη συμπαράσταση και την πολύπλευρη υποστήριξη του. xv

24 ΧΡΗΣΤΟΣ ΑΘ. ΒΕΝΕΤΗΣ Οφείλω να ευχαριστήσω, ακόμα, το προσωπικό της Μονάδας Ανθρώπινης Αναπαραγωγής της Α Μαιευτικής-Γυναικολογικής Κλινικής και την πρώην συντονίστρια του, τεχνολόγο Ιατρικών Εργαστηρίων, κυρία Αναστασία Τζαμτζόγλου για την πολύτιμη αρωγή τους στην επιλογή των ασθενών. Επίσης, ευχαριστώ το προσωπικό του Εργαστηρίου Ανοσολογίας-Ιστοσυμβατότητας του Γ.Ν. Παπαγεωργίου (Συντονίστρια Διευθύντρια: κυρία Αικ. Παυλίτου-Τσιόντση) για τη βοήθεια τους στον προσδιορισμό των ορμονών των ασθενών αυτής της μελέτης. Τέλος, ευχαριστώ θερμά την οικογένεια μου και ιδιαίτερα τη σύζυγο μου Κατερίνα και την κόρη μου Νικολέττα για την υπομονή και την αδιάκοπη στήριξη τους σε κάθε βήμα της επιστημονικής μου πορείας. xvi

25 ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ

26 2 ΧΡΗΣΤΟΣ ΑΘ. ΒΕΝΕΤΗΣ

27 Ο ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΓΕΣΤΕΡΟΝΗΣ ΣΤΗΝ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ 1. Εισαγωγή 1.1. Υπογονιμότητα και εξωσωματική γονιμοποίηση Η υπογονιμότητα, δηλαδή η αποτυχία επίτευξης εγκυμοσύνης μετά από δώδεκα μήνες ανεμπόδιστης συνουσίας (1), αποτελεί ένα σύγχρονο ιατρικό και κοινωνικό πρόβλημα που απασχολεί εκατομμύρια ζευγάρια σε όλο τον κόσμο. Ιδιαίτερα τις τελευταίες δεκαετίες, το ποσοστό υπογονιμότητας έχει παρουσιάσει σημαντική άνοδο. Σημαντικό αίτιο της εντυπωσιακής αυτής αύξησης της δυσκολίας για την απόκτηση τέκνου ανάμεσα στα νέα ζευγάρια είναι το σύγχρονο οικονομικό και κοινωνικό μοντέλο. Πιο συγκεκριμένα, η αναβολή έναρξης δημιουργίας οικογένειας ή/και απόκτησης παιδιών λόγω σπουδών, επαγγελματικών στόχων ή οικονομικής ανασφάλειας έχουν συμβάλει τα μέγιστα στη μεγέθυνση του προβλήματος της υπογονιμότητας και της «ακούσιας ατεκνίας» (involuntary childlessness) (2). Το ζευγάρι που βιώνει την ακούσια ατεκνία ή έστω ενός βαθμού δυσκολία στην απόκτηση παιδιού έρχεται αντιμέτωπο με μια πολύ τραυματική κατάσταση, που συχνά χαρακτηρίζεται ως «κρίση ζωής» (life crisis) (3). Διεθνώς, τουλάχιστον ένα στα δέκα ζευγάρια αναπαραγωγικής ηλικίας αντιμετωπίζει κάποια μορφή πρωτοπαθούς ή δευτεροπαθούς υπογονιμότητας και το 56% αυτών των ζευγαριών αναζητούν ιατρική βοήθεια για την επίτευξη εγκυμοσύνης (4). Ενδεικτικό είναι ότι, σύμφωνα με τα πλέον πρόσφατα στοιχεία της Διεθνούς Επιτροπής Παρακολούθησης των Τεχνολογιών Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής (International Committee Monitoring Assisted Reproduction Technologies - ICMART), από το 1978 έως σήμερα, περίπου πέντε εκατομμύρια παιδιά έχουν γεννηθεί με τη βοήθεια κάποια μορφής υποβοηθούμενης αναπαραγωγής (5). Συνάμα, σύμφωνα με τα τελευταία δημοσιευμένα δεδομένα της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Ανθρώπινης Αναπαραγωγής και Εμβρυολογίας (ESHRE), το 2009 καταγράφηκαν περισσότεροι από κύκλοι υποβοηθούμενης αναπαραγωγής στην Ευρώπη (6). Γίνεται σαφές λοιπόν, ότι η υποβοηθούμενη αναπαραγωγή και ειδικότερα η εξωσωματική γονιμοποίηση αποτελεί θεραπευτική επιλογή εκατομμυρίων ανθρώπων, δίνοντας σε σημαντικό ποσοστό αυτών τη δυνατότητα να αποκτήσουν παιδί Η διαρκής εξέλιξη των μεθόδων εξωσωματικής γονιμοποίησης Η πρώτη επιτυχημένη εξωσωματική γονιμοποίηση (in-vitro fertilization, IVF) σε ωάρια θηλαστικών επετεύχθη σε κονίκλους το 1959 (7), ενώ ακολούθησε το ινδικό χοιρίδιο (8) και 3

28 ΧΡΗΣΤΟΣ ΑΘ. ΒΕΝΕΤΗΣ κατόπιν ο μυς (9). Οι σημαντικές αυτές επιτυχίες ώθησαν την επιστημονική κοινότητα στην κατεύθυνση της προσπάθειας επίτευξης εξωσωματικής γονιμοποίησης σε ανθρώπινα ωάρια (10). Παρά τις αρχικές αποτυχίες, η πρώτη εξωσωματική γονιμοποίηση ανθρώπινων ωαρίων πραγματοποιήθηκε το 1969 από την ομάδα του Robert Edwards (11), ενώ χρειάστηκαν άλλα εννέα έτη προκειμένου η τεχνική της εξωσωματικής γονιμοποίησης να οδηγήσει στην επίτευξη ενδομήτριας εγκυμοσύνης και τη γέννηση ενός νεογνού (12). H εξέλιξη αυτή υπήρξε η απαρχή του επιστημονικού πεδίου της εξωσωματικής γονιμοποίησης κι έδωσε τη δυνατότητα στους επιστήμονες να παρέχουν θεραπεία σε περιπτώσεις υπογονιμότητας που ως τότε θεωρούνταν ισοδύναμες με στειρότητα, όπως η απουσία βατότητας των σαλπίγγων. Οι πιθανότητες επιτυχίας, ωστόσο, με αυτή τη μέθοδο ήταν μικρές, ενώ συνάμα, υπήρχε μια πληθώρα παραγόντων, όπως για παράδειγμα η αυτόματη ωοθυλακιορρηξία, που μπορούσαν να οδηγήσουν σε ακύρωση του κύκλου λόγω μη ανάκτησης του ωαρίου. Έγινε αντιληπτό ότι οι πιθανότητες επίτευξης εγκυμοσύνης ήταν σημαντικά μεγαλύτερες όταν αφενός υπήρχε έλεγχος της ωοθυλακιορρηξίας ώστε να μεγιστοποιηθεί η πιθανότητα ανάκτησης ωαρίου, αφετέρου όταν γινόταν μεταφορά περισσοτέρων, του ενός, εμβρύων. Βασική προϋπόθεση προκειμένου να επιτευχθεί αυτό είναι η ανάπτυξη περισσοτέρων του ενός ωοθυλακίων και η επακόλουθη λήψη περισσότερων του ενός ωοκυττάρων. Καθώς ο άνθρωπος είναι κατά κανόνα μονοωοθυλακιορρηκτικό θηλαστικό είναι απαραίτητη η εξωγενής παρέμβαση με σκοπό την παράκαμψη των συνθηκών που οδηγούν στην μονοωοθυλακιορρηξία. Η τροποποίηση της φυσιολογίας του αναπαραγωγικού κύκλου των γυναικών επετεύχθη με τη διέγερση των ωοθηκών, την ανάπτυξη πολλαπλών ωοθυλακίων, την ελεγχόμενη πρόκληση της ωρίμανσης τους και την επακόλουθη λήψη πολλαπλών ώριμων ωοκυττάρων (13). Αρχικά, για τη διαδικασία της διέγερσης των ωοθηκών χρησιμοποιήθηκε η κιτρική κλομιφένη (13), ένας εκλεκτικός τροποποιητής των οιστρογονικών υποδοχέων. Aκολούθησε η χρήση των γοναδοτροπινών για το σκοπό αυτό, αρχικά των μετεμμηνοπαυσιακών (14, 15) και στη συνέχεια των ανασυνδυασμένων (16-18). Γρήγορα κατέστη σαφές ότι η πολλαπλή ωοθυλακική ανάπτυξη κατά την ωοθηκική διέγερση οδηγούσε συχνά (20-25% των κύκλων) στην πρώιμη πυροδότηση της εκκριτικής αιχμής της ωχρινοποιητικής ορμόνης (LH), ένα φαινόμενο που οδηγούσε συχνά σε ακύρωση του κύκλου ή μείωνε σημαντικά την πιθανότητα επίτευξης εγκυμοσύνης μετά από εξωσωματική γονιμοποίηση (19). H απάντηση στο παραπάνω πρόβλημα ήρθε με τη χρήση αναλόγων της εκλυτικής ορμόνης των γοναδοτροπινών (gonadotrophin releasing hormone - GnRH) (20). 4

Διαταραχές της έμμηνης ρύσης Από το σύμπτωμα στην αιτιολογία και την αντιμετώπιση

Διαταραχές της έμμηνης ρύσης Από το σύμπτωμα στην αιτιολογία και την αντιμετώπιση Α Μαιευτική - Γυναικολογική Κλινική ΑΠΘ Ιατρική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Διαταραχές της έμμηνης ρύσης Από το σύμπτωμα στην αιτιολογία και την αντιμετώπιση Δημήτριος Γ. Γουλής Ενδοκρινολόγος

Διαβάστε περισσότερα

3/12/2014. Εξωσωµατική γονιµοποίηση (IVF) Πτωχές Απαντήτριες. Αίτια πτωχής απάντησης ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

3/12/2014. Εξωσωµατική γονιµοποίηση (IVF) Πτωχές Απαντήτριες. Αίτια πτωχής απάντησης ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΔΗΣ Δ. ΝΙΚΟΛΑΟΣ Μοριακός Βιολόγος & Γενετιστής ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Σπουδών «Κλινική Φαρµακολογία και Θεραπευτική» Επιβλέπουσα: ΚΟΥΤΛΑΚΗ ΝΙΚΟΛΕΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόκληση ωοθυλακιορρηξίας και διέγερση των ωοθηκών. 16-17 Δεκεμβρίου 2011 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. Grand Hotel Palace / Θεσσαλονίκη. www.endo.gr

Πρόκληση ωοθυλακιορρηξίας και διέγερση των ωοθηκών. 16-17 Δεκεμβρίου 2011 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. Grand Hotel Palace / Θεσσαλονίκη. www.endo.gr ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΙΔΑ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ Α.Π.Θ. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΟΝΑΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πρόκληση ωοθυλακιορρηξίας και διέγερση των ωοθηκών 16-17 Δεκεμβρίου 2011

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ-ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:... 1. Το πιο κάτω σχεδιάγραμμα δείχνει ανθρώπινο σπερματοζωάριο.

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ-ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:... 1. Το πιο κάτω σχεδιάγραμμα δείχνει ανθρώπινο σπερματοζωάριο. ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:... ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΤΗΡ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΙΣΑΑΚ ΤΜΗΜΑ:... ΑΡ. ΜΑΘΗΤΗ-ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:... ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ-ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:... 1. Το πιο κάτω σχεδιάγραμμα δείχνει

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία. Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής

Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία. Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής Ενήβωση - Εφηβεία Puberty - Adolescence Puberty vs. Adolescence Ενήβωση vs. Εφηβεία 12-15 y 12- >>15

Διαβάστε περισσότερα

16η ΕΤΗΣΙΑΕΙΔΙΚΗ ΣΥΝΟΔΟΣ

16η ΕΤΗΣΙΑΕΙΔΙΚΗ ΣΥΝΟΔΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 16η ΕΤΗΣΙΑΕΙΔΙΚΗ ΣΥΝΟΔΟΣ 8 9 ΙΟΥΝΙΟΥ 2002 ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ ΠΕΙΡΑΙΑ 1 ΗχρήσητωνGnRH αναλόγων στην Υποβοηθούμενη Αναπαραγωγή Αλέξανδρος Δ. Τζεφεράκος ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αναπαραγωγική φυσιολογία στη γυναίκα

Αναπαραγωγική φυσιολογία στη γυναίκα Αναπαραγωγική φυσιολογία στη γυναίκα H παραγωγή του θηλυκού γαµέτη (ωαρίου) και η επακόλουθη απελευθέρωση του από την ωοθήκη (ωορρηξία ή ωοθυλακιορρηξία) είναι κυκλική. Το κυκλικό αυτό σχέδιο ισχύει ουσιαστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ Μικροβιολογικό & Ερευνητικό Εργαστήριο Καθ έξιν Αποβολές Οι καθ 'έξιν αποβολές είναι μια ασθένεια σαφώς διακριτή από τη στειρότητα, και που ορίζεται ως δύο ή περισσότερες αποτυχημένες

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΕΝΔΟΚΡΙΝΩΝ ΑΔΕΝΩΝ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΕΝΔΟΚΡΙΝΩΝ ΑΔΕΝΩΝ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΕΝΔΟΚΡΙΝΩΝ ΑΔΕΝΩΝ Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΕΝ ΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑ κλάδος της ιατρικής ο οποίος ασχολείται µε τις ασθένειες του ενδοκρινολογικού συστήµατος. το ενδοκρινολογικό σύστηµα αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α.

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α. ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α. ΑΝΤΣΑΚΛΗΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ Η ανικανότητα σύλληψης μετά από ένα χρόνο σεξουαλικών

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ. Γεώργιος Λ. Αντωνάκης Αν. Καθηγητής Μαιευτικής-Γυναικολογίας

ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ. Γεώργιος Λ. Αντωνάκης Αν. Καθηγητής Μαιευτικής-Γυναικολογίας ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ Γεώργιος Λ. Αντωνάκης Αν. Καθηγητής Μαιευτικής-Γυναικολογίας Πρωτόκολλα πρόκλησης πολλαπλής ωοθυλακικής ωρίμανσης. Ασφάλεια των μεθόδων της Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής. Πρόκληση

Διαβάστε περισσότερα

Στο Εργαστήριο Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής προσφέρονται διαγνωστικές εξετάσεις που σχετίζονται με την ανδρική υπογονιμυπογονημότηταότητα όπως:

Στο Εργαστήριο Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής προσφέρονται διαγνωστικές εξετάσεις που σχετίζονται με την ανδρική υπογονιμυπογονημότηταότητα όπως: Σ. Κονιδάρης Αν. Καθηγητής Μαιευτικής Γυναικολογίας Στ. Μπάκα Επ. Καθηγήτρια Βιοπαθολογίας Π. Βάκας Επ. Καθηγητής Μαιευτικής Γυναικολογίας Δ. Τζανακάκη Κλινική Εμβρυολόγος Στο Τμήμα Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΔΙΕΓΕΡΣΗΣ ΩΟΘΗΚΩΝ

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΔΙΕΓΕΡΣΗΣ ΩΟΘΗΚΩΝ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΔΙΕΓΕΡΣΗΣ ΩΟΘΗΚΩΝ ΖΑΦΕΙΡΙΟΥ ΣΤΑΜΑΤΙΟΣ Μαιευτήρας - Γυναικολόγος ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΔΙΕΓΕΡΣΗΣ ΩΟΘΗΚΩΝ 1. Μακρύ πρωτόκολλο, με έναρξη GnRH αγωνιστή την 21 η ημέρα και προσθήκη γοναδοτροπινών αμέσως μετά

Διαβάστε περισσότερα

Ωρολόγιο Πρόγραμμα Χειμερινού Εξαμήνου Ακαδημαϊκό Έτος 2014-2015

Ωρολόγιο Πρόγραμμα Χειμερινού Εξαμήνου Ακαδημαϊκό Έτος 2014-2015 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙ ΑΣ Τ Μ Η Μ Α Ι ΑΤ Ρ Ι ΚΗΣ Π Ρ Ο Γ Ρ ΑΜ Μ Α Μ Ε Τ Α Π Τ Υ Χ Ι ΑΚ Ω Ν Σ Π Ο Υ Δ Ω Ν «Β Ι Ο Λ Ο Γ Ι Α Τ Η Σ Α Ν Α Π Α Ρ Α Γ Ω Γ Η Σ» Βιόπολις, 41110 Λάρισα E-mail:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟ. 2. (α) Ποια μέρη του γεννητικού συστήματος του άνδρα δείχνουν οι αριθμοί 1-8 στο σχήμα;

ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟ. 2. (α) Ποια μέρη του γεννητικού συστήματος του άνδρα δείχνουν οι αριθμοί 1-8 στο σχήμα; ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟ 1. (α) Τι αντιπροσωπεύουν οι αριθμοί 1-6 στο σχήμα; (β) Εξηγήστε τι είναι τα ωοθυλάκια και ποιος είναι ο ρόλος τους. (γ) Σε ποιο μέρος του γεννητικού συστήματος της γυναίκας αρχίζει η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ

12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ 12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ Η αναπαραγωγή είναι μία χαρακτηριστική λειτουργία, η μόνη που δεν είναι απαραίτητη για την επιβίωση του ίδιου του οργανισμού αλλά για τη διαιώνιση του είδους. Η αναπαραγωγή στον

Διαβάστε περισσότερα

elonva : καινοτοµία στη θεραπεία µε επίκεντρο την ασθενή

elonva : καινοτοµία στη θεραπεία µε επίκεντρο την ασθενή elonva : καινοτοµία στη θεραπεία µε επίκεντρο την ασθενή Επικεντρωµένη στην ασθενή προσέγγιση της Ελεγχόµενης Διέγερσης των Ωοθηκών (COS) Βελτιστοποίηση της αναλογίας κινδύνου /οφέλους Μείωση του OHSS

Διαβάστε περισσότερα

«ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΕΝΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΜΗΤΕΡΑ «ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» ΤΖΕΦΕΡΑΚΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ

«ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΕΝΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΜΗΤΕΡΑ «ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» ΤΖΕΦΕΡΑΚΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ «ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΕ ΕΝΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΔΙΕΓΕΡΣΗ ΤΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ» ΤΖΕΦΕΡΑΚΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ «ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» ΜΗΤΕΡΑ Η εξέλιξη στην υπερηχογραφική τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση του ζευγαριού που θέλει να τεκνοποιήσει

Διαχείριση του ζευγαριού που θέλει να τεκνοποιήσει Διαχείριση του ζευγαριού που θέλει να τεκνοποιήσει Υπογονιµότητα: αδυναµία σύλληψης µετά από 1 χρόνο ελεύθερων σεξουαλικών επαφών Ικανότητα σύλληψης/µήνα: ~20% 10-15% των ζευγαριών: πρόβληµα υπογονιµότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ Δομή και λειτουργία του αναπαραγωγικού συστήματος 1. Να ονομάσετε τις αριθμημένες δομές του παρακάτω σχήματος. Βλέπε εικ. 12.1 της σ. 219 του βιβλίου του μαθητή. 2. Να ενώσετε

Διαβάστε περισσότερα

Αλέξανδρος Δ. Τζεφεράκος

Αλέξανδρος Δ. Τζεφεράκος Κλασσική Εξωσωματική Γονιμοποίηση και Εμβρυομεταφορά στο στάδιο της βλαστοκύστης Αλέξανδρος Δ. Τζεφεράκος «ΜΟΝΑΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» μαιευτήρια «ΜΗΤΕΡΑ» και «ΛΗΤΩ» 2002 Κατά τη διαδικασία της εξωσωματικής

Διαβάστε περισσότερα

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ 11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ Στον ανθρώπινο οργανισμό υπάρχουν δύο είδη αδένων, οι εξωκρινείς και οι ενδοκρινείς. Οι εξωκρινείς (ιδρωτοποιοί αδένες, σμηγματογόνοι αδένες κ.ά.) εκκρίνουν το προϊόν τους στην επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ Γυναικεία Ορµονικά Προφίλ (για την αναπαραγωγική και περιεµµηνοπαυσιακή ηλικία) Οι ωοθήκες βρίσκονται στο δεξιό και αριστερό τµήµα της πυελική κοιλότητας, πλησίον της µήτρας και

Διαβάστε περισσότερα

Ορμονική διερεύνηση ασθενών με ακμή: πότε και γιατί; Ν. Μαλτέζος

Ορμονική διερεύνηση ασθενών με ακμή: πότε και γιατί; Ν. Μαλτέζος Ορμονική διερεύνηση ασθενών με ακμή: πότε και γιατί; Ν. Μαλτέζος ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΟΡΜΟΝΟΕΞΑΡΤΩΜΕΝΗΣ ΑΚΜΗΣ 1. Έναρξη σε βρεφική ή παιδική ηλικία 2. Πρώϊμη ήβη σε αγόρι και αδρεναρχή εμμηναρχή σε κορίτσια

Διαβάστε περισσότερα

Γονιµοποίηση Κύηση - Γαλουχία

Γονιµοποίηση Κύηση - Γαλουχία Γονιµοποίηση Κύηση - Γαλουχία Γονιµοποίηση Για να επέλθει κύηση η συνουσία πρέπει να γίνει από 5 µέρες πριν την ωορρηξία µέχρι την ηµέρα της ωορρηξίας Χρόνος ζωής σπερµατοζωαρίων 5 µέρες Χρόνος ζωής ωαρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΒΒΑΤΟ 5-12-2015. 08:00-09:00: Προσέλευση - Εγγραφές. Συνεδρία 1η: Πρόεδροι: Α. Λουφόπουλος, Α. Δαπόντε, Β. Τζώρτζης

ΣΑΒΒΑΤΟ 5-12-2015. 08:00-09:00: Προσέλευση - Εγγραφές. Συνεδρία 1η: Πρόεδροι: Α. Λουφόπουλος, Α. Δαπόντε, Β. Τζώρτζης ΣΑΒΒΑΤΟ 5-12-2015 08:00-09:00: Προσέλευση - Εγγραφές Συνεδρία 1η: Πρόεδροι: Α. Λουφόπουλος, Α. Δαπόντε, Β. Τζώρτζης 09:00-09:20 Αξιολόγηση των ωοθηκικών εφεδρειών 09:20-09:30 Συζήτηση Γ. Αντωνάκης 09:30-09:50

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Διαλέξεων & Εργαστηριακών Ασκήσεων Μεταπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών «Φυσιολογία Αναπαραγωγής» Παρασκευή 17 Απριλίου 2015

Πρόγραμμα Διαλέξεων & Εργαστηριακών Ασκήσεων Μεταπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών «Φυσιολογία Αναπαραγωγής» Παρασκευή 17 Απριλίου 2015 Παρασκευή 17 Απριλίου 2015 18:00-19:00 Εισαγωγή Ιστορική Αναδρομή (Νίκος Νικολέττος) 19:00-21:00 Δημογραφία και γονιμότητα (Θόδωρος Κωνσταντινίδης, Ευαγγελία Νένα) Σάββατο 18 Απριλίου 2015 09:00-11:00

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ ΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : Γεράσιµος Π. Βανδώρος ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ Η µήτρα (εικόνα 1) είναι κοίλο µυώδες όργανο µήκους περίπου 8 cm που προέρχεται από την συνένωση

Διαβάστε περισσότερα

medical center Εξωσωματική Γονιμοποίηση Ηλίας Γάτος MD Επιστημονικός Διευθυντής embio

medical center Εξωσωματική Γονιμοποίηση Ηλίας Γάτος MD Επιστημονικός Διευθυντής embio medical center Εξωσωματική Γονιμοποίηση Ηλίας Γάτος MD Επιστημονικός Διευθυντής embio Εξωσωματική Γονιμοποίηση (IVF) Η εξωσωματική γονιμοποίηση αποτελεί μία ευρέως διαδεδομένη τεχνική τεκνοποίησης ανά

Διαβάστε περισσότερα

12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ

12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ 12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ Η αναπαραγωγή είναι μία χαρακτηριστική λειτουργία, η μόνη που δεν είναι απαραίτητη για την επιβίωση του ίδιου του οργανισμού αλλά για τη διαιώνιση του είδους. Η αναπαραγωγή στον

Διαβάστε περισσότερα

Συνεδρία 1η: Πρόεδροι: Ν. Πράπας, Α. Δαπόντε, Η. Τσάκος. 09:00-09:20 Αξιολόγηση των ωοθηκικών εφεδρειών 09:20-09:30 Συζήτηση Γ.

Συνεδρία 1η: Πρόεδροι: Ν. Πράπας, Α. Δαπόντε, Η. Τσάκος. 09:00-09:20 Αξιολόγηση των ωοθηκικών εφεδρειών 09:20-09:30 Συζήτηση Γ. ΣΑΒΒΑΤΟ 5-12-2015 Συνεδρία 1η: Πρόεδροι: Ν. Πράπας, Α. Δαπόντε, Η. Τσάκος 09:00-09:20 Αξιολόγηση των ωοθηκικών εφεδρειών 09:20-09:30 Συζήτηση Γ. Αντωνάκης 09:30-09:50 Πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια 09:50-10:00

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΑΡΑΜΕΝΟΥΣΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ Χ.Ν. ΒΕΡΒΕΡΙΔΗΣ

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΑΡΑΜΕΝΟΥΣΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ Χ.Ν. ΒΕΡΒΕΡΙΔΗΣ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΑΡΑΜΕΝΟΥΣΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ Χ.Ν. ΒΕΡΒΕΡΙΔΗΣ Κλινική Ζώων Συντροφιάς, Κτηνιατρική Σχολή, Α.Π.Θ. Παραμονή λειτουργικού ωοθηκικού ιστού μετά από «στείρωση» (ολόκληρη ωοθήκη ή υπολείμματα ωοθηκών) Ακούσια:

Διαβάστε περισσότερα

GnRH ανάλογα. Στρατής Κολυµπιανάκης MD MSc PhD. Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής Γυναικολογίας και Υποβοηθούµενης Αναπαραγωγής

GnRH ανάλογα. Στρατής Κολυµπιανάκης MD MSc PhD. Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής Γυναικολογίας και Υποβοηθούµενης Αναπαραγωγής GnRH ανάλογα Στρατής Κολυµπιανάκης MD MSc PhD Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής Γυναικολογίας και Υποβοηθούµενης Αναπαραγωγής Μονάδα Ανθρώπινης Αναπαραγωγής Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική ΑΠΘ Γιατί

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα επικοινωνίας Ανθρωπίνου σώματος. ενδοκρινολογικό νευρικό σύστημα

Συστήματα επικοινωνίας Ανθρωπίνου σώματος. ενδοκρινολογικό νευρικό σύστημα Κύτταρο Το κύτταρο αποτελείται από μέρη τα οποία έχουν συγκεκριμένη δομή και επιτελούν μία συγκεκριμένη λειτουργία στην όλη οργάνωση του κυττάρου. Δομή κυτταροπλασματικής μεμβράνης Συστήματα επικοινωνίας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΕΡΟΕΙΔΕΙΣ ΟΡΜΟΝΕΣ: από τη βιοσύνθεση στο μηχανισμό δράσης

ΣΤΕΡΟΕΙΔΕΙΣ ΟΡΜΟΝΕΣ: από τη βιοσύνθεση στο μηχανισμό δράσης ΣΤΕΡΟΕΙΔΕΙΣ ΟΡΜΟΝΕΣ: από τη βιοσύνθεση στο μηχανισμό δράσης ΜΑΡΙΑΝΝΑ Α. ΝΤΑΛΑΜΑΓΚΑ ΙΑΤΡΟΣ ΒΙΟΠΑΘΟΛΟΓΟΣ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ-ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Στην κεντρική σελίδα του δικτυακού τόπου www.embio.com.gr. μπορείτε να δείτε video της μονάδας embio

Στην κεντρική σελίδα του δικτυακού τόπου www.embio.com.gr. μπορείτε να δείτε video της μονάδας embio Στην κεντρική σελίδα του δικτυακού τόπου www.embio.com.gr μπορείτε να δείτε video της μονάδας embio 2 3 Ηλίας Θ. Γάτος MD Χειρουργός Γυναικολόγος - Μαιευτήρας Eιδικός στην εξωσωματική γονιμοποίηση και

Διαβάστε περισσότερα

Φαρμακολογία στην υποβοηθούμενη αναπαραγωγή Ορμονικά σχήματα Προετοιμασία IVF. Καλλιανίδης Κωνσταντίνος Ιατρική Σχολή Ε.Κ. Πανεπιστημίου Αθηνών

Φαρμακολογία στην υποβοηθούμενη αναπαραγωγή Ορμονικά σχήματα Προετοιμασία IVF. Καλλιανίδης Κωνσταντίνος Ιατρική Σχολή Ε.Κ. Πανεπιστημίου Αθηνών Φαρμακολογία στην υποβοηθούμενη αναπαραγωγή Ορμονικά σχήματα Προετοιμασία IVF Καλλιανίδης Κωνσταντίνος Ιατρική Σχολή Ε.Κ. Πανεπιστημίου Αθηνών Φαρμακολογία στην υποβοηθούμενη αναπαραγωγή Κιτρική Κλομιφαίνη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Αθήνα, 20/05/2015 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 13 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Μαιευτικής Γυναικολογίας στο Βόλο, 28-31 Μαΐου 2015 Στο πλαίσιο της συνεχιζόμενης ιατρικής εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Συνεδρία 1η: Πρόεδροι: Α. Λουφόπουλος, Α. Δαπόντε, Β. Τζώρτζης

Συνεδρία 1η: Πρόεδροι: Α. Λουφόπουλος, Α. Δαπόντε, Β. Τζώρτζης ΣΑΒΒΑΤΟ 5-12-2015 08:00-09:00: Προσέλευση - Εγγραφές Συνεδρία 1η: Πρόεδροι: Α. Λουφόπουλος, Α. Δαπόντε, Β. Τζώρτζης 09:00-09:20 Αξιολόγηση των ωοθηκικών εφεδρειών 09:20-09:30 Συζήτηση Γ. Αντωνάκης 09:30-09:50

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Β. ΤΑΡΛΑΤΖΗΣ ΠΑΝΕΠ. ΕΤΟΣ 2014 2015 ΑΡΙΘΜ.: 2580

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Αρχές Ενδοκρινολογίας

Βασικές Αρχές Ενδοκρινολογίας Βασικές Αρχές Ενδοκρινολογίας Εισαγωγικό μάθημα Νικόλαος Κατσιλάμπρος Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών σε συνεργασία με την ιατρό και υποψήφια διδάκτορα Χρυσή Χ. Κολιάκη Η Ενδοκρινολογία είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΥΔΥΝΑΜΑ ΚΥΤΤΑΡΑ (STEM CELLS).

ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΥΔΥΝΑΜΑ ΚΥΤΤΑΡΑ (STEM CELLS). ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΥΔΥΝΑΜΑ ΚΥΤΤΑΡΑ (STEM CELLS). ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ Επικ. Καθηγητής Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΚΑΘ. Α. ΑΝΤΣΑΚΛΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Εμμηνορρυσιακός κύκλος. Επιμέλεια : Μυρσίνη Κουλούκουσα Αν. Καθηγήτρια emed.med.uoa.gr/eclass

Εμμηνορρυσιακός κύκλος. Επιμέλεια : Μυρσίνη Κουλούκουσα Αν. Καθηγήτρια emed.med.uoa.gr/eclass Εμμηνορρυσιακός κύκλος Επιμέλεια : Μυρσίνη Κουλούκουσα Αν. Καθηγήτρια emed.med.uoa.gr/eclass Σπερματογένεση Αριθμός γαμετών Ωογένεση Κύρια χαρακτηριστικά: Συνεχής παραγωγή. Παρόλο που σχηματισμός των σπερματοζωαρίων

Διαβάστε περισσότερα

Ovitrelle 250 μικρογραμμάρια/0,5 ml ενέσιμο διάλυμα σε προγεμισμένη σύριγγα

Ovitrelle 250 μικρογραμμάρια/0,5 ml ενέσιμο διάλυμα σε προγεμισμένη σύριγγα 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Ovitrelle 250 μικρογραμμάρια/0,5 ml ενέσιμο διάλυμα σε προγεμισμένη σύριγγα 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Χοριακή γοναδοτροπίνη άλφα* 250 μικρογραμμάρια σε 0,5

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Μαρκαντές Ιατρός

Γιώργος Μαρκαντές Ιατρός Η επίδραση της αντισυλληπτικής αγωγής στους γενετικούς, αγγειακούς, βιοχημικούς και ορμονικούς πρώιμους δείκτες αυξημένου κινδύνου σε νέες γυναίκες με σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών (PCOS) Γιώργος Μαρκαντές

Διαβάστε περισσότερα

Orgalutran : Μια ΕΠΙΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΣΤΗΝ ΑΣΘΕΝΗ

Orgalutran : Μια ΕΠΙΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΣΤΗΝ ΑΣΘΕΝΗ Orgalutran : Μια ΕΠΙΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΣΤΗΝ ΑΣΘΕΝΗ προσέγγιση της Ελεγχόμενης Διέγερσης Ωοθηκών Orgalutran : Μια ΕΠΙΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΣΤΗΝ ΑΣΘΕΝΗ προσέγγιση της Ελεγχόμενης Διέγερσης Ωοθηκών Πριν συνταγογραφήσετε το

Διαβάστε περισσότερα

Καθορισμός και διαφοροποίηση του φύλου

Καθορισμός και διαφοροποίηση του φύλου Καθορισμός και διαφοροποίηση του φύλου Η διαδικασία που καταλήγει στην εμφάνιση κανονικού φύλου διέρχεται από διάφορες φάσεις. ιακρίνονται η φάση της γονιμοποίησης, η φάση διαφοροποίησης των εμβρυϊκών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΘΕΟΔΟΣΙΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΑΝΤΙΣΥΛΛΗΨΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΑΠ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΘΕΟΔΟΣΙΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΑΝΤΙΣΥΛΛΗΨΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΑΠ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΘΕΟΔΟΣΙΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΑΝΤΙΣΥΛΛΗΨΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΕΦ.1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.1. Αρχές αντισύλληψης 1 1.2. Ιστορία της αντισύλληψης 3 1.3. Δημογραφικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΘΕΟΦΙΛΟΣ ΚΩΛΕΤΤΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΠΑΛΟΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΠΑΛΤΟΓΙΑΝΝΗΣ ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙ ΗΣ ΜΑΡΙΑ ΑΓΓΕΛΑΚΗ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΒΛΑΧΟΣ ΑΓΑΘΟΚΛΕΙΑ ΜΗΤΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Βιολογία της Αναπαραγωγής» Ωρολόγιο Πρόγραμμα Εαρινού Εξαμήνου Ακαδημαϊκού έτους 2009-2010

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Βιολογία της Αναπαραγωγής» Ωρολόγιο Πρόγραμμα Εαρινού Εξαμήνου Ακαδημαϊκού έτους 2009-2010 Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Βιολογία της Αναπαραγωγής» Ωρολόγιο Πρόγραμμα Εαρινού Εξαμήνου Ακαδημαϊκού έτους 2009-2010 Εβδ. Μήνας/Ημέρα MAΘΗΜΑ ιάλεξη ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Ώρα Εισηγητής 1 η 1/2/10 2/2/10 Ορισμοί,

Διαβάστε περισσότερα

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1]

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1] Ολόγοςλεπτίνης/αδιπονεκτίνης ως ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας 10ετούς καρδιαγγειακού κινδύνου σε ινσουλινοθεραπευόμενους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1],

Διαβάστε περισσότερα

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τελικό κείμενο της Μελέτης Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τα τελικά προϊόντα προχωρημένης γλυκοζυλίωσης (Advanced Glycation End products, ) είναι μόρια υψηλής δραστικότητας, τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΦΥΣΙΚΗ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Βιβλίο: «Φυσική Α Γενικού Λυκείου» των Ι. Βλάχου κ.ά. ΕΙΣΑΓΩΓΗ - ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ Οι παρακάτω παράγραφοι της εισαγωγής καθώς και η εργαστηριακή άσκηση

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 12. Α. ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗΣ ΚΕΝΟΥ Συμπληρώστε σε κάθε κενό τη λέξη που ταιριάζει σωστά.

Κεφάλαιο 12. Α. ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗΣ ΚΕΝΟΥ Συμπληρώστε σε κάθε κενό τη λέξη που ταιριάζει σωστά. Κεφάλαιο 12 Α. ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗΣ ΚΕΝΟΥ Συμπληρώστε σε κάθε κενό τη λέξη που ταιριάζει σωστά. 1. Τα επιθηλιακά κύτταρα του τοιχώματος του ωοθυλακίου παράγουν 2. Ο ενδομήτριος κύκλος ελέγχεται ορμονικά από 3.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης 1. Ο κλάδος της περιγραφικής Στατιστικής: α. Ασχολείται με την επεξεργασία των δεδομένων και την ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣ/NIΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣ/NIΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣ/NIΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑΣ: ΖΕΡΔΑΛΗ ΜΑΡΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Φλοιοτρόπος ορμόνη ή Κορτικοτροπίνη (ACTH) και συγγενή πεπτίδια

Φλοιοτρόπος ορμόνη ή Κορτικοτροπίνη (ACTH) και συγγενή πεπτίδια ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΑ Φλοιοτρόπος ορμόνη ή Κορτικοτροπίνη (ACTH) και συγγενή πεπτίδια 39 αμινοξέα Μ.Β. 4500 προοπιομελανοκορτίνη(pomc) 1. κορτικοτροπίνη (ACTH), 2. β λιποτροφίνη (β LPH), 3. γ λιποτροφίνη (γ LPH),

Διαβάστε περισσότερα

iii ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος

iii ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος iii ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος xi 1 Αντικείμενα των Πιθανοτήτων και της Στατιστικής 1 1.1 Πιθανοτικά Πρότυπα και Αντικείμενο των Πιθανοτήτων, 1 1.2 Αντικείμενο της Στατιστικής, 3 1.3 Ο Ρόλος των Πιθανοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2015

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2015 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2015 ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΠΕΡΔΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΟΣ (MSc) 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Contents ΕΝΟΤΗΤΑ 2: ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ... 3 ΕΝΟΤΗΤΑ 3: ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΝΖΥΜΑ... 16 ΕΝΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

«ΜΑΙΕΥΤΙΚΑ» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΗ ΘΗΛΥΚΗ ΓΑΤΑ. Μαρία Μαλιδάκη, Χαράλαμπος Ν. Βερβερίδης Κτηνιατρική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

«ΜΑΙΕΥΤΙΚΑ» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΗ ΘΗΛΥΚΗ ΓΑΤΑ. Μαρία Μαλιδάκη, Χαράλαμπος Ν. Βερβερίδης Κτηνιατρική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης «ΜΑΙΕΥΤΙΚΑ» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΗ ΘΗΛΥΚΗ ΓΑΤΑ Μαρία Μαλιδάκη, Χαράλαμπος Ν. Βερβερίδης Κτηνιατρική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης «ΜΑΙΕΥΤΙΚΑ» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΗ ΘΗΛΥΚΗ ΓΑΤΑ Ο ωοθηκικός κύκλος και

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης.

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης. ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1o 1. δ 2. β 3. β 4. γ 5. δ ΘΕΜΑ 2o 1. Σχολικό βιβλίο, σελ.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΠΡΟΛΟΓΟΣ... vii ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... ix ΓΕΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... xv. Κεφάλαιο 1 ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΠΡΟΛΟΓΟΣ... vii ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... ix ΓΕΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... xv. Κεφάλαιο 1 ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... vii ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... ix ΓΕΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... xv Κεφάλαιο 1 ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ 1.1 Πίνακες, κατανομές, ιστογράμματα... 1 1.2 Πυκνότητα πιθανότητας, καμπύλη συχνοτήτων... 5 1.3

Διαβάστε περισσότερα

Εκτροφή μηρυκαστικών ζώων

Εκτροφή μηρυκαστικών ζώων Εκτροφή μηρυκαστικών ζώων Θεματική ενότητα 2: Εκτροφή προβάτων & αιγών. Αναπαραγωγική λειτουργία στα μικρά μηρυκαστικά-1/3 Τμήμα: Επιστήμης Ζωικής Παραγωγής & Υδατοκαλλιεργειών Διδάσκοντες: Μπιζέλης Ιωσήφ

Διαβάστε περισσότερα

Ωρολόγιο Πρόγραμμα Εαρινού Εξαμήνου Ακαδημαϊκό Έτος 2012-2013

Ωρολόγιο Πρόγραμμα Εαρινού Εξαμήνου Ακαδημαϊκό Έτος 2012-2013 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ «ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ» Βιόπολις, 41110 Λάρισα E-mail: messinis@med.uth.gr Τηλ. 2413502795, 2413502796 Fax.

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος

Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος του Θήλεος ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Προσοχή: Οι παρουσιάσεις μαθημάτων αποτελούν βοήθημα παρακολούθησης των παραδόσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΉ ΜΑΙΕΥΤΙΚΉ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΉ ΕΤΑΙΡΕΊΑ Δ.Σ. ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΉ ΜΑΙΕΥΤΙΚΉ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΉ ΕΤΑΙΡΕΊΑ Δ.Σ. ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΉ ΜΑΙΕΥΤΙΚΉ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΉ ΕΤΑΙΡΕΊΑ Δ.Σ. ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Πρόεδρος: Καθηγητής Άρις Αντσακλής Αντιπρόεδρος: Καθηγητής Θεόδωρος Στέφος Γεν.Γραμματέας: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΗ ΛΕΜΕΣΟΥ

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΗ ΛΕΜΕΣΟΥ ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΗ ΛΕΜΕΣΟΥ 2007-8 www.cyprusbiology.com 1 ΕΝΟΤΗΤΑ Α. ΠΩΣ ΑΡΧΙΖΕΙ Η ΖΩΗ ιαιώνιση των ειδών 1. Ποια είναι τα µέρη του σπερµατοζωαρίου; 2. Να συµπληρώσετε τις ενδείξεις του πιο κάτω σχήµατος

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ Α. ΠΟΤΕ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΣΕ ΜΕΤΡΗΣΗ ΟΣΤΙΚΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ (ΑΝΔΡΕΣ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ): ΗΛΙΚΙΑ < 50 ΕΤΩΝ: Κατάγματα χαμηλής βίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Puregon 50 IU/0,5 ml ενέσιμο διάλυμα 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Ένα φιαλίδιο περιέχει 50 IU ανασυνδυασμένης

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ & ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ

ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ & ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ & ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ WORKSHOP Σάββατο 27 Ιουνίου 2015 ΚΑΛΑΜΑΤΑ Ναυαρίνου & Ρήγα Φεραίου Καλαμάτα Οργάνωση: ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ WORKSHOP 09:30 10:15 Χαιρετισμοί Δραστηριότητες της ΕΕΑΙ Ευγένιος Κουμαντάκης,

Διαβάστε περισσότερα

emed.med.uoa.gr/eclass

emed.med.uoa.gr/eclass emed.med.uoa.gr/eclass Γεννητικό σύστημα θήλεος Το γεννητικό σύστημα αποτελείται από: εσωτερικά γεννητικά όργανα διφυείς ωοθήκες, διφυείς ωαγωγοί, μήτρα, κόλπος εξωτερικά γεννητικά όργανα εφήβαιο, αιδοίο

Διαβάστε περισσότερα

Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία. Κίττυ Παυλάκη

Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία. Κίττυ Παυλάκη Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία Κίττυ Παυλάκη Jeanne Calment Κάπνιζε µέχρι τα 117 Πέθανε στα 122 Η σωστή λειτουργία των οργανισµών απαιτεί τη δυνατότητα προσαρµογής των κυττάρων και κατά συνέπεια και των

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ (ΕΚΠΑ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ.ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ (ΕΚΠΑ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ.ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ (ΕΚΠΑ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ.ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑΤΑ 1.Πώς οι κινητικές παράμετροι Κ m και K cat χρησιμεύουν για να συγκριθεί η ανακύκλωση διαφορετικών

Διαβάστε περισσότερα

Προεμφυτευτική γενετική διάγνωση (P.G.D) σε χρωμοσωμικές ανωμαλίες και κληρονομικά νοσήματα

Προεμφυτευτική γενετική διάγνωση (P.G.D) σε χρωμοσωμικές ανωμαλίες και κληρονομικά νοσήματα Προεμφυτευτική γενετική διάγνωση (P.G.D) σε χρωμοσωμικές ανωμαλίες και κληρονομικά νοσήματα MAΡΙΑ ΠΑΠΑΛΟΥΚΑ Κλινική Εμβρυολόγος Μονάδα Αναπαραγωγικής Ιατρικής Περιεχόμενα Ορισμός Ιστορική Αναδρομή Γενετική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΩΝ ΠΑΙ ΙΩΝ ΤΗΣ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ. Μανουρά Αντωνία. Νεογνολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Κρήτης

ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΩΝ ΠΑΙ ΙΩΝ ΤΗΣ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ. Μανουρά Αντωνία. Νεογνολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Κρήτης ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΩΝ ΠΑΙ ΙΩΝ ΤΗΣ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ Μανουρά Αντωνία Νεογνολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Κρήτης Σχεδόν τριάντα χρόνια έχουν περάσει από τη γέννηση του πρώτου «µωρού του σωλήνα». Από τότε,

Διαβάστε περισσότερα

1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ. Orgalutran 0,25 mg/ 0,5 ml, ενέσιμο διάλυμα 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ

1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ. Orgalutran 0,25 mg/ 0,5 ml, ενέσιμο διάλυμα 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Orgalutran 0,25 mg/ 0,5 ml, ενέσιμο διάλυμα 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Κάθε προγεμισμένη σύριγγα περιέχει 0,25 mg γκανιρελίξη σε 0,5 ml υδατικού διαλύματος.

Διαβάστε περισσότερα

Εξωσωματική Γονιμοποίηση Όλα όσα χρειάζεται να ξέρετε

Εξωσωματική Γονιμοποίηση Όλα όσα χρειάζεται να ξέρετε Εξωσωματική Γονιμοποίηση Όλα όσα χρειάζεται να ξέρετε Μαζί κάνουμε το όνειρο πραγματικότητα! www.eugonia.gr Αγαπητοί μας φίλοι, Βασική μας αρχή είναι, ότι, όλες οι γυναίκες έχουν δικαίωμα στην μητρότητα,

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της λεπτίνης στη γονιμότητα

Ο ρόλος της λεπτίνης στη γονιμότητα EΛΛHNIKH MAIEYTIKH & ΓΥNAIKOΛΟΓIA 19(4):384-404, 2007 Ανασκόπηση Ο ρόλος της λεπτίνης στη γονιμότητα Ε. Δρίζης 1 Δ. Πανίδης 2 Ι. Πράπας 1 1 Δ Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική ΑΠΘ 2 Μονάδα Ενδοκρινολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ Μετεµµηνοπαυσιακό Ορµονικό Προφίλ Εµµηνόπαυση καλείται η παύση της εµµήνου ρύσης µιας γυναίκας και σηµατοδότηση το τέλος της δυνατότητας τεκνοποίησης µε φυσιολογικό τρόπο. Αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

Το σύνδροµο των πολυκυστικών ωοθηκών: επιδηµιολογικά δεδοµένα και πιθανά αιτιοπαθογενετικά µοντέλα 1

Το σύνδροµο των πολυκυστικών ωοθηκών: επιδηµιολογικά δεδοµένα και πιθανά αιτιοπαθογενετικά µοντέλα 1 Το σύνδροµο των πολυκυστικών ωοθηκών: επιδηµιολογικά δεδοµένα και πιθανά αιτιοπαθογενετικά µοντέλα 1 Δ.Κ. ΠΑΝΙΔΗΣ, 2 Ε.Α. ΚΑΝΔΑΡΑΚΗ, 3 Ε.Η. ΤΙΜΑΜΟΠΟΥΛΟΥ, 4 Η.Κ. ΚΑΤΣΙΚΗΣ 16 1 Καθηγητής Ενδοκρινολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Puregon 50 IU/0,5 ml ενέσιμο διάλυμα 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Ένα φιαλίδιο περιέχει 50 IU ανασυνδυασμένης

Διαβάστε περισσότερα

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του 1 Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του μαστού. Ο καρκίνος του μαστού είναι με μεγάλη διαφορά

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.3803, 30/1/2004 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟ ΝΟΜΟ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΟΠΤΕΙΑ ΤΗΣ ΙΔΡΥΣΗΣ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΙΔΙΩΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΡΙΩΝ

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.3803, 30/1/2004 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟ ΝΟΜΟ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΟΠΤΕΙΑ ΤΗΣ ΙΔΡΥΣΗΣ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΙΔΙΩΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΡΙΩΝ ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟ ΝΟΜΟ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΟΠΤΕΙΑ ΤΗΣ ΙΔΡΥΣΗΣ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΙΔΙΩΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΡΙΩΝ Η Βουλή των Αντιπροσώπων ψηφίζει ως ακολούθως: Συνοπτικός τίτλος. 90(Ι) του 2001 193(Ι)

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΣΥΝ ΡΟΜΟ ΤΗΣ ΑΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΑΓΕΛΑ ΩΝ (THE REPEAT BREEDER SYNDROME IN COWS)

ΤΟ ΣΥΝ ΡΟΜΟ ΤΗΣ ΑΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΑΓΕΛΑ ΩΝ (THE REPEAT BREEDER SYNDROME IN COWS) ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΖΩΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ Υ ΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΖΩΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΟ ΣΥΝ ΡΟΜΟ ΤΗΣ ΑΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ και ΚΑΡΚΙΝΟΣ: συνύπαρξη ή αιτιολογική σχέση;

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ και ΚΑΡΚΙΝΟΣ: συνύπαρξη ή αιτιολογική σχέση; ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ και ΚΑΡΚΙΝΟΣ: συνύπαρξη ή αιτιολογική σχέση; Δ. Καραγιάννη, Β. Κουρκούμπας, Δ. Μπαλτζής, Γ. Κοτρώνης, Ε. Κιντιράκη, Χ.Τρακατέλλη, Α. Παυλίδου, Μ. Σιών Γ Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, ΓΠΝΘ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ

ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ Μεσογείων 6, Αμπελόκηποι 115 27 ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ [1]/[6] ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ Εισαγωγή Περίπου το 15% των ζευγαριών δεν είναι σε θέση να συλλάβουν μετά από ένα χρόνο ελεύθερων σεξουαλικών επαφών.

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογίες Αξιοποίησης Δεδομένων

Μεθοδολογίες Αξιοποίησης Δεδομένων Μεθοδολογίες Αξιοποίησης Δεδομένων Βλάχος Σ. Ιωάννης Λέκτορας 407/80, Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Εργαστήριο Πειραματικής Χειρουργικής και Χειρουργικής Ερεύνης «Ν.Σ. Σ Χρηστέας» Στάδια Αξιοποίησης

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Αναλυτική Μέθοδος- Αναλυτικό Πρόβλημα. Ανάλυση, Προσδιορισμός και Μέτρηση. Πρωτόκολλο. Ευαισθησία Μεθόδου. Εκλεκτικότητα. Όριο ανίχνευσης (limit of detection, LOD).

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες μεθοδολογίες μοριακής βιολογίας και γενετικής στη γυναικολογία

Σύγχρονες μεθοδολογίες μοριακής βιολογίας και γενετικής στη γυναικολογία ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΕΣ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ - ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ Σύγχρονες μεθοδολογίες μοριακής βιολογίας και γενετικής στη γυναικολογία ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΕΛΕΝΗ, Ph.D. Λέκτορας Εργαστήριο Βιολογίας, Ιατρική Σχολή Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικές Μέθοδοι (α) Αποχή (μόνιμη ή περιοδική) (β) Διακεκομμένη συνουσία (αποτράβηγμα)

Φυσικές Μέθοδοι (α) Αποχή (μόνιμη ή περιοδική) (β) Διακεκομμένη συνουσία (αποτράβηγμα) ΣΧΟΙΝΑ ΧΑΡΑ Α4 Φυσικές Μέθοδοι (α) Αποχή (μόνιμη ή περιοδική) (β) Διακεκομμένη συνουσία (αποτράβηγμα) II. Τεχνικές Μέθοδοι (α) Μέθοδοι Φραγμού (β) Ενδομήτριο Σπείραμα (γ) Ορμονική Αντισύλληψη (δ) Στείρωση

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Καθ' έξιν Αποβολών

Τμήμα Καθ' έξιν Αποβολών Τμήμα Καθ' έξιν Αποβολών Αν. Καθηγητής Σ. Δενδρινός 1 / 7 Το Τμήμα Επανειλημμένων Αποβολών αποτελεί ειδικό Τμήμα της Β Μαιευτικής και Γυναικολογικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Αθηνών με αντικείμενο τη

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικές Μελέτες. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών

Κλινικές Μελέτες. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Κλινικές Μελέτες Δέσποινα Ν. Περρέα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Διευθύντρια Εργαστηρίου Πειραματικής Χειρουργικής και Χειρουργικής Ερεύνης «Ν.Σ. Χρηστέας» Κλινικές Μελέτες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Elonva 100 μικρογραμμάρια ενέσιμο διάλυμα 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Κάθε προγεμισμένη σύριγγα περιέχει

Διαβάστε περισσότερα

Τα ορμονικά μόρια και η διαχείριση τους μέσα στο φυτό

Τα ορμονικά μόρια και η διαχείριση τους μέσα στο φυτό Φυσιολογία Φυτών Διαχείριση ορμονικών μορίων Τα ορμονικά μόρια και η διαχείριση τους μέσα στο φυτό Φυσιολογία Φυτών 3 ου Εξαμήνου Δ. Μπουράνης, Σ. Χωριανοπούλου 1 Φυσιολογία Φυτών Διαχείριση ορμονικών

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΜΟΝΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ. ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΑΣΒΕΣΤΗ Δερματολόγος- Αφροδισιολόγος asvesmed@otenet. gr

ΟΡΜΟΝΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ. ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΑΣΒΕΣΤΗ Δερματολόγος- Αφροδισιολόγος asvesmed@otenet. gr ΟΡΜΟΝΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΑΣΒΕΣΤΗ Δερματολόγος- Αφροδισιολόγος asvesmed@otenet. gr ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΟΡΜΟΝΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΚΜΗ 1) Σε γυναίκες που η συνήθης τοπική ή αντιβιοτική per os αγωγή έχει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΕΣ ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ

ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΕΣ ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΕΣ ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ 1) ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ ΣΤΟΝ ΑΡΙΘΜΟ ΤΩΝ ΧΡΩΜΟΣΩΜΑΤΩΝ ΕΥΠΛΟΕΙΔΙΑ: ΚΑΘΕ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΟ ΤΟΥ ΑΡΙΘΜΟΥ Ν (ΑΠΛΟΕΙΔΕΣ ΓΟΝΙΔΙΩΜΑ) 3Ν ΑΥΘΟΡΜΗΤΕΣ ΑΠΟΒΟΛΕΣ 4Ν τριπλοειδία Α) Γονιμοποίηση ωαρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ Μετεµµηνοπαυσιακό Ορµονικό Προφίλ (Για µετεµµηνοπαυσιακούς και ακανόνιστους κύκλους) Η εµµηνόπαυση προκαλείται από σταδιακή µεταβολή της ευαισθησίας των ωοθηκών προς τις Γοναδοτροπίνες

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακή διατριβή

Μεταπτυχιακή διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Μεταπτυχιακή διατριβή ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΕΚΛΕΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗΣ ΟΞΕΙΔΩΣΗΣ ΤΟΥ ΜΕΘΑΝΙΟΥ ΠΡΟΣ ΔΙΟΞΕΙΔΙΟ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ Βασιλική

Διαβάστε περισσότερα

AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ & ΚΥΗΣΗΣ

AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ & ΚΥΗΣΗΣ AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ Το άσθμα είναι ένα από τις πιο συχνές νόσους που περιπλέκει την εγκυμοσύνη. Πρόσφατες μελέτες δείχνουν πως περίπου 8-10% των εγκύων έχουν άσθμα και μπορεί να επηρεάσει την εγκυμοσύνη

Διαβάστε περισσότερα