Βασίλειος Γ. Φανάρας, διδάκτωρ Θεολογίας Α.Π.Θ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Βασίλειος Γ. Φανάρας, διδάκτωρ Θεολογίας Α.Π.Θ"

Transcript

1 Βασίλειος Γ. Φανάρας, διδάκτωρ Θεολογίας Α.Π.Θ Ἡ θέση τῶν Ὀρθοδόξων καὶ ἄλλων ἐκκλησιῶν καὶ θρησκειῶν γιὰ τὰ θέματα τῆς τεκνογονίας Μακαριώτατε, Σεβασμιώτατοι, Ἐλλογιμώτατοι Κύριοι Καθηγητές, Κυρίες καὶ Κύριοι, θὰ ἤθελα νὰ εὐχαριστήσω τὸν Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Φθιώτιδος καὶ πρόεδρο τῆς Εἰδικῆς Συνοδικῆς Ἐπιτροπῆς Γάμου, Οἰκογένειας, Προστασίας Παιδιοῦ καὶ Δημογραφικοῦ Προβλήματος, κ. Νικόλαο, διότι μὲ συμπεριέλαβε στοὺς εἰσηγητὲς τῆς παρούσας διεπιστημονικῆς σύσκεψης μὲ θέμα «περὶ συζυγίας καὶ τεκνογονίας». Ἡ ἔνταξή μου στοὺς εἰσηγητὲς συνέβη, λόγω τῆς ἐνασχόλησής μου μὲ τὴ διπλωματικὴ μεταπτυχιακὴ ἐργασία εἰδίκευσης στὴ Θεολογικὴ Σχολὴ τοῦ Α.Π.Θ., ποῦ εἶχε τὸν τίτλο: «Ἡ τεκνογονία στὴ σύγχρονη ὀρθόδοξη ποιμαντική» (1992). Γιὰ τὰ ἀποτελέσματα τῆς συγκεκριμένης ἔρευνας θὰ γίνει λόγος ἀναλυτικὰ στὴ συνέχεια, ἐνῶ θὰ ἀναφερθοῦν μὲ συντομία καὶ οἱ ἀπόψεις τῶν Ρωμαιοκαθολικῶν, τῶν προτεσταντῶν καθὼς καὶ τῶν ἄλλων μονοθεϊστικῶν θρησκειῶν, τοῦ ἰουδαϊσμοῦ καὶ τοῦ μουσουλμανισμοῦ. 1. Οἱ ἀπόψεις τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας Α. Ἡ τεκνογονία καὶ ἡ συζυγικὴ συνουσία στὴν ὀρθόδοξη θεολογία Ἡ τεκνογονία ἀποτελεῖ ἀναπόσπαστο μέρος τοῦ ἔγγαμου βίου. Θεωρεῖται καὶ εἶναι σημαντικὸ γεγονὸς στὴ συζυγικὴ πορεία. Συνδέεται μὲ τὴν εὐρύτερη ἔννοια τῆς διαιώνισης τοῦ εἴδους καὶ μὲ τὴ στενότερη της ἀνατροφῆς καὶ διαπαιδαγώγησης τῶν τέκνων, ἀποτελώντας κεφαλαιῶδες κομμάτι τῆς ζωῆς τοῦ ἀνδρογύνου. Ἡ ἀπόκτηση τέκνων ἱκανοποιεῖ τὸ μητρικὸ καὶ πατρικὸ αἴσθημα, ἀποτελεῖ εὐλογία ἀπὸ τὸ Θεὸ καὶ δίνει τὴ δυνατότητα στὸ ἀνδρόγυνο νὰ γίνει συνδημιουργὸς μὲ τὸ Θεό, ἐκπληρώνοντας τὴν ἐντολὴ «αὐξάνεσθε καὶ πληθύνεσθε». Ἀντίθετα, ἡ ἀτεκνία συνήθως θεωρεῖται δυσάρεστη. Ὁ γάμος ὅμως δὲν θεωρεῖται σὲ καμία περίπτωση ἀποτυχημένος, ἐξαιτίας τῆς μὴ ἀπόκτησης ἀπογόνων. Οἱ πατέρες τῆς ἐκκλησίας τόνισαν τὴν ἀξία τῆς τεκνογονίας στὴν ἀνθρώπινη συζυγικὴ ζωή. Σημείωσαν ὅτι ἡ τεκνογονία ἀποτελεῖ βασικὸ σκοπὸ τοῦ χριστιανικοῦ γάμου σὲ συνδυασμὸ μὲ τὴν ἀνάλογη χριστιανικὴ ἀνατροφὴ καὶ διαπαιδαγώγηση τῶν τέκνων.

2 2 Στὴν πατερικὴ σκέψη, καθὼς τίθεται σὲ πρωτεύουσα μοίρα τὸ πνευματικὸ στοιχεῖο ἔναντι τοῦ ὑλικοῦ, ἡ τεκνογονία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνει ἀποδεκτὴ ὡς πρῶτος καὶ μόνος σκοπὸς τοῦ χριστιανικοῦ γάμου, διότι ἡ γέννηση τῶν παιδιῶν μετέχει κυρίως τοῦ ὑλικοῦ κόσμου ποὺ ὑπόκειται σὲ φθορὰ ἀπὸ τὴν πρώτη κιόλας μέρα. 1 Ὅμως ἡ παράχρηση τῆς συζυγικῆς συνουσίας μὲ τὴ συστηματικὴ φυγοτεκνία εἶναι κατακριτέα. Τὴν ἀποφυγὴ τῆς τεκνογονίας καὶ τὸν ὑποβιβασμὸ τῆς συζυγικῆς ἐπαφῆς στηλίτευσαν οἱ πατέρες μὲ τὸν ὑπερτονισμὸ τῆς ἀπόκτησης καὶ ἀνατροφῆς τέκνων. Ἐξάλλου, ἡ ὑποταγὴ τοῦ γάμου στὴν τεκνογονία ὡς μοναδικοῦ σκοποῦ, αὐτόματα θεωρεῖ ἀνυπόστατο τὸ γάμο στὸν ὁποῖο δὲν εἶναι ἐφικτὴ ἡ γέννηση παιδιῶν ἀπὸ ἐνδεχόμενη στειρότητα τῶν συζύγων καὶ ἐπιπλέον ἔμμεσα καταδικάζει τὶς συζυγικὲς ἐπαφὲς μετὰ τὴν πάροδο τῆς κλιμακτηρίου. Ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος δὲν συμφωνεῖ, τονίζοντας ὅτι κανεὶς δὲν μπορεῖ νὰ κατηγορήσει κάποιον ἐπειδὴ συνέρχεται μὲ τὴ γυναίκα τοῦ μέχρι τὰ γεράματά του καὶ ἐπιπλέον θεωρεῖ ὅτι ἡ ἐπαφὴ εἶναι αὐτόνομη καὶ ἀναγκαία. 2 O ἅγιος Μάξιμος ὁ Ὁμολογητὴς σημειώνει γιὰ τὸν κίνδυνο τῆς παράχρησης τῆς συνουσίας: «ἡ ὀρθὴ κρίσις τῆς συνουσίας, ὁ σκοπὸς ἐστὶ τῆς παιδοποιίας. Ὁ οὖν εἰς τὴν ἡδονὴν ἀποβλεψάμενος, ἐσφάλη περὶ τὴν κρίσιν, τὸ μὴ καλόν, καλὸν ἠγησάμενος ὁ γοῦν τοιοῦτος παραχρῆται γυναικὶ συνουσιαζόμενος». 3 Ἐπιπρόσθετα, ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς ἀναφέρει ὅτι «ἡ γὰρ τῆς σαρκὸς ἐπανάστασις πρὸς παιδοποιίαν μόνον ἀνίεται», ἐνῶ παραδέχεται ὅτι τὸ γενετήσιο ἔνστικτο «φύσει πρόσεστιν ἠμίν» καὶ ὡς φυσικὸν καὶ ἀκατηγόρητο, ἀφοῦ ἔχει δοθεῖ ἀπὸ τὸ Θεό, «ἳνα δι αὐτοῦ ἐν ἔργοις ἀγαθοῖς περιπατήσωμεν». 4 Δὲν ἀπορρίπτεται τὸ γενετήσιο ἔνστικτο ἀπὸ τὴ ζωὴ τοῦ ἀνθρώπου, ἀλλὰ ὅταν θεωρεῖται σωστά, ὄχι μόνο δὲν συνεργεῖ στὴν ἁμαρτία, ἀλλὰ συνεργεῖ «πρὸ τῆς φύσεως σύστασιν». Ἔτσι, διαπιστώνεται ἡ σχετικότητα μὲ τὴν ὁποία οἱ ἱεροὶ Πατέρες ἀναφέρονται στὴν σεξουαλικὴ πράξη καὶ τεκνογονία. Ὅταν ὑπάρχει πειρασμός, ἡ σβέση τῆς φλογώσεως μὲ τὴ συζυγικὴ συνουσία δίνει τὴ δυνατότητα στὸν ἄνθρωπο νὰ ἀποφύγει τὴν πορνεία. Στὴν ἑρμηνεία τοῦ ἀποστολικοῦ χωρίου «διὰ 1 Γρηγορίου Παλαμᾶ, Ὁμιλία ΙΣΤ, Περὶ τῆς κατὰ σάρκα τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ οἰκονομίας, PG 151, Ἰωάννου Χρυσοστόμου, «καὶ γυναικὶ μὲν συγγενομένω κατὰ νόμον οὐδεὶς ἂν μέμψαιτο μέχρις γήρως, χρηματιζομένω δὲ πάντες», PG 62, Μαξίμου Ὁμολογητοῦ, Περὶ ἀγάπης, PG 90, Ἀνέστη Κεσελόπουλου, Πάθη καὶ Ἀρετὲς στὴ διδασκαλία τοῦ Ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ, Θεσσαλονίκη 1986, σελ. 25, σήμ. Γρηγορίου Παλαμᾶ, πρὸς τὴν ἐν μοναζούσαις Ξένην, PG 150, 1069Α

3 3 δὲ τὰς πορνείας», ὁ ἱερὸς Χρυσσόστομος σημειώνει: «Ἄκουσον γοῦν τοῦ Παύλου λέγοντος διὰ δὲ τὰς πορνείας ἕκαστος τὴν ἐαυτοῦ γυναίκα ἐχέτω, καὶ ἑκάστη τὸν ἴδιον ἄνδρα ἐχέτω. Δυὸ γὰρ ταῦτα ἐστι, δι ἅπερ εἰσενήνεκται γάμος, ἳνα τὲ σωφρονῶμεν, καὶ ἳνα πατέρες γινώμεθα, τῶν δὲ δυὸ τούτων προηγουμένη ἡ τῆς σωφροσύνης ἐστὶ πρόφασις. Ὥστε μία τὶς ἐστὶ γάμου πρόφασις, τὸ μὴ πορνεύειν, καὶ διὰ τοῦτο τὸ φάρμακον εἰσενήνεκται τοῦτο». 5 Τὴν ἀποφυγὴ τῆς ἁμαρτίας προβάλλει καὶ ἡ ρήση τοῦ ἁγίου Ἰωάννη Δαμασκηνοῦ: «δρᾶμε ὅσον δύνη ὅταν ἀτονήσης, λάβε φάρμακον τὴν συνουσίαν, ἴνα μὴ πειράση ὑμᾶς ὁ Σατανᾶς». 6 Στὴν περίπτωση ὅμως ποὺ ἡ τεκνογονία θεωρεῖται σὲ σχέση μὲ τὴν παρθενία ἢ τὸ θάνατο, ἡ ἀναφορὰ εἶναι ὑποτιμητική, ἀφοῦ ἡ ὑπενθύμιση τῆς μετάδοσης τῆς θνητῆς σάρκας προσδίδει στὴν τεκνογονία τὴν ἔννοια τῆς παροδικότητας. Πρέπει νὰ τονισθεῖ ἡ προφανὴς ἰδιομορφία τοῦ σκοποῦ τοῦ γάμου, ὡς μυστηρίου καὶ θεσμοῦ καὶ τοῦ σκοποῦ τῆς συζυγικῆς συνουσίας. Ὁ γάμος δόθηκε γιὰ τὴν ἀλληλοβοήθεια τῶν συζύγων καὶ γιὰ τὴν τεκνογονία. Ἡ συζυγικὴ συνουσία, ποὺ συνδέεται μὲ τὴν ἡδονή, ἔχει ἀπὸ τὴ φύση τῆς ὡς σκοπὸ τὴν ἐπίτευξη τῆς γονιμότητας. Συνεπῶς, δὲν θὰ πρέπει νὰ συγχέονται μεταξύ τους: πρῶτον οἱ σκοποὶ τοῦ γάμου, δεύτερον οἱ σκοποὶ τῆς τεκνογονίας, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ ἕναν ἀπὸ τοὺς βασικοὺς σκοποὺς τοῦ γάμου καὶ τρίτον οἱ σκοποὶ τῆς συζυγικῆς συνουσίας, ἡ ὁποία ἐμπεριέχει ἀναπαραγωγικό, ἀγαπητικό, σωφρονιστικὸ 7 καὶ ἡδονιστικὸ ρόλο καὶ χαρακτήρα. Β. Ἡ Ἐκκλησία τῆς Ἑλλάδος γιὰ τὸ θέμα τῆς τεκνογονίας α. Ἡ ἐγκύκλιος τοῦ Ἡ ἐπίσημη θέση τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος εἶναι ἀποτυπωμένη στὴν ἐγκύκλιο τῆς Ἱεραρχίας τῆς 14ης Ὀκτωβρίου τοῦ Ἡ ἐξάπλωση τοῦ κινήματος τοῦ οἰκογενειακοῦ προγραμματισμοῦ τὴν ἐποχὴ τοῦ μεσοπολέμου, κυρίως στὰ ἀστικὰ κέντρα, θορύβησε τὴν Ἑλλαδικὴ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία. Ἡ λήψη ἀποφάσεων 5 Ἰωάννου Χρυσοστόμου, εἰς τὸ ἀποστολικὸν ρητὸν «διὰ δὲ τὰς πορνείας ἕκαστος τὴν ἐαυτοῦ γυναίκα ἐχέτω...», PG 51, Ἰωάννου Δαμασκηνοῦ, Ἱερὰ Παράλληλα, PG 96, ὃ.π.,

4 4 ἀπὸ τὶς Δυτικὲς Ἐκκλησίες 8 ἐπέτεινε τὴν ἀνάγκη γιὰ τὴν ἐπιβολὴ σταθερῆς καὶ ἑνιαίας θέσης ἀπὸ τὴν Ὀρθόδοξη προοπτική. Ἔτσι ἐκδόθηκε ἡ ἐγκύκλιος τῆς Ἱεραρχίας, στὴν ὁποία γίνεται ἀναφορὰ στὴν κατάσταση τῆς ἐποχῆς γιὰ τὴν ἀποφυγὴ τῆς τεκνογονίας καὶ τὴν παρεμπόδιση τῆς συλλήψεως. Καταδικάζονται οἱ ἐκτρώσεις, ἡ ἔκθεση βρεφῶν καὶ ἡ χρήση ἀφύσικων καὶ ἀθέμιτων μέσων γιὰ τὴν παρεμπόδιση τῆς συλλήψεως. Ἡ ἐγκύκλιος προτείνει στοὺς συζύγους τὴν ἀποχὴ ἀπὸ τὴν ἐπαφὴ καὶ τὴν ἐγκράτεια ὡς τὰ μοναδικὰ μέσα γιὰ τὴν ἀποφυγὴ τῆς τεκνογονίας, ὅταν ὑπάρχει ἰδιαίτερος λόγος. 9 Γνωστοποιεῖ στοὺς πνευματικοὺς πατέρες ὅτι ἡ ἀνοχὴ τῶν ἀντισυλληπτικῶν ἀποτελεῖ ἀπόκλιση ἀπὸ τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ. Ἐπισημαίνει στοὺς ἰατροὺς ὅτι γίνονται φονεῖς μὲ τὶς ἐκτρώσεις καὶ τοὺς ἀποτρέπει ἀπὸ τὸ νὰ διαδίδουν ἀντισυλληπτικὰ μέσα. Ἡ προτεινόμενη ἀποχὴ καὶ ἐγκράτεια ὑπαινίσσεται τὸ διάστημα κατὰ τὸ ὁποῖο ἡ σύζυγος εἶναι πιθανῶς γόνιμη. Δὲν γίνεται σαφὴς ἀναφορὰ γιὰ τὴ χρήση τῆς φυσικῆς μεθόδου τῶν ἄγονων ἡμερῶν, ὅμως ἡ ἀποχὴ ὑπονοεῖται μόνο γιὰ τὴ γόνιμη περίοδο τῆς συζύγου καὶ ὄχι σὲ μόνιμη βάση. Ὡστόσο ἡ ἐγκύκλιος τοῦ 1937 προκάλεσε ἀντιδράσεις στοὺς ἐκκλησιαστικοὺς κύκλους καὶ δὲν ἔγινε εὐρύτερα ἀποδεκτὴ ὡς δείκτης πορείας ἀπὸ μεγάλη μερίδα πνευματικῶν. Ἐπικρίθηκε ἡ αὐστηρὴ προοπτική της γιὰ τὸ θέμα τῆς τεκνογονίας καὶ κυρίως ἡ ἔλλειψη ἔκφρασης τῆς Ὀρθόδοξης ἄποψης γιὰ τὴν ἠθικὴ κλιμάκωση τῶν πιστῶν. 10 Ἐπιπρόσθετα κατηγορήθηκε ὁ τρόπος συγγραφῆς της καὶ ἀμφισβητήθηκε ἔντονα ἡ διατύπωση ἑνιαίας γραμμῆς καὶ προοπτικῆς ἀπὸ τὸ σύνολο τῆς Ἑλλαδικῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας. β. Τὸ διάγγελμα περὶ τεκνογονίας (9 Ὀκτωβρίου 1978) Τὸ διάγγελμα δηλώνει ὅτι ἐπανέρχεται μετὰ ἀπὸ σαράντα χρόνια στὸ ἐπίμαχο θέμα τῆς φυγοτεκνίας. Ἀποδέχεται ὅτι ἡ κατάσταση ἐπιδεινώθηκε καὶ ὅτι χρειάζεται νὰ τοποθετηθεῖ ἡ Ἱεραρχία τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος, ὅπως εἶχε κάνει τὸ Ἡ Ἀγγλικανικὴ σύνοδος τοῦ Λάμπεθ τὸ 1930 πρότεινε τὴν τέλεια ἀποχὴ ἀπὸ τὴ συζυγικὴ σχέση ὡς τὸ μόνο νόμιμο μέσο γιὰ τὴν ἀποφυγὴ τῆς τεκνογονίας. 9 «Ἡ ἐγκράτεια ἀποτελεῖ διὰ τοὺς συζύγους τὸ μόνον νόμιμον μέσον ἀποφυγῆς τῆς τεκνογονίας, ὅταν πραγματικὴ παρουσιάζεται διὰ τὴν ἀποφυγήν αὐτῆς ἀνάγκη». 10 βλ., Ἀλέξανδρου Σταυρόπουλου, Τὸ πρόβλημα τῆς τεκνογονίας καὶ ἡ Ἐγκύκλιος τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος (1937), συμβολὴ εἰς τὴν ποιμαντική της τεκνογονίας ἐξ ἀπόψεως Ὀρθοδόξου, Ἀθήνα 1977.

5 5 Παροτρύνει τοὺς ἐγγάμους ἄνδρες νὰ ἐκπληρώνουν τὸ καθῆκον τους καὶ νὰ συνδέουν τὴ συζυγία μὲ τὴν «ἐξ αὐτῆς παιδοποιία». Ρητὰ ἀναφέρεται στὶς συζύγους «νὰ ἀποφεύγωσι οἱαδήποτε ἀντισυλληπτικὰ μέσα καὶ τρόπους», ἐνῶ συμβουλεύει τοὺς ἰατροὺς νὰ μὴ συμμετέχουν στὶς φονικὲς ἐκτρώσεις. Καλεῖ τοὺς πνευματικοὺς πατέρες νὰ ἀκολουθοῦν κοινὴ γραμμή, αὐτὴ ποὺ ἐξέφρασε ἡ ἐγκύκλιος τοῦ Τὸ διάγγελμα δὲν ἀγνοεῖ τὶς δύσκολες σύγχρονες περιστάσεις γιὰ τὴν ἀνατροφὴ τῶν τέκνων καὶ ἀναγνωρίζει ὅτι ἡ προτεινόμενη διέξοδος τῆς συζυγικῆς ἐγκράτειας θεωρεῖται «στενὴ καὶ τεθλιμμένη ὁδός». Ἐπιπλέον ἡ ἠπιότερη λύση ποὺ προβάλλεται γιὰ τὴν ἐφαρμογὴ τῆς ἐκκλησιαστικῆς οἰκονομίας καὶ συγκατάβασης ἀφήνεται στὴν κρίση τῶν πνευματικῶν, ὅταν διαπιστώνεται ἡ ἀναγκαιότητά της. Ἀναγνωρίζονται οἱ δυσκολίες τῆς τεκνοτροφίας καὶ δίνονται περιθώρια στοὺς πνευματικοὺς νὰ οἰκονομήσουν εἰδικὲς περιπτώσεις. Γ. Ἡ σύγχρονη ποιμαντικὴ γιὰ τὸ πρόβλημα τῆς τεκνογονίας Μέσα στὶς ἀντιφάσεις ποὺ χαρακτηρίζουν τὸν Ἑλλαδικὸ χῶρο εἶναι καὶ τούτη, ἀπὸ τὴ μία νὰ θανατώνονται ζωὲς τὸ χρόνο μὲ τὶς ἐκτρώσεις ὡς ἀνεπιθύμητα τέκνα, ἐνῶ τὴν ἴδια ὥρα χιλιάδες σύζυγοι προστρέχουν στὴν ἰατρικὴ βοήθεια δαπανώντας κόπο, χρόνο, χρῆμα, ψυχικὲς δυνάμεις γιὰ νὰ ἀποκτήσουν ἕνα παιδὶ μὲ τὶς μεθόδους τῆς ὑποβοηθούμενης ἀναπαραγωγῆς. 11 Ταυτόχρονα ἄλλα ζευγάρια ἔχοντας ἀποκτήσει 1-2 τέκνα προσπαθοῦν συστηματικὰ νὰ ἀποφύγουν τὴν τεκνογονία, δαπανώντας ἕνα ἀξιόλογο χρηματικὸ ποσὸ στὶς μεθόδους ἀντισύλληψης. Ἡ παροῦσα ἔρευνα ἐξετάζει τὴν τελευταία περίπτωση τῆς ἀντίφασης. Στὴν ἔρευνα, λοιπόν, ποὺ πραγματοποιήθηκε μεταξὺ τῶν ἐτῶν ἀναδύθηκαν χρήσιμα στοιχεῖα. Ἀρχικά, καταρτίστηκε ἕνας κατάλογος ἀνεγνωρισμένων ποιμένων (ἱερομόναχων σὲ μοναστήρια καὶ πόλεις, ὅπως καὶ ἐγγάμων πνευματικῶν), οἱ ὁποῖοι μέσα ἀπὸ ἕνα ἐλεύθερο ἐρωτηματολόγιο, εἶχαν τὴν καλοσύνη νὰ καταθέσουν τὶς θέσεις καὶ πεποιθήσεις, ἀλλὰ καὶ τὸν κόπο καὶ πόνο τους, κατὰ τὴν ποιμαντικὴ ἀντιμετώπιση τῶν συζύγων. Γενικὴ διαπίστωση εἶναι ἡ ἀκόλουθη: κάθε πνευματικός, πέρα ἀπὸ τὴ μορφὴ τῆς ζωῆς τοῦ (μοναχικὸς ἢ ἔγγαμος βίος), ἐνσκήπτει μὲ περισσὴ ἀγάπη καὶ 11 Βασιλείου Φανάρα, Ὑποβοηθούμενη Ἀναπαραγωγή, Ἠθικοκοινωνικὴ Προσέγγιση, ἔκδ. Τὸ Παλίμψηστον, Θεσσαλονίκη 2000, σελ. 169.

6 6 κατανόηση στὰ προβλήματα τῶν ἔγγαμων παιδιῶν του. Διαπιστώθηκε διαφοροποίηση ἀντιμετώπισης, ἀλλὰ τὸ στοιχεῖο τῆς ἀγωνίας καὶ εὐθύνης ἀπέναντι στὸ ποιμαινόμενο ζεῦγος δὲν ἀπουσίασε ἀπὸ κανένα συνομιλητὴ ἢ σχετικὸ μὲ τὸ θέμα συγγραφέα. Τὰ στοιχεῖα, ποὺ συγκεντρώθηκαν, παρουσιάζουν ξεχωριστὸ ἐνδιαφέρον. Σημειώνονται οἱ ποιμαντικὲς τάσεις, συγκλίσεις καὶ ἀποκλίσεις στὴ σύγχρονη διαποίμανση τῶν πιστῶν καὶ ἰδιαίτερα στὸ πρόβλημα τῆς τεκνογονίας στὸν Ἑλλαδικὸ χῶρο. Ἡ ἀναφορὰ τοῦ προβλήματος κυμαίνεται στὰ πλαίσια τοῦ Ὀρθόδοξου γάμου. Ὅπου σημειώνεται ἡ φράση «συζυγικὸ ζεῦγος» ἢ ἄλλοι συναφὴς ὄροι, ἀναφέρονται οἱ σύζυγοι οἱ ὁποῖοι λίγο ἡ πολὺ ἀγωνίζονται γιὰ τὴν πνευματική τους πρόοδο. Εἶναι ἐκεῖνοι ποὺ ζοῦν ἢ τουλάχιστον προσπαθοῦν νὰ ζήσουν μὲ τὰ μυστήρια της Ἐκκλησίας. Ὁ περιορισμὸς αὐτὸς ἐπιβάλλεται, καθὼς στὴν κατεξοχὴν ποιμαντικὴ λειτουργία προστρέχουν οἱ σύζυγοι μὲ πνευματικὲς ἀνησυχίες καὶ ἀποτελοῦν τὸ ποιμαινόμενο μέρος τῆς Ἐκκλησίας. Στὶς συζητήσεις, οἱ πνευματικοὶ ἀναφέρονται σ αὐτοὺς ἀκριβῶς τοὺς συζύγους, ἀνεξάρτητα ἀπὸ τὸ στάδιο πνευματικοῦ ἀγώνα καὶ κατάστασή τους. Ἐξάλλου, αὐτοὶ εἶναι οἱ σύζυγοι ποὺ παρακολουθοῦν μὲ προσοχὴ τὶς ποιμαντικὲς διδαχὲς καὶ προβληματίζονται στὴν ἀναζήτηση τοῦ θείου θελήματος. Ἡ τεκνογονία καὶ ἡ συζυγικὴ συνουσία ἀφοροῦν κατὰ κύριο λόγο τὸ ἀνδρόγυνο. Ὁ πνευματικὸς πατέρας μὲ διάκριση πρέπει νὰ συμβουλεύει τὸ ζεῦγος. Διαφορετικὰ οἱ ἐπεμβάσεις σὲ συζυγικά, προσωπικὰ θέματα, ἐλλοχεύουν τὸν κίνδυνο ἐπιπλοκῆς στὴ διαποίμανση, ἀλλὰ καὶ στὴν ἑνότητα τῶν συζύγων. Ἀρκετοὶ πιστεύουν ὅτι τὰ θέματα αὐτὰ πρέπει νὰ μείνουν στὴν κρίση τοῦ πνευματικοῦ, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ σκέφτεται σωστά, γνωρίζοντας τὸν πραγματικὸ σκοπὸ τοῦ γάμου, ἐνῶ ἄλλοι καταδικάζουν τὴν ἀναφορὰ κατὰ τὴν πνευματικὴ καθοδήγηση, σὲ συζυγικὰ θέματα σεξουαλικῆς φύσεως. Μερικοὶ πιστεύουν ὅτι ἡ διχογνωμία τῶν πνευματικῶν γιὰ τὸ θέμα τῆς τεκνογονίας ἐπηρεάζει τὸ Ὀρθόδοξο πλήρωμα, καθὼς «ὁ καθένας διδάσκει ὄχι τὶς εὐαγγελικὲς ἀλήθειες, ἀλλὰ τὶς προσωπικές του ἀπόψεις καὶ θέσεις... ἡ πνευματικὴ Βαβὲλ τείνει νὰ ἀλλοιώσει τὴ συνείδηση τῶν πιστῶν. Ὁ πιστὸς διδάσκεται πλέον διαφορετικὲς θέσεις» Ἄρχ. Νικόδημου Ἀεράκη, Τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ στὸ θέμα τῆς τεκνογονίας, εἰσήγηση σὲ Ἱερατικὴ Σύναξη,

7 7 Δυσάρεστο γεγονὸς γιὰ τὴ σύγχρονη ποιμαντικὴ ἀποτελεῖ ἡ σιωπηλὴ διαμάχη μεταξὺ ἐγγάμων καὶ ἀγάμων πνευματικῶν γιὰ τὴν «ἁρμοδιότητα» καθοδήγησης τῶν ἀνδρογύνων. Σημειώνεται ἡ ὀρθὴ θέση γιὰ ὅσους διεκδικοῦν τὴν ποιμαντικὴ ἀποκλειστικότητα: «Ἐκεῖνο ποὺ βαρύνει σὲ μία σοβαρὴ ἀντιμετώπιση τοῦ γάμου, δὲν εἶναι οὔτε ἡ προσωπικὴ ἐμπειρία τοῦ ἐγγάμου, οὔτε ἡ ἀντικειμενικότητα τοῦ ἄγαμου, ἀλλὰ ἡ ποιμαντικὴ πείρα καὶ εὐαισθησία καὶ τῶν δυό, ἡ σχετικὴ μὲ τὸ γάμο». 13 Στὴν ἔρευνά μας, ἡ ἐλεύθερη συζήτηση μὲ τοὺς ποιμένες ἀνέδειξε τὸν χειρισμὸ τοῦ κάθε πνευματικοῦ, τὴν πείρα, τὸν κόπο καὶ τὸν πόνο στὴν ποιμαντικὴ τῶν συζύγων. Ὁ πόθος γιὰ τὴν ἀρτιότερη καὶ θεοδρόμο διαποίμανση δὲν ἔλειψε ἀπὸ κανένα πνευματικό-ἐξομολόγο, παρόλο ποὺ ἡ ἀντιμετώπιση δὲν ἦταν ὅμοια σ ὅλους τους ποιμένες. Ἀκολούθησε ἡ καταγραφὴ τῶν συζητήσεων, τῶν θέσεων καὶ τῶν ἀπόψεων, ὥστε ἡ ἔκθεσή τους νὰ γίνει κατὰ τὸν καλύτερο δυνατὸ τρόπο. Οἱ σύγχρονοι ποιμαντικοὶ τύποι. Ἡ τυποποίηση τῆς ποιμαντικῆς εἶναι δύσκολη, ἐπειδὴ χρειάζεται νὰ σχηματοποιηθεῖ ἡ γραμμὴ τοῦ πνευματικοῦ, ὥστε νὰ γίνει κατανοητὴ ἡ σύγχρονη ποιμαντική. Ἄλλωστε ἡ ἐργασία παρουσιάζει ἕνα δεῖγμα τῆς ὑπάρχουσας κατάστασης καὶ δὲν ἀρνεῖται τὴν ὕπαρξη ἄλλων θέσεων, ἀφοῦ βασίζεται στὰ δεδομένα τῆς ἔρευνας ποὺ ἔγινε. Στὸ πρόβλημα τῆς τεκνογονίας διακρίθηκαν δυὸ κυρίως γραμμές: α) ἡ παραδοσιακὴ γραμμὴ κι β) ἡ νεωτερίζουσα γραμμή. Ὡστόσο, ἡ παραδοσιακὴ γραμμὴ ἐκφράζεται ἀπὸ δυὸ τύπους τὸν αὐστηρὸ καὶ τὸν ἐπιεικῆ. Ἡ διάκριση ἀνάμεσά τους εἶναι λεπτὴ καὶ ἀναφέρεται κυρίως στὴ διαφορετικὴ ποιμαντικὴ ἀντιμετώπιση τῶν θεμάτων τῶν συζύγων. Οἱ ποιμαντικοὶ τύποι ἀναφέρονται στὸ πρόβλημα τῆς τεκνογονίας, τοῦ ἐλέγχου τῶν γεννήσεων, τῆς ἀντισύλληψης, τῆς ρύθμισης τῆς ἀνθρώπινης γονιμότητας καὶ τοῦ προγραμματισμοῦ τῆς οἰκογένειας. α. Ἡ παραδοσιακὴ ποιμαντικὴ γραμμὴ Ἡ παραδοσιακὴ γραμμὴ διαποίμανσης τῶν συζυγικῶν θεμάτων βασίζεται στὴν πίστη τοῦ εὐαγγελίου, στὴν πατερικὴ παράδοση καὶ προβάλλει τὴν ἐνάρετη βιοτή. Προσπαθεῖ νὰ ὁδηγήσει μὲ ἀσφάλεια τὸ ἀνδρόγυνο στὴ σωτηρία, 13 π. Φιλόθεος Φάρος, π. Σταῦρος Κοφινάς, Γάμος, Ἀθήνα 1989, σελ. 12.

8 8 προβάλλει τὴν ὀρθόδοξη ἀκρίβεια καὶ προοπτικὴ καὶ θεωρεῖ τὴ φυγοτεκνία καὶ ἀντισύλληψη ὡς πράξεις ἐνάντιες στὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ. Ἡ ἔρευνα κατέδειξε δυὸ τρόπους ἔκφρασης τῆς γραμμῆς μὲ ἴδιο θεολογικὸ ὑπόβαθρο καὶ κοινὲς ἀφετηρίες, ἀλλὰ μὲ ἐμφανῆ διαφορετικὴ ποιμαντικὴ ἀντιμετώπιση: τὸν αὐστηρὸ τύπο καὶ τὸν ἐπιεικῆ τύπο τῆς παραδοσιακῆς ποιμαντικῆς γραμμῆς. Ια. Ὁ αὐστηρὸς ποιμαντικὸς τύπος. Ὀνομάζουμε ποιμαντικὸ τύπο τῆς αὐστηρότητας ἐκεῖνον ποὺ δὲν παρουσιάζει ἰδιαίτερη εὐαισθησία στὴν κατανόηση τῶν σύγχρονων συζυγικῶν θεμάτων. Τὰ κύρια χαρακτηριστικὰ τοῦ τύπου τῆς αὐστηρότητας συνοψίζονται ὡς ἑξῆς: -Ἡ τεκνογονία εἶναι ὁ πρῶτος σκοπὸς τοῦ γάμου καὶ ἡ συζυγικὴ συνουσία ἔχει μόνο ἀναπαραγωγικὸ ρόλο. -Ἡ φυγοτεκνία σὲ ὁποιαδήποτε περίπτωση, ἀκόμη καὶ σὲ ὑπάρχουσα πολυτεκνία ἀποτελεῖ μεγάλη καὶ θανάσιμη ἁμαρτία. -Οἱ σύζυγοι δὲν ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ρυθμίζουν τὴ γονιμότητά τους καὶ νὰ προγραμματίζουν τὸν ἀριθμὸ τῶν μελῶν τῆς οἰκογένειάς τους. - Ἡ ἀπόλυτη ἐγκράτεια καὶ ἡ ἀποχὴ εἶναι οἱ μοναδικοὶ τρόποι γιὰ τὴ ρύθμιση τῶν γεννήσεων, ἐὰν αὐτὸ ἐπιβάλλεται. - Ἡ φυσικὴ μέθοδος τῶν ἄγονων ἡμερῶν εἶναι ἀνεκτή. -Ἡ συμμετοχὴ στὴ Θεία Εὐχαριστία ἐξαρτᾶται σημαντικὰ ἀπὸ τὴν πράξη τῆς ἀντισύλληψης καὶ σ αὐτὴ τὴν περίπτωση ἐπιτρέπεται ὡς 2 φορὲς τὸν χρόνο. - Ἡ συζυγικὴ συνουσία ἐπιτρέπεται στὴν περίοδο τῆς ἐγκυμοσύνης, μὲ σύμφωνη ἰατρικὴ γνωμάτευση. - Ἡ ἐγκύκλιος τοῦ 1937 θεωρεῖται ἐμπνευσμένο κείμενο καὶ ἐκφράζει γνήσια τὴν Ὀρθόδοξη θέση γιὰ τὸ πρόβλημα τῆς τεκνογονίας. - Τὴν εὐλογημένη τάξη ἐγγάμων ἀποτελοῦν οἱ πολύτεκνοι 14, καθὼς μὲ τὸν ἀριθμὸ τῶν παιδιῶν τοὺς ἐκπληρώνουν τὴν ἐντολὴ τοῦ Θεοῦ. Οἱ ποιμένες τῆς αὐστηρότητας προσπάθησαν νὰ ἐκφράσουν τὸ ὀρθόδοξο φρόνημα, ὅμως ἀπολυτοποίησαν τὶς θέσεις τους καὶ παρέβλεψαν κύρια προβλήματα τοῦ ἔγγαμου βίου. Ἡ ἀστικὴ οἰκογένεια ἀντιμετωπίζει ἀνυπέρβλητες 14 Ἄρχ. Γέρ. Δημόπουλου, μν, ἔργ., σελ. 24. Στὸ περιοδικὸ «Πολύτεκνη Οἰκογένεια», τεῦχος 51, Σεπτέμβριος 1991, σημειώνεται ἡ ὀρθὴ προοπτικὴ τῆς πολυτεκνίας: «ἡ πολυτεκνία θὰ πρέπει νὰ συμβαδίζει μὲ τὴν ἀρετὴ καὶ τὸν ἁγιασμό, τότε καὶ μόνο σώζονται οἱ πολύτεκνοι γονεῖς».

9 9 δυσκολίες διαβίωσης σὲ σχέση μὲ τὴν παραδοσιακὴ πολύτεκνη ἀγροτικὴ οἰκογένεια. Οἱ συνέπειες τῆς ἐκβιομηχάνισης ἦταν σαρωτικές, καθὼς ἐπῆλθε ἡ ὑπογεννητικότητα, ἡ χειραφέτηση τῆς γυναίκας, τὸ ὑψηλὸ κόστος διατροφῆς καὶ ἀγωγῆς τῶν παιδιῶν, ἡ εὔκολη διακίνηση νέων ἰδεῶν, ὁ οἰκογενειακὸς προγραμματισμὸς καὶ τέλος ἡ ἀνάπτυξη τῶν τεχνικῶν μέσων γιὰ τὴν ἀποτελεσματικὴ ἀντισύλληψη. 15 Στὴ σύγχρονη πρόκληση ἡ ποιμαντικὴ γραμμὴ τῆς αὐστηρότητας δὲν μπόρεσε πάντοτε νὰ ποιμάνει καλόπιστα καὶ διακριτικὰ τὰ νέα δεδομένα. Ἀντίθετα προβλήθηκε ἡ θέση ποὺ θέλει μόνο τὴν πολυτεκνία ὡς τὴν ἐκπλήρωση τοῦ θείου θελήματος. Ἀκόμη καὶ οἱ οἰκογενειάρχες μὲ 3-4 παιδιὰ ἐξετάζονται ἀρκετὲς φορὲς καχύποπτα, ὡς θιασῶτες τοῦ οἰκογενειακοῦ προγραμματιστές, ποὺ δὲν ἐκπληρώνουν τὸ θέλημα τῆς ἀπόκτησης πολλῶν παιδιῶν. Ὁ μονομερὴς τονισμὸς τῆς ἐντολῆς τοῦ «αὐξάνεσθε καὶ πληθύνεσθε» σὲ βάρος ἄλλων ἐντολῶν καὶ σκοπῶν τοῦ γάμου, κατέστησε τὴν ποιμαντικὴ γραμμὴ ἀναποτελεσματικὴ καὶ ἀκραία. Ιβ. ὁ ἐπιεικὴς ποιμαντικὸς τύπος. Ὀνομάζουμε ἐπιεικῆ ποιμαντικὸ τύπο τὴν ποιμαντικὴ ποὺ ἀντιλαμβάνεται τὰ σύγχρονα ποιμαντικὰ προβλήματα τοῦ ἔγγαμου βίου καὶ ποιμαίνει μὲ διάκριση, ἀγάπη καὶ κατανόηση, ἀντιμετωπίζοντας τὰ πληρέστερα καὶ ἀποτελεσματικά. Προσπαθεῖ νὰ ὁδηγήσει μὲ ἀσφάλεια τὸ ἀνδρόγυνο στὴ σωτηρία προβάλλοντας τὴν ὀρθόδοξη ἀκρίβεια καὶ προοπτική. Διαφέρει ἀπὸ τὸν αὐστηρὸ τύπο στὸν τρόπο ποὺ ἐκφράζει τὴν παραδοσιακὴ ἀντιμετώπιση, δίχως ἀπολυτοποιήσεις καὶ ἀφορισμούς. Ἡ ἀποδοχὴ τῆς κλιμάκωσης τῶν πιστῶν ἀπὸ τοὺς ποιμένες τοῦ ἐπιεικῆ τύπου ἐπιτρέπει στὰ πλαίσια τῆς οἰκονομίας τὴν προσωρινὴ ἀπόκλιση ἀπὸ τὸ ἀπόλυτο τῶν θέσεων γιὰ τὴν προσέγγιση τῶν εἰδικῶν περιστάσεων. Αὐτὸ δὲν σημαίνει οὔτε τὴν ἀνοχὴ τῶν ἀντισυλληπτικῶν μέσων, οὔτε τὴν προβολὴ ἀκραίων ποιμαντικῶν θέσεων. Χαρακτηριστικό του ἐπιεικῆ τύπου εἶναι ἡ ἀπουσία τῆς σχολαστικῆς πνευματικῆς καθοδήγησης στὰ συζυγικὰ θέματα. Ὁ πνευματικὸς συμβουλεύει τὸ ζεῦγος, ὅταν αὐτὸς ἐρωτᾶται, καὶ δὲν ρυθμίζει τὴ σεξουαλικὴ συμπεριφορά του. Τὰ χαρακτηριστικὰ τοῦ ἐπιεικοῦς ποιμαντικοῦ τύπου ποὺ εἶναι τὰ ἀκόλουθα: -Ἡ ἠθικὴ καὶ πνευματικὴ τελείωση μέσα ἀπὸ τὴν πρόοδο τῆς κοινωνίας τῆς ἀγάπης τῶν συζύγων ἀποτελεῖ τὸν πρῶτο σκοπὸ τοῦ ὀρθόδοξου γάμου, ἐνῶ ἡ 15 Βασιλείου Γιούλτση, Εἰσαγωγὴ στὴ Γενικὴ Κοινωνιολογία, 1986, σελ. 104.

10 10 τεκνογονία εἶναι τὸ στεφάνωμα καὶ ἡ ξεχωριστὴ εὐλογία τοῦ Θεοῦ στὴ συζυγικὴ κοινωνία. Ὁ γάμος νοεῖται ὡς ἡ «ἔννομος συζυγία καὶ ἡ ἐξ αὐτῆς παιδοποιία». -Ἡ φυγοτεκνία μὲ τεχνητὰ καὶ ἀφύσικα μέσα εἶναι καταδικαστέα. Ὡστόσο ἀναγνωρίζονται περιπτώσεις ὅπου ὁ ἔλεγχος τῶν γεννήσεων εἶναι ἀναπόφευκτος. -Ὁ ἄνθρωπος μπορεῖ νὰ ρυθμίζει τὴ γονιμότητά του καὶ νὰ προγραμματίζει τὸν ἀριθμὸ τῶν μελῶν τῆς οἰκογένειάς του μὲ τὴ φυσικὴ μέθοδο τῆς ἀνίχνευσης τῶν γόνιμων ἡμερῶν καὶ τὴν ἀποφυγῆς τῆς συνουσίας κατὰ τὸ διάστημα αὐτό. -Ἡ χρήση τεχνικῶν ἀντισυλληπτικῶν μέσων ἀπαγορεύεται καὶ συνεπάγεται τὴν ἀπομάκρυνση ἀπὸ τὸ Ποτήριο τῆς Ζωῆς. Ὑπάρχουν περιπτώσεις, ὅπου ὅσοι προφυλάσσονται οἰκονομοῦνται ἐπιεικέστερα καὶ κοινωνοῦν ἕως 6-8 φορὲς τὸ χρόνο. -Ἡ συζυγικὴ συνουσία ἐπιτρέπεται στὴν περίοδο τῆς ἐγκυμοσύνης, μὲ σύμφωνη ἰατρικὴ γνωμάτευση, προβάλλοντας ἔτσι τὸ σωφρονιστικὸ καὶ ἀγαπητικὸ ρόλο τῆς ἐπαφῆς. -Ἡ ἐγκύκλιος τοῦ 1937 εἴτε ἀγνοεῖται πλήρως, εἴτε ἀναγνωρίζεται ὡς ἐπίσημο κείμενο, ὡστόσο δὲν βοηθᾶ ἐπαρκῶς στὴν ποιμαντικὴ διακονία. - Τὰ ἀνδρόγυνα δὲν πρέπει νὰ ξεχνοῦν τὴν Ὀρθόδοξη πνευματικὴ διάσταση τῆς κοινωνίας τους. Ὁ χριστιανικὸς γάμος προχωρεῖ διαρκῶς ἀπὸ τὰ σωματικὰ πρὸς τὰ πνευματικά, ὅπου ἡ ἄσκηση καὶ ἡ ἐγκράτεια ἅπτονται κάθε ἔκφανσης τῆς ἔγγαμης πορείας καὶ ὄχι ἀποκλειστικά τῆς σεξουαλικῆς σχέσης. Ἡ ἐπιεικὴς γραμμὴ ἀκολουθεῖται ἀπὸ ποιμένες ἄγαμους στὸν κόσμο καὶ ἱερομόναχους πνευματικοὺς σὲ μοναστήρια. Παρὰ τὴν προκατάληψη ποὺ ὑπάρχει γιὰ τὴν ποιμαντική του μοναστικοῦ χώρου, ἡ ἔρευνα κατέδειξε ὅτι οἱ ποιμένες τοῦ χώρου αὐτοῦ εἶναι ἐπιεικεῖς σ ἀντίθεση μὲ τὴν ἄποψη ποὺ τοὺς θέλει ἄτεγκτους καὶ σχολαστικοὺς μὲ τὰ συζυγικὰ θέματα. Κατὰ τὴν ἄποψή μας, ὁ ἐπιεικὴς ποιμαντικὸς τύπος ἐκφράζει ἀρτιότερα τὴν Ὀρθόδοξη θεολογία καὶ ποιμαντικὴ γιὰ τὸ γάμο. Προσπαθεῖ νὰ ὁδηγήσει μὲ ἀσφάλεια τὸ ἀνδρόγυνο στὸν τελικό του σκοπό. Ἡ ἀλληλοβοήθεια τῶν συζύγων, ἡ ἀποφυγὴ τῆς πορνείας ἀποτελοῦν τοὺς πρώτους σκοποὺς τοῦ γάμου. Ἡ συζυγικὴ συνουσία ἔχει διττὸ ρόλο, τὸν ἀναπαραγωγικὸ - τεκνογονικὸ καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλη τὸν ἀγαπητικό, ἑνωτικὸ καὶ σωφρονιστικό. Ἀναγνωρίζονται τὰ κοινωνικοοικονομικὰ προβλήματα ποὺ ὁδηγοῦν στὴ ρύθμιση τῶν γεννήσεων, ὅμως αὐτὸ δὲν σημαίνει τὴν ἀνοχὴ τῶν ἀντισυλληπτικῶν μέσων. Παρὰ τὴν

11 11 πονηρὴ πρόθεση τοῦ ἐλέγχου τῶν γεννήσεων μὲ τὴ μέθοδο τῶν ἄγονων ἡμερῶν, ἐπιτρέπεται ἡ χρήση της στὰ πλαίσια οἰκονομίας τῶν εἰδικῶν περιπτώσεων. β. Ἡ νεωτερίζουσα ποιμαντικὴ γραμμὴ Ὀνομάζουμε νεωτερίζουσα ποιμαντικὴ γραμμὴ ἐκείνη ποὺ ἀνέχεται τὴν ἀντισύλληψη, τὴ ρύθμιση τῆς γονιμότητας καὶ τὸν οἰκογενειακὸ προγραμματισμό, ὡς φυσικὰ καὶ ἀναγκαία στὴν ἔγγαμη ζωή. Τὰ χαρακτηριστικά της νεωτερίζουσας ποιμαντικῆς γραμμῆς εἶναι τὰ ἑξῆς: - Ἡ ἠθικὴ ἀλληλοβοήθεια εἶναι ὁ πρῶτος σκοπὸς τοῦ γάμου, ἐνῶ ἡ τεκνογονία εἶναι δευτερεύων σκοπός. -Τὰ τεχνητὰ ἀντισυλληπτικὰ μέσα δὲν καταδικάζονται, ἀλλὰ ἐπιτρέπονται, ὅταν ὑπάρχει ὁμόφωνη συζυγικὴ θέληση. -Ἀναγνωρίζεται στὸ ἀνδρόγυνο τὸ δικαίωμα νὰ ρυθμίζει τὴ γονιμότητά του καὶ νὰ προγραμματίζει τὸν ἀριθμὸ τῶν μελῶν τῆς οἰκογένειάς του. -Ἡ χρήση τῶν τεχνικῶν ἀντισυλληπτικῶν μέσων δὲν ἐμποδίζει τοὺς συζύγους ἀπὸ τὴ συμμετοχὴ στὴ Θεία Εὐχαριστία, ἀλλὰ ἐξαρτᾶται κυρίως ἀπὸ τὴ γενικὴ στάση τοῦ ἀνδρογύνου ἀπέναντι στὴν Ὀρθόδοξη πίστη καὶ ζωή. -Ἡ συζυγικὴ συνουσία στὴν περίοδο τῆς ἐγκυμοσύνης θεωρεῖται ἀναγκαία καὶ ἐπιβάλλεται μὲ σύμφωνη ἰατρικὴ γνωμάτευση. -Ἡ ἐγκράτεια καὶ ἡ ἄσκηση δὲν παραγνωρίζονται στὴν ἔγγαμη πορεία, ὅμως χρειάζεται τὸ μέτρο καὶ ἡ συζυγικὴ ὁμοφωνία. -Ἡ ἐγκύκλιος τοῦ 1937 δὲν ἀναγνωρίζεται καὶ προτείνεται ἡ ἀντικατάστασή της μ ἄλλο πιὸ δυναμικὸ κείμενο, ποὺ νὰ ἁρμόζει στὴ σύγχρονη πραγματικότητα. - Ἡ συζυγικὴ ἁρμονία ἀποτελεῖ κύριο θέμα καὶ τὰ προβλήματα τοῦ οἰκογενειακοῦ προγραμματισμοῦ δὲ θὰ πρέπει νὰ ἐξετάζονται στατικὰ καὶ σχολαστικά. Οἱ ποιμένες τῆς νεωτερίζουσας γραμμῆς χαρακτηρίζουν τοὺς ἑαυτοὺς τοὺς προοδευτικοὺς καὶ τὴν ποιμαντικὴ ποὺ ἀκολουθοῦν ὡς καταλληλότερη γιὰ τὴν ἀποτελεσματικὴ διαποίμανση στὴ σύγχρονη Ἑλληνικὴ κοινωνία. Σημειώνεται ὅτι χρειάζεται ἡ ἀπομάκρυνση ἀπὸ τὰ αὐστηρὰ καὶ παραδοσιακὰ πρότυπα ποιμαντικῆς τῶν συζύγων καὶ ἡ προσαρμογὴ τῆς ποιμαντικῆς στὰ σύγχρονα δεδομένα, ὥστε νὰ ἀγκαλιαστεῖ τὸ σύνολο τῶν Ὀρθοδόξων του Ἑλλαδικοῦ χώρου. Ἐπιπρόσθετα, καταδικάζεται ὡς εὐσεβιστικὴ καὶ ἀδιάκριτη ἡ ἀναφορὰ στὰ θέματα τῆς σεξουαλικῆς ζωῆς τοὺς ζεύγους.

12 12 Ἡ δημιουργία τῆς νεωτερίζουσας ποιμαντικῆς γραμμῆς ὀφείλεται στὴν ἀντίδραση διανοουμένων κληρικῶν καὶ λαϊκῶν θεολόγων στὴν ποιμαντικὴ ποὺ ἀντιμετώπιζε τὰ προβλήματα τοῦ γάμου μὲ αὐστηρότητα καὶ ἀδυνατοῦσε νὰ τὰ προσεγγίσει. Στὴν προσπάθεια τοὺς ὅμως νὰ ἀνασκευάσουν τὴ δημιουργηθεῖσα γραμμὴ τῆς αὐστηρότητας, παραμέρισαν τὴν ἀσκητικὴ προοπτικὴ τῆς ἔγγαμης ζωῆς. Ἡ προσπάθεια γιὰ ἀποκόλληση ἀπὸ τὴν παραδοσιακὴ γραμμὴ τῆς αὐστηρότητας ἔφερε θετικὰ ποιμαντικὰ ἀποτελέσματα, ὅμως ἄγγιξε τὴν ἀντίθετη ἀκραία νεωτερίζουσα γραμμή, ἡ ὁποία δὲν βλέπει τὰ σεξουαλικὰ θέματα τῶν συζύγων σὲ καμία περίπτωση νὰ ἀποτελοῦν ἐμπόδια γιὰ τὴ συμμετοχὴ στὴ Θεία Εὐχαριστία. Ἡ ἄποψη ποὺ θεωρεῖ ὅτι «ὑπάρχει πολὺς χῶρος γιὰ βελτίωση, προσαρμογὴ καὶ καινοτομία, καθὼς ἡ Ἐκκλησία μας ὀφείλει νὰ μὴν εἶναι στατική», 16 εἶναι ἀξιόλογη, ἀρκεῖ ἡ καινοτομία νὰ μὴν ἀναφέρεται στὴν οὐσία καὶ στὸ περιεχόμενο τῆς ὀρθόδοξης θεολογίας τοῦ μυστηρίου τοῦ γάμου, ἀλλὰ στοὺς τρόπους ποὺ αὐτὸ προσφέρεται στὸ λαό. Ἡ ποιμαντικὴ γραμμὴ τῆς ἀνοχῆς τῶν ἀντισυλληπτικῶν μέσων βασίζει ἔμμεσα τὴν θέση της γιὰ τὴ χρήση τεχνητῶν μέσων προφύλαξης στὴν ἀνοχὴ τῆς μεθόδου τῶν ἄγονων ἡμερῶν ἀπὸ τὶς ἄλλες ποιμαντικὲς γραμμές. Ἡ θέση τῆς νεωτερίζουσας γραμμῆς γιὰ τὴ συζυγικὴ συνουσία στὴν ἐγκυμοσύνη εἶναι σχεδὸν ὅμοια μὲ τὶς ἄλλες δυὸ γραμμὲς μὲ τὴ διαφορὰ τῆς προβολῆς τῆς ἀναγκαιότητας ἢ καὶ τῆς ἐπιβολῆς τῆς ἐπαφῆς. Ἡ νεωτερίζουσα ποιμαντικὴ γραμμὴ σὲ θέματα φυγοτεκνίας καὶ ἐλέγχου τῶν γεννήσεων στηρίζει τὶς θέσεις της στὴ σύγχρονη πρόκληση καὶ στὴν ἐφαρμογὴ τῆς οἰκονομίας σὲ μονιμότερο ἐπίπεδο. Ὡστόσο, στερεῖται βιβλικῆς καὶ πατερικῆς τεκμηρίωσης καὶ μπορεῖ εὔκολα νὰ κατηγορηθεῖ ὡς εὐδαιμονιστική. Ἡ ἀνοχὴ τῶν ἀντισυλληπτικῶν μέσων καὶ ἡ ἀναγνώριση τοῦ δικαιώματος τῆς ρύθμισης τῆς γονιμότητας ἀποτελεῖ παρέκκλιση ἀπὸ τὴν ὀρθὴ παραδοσιακὴ ἀντίληψη καὶ τὸ γάμο καὶ τὴν τεκνογονία. Ἡ ἀντιμετώπιση αὐτή, παρόλο ποὺ θέλει νὰ θεωρεῖται γενναία καὶ δυναμικὴ ἀπὸ τοὺς ποιμένες ποὺ τὴν ἐφαρμόζουν, δὲν παύει νὰ διαφοροποιεῖται ἀπὸ τὴν ὀρθόδοξη ἄποψη καὶ νὰ προτείνει νέο ἦθος γιὰ τὸν 16 π. Δημητρίου Κωνσταντέλου, Γάμος, Σεξουαλικότητα καὶ Ἀγαμία, Μία ἑλληνικὴ ὀρθόδοξη θεώρηση, μτφρ. π. Δημητρίου Βακάρου, Θεσσαλονίκη 1986, σελ. 16.

13 13 ὀρθόδοξο γάμο καὶ ἰδιαίτερα γιὰ τὶς συζυγικὲς σχέσεις. Ἕνα ἦθος πρωτόγνωρο γιὰ τὰ ὀρθόδοξα ποιμαντικὰ δεδομένα. 2. Οἱ ἀπόψεις τῶν Ρωμαιοκαθολικῶν Ὁ ἔλεγχος τῶν γεννήσεων ἀπασχόλησε τὴ Ρωμαιοκαθολικὴ ἐκκλησία στὴ Β Βατικάνεια Σύνοδο καὶ ἡ ποιμαντικὴ διάταξη «Gaudium et Spes» τοῦ 1965 ἀναφέρεται σὲ θέματα γονιμότητας μέσα στὸ γάμο. Ἐπίσης εἶναι γνωστὴ ἡ ἐγκύκλιος ἐπιστολὴ τοῦ Πάπα Παύλου τοῦ Στ «Humanae Vitae» τοῦ 1968 γιὰ τὶς ἐκτρώσεις, ἀλλὰ καὶ γιὰ τὸν ἔλεγχο τῶν γεννήσεων. Ἡ θεολογικὴ προσκόλληση τῶν Ρωμαιοκαθολικῶν στὸ φυσικὸ νόμο (natural law) ἐπιτρέπει ὡς μοναδικὴ λύση στὴ ρύθμιση τῆς τεκνογονίας τὴ συζυγικὴ συνουσία μόνο στὶς ἄγονες ἡμέρες τοῦ ἔμμηνου κύκλου τῆς γυναίκας, ἐνῶ καταδικάζεται ὁποιοδήποτε τεχνικὸ ἢ χημικὸ μέσο ἀντισύλληψης. Στὰ τέλη τοῦ 1993 ἐμφανίστηκε ἕνα νέο κείμενο ἡ Κατήχηση 17 τῆς Ρωμαιοκαθολικῆς Ἐκκλησίας καὶ πλέον οἱ βασικὲς ἰδέες γιὰ τὸ θέμα βρίσκονται στὴν στὶς παραγράφους 2368 καὶ 2370, ποὺ παραθέτουμε μεταφρασμένες στὰ ἑλληνικά: 2368 Μιὰ ἰδιαίτερη πτυχὴ αὐτῆς τῆς εὐθύνης ἀφορᾶ στὴ ρύθμιση τῶν γεννήσεων. Γι αὐτοὺς ἀκριβῶς τοὺς λόγους, οἱ σύζυγοι ἴσως ἐπιθυμήσουν νὰ ρυθμίσουν τὰ διαστήματα ἐνδιάμεσα στὶς γεννήσεις τῶν παιδιῶν τους. Εἶναι καθῆκον τους νὰ ἐπιβεβαιώσουν ὅτι ἡ ἐπιθυμία τους δὲν ἔχει ἐγωιστικὰ κίνητρα, ἐναρμονίζεται μὲ τὴν κατάλληλη γενναιοδωρία τῶν ὑπεύθυνων γονέων. Ἐπιπλέον, πρέπει νὰ προσαρμόσουν τὴ συμπεριφορά τους στὰ ἀντικειμενικὰ κριτήρια τῆς ἠθικῆς: «Ὅταν τίθεται τὸ ζήτημα τῆς ἁρμονικῆς συζυγικῆς συμβίωσης καὶ τῆς εὐθύνης τῆς μετάδοσης τῆς ζωῆς, ἡ ἠθική της συμπεριφορᾶς δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν εἰλικρινῆ πρόθεση καὶ τὴν ἀξιολόγηση τῶν κινήτρων μόνο, ἀλλὰ πρέπει νὰ καθοριστεῖ ἀπὸ τὰ ἀντικειμενικὰ κριτήρια, κριτήρια ποὺ ἐξαρτῶνται ἀπὸ τὴ φύση τοῦ προσώπου καὶ τῶν πράξεών του, κριτήρια ποὺ σέβονται τὴ συνολικὴ ἔννοια τοῦ ἀμοιβαίου αὐτό-δοσίματος καὶ τῆς ἀνθρώπινης τεκνογονίας στὰ πλαίσια τῆς ἀληθινῆς ἀγάπης. Αὐτὸ εἶναι πιθανὸ μόνο ἐὰν ἡ ἀρετὴ τῆς συζυγικῆς ἁγνότητας ἀσκεῖται μὲ τὴν εἰλικρίνεια τῆς καρδιᾶς». 17 Catechism of the Catholic Church, 1994, Article 6, The sixth commandment, III. The Love of Husband and Wife, The fecundity of marriage,

14 Ἡ περιοδικὴ ἐγκράτεια, δηλαδὴ οἱ μέθοδοι ἐλέγχου τῶν γεννήσεων ποὺ βασίζονται στὴν αὐτό-παρατήρηση καὶ τὴ χρήση τῶν ἄγονων ἡμερῶν, συμφωνοῦν μὲ τὰ ἀντικειμενικὰ κριτήρια τῆς ἠθικῆς. Αὐτὲς οἱ μέθοδοι σέβονται τὰ σώματα τῶν συζύγων, ἐνθαρρύνουν τὴν τρυφερότητα μεταξύ τους, καὶ εὐνοοῦν τὴν ἔκφραση μιᾶς αὐθεντικῆς ἐλευθερίας. Ἀντίθετα, «κάθε ἐνέργεια ἡ ὁποία, εἴτε ὡς πρόβλεψη τῆς συζυγικῆς πράξης, εἴτε στὴν ὁλοκλήρωσή της, εἴτε στὴν ἀνάπτυξη τῶν φυσικῶν συνεπειῶν της, προτείνει, εἴτε ὡς σκοπό, εἴτε ὡς ἔννοια, καὶ καθιστᾶ τὴν τεκνογονία ἀδύνατη» εἶναι πραγματικὰ κακή: «Κατὰ συνέπεια ἡ ἔμφυτη γλώσσα ποὺ ἐκφράζει τὸ συνολικὸ ἀμοιβαῖο αὐτόδόσιμο τοῦ συζύγου καὶ τῆς συζύγου ἐπικαλύπτεται, μέσω τῆς ἀντισύλληψης, ἀπὸ μία ἀντικειμενικὰ ἀντιφατικὴ γλώσσα, δηλαδὴ νὰ μὴν δοθεῖ συνολικὰ ὁ ἕνας στὸν ἄλλο... Ἡ διαφορά, καὶ ἀνθρωπολογικὴ καὶ ἠθική, μεταξὺ τῆς ἀντισύλληψης καὶ τῆς προσφυγῆς στὸ ρυθμὸ τοῦ κύκλου, ἐμπλέκει σὲ τελικὴ ἀνάλυση δυὸ ἀσυμβίβαστες ἔννοιες τοῦ ἀνθρώπινου προσώπου καὶ τῆς ἀνθρώπινης σεξουαλικότητας». 3. Οἱ ἀπόψεις τῶν Προτεσταντῶν Οἱ Προτεστάντες δὲν ἀκολουθοῦν ἑνιαία θέση γιὰ τὸ θέμα τῆς τεκνογονίας, ὅπως σ ὅλα τὰ ἄλλα θέματα. Ἡ συλλογὴ καὶ ἡ κατάταξη ὅλων τῶν ἀπόψεων γιὰ τὴν τεκνογονία καὶ τὴν ἀντισύλληψη ἀποτελεῖ δύσκολο ἐπιχείρημα. Οἱ ἀπόψεις τῶν κατὰ τόπους λεγομένων ἐκκλησιῶν τους, ἐκφράζονται κυρίως στὶς κατὰ καιροὺς ἀνακοινώσεις καὶ ἐκδόσεις τους καὶ ἀπηχοῦν τὶς θέσεις τῶν μελῶν τους. Γιὰ τὸ λόγο αὐτὸ στὴν παροῦσα εἰσήγηση περιοριζόμαστε μόνο στὴν ἄποψη τῆς Εὐαγγελικῆς Λουθηρανικῆς Ἐκκλησίας στὴ Γαλλία, 18 ὅπου ὑπάρχει προτροπὴ γιὰ τεκνογονία καὶ πολυτεκνία, σύμφωνα μὲ βιβλικὰ χωρία, ὅμως ἐπιτρέπεται ἀνεπιφύλακτα ἡ ἀντισύλληψη καὶ ἡ ρύθμιση τῶν γεννήσεων. Σὲ ὁρισμένες περιπτώσεις μάλιστα εἶναι ἀποδεκτὲς καὶ οἱ ἐκτρώσεις, ὡς μέθοδος περιορισμοῦ τῶν γεννήσεων. 4. Οἱ ἀπόψεις τῶν μονοθεϊστικῶν θρησκειῶν γιὰ τὴν τεκνογονία Α. Ἡ ἰουδαϊκὴ θρησκεία 18 ἐφημ. Τὸ Βῆμα, 2/10/1994, σελ. 22.

15 15 Ἡ ἰουδαϊκὴ θεολογία βασίζεται στὴ Βίβλο, στὴ Μισνά 19,στὸ Ταλμούδ 20 καὶ σὲ κοινὰ ἀποδεκτὲς θέσεις παλαιοτέρων σημαντικῶν ραββίνων, ὅπως γιὰ παράδειγμα τοῦ Μαϊμονίδη. Τὰ θέματα ποὺ συνδέονται μὲ τὴν τεκνογονία ἐξετάζονται κυρίως ἀπὸ τὴ Χαλαχὰ 21 καὶ ἀπὸ τὶς ἀντιλήψεις ποὺ περιέχονται στὴ σύγχρονη ραββινικὴ θεολογία. Ἡ οἰκογένεια στὸν ἰουδαϊσμὸ ὑπῆρξε θεμελιακὸς θεσμὸς γιὰ τὴν ἐπιβίωση τῆς ἰουδαϊκῆς κοινωνίας. Ἡ νομαδικὴ ὀργάνωση τῆς ζωῆς τῶν Ἰσραηλιτῶν ἔκανε ἀναγκαία τὴν οἰκογενειακὴ συνοχὴ καὶ τὴν ὕπαρξη τέκνων γιὰ τὴ βοήθεια στὶς ἐργασίες καὶ τὶς δραστηριότητές τους. Σύμφωνα μὲ τὴ βιβλικὴ ἐντολὴ «αὐξάνεσθε καὶ πληθύνεσθε», ἡ πολυτεκνία στὸν Ἰσραὴλ θεωρεῖται ὡς εὐλογία τοῦ Θεοῦ, ἐνῶ ἡ στειρότητα καὶ ἡ ἀτεκνία τῶν συζύγων συνεπαγόταν ὄνειδος καὶ ἀποτελοῦσε κοινωνικὸ στίγμα. Κατὰ τὴ βιβλικὴ διήγηση, στὸν Αὐνᾶν ἔχουμε τὴν πρώτη προσπάθεια γιὰ τὴν ἀποφυγὴ τῆς τεκνογονίας: «..εἶπεν δὲ Ἰούδας τῷ Αὐνᾶν, εἴσελθε πρὸς τὴν γυναίκα του ἀδελφοῦ σου καὶ γαμβρεῦσαι αὐτὴν καὶ ἀνάστησον σπέρμα τῷ ἀδελφῷ σου. γνοὺς δὲ Αὐνᾶν ὅτι οὐκ αὐτῶ ἔσται τὸ σπέρμα, ἐγίνετο ὅταν εἰσήρχετο πρὸς τὴν γυναίκα τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ, ἐξέχεεν ἐπὶ τὴν γῆν τοῦ μὴ δοῦναι σπέρμα τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ, πονηρὸν δὲ ἐφάνη ἐναντίον τοῦ Θεοῦ ὅτι ἐποίησεν τοῦτο, καὶ ἐθανάτωσεν καὶ τοῦτον». 22 Ἂν καὶ ἀρκετοὶ ὑποστηρίζουν ὅτι ὁ Θεὸς θανάτωσε τὸν Αὐνάν γιὰ τὴ μὴ ἐκπλήρωση τῆς ὑποχρέωσης τοῦ λεβιρατικοῦ γάμου, ἡ ραββινικὴ θεολογία διδάσκει ὅτι ἡ παράχρηση καὶ ἡ καταστροφὴ τοῦ ἀνδρικοῦ σπέρματος ἀποτελεῖ ἁμαρτία. Ἡ πράξη τοῦ Αὐνάν ἀποτελεῖ τὴ λεγομένη διακεκομμένη συνουσία (coitus interruptus) ποὺ κατατάσσεται ἀνεπιτυχῶς ἀπὸ μερικοὺς ὡς μέθοδος ἀντισυλληπτικὴ ἢ τρόπος ἐλέγχου τῶν γεννήσεων. Ὁ ραββίνος Ἰφτὰχ Νταμαρί, συμφωνώντας μὲ τὴν ἄποψη αὐτή, πρεσβεύει ὅτι ἡ ἀντισύλληψη στὸν Ἰσραὴλ ἀπαγορεύεται, διότι ἀντίκειται στὸ δημιουργικὸ 19 Μισνὰ (δεύτερος νόμος) εἶναι ἡ συστηματικὴ ἔκθεση τοῦ προφορικοῦ νόμου. Περιέχει συνοπτικὴ ἑρμηνεία τοῦ Νόμου καὶ εἶναι γραμμένη στὴ μεταβιβλικὴ ἑβραϊκὴ γλώσσα μὲ πλῆθος ἀραμαϊκῶν, ἑλληνικῶν καὶ λατινικῶν λέξεων, βλ., Δαμιανοῦ Δόϊκου, Εἰσαγωγὴ στὴν Παλαιὰ Διαθήκη (Γενικὴ Εἰσαγωγή), Θεσσαλονίκη 1984, σέλ Ταλμοὺδ (διδασκαλία) εἶναι τὸ συλλογικὸ ἔργο ποὺ ἀπαρτίζεται ἀπὸ τὴ Μισνὰ καὶ τὴ Γκεμαρά. 21 Χαλαχὰ (κανόνας ζωῆς) εἶναι ἡ διατύπωση κανόνα νομικοῦ χαρακτήρα, ποὺ ἀφορᾶ τὸν τελετουργικό, πολιτικὸ καὶ ποινικὸ νόμο, δηλαδὴ σὲ κάθε τί ποὺ ρυθμίζει τὴ ζωὴ τῶν Ἰουδαίων, ὁ σύγχρονος ἰουδαϊκὸς νόμος καὶ ἠθική. 22 Γέν. 38,10.

16 16 ἔργο τοῦ Θεοῦ. 23 Ἐπιπρόσθετα, ἡ ἀπαγόρευση τῆς ἀνδρικῆς ἀντισύλληψης, λόγω τῆς ἐντολῆς στὴν Τορὰ γιὰ τὴν μὴ καταστροφὴ τοῦ ἀνδρικοῦ σπέρματος, 24 ὁδηγεῖ καὶ στὴν ἀπαγόρευση ἀπὸ ὁρισμένους ραβίνους τῆς ἐξέτασης σπέρματος, ἀκόμη καὶ σὲ περιπτώσεις στειρότητας καὶ ἀτεκνίας. Β. Ἡ μουσουλμανικὴ θρησκεία Τὸ Κοράνιο ἀποτελεῖ τὴ βάση τῆς μουσουλμανικῆς θρησκείας καὶ συνεπῶς οἱ ἀναφορὲς τῶν μουσουλμάνων θεολόγων λαμβάνονται ἀπὸ σχετικὰ κεφάλαια (σοῦρες) καὶ χωρία, γιὰ τὸ γάμο καὶ τὴν τεκνογονία. Εἶναι γνωστὸ ὅτι ὁ γάμος στὸ Ἰσλὰμ θεωρεῖται ἱερὴ συμφωνία, ἕνα δῶρο Θεοῦ, γιὰ τὴ σωματικὴ εὐχαρίστηση τῶν συζύγων καὶ τὴ διαιώνιση τοῦ εἴδους. Ὁ Μωάμεθ τόνισε γιὰ τὸ γάμο: «Ὁ γάμος εἶναι ἡ παράδοσή μου. Ὅποιος ἀπορρίπτει τὴν παράδοσή μου δὲν ἔχει θέση μαζί μου». Ὁ προφήτης τοῦ Ἰσλὰμ περιέγραψε τὸ γάμο ὡς τὸ μισό της θρησκείας ποὺ ἵδρυσε, ἐνῶ τὸ ὑπόλοιπο εἶναι ὁ φόβος Θεοῦ. 25 Ὁ πρῶτος σκοπὸς τοῦ γάμου εἶναι ἡ καταστολὴ τῆς σαρκικῆς ἐπιθυμίας καὶ ὁ νηφάλιος βίος. Τὸ σαρκικὸ πάθος, λέει τὸ Ἰσλάμ, εἶναι τὸ πιὸ δυνατὸ ἀπὸ τὰ ἄλλα πάθη τοῦ ἀνθρώπου, δημιουργεῖ στὸν ἄνθρωπο ἀνησυχία καὶ διαταράσσει τὴν ὁμαλή του λειτουργία. Γι' αὐτὸ ὁ γάμος εἶναι τὸ καλύτερο μέσο γιὰ τὸν καθησυχασμὸ τοῦ πάθους, ὥστε ὁ ἄνθρωπος νὰ βρεῖ τὴ σωματικὴ καὶ ψυχική του ἠρεμία. 26 Ὁ γάμος ἀκόμη φυλάει τὸν ἄνθρωπο ἀπὸ τὴν ἁμαρτία τῆς μοιχείας καὶ τὸν προστατεύει ἀπὸ τὴ διάπραξη ἔργων «ἀπαγορευμένων» ἀπὸ τὸν ἱερὸ νόμο (σαρία), ποὺ ἐπισύρουν τὴν ὀργὴ τοῦ Θεοῦ. Ὁ δεύτερος καὶ πιὸ σπουδαῖος σκοπὸς τοῦ γάμου εἶναι ἡ τεκνογονία. Ἡ γέννηση διαδόχων ἔχει πολλὲς ὠφέλειες. Αὐτὸ τὸ Ἰσλὰμ ἐνθαρρύνει τοὺς Moυσoυλμάνoυς νὰ γεννοῦν πολλὰ τέκνα καὶ θεωρεῖ τὴ γέννηση τέκνων ἀπὸ τοὺς πρώτους σπουδαίους σκοποὺς τῆς ὑπάρξεως τοῦ γάμου. Ἀπὸ τὴν ἐπίδραση βιβλικῶν διδασκαλιῶν ὁ Μωάμεθ συνιστᾶ τὴν πολυτεκνία. Ὁ ἄνθρωπος, λέει, πρέπει νὰ ἔχει τέκνα πολλὰ καὶ νὰ μὴ φοβᾶται πὼς νὰ τὰ διαθρέψει καὶ πὼς θὰ τὰ διαπαιδαγωγήσει, διότι ὁ θεὸς εἶναι παντοδύναμος καὶ εἶναι αὐτὸς ὁ μόνος ὑπόλογος γιὰ τὴ ζωή, τὴ διατροφὴ καὶ ὅλα τὰ ἄλλα γιὰ τὸν ἄνθρωπο. 23 ἐφημ. Τὸ Βῆμα, 2/10/1994, σελ Eisenberg Daniel, «Stem cell research in Jewish Law», Articles in Jewish Law. 25 Athar Shahid, «Islamic Perspective In Medical Ethics» in Islamic Medicine. 26 Νταμποὺρ Ἰμπραχὶμ Χαλλίλ, πρεσβ., Γάμος καὶ Οἰκογένεια κατὰ τὸ Ἰσλάμ, διδακτορικὴ διατριβή, Θεσσαλονίκη 1990, σελ

17 17 Μὲ τὸ γάμο, ὁ πρoφήτης τοῦ Ἰσλὰμ σκόπευε νὰ συνδέσει μεταξὺ τοὺς τὶς μεγάλες οἰκογένειες, δηλαδὴ τὶς φυλὲς καὶ τοὺς νομάδες τῶν Ἀράβων. Μὲ τὴν οἰκογένεια ὁ Μωάμεθ θεμελίωσε τὴν εἰρήνη ἀνάμεσα στὶς διάφορες φυλὲς καὶ τοὺς νομάδες τῶν Ἀράβων. Τοὺς σκοποὺς αὐτοὺς τοὺς διατηρεῖ τὸ Ἰσλάμ. Ὅπως ὁ Προφήτης ἔτσι καὶ τὸ Ἰσλὰμ φροντίζει νὰ καλλιεργεῖ τὴν ἀγάπη ἀνάμεσα στὶς φυλὲς καὶ στοὺς νομάδες, ὥστε νὰ προάγεται ἡ κοινωνικὴ ζωή. Τοὺς πρακτικοὺς σκοποὺς τοῦ ἰσλαμικοῦ γάμου τοὺς βρίσκουμε καὶ στὸ ἑξῆς, ὅτι μὲ τὸ γάμο πολλαπλασιάζεται ὁ ἀριθμὸς τῶν μουσουλμάνων καὶ δίνεται ἡ δυνατότητα στὸ κράτος νὰ αὐξάνει τὴν πολιτικὴ καὶ στρατιωτική του ἰσχύ. Γι' αὐτὸ τὸ Ἰσλὰμ ἐνθαρρύνει τοὺς πιστούς του νὰ παντρεύονται καὶ νὰ ἀποκτοῦν τέκνα. Ὁ Μωάμεθ ἀναθεμάτισε τoυς ἀγάμους: «Οἱ πιὸ κακοὶ ἄνθρωποι ἀπό σᾶς εἶναι οἱ ἄγαμοι καὶ οἱ πιὸ ἁμαρτωλοὶ μεταξὺ τῶν νεκρῶν εἶναι οἱ ἄγαμοι» λέει σ' ἕνα Χαντίθ. Εἶναι πεποίθηση τῶν Moυσoυλμάνων ὅτι ὁ θεὸς ἀκούει τὸν ἔγγαμο περισσότερο ἀπὸ τὸν ἄγαμο. Πάνω σ' αὐτὸ ὁ Μωάμεθ λέει: «Ὅποιος θέλει νὰ γίνει δίκαιος μπρὸς στὰ μάτια τοῦ Θεοῦ τὴν ἡμέρα τῆς ἀναστάσεως, ἃς παντρευτεῖ τὶς ἐλεύθερες γυναῖκες». Ὁ Ἀχμὲτ Χαμλισίν, μέλος τοῦ θεολογικοῦ Συμβουλίου τοῦ Μαρόκου στὸ Ραμπάτ, ὑποστηρίζει ὅτι ἡ πολυτεκνία ἀποτελεῖ ὕψιστο σκοπὸ στὸ Ἰσλάμ, ἀλλὰ ἡ ἀντισύλληψη εἶναι ἐλεύθερη ἐπιλογὴ τοῦ ζευγαριοῦ στὴν ἐπίτευξη τοῦ στόχου αὐτοῦ. Ἡ ἰσλαμικὴ θεώρηση τῆς τεκνογονίας ὡς σκοποῦ τοῦ γάμου εἶναι προτρεπτικὴ γιὰ τὴν πολυτεκνία, ὅμως ἡ ἀντισύλληψη δὲν θεωρεῖται παραβίαση τοῦ θελήματος τοῦ Θεοῦ, ὅταν αὐτὴ ὑπηρετεῖ τὸ σκοπὸ αὐτό, δηλαδὴ ὅταν ρυθμίζει καὶ δὲν ἀποκλείει τὶς γεννήσεις. Ἀπὸ τὴ μελέτη τῶν σχετικῶν κειμένων, τὰ διλήμματα ἐπικεντρώνονται στὴν ἰατρικὴ παρέμβαση μέσω τῶν τεχνητῶν καὶ χημικῶν μεθόδων τῆς ἀντισύλληψης σὲ θεσμοὺς παραδοσιακούς, ὅπως ἡ οἰκογένεια καὶ ἡ τεκνογονία καὶ αὐτὰ συνδέονται μὲ τὴν ἐφαρμογὴ τοῦ ἰσλαμικοῦ νόμου. 5. Ἐνδεικτικὴ Βιβλιογραφία Α Ἑλληνόγλωσση ΑΕΡΑΚΗ ΝΙΚΟΔΗΜΟΥ, Τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ στὸ θέμα τῆς τεκνογονίας, Αἴγινα ΒΑΝΤΣΟΥ ΧΡΗΣΤΟΥ, Ὁ Γάμος καὶ ἡ προετοιμασία αὐτοῦ ἐξ ἀπόψεως Ὀρθοδόξου Ποιμαντικῆς, διδακτορικὴ διατριβή, Ἀθήνα 1977.

18 18 ΓΙΑΝΝΟΥΛΑΤΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ, (νῦν Ἀρχιεπισκόπου Ἀλβανίας), Μπροστὰ στὸ γενετήσιο πρόβλημα, Ἀθήνα ΔΑΣΚΑΛΑΚΗ ΜΑΞΙΜΟΥ Ἄρχ., Ἡ ἀποφυγὴ τῆς τεκνογονίας ἐν τῷ μυστηρίῳ τῆς ἱερᾶς ἐξομολογήσεως, Ἀθήνα ΚΑΡΔΑΜΑΚΗ ΜΙΧΑΗΛ, Τίμιοι μὲ τὰ ἀνθρώπινα (Ὁ γάμος στὰ ὅρια τῆς Ὀρθόδοξης Ἠθικῆς), Ἀθήνα ΤΟΥ ΙΔΙΟΥ, Ἀγάπη καὶ Γάμος, Ἀθήνα ΚΩΝΣΤΑΝΤΕΛΛΟΥ ΔΗΜ., Γάμος, Σεξουαλικότητα καὶ Ἀγαμία-Μία ὀρθόδοξη ἑλληνικὴ θεώρηση, μτφ. Δ. Βακάρου Πρεσβ., Θεσσαλονίκη ΜΑΝΤΖΑΡΙΔΗ ΓΕΩΡΓΙΟΥ, «Γάμος καὶ ἀγαμία εἰς τὴν Ἐκκλησίαν», πέρ. Γρ. Παλαμᾶς, τεῦχος 68, Θεσσαλονίκη ΜΙΧΑΗΛΙΔΗ ΣΑΒΒΑ, Ἡ ἀποφυγὴ τῆς τεκνογονίας, Ἀθήνα ΜΠΑΚΟΓΙΑΝΝΗ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ, Ἀποφυγὴ Τεκνογονίας, Ἁμαρτία;, Ἀθήνα ΜΠΟΥΓΑΤΣΟΥ ΝΙΚΟΥ, Ἡ Ὀρθόδοξη Θεολογία γιὰ τὸ σκοπὸ τοῦ Γάμου, Ἀθήνα ΤΟΥ ΙΔΙΟΥ, Ἡ ρύθμιση τῆς τεκνογονίας, Ὀρθόδοξη καὶ Ἑλληνικὴ ἄποψη, Ἀθήνα ΝΙΚΟΔΗΜΟΥ ΑΓΙΟΡΕΙΤΟΥ, Περὶ Γάμου-τεκνογονίας καὶ Παρθενίας, ἔκδοση συλλόγου «Ὁ ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης», Ἀθήνα ΝΤΑΜΠΟΥΡ ΙΜΠΡΑΧΙΜ ΧΑΛΛΙΛ πρεσβ., Γάμος καὶ Οἰκογένεια κατὰ τὸ Ἰσλάμ, διδακτορικὴ διατριβή, Θεσσαλονίκη ΠΑΠΑΚΩΣΤΑ ΣΕΡΑΦΕΙΜ Ἄρχ., Τὸ ζήτημα τῆς Τεκνογονίας (τὸ δημογραφικὸν πρόβλημα ἀπὸ χριστιανικῆς ἀπόψεως ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΪΔΗ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ, (πρώην μητρ. Δημητριάδος καὶ Ἁλμυροῦ), Ἀρχιεπισκόπου Ἀθηνῶν καὶ πάσης Ἑλλάδος, Γιὰ ἕνα πετυχημένου γάμο, Ἀθήνα. ΤΟΥ ΙΔΙΟΥ, Κρίσις στὴ σύγχρονη οἰκογένεια, Ἀθήνα. ΠΑΤΡΩΝΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ, Ὁ γάμος στὴ Θεολογία καὶ στὴ ζωή, Ἀθήνα ΤΟΥ ΙΔΙΟΥ, Γάμος καὶ Ἀγαμία, κατὰ τὸν Ἀπόστολο Παῦλο, Ἀθήνα ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΥ ΑΛΕΞ., Τὸ πρόβλημα τῆς τεκνογονίας καὶ ἡ ἐγκύκλιος τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος (1937), Ἀθήνα STRUVE PIERRE, Ὁ ἔλεγχος τῶν γεννήσεων, πέρ. Ἀκτίνες 1963, σελ «ΣΥΝΑΞΗ» Περιοδικό, Ἔρως Θεοῦ, ἔρως ἀνθρώπων, τεῦχος 32, Ἀθήνα ΦΑΡΟΥ Φ.,- ΚΟΦΙΝΑ Σ., Συζυγία, Ἀθήνα ΤΩΝ ΙΔΙΩΝ, Γάμος, Ἀθήνα

19 19 ΦΑΝΑΡΑ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ, Ἡ τεκνογονία στὴ σύγχρονη ὀρθόδοξη ποιμαντική, διπλωματικὴ μεταπτυχιακὴ ἐργασία εἰδίκευσης, Θεσσαλονίκη 1992, (ὑπὸ ἔκδοσιν). ΤΟΥ ΙΔΙΟΥ, Ὑποβοηθούμενη ἀναπαραγωγή, Ἠθικοκοινωνικὴ Προσέγγιση, ἔκδ. Τὸ Παλίμψηστον, Θεσσαλονίκη ΦΩΤΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ, Ἀγάπη καὶ Γάμος, Ὀρθόδοξα Τετράδια/1, Ἀθήνα ΧΑΡΩΝΗ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ, Τὸ πρόβλημα τῆς τεκνογονίας ἀπὸ ἠθικῆς ἀπόψεως, Ἀθήνα ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΖΑΦΕΙΡΗ, Μητρ. Περιστερῖου, «Αἳ ἀμβλώσεις καὶ ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία», ἀνάτυπον ἀπὸ τὸ περιοδικὸ Θεολογία, Ἀθήνα B Ξενόγλωσση BREITOWITZ YITZCHOK Rabbi, «The Preembryo in Halacha» in Jewish Law, Articles examining Halacha, Jewish Issues and Secular Law. CATECHISM OF THE CATHOLIC CHURCH, 1994, Article 6, The sixth commandment, III. The Love of Husband and Wife, The fecundity of marriage, «Congregation for the Doctrine and of the Faith, Instruction on respect for Human Life in Its Origin and on the Dignity of Procreation (1987)», II,I.1,5, Int 4. Roman Catholic Church, Vatican Press CONSTANTELOS DΕMITRIOS, Marriage in the Greek Orthodox Church, ELLINGSEN MARK, The Cutting Edge, W.C.C, Geneva HANIGAN JAMES, What are they saying about sexual morality? Νew York HARAKAS STANLEY REV., Guidelines for marriage in the Orthodox Church, New York.. HARAKAS STANLEY REV., Contemporary Moral Issues, Minnesota LARCHET JEAN-CLAUDE, Pour une ethique de la procreation, Cerf/Paris MEYENDORFF JOHN, Marriage: An Orthodox perspective, New York NOONAN J T., Contraception et Marriage, evolution on contraception dans la pensee Chretiene, Paris PATRINAKOS NICON, The Orthodox Church on Birth Control, New Jersey ZARHIRIS Gerasimos, Metropolitan of PERISTERI, «Morality of Contraception: an Eastern Orthodox opinion», Orthodox Observer, U.S.A

20 20 6. Στατιστικὰ στοιχεῖα Στὴν ἔρευνα ἔλαβαν μέρος 36 πνευματικοὶ πατέρες, ἀπὸ τοὺς ὁποίους οἱ 18 ἦταν ἄγαμοι καὶ οἱ 18 ἔγγαμοι. Ἡ παράθεση τῶν ποιμαντικῶν ἀπόψεων καὶ θέσεων ἔγινε μὲ προσωπικὴ συζήτηση μὲ 26 πνευματικούς, μὲ ἀλληλογραφία μὲ 4 καὶ κατόπιν ἐπικοινωνίας καὶ παραπομπῆς σὲ δημοσιευμένα κείμενά τους μὲ 6 ποιμένες-συγγραφεῖς. Οἱ ἐρωτηθέντες πνευματικοὶ εἶναι γνωστοὶ γιὰ τὴν ποιμαντικὴ ἐμπειρία τους καὶ ἀξίζει νὰ σημειωθεῖ ὅτι ἀγκαλιάζουν πνευματικὰ τὸν Ἑλλαδικὸ χῶρο, ἀκόμη καὶ ἀποδήμους Ἕλληνες στὸ ἐξωτερικό. Παρατίθενται ξεχωριστὰ οἱ θέσεις τῶν ἐγγάμων καὶ ἀγάμων πνευματικῶν γιὰ τὴν καλύτερη δυνατὴ παρουσίαση τῶν ἑκάστοτε ἀπόψεων. Θέμα: Αντισύλληψη: Τεχνική και Φυσική Ρύθμιση της Γονιμότητας Τεχνική Αντισύλληψη Φυσική Αντισύλληψη (χρήση άγονων ημερών) ΝΑΙ ΟΧΙ ΝΑΙ ΟΧΙ Έγγαμοι Πνευματικοί: 44,5 % 55,5 % 91,5 % 8,5 % Άγαμοι Πνευματικοί: 22,3 % 77,7 % 94,5 % 5,5 % Σύνολο Πνευματικών: 33,4 % 66,6 % 93,0 % 7,0 % Θέμα: Ρύθμιση της γονιμότητας και συμμετοχή στη Θεία Ευχαριστία Στέρηση Θείας Κοινωνίας Μη Στέρηση Θείας Κοινωνίας Έγγαμοι Πνευματικοί: 56,9 % 43,1 % Άγαμοι Πνευματικοί: 59,2 % 40,8 % Σύνολο Πνευματικών: 58,05 % 41,95 % Θέμα: Η συζυγική συνουσία κατά την εγκυμοσύνη ΝΑΙ με ιατρική άδεια ΟΧΙ σε κάθε περίπτωση Έγγαμοι Πνευματικοί: 100 % 0 % Άγαμοι Πνευματικοί: 94,4 % 5,6 % Σύνολο Πνευματικών: 97,3 % 2,7 %

ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ Β ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΣΥΝΟΔΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΑΜΟΥ, ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ, ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ

ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ Β ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΣΥΝΟΔΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΑΜΟΥ, ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ, ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ Β ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΣΥΝΟΔΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΑΜΟΥ, ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ, ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ (5-6 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2004, Διορθόδοξον Κέντρον τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος

Διαβάστε περισσότερα

Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ

Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ἤ 01ο (01-52) 01-05 Ὁ Λόγος εἶναι Θεὸς καὶ ημιουργὸς τῶν πάντων Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ τὸ Θεὸ Πατέρα καὶ ἦταν Θεὸς ὁ Λόγος. Αὐτὸς ἦταν στὴν ἀρχὴ μαζὶ μὲ τὸ Θεὸ Πατέρα.

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: «Περὶ τοῦ προσώπου τοῦ Ἀναδόχου εἰς τὸ Μυστήριον τοῦ Βαπτίσματος».

Θέμα: «Περὶ τοῦ προσώπου τοῦ Ἀναδόχου εἰς τὸ Μυστήριον τοῦ Βαπτίσματος». ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ὑπ ἀριθμ. 18 Πρὸς Ἅπαντας τοὺς Ἐφημερίους τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως. Θέμα: «Περὶ τοῦ προσώπου τοῦ Ἀναδόχου εἰς τὸ Μυστήριον τοῦ Βαπτίσματος». Ἀγαπητοὶ Πατέρες, Ἐξ αἰτίας τοῦ ὅτι παρατηρεῖται

Διαβάστε περισσότερα

Ξεθεμέλιωμα τοῦ γάμου. 'Αρχιμ. Δανιήλ 'Αεράκη, ἱεροκήρυκος

Ξεθεμέλιωμα τοῦ γάμου. 'Αρχιμ. Δανιήλ 'Αεράκη, ἱεροκήρυκος Ξεθεμέλιωμα τοῦ γάμου 'Αρχιμ. Δανιήλ 'Αεράκη, ἱεροκήρυκος Γιά τούς χριστιανούς ἕνας εἶναι ὁ θεσμός, πού θεμελιώνει τήν οἰκογένεια: Ὁ ἐκκλησιαστικός γάμος. Δύο νέοι ἑνώνουν τήν ἀγάπη τούς ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ. ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ (Δελφῶν καί Μιαούλη) Τηλ:2310-828989. Ἡ Θεία Κοινωνία.

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ. ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ (Δελφῶν καί Μιαούλη) Τηλ:2310-828989. Ἡ Θεία Κοινωνία. ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ (Δελφῶν καί Μιαούλη) Τηλ:2310-828989 Ἡ Θεία Κοινωνία κατ οἶκον Θεσσαλονίκη 2008 Κάποιοι συσχετίζουν κάκιστα τὴν παρουσία τοῦ ἱερέως στό

Διαβάστε περισσότερα

Ὁ Γάμος. Ἀγαπητοί μας μελλόνυμφοι,

Ὁ Γάμος. Ἀγαπητοί μας μελλόνυμφοι, Ὁ Γάμος Ἀγαπητοί μας μελλόνυμφοι, ὲ λίγες ἡμέρες πρόκειται νὰ ἑνωθεῖτε μὲ τὰ δεσμὰ τοῦ Γάμου διὰ τῶν εὐλογιῶν τῆς Ἁγίας Ἐκκλησίας τοῦ Κυρίου μας. Αὐτὸ τὸ γεγονὸς χρειάζεται ὡς καταλύτη τὸν τελειωτῆ καὶ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2012 ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 1. Ἡ Καινή Διαθήκη, Θεσσαλονίκη 2010. 2. Ἱερός Ναός ἁγίου Γεωργίου (Ροτόντα), Κατάθεση μαρτυρία, Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ Η ΠΡΟΟΔΟΣ ΚΑΙ Η ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ Η ΠΡΟΟΔΟΣ ΚΑΙ Η ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 19 Α ΜΕΡΟΣ Η ΠΡΟΟΔΟΣ ΚΑΙ Η ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ 1. Ἡ πρόοδος τῆς Ἰατρικῆς Βιοτεχνολογίας... 29 2. Προκλήσεις γιά τήν ἀρχή τῆς ἀνθρώπινης ζωῆς... 36 3. Προκλήσεις

Διαβάστε περισσότερα

(Θ. Λειτουργία Ἰωάννου Χρυσοστόμου)

(Θ. Λειτουργία Ἰωάννου Χρυσοστόμου) Οἱ πιστοὶ ὑπὲρ τῶν κατηχουμένων δεηθῶμεν. Ἵνα ὁ Κύριος αὐτοὺς ἐλεήσῃ. Κατηχήσῃ αὐτοὺς τὸν λόγον τῆς ἀληθείας. Ἀποκαλύψῃ αὐτοῖς τὸ εὐαγγέλιον τῆς δικαιοσύνης. Ἑνώσῃ αὐτοὺς τῇ ἁγίᾳ αὐτοῦ καθολικῇ καὶ ἀποστολικῇ

Διαβάστε περισσότερα

Εὐκλείδεια Γεωµετρία

Εὐκλείδεια Γεωµετρία Εὐκλείδεια Γεωµετρία Φθινοπωρινὸ Εξάµηνο 010 Καθηγητὴς Ν.Γ. Τζανάκης Μάθηµα 9 ευτέρα 18-10-010 Συνοπτικὴ περιγραφή Υπενθύµιση τοῦ Θεωρήµατος τοῦ Θαλῆ. εῖτε καὶ ἐδάφιο 7.7 τοῦ σχολικοῦ ϐιβλίου. Τονίσθηκε,

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστηριακὸ Μάθημα Ἁγιογραφίας Β

Φροντιστηριακὸ Μάθημα Ἁγιογραφίας Β Φροντιστηριακὸ Μάθημα Ἁγιογραφίας Β Στὴν Ἱερὰ Μονή μας, τῶν Ἁγίων Μαρτύρων Κυπριανοῦ καὶ Ἰουστίνης, στὴν Φυλὴ Ἀττικῆς, μὲ τὴν Χάρι τοῦ Θεοῦ, τὴν εὐχὴ τοῦ ἀσθενοῦντος Σεβασμιωτάτου Πνευματικοῦ Πατρός μας,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΣΧΑΛΙΟΣ ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΘΙΜΟΣ

ΠΑΣΧΑΛΙΟΣ ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΘΙΜΟΣ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 2015 ἀριθμ. πρωτ.: 181.- ΑΓΙΟΝ ΠΑΣΧΑ 12 ΑΠΡΙΛΙΟΥ ΠΑΣΧΑΛΙΟΣ ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΘΙΜΟΣ Πρὸς τὸν ἱερὸ Κλῆρο καὶ τὸν εὐσεβῆ Λαὸ τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως

Διαβάστε περισσότερα

Σᾶς εὐαγγελίζομαι τὸ χαρμόσυνο ἄγγελμα τῆς γεννήσεως τοῦ. Χριστοῦ, ποὺ ἀποτελεῖ τὴν κορυφαία πράξη τοῦ Θεοῦ νὰ σώσει τὸν

Σᾶς εὐαγγελίζομαι τὸ χαρμόσυνο ἄγγελμα τῆς γεννήσεως τοῦ. Χριστοῦ, ποὺ ἀποτελεῖ τὴν κορυφαία πράξη τοῦ Θεοῦ νὰ σώσει τὸν Χριστούγεννα 2013 Ἀρ. Πρωτ. 1157 Πρός τό Χριστεπώνυμο πλήρωμα τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Χριστὸς γεννᾶται, δοξάσατε. Ἀδελφοί μου ἀγαπητοί, Σᾶς εὐαγγελίζομαι τὸ χαρμόσυνο ἄγγελμα τῆς γεννήσεως τοῦ Χριστοῦ,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ὑπ ἀριθμ. 17

ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ὑπ ἀριθμ. 17 Πρὸς Ἅπαντας τοὺς Ἐφημερίους τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως. ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ὑπ ἀριθμ. 17 Θέμα: «Περὶ τῆς νομιμότητας τελέσεως τοῦ Μυστηρίου τοῦ Βαπτίσματος ἀνηλίκων». Ἀγαπητοὶ Πατέρες, Σχετικὰ μὲ τὶς προϋποθέσεις,

Διαβάστε περισσότερα

ICAMLaw Application Server Χειροκίνηση Ἀναβάθμιση

ICAMLaw Application Server Χειροκίνηση Ἀναβάθμιση Εἰσαγωγή Ὁ ICAMLaw Application Server (στὸ ἑξῆς γιά λόγους συντομίας IAS) ἀποτελεῖ τὸ ὑπόβαθρο ὅλων τῶν δικηγορικῶν ἐφαρμογῶν τῆς ICAMSoft. Εἶναι αὐτός ποὺ μεσολαβεῖ ἀνάμεσα: α) στὴν τελική ἐφαρμογὴ ποὺ

Διαβάστε περισσότερα

Χρήσιμες ὁδηγίες γιὰ τοὺς ἐνηλίκους ποὺ ἐπιθυμοῦν νὰ βαπτισθοῦν Χριστιανοὶ Ὀρθόδοξοι.

Χρήσιμες ὁδηγίες γιὰ τοὺς ἐνηλίκους ποὺ ἐπιθυμοῦν νὰ βαπτισθοῦν Χριστιανοὶ Ὀρθόδοξοι. Χρήσιμες ὁδηγίες γιὰ τοὺς ἐνηλίκους ποὺ ἐπιθυμοῦν νὰ βαπτισθοῦν Χριστιανοὶ Ὀρθόδοξοι. Σὰ τελευταῖα χρόνια καὶ ἰδιαίτερα μετὰ τὸ ἄνοιγμα τῶν συνόρων τῶν χωρῶν τῆς ἀνατολικῆς Εὐρώπης, ἀλλὰ καὶ γειτόνων χωρῶν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΗ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΙΑ: ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ

ΕΥΡΩΠΗ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΙΑ: ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ 127 ΕΥΡΩΠΗ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΙΑ: ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΕΡΓΑΜΟΥ ΙΩΑΝΝΗΣ (ΖΗΖΙΟΥΛΑΣ) Εἰσαγωγὴ Ἡ δημιουργία τῆς ἑνωμένης Εὐρώπης εἶναι πάνω ἀπ ὅλα γεγονὸς πνευματικῆς σημασίας. Ἡ πολιτικὴ ἡγεσία

Διαβάστε περισσότερα

Ἀγαπητοί ἐθελοντές τῆς Διακονίας Ἀσθενῶν τῆς Ἐκκλησίας μας.

Ἀγαπητοί ἐθελοντές τῆς Διακονίας Ἀσθενῶν τῆς Ἐκκλησίας μας. ΕΚΚΛΗΣΙΑ & ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΣ ΕΝΟΡΙΑ & ΔΙΑΚΟΝΙΑ ΑΣΘΕΝΩΝ Σεβασμιώτατε, Αἰδεσιμολογιώτατοι, Πρωτοπρεσβύτερος π. Βασίλειος Κοντογιάννης Ἐφημ. ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟΥ Γ.Ν.Α. Ἀγαπητοί ἐθελοντές τῆς Διακονίας Ἀσθενῶν τῆς Ἐκκλησίας

Διαβάστε περισσότερα

Σκέψεις γιὰ τὴν διατροφὴ καὶ τὴ νηστεία

Σκέψεις γιὰ τὴν διατροφὴ καὶ τὴ νηστεία Σκέψεις γιὰ τὴν διατροφὴ καὶ τὴ νηστεία Ἀλήθεια, πόσο σημαντικὸ εἶναι τὸ θέμα τῆς διατροφῆς. Εἴμαστε αὐτὸ ποὺ τρῶμε, λένε μερικοὶ ὑλιστὲς φιλόσοφοι. Καὶ ἐννοοῦν τίποτα παραπάνω. Ἡ λογικὴ αὐτὴ εἶναι λίγο

Διαβάστε περισσότερα

Μὲ τὴν Χάρι τοῦ Κυρίου μας

Μὲ τὴν Χάρι τοῦ Κυρίου μας Ἱερὸ Τελετὴ Λήξεως Μαθημάτων Ἁγιογραφίας τῆς Μητροπόλεώς μας Περίοδος ΣΤ, 2013-2014 Ζωὴ καὶ Δημιουργικὴ Συνέχεια στὴν Ὀρθόδοξη Ἁγιογραφία + Κυριακὴ Ἁγιορειτῶν Πατέρων, 9/22.6.2014 Μὲ τὴν Χάρι τοῦ Κυρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΣΤΗ ΓΑΛΛΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ

ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΣΤΗ ΓΑΛΛΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΣΤΗ ΓΑΛΛΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ Τὰ Ἕξι μεγάλα ἐρωτήματα τῆς δυτικῆς μεταφυσικῆς καταλαμβάνουν μιὰ ξεχωριστὴ θέση στὴν ἱστορία τῆς φιλοσοφικῆς ἱστοριογραφίας. Ὁ συγγραφέας του βιβλίου, Χάιντς Χάιμζετ (1886-1975),

Διαβάστε περισσότερα

LAHGLATA ACIOCQAVIAS PEQIODOS Bò L hgla Aò

LAHGLATA ACIOCQAVIAS PEQIODOS Bò L hgla Aò LAHGLATA ACIOCQAVIAS PEQIODOS Bò L hgla Aò Μὲ τὴν εὐκαιρία τῆς μνήμης τοῦ Ἁγίου ἐνδόξου Ἀποστόλου καὶ πρώτου Ἁγιογράφου, Εὐαγγελιστοῦ Λουκᾶ (18η Ὀκτωβρίου) καὶ πρὸς τιμήν Του, πραγματοποιήθηκε, μὲ τὴν

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιάνα Ἀβρααμίδου ΜΑΤΙΑ ΑΝΑΠΟΔΑ. Ποιήματα

Χριστιάνα Ἀβρααμίδου ΜΑΤΙΑ ΑΝΑΠΟΔΑ. Ποιήματα Χριστιάνα Ἀβρααμίδου ΜΑΤΙΑ ΑΝΑΠΟΔΑ Ποιήματα ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ Αὒγουστος 2011 12 ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ Χριαστιάνα Ἀβρααμίδου ΜΑΤΙΑ ΑΝΑΠΟΔΑ Ποιήματα Τεῦχος 12 - Αὒγουστος 2011 ISSN: 1792-4189 Μηνιαία

Διαβάστε περισσότερα

Ἀσκητὲς καὶ ἀσκητήρια στὴ νῆσο Σκόπελο

Ἀσκητὲς καὶ ἀσκητήρια στὴ νῆσο Σκόπελο Ἀσκητὲς καὶ ἀσκητήρια στὴ νῆσο Σκόπελο (Μιὰ πρώτη προσέγγιση στὸ θέμα) Εἰπώθηκε, πὼς ὁλόκληρο τὸ Ἅγιον Ὄρος μοιάζει μὲ τὸ Καθολικὸ ἑνὸς ἰεροῦ Ναοῦ καὶ ὅτι ἡ περιοχὴ ἀπὸ τὴν Ἁγία Ἄννα καὶ πέρα εἶναι τὸ

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία Συνόλων - Set Theory

Θεωρία Συνόλων - Set Theory Θεωρία Συνόλων - Set Theory Ἐπισκόπηση γιὰ τὶς ἀνάγκες τῶν Πρωτοετῶν Φοιτητῶν τοῦ Τµήµατος Διοίκησης, στὸ µάθηµα Γενικὰ Μαθηµατικά. Ὑπὸ Γεωργίου Σπ. Κακαρελίδη, Στὸ Τµῆµα Διοίκησης ΤΕΙ Δυτικῆς Ἑλλάδος

Διαβάστε περισσότερα

ΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚ ΟΣΗ Ι. Ν. ΑΓΙΑΣ ΜΑΡΙΝΗΣ ΑΝΩ ΙΛΙΣΙΩΝ

ΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚ ΟΣΗ Ι. Ν. ΑΓΙΑΣ ΜΑΡΙΝΗΣ ΑΝΩ ΙΛΙΣΙΩΝ 1 ΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚ ΟΣΗ Ι. Ν. ΑΓΙΑΣ ΜΑΡΙΝΗΣ ΑΝΩ ΙΛΙΣΙΩΝ χαλ νωτη γλ σσα Ἡ γλῶσσα εἶναι ἕνα ἀπὸ τὰ σημαντικότερα μέλη τοῦ ἀνθρώπινου ὀργανισμοῦ. Σὲ σύγκριση μὲ ἄλλα ἀνθρώπινα μέλη, ὅπως γιὰ παράδειγμα τὰ χέρια

Διαβάστε περισσότερα

μαθη ματικῶν, ἀλλὰ καὶ τὴ βαθιά του ἐκτίμηση γιὰ τὴ χαϊντεγκεριανὴ ἱστορικὴ κατανόηση τοῦ ἀνθρώπινου κόσμου. Καταγράφοντας ὅλες αὐτὲς τὶς ἐπιδράσεις,

μαθη ματικῶν, ἀλλὰ καὶ τὴ βαθιά του ἐκτίμηση γιὰ τὴ χαϊντεγκεριανὴ ἱστορικὴ κατανόηση τοῦ ἀνθρώπινου κόσμου. Καταγράφοντας ὅλες αὐτὲς τὶς ἐπιδράσεις, ΠΡΟΛΟΓΟΣ Τὸ βιβλίο αὐτὸ εἶναι προϊὸν μακρόχρονης ἐξέλιξης. Γιὰ εἴκοσι περίπου χρόνια, τὸ ἐνδιαφέρον μου γιὰ τὸν Φρέγκε ἀποτέλεσε μέρος ἑνὸς ὁδοιπορικοῦ ποὺ ξεκίνησε ἀπὸ τὸ Μόναχο καί, μέσω τῆς Ὀξφόρδης

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 26: ΕΚΚΛΗΣΙΑΤΙΚΗ ΑΚΡΙΒΕΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 26: ΕΚΚΛΗΣΙΑΤΙΚΗ ΑΚΡΙΒΕΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 26: ΕΚΚΛΗΣΙΑΤΙΚΗ ΑΚΡΙΒΕΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για

Διαβάστε περισσότερα

Έγκατάσταση καὶ Χρήση Πολυτονικοῦ Πληκτρολογίου σὲ Περιβάλλον Ubuntu Linux.

Έγκατάσταση καὶ Χρήση Πολυτονικοῦ Πληκτρολογίου σὲ Περιβάλλον Ubuntu Linux. Έγκατάσταση καὶ Χρήση Πολυτονικοῦ Πληκτρολογίου σὲ Περιβάλλον Ubuntu Linux. Μακρῆς Δημήτριος, Φυσικός. mailto: jd70473@yahoo.gr 1. Εἰσαγωγή. Τὸ πολυτονικὸ σύστημα καταργήθηκε τὸ 1982. Δὲν θὰ ἀσχοληθοῦμε

Διαβάστε περισσότερα

μπορεῖ νὰ κάνει θαύματα. Ἔτσι ὁ ἅγιος Νέστωρ, παρότι ἦταν τόσο νέος, δὲν λυπήθηκε τὴν ζωή του καὶ ἦταν ἕτοιμος νὰ θυσιάσει τὰ πάντα γιὰ τὸν Χριστό.

μπορεῖ νὰ κάνει θαύματα. Ἔτσι ὁ ἅγιος Νέστωρ, παρότι ἦταν τόσο νέος, δὲν λυπήθηκε τὴν ζωή του καὶ ἦταν ἕτοιμος νὰ θυσιάσει τὰ πάντα γιὰ τὸν Χριστό. Ο Μ Ι Λ Ι Α ΤΗΣ Α.Θ.ΠΑΝΑΓΙΟΤΗΤΟΣ ΤΟΥ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΟΥ κ.κ. Β Α Ρ Θ Ο Λ Ο Μ Α Ι Ο Υ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΠΙΣΚΕΨΙΝ ΑΥΤΟΥ ΕΙΣ ΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ ΜΑΝΤΟΥΛΙΔΟΥ (25 Ὀκτωβρίου 2013) Ἱερώτατε καὶ φίλτατε ἐν Χριστῷ ἀδελφὲ

Διαβάστε περισσότερα

Ἑλληνικὰ σταυρόλεξα μὲ τὸ L A T E X

Ἑλληνικὰ σταυρόλεξα μὲ τὸ L A T E X eutypon32-33 2014/11/30 12:03 page 19 #23 Εὔτυπον, τεῦχος 32-33 Ὀκτώβριος/October 2014 19 Ἑλληνικὰ σταυρόλεξα μὲ τὸ L A T E X Ἰωάννης Α. Βαμβακᾶς Ιωάννης Α. Βαμβακᾶς Παπαθεοφάνους 12 853 00 Κῶς Η/Τ: gavvns

Διαβάστε περισσότερα

«Συζυγία Οἰκογένεια. Ὀρθόδοξα πνευματικὰ καὶ σύγχρονα κοινωνικὰ δεδομένα»

«Συζυγία Οἰκογένεια. Ὀρθόδοξα πνευματικὰ καὶ σύγχρονα κοινωνικὰ δεδομένα» «Συζυγία Οἰκογένεια. Ὀρθόδοξα πνευματικὰ καὶ σύγχρονα κοινωνικὰ δεδομένα» Ὁ γάμος, ὡς ἔννομη συζυγία, ἀποτελεῖ μία ἀπὸ τὶς ἀρχαιότερες θεσμικὲς κατακτήσεις τοῦ ἀνθρώπου, μὲ ἡλικία μεγαλύτερη τῶν εἴκοσι

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ: Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΕΘΕΛΟΝΤΩΝ

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ: Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΕΘΕΛΟΝΤΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ: Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΕΘΕΛΟΝΤΩΝ Χρ. Πλατή Κατὰ τὶς δυὸ τελευταῖες δεκαετίες, τὸ σύστημα ὑγείας τῆς χώρας ΠΟΙΕΙ σημαντικὲς ἀλλαγές, τόσο στὸ δομικὸ καὶ ὀργανωτικὸ πεδίο, ὅσο

Διαβάστε περισσότερα

Γάμος καί οἰκογένεια: Ἡ ἑλληνική καί ἡ εὐρωπαϊκή πραγματικότητα. Διαπιστώσεις καί προοπτικές λοιπόν στήν εὐρωπαϊκή καί ἑλληνική

Γάμος καί οἰκογένεια: Ἡ ἑλληνική καί ἡ εὐρωπαϊκή πραγματικότητα. Διαπιστώσεις καί προοπτικές λοιπόν στήν εὐρωπαϊκή καί ἑλληνική Γάμος καί οἰκογένεια: Ἡ ἑλληνική καί ἡ εὐρωπαϊκή πραγματικότητα Τῆς κας Φώνης Παπαρηγοπούλου-Σκορίνη, Ἀναπλ. Καθηγ. Ἀστικοῦ Δικαίου, Νομικῆς Σχολῆς Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν Διαπιστώσεις καί προοπτικές λοιπόν

Διαβάστε περισσότερα

Ἁγιογραφικὴ Σύναξις Θεσσαλονίκης Α

Ἁγιογραφικὴ Σύναξις Θεσσαλονίκης Α Ἁγιογραφικὴ Σύναξις Θεσσαλονίκης Α Ἐσωτερικὸ Ἱεροῦ Ναοῦ Ἁγίων Ἀποστόλων Κυμίνων Θεσσαλονίκης Μὲ τὴν Χάρι τοῦ Θεοῦ, τὴν εὐχὴ τοῦ ἀσθενοῦντος Σεβασμιωτάτου πνευματικοῦ Πατρός μας, Μητροπολίτου Ὠρωποῦ καὶ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Τὸ οἰκογενειακὸ μυθιστόρημα τῶν νευρωτικῶν Sigmund Freud... 21. Ὁ σεξουαλικὸς δεσμός. Τὸ ἀσυνείδητο σὲ ζεῦγος Paul-Laurent Assoun...

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Τὸ οἰκογενειακὸ μυθιστόρημα τῶν νευρωτικῶν Sigmund Freud... 21. Ὁ σεξουαλικὸς δεσμός. Τὸ ἀσυνείδητο σὲ ζεῦγος Paul-Laurent Assoun... ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος... 15 Τὸ οἰκογενειακὸ μυθιστόρημα τῶν νευρωτικῶν Sigmund Freud... 21 Ὁ σεξουαλικὸς δεσμός. Τὸ ἀσυνείδητο σὲ ζεῦγος Paul-Laurent Assoun... 27 Ἡ σεξουαλικότητα εἶναι πάντοτε κάτι ἄλλο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΝ τελευταῖο καιρὸ παρετηρήθη ἔντονος κίνησις, γιὰ τὴν ἐπίσημη

ΤΟΝ τελευταῖο καιρὸ παρετηρήθη ἔντονος κίνησις, γιὰ τὴν ἐπίσημη Θαῦμα τῆς Ἁγίας Γεροντίσσης Μυρτιδιωτίσσης τῆς Ἀσκητρίας τῆς Κλεισούρας ( 1974) Ἀποδεικτικὸ καὶ Βεβαιωτικὸ τῆς Μοναχικῆς Ἱδιότητος καὶ Ὀνομασίας Αὐτῆς ΤΟΝ τελευταῖο καιρὸ παρετηρήθη ἔντονος κίνησις, γιὰ

Διαβάστε περισσότερα

Nεανικά Ἀγκυροβολήματα

Nεανικά Ἀγκυροβολήματα Nεανικά Ἀγκυροβολήματα Aγκυροβολή- Δ I M H N I A I O Φ Y Λ Λ A Δ I O T H Σ I E P A Σ M H T P O Π O Λ E Ω Σ I E P A Π Y T N H Σ K A I Σ H T E I A Σ Γ I A T O Y Σ N E O Y Σ T E Y X O Σ 7 4 Μ Α Ϊ Ο Σ - Ι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΝΑ ΥΠΟΝΟΜΕΥΣΕΤΕ ΜΙΑ ΧΩΡΑ(Η ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗ ΕΝΟΣ ΚΑ- ΤΑΣΚΟΠΟΥ)

ΠΩΣ ΝΑ ΥΠΟΝΟΜΕΥΣΕΤΕ ΜΙΑ ΧΩΡΑ(Η ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗ ΕΝΟΣ ΚΑ- ΤΑΣΚΟΠΟΥ) Η ΝΕΑ ΤΑΞΗ ΤΟΥ ΑΝΤΙΧΡΙΣΤΟΥ. ΠΩΣ ΝΑ ΥΠΟΝΟΜΕΥΣΕΤΕ ΜΙΑ ΧΩΡΑ(Η ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗ ΕΝΟΣ ΚΑ- ΤΑΣΚΟΠΟΥ) Ἀποσπάσματα ἀπὸ ἄρθρο στὰ «ΕΠΙΚΑΙΡΑ» (28-2-13) ΠΕΡΙΛΗΨΗ. ΑΥΤΗ Η ΑΠΟΚΑΛΥΨΗ ΜΑΣ ΔΕΙΧΝΕΙ ΠΟΙΟΙ ΒΡΙΣΚΟΝ- ΤΑΙ ΑΠΟ ΠΙΣΩ,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΝΟΣ. Ο ΞΕΧΑΣΜΕΝΟΣ ΣΥΜΜΑΧΟΣ

ΥΠΝΟΣ. Ο ΞΕΧΑΣΜΕΝΟΣ ΣΥΜΜΑΧΟΣ ΥΠΝΟΣ. Ο ΞΕΧΑΣΜΕΝΟΣ ΣΥΜΜΑΧΟΣ Ὁ ὕπνος, παρότι κοινὸ βίωμα ὅλων μας, ἔχει μελετηθεῖ ἐντυπωσιακὰ λίγο. Χαμένος χρόνος γιὰ κάποιους, χρόνος ἀνασυγκρότησης τῶν ψυχικῶν καὶ σωματικῶν δυνάμεων κατὰ ἄλλους, θὰ

Διαβάστε περισσότερα

Η Θεωρια Αριθμων στην Εκπαιδευση

Η Θεωρια Αριθμων στην Εκπαιδευση Η Θεωρια Αριθμων στην Εκπαιδευση Καθηγητὴς Ν.Γ. Τζανάκης Εφαρμογὲς τῶν συνεχῶν κλασμάτων 1 1. Η τιμὴ τοῦ π μὲ σωστὰ τὰ 50 πρῶτα δεκαδικὰ ψηφία μετὰ τὴν ὑποδιαστολή, εἶναι 3.14159265358979323846264338327950288419716939937511.

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Συσχετισμένων Ἀρχείων & Εἰκόνων

Διαχείριση Συσχετισμένων Ἀρχείων & Εἰκόνων Διαχείριση Συσχετισμένων Ἀρχείων & Εἰκόνων Εἰσαγωγὴ Μιὰ ἀπὸ τὶς βασικὲς πρόσθετες δυνατότητες τῆς ἔκδοσης 3 τῶν ἰατρικῶν ἐφαρμογῶν μας, εἶναι ἡ δυνατότητα συσχετισμοῦ ὅσων ψηφιακῶν ἀρχείων ἀπαιτεῖται στὴν

Διαβάστε περισσότερα

Εὐθανασία. Εἰσαγωγὴ στὴν προβληματικὴ τοῦ θέματος

Εὐθανασία. Εἰσαγωγὴ στὴν προβληματικὴ τοῦ θέματος 1 Κυριακὴ 11.00, Ἡμερίδα γιὰ τὴν Εὐθανασία Πολιτιστικὸ Κέντρο Ἀρχάγγελος Χαράλαμπος Γ. Χοτζάκογλου Εὐθανασία. Εἰσαγωγὴ στὴν προβληματικὴ τοῦ θέματος Ἡ σημερινὴ Ἡμερίδα ἐγκαινιάζει τὶς δραστηριότητες τοῦ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΗ ΣΤΗΝ ΠΑΡΟΧΗ ΑΝΕΣΗΣ ΚΑΙ ΣΙΤΙΣΗΣ ΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΗ ΣΤΗΝ ΠΑΡΟΧΗ ΑΝΕΣΗΣ ΚΑΙ ΣΙΤΙΣΗΣ ΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΗ ΣΤΗΝ ΠΑΡΟΧΗ ΑΝΕΣΗΣ ΚΑΙ ΣΙΤΙΣΗΣ ΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ κ. Σ. Ἀνδρεᾶ, καθηγήτρια Νοσηλευτικῆς Τ.Ε.Ι. Ἀθηνῶν Τὸ θέμα μας εἶναι ἡ συμβολὴ τοῦ ἐθελοντῆ στὴν παροχὴ ἄνεσης καὶ σίτισης τοῦ ἀσθενοῦς.

Διαβάστε περισσότερα

Π. Τ Ε Τ Σ Η Σ Χ Α Λ Κ Ο Γ Ρ Α Φ Ι Ε Σ

Π. Τ Ε Τ Σ Η Σ Χ Α Λ Κ Ο Γ Ρ Α Φ Ι Ε Σ ENTYPO TETSIS FIN:Layout 1 6/4/09 12:59 PM Page 1 Π. Τ Ε Τ Σ Η Σ Χ Α Λ Κ Ο Γ Ρ Α Φ Ι Ε Σ 9 ΙΟΥΝΙΟΥ-3 ΙΟΥλΙΟΥ 2009 ΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΘΝΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΗΣ ΘΟΥΚΥΔΙΔΟΥ 13, ΠλΑΚΑ, ΑΘΗΝΑ ENTYPO TETSIS FIN:Layout

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΕΝΤΕΡΙΚ ΜΠΑΣΤΙΑ ΥΠΕΡΑΣΠΙΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ. Οἱ ἀφανεῖς συνέπειες τῆς κρατικῆς παρέμβασης στὴν πολιτικὴ οἰκονομία. Ι. Τὸ σπασμένο τζάμι.

ΦΡΕΝΤΕΡΙΚ ΜΠΑΣΤΙΑ ΥΠΕΡΑΣΠΙΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ. Οἱ ἀφανεῖς συνέπειες τῆς κρατικῆς παρέμβασης στὴν πολιτικὴ οἰκονομία. Ι. Τὸ σπασμένο τζάμι. ΦΡΕΝΤΕΡΙΚ ΜΠΑΣΤΙΑ ΥΠΕΡΑΣΠΙΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ Οἱ ἀφανεῖς συνέπειες τῆς κρατικῆς παρέμβασης στὴν πολιτικὴ οἰκονομία Μετάφραση: Θάνος Σαμαρτζῆς Ι. Τὸ σπασμένο τζάμι. Ἤσασταν μήπως παρόντες τότε

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΘΕΜΑ: «ΓΚΟΤΡΟΤΙΜΟ ΣΙ ΚΑΣΑΣΡΟΥΙΚΕ ΛΑΣΡΕΙΕ ΚΑΙ ΑΛΛΟΤ: ΠΡΟΩΠΙΚΑ ΠΝΕΤΜΑΣΙΚΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΣΑ ΚΑΙ Η ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΟΤ» **********

ΓΕΝΙΚΟ ΘΕΜΑ: «ΓΚΟΤΡΟΤΙΜΟ ΣΙ ΚΑΣΑΣΡΟΥΙΚΕ ΛΑΣΡΕΙΕ ΚΑΙ ΑΛΛΟΤ: ΠΡΟΩΠΙΚΑ ΠΝΕΤΜΑΣΙΚΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΣΑ ΚΑΙ Η ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΟΤ» ********** ΠΟΡΙΜΑΣΑ ΔΙΑΠΙΣΩΕΙ-ΤΜΠΕΡΑΜΑΣΑ-ΠΡΟΣΑΕΙ 5 Η ΤΝΑΝΣΗΗ ΔΙΟΡΘΟΔΟΞΟΤ ΔΙΚΣΤΟΤ ΠΡΩΣΟΒΟΤΛΙΩΝ ΜΕΛΕΣΗ ΘΡΗΚΕΙΩΝ ΚΑΙ ΚΑΣΑΣΡΟΥΙΚΩΝ ΛΑΣΡΕΙΩΝ 24-27 ΕΠΣΕΜΒΡΙΟΤ 2012 Νόβι αντ - ΕΡΒΙΑ ΓΕΝΙΚΟ ΘΕΜΑ: «ΓΚΟΤΡΟΤΙΜΟ ΣΙ ΚΑΣΑΣΡΟΥΙΚΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η

ΑΡΧΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΑΡΧΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΕΝΟΤΗΤΑ 4η 15. Bούλομαι δὲ καὶ ἃς βασιλεῖ πρὸς τὴν πόλιν συνθήκας ὁ Λυκοῦργος ἐποίησε διηγήσασθαι: μόνη γὰρ δὴ αὕτη ἀρχὴ διατελεῖ οἵαπερ ἐξ ἀρχῆς κατεστάθη: τὰς δὲ ἄλλας πολιτείας εὕροι

Διαβάστε περισσότερα

Τὰ ὅρια τῶν φυσικῶν νόμων

Τὰ ὅρια τῶν φυσικῶν νόμων Τὰ ὅρια τῶν φυσικῶν νόμων Γεώργιος Κοντόπουλος Ἀκαδημία Ἀθηνῶν 1) Εἰσαγωγή Mία ἀπὸ τὶς μεγαλύτερες ἀνακαλύψεις ὅλων τῶν ἐποχῶν εἶναι τὸ ὅτι οἱ φυσικοὶ νόμοι εἶναι παγκόσμιοι. Δηλαδὴ οἱ ἴδιοι φυσικοὶ νόμοι

Διαβάστε περισσότερα

ΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚ ΟΣΗ Ι. Ν. ΑΓΙΑΣ ΜΑΡΙΝΗΣ ΑΝΩ ΙΛΙΣΙΩΝ

ΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚ ΟΣΗ Ι. Ν. ΑΓΙΑΣ ΜΑΡΙΝΗΣ ΑΝΩ ΙΛΙΣΙΩΝ 1 ΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚ ΟΣΗ Ι. Ν. ΑΓΙΑΣ ΜΑΡΙΝΗΣ ΑΝΩ ΙΛΙΣΙΩΝ Μερικ ε σαγωγικ ε Συχνά στή «Διδαχή», στά πνευματικά μας ἀναγνώσματα, συναντᾶμε τήν ἔννοια τῆς ἄσκησης, εἴτε ὡς προτροπή, εἴτε ὡς μέθοδο πνευματικῆς προκοπῆς.

Διαβάστε περισσότερα

Αποστολικοί Πατέρες και Απολογητές. Tuesday, March 5, 13

Αποστολικοί Πατέρες και Απολογητές. Tuesday, March 5, 13 Αποστολικοί Πατέρες και Απολογητές Το πλήρωμα του χρόνου Συνάντηση Ιουδαϊκού κόσμου με ελληνισμό. Μετάφραση των εβδομήκοντα, Φίλωνας μέσω της αλληγορίας. Η ελληνική φιλοσοφία έδωσε την έννοια της θεωρίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΗ-ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ-ΓΡΑΜΜΑΤΑ-ΤΕΧΝΗ

ΕΠΙΣΤΗΜΗ-ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ-ΓΡΑΜΜΑΤΑ-ΤΕΧΝΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ-ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ-ΓΡΑΜΜΑΤΑ-ΤΕΧΝΗ ΕΤΟΣ 78 ο = ΙΟΥΛΙΟΣ - ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2015 ΑΡΙΘ. 752 Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΧΘΕΣ ΚΑΙ ΣΗΜΕΡΑ. ΑΥΡΙΟ; Σύγχρονες μορφὲς οἰκογενειακῶν συμβιώσεων Χριστιανικὴ οἰκογένεια:

Διαβάστε περισσότερα

ΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚ ΟΣΗ Ι. Ν. ΑΓΙΑΣ ΜΑΡΙΝΗΣ ΑΝΩ ΙΛΙΣΙΩΝ

ΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚ ΟΣΗ Ι. Ν. ΑΓΙΑΣ ΜΑΡΙΝΗΣ ΑΝΩ ΙΛΙΣΙΩΝ 1 ΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚ ΟΣΗ Ι. Ν. ΑΓΙΑΣ ΜΑΡΙΝΗΣ ΑΝΩ ΙΛΙΣΙΩΝ Μ ορτ ορτ τ ν γκαιν ων το πανσ πτου Ναο τ ς ναστ σεως τ ν τ εροσολ µων ὲ τὸ μήνα Σεπτέμβριο ἀρχίζει κάθε χρόνο τὸ νέο ἐκκλησιαστικὸ ἔτος, ἡ ἀρχὴ τῆς Ἰνδίκτου,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ, ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ, ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ, ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α κα Μαρία Παπαθανασίου, ἐπίκ. καθηγήτρια ΤΕΙ Ἀθηνῶν 7/2/2005 Ἡ ἱεραρχία τῶν ἀνθρώπινων ἀναγκῶν, σύμφωνα μὲ τὸν Α. Maslow, εἶναι ἡ ἑξῆς:

Διαβάστε περισσότερα

Φ. Ἀ. Δημητρακόπουλος Γ. Β. Ἀνδρειωμένος Μ. Χρόνη Χ. Κοντονικολῆς - Ἀ. Βακαλόπουλος Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΟΝΗΣ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΙΕΡΟΣΟΛΥΜΩΝ

Φ. Ἀ. Δημητρακόπουλος Γ. Β. Ἀνδρειωμένος Μ. Χρόνη Χ. Κοντονικολῆς - Ἀ. Βακαλόπουλος Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΟΝΗΣ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΙΕΡΟΣΟΛΥΜΩΝ 1 Φ. Ἀ. Δημητρακόπουλος Γ. Β. Ἀνδρειωμένος Μ. Χρόνη Χ. Κοντονικολῆς - Ἀ. Βακαλόπουλος Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΟΝΗΣ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΙΕΡΟΣΟΛΥΜΩΝ Ἀπὸ 2 ἕως 12 Ἰουνίου 2010, ὑπὸ τὴν ἐπίβλεψη τοῦ καθηγητῆ Φωτίου

Διαβάστε περισσότερα

«Εἴη τὸ ὄνομα Κυρίου εὐλογημένον, ἀπό τοῦ νῦν καί ἕως τοῦ αἰῶνος». Μακαριώτατε, Ἅγιοι Πατέρες, Ἐντιμότατοι Ἄρχοντες, Ἀδελφοί μου Ἀγαπητοί,

«Εἴη τὸ ὄνομα Κυρίου εὐλογημένον, ἀπό τοῦ νῦν καί ἕως τοῦ αἰῶνος». Μακαριώτατε, Ἅγιοι Πατέρες, Ἐντιμότατοι Ἄρχοντες, Ἀδελφοί μου Ἀγαπητοί, ΟΜΙΛΙΑ ΕΓΚΑΙΝΙΩΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ 14 11 2011 «Εἴη τὸ ὄνομα Κυρίου εὐλογημένον, ἀπό τοῦ νῦν καί ἕως τοῦ αἰῶνος». Μακαριώτατε, Ἅγιοι Πατέρες, Ἐντιμότατοι Ἄρχοντες, Ἀδελφοί μου Ἀγαπητοί, Μόνο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Η ΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΑΡΧΙΖΕΙ ΑΠΟ ΤΗN ΣΥΛΛΗΨΗ

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Η ΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΑΡΧΙΖΕΙ ΑΠΟ ΤΗN ΣΥΛΛΗΨΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Η ΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΑΡΧΙΖΕΙ ΑΠΟ ΤΗN ΣΥΛΛΗΨΗ Αὐτὸ δέχεται ἡ ἐπιστήμη, τὸ ἴδιο πίστευαν οἱ ἀρχαῖοι Ἕλληνες καὶ αὐτὸ πιστεύουν οἱ ἅγιοι τῆς Ἐκκλησίας μας Προετοιμασία

Διαβάστε περισσότερα

Ὁ Ὁσιώτατος Γέροντας Διονύσιος, ὁ Κολιτσιώτης, ὡς πνευματικὸς καθοδηγητής, ὅπως τὸν γνώρισα * * * * * * * * *

Ὁ Ὁσιώτατος Γέροντας Διονύσιος, ὁ Κολιτσιώτης, ὡς πνευματικὸς καθοδηγητής, ὅπως τὸν γνώρισα * * * * * * * * * 1 Ὁ Ὁσιώτατος Γέροντας Διονύσιος, ὁ Κολιτσιώτης, ὡς πνευματικὸς καθοδηγητής, ὅπως τὸν γνώρισα 2015 Ὁ Ὁσιώτατος Γέροντας Διονύσιος, ὁ Κολιτσιώτης, ὡς πνευματικὸς καθοδηγητής, ὅπως τὸν γνώρισα Ὁ ὁσιώτατος

Διαβάστε περισσότερα

H ΜΥΣΤΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ ΣΤΟ ΓΛΥΠΤΙΚΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ ΕΛΕΝΗΣ ΠΟΤΑΓΑ*

H ΜΥΣΤΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ ΣΤΟ ΓΛΥΠΤΙΚΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ ΕΛΕΝΗΣ ΠΟΤΑΓΑ* H ΜΥΣΤΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ ΣΤΟ ΓΛΥΠΤΙΚΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ ΕΛΕΝΗΣ ΠΟΤΑΓΑ* Κ ΑΠΟΤΕ ΥΠΗΡΧΕ ΜΙΑ ΜΟΝΟ ΤΕΧΝΗ, αὐτὴ ποὺ θὰ ὑπάρχει στοὺς αἰῶνες, ὅσο βέβαια θὰ ὑπάρχουν ἄνθρωποι ἐπὶ τῆς γῆς ἐννοοῦμε τὴν ἱερὴ καὶ τελετουργικὴ

Διαβάστε περισσότερα

Ἡ Σημερινή Προστασία τῆς Μητρότητας καί τοῦ Παιδιοῦ Ἀντικίνητρο γιά τήν Γονιμότητα

Ἡ Σημερινή Προστασία τῆς Μητρότητας καί τοῦ Παιδιοῦ Ἀντικίνητρο γιά τήν Γονιμότητα Ἡ Σημερινή Προστασία τῆς Μητρότητας καί τοῦ Παιδιοῦ Ἀντικίνητρο γιά τήν Γονιμότητα Τῆς κας. Χριστίνας Βάγια «Οὐδέν γάρ μητρός εὐσπλαχνότερον καί τούτῳ λέγω ἵνα τιμᾶσθαι νομοθετήσω τάς μητέρας». Ἁγ. Γρηγόριος

Διαβάστε περισσότερα

Ἑλένη Γλύκατζη-Ἀρβελέρ. Γιατὶ τὸ Βυζάντιο. Ἐκδόσεις «Ἑλληνικὰ Γράμματα», Ἀθήνα 2009, σελίδες 292.

Ἑλένη Γλύκατζη-Ἀρβελέρ. Γιατὶ τὸ Βυζάντιο. Ἐκδόσεις «Ἑλληνικὰ Γράμματα», Ἀθήνα 2009, σελίδες 292. Ἑλένη Γλύκατζη-Ἀρβελέρ Γιατὶ τὸ Βυζάντιο Ἐκδόσεις «Ἑλληνικὰ Γράμματα», Ἀθήνα 2009, σελίδες 292. Κατ ἐπανάληψιν ἔχει ἐπισημανθῆ ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ ἀναθεωρήσουμε ἐμεῖς οἱ Ἕλληνες τὴν ὀπτικὴ εἰκόνα ποὺ ἔχουν

Διαβάστε περισσότερα

Α1. Να δώσετε το περιεχόμενο των όρων που ακολουθούν: γ. Εκλεκτικοί Μονάδες 15

Α1. Να δώσετε το περιεχόμενο των όρων που ακολουθούν: γ. Εκλεκτικοί Μονάδες 15 Α1. Να δώσετε το περιεχόμενο των όρων που ακολουθούν: α. Ανόρθωση (1910) β. Κλήριγκ γ. Εκλεκτικοί Μονάδες 15 Α2. Γιατί δεν προέκυψαν ταξικά κόμματα στην Ελλάδα το τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα; Μονάδες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΙΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΜΑΞΙΜΟΒΙΤΣ (1896-1966)

ΑΓΙΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΜΑΞΙΜΟΒΙΤΣ (1896-1966) ΑΓΙΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΜΑΞΙΜΟΒΙΤΣ (1896-1966) Ἕνα σύγχρονο ἀλλὰ ἄγνωστο Ρῶσο ἅγιο θὰ παρουσιάσουμε σήμερα. Ἕνα ἅγιο, ποὺ τὰ ἱστορικὰ γεγονότα τῆς ἐποχῆς τοῦ ἀλλὰ καὶ ἡ πρόνοια τοῦ Θεοῦ, τὸν ἀνάγκασαν νὰ ζήσει καὶ

Διαβάστε περισσότερα

BYZANTINA ΣΥΜΜΕΙΚΤΑ 23 (2013) 279-283

BYZANTINA ΣΥΜΜΕΙΚΤΑ 23 (2013) 279-283 Paul Canart, Études de paléographie et de codicologie reproduites avec la collaboration de Maria Luisa Agati et Marco D Agostino, τόμ. I-II [Studi e Testi 450-451], Città del Vaticano 2008, σσ. XXVIII+748+VI+749-1420.

Διαβάστε περισσότερα

Ἔχουμε κρίση θεσμῶν γιατί ἔχουμε κρίση προσώπων καὶ ἔχουμε κρίση προσώπων γιατί ἀγαπήσαμε τὴν ἀπατηλὴ ζωὴ τοῦ κόσμου τούτου, μὲ τὶς πολλὲς

Ἔχουμε κρίση θεσμῶν γιατί ἔχουμε κρίση προσώπων καὶ ἔχουμε κρίση προσώπων γιατί ἀγαπήσαμε τὴν ἀπατηλὴ ζωὴ τοῦ κόσμου τούτου, μὲ τὶς πολλὲς Ὁμιλία Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Πέτρας & Χερρονήσου κ. Νεκταρίου στὴν εἰς Πρεσβύτερον χειροτονία τοῦ ιακόνου Νεκταρίου Κιοστεράκη Χερσόνησος, 30 εκεμβρίου 2010 Χειροτονεῖσαι σήμερα ἱερεὺς καὶ συνάπτεσαι

Διαβάστε περισσότερα

ευτέρα Ἔκδοσις ΙΟΥΝΙΟΣ 2007

ευτέρα Ἔκδοσις ΙΟΥΝΙΟΣ 2007 ΙΟΥΝΙΟΣ 2007 ευτέρα Ἔκδοσις Τίπρέπεινὰγνωρίζῃ ΕΝΑΣΕΛΛΗΝΑΣΜΑΚΕΔΟΝΑΣ 1. Ὅτι οἱ Σκοπιανοὶ λένε τεράστια ψέματα καὶ ὅτι ἔστησαν ἕνα φαντασιώδη μύθο γιὰ τὴν καταγωγή τους. Στὴν πλειονότητά τους εἶναι Σλαῦοι

Διαβάστε περισσότερα

Τί διδάσκετε τὸ παιδί μου; Ἡ ἀλήθεια σχετικὰ μὲ τὴ σεξουαλικὴ ἀγωγὴ

Τί διδάσκετε τὸ παιδί μου; Ἡ ἀλήθεια σχετικὰ μὲ τὴ σεξουαλικὴ ἀγωγὴ Τί διδάσκετε τὸ παιδί μου; Ἡ ἀλήθεια σχετικὰ μὲ τὴ σεξουαλικὴ ἀγωγὴ Διάλεξη ποὺ δόθηκε ἀπὸ τὴ Δρ. Miriam Grossman στὶς 15 Ὀκτωβρίου 2009 στὸ ἀμερικανικὸ ἵδρυμα Τhe Heritage Foundation, στὴν Οὐάσινγκτον,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΗΘΙΚΑ ΔΙΛΗΜΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΟΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΖΩΗΣ 1

ΒΙΟΗΘΙΚΑ ΔΙΛΗΜΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΟΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΖΩΗΣ 1 ΒΙΟΗΘΙΚΑ ΔΙΛΗΜΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΟΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΖΩΗΣ 1 Μητροπολίτου Μεσογαίας & Λαυρεωτικῆς Νικολάου Μακαριώτατε, Σεβασμιώτατοι ἅγιοι ἀρχιερεῖς, Αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκη νὰ ξεκινήσω τὴν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΧΑΔΙ ΤΗΣ ΣΗΜΑΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΑΝΤΟΦΛΕΣ ΤΟΥ ΡΑΤΣΙΣΜΟΥ

ΤΟ ΧΑΔΙ ΤΗΣ ΣΗΜΑΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΑΝΤΟΦΛΕΣ ΤΟΥ ΡΑΤΣΙΣΜΟΥ ΤΟ ΧΑΔΙ ΤΗΣ ΣΗΜΑΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΑΝΤΟΦΛΕΣ ΤΟΥ ΡΑΤΣΙΣΜΟΥ Χαρὰ Λιαναντωνάκη Στὴν ὄμορφη Ἑλλάδα ποὺ ἀγαπήσαμε τὴν πατρίδα τοῦ Φωτὸς τοῦ Λόγου τοῦ Εὐαγγελίου, τὸ ὁποῖο γέννησε Πολιτισμὸ ζωῆς - βλέπουμε σήμερα,

Διαβάστε περισσότερα

Ἡ Ἐκκλησία ὡς λατρεύουσα κοινότητα

Ἡ Ἐκκλησία ὡς λατρεύουσα κοινότητα Ἡ Ἐκκλησία ὡς λατρεύουσα κοινότητα Σὸ θέμα μὲ τὸ ὁποῖο στὴν ἀποψινή μας σύναξη θὰ ἀσχοληθοῦμε, ὅπως γνωρίζετε, εἶναι ἡ Ἐκκλησία ὡς λατρεύουσα κοινότητα. Θὰ προσπαθήσουμε χωρὶς νὰ εἰσέλθουμε σὲ λεπτομέρειες

Διαβάστε περισσότερα

Ἡ Γνησία Ὀρθοδοξία ἐν ὄψει τῆς προκλήσεως τοῦ 2016*

Ἡ Γνησία Ὀρθοδοξία ἐν ὄψει τῆς προκλήσεως τοῦ 2016* Ὁμιλία ἐπὶ τῇ Μνήμῃ τῶν Ἁγίων Νέων Τριῶν Ἱεραρχῶν Φωτίου τοῦ Μεγάλου, Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ καὶ Μάρκου τοῦ Εὐγενικοῦ Κυριακὴ Α τοῦ Νοεμβρίου, 3.11.2014 ἐκ. ἡμ. Ἡ Γνησία Ὀρθοδοξία ἐν ὄψει τῆς προκλήσεως

Διαβάστε περισσότερα

Η ΩΣΗΡΙΑ ΣΟΤ ΑΝΘΡΩΠΟΤ ΚΑΙ ΣΟΤ ΚΟΜΟΤ ΚΑΣΑ ΣΟΝ ΙΕΡΟ ΧΡΤΟΣΟΜΟ

Η ΩΣΗΡΙΑ ΣΟΤ ΑΝΘΡΩΠΟΤ ΚΑΙ ΣΟΤ ΚΟΜΟΤ ΚΑΣΑ ΣΟΝ ΙΕΡΟ ΧΡΤΟΣΟΜΟ Η ΩΣΗΡΙΑ ΣΟΤ ΑΝΘΡΩΠΟΤ ΚΑΙ ΣΟΤ ΚΟΜΟΤ ΚΑΣΑ ΣΟΝ ΙΕΡΟ ΧΡΤΟΣΟΜΟ Σὸ θέμα «ἡ σωτηρία τοῦ ἀνθρώπου καὶ τοῦ κόσμου κατὰ τὸν ἱερὸ Χρυσόστομο» καλύπτει σχεδὸν ὁλόκληρή τη θεολογία τοῦ ἱεροῦ Πατρός, ποὺ ἁπλώνεται

Διαβάστε περισσότερα

Η Λειτουργική ερμηνευτική (Μυσταγωγικά υπομνήματα) από τον ΣΤ έως τον ΙΒ αιώνα

Η Λειτουργική ερμηνευτική (Μυσταγωγικά υπομνήματα) από τον ΣΤ έως τον ΙΒ αιώνα Η Λειτουργική ερμηνευτική (Μυσταγωγικά υπομνήματα) από τον ΣΤ έως τον ΙΒ αιώνα του Αιδεσιμολογιώτατου Πρωτοπρεσβύτερου κ. Θεοδώρου Ι. Κουμαριανού, Λέκτορα της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΣΕ ΚΡΙΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΣΙΑΚΗ ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ Κ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΥ ΟΜ

Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΣΕ ΚΡΙΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΣΙΑΚΗ ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ Κ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΥ ΟΜ 1 Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΣΕ ΚΡΙΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΣΙΑΚΗ ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ Κ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΥ ΟΜ. ΚΑΘΗΓΗΤΟΥ ΤΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ- ΜΕΛΟΥΣ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΣΥΝΟΔΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΩΝ ΘΕΜΤΑΩΝ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΓΑΜΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ

ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΓΑΜΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ 1 ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΓΑΜΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ τοῦ Ἀλέξανδρου Μ. Σταυρόπουλου, Καθηγητοῦ τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν Ἐπίσκεψη ὀνομάτων Μιλώντας γιά ποιμαντικές προοπτικές γιά τό γάμο καί τήν οἰκογένεια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΚΛΙΜΑΚΑ http://edu.klimaka.gr ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΚΛΙΜΑΚΑ http://edu.klimaka.gr ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ʹ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑ ΑΣ Β ) ΠΕΜΠΤΗ 27 ΜΑΪΟΥ 2010 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Χίος, ὡραῖο νησί κι ἄν δέν φόρεσες δαφνόκλαρα, σοῦ φτάνει γιά δόξα σου τό ἀκάνθινο τοῦ μαρτυρίου στεφάνι.

Χίος, ὡραῖο νησί κι ἄν δέν φόρεσες δαφνόκλαρα, σοῦ φτάνει γιά δόξα σου τό ἀκάνθινο τοῦ μαρτυρίου στεφάνι. Χίος, ὡραῖο νησί κι ἄν δέν φόρεσες δαφνόκλαρα, σοῦ φτάνει γιά δόξα σου τό ἀκάνθινο τοῦ μαρτυρίου στεφάνι. Ἡ Χἀρις τῆς Τρισηλίου Θεότητος, τοῦ ἀνάρχου Πατρός, τοῦ συνανάρχου Υἱοῦ καί τοῦ συναϊδίου Ἁγίου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΗ-ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ-ΓΡΑΜΜΑΤΑ-ΤΕΧΝΗ

ΕΠΙΣΤΗΜΗ-ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ-ΓΡΑΜΜΑΤΑ-ΤΕΧΝΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ-ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ-ΓΡΑΜΜΑΤΑ-ΤΕΧΝΗ ΕΤΟΣ 76 ο = NOEMBΡΙΟΣ - ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2013 ΑΡΙΘ. 742 Οἱ σκοποὶ τῆς Ἐπιστήμης Μεταξὺ φθορᾶς καὶ ἀφθαρσίας Ἀρχαῖοι Ἕλληνες ρήτορες στὸ Βυζάντιo ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Παντί τῷ πληρώματι τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Ἀττικῆς καί Βοιωτίας.

Παντί τῷ πληρώματι τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Ἀττικῆς καί Βοιωτίας. Ἀναγνωσθήτω ἐπ Ἐκκλησία Παντί τῷ πληρώματι τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Ἀττικῆς καί Βοιωτίας. Ἀγαπητοί ἐν Χριστῷ Ἀδελφοί. «Ὁ Χριστός μεθ ἡμῶν καί οὐδείς καθ ἡμῶν» Μέ αἴσθημα εὐθύνης καί πικρίας ἀναλογιζόμενος

Διαβάστε περισσότερα

Ἑλλάδα. Μεγάλη. Καλαβρία Ἀπουλία Καμπανία STUDIUM HISTORICORUM Ε ΔΙΕΘΝΗΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΦΗΣ

Ἑλλάδα. Μεγάλη. Καλαβρία Ἀπουλία Καμπανία STUDIUM HISTORICORUM Ε ΔΙΕΘΝΗΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΦΗΣ STUDIUM HISTORICORUM Ε ΔΙΕΘΝΗΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΦΗΣ Ἡ Μεγάλη Ἑλλάδα Καλαβρία Ἀπουλία Καμπανία 27-30 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 2015 Ἱερὰ Μονὴ Παναγίας Καλαμιώτισσας (Μονὴ τῆς Ζωοδόχου Πηγῆς), Ἀνάφη 2 Τρίτη 25 Αὐγούστου,

Διαβάστε περισσότερα

Ε. Πατηράκη-Κουρμπάνη

Ε. Πατηράκη-Κουρμπάνη ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΗΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΚΑΡΚΙΝΟΠΑΘΩΝ : Η ΑΝΑΚΟΥΦΙΣΗ ΤΟΥ ΧΡΟΝΙΟΥ ΠΟΝΟΥ Ε. Πατηράκη-Κουρμπάνη Νὰ προσβληθεῖς ἀπὸ καρκίνο καὶ νὰ ἀντέξεις τὸν συνοδὸ πόνο παραμένει μία τρομακτικὴ ἐμπειρία.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2007. http://www.ecclesia.gr/greeknews/default.asp. Ευχές στον Μακαριώτατο. Αναζήτηση στο Αρχείο Ειδήσεων. ΑΡΧΕΙΟ ΕΙΔΗΣΕΩΝ --Επιλέξτε Μήνα--

ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2007. http://www.ecclesia.gr/greeknews/default.asp. Ευχές στον Μακαριώτατο. Αναζήτηση στο Αρχείο Ειδήσεων. ΑΡΧΕΙΟ ΕΙΔΗΣΕΩΝ --Επιλέξτε Μήνα-- Σελίδα 1 από 5 ΑΡΧΕΙΟ ΕΙΔΗΣΕΩΝ --Επιλέξτε Μήνα-- Αναζήτηση στο Αρχείο Ειδήσεων Αναζήτηση ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2007 Ευχές στον Μακαριώτατο Συνάντηση του Μακαριωτάτου με τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας Πληροφοριακό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΡΕΘΥΜΝΗΣ ΚΑΙ ΑΥΛΟΠΟΤΑΜΟΥ

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΡΕΘΥΜΝΗΣ ΚΑΙ ΑΥΛΟΠΟΤΑΜΟΥ ΝΕΑ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΚΡΗΤΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΡΕΘΥΜΝΗΣ ΚΑΙ ΑΥΛΟΠΟΤΑΜΟΥ ΠΕΡΙΟΔΟΣ Γ, ΤΕΥΧΟΣ 33 ΡΕΘΥΜΝΟ 2014 Ἱερά Μητρόπολις Ρεθύμνης καί Αὐλοποτάμου Περιοδική ἔκδοση Νέα Χριστιανική

Διαβάστε περισσότερα

Αγια. Μετέωρα Σ Ω Τ Η Ρ Ε Ι Α 2 0 1 5. ἀφιέρωμα στά. ιεροσ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΣ ναοσ

Αγια. Μετέωρα Σ Ω Τ Η Ρ Ε Ι Α 2 0 1 5. ἀφιέρωμα στά. ιεροσ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΣ ναοσ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΚΗΦΙΣΙΑΣ, ΑΜΑΡΟΥΣΙΟΥ ΚΑΙ ΩΡΩΠΟΥ ιεροσ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΣ ναοσ μεταμορφωσεωσ του σωτηροσ δημου μεταμορφωσεωσ Χλόης & Λεβαδείας Τ.Κ. 144 52 τηλ.: 210-2850060 & φάξ: 210-2816706 site: www.inmm.gr,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ Ε ΕΞ. π. Βασίλειος Καλλιακμάνης Καθηγητής Θεολογίας Α.Π.Θ.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ Ε ΕΞ. π. Βασίλειος Καλλιακμάνης Καθηγητής Θεολογίας Α.Π.Θ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ Ε ΕΞ. π. Βασίλειος Καλλιακμάνης Καθηγητής Θεολογίας Α.Π.Θ. Μεθοδολογία της ποιμαντικής Η προβληματική του θέματος. Πολλαπλή μέθοδος στην εκκλησιαστική παράδοση. Δημιουργία νέων

Διαβάστε περισσότερα

Καὶ τὸ Πνεῦμα ἐν εἴδει περιστερᾶς

Καὶ τὸ Πνεῦμα ἐν εἴδει περιστερᾶς διαδρομές Ν ο ητ ι κ έ ς δ ι α δ ρ ο μ έ ς σ τ ό ν χ ῶ ρ ο τ ῆ ς π ί σ τ η ς Μηνιαῖο φυλλάδιο τοῦ Ἱ.Ν. Ἁγίας Τριάδος Πετρουπόλεως Σουλίου 167 - Τηλ.: 210 5013108 Τεῦχος 10 ο - Ἰανουάριος 2015 ierosnaosagiastriadospetroupoleos.blogspot.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Η ΔΙΑΠΛΑΣΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΑΡΧΙΖΕΙ ΑΠΟ ΤΗ ΣΥΛΛΗΨΗ

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Η ΔΙΑΠΛΑΣΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΑΡΧΙΖΕΙ ΑΠΟ ΤΗ ΣΥΛΛΗΨΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Η ΔΙΑΠΛΑΣΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΑΡΧΙΖΕΙ ΑΠΟ ΤΗ ΣΥΛΛΗΨΗ Προετοιμασία τοῦ ζευγαριοῦ γιὰ νὰ συνδημιουργήσει ὑγιὴ παιδιὰ καί στὴν ψυχὴ καὶ στὸ σῶμα Λίγα λόγια γιὰ τὸ μεγαλεῖο τῆς Δημιουργίας

Διαβάστε περισσότερα

Συνοπτική Παρουσίαση τῶν Ἐρευνῶν τοῦ ΕΚΚΕ γιά τήν γονιμότητα: 1983, 1997, 1999

Συνοπτική Παρουσίαση τῶν Ἐρευνῶν τοῦ ΕΚΚΕ γιά τήν γονιμότητα: 1983, 1997, 1999 Συνοπτική Παρουσίαση τῶν Ἐρευνῶν τοῦ ΕΚΚΕ γιά τήν γονιμότητα: 1983, 1997, 1999 Τῆς κας Χάρη Συμεωνίδου Διευθύντριας Ἐρευνῶν ΕΚΚΕ 1. Εἰσαγωγή Ἡ γονιμότητα εἶναι ἕνα πολύσύνθετο φαινόμενο καί ἡ μελέτη της

Διαβάστε περισσότερα

Τὸ Μυστήριο τοῦ Εὐχελαίου / Ἀρχ. π. Γεώργιος Χρυσοστόμου

Τὸ Μυστήριο τοῦ Εὐχελαίου / Ἀρχ. π. Γεώργιος Χρυσοστόμου 1 / 8 Τό εὐχέλαιο εἶναι ἕνα ἀπό τά μυστήρια τῆς Ἐκκλησίας, τό ὁποιο τελεῖται στόν ναό ἤ στο σπίτι γιά τήν ἴαση σωματικῶν καί ψυχικῶν ἀσθενειῶν. Η ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΕΥΧΕΛΑΙΟΥ Ἡ σύσταση τοῦ εὐχελαίου, ὅπως καί

Διαβάστε περισσότερα

πανηγυρικοι εορτασμοι επι τη μνημη του αγιου επιφανιου αρχιεπισκοπου κωνσταντιασ

πανηγυρικοι εορτασμοι επι τη μνημη του αγιου επιφανιου αρχιεπισκοπου κωνσταντιασ πανηγυρικοι εορτασμοι επι τη μνημη του αγιου επιφανιου αρχιεπισκοπου κωνσταντιασ Στὶς 12 Μαΐου ἡ Ἐκκλησία μας τιμᾶ τὴ μνήμη τοῦ Ἁγίου Ἐπιφανίου Ἀρχιεπισκόπου Κωνσταντίας τῆς Κύπρου τοῦ Μεγάλου, ὁ ὁποῖος

Διαβάστε περισσότερα

Ὁ ρόλος τῆς Ἐκκλησίας : Ἡ θεραπεία τῆς ἀνθρώπινης ψυχῆς. (Ἱερομον. Σάββας)

Ὁ ρόλος τῆς Ἐκκλησίας : Ἡ θεραπεία τῆς ἀνθρώπινης ψυχῆς. (Ἱερομον. Σάββας) Ὁ ρόλος τῆς Ἐκκλησίας : Ἡ θεραπεία τῆς ἀνθρώπινης ψυχῆς. (Ἱερομον. Σάββας) Εὐλογητὸς ὁ Θεὸς ἡμῶν πάντοτε, νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰώνας τῶν αἰώνων. Ἀμὴν. Χριστός ἀνέστη ἐκ νεκρῶν, θανάτῳ θάνατον πατήσας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΒΙΟΗΘΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΟ ΓΑΜΟ

ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΒΙΟΗΘΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΟ ΓΑΜΟ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΒΙΟΗΘΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΟ ΓΑΜΟ Ημερίδα Ι. Μητροπόλεως Δημητριάδος με θέμα: «Χριστιανοί της Ευρώπης και σύγχρονα ηθικά διλήμματα» Βόλος 22.11.2014 π. Βασίλειος Καλλιακμάνης Καθηγητής Τμήματος Θεολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ. Ενότητα 9: ΓΑΜΟΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών

ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ. Ενότητα 9: ΓΑΜΟΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ Ενότητα 9: ΓΑΜΟΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ÌÉÓÏ ÃÑÁÍÁÆÉ ÎÁÍÁÃÑÁÖÅÉ ÔÇÍ ÉÓÔÏÑÉÁ ÔÇÓ ÔÅ ÍÏËÏÃÉÁÓ

ÌÉÓÏ ÃÑÁÍÁÆÉ ÎÁÍÁÃÑÁÖÅÉ ÔÇÍ ÉÓÔÏÑÉÁ ÔÇÓ ÔÅ ÍÏËÏÃÉÁÓ ÌÉÓÏ ÃÑÁÍÁÆÉ ÎÁÍÁÃÑÁÖÅÉ ÔÇÍ ÉÓÔÏÑÉÁ ÔÇÓ ÔÅ ÍÏËÏÃÉÁÓ Κατασκευάστηκε τὸν γ αἰ. π.χ. στὴν Κάτω Ἰταλία. Εἶναι ἀνώτερης τεχνολογίας τοῦ Ὑπολογιστῆ τῶν Ἀντικυθήρων καὶ ἐφάμιλλο τῶν γραναζιῶν τῆς σύγχρονης Μηχανολογίας.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΕΣ ΡΙΖΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΤΕΡΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ

ΟΙ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΕΣ ΡΙΖΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΤΕΡΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ ΤΖΟΖΕΦ Ρ. ΣΤΡΕΓΕΡ ΟΙ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΕΣ ΡΙΖΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΤΕΡΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ Μετάφραση: Θάνος Σαμαρτζῆς ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ Ἡ σημασία τοῦ κράτους Σήμερα θεωροῦμε τὸ κράτος σὰν κάτι δεδομένο. Διαμαρτυρόμαστε γιὰ τὶς ἀξιώσεις του,

Διαβάστε περισσότερα

Ἐξήλθαμε λοιπὸν ἀπὸ τὴν ἄνεση, τὴν τάξη καὶ τὴν ἀσφάλεια σὲ μιὰ φοβερὴ τρικυμία, ποὺ κλυδωνίζει τὰ πάντα γύρω μας καὶ μέσα μας.

Ἐξήλθαμε λοιπὸν ἀπὸ τὴν ἄνεση, τὴν τάξη καὶ τὴν ἀσφάλεια σὲ μιὰ φοβερὴ τρικυμία, ποὺ κλυδωνίζει τὰ πάντα γύρω μας καὶ μέσα μας. ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΕΛΠΙΣΙΑ ΤΟΥ ΚΑΙΡΟΥ ΜΑΣ Χρυσοστόμου Κουτλουμουσιανοῦ ἱερομονάχου Σεβασμιώτατε, Σεβαστὴ Γερόντισσα, Ἀγαπητοὶ φίλοι. Εὐχαριστῶ γιὰ τὴν εὐκαιρία ποὺ μοῦ δώσατε να ἐπισκεφθῶ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΘΕΟΛΟΠΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΠΑΣ Τομέας Χριστ. Λατρείας, Αγωγής και Διαποιμάνσεως

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΘΕΟΛΟΠΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΠΑΣ Τομέας Χριστ. Λατρείας, Αγωγής και Διαποιμάνσεως ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΘΕΟΛΟΠΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΠΑΣ Τομέας Χριστ. Λατρείας, Αγωγής και Διαποιμάνσεως ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΓΩΓΗ» Διπλωματική

Διαβάστε περισσότερα

διάλογος ΓΙΟΓΚΑ ΚΑΙ ΔΙΑΛΟΓΙΣΜΟΣ: ΝΕΟΕΠΟΧΙΤΙΚΗ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΜΕ ΤΟ ΜΑΝΔΥΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ (B μέρος)

διάλογος ΓΙΟΓΚΑ ΚΑΙ ΔΙΑΛΟΓΙΣΜΟΣ: ΝΕΟΕΠΟΧΙΤΙΚΗ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΜΕ ΤΟ ΜΑΝΔΥΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ (B μέρος) ΓΙΟΓΚΑ ΚΑΙ ΔΙΑΛΟΓΙΣΜΟΣ: ΝΕΟΕΠΟΧΙΤΙΚΗ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΜΕ ΤΟ ΜΑΝΔΥΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ (B μέρος) τῆς κ. Ἑλένης Ἀνδρουλάκη. Ὁ διαλογισμὸς. Ἀντίθετα μὲ τὶς γυμναστικὲς ἀσκήσεις, οἱ σωματικὲς ἀσκήσεις τῆς γιόγκα

Διαβάστε περισσότερα

Ἡ Σωτηρία κατορθώνεται καὶ μὲ τὴ Χάρη τοῦ Θεοῦ καὶ μὲ τὴ θέληση τοῦ ἀνθρώπου

Ἡ Σωτηρία κατορθώνεται καὶ μὲ τὴ Χάρη τοῦ Θεοῦ καὶ μὲ τὴ θέληση τοῦ ἀνθρώπου 77 Ἡ Σωτηρία κατορθώνεται καὶ μὲ τὴ Χάρη τοῦ Θεοῦ καὶ μὲ τὴ θέληση τοῦ ἀνθρώπου «Οὐδεὶς ἐπιγινώσκει τὸν Υἱόν, εἰ μὴ ὁ πατήρ, οὐδὲ τὸν πατέρα τις ἐπιγινώσκει εἰ μὴ ὁ Υἱός, καὶ ᾧ ἐὰν βούληται ὁ Υἱὸς ἀποκαλύψαι»

Διαβάστε περισσότερα

Οι κλασικὲσ σπουδὲσ στην ὲλλαδα σημὲρα

Οι κλασικὲσ σπουδὲσ στην ὲλλαδα σημὲρα 63 Οι κλασικὲσ σπουδὲσ στην ὲλλαδα σημὲρα νικολαοσ κονομησ στὴν Ἑλλάδα δυστυχῶς τὸ ἀνήμπορο ἑλληνικὸ κράτος δὲν κατόρθωσε νὰ διαχειρισθεῖ μὲ τὴ δέουσα σοβαρότητα τὴν τεράστια κληρονομιὰ τῆς ἀρχαίας ἑλληνικῆς

Διαβάστε περισσότερα