ΤΕΥΧΟΣ 02 // ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2008 embryolab ΜΟΝΑΔΑ ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΕΥΧΟΣ 02 // ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2008 embryolab ΜΟΝΑΔΑ ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ"

Transcript

1 ΤΕΥΧΟΣ 02 // ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2008 embryolab ΜΟΝΑΔΑ ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

2 e: editorial ΜΕ ΣΕΒΑΣΜΟ ΣΤΟ ΟΝΕΙΡΟ Η επίτευξη της εγκυμοσύνης μέσω εφαρμογής μεθόδων υποβοηθούμενης αναπαραγωγής είναι αποτέλεσμα συντονισμένης και συνολικής προσπάθειας, στην οποία ρόλο έχουν εκτός από το ίδιο το ζευγάρι μια σειρά προσώπων και υποδομών. Όταν ένα ζευγάρι βρεθεί μπροστά στην εξωσωματική γονιμοποίηση ως την μόνη λύση προκειμένου να αποκτήσει ένα παιδί, τότε εκτός από τον ειδικό γυναικολόγο αναπαραγωγής -ο οποίος μελετά το ιστορικό και κατευθύνει το ζευγάρι- σημαντικό ρόλο παίζει και ο εμβρυολόγος που αναλαμβάνει να υλοποιήσει τη διαδικασία στο εργαστηριακό της κομμάτι. Κατά περίπτωση, την επιστημονική προσέγγιση συμπληρώνουν με τις γνώσεις τους ουρολόγοι, ενδοκρινολόγοι, ψυχολόγοι και άλλοι επιστήμονες της υγείας. Το νοσηλευτικό προσωπικό παίζει σε κάθε επίπεδο το ρόλο του στην εξυπηρέτηση και διευκόλυνση το ζευγαριού. Το αποτέλεσμα της προσπάθειας εξαρτάται σημαντικά από την καλή λειτουργία του καθενός ξεχωριστά, αλλά και από την αρμονική συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων μερών. Το επίπεδο ποιότητας ενός εργαστηρίου εξωσωματικής παίζει επίσης καθοριστικό ρόλο. Είναι πια γνωστό ότι τα ανθρώπινα ωάρια και έμβρυα είναι ιδιαίτερα ευαίσθητα. Η πορεία ανάπτυξης τους σχετίζεται άμεσα με τις εργαστηριακές συνθήκες στις οποίες αυτά αναπτύσσονται. Ο συστηματικός έλεγχος της ποιότητας και σταθερότητας των συνθηκών καλλιέργειας, θεωρούνται σήμερα απαραίτητες προϋποθέσεις για την επιτυχία ενός προγράμματος εξωσωματικής γονιμοποίησης. Στο Embryolab εξασφαλίζουμε όλες αυτές τις προϋποθέσεις. Επιστήμονες από διαφορετικές ειδικότητες συνθέτουν μια δυναμική ομάδα που συνεργάζεται αρμονικά με απώτερο στόχο το όφελος του ζευγαριού. Η όλη προσπάθεια υποστηρίζεται από ένα υπερσύγχρονο εργα-

3 embryolab ΜΟΝΑΔΑ ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 01. Editorial 02. Θεραπεία με εξωσωματική γονιμοποίηση: όταν ο πελαργός αργεί 03. Πολυκυστικές ωοθήκες 04. Υπογονιμότητα και μαστός 05. Γοναδοτροπίνες ορμόνες ή φάρμακα; 06. Υποθυρεοειδισμός και εγκυμοσύνη ΜΟΝΑΔΑ ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗΣ στήριο στο οποίο ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ οι συνθήκες καλλιέργειας ελέγχονται αυστηρά όλο το 24ωρο βάση προγράμματος, το οποίο πρόσφατα διαπιστεύθηκε από τον επίσημο φορέα του εξωτερικού -Bureau Veritas. Όλα αυτά εξηγούν τα υψηλά ποσοστά επιτυχίας του Embryolab. Είναι το αποτέλεσμα των επιλογών που έχουμε κάνει και των άριστων συνθηκών που διατηρούμε και σε καμία περίπτωση αποτέλεσμα τύχης. Με τη δέσμευση ότι οι προσπάθειές μας στην παροχή υπηρεσιών υψηλής ποιότητας θα συνεχιστούν, σας καλωσορίζουμε στο νέο μας τεύχος, στο οποίο φιλοξενούνται οι απόψεις ειδικών στο χώρο της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής. 07. Η ιστορία της ζωής μας 08. Προεμφυτευτική διάγνωση 09. Οι ψυχολογικές επιπτώσεις της υπογονιμότητας Πάντα με σεβασμό στο όνειρο Αλεξία Χατζηπαρασίδου MSc Διευθύντρια EmbryoLab Κλινικός Εμβρυολόγος

4 ε: εξωσωματική γονιμοποίηση ΟΤΑΝ Ο ΠΕΛΑΡΓΟΣ ΑΡΓΕΙ Παρά την αλματώδη ανάπτυξη που έχουν διαγράψει οι βιολογικές επιστήμες στο χώρο της υποβοήθησης της αναπαραγωγής τα τελευταία χρόνια, τα ποσοστά επιτυχίας μετά από ένα κύκλο θεραπείας με εξωσωματική γονιμοποίηση κυμαίνονται κατά μέσο όρο μεταξύ 30 40%. Εύκολα διερωτάται κανείς που εστιάζεται η δυσκολία σύλληψης αφότου μεταφερθούν γονιμοποιημένα έμβρυα στο περιβάλλον της μήτρας και στη συνέχεια, αν υπάρχουν τρόποι προσέγγισης που βελτιώνουν την πιθανότητα σύλληψης σε μια επανάληψη θεραπείας. ΜΟΝΑΔΑ ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Η ηλικία της γυναίκας που υποβάλλεται σε θεραπεία με υποβοήθηση και ειδικότερα με εξωσωματική γονιμοποίηση, αποτελεί και τον σημαντικότερο παράγοντα που διαμορφώνει την πιθανότητα επιτυχίας. Μετά την ηλικία των 35, και πολύ περισσότερο μετά την ηλικία των 40, παρατηρείται σημαντική ελάττωση της πιθανότητας επιτυχίας, ακόμη και όταν οι ωοθήκες της γυναίκας παράγουν ωάρια, ακόμη και όταν τα ωάρια αυτά έχουν καλή μορφολογία και καλή εξέλιξη τις λίγες ημέρες που φιλοξενούνται σε εργαστηριακές συνθήκες. Αυτή η ευαισθησία που εκφράζει ένα ωάριο καθώς μεγαλώνει μια γυναίκα δεν επιδέχεται δυστυχώς παρέμβαση σε εργαστηριακό επίπεδο και αντανακλά την εξασθένιση των μηχανισμών που λειτουργούν υπο φυσιολογικές συνθήκες και επιτρέπουν σε ένα έμβρυο να συνεχίσει την εξέλιξη του μετά την μεταφορά στο περιβάλλον της μήτρας. Επανάληψη θεραπείας με εξωσωματική γονιμοποίηση συνίσταται να γίνεται σε σύντομα χρονικά διαστήματα για να μη χαθεί περαιτέρω χρόνος με ό,τι αρνητικές συνέπειες σημαίνει αυτό στην ποιότητα των ωαρίων που απομένουν στην ωοθήκη.

5 Πριν την επανάληψη μιας προσπάθειας με εξωσωματική καλό είναι να έχει προηγηθεί η λήψη αντιοξειδωτικών μέτρων για τη βελτίωση της ποιότητας ωαρίων και σπερματοζωαρίων. Πρακτικά αυτό ισοδυναμεί με διακοπή του καπνίσματος και του αλκοόλ, με αύξηση στην κατανάλωση φρούτων και λαχανικών και, όπου κρίνεται απαραίτητο, με σύγχρονη χορήγηση σκευασμάτων βιταμινών από του στόματος. Η ρύθμιση βάρους και στους δύο συντρόφους είναι επίσης πολύ σημαντική, καθώς αποκλίσεις, κυρίως προς την πλευρά της παχυσαρκίας, οδηγούν σε μικρότερα ποσοστά επιτυχίας, με πιο συχνές επιπλοκές στην εξέλιξη της κύησης. Αύξηση της σωματικής άσκησης και στους δύο συντρόφους θα διευκολύνει σημαντικά στην επίτευξη των πιο πάνω στόχων. Ο τρόπος με τον οποίο διεγείρονται οι ωοθήκες σε ένα πρόγραμμα εξωσωματικής παίζει επίσης σημαντικό ρόλο στην πιθανότητα σύλληψης. Όσο μεγαλύτερες οι δοσολογίες που χορηγούνται τόσο αυξάνεται η πιθανότητα να ωριμάζουν ωάρια με χαμηλή πιθανότητα εμφύτευσης. Χαμηλά φαρμακευτικά σχήματα διέγερσης διευκολύνουν και το συγχρονισμό της ανάπτυξης των ωαρίων με την ωρίμανση του ενδομητρίου αποφεύγοντας το ενδεχόμενο καλλιέργειας πολύ καλών εμβρύων που δεν βρίσκουν δυστυχώς το ενδομήτριο στο κατάλληλο χρονικό στάδιο για να προχωρήσουν στα επόμενα στάδια εξέλιξης. Η προθεραπεία με χρήση αντισυλληπτικών χαπιών σε κάποιες περιπτώσεις, ή η εφαρμογή θεραπείας με εξωσωματική γονιμοποίηση σε φυσικό κύκλο σε άλλες περιπτώσεις, μπορεί να διευκολύνει την ωρίμανση ωαρίων με μεγάλη εμφυτευτική ικανότητα σε ένα χρονικά κατάλληλα προετοιμασμένο ενδομήτριο. Σε συγκεκριμένες περιπτώσεις η παράταση της καλλιέργειας των εμβρύων μέχρι το στάδιο της βλαστοκύστης μπορεί να αυξήσει την πιθανότητα σύλληψης, καθώς μια τέτοια προσέγγιση οδηγεί στην καλύτερη επιλογή εμβρύων. Προϋποθέτει όμως, έναν σχετικά μεγάλο αριθμό εμβρύων στο ξεκίνημα ώστε να αντισταθμιστεί η απώλεια εμβρύων που παρατηρείται σε μεγάλο βαθμό στην εξέλιξη μιας καλλιέργειας εμβρύων μέχρι το στάδιο της βλαστοκύστης. Πολύ περισσότερο, μια τέτοια προσέγγιση προϋποθέτει την παρουσία εμβρυολόγου με σημαντική εμπειρία στις παρατεταμένες καλλιέργειες εμβρύων σε εργαστηριακές συνθήκες. Η ενδοσκοπική εκτίμηση της μήτρας και της πυέλου της γυναίκας μπορεί επίσης να προσφέρει σημανατική βοήθεια σε κάποιες περιπτώσεις. Η υστεροσκόπηση είναι μια εξεταστική μέθοδος που μπορεί να ελέγξει το εσωτερικό της μήτρας για την παρουσία τυχόν εμποδίων στην εμφύτευση, όπως ενδομήτριοι πολύποδες, συμφύσεις του ενδομητρίου, υποβλεννογόνια ινομυώματα, ή διαφράγματα της μήτρας. Τέτοιου είδους παθολογικά ευρήματα αντιμετωπίζονται χειρουργικά κατά τη διάρκεια της ενδοσκόπησης. Η λαπαροσκόπηση, επίσης, μπορεί να βοηθήσει στην εκτίμηση της πυέλου για την παρουσία ενδομητρίωσης, μιας γυναικολογικής διαταραχής που ανευρίσκεται πιο συχνά στην υπογόνιμη γυναίκα. Καυτηρίαση και αφαίρεση εστιών ενδομητρίωσης μπορεί σε κάποιες περιπτώσεις να βελτιώνει την πιθανότητα επιτυχίας μετά από εξωσωματική γονιμοποίηση. Στο ίδιο πλαίσιο, πρέπει να εκτιμάται η είσοδος της μήτρας με εικονική εμβρυομεταφορά, πριν την έναρξη της θεραπείας, και επιπλέον, σε ιστορικό με δύσκολες εμβρυομεταφορές να γίνεται εκτίμηση για διαστολή τραχήλου με προοπτική την διευκόλυνση της μεταφοράς εμβρύων στο εσωτερικό της μήτρας. Η ηλικία της γυναίκας που υποβάλλεται σε θεραπεία με υποβοήθηση και ειδικότερα με εξωσωματική γονιμοποίηση, αποτελεί και τον σημαντικότερο παράγοντα που διαμορφώνει την πιθανότητα επιτυχίας. Λιγότερο ξεκάθαρος είναι ο ρόλος των ανοσολογικών αιτίων και της θρομβοφιλίας στην πιθανότητα επιτυχίας με εξωσωματική γονιμοποίηση. Αν και η έρευνα που διενεργείται σήμερα στο χώρο της ανοσολογίας της αναπαραγωγής είναι μεγάλη, δυσκολευόμαστε να εντοπίσουμε με ακρίβεια ποια ζευγάρια εκδηλώνουν υπογονιμότητα ανοσολογικής αιτιολογίας και, πολύ περισσότερο, αδυνατούμε ακόμη να εφαρμόσουμε θεραπείες που να είναι αποτελεσματικές. Παρόμοια, πολλά ζευγάρια υποβάλλονται σε έλεγχο θρομβοφιλίας, χωρίς να έχει αποδειχτεί ακόμη μέχρι σήμερα ότι τυχόν προδιάθεση σε διαταραχές του πηκτικού μηχανισμού δρα αρνητικά στο επίπεδο εμφύτευσης μετά από εξωσωματική γονιμοποίηση. Αβίαστη αποδοχή τέτοιων παραμέτρων ως αιτιολογικών στοιχείων υπογονιμότητας μπορεί να οδηγεί πολλές φορές σε φαρμακευτικές παρεμβάσεις χωρίς ουσιαστικό όφελος για το υπογόνιμο ζευγάρι. Τέλος, η ίδια η μέθοδος της εξωσωματικής γονιμοποίησης, μπορεί να προσφέρει πολύ σημαντικές διαγνωστικές πληροφορίες σε επίπεδο εκτίμησης γαμετών και γονιμοποίησης. Τα σύγχρονα εργαστήρια με το κατάλληλα εκπαιδευμένο και έμπειρο εμβρυολογικό προσωπικό είναι σε θέση να εκτιμήσουν την ποιότητα ωαρίων, σπερματοζωαρίων και εμβρύων με τέτοια ακρίβεια, ώστε να βοηθήσουν στην απόφαση για μια επανάληψη θεραπείας προσδιορίζοντας με μεγάλη ευαισθησία την πιθανότητα επιτυχίας στην εμφύτευση. Νίκος Χριστοφορίδης MD, MRCOG, DFFP Γυναικολόγος Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής Υπεύθυνος Ιατρικού Τμήματος EmbryoLab

6 γ: γυναικολογία ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΕΣ ΩΟΘΗΚΕΣ ΜΟΝΑΔΑ ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Πολυκυστικές ωοθήκες παρουσιάζονται περίπου στο 20% των γυναικών. Στις μισές περίπου περιπτώσεις δε συνυπάρχουν επιπλέον προβλήματα και ονομάζονται απλές πολυκυστικές ωοθήκες (Polycystic Ovaries ή PCO). Σε ποσοσοτό 10% των γυναικών συνολικά (και 50% από τις γυναίκες με απλές πολυκυστικές ωοθήκες) παρουσιάζεται το Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών (Polycystic Ovary Syndrome ή PCOS). Οι γυναίκες αυτές μπορεί να παρουσιάσουν μια ποικιλία κλινικών συμτωμάτων και προδιαθέσεων. Το σύνδρομο των πολυκυστικών ωοθηκών αποτελεί παγκοσμίως την πιο συχνή ενδοκρινοπάθεια στις γυναίκες και την πιο συχνή αιτία υπογονιμότητας. Η ακριβής αιτιολογία του συνδρόμου είναι άγνωστη. Θεωρείται πως είναι αποτέλεσμα γενετικής προδιάθεσης, εμφανίζεται οικογενώς και σχετίζεται με υπερέκκριση ανδρογόνων, αντίσταση του οργανισμού στην ινσουλίνη και επηρεάζεται από περιβαλλοντικούς παράγοντες και από τον τρόπο ζωής (δίαιτα - διατροφή άσκηση).

7 Η θεραπεία του συνδρόμου εξαρτάται από τα συνοδά συμπτώματα και σκοπεύει στην θεραπεία τους και στην αποφυγή μελλοντικής εμφάνισης των νοσημάτων που προδιατίθενται από το σύνδρομο. Σε περιπτώσεις Υπογονιμότητας έχει σημασία, το ζευγάρι να διερευνηθεί πλήρως, πριν από την έναρξη της θεραπείας ωορρηξίας, για αποκλεισμό επιπλέον προβλημάτων. Συνιστάται πλήρης ορμονικός και βιοχημικός έλεγχος της γυναίκας, σαλπιγγογραφία και σπερμοδιάγραμμα. Πρόκληση ωορρηξίας επιχειρείται αρχικά με χορήγηση Κιτρικής Κλομιφαίνης μόνη της ή σε συνδυασμό με Μετφορμίνη (Glucophage) ή με συγχορήγηση Κορτιζόνης. Εάν επιτευχθεί ωορρηξία (70-80% των γυναικών), τότε ανάλογα με την περίπτωση, η αγωγή μπορεί να συνεχιστεί για 4-6 μήνες. Σε περίπτωση πτωχής απάντησης στην παραπάνω θεραπεία (20-30% των γυναικών δεν επιτυγχάνουν ωορρηξία / εγκυμοσύνη με την αγωγή αυτή) τότε επιχειρείται πρόκληση ωορηξίας με χορήγηση ενέσιμων Γοναδοτροπινών. Η διάγνωση γίνεται με συνδυασμό κλινικής εκτίμησης (ιστορικό, εξέταση), υπερηχογραφήματος και ορμονικών εξετάσεων. Η θεραπεία του συνδρόμου εξαρτάται από τα συνοδά συμπτώματα και σκοπεύει στην θεραπεια τους και στην αποφυγή μελλοντικής εμφάνισης των νοσημάτων που προδιατίθενται από το σύνδρομο. Βασικές αρχές της θεραπείας αποτελούν: η σωστή διατροφή, η άσκηση και η διατήρηση φυσιολογικού σωματικού βάρους. Η πρόκληση ωορρηξίας στις περιπτώσεις αυτές παρουσιάζει συχνά ιδιαίτερη δυσκολία που οφείλεται στην συχνή εμφάνιση πολλαπλών ωοθυλακίων που συνδέονται με αυξημένη πιθανότητα πολύδυμης εγκυμοσύνης και του Συνδρόμου Υπερδιέγερσης ωοθηκών. Σε νεαρές γυναίκες (< 35 ετών ) που δεν επιτυγχάνεται ωορρηξία ή εγκυμοσύνη με φαρμακευτικά μέσα, συχνά ενδείκνυται η Λαπαροσκόπηση και η Υστεροσκόπηση. Με τον τρόπο αυτό, αφενός ελέγχονται πλήρως τα έσω γεννητικά όργανα και αφετέρου με τον τρυπανισμό των ωοθηκών (ovarian drilling) συχνά αποκαθίσταται το μεταβολικό και ορμονικό πρόβλημα. Με την αποκατάσταση του κύκλου της περιόδου, συχνά επιτυγχάνεται εγκυμοσύνη και επιπλέον εξαλείφονται οι άμεσες και οι απώτερες συνέπειες του συνδρόμου. Επιπλέον, σε περίπτωση που τελικά κριθεί απαραίτητη η χορήγηση Γοναδοτροπινών ή η Εξωσωματική Γονιμοποίηση, πρακτικά μειδενίζεται ο κίνδυνος Υπερδιέγερσης των ωοθηκών και μειώνεται ο κίνδυνος πολύδυμης κύησης. Σε γυναίκες μεγαλύτερες των 35 ετών, η παραπάνω προσέγγιση έχει μικρότερη αξία, θεραπευτικά τουλάχιστον, καθώς αυξάνεται συχνά η παρουσία συνυπαρχόντων προβλημάτων και συχνά επιλέγεται η Εξωσωματική Γονιμοποίηση. Ηλίας Τσάκος MD (Hons), MRCOG, DFFP, CST Χειρουργός Γυναικολόγος Αναπαραγωγής

8 μ: μαστός ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΜΑΣΤΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ιστορικό καρκίνου του μαστού μπορούν, ανάλογα με την περίπτωση, με ασφάλεια, να υποβληθούν σε θεραπείες γονιμότητας. Ενδεχόμενα η σύντομη διάρκεια της θεραπείας (σύνολο 8-12 μέρες) και η ακόμη συντομότερη διάρκεια των υψηλών επιπέδων των ορμονών (2-5 μέρες) σε κάθε κύκλο θεραπείας, να «προστατεύει» το μαστό από τις αρνητικές συνέπειες. Εξαίρεση αποτελούν μεμονωμένες περιπτώσεις ορμονοεξαρτώμενων όγκων μαστού που προϋπάρχουν αδιάγνωστοι και ενδεχόμενα εμφανίζουν ταχεία ανάπτυξη λόγω της ορμονικής θεραπείας. Στις περιπτώσεις αυτές ο πλήρης έλεγχος των μαστών πριν από τη θεραπεία μπορεί να αποβεί σωτήριος για την ασθενή. Γεγονός είναι ότι η υπογονιμότητα και η τεκνοποίηση μετά την ηλικία των 35 ετών αποτελούν επιβαρυντικό παράγοντα για την ανάπτυξη καρκίνου του μαστού. Για το λόγω αυτό συνίσταται πλήρης μαστολογικός έλεγχος της γυναίκας πριν την έναρξη της θεραπείας γονιμότητας και φυσικά η τακτική παρακολούθησή της καθ όλη τη διάρκεια αυτής. Η θεραπεία της υπογονιμότητας συχνά περιλαμβάνει χορήγηση ορμονικών σκευασμάτων που διεγείρουν τις ωοθήκες με σκοπό την ανάπτυξη μεγάλου αριθμού ωαρίων. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα τα επίπεδα των ενδογενών ορμονών (οιστρογόνων και προγεστερόνης) να αυξάνονται σε βαθμό πολλαπλάσιο του φυσιολογικού. Η έκθεση της γυναίκας σε αυξημένα επίπεδα ορμονών (κυρίως οιστρογόνων), ιδιαίτερα μετά από επαναλαμβανόμενες προσπάθειες ορμονικής θεραπείας, θεωρητικά θα μπορούσε να αυξήσει τον κίνδυνο καρκίνου του μαστού. Επιδημιολογικές μελέτες, οι οποίες διερευνούν τη σχέση ορμονικής θεραπείας και πιαθανότητας ανάπτυξης καρκίνου του μαστού δεν το επιβεβαιώνουν. Επίσης οι θεραπείες υπογονιμότητας έχουν κατά καιρούς σχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του μαστού σε γυναίκες με κληρονομικό ιστορικό. Παρ όλα αυτά, και εδώ τα αποτελέσματα δεν έχουν τεκμηριωθεί επιστημονικά. Σήμερα είναι πια γνωστό ότι ακόμη και γυναίκες με Οι περισσότεροι ιατροί της αναπαραγωγής είναι ήδη ευαισθητοποιημένοι και περιλαμβάνουν στα πλαίσια της αρχικής διερεύνησης της γυναίκας την ψηλάφηση, τη μαστογραφία και τον υπέρηχο των μαστών. Ο έλεγχος ενδέχεται να ολοκληρωθεί με μαγνητική τομογραφία μαστών ανάλογα με τα ευρήματα του αρχικού ελέγχου, το ιστορικό της γυναίκας και τον βαθμό πυκνότητας των μαστών. Δεν μπορεί κανείς σήμερα, να προβλέψει εάν και σε ποιό βαθμό οι ορμόνες αυξάνουν τον κίνδυνο καρκίνου του μαστού. Ο φόβος όμως του καρκίνου, δεν θα πρέπει να στερεί από τις γυναίκες το δικαίωμα στην τεκνοποίηση και τη μητρότητα. Δρ Κανελίνα Μπίμπα Τσάκου MD, PhD Χειρουργός Παθήσεις μαστού

9 φ: φαρμακευτικη αγωγή ΓΟΝΑΔΟΤΡΟΠΙΝΕΣ ΟΡΜΟΝΕΣ Η ΦΑΡΜΑΚΑ; Στο γυναικείο οργανισμό η θυλακιοτρόπος (FSH) και η ωχρινοτρόπος (LH) ορμόνη παράγονται στην υπόφυση και παίζουν καθοριστικό ρόλο στη διαδικασία ωρίμανσης των ωοθυλακίων στην ωοθήκη και μετέπειτα στην ωορρηξία. Το 1961 ο Lunenfeld, ανακοίνωσε την πρώτη εγκυμοσύνη μετά από πρόκληση ωοθυλακιορρηξίας με εξωγενή χορήγηση ανθρώπινης εμμηνοπαυσιακής γοναδοτροπίνης, που απομόνωσε από ούρα γυναικών σε εμμηνόπαυση. Η αρχική μορφή του φαρμάκου χαρακτηρίζονταν από βιολογική αστάθεια και χαμηλή βιολογική καθαριότητα. Η ολοένα και πιο συστηματική χρήση των γοναδοτροπινών τα τελευταία 50 χρόνια, σε συνδυασμό με την μεγάλη ανάπτυξη της μοριακής βιολογίας και της γενετικής μηχανικής οδήγησε στην παραγωγή βελτιωμένων μορφών αυτού του φαρμάκου. Την επανάσταση όμως έφερε η παραγωγή ανασυνδυασμένων γοναδοτροπινών μετά από την αναγνώριση του ανθρώπινου γονιδίου το οποίο είναι υπεύθυνο για την παραγωγή της FSH. Η ανασυνδιασμένη FSH χαρακτηρίζεται από υψηλή βιολογική καθαρότητα καθώς και υψηλή βιολογική σταθερότητα χαρακτηριστικά που βοήθησαν στην κλινική πράξη και κλινική εφαρμογή. Έτσι σήμερα οι κλινικοί ιατροί, απέκτησαν με τα νέα σκευάσματα φαρμάκων πρόκλησης ωοθυλακοιρηξίας, ισχυρό όπλο στην αντιμετώπιση της υπογονιμότητας στα πλαίσια της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής. Ταυτόχρονα όμως βελτιώθηκε η καθαριότητα των παραδοσιακών γοναδοτροπινών οι οποίες παραμένουν με ονομασία (Pure FSH) προσφέροντας καλή ποιότητα και χαμηλό κόστος. Στα χέρια των γιατρών αναπαραγωγής σήμερα βρίσκεται μεγάλη ποικιλία φαρμάκων γοναδοτροπινών που συνεχώς βελτιώνουν τον τρόπο θεραπείας, την ποιότητα των ωαρίων και έτσι δίνουν στο κάθε ζευγάρι την ευκαιρία να αποκτήσουν το παιδί που τόσο επιθυμούν. Ρόμπερτ Ναιντετσκι MD, PhD Χειρουργός Γυναικολόγος Αναπαραγωγής

10 ε: εγκυμοσύνη ΥΠΟΘΥΡΕΟΕΙΔΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ Περίπου το 3% των γυναικών παρουσιάζουν υποθυρεοειδισμό κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Ο υποθυρεοειδισμός είναι μία συχνή κατάσταση που οφείλεται σε υπολειτουργία του θυρεοειδούς αδένα, η οποία έχει σαν αποτέλεσμα χαμηλά επίπεδα θυροξίνης (Τ4) στον οργανισμό. Η πιό συχνή αιτία είναι αυτοάνοση και ονομάζεται θυρεοειδίτιδα Hashimoto. Οι επιπτώσεις του υποθυρεοειδισμού στη γονιμότητα και στην εγκυμοσύνη εξαρτώνται από τη βαρύτητα του υποθυρεοειδισμού. Ο βαρύς υποθυρεοειδισμός επηρεάζει αρνητικά την ωορρηξία και κατά συνέπεια τη γονιμότητα της γυναίκας, αλλά και αν συμβεί εγκυμοσύνη, αυτή μπορεί να παρουσιάσει σοβαρές επιπλοκές, όπως προεκλαμψία, αναιμία, αποβολή, πρόωρο τοκετό, αποκόλληση πλακούντα, νεογνά χαμηλού βάρους και αιμορραγία της λοχείας. Ευτυχώς, οι περισσότερες γυναίκες έχουν ελαφρύ (ή υποκλινικό) υποθυρεοειδισμό. Ωστόσο, έχει βρεθεί ότι ακόμη και ο υποκλινικός υποθυρεοειδισμός στη μητέρα, επηρεάζει αρνητικά τη διανοητική ανάπτυξη του εμβρύου. Το έμβρυο έχει ανάγκη τις θυρεοειδικές ορμόνες της μητέρας ιδιαίτερα στο πρώτο τρίμηνο της εγκυμοσύνης, μέχρι να λειτουργήσει ο δικός του θυρεοειδής. Υπάρχουν ενδείξεις ότι παιδιά σχολικής ηλικίας των οποίων οι μητέρες είχαν ελαφρύ υποθυρεοειδισμό στην εγκυμοσύνη υπολείπονται σε διάφορα ψυχοκινητικά τέστ. Επειδή ο υποθυρεοειδισμός διαγιγνώσκεται και θεραπεύεται πολύ εύκολα, γυναίκες που προσέρχονται για υποβοήθηση της γονιμότητας καλό είναι να κάνουν μαζί με τις άλλες εξετάσεις και έλεγχο του θυροειδούς με ένα τέστ αίματος, της θυρεοτρόπου ορμόνης (TSH). Ετσι, άν χρειαστεί, μπορούν να αρχίσουν τη θεραπεία με χάπια θυροξίνης πρίν από την επίτευξη της εγκυμοσύνης. Γυναίκες με γνωστό υποθυρεοειδισμό πρίν την υποβοηθούμενη εγκυμοσύνη, πρέπει να γνωρίζουν ότι όχι μόνον δεν πρέπει να σταματούν τη θυροξίνη κατά την εγκυμοσύνη, αλλά και ότι συνήθως η δόση χρειάζεται να αυξηθεί, συχνά μόλις διαπιστωθεί το θετικό τέστ εγκυμοσύνης. Τακτικός αιματολογικός έλεγχος κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης διασφαλίζει την κατάλληλη ρύθμιση της δόσης της θυροξίνης. Η θυροξίνη πρέπει να συνεχίζεται και κατά τη γαλουχία, κατά τις οδηγίες του γιατρού. Οσον αφορά στο συσχετισμό αντιθυρεοειδικών αντισωμάτων (ειδικότερα αντισωμάτων εναντίον της θυρεοειδικής υπεροξειδάσης [anti- TPO]) και αποβολών, έχει πράγματι παρατηρηθεί ότι γυναίκες που παρουσιάζουν τα αντισώματα αυτά εμφανίζουν και μεγαλύτερα ποσοστά αποβολών. Δεν είναι όμως σαφές ότι τα αντισώματα είναι υπεύθυνα γι αυτό, ούτε ότι κάποια θεραπεία που μειώνει τα αντισώματα θα μπορούσε να βελτιώσει και τα ποσοστά των αποβολών. Η φροντίδα της θυρεοειδικής υγείας αποτελεί και αυτή ένα σημαντικό κομμάτι της γενικότερης φροντίδας της υγείας της μέλλουσας μητέρας, ώστε να βελτιστοποιηθούν οι συνθήκες της ποθούμενης σύλληψης και εγκυμοσύνης. Φωτεινή-Ηρώ Αδαμίδου Ενδοκρινολόγος-Διαβητολόγος

11 ε: εμείς Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΜΑΣ ΜΟΝΑΔΑ ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Παντρευτήκαμε μικροί. Από έρωτα. Θέλαμε μεγάλη οικογένεια. Και μετά ήρθαν τα προβλήματα. Γιατροί, εξετάσεις, υπέρηχοι, επεμβάσεις, λαπαροσκόπηση. Πόρισμα: Υδροσάλπιγγες. Και ξεκίνησε το κεφάλαιο ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ. Ξεκινήσαμε με όρεξη, διάθεση και πάνω απ όλα με ελπίδα. Ελπίδα πως όλα θα πάνε καλά. Υπήρχε, όμως, και φόβος για το άγνωστο, άγνοια και αμάθεια. Και ίσως αυτό είναι που σε προστατεύει, το ότι περπατάς σε ένα δρομάκι χωρίς να ξέρεις τι υπάρχει παρακάτω. Γιατί, αν ήξερες, μπορεί να μην ξεκινούσες ποτέ το ταξίδι σου. Αξίζει, όμως, τον κόπο. Εμείς το ξεκινήσαμε το ταξίδι μας, περάσαμε από ψυχρές επιτροπές, από φαρμακεία, από γιατρούς. Την πρώτη φορά γονιμοποιήθηκε μόνο ένα ωάριο. Προχωρήσαμε σε δεύτερη προσπάθεια επιτυχή αυτή τη φορά με μία κύηση να φτάνει στην 8η βδομάδα και να τελειώνει άδοξα. Παλίνδρομος κύηση η αιτία και Παραμονή Πρωτοχρονιάς υποβάλλομαι σε απόξεση. Ασυμβατότητα DNA, είπαν και μας έστειλαν για εξέταση Καρυότυπου. Και όμως τα χρωμοσώματα μας ήταν συμβατά. Αφού μαζεύουμε τα κομμάτια της ψυχής μας, προχωράμε στην τρίτη μας απόπειρα. Και πάλι το αποτέλεσμα αρνητικό. Αιτία η κακή ποιότητα εμβρύων, είπαν. Έτσι στρέφουμε το βλέμμα μας στην Αθήνα εκεί που όλα είναι καλύτερα, μεγαλύτερα, προχωρημένα και πιο απρόσωπα (αλλά και αυτό θα το ανακαλύπταμε στην πορεία). Αεροπλάνα, ξενοδοχεία, αγωνία, και μας υπόσχονταν ότι αυτή τη φορά θα ήταν η καλή φορά. Το τεστ πάλι αρνητικό. Αιτία το λεπτό ενδομήτριο, είπαν. Παράλληλα προσπαθούσαν να μας πείσουν να δωρίσουμε κάποια ωάρια μας λόγω της πολύ καλής τους ποιότητας. Τί ειρωνία! Καταλήξαμε να ακούμε για παρένθετη μητέρα, για δανεική μήτρα στα 32 μας χρόνια. Απόγνωση!! Γονατίσαμε ψυχολογικά και οικονομικά. Τα έξοδα μεγάλα και εμείς δουλεύαμε και στερούμασταν προκειμένου να πετύχουμε τον ιερό στόχο. Δουλεύαμε για την επόμενη προσπάθεια. Και η ψυχολογία αδύναμη. Το είχαμε πάρει απόφαση: Θα παραμείνουμε ένα άτεκνο ζευγάρι και θα αρκεστούμε στον ρόλο της θείας και του θείου. Σερφάροντας μια μέρα στο διαδύκτιο βρήκαμε ένα κέντρο εξωσωματικής στη Θεσσαλονίκη. Καχύποπτοι και διστακτικοί και πεπεισμένοι ότι αυτή θα είναι η τελευταία μας κίνηση, πήγαμε στο ραντεβού, δείξαμε τον πλούσιο ιατρικό μας φάκελο λαμβάνοντας ως απάντηση: «Θα το σκεφτούμε». Το γεγονός ότι δεν μας υποσχέθηκαν από την αρχή -όπως οι προηγούμενοι-ότι θα μας κάνουν γονείς, μας άρεσε. Ξεκινήσαμε κάνοντας κάποιες εξετάσεις πολύ διστακτικά, αλλά όσο περνούσε ο καιρός κατάφεραν όλοι τους με τον τρόπο τους να μας χαλαρώσουν, να τους εμπιστευτούμε και να αφεθούμε στα χέρια τους. Ήταν ζεστοί και χαμογελαστοί. Ανθρώπινοι. Τολμώ να πω πως είχαν καταφέρει να μας κάνουν να νοιώθουμε σαν μια επίσκεψη σε φίλους και όχι στον γιατρό. Νοιώσαμε ότι έχουμε τον ίδιο στόχο και τα ίδια θέλω. Διακρίναμε μια ιδιαίτερη οργάνωση, μεθοδικότητα, αλλά κυρίως, πείσμα και θέληση. Και, επιτέλους, τα καταφέραμε, μπορεί όχι με την πρώτη, αλλά με τη δεύτερη.(για μας, βέβαια, ήταν συνολικά η έβδομη.)και να μαστε, λοιπόν, στον 4ο μήνα κύησης, όλα βαίνουν καλώς και τολμάμε να κάνουμε σχέδια για το παιδικό δωμάτιο. Ποιος να το φανταζόταν; Είναι ένα ταξίδι η διαδικασία της εξωσωματικής γονιμοποίησης. Για άλλους σύντομο και εύκολο, για άλλους μακρύ και δύσκολο. Χρειάζεται πίστη στον Θεό, ενημέρωση και έρευνα αγοράς και πάνω απ όλα να είναι ενωμένο το ζευγάρι. Σαν μια γροθιά. Αυτά τα προβλήματα εμφανίζονται για να μας κάνουν πιο δυνατούς, για να πιστέψουμε περισσότερο, για να αγαπήσουμε περισσότερο την ίδια τη ζωή. Υπάρχουν πολλοί σκόπελοι στο ταξίδι αυτό. Υπάρχουν ευτυχώς και φωτεινοί φάροι έτοιμοι να μας δείξουν το δρόμο. Χαλαρώστε και ζήστε το ταξίδι σας μαζί με τους ανθρώπους του Embryolab. Άλλαξαν την δικιά μας ζωή! Γιατί όχι και τη δική σας; Με εκτίμηση και ευγνωμοσύνη, Ζ.Π. - Γ.Α.

12 Η εφαρμογή μοριακών διαγνωστικών τεχνικών έδωσε νέες δυνατότητες στην τεχνολογία της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής θέτοντας παράλληλα σημαντικά ηθικά και επιστημονικά ζητήματα στην «μεταχείριση» του εμβρύου. Η προεμφυτευτική διάγνωση είναι η σημαντικότερη μοριακή εφαρμογή που τα τελευταία χρόνια παρέχεται και στην Ελλάδα, ενώ οι συζητήσεις για την σημασία, την χρήση της και την σκοπιμότητά της είναι έντονες στον διεθνή χώρο. Εκτός των τεχνικών περιορισμών, η γενετική καθοδήγηση και η πληροφόρηση θα πρέπει να εστιάσουν και στην ηθική διάσταση αυτών των εφαρμογών. Η Εθνική Επιτροπή Βιοηθι- γ: γενετική ΠΡΟΕΜΦΥΤΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ Προεμφυτευτική διάγνωση (PGD) εφαρμόζεται όταν ένας ή και οι δύο γονείς είναι φορείς μετάλλαξης ή ισορροπημένης χρωμοσωμικής αναδιάταξης, ώστε να διερευνηθεί αν η μετάλλαξη ή η αναδιάταξη αυτή έχει μεταβιβαστεί στο ωάριο ή στο έμβρυο. Ο όρος PGS-preimplanation genetic screening αναφέρεται στον έλεγχο που μπορεί να γίνει όταν και οι δύο γονείς έχουν κανονικό καρυότυπο και επιθυμούν τα έμβρυά τους να ελεγχθούν για την παρουσία ανευπλοειδιών. Κατά την προεμφυτευτική διάγνωση αφαιρούνται ένας ή δύο πυρήνες από το ωάριο (πολικά σωμάτια) ή το έμβρυο (βλαστομερίδια), ώστε να διαπιστωθεί η ύπαρξη συγκεκριμένων γονιδιακών μεταλλάξεων ή ανευπλοειδιών πριν την εμβρυομεταφορά. Ο αριθμός των πυρήνων που μπορούν να αφαιρεθούν είναι περιορισμένος και έτσι ο προεμφυτευτικός έλεγχος περιορίζεται στην ανίχνευση των «γνωστών» ανωμαλιών που φέρουν οι γονείς. Η συνθήκη αυτή καθιστά σαφές ότι ο έλεγχος συνιστάται σε συγκεκριμένες περιπτώσεις γονέων-φορέων για τους οποίους η πιθανότητα απόκτησης προσβεβλημένου απόγονου είναι μεγάλη, πάνω από 25%, για την συγκεκριμένη ανωμαλία. Η ανάλυση ανωμαλιών σε ένα μόνο κύτταρο είναι σίγουρα μια επανάσταση στον τομέα της διαγνωστικής, που όμως δεν μπορεί να ξεπεράσει τον περιορισμό της ευαισθησίας της. Την ίδια στιγμή, η χρήση της τεχνικής μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την βιωσιμότητα των εμβρύων εξαιτίας της αφαίρεσης κυτταροπλασματικής μάζας μαζί με τους πυρήνες ενώ δεν αποκλείει την πιθανότητα μιας άλλης ανωμαλίας, που είτε εμφανίστηκε τυχαία και για την οποία δεν έγινε σχετικός έλεγχος. Η ακρίβεια του αποτελέσματος από ένα μόνο κύτταρο απαιτεί πολύ υψηλή επιστημονική και τεχνική υποδομή, ενώ ταυτόχρονα δεν αποκλείει το αποτέλεσμα της να αφορά μόνο το κύτταρο που ελέγχθηκε και όχι τα άλλα του εμβρύου (μωσαϊκισμός). Έτσι ένα μη κανονικό αποτέλεσμα από την ανάλυση ενός μόνο κυττάρου εμβρύου 3 ημερών, μπορεί να Η προεμφυτευτική διάγνωση είναι η σημαντικότερη μοριακή εφαρμογή που τα τελευταία χρόνια παρέχεται και στην Ελλάδα, ενώ οι συζητήσεις για την σημασία, την χρήση της και την σκοπιμότητά της είναι έντονες στον διεθνή χώρο. μην σημαίνει ότι το παιδί που θα γεννηθεί θα είναι σίγουρα μη κανονικό ή άρρωστο. Τα στοιχεία αυτά καθιστούν σαφές, ότι απαιτείται πλήρης ενημέρωση του ζευγαριού πριν τον προεμφυτευτικό έλεγχο καθώς και κατάλληλη γενετική καθοδήγηση, υπολογίζοντας πάντα όλους τους περιορισμούς της τεχνικής που επιλέγεται. Τα μέχρι τώρα στοιχεία δεν υποστηρίζουν την χρήση της PGS για την αύξηση του ποσοστού απόκτησης «φυσιολογικών» απογόνων σε γυναίκες μεγάλης αναπαραγωγικής ηλικίας.

13 ΜΟΝΑΔΑ ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ κής έχει πρόσφατα γνωμοδοτήσει σχετικά προκαλώντας όμως αρκετές συζητήσεις. Αναγνωρίζει το δικαίωμα της επιλογής από τους γονείς «όταν είναι σχεδόν βέβαιοι ότι θα αποκτήσουν ένα παιδί με προβλήματα υγείας» και πάντα μετά από σχετική ενημέρωση. «Η Επιτροπή θεωρεί δικαιολογημένη την επιλογή εμβρύου που καθίσταται δυνατή με την χρήση PGD, υπό τους όρους της ελευθερίας επιλογής από τους γονείς και της εγγύησης του ηθικά σημαντικού σκοπού» για τον οποίο γίνεται αυτή η επιλογή. Ταυτόχρονα επισημαίνει και κάποιους «αποδεκτούς λόγους υγείας» στους οποίους θα πρέπει σήμερα να περιορίζεται η έρευνα. Σε κάθε περίπτωση η ευθύνη αφορά τους μελλοντικούς γονείς. Θα πρέπει όμως η επιστημονική κοινότητα συνολικά να διευκρινίσει από την μεριά της πώς αντιμετωπίζει της αξία της ζωής, και πώς αξιολογεί την ποιότητά της. Ποιος μπορεί να πει ότι όλοι οι «υγιής» έχουν καλύτερη ποιότητα ζωής από κάποιον με Μεσογειακή αναιμία; Το πολύ γνωστό παράδειγμα του καταξιωμένου επιστήμονα Stephen Hawking θέτει στο θέμα της επιλογής μια άλλη διάσταση, και επιβεβαιώνει ότι είναι μάλλον πεπερασμένη η αντίληψη της ανθρώπινης ύπαρξης ως βιολογικό κυτταρικό σύστημα. Τέλος, κάθε επιλογή με γνώμονα την «ομοιομορφία του σωστού-κατάλληλου» μπορεί να εξυπηρετεί την αξιοπρέπεια κάποιας γενιάς, αγνοεί όμως την ασυμμετρία και την αρμονική διαφορετικότητα που αποτελούν την βάση και την δύναμη της ζωής, όπως την ξέρουμε μέχρι τώρα. Η πολυπλοκότητα είναι η αρμονία του σύμπαντος που έρχεται να υπογραμμίσει την σημασία της συμπληρωματικότητας και της συνύπαρξης των ανθρώπων, αναδεικνύοντας του μοναδικότητα του κάθε προσώπου. Στο πλαίσιο αυτό, η αξία της ζωής δεν ορίζεται από τα δικαιώματα του ανθρώπου, αλλά από τον σεβασμό που της οφείλουμε όλοι, επιστήμονες, νομικοί, κοινωνιολόγοι. Γονείς. Γλυκερία Σαμολαδά Dipl. Mol. Cytogetics Υπεύθυνη Ινστιτούτου invivo

14 ψ: Ψυχολογία ΟΙ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΙΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ Οι περισσότεροι άνθρωποι θεωρούν δεδομένη την ικανότητα τους να αποκτήσουν ένα παιδί. Με αυτό ως δεδομένο κάποιοι μπορεί να αποφασίζουν να μην αποκτήσουν παιδί οι περισσότεροι όμως έχουν βαθειά επιθυμία να γίνουν γονείς. Από τα ζευγάρια που θα μπουν στην διαδικασία περίπου το 13% με 24% θα διαπιστώσει σοβαρές δυσκολίες στην επίτευξη του στόχου τους. Οι δυσκολίες αυτές μπορεί να αποτελέσουν μια ιδιαίτερα επώδυνη εμπειρία, που δύσκολα κάποιος μπορεί να διαχειριστεί( ΜΟΝΑΔΑ ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Κee,et al., 2000). Η κατάσταση μάλιστα γίνεται ακόμα πιο δυσάρεστη μιας και η υπογονιμότητα αλλά και ο θάνατος ενός παιδιού αποτελούν ταμπού. Ως κοινωνία λοιπόν δυσκολευόμαστε να αντιμετωπίσουμε τέτοιου είδους εμπειρίες. Τα τελευταία χρόνια, ο αριθμός των ζευγαριών που αναζητά θεραπείες υπογονιμότητας έχει αυξηθεί σημαντικά, λόγω της προόδου που έχει σημειωθεί στις τεχνικές υποβοήθησης αλλά και της ενημέρωσης για τις υπηρεσίες αυτές. Η

15 αύξηση αυτή κινητοποίησε και ενέπνευσε την έρευνα των ψυχολογικών επιπτώσεων της υπογονιμότητας στα άτομα, με αποτέλεσμα οι ερευνητές να αναζητούν τις ψυχολογικές επιπτώσεις της υπογονιμότητας και της παρατεταμένης έκθεσης σε θεραπείες της, στη διάθεση αλλά και στην ποιότητα ζωής των ατόμων. ΟΙ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΙΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟ- ΤΗΤΑΣ Η απόκτηση παιδιού είναι μια τεράστια μετάβαση στη ζωή των ενηλίκων τόσο για τους άνδρες όσο και για τις γυναίκες. Το στρες της μη εκπλήρωσης της επιθυμίας για παιδί σχετίζεται με συναισθήματα θυμού, κατάθλιψης, άγχους, συζυγικών προβλημάτων, σεξουαλικών δυσλειτουργιών και κοινωνικής απομόνωσης. Τα ζευγάρια βιώνουν το στιγματισμό, το αίσθημα της απώλειας και σοβαρό πλήγμα στην αυτοεκτίμηση τους. ΨΥΧΙΚΗ ΕΞΑΝΤΛΗΣΗ, ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ: ΑΙΤΙΑ Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ? Το στρες, η κατάθλιψη και το άγχος περιγράφονται ως συνήθεις συνέπειες της υπογονιμότητας. Μεγάλος αριθμός ερευνών έδειξαν ότι τα περιστατικά κατάθλιψης στα υπογόνιμα ζευγάρια που βρίσκονται σε θεραπεία υποβοήθησης είναι σημαντικά υψηλότερα από αυτά που κάνουν έλεγχο γονιμότητας. Κατά τον ίδιο τρόπο έχουν επισημανθεί περιστατικά άγχους σημαντικά υψηλότερα σε ζευγάρια υπογονιμότητας σε σχέση με το γενικό πληθυσμό, που ανέρχονται σε ποσοστό 8% με 28% (Chen 2004).Παρόλα αυτά τα αίτια των ψυχικών διαταραχών στο χώρο της υπογονιμότητας αποτελούν ακόμα θέμα συζήτησης και περαιτέρω έρευνας. ΨΥΧΙΚΗ ΕΞΑΝΤΛΗΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΥΠΟΓΟΝΙ- ΜΟΤΗΤΑΣ Ένας όλο και μεγαλύτερος αριθμός μελετών έχουν εξετάσει την επίδραση των θεραπειών υπογονιμότητας σε διαφορετικά στάδια, εστιάζοντας κυρίως στον αντίκτυπο των αποτυχημένων προσπαθειών εξωσωματικής γονιμοποίησης. Οι Hynes et al (1992) διαπίστωσαν ότι οι γυναίκες που έκαναν εξωσωματική υπέφεραν από κατάθλιψη και χαμηλή αυτοεκτίμηση σε σχέση με αντίστοιχο αριθμό γυναικών που δεν είχαν προβλήματα υπογονιμότητας. Μάλιστα η κατάσταση επιδεινωνόταν μετά από μια αποτυχημένη προσπάθεια. Τα στοιχεία παρόλα αυτά είναι ακόμα αντιφατικά καθώς άλλες μελέτες διαπίστωσαν ότι ελάχιστη είναι η ψυχολογική διαταραχή που προκαλείται από θεραπείες υπογονιμότητας ή από αποτυχημένες εξωσωματικές. (Boivin 1997). Το αποτέλεσμα βέβαια μιας θεραπείας υπογονιμότητας μπορεί να επηρεαστεί από ψυχολογικούς παράγοντες. Σειρά μελετών εξετάζουν κατά πόσο παράγοντες όπως το άγχος και η ψυχική διάθεση μπορούν να προβλέψουν το αποτέλεσμα μιας θεραπείας. Η πλειοψηφία των μελετών αυτών υποστηρίζουν τη θεωρία ότι ή ψυχική εξάντληση σχετίζεται με χαμηλότερα ποσοστά εγκυμοσύνης. (Smeenk, 2001). ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ Λαμβάνοντας λοιπόν, υπόψη ότι τα ψυχολογικά συμπτώματα μπορεί να επηρεάζουν την επιτυχία μιας θεραπείας υπογονιμότητας το ενδιαφέρον της έρευνας αυξάνεται όλο και περισσότερο. Ήδη διερευνούνται κάποια σχήματα θεραπείας για να περιορίσουν τα συμπτώματα στρες, άγχους και κατάθλιψης των υπογόνιμων γυναικών και ανδρών. Αρκετές έρευνες προτείνουν τη γνωστική συμπεριφορική προσέγγιση για να βοηθήσουν ομάδες να μειώσουν το στρες αλλά και να συμβάλλουν στην βελτίωση των ποσοστών εγκυμοσύνης. Έρευνα του Donar και των συνεργατών του σε 52 υπογόνιμες γυναίκες, που υποβλήθηκαν σε πρόγραμμα ομαδικής συμπεριφορικής θεραπείας 10 εβδομάδων, μείωσε σημαντικά συμπτώματα άγχους, κατάθλιψης και θυμού. ( Donar, 2000). Παρότι λοιπόν δεν έχουν γίνει ακόμα συστηματικές έρευνες σε υπογόνιμες γυναίκες για την αποτελεσματικότητα άλλων μεθόδων ψυχοθεραπείας οι θεραπείες που συμβάλλουν στην αντιμετώπιση ψυχικών διαταραχών στο γενικό πληθυσμό, μπορούν πολύ πιθανά να ωφελήσουν και αυτόν τον πληθυσμό. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Οι υπογόνιμες γυναίκες εμφανίζουν υψηλά ποσοστά ψυχικής εξάντλησης, που πιθανόν με τη σειρά τους συμβάλλουν στην υπογονιμότητα τους. Ασθενείς με έντονη διαταραχή έχουν χαμηλότερα ποσοστά εγκυμοσύνης και είναι πολύ πιθανό να διακόψουν και τη θεραπεία τους. Οι πρώτες, λοιπόν, σχετικές μελέτες καταδεικνύουν ότι η ψυχολογική παρέμβαση και υποστήριξη μπορεί να μειώσει σημαντικά δυσάρεστα ψυχικά συμπτώματα και να αυξήσει τα ποσοστά εγκυμοσύνων. Mr Eleftherios T. Morrow BA (Hons), MPhil., PgC CBT, PgD CBT Lead Clinician/Cognitive Behavioural Psychotherapist The PRIORY Hospital Glasgow, UK.

16 embryolab SOURCE OF LIFE ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Κλασική Εξωσωματική Γονιμοποίηση Μικρογονιμοποίηση (ICSI) Εξωσωματική σε Φυσικό Κύκλο Καλλιέργεια Βλαστοκύστεων Κρυόψυξη Εμβρύων Συγκαλλιέργεια με Ομόλογα Κύτταρα Ενδομητρίου Σπερμοδιάγραμμα Προετοιμασία Σπέρματος για Σπερματέγχυση (ΙUI) MicroTESE Δωρεά Σπέρματος Αζωοσπερμία Κρυόψυξη Ορχικού Ιστού Κρυόψυξη Σπέρματος Κρυόψυξη Σπέρματος για Άνδρες Καρκινοπαθείς ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Διαγνωστική Υστεροσκόπηση Ενδοσκοπική Χειρουργική Αναπαραγωγής Κλινική και Υπερηχογραφική Εκτίμηση Πρόκληση Ωορηξίας ΑΛΛΕΣ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Διατροφή και Υπογονιμότητα Ψυχολογική Υποστήριξη Mε σεβασμό στο όνειρο! ΜΟΝΑΔΑ ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ Μικροβιολογικό & Ερευνητικό Εργαστήριο Καθ έξιν Αποβολές Οι καθ 'έξιν αποβολές είναι μια ασθένεια σαφώς διακριτή από τη στειρότητα, και που ορίζεται ως δύο ή περισσότερες αποτυχημένες

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α.

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α. ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α. ΑΝΤΣΑΚΛΗΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ Η ανικανότητα σύλληψης μετά από ένα χρόνο σεξουαλικών

Διαβάστε περισσότερα

Στην κεντρική σελίδα του δικτυακού τόπου www.embio.com.gr. μπορείτε να δείτε video της μονάδας embio

Στην κεντρική σελίδα του δικτυακού τόπου www.embio.com.gr. μπορείτε να δείτε video της μονάδας embio Στην κεντρική σελίδα του δικτυακού τόπου www.embio.com.gr μπορείτε να δείτε video της μονάδας embio 2 3 Ηλίας Θ. Γάτος MD Χειρουργός Γυναικολόγος - Μαιευτήρας Eιδικός στην εξωσωματική γονιμοποίηση και

Διαβάστε περισσότερα

ΜΠΑΜΠΑΤΣΙΑΣ ΛΑΜΠΡΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ-ΜΑΙΕΥΤΗΡΑΣ

ΜΠΑΜΠΑΤΣΙΑΣ ΛΑΜΠΡΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ-ΜΑΙΕΥΤΗΡΑΣ ΚΑΘ` ΕΞΙΝ ΑΠΟΒΟΛΕΣ (πληροφορίες για το κοινό σύμφωνα με το Βρετανικό κολλέγιο μαιευτήρωνγυναικολόγων) για περισσότερες πληροφορίες η γυναίκα πρέπει να συμβουλεύεται το γυναικολόγο της. ΓΕΝΙΚΑ Αποβολή είναι

Διαβάστε περισσότερα

Αλέξανδρος Δ. Τζεφεράκος

Αλέξανδρος Δ. Τζεφεράκος Κλασσική Εξωσωματική Γονιμοποίηση και Εμβρυομεταφορά στο στάδιο της βλαστοκύστης Αλέξανδρος Δ. Τζεφεράκος «ΜΟΝΑΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» μαιευτήρια «ΜΗΤΕΡΑ» και «ΛΗΤΩ» 2002 Κατά τη διαδικασία της εξωσωματικής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΑΔΑ. Η Ιατρική Ομάδα του EmbryoClinic συγκροτήθηκε το 1999 και έκτοτε δραστηριοποιείται στην εξωσωματική γονιμοποίηση με επιτυχία.

ΜΟΝΑΔΑ. Η Ιατρική Ομάδα του EmbryoClinic συγκροτήθηκε το 1999 και έκτοτε δραστηριοποιείται στην εξωσωματική γονιμοποίηση με επιτυχία. ΜΟΝΑΔΑ Η Ιατρική Ομάδα του EmbryoClinic συγκροτήθηκε το 1999 και έκτοτε δραστηριοποιείται στην εξωσωματική γονιμοποίηση με επιτυχία. Το EmbryoClinic είναι μια νέα, σύγχρονη και εξαιρετικά υψηλής ποιότητας

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη με τον Μαιευτήρα, Χειρουργό Γυναικολόγο αναπαραγωγής, Μιχάλη Κλ. Φραγκουλίδη

Συνέντευξη με τον Μαιευτήρα, Χειρουργό Γυναικολόγο αναπαραγωγής, Μιχάλη Κλ. Φραγκουλίδη Συνέντευξη με τον Μαιευτήρα, Χειρουργό Γυναικολόγο αναπαραγωγής, Μιχάλη Κλ. Φραγκουλίδη Η ανδρική υπογονιμότητα είναι ένα θέμα που απασχολεί ιδιαίτερα τον επιστημονικό κόσμο με δεδομένο ότι τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Προεμφυτευτική γενετική διάγνωση (P.G.D) σε χρωμοσωμικές ανωμαλίες και κληρονομικά νοσήματα

Προεμφυτευτική γενετική διάγνωση (P.G.D) σε χρωμοσωμικές ανωμαλίες και κληρονομικά νοσήματα Προεμφυτευτική γενετική διάγνωση (P.G.D) σε χρωμοσωμικές ανωμαλίες και κληρονομικά νοσήματα MAΡΙΑ ΠΑΠΑΛΟΥΚΑ Κλινική Εμβρυολόγος Μονάδα Αναπαραγωγικής Ιατρικής Περιεχόμενα Ορισμός Ιστορική Αναδρομή Γενετική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ

ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ Μεσογείων 6, Αμπελόκηποι 115 27 ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ [1]/[6] ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ Εισαγωγή Περίπου το 15% των ζευγαριών δεν είναι σε θέση να συλλάβουν μετά από ένα χρόνο ελεύθερων σεξουαλικών επαφών.

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση του ζευγαριού που θέλει να τεκνοποιήσει

Διαχείριση του ζευγαριού που θέλει να τεκνοποιήσει Διαχείριση του ζευγαριού που θέλει να τεκνοποιήσει Υπογονιµότητα: αδυναµία σύλληψης µετά από 1 χρόνο ελεύθερων σεξουαλικών επαφών Ικανότητα σύλληψης/µήνα: ~20% 10-15% των ζευγαριών: πρόβληµα υπογονιµότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Αθήνα, 20/05/2015 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 13 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Μαιευτικής Γυναικολογίας στο Βόλο, 28-31 Μαΐου 2015 Στο πλαίσιο της συνεχιζόμενης ιατρικής εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

medical center Εξωσωματική Γονιμοποίηση Ηλίας Γάτος MD Επιστημονικός Διευθυντής embio

medical center Εξωσωματική Γονιμοποίηση Ηλίας Γάτος MD Επιστημονικός Διευθυντής embio medical center Εξωσωματική Γονιμοποίηση Ηλίας Γάτος MD Επιστημονικός Διευθυντής embio Εξωσωματική Γονιμοποίηση (IVF) Η εξωσωματική γονιμοποίηση αποτελεί μία ευρέως διαδεδομένη τεχνική τεκνοποίησης ανά

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΘΕΜΑ: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ

ΥΠΟΘΕΜΑ: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ 13 ΓΕΛ ΠΕΙΡΑΙΑ ΜΑΘΗΜΑ:ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ-PROJECT ΘΕΜΑ:ΥΓΕΙΑ-ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013-14 ΤΑΞΗ Α1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: 1)ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΗΤΡΑΣ- ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ 2)AIDS 3)ΜΗΝΙΣΚΟΣ 4)ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΑ ΥΠΟΘΕΜΑ: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ & ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ

ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ & ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ & ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ WORKSHOP Σάββατο 27 Ιουνίου 2015 ΚΑΛΑΜΑΤΑ Ναυαρίνου & Ρήγα Φεραίου Καλαμάτα Οργάνωση: ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ WORKSHOP 09:30 10:15 Χαιρετισμοί Δραστηριότητες της ΕΕΑΙ Ευγένιος Κουμαντάκης,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΑΠΟΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΕΠΑΝΕΙΛΗΜΜΕΝΩΝ ΑΠΟΒΟΛΩΝ

ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΑΠΟΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΕΠΑΝΕΙΛΗΜΜΕΝΩΝ ΑΠΟΒΟΛΩΝ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΑΠΟΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΕΠΑΝΕΙΛΗΜΜΕΝΩΝ ΑΠΟΒΟΛΩΝ Σ. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Β ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ-ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΟΡΙΣΜΟΣ 2 ή 3 αποβολές προ των 20 wks ΠΟΣΟΣΤΟ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Δειγματοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ. Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών

Δειγματοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ. Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών Δειγματοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΛ: 2310892819

Διαβάστε περισσότερα

«ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΕΝΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΜΗΤΕΡΑ «ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» ΤΖΕΦΕΡΑΚΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ

«ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΕΝΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΜΗΤΕΡΑ «ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» ΤΖΕΦΕΡΑΚΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ «ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΕ ΕΝΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΔΙΕΓΕΡΣΗ ΤΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ» ΤΖΕΦΕΡΑΚΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ «ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» ΜΗΤΕΡΑ Η εξέλιξη στην υπερηχογραφική τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

Ωρολόγιο Πρόγραμμα Εαρινού Εξαμήνου Ακαδημαϊκό Έτος 2012-2013

Ωρολόγιο Πρόγραμμα Εαρινού Εξαμήνου Ακαδημαϊκό Έτος 2012-2013 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ «ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ» Βιόπολις, 41110 Λάρισα E-mail: messinis@med.uth.gr Τηλ. 2413502795, 2413502796 Fax.

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες μεθοδολογίες μοριακής βιολογίας και γενετικής στη γυναικολογία

Σύγχρονες μεθοδολογίες μοριακής βιολογίας και γενετικής στη γυναικολογία ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΕΣ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ - ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ Σύγχρονες μεθοδολογίες μοριακής βιολογίας και γενετικής στη γυναικολογία ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΕΛΕΝΗ, Ph.D. Λέκτορας Εργαστήριο Βιολογίας, Ιατρική Σχολή Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΑΔΑ ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

ΜΟΝΑΔΑ ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΕΥΧΟΣ 03 // ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2009 embryolab ΜΟΝΑΔΑ ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Εθνικής Αντιστάσεως 173-175 // 55134 Καλαμαριά // Θεσσαλονίκη Τ. 2310 475717 // F. 2310 475 718 // www.embryolab.gr // embryo@embryolab.gr

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

Στο Εργαστήριο Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής προσφέρονται διαγνωστικές εξετάσεις που σχετίζονται με την ανδρική υπογονιμυπογονημότηταότητα όπως:

Στο Εργαστήριο Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής προσφέρονται διαγνωστικές εξετάσεις που σχετίζονται με την ανδρική υπογονιμυπογονημότηταότητα όπως: Σ. Κονιδάρης Αν. Καθηγητής Μαιευτικής Γυναικολογίας Στ. Μπάκα Επ. Καθηγήτρια Βιοπαθολογίας Π. Βάκας Επ. Καθηγητής Μαιευτικής Γυναικολογίας Δ. Τζανακάκη Κλινική Εμβρυολόγος Στο Τμήμα Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ Οι όζοι του θυρεοειδούς είναι συχνοί και αποτελούν το συχνότερο ενδοκρινολογικό πρόβλημα σε πολλές χώρες. Οι πιθανότητες ότι κάποιος θα ανακαλύψει έναν τουλάχιστον όζο θυρεοειδούς είναι 1 στις 10 ενώ σε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: ΒΛΛ3ΟΞ7Μ-ΒΞΥ. Αθήνα, 24 Οκτωβρίου 2013. Αρ. Πρωτ.: οικ. 34265. ΠΡΟΣ 1.Μονάδες Υγείας ΕΟΠΥΥ 2. Περιφερειακές Διευθύνσεις ΕΟΠΥΥ

ΑΔΑ: ΒΛΛ3ΟΞ7Μ-ΒΞΥ. Αθήνα, 24 Οκτωβρίου 2013. Αρ. Πρωτ.: οικ. 34265. ΠΡΟΣ 1.Μονάδες Υγείας ΕΟΠΥΥ 2. Περιφερειακές Διευθύνσεις ΕΟΠΥΥ Αρ. Πρωτ.: οικ. 34265 Αθήνα, 24 Οκτωβρίου 2013 Γενική Δ/νση: Σχεδιασμού & Ανάπτυξης Υπηρεσιών Υγείας Δ/νση: Φαρμάκου Τμήμα: Φαρμακευτικής Πολιτικής Πληροφορίες: Ε. Αλεξοπούλου Τηλ.:210-8110674 Fax: 210-8110694

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ Δομή και λειτουργία του αναπαραγωγικού συστήματος 1. Να ονομάσετε τις αριθμημένες δομές του παρακάτω σχήματος. Βλέπε εικ. 12.1 της σ. 219 του βιβλίου του μαθητή. 2. Να ενώσετε

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη upadate swfobject.embedswf('/plugins/content/avreloaded/mediaplayer.swf','avreloaded0','400',' 320','7.0.14','/plugins/content/avreloaded/expressinstall.swf', {file:'http://www.aretaieio-obgyn.com/images/stories/videos/emino.flv',width:'400',height:'

Διαβάστε περισσότερα

ειγµατοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS)

ειγµατοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) 12 ειγµατοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) Μεταφρασµένο από την Κατερίνα Πουγούνια και την Μαρία Τζέτη. Ιανουάριος 2009 Τροποποιήθηκε από φυλλάδια που εκδόθηκαν από τα νοσοκοµεία Guy s και St Thomas στο Λονδίνο,

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Βιολογία της Αναπαραγωγής» Ωρολόγιο Πρόγραμμα Εαρινού Εξαμήνου Ακαδημαϊκού έτους 2009-2010

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Βιολογία της Αναπαραγωγής» Ωρολόγιο Πρόγραμμα Εαρινού Εξαμήνου Ακαδημαϊκού έτους 2009-2010 Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Βιολογία της Αναπαραγωγής» Ωρολόγιο Πρόγραμμα Εαρινού Εξαμήνου Ακαδημαϊκού έτους 2009-2010 Εβδ. Μήνας/Ημέρα MAΘΗΜΑ ιάλεξη ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Ώρα Εισηγητής 1 η 1/2/10 2/2/10 Ορισμοί,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟ. 2. (α) Ποια μέρη του γεννητικού συστήματος του άνδρα δείχνουν οι αριθμοί 1-8 στο σχήμα;

ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟ. 2. (α) Ποια μέρη του γεννητικού συστήματος του άνδρα δείχνουν οι αριθμοί 1-8 στο σχήμα; ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟ 1. (α) Τι αντιπροσωπεύουν οι αριθμοί 1-6 στο σχήμα; (β) Εξηγήστε τι είναι τα ωοθυλάκια και ποιος είναι ο ρόλος τους. (γ) Σε ποιο μέρος του γεννητικού συστήματος της γυναίκας αρχίζει η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

«β-μεσογειακή αναιμία: το πιο συχνό μονογονιδιακό νόσημα στη χώρα μας»

«β-μεσογειακή αναιμία: το πιο συχνό μονογονιδιακό νόσημα στη χώρα μας» Εργαστήριο Κυτταρογενετικής ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» «β-μεσογειακή αναιμία: το πιο συχνό μονογονιδιακό νόσημα στη χώρα μας» Ζαχάκη Σοφία - Ουρανία Βιολόγος, MSc, PhD β μεσογειακή αναιμία Η θαλασσαιμία ή νόσος

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΟΙΤΗΣΗ ΣΤΟ ΤΜΗΜΑ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ

Η ΦΟΙΤΗΣΗ ΣΤΟ ΤΜΗΜΑ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ Η ΦΟΙΤΗΣΗ ΣΤΟ ΤΜΗΜΑ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ Μ. Μπουρουτζόγλου Καθηγήτρια Εφαρμογών Τμήμα Μαιευτικής Σχολή Επαγγελμάτων Υγείας & Πρόνοιας ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η Μαιευτική στη σύγχρονη

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνος επιστημονικής εκπαίδευσης. Επ. καθηγητής Ν. Πανουλής B MAIEYTIKH KAI ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΑΡΕΤΑΙΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ

Υπεύθυνος επιστημονικής εκπαίδευσης. Επ. καθηγητής Ν. Πανουλής B MAIEYTIKH KAI ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΑΡΕΤΑΙΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ Υπεύθυνος επιστημονικής εκπαίδευσης Επ. καθηγητής Ν. Πανουλής B MAIEYTIKH KAI ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΑΡΕΤΑΙΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΔΕΥΤΕΡΑ 1 / 25 12.00-13.00 Συγγενείς ανωμαλίες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΜΝΙΟΠΑΡΑΚΕΝΤΗΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ. Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών

ΑΜΝΙΟΠΑΡΑΚΕΝΤΗΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ. Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών ΑΜΝΙΟΠΑΡΑΚΕΝΤΗΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΛ: 2310892819 e-mail: hmesogiaki@ippokratio.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΩΝ ΠΑΙ ΙΩΝ ΤΗΣ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ. Μανουρά Αντωνία. Νεογνολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Κρήτης

ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΩΝ ΠΑΙ ΙΩΝ ΤΗΣ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ. Μανουρά Αντωνία. Νεογνολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Κρήτης ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΩΝ ΠΑΙ ΙΩΝ ΤΗΣ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ Μανουρά Αντωνία Νεογνολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Κρήτης Σχεδόν τριάντα χρόνια έχουν περάσει από τη γέννηση του πρώτου «µωρού του σωλήνα». Από τότε,

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας, 32 χρονών. Άρτεμις, 30 χρονών

Κώστας, 32 χρονών. Άρτεμις, 30 χρονών Να προχωρήσουν η Άρτεμις και ο Κώστας σε υποβοηθούμενη αναπαραγωγή; Ο Κώστας και η Άρτεμις είναι ένα ζευγάρι που δυσκολεύονται να αποκτήσουν παιδί. Επισκέφθηκαν τον γιατρό τους και ανέφεραν τα πιο κάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ: ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ Αντωνίου Χαρά Διευθύντρια Β Χειρουργικής Κλινικής Γενικού Νοσοκομείου Χανίων ΣΕ ΤΙ ΘΑ ΑΝΑΦΕΡΘΟΥΜΕ??? Πόσο συχνός είναι ο καρκίνος του μαστού? Ποια αίτια τον προκαλούν?

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές της έμμηνης ρύσης Από το σύμπτωμα στην αιτιολογία και την αντιμετώπιση

Διαταραχές της έμμηνης ρύσης Από το σύμπτωμα στην αιτιολογία και την αντιμετώπιση Α Μαιευτική - Γυναικολογική Κλινική ΑΠΘ Ιατρική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Διαταραχές της έμμηνης ρύσης Από το σύμπτωμα στην αιτιολογία και την αντιμετώπιση Δημήτριος Γ. Γουλής Ενδοκρινολόγος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΜΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΑΝ Α Π Λ Η Ρ Ω Τ Ρ Ι Α Π Ρ Ο Ϊ Σ ΤΑΜ Ε Ν Η ΟΥ Ρ ΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ- Ο Γ ΚΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ Τ Μ Η Μ ΑΤΟ Σ ΑΝ Θ «Θ Ε ΑΓ Ε Ν Ε Ι Ο» ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ Βασική

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΙΣΟΤΡΓΙΚΕ ΔΙΑΣΑΡΑΧΕ ΘΤΡΕΟΕΙΔΟΤ

ΛΕΙΣΟΤΡΓΙΚΕ ΔΙΑΣΑΡΑΧΕ ΘΤΡΕΟΕΙΔΟΤ 1 ΛΕΙΣΟΤΡΓΙΚΕ ΔΙΑΣΑΡΑΧΕ ΘΤΡΕΟΕΙΔΟΤ Μήπως τελευταία νιώθετε υποτονικά, ή βρίσκεστε συνεχώς σε υπερένταση; Νυστάζετε συνεχώς και ενώ δεν έχετε αλλάξει τις διατροφικές σας συνήθειες, παίρνετε πολύ εύκολα

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικές Μέθοδοι (α) Αποχή (μόνιμη ή περιοδική) (β) Διακεκομμένη συνουσία (αποτράβηγμα)

Φυσικές Μέθοδοι (α) Αποχή (μόνιμη ή περιοδική) (β) Διακεκομμένη συνουσία (αποτράβηγμα) ΣΧΟΙΝΑ ΧΑΡΑ Α4 Φυσικές Μέθοδοι (α) Αποχή (μόνιμη ή περιοδική) (β) Διακεκομμένη συνουσία (αποτράβηγμα) II. Τεχνικές Μέθοδοι (α) Μέθοδοι Φραγμού (β) Ενδομήτριο Σπείραμα (γ) Ορμονική Αντισύλληψη (δ) Στείρωση

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ-ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:... 1. Το πιο κάτω σχεδιάγραμμα δείχνει ανθρώπινο σπερματοζωάριο.

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ-ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:... 1. Το πιο κάτω σχεδιάγραμμα δείχνει ανθρώπινο σπερματοζωάριο. ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:... ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΤΗΡ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΙΣΑΑΚ ΤΜΗΜΑ:... ΑΡ. ΜΑΘΗΤΗ-ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:... ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ-ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:... 1. Το πιο κάτω σχεδιάγραμμα δείχνει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ- ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Δρ. Ε.Τρακάκης

ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ- ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Δρ. Ε.Τρακάκης ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ- ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Δρ. Ε.Τρακάκης Οι ανιχνευτικές εξετάσεις (screening test) έχουν ευρεία εφαρμογή και μεγάλη πρακτική χρησιμότητα στον προγεννητικό έλεγχο. Ο προγεννητικός έλεγχος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΘΕΟΔΟΣΙΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΑΝΤΙΣΥΛΛΗΨΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΑΠ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΘΕΟΔΟΣΙΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΑΝΤΙΣΥΛΛΗΨΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΑΠ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΘΕΟΔΟΣΙΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΑΝΤΙΣΥΛΛΗΨΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΕΦ.1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.1. Αρχές αντισύλληψης 1 1.2. Ιστορία της αντισύλληψης 3 1.3. Δημογραφικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Οδός Ξενίας 1, 115 27 Αθήνα, T ηλ.: 210 7775444 Fax: 210 7775420 e-mail: info@diamedica.gr http://www.diamedica.gr. Πίνακας 1.

Οδός Ξενίας 1, 115 27 Αθήνα, T ηλ.: 210 7775444 Fax: 210 7775420 e-mail: info@diamedica.gr http://www.diamedica.gr. Πίνακας 1. Ενημερωτικό Δελτίο Τεύχος 1 Δεκέμβριος 2007 Εργαστήριο Κλινικής Βιοχημείας και Εργαστηριακής Ιατρικής Οδός Ξενίας 1, 115 27 Αθήνα, T ηλ.: 210 7775444 Fax: 210 7775420 e-mail: info@diamedica.gr http://www.diamedica.gr

Διαβάστε περισσότερα

NATURAL FERTILITY PROJECT

NATURAL FERTILITY PROJECT NATURAL FERTILITY PROJECT Το Natural Fertility Project είναι ένα πρόγραμμα που προσεγγίζει το θέμα της γονιμότητας με φυσικές μεθόδους. Απευθύνεται σε όλες τις γυναίκες που θέλουν να συλλάβουν, φυσιολογικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΑΙΤΙΑ & ΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΑΙΤΙΑ & ΘΕΡΑΠΕΙΑ Συνεδρίου-Σεμιναρίου Μητρικού Θηλασμού Μιλένα Ρούσκοβα 22-26 Οκτωβρίου 2014 ΞΑΝΘΗ ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΑΙΤΙΑ & ΘΕΡΑΠΕΙΑ Παναγιώτης Μ. Σαμαράς Ψυχολόγος Mphil, PgDip, BSc Hons κατάθλιψη της λοχείας Κύρια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ

ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΕΝΩΣΗ ΜΑΙΕΥΤΗΡΩΝ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ Ε Π Ι Σ Τ Η Μ Ο Ν Ι Κ Η Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ Οι αλήθειες και οι μύθοι Υπεύθυνοι Ηµερίδας Dr. Λουκάς Κλέντζερης M.D. (Sheffield)

Διαβάστε περισσότερα

Χρήσιμες πληροφορίες για την εξωσωματική γονιμοποίηση

Χρήσιμες πληροφορίες για την εξωσωματική γονιμοποίηση Χρήσιμες πληροφορίες για την εξωσωματική γονιμοποίηση Περιεχόμενα Μιχάλης Φραγκουλίδης ΜSc, DFFP, BSCCP σύντομο βιογραφικό σημείωμα 11 λόγοι για να εμπιστευτείτε το γέννημα Ενότητα 1 Η θεραπεία εξωσωματικής

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες είναι οι εξετάσεις που δεν πρέπει να αμελείς; Σου φτιάξαμε την ατζέντα με τα ιατρικά ραντεβού σου!

Ποιες είναι οι εξετάσεις που δεν πρέπει να αμελείς; Σου φτιάξαμε την ατζέντα με τα ιατρικά ραντεβού σου! Ποιες είναι οι εξετάσεις που δεν πρέπει να αμελείς; Σου φτιάξαμε την ατζέντα με τα ιατρικά ραντεβού σου! Η πρόληψη σώζει ζωές. Δηλαδή η συνέπειά σου απέναντί στον εαυτό σου. Και πως μεταφράζεται αυτό;

Διαβάστε περισσότερα

1. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΥ ΖΕΥΓΟΥΣ

1. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΥ ΖΕΥΓΟΥΣ 1. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΥ ΖΕΥΓΟΥΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ - ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Η υπογονιμότητα στις μέρες μας είναι ένα συχνό κλινικό πρόβλημα. Αφορά το 13-15% των ζευγαριών διεθνώς. Η επίπτωσή της ποικίλει, με το μεγαλύτερο

Διαβάστε περισσότερα

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Τι είναι το FoundationOne ; Το FoundationOne είναι μια εξέταση που ανιχνεύει γενωμικές μεταβολές (π.χ. μεταλλάξεις) που είναι γνωστό ότι σχετίζονται με

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΥΔΡΟΚΗΛΗ Είναι η συλλογή υγρού μεταξύ των πετάλων του ιδίως ελυτροειδούς χιτώνα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ. Γεώργιος Λ. Αντωνάκης Αν. Καθηγητής Μαιευτικής-Γυναικολογίας

ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ. Γεώργιος Λ. Αντωνάκης Αν. Καθηγητής Μαιευτικής-Γυναικολογίας ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ Γεώργιος Λ. Αντωνάκης Αν. Καθηγητής Μαιευτικής-Γυναικολογίας Πρωτόκολλα πρόκλησης πολλαπλής ωοθυλακικής ωρίμανσης. Ασφάλεια των μεθόδων της Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής. Πρόκληση

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Εισβολή ρομποτικής στην Κύπρο

Εισβολή ρομποτικής στην Κύπρο Εισβολή ρομποτικής στην Κύπρο 25 Νοέμβριος 2014 ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ da Vinci Si. Πρωτοπόρο το Κέντρο Ρομποτικής Χειρουργικής του Ιπποκρατείου Το Κέντρο διαθέτει το τελευταίο και πιο σύγχρονο ρομποτικό μοντέλο,

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Καθ' έξιν Αποβολών

Τμήμα Καθ' έξιν Αποβολών Τμήμα Καθ' έξιν Αποβολών Αν. Καθηγητής Σ. Δενδρινός 1 / 7 Το Τμήμα Επανειλημμένων Αποβολών αποτελεί ειδικό Τμήμα της Β Μαιευτικής και Γυναικολογικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Αθηνών με αντικείμενο τη

Διαβάστε περισσότερα

12. ΚΑΘ ΕΞΙΝ ΑΠΟΒΟΛΕΣ

12. ΚΑΘ ΕΞΙΝ ΑΠΟΒΟΛΕΣ 12. ΚΑΘ ΕΞΙΝ ΑΠΟΒΟΛΕΣ Καθ έξιν αποβολές ορίζονται ως η απώλεια τριών ή περισσοτέρων διαδοχικών κυήσεων. Καθ έξιν αποβολές είναι μια ετερογενής κατάσταση που έχει πολλά πιθανά αίτια, ενώ πολλοί παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΠΕΡΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ Γ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΠΕΡΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ Γ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΠΕΡΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ Γ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ Εφαρμογή σύγχρονων μεθόδων διάγνωσης των προβλημάτων στον τομέα της ανδρικής γονιμότητας Λεωφ. Κηφισίας 46 115 26 Αθήνα (2ος όροφος) Τηλ: 210 6452 172, 210 6400

Διαβάστε περισσότερα

Πριν επισκεφτείτε τον/την ιατρό σας, συμπληρώστε τα ελλιπή στοιχεία και τυπώστε μια περίληψη για να την πάρετε μαζί σας στο ραντεβού.

Πριν επισκεφτείτε τον/την ιατρό σας, συμπληρώστε τα ελλιπή στοιχεία και τυπώστε μια περίληψη για να την πάρετε μαζί σας στο ραντεβού. Προετοιμασία για την επίσκεψη σε έναν ιατρό Κάντε τις απαραίτητες ρυθμίσεις μαζί Το να κανονίσετε ένα ραντεβού για να επισκεφτείτε έναν ιατρό, είναι ένα από τα πρώτα θετικά βήματα που μπορείτε να κάνετε

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Α' Λυκείου Λύκειο Επισκοπής

Βιολογία Α' Λυκείου Λύκειο Επισκοπής Βιολογία Α' Λυκείου Λύκειο Επισκοπής Κεφάλαιο 12ο Αναπαραγωγή Ανάπτυξη Μαυροματάκης Γιώργος- Βιολόγος σχολική χρονιά 2011-2012 1ο Μάθημα Κεφ. 12 Οι ζωντανοί οργανισμοί, ανεξάρτητα εάν ανήκουν στα Βακτήρια,

Διαβάστε περισσότερα

Προφύλαξη και διατήρηση της γονιμότητας γυναικών με καρκίνο. Η εμπειρία 5 χρόνων στην κρυοσυντήρηση ωοθηκικών ιστών και ωαρίων.

Προφύλαξη και διατήρηση της γονιμότητας γυναικών με καρκίνο. Η εμπειρία 5 χρόνων στην κρυοσυντήρηση ωοθηκικών ιστών και ωαρίων. Προφύλαξη και διατήρηση της γονιμότητας γυναικών με καρκίνο. Η εμπειρία 5 χρόνων στην κρυοσυντήρηση ωοθηκικών ιστών και ωαρίων. Τζεφεράκος Αλέξανδρος ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΜΑΙΕΥΤΗΡΙΟ «ΛΗΤΩ» Βρισκόμαστε

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Η απώλεια του «ονειρεμένου παιδιού» Οι γονείς βιώνουν μιαν απώλεια. Βιώνουν την απώλεια του παιδιού που έκτισαν μέσα στο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ. Μαλτέζος Ιωάννης

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ. Μαλτέζος Ιωάννης ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ Μαλτέζος Ιωάννης Κληρονομικότητα Το σώμα μας αποτελείται από εκατομμύρια κύτταρα εκ των οποίων τα περισσότερα εξ αυτών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΔΙΕΓΕΡΣΗΣ ΩΟΘΗΚΩΝ

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΔΙΕΓΕΡΣΗΣ ΩΟΘΗΚΩΝ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΔΙΕΓΕΡΣΗΣ ΩΟΘΗΚΩΝ ΖΑΦΕΙΡΙΟΥ ΣΤΑΜΑΤΙΟΣ Μαιευτήρας - Γυναικολόγος ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΔΙΕΓΕΡΣΗΣ ΩΟΘΗΚΩΝ 1. Μακρύ πρωτόκολλο, με έναρξη GnRH αγωνιστή την 21 η ημέρα και προσθήκη γοναδοτροπινών αμέσως μετά

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Διαλέξεων & Εργαστηριακών Ασκήσεων Μεταπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών «Φυσιολογία Αναπαραγωγής» Παρασκευή 17 Απριλίου 2015

Πρόγραμμα Διαλέξεων & Εργαστηριακών Ασκήσεων Μεταπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών «Φυσιολογία Αναπαραγωγής» Παρασκευή 17 Απριλίου 2015 Παρασκευή 17 Απριλίου 2015 18:00-19:00 Εισαγωγή Ιστορική Αναδρομή (Νίκος Νικολέττος) 19:00-21:00 Δημογραφία και γονιμότητα (Θόδωρος Κωνσταντινίδης, Ευαγγελία Νένα) Σάββατο 18 Απριλίου 2015 09:00-11:00

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΕΣ ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ

ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΕΣ ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΕΣ ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ 1) ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ ΣΤΟΝ ΑΡΙΘΜΟ ΤΩΝ ΧΡΩΜΟΣΩΜΑΤΩΝ ΕΥΠΛΟΕΙΔΙΑ: ΚΑΘΕ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΟ ΤΟΥ ΑΡΙΘΜΟΥ Ν (ΑΠΛΟΕΙΔΕΣ ΓΟΝΙΔΙΩΜΑ) 3Ν ΑΥΘΟΡΜΗΤΕΣ ΑΠΟΒΟΛΕΣ 4Ν τριπλοειδία Α) Γονιμοποίηση ωαρίου

Διαβάστε περισσότερα

AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ & ΚΥΗΣΗΣ

AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ & ΚΥΗΣΗΣ AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ Το άσθμα είναι ένα από τις πιο συχνές νόσους που περιπλέκει την εγκυμοσύνη. Πρόσφατες μελέτες δείχνουν πως περίπου 8-10% των εγκύων έχουν άσθμα και μπορεί να επηρεάσει την εγκυμοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΥΔΥΝΑΜΑ ΚΥΤΤΑΡΑ (STEM CELLS).

ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΥΔΥΝΑΜΑ ΚΥΤΤΑΡΑ (STEM CELLS). ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΥΔΥΝΑΜΑ ΚΥΤΤΑΡΑ (STEM CELLS). ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ Επικ. Καθηγητής Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΚΑΘ. Α. ΑΝΤΣΑΚΛΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του 1 Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του μαστού. Ο καρκίνος του μαστού είναι με μεγάλη διαφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ Γυναικεία Ορµονικά Προφίλ (για την αναπαραγωγική και περιεµµηνοπαυσιακή ηλικία) Οι ωοθήκες βρίσκονται στο δεξιό και αριστερό τµήµα της πυελική κοιλότητας, πλησίον της µήτρας και

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης.

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης. ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1o 1. δ 2. β 3. β 4. γ 5. δ ΘΕΜΑ 2o 1. Σχολικό βιβλίο, σελ.

Διαβάστε περισσότερα

Η πρώιμη διάγνωση σώζει. Ο ειδικός θεραπεύει

Η πρώιμη διάγνωση σώζει. Ο ειδικός θεραπεύει Κλείσε ένα ραντεβού ζωής Αφιέρωσε 10 λεπτά στον εαυτό σου για μια μαστογραφία Όσα θα θέλατε να μάθετε για τον καρκίνο του μαστού Η πρώιμη διάγνωση σώζει. Ο ειδικός θεραπεύει Τι είναι ο καρκίνος του μαστού;

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ. Συμπτώματα

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ. Συμπτώματα ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ Περίπου το 15% των ζευγαριών έχουν προβλήματα γονιμότητας. Αυτό σημαίνει ότι δεν μπόρεσαν να συλλάβουν παιδί, αν και είχαν συχνές σεξουαλικές επαφές χωρίς προφυλάξεις για ένα χρόνο ή περισσότερο.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Ποιοί παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τον καρκίνο του προστάτη ;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Ποιοί παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τον καρκίνο του προστάτη ; ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Πρόκειται για το συχνότερο καρκίνο και τη δεύτερη αιτία θανάτου από καρκίνο στους άνδρες. Η συχνότητά του αυξάνει με την αύξηση της ηλικίας και το

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία.

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Οικογενειακή Αγωγή Ι Σχολική Χρονιά: 2007 2008 Καθηγήτρια Οικιακής

Διαβάστε περισσότερα

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 1 Μονάδα Αναπνευστικής Ανεπάρκειας, Α.Π.Θ., Γ.Π.Ν. «Γ.Παπανικολάου» 2 Τμήμα Ιατρικής, Δημοκρίτειο

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Στα πτηνά το φύλο «καθορίζεται από τη μητέρα». Αυτό γιατί, το αρσενικό άτομο φέρει τα χρωμοσώματα ZZ ενώ το θηλυκό τα ZW. Έτσι εναπόκειται στο που θα

Στα πτηνά το φύλο «καθορίζεται από τη μητέρα». Αυτό γιατί, το αρσενικό άτομο φέρει τα χρωμοσώματα ZZ ενώ το θηλυκό τα ZW. Έτσι εναπόκειται στο που θα 1 Όπως όλοι γνωρίζουμε κάθε ζωντανός οργανισμός αποτελείται από κύτταρα. Μέσα στον πυρήνα των κυττάρων υπάρχουν τα χρωμοσώματα, τα οποία αποτελούν to γενετικό υλικό (DNA). Στα χρωμοσώματα αυτά βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8 Διατροφικές Διαταραχές Κεφάλαια 7 8 7. Πώς να βοηθήσουμε τα άτομα που υποφέρουν από Ψυχογενή Ανορεξία Στόχος η πάσχουσα να τρέφεται κανονικά ώστε να αποκατασταθεί το φυσιολογικό της βάρος. Ο στόχος αυτός

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά. Τί είναι ο κληρονομικός καρκίνος; κληρονομικός και σποραδικός καρκίνος. Κληρονομικός καρκίνος - Site Ε.Ο.Π.Ε. - Μ.Σ.

Γενικά. Τί είναι ο κληρονομικός καρκίνος; κληρονομικός και σποραδικός καρκίνος. Κληρονομικός καρκίνος - Site Ε.Ο.Π.Ε. - Μ.Σ. 1 Γενικά Ο καρκίνος προκαλείται από αλλαγές στα υλικά του σώματος μας που ονομάζονται «γονίδια». Πρόκειται για τις μονάδες πληροφοριών σε κάθε κύτταρο του σώματός μας. Τα γονίδια υπαγορεύουν στπν οργανισμό

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 Ορμονική ισορροπία: Το θεμέλιο της γονιμότητας...33. Κεφάλαιο 5 Καλή σωματική κατάσταση για να ευνοήσετε μια εγκυμοσύνη...

Κεφάλαιο 1 Ορμονική ισορροπία: Το θεμέλιο της γονιμότητας...33. Κεφάλαιο 5 Καλή σωματική κατάσταση για να ευνοήσετε μια εγκυμοσύνη... Περιεχόμενα ΕΙΣΑΓΩΓΗ...15 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Η γονιμότητα και οι ορμόνες σας...31 Κεφάλαιο 1 Ορμονική ισορροπία: Το θεμέλιο της γονιμότητας...33 Κεφάλαιο 2 Προστατεύοντας τη γονιμότητά σας...45 ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ

Διαβάστε περισσότερα

Άλλο κονδυλώματα κι άλλο HPV;

Άλλο κονδυλώματα κι άλλο HPV; Άλλο κονδυλώματα κι άλλο HPV; Στην ουσία πρόκειται για το ίδιο πράγμα. Κονδυλώματα είναι η αρχαία ονομασία και HPV είναι η σύγχρονη ιατρική ορολογία και σημαίνει Human Pappiloma Virus ή στα ελληνικά Ιός

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΕΝΔΟΚΡΙΝΩΝ ΑΔΕΝΩΝ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΕΝΔΟΚΡΙΝΩΝ ΑΔΕΝΩΝ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΕΝΔΟΚΡΙΝΩΝ ΑΔΕΝΩΝ Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΕΝ ΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑ κλάδος της ιατρικής ο οποίος ασχολείται µε τις ασθένειες του ενδοκρινολογικού συστήµατος. το ενδοκρινολογικό σύστηµα αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

Από τον Κώστα κουραβανα

Από τον Κώστα κουραβανα Από τον Κώστα κουραβανα Περιεχόμενα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Ορμονικοί-Γονιδιακοί-παράγοντες Επιπτώσεις στην υγεία Θεραπεία-Δίαιτα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Παχυσαρκία είναι κλινική κατάσταση στην

Διαβάστε περισσότερα

«Η ΨΥΧΙΚΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΕΓΚΥΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΜΕ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ» Ταουσάνη Ελευθερία, Καθηγήτρια Εφαρμογών,

«Η ΨΥΧΙΚΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΕΓΚΥΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΜΕ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ» Ταουσάνη Ελευθερία, Καθηγήτρια Εφαρμογών, «Η ΨΥΧΙΚΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΕΓΚΥΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΜΕ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ» Ταουσάνη Ελευθερία, Καθηγήτρια Εφαρμογών, Μωραΐτου Μάρθα, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Τμήμα Μαιευτικής, Αλεξάνδρειο ΤΕΙ Θεσσαλονίκη Περίληψη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12 ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ-ΑΝΑΠΤΥΞΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12 ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ-ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12 ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ-ΑΝΑΠΤΥΞΗ 2o ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ - ΓΗ_Α_ΒΙΟ_0_11208 Ι. Ένα από τα τμήματα του αναπαραγωγικού συστήματος του άνδρα είναι η εκφορητική οδός του σπέρματος η οποία ξεκινά από την επιδιδυμίδα

Διαβάστε περισσότερα

Ιατρικώς υποβοηθούμενη αναπαραγωγή: εφαρμογές και προβληματισμοί

Ιατρικώς υποβοηθούμενη αναπαραγωγή: εφαρμογές και προβληματισμοί Ιατρικώς υποβοηθούμενη αναπαραγωγή: εφαρμογές και προβληματισμοί Χάρης Ε. Καζλαρής, PhD Κλινικός Εμβρυολόγος 6/6/2010 Χάρης Ε. Καζλαρής 1 1. Μια ματιά στην ιστορία 2. Τι είναι η ΙΥΑ; 3. Πώς γίνεται σήμερα;

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ. Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη

Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ. Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ : Ορολογία και λίγα λόγια για τον καρκίνο Χαρακτηριστικά του καρκίνου Μεταλλάξεις Μεταλλάξεις και καρκίνος

Διαβάστε περισσότερα

Τι πρέπει να γνωρίζετε για τη στείρωση των ζώων

Τι πρέπει να γνωρίζετε για τη στείρωση των ζώων Τι πρέπει να γνωρίζετε για τη στείρωση των ζώων Υπάρχει πρόβλημα υπερπληθυσμού αδέσποτων ζώων? Κάθε χρόνο, εκατομμύρια αδέσποτα σκυλιά και γατιά, συμπεριλαμβανομένων κουταβιών και μικρών ψιψίνων, τραυματίζονται,

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος

Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος του Θήλεος ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Προσοχή: Οι παρουσιάσεις μαθημάτων αποτελούν βοήθημα παρακολούθησης των παραδόσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΩΣ ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ. 1. Το ζήτημα της ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής (ΙΥΑ) παρά το γεγονός ότι απασχολεί τη

ΝΟΜΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΩΣ ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ. 1. Το ζήτημα της ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής (ΙΥΑ) παρά το γεγονός ότι απασχολεί τη ΝΟΜΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΩΣ ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Ι. ΓΕΝΙΚΑ 1. Το ζήτημα της ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής (ΙΥΑ) παρά το γεγονός ότι απασχολεί τη χώρα μας τα τελευταία 30 χρόνια τουλάχιστον,

Διαβάστε περισσότερα

Η διαδικασία επικοινωνίας με τους ενδιαφερόμενους με σκοπό την ενημέρωσή τους: α) σε θέματα διάγνωσης, πρόγνωσης και αντιμετώπισης της νόσου β) στον

Η διαδικασία επικοινωνίας με τους ενδιαφερόμενους με σκοπό την ενημέρωσή τους: α) σε θέματα διάγνωσης, πρόγνωσης και αντιμετώπισης της νόσου β) στον Η διαδικασία επικοινωνίας με τους ενδιαφερόμενους με σκοπό την ενημέρωσή τους: α) σε θέματα διάγνωσης, πρόγνωσης και αντιμετώπισης της νόσου β) στον τρόπο κληρονομικής μεταβίβασης της νόσου και της πιθανότητας

Διαβάστε περισσότερα

Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις

Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις Επιστημονική Επιμέλεια: Χρήστος Μαρκόπουλος, Αναπλ. Καθηγητής Χειρουργικής, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών για τον καρκίνο του μαστού Δεδομένα για τον καρκίνο του μαστού

Διαβάστε περισσότερα

«ΜΑΙΕΥΤΙΚΑ» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΗ ΘΗΛΥΚΗ ΓΑΤΑ. Μαρία Μαλιδάκη, Χαράλαμπος Ν. Βερβερίδης Κτηνιατρική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

«ΜΑΙΕΥΤΙΚΑ» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΗ ΘΗΛΥΚΗ ΓΑΤΑ. Μαρία Μαλιδάκη, Χαράλαμπος Ν. Βερβερίδης Κτηνιατρική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης «ΜΑΙΕΥΤΙΚΑ» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΗ ΘΗΛΥΚΗ ΓΑΤΑ Μαρία Μαλιδάκη, Χαράλαμπος Ν. Βερβερίδης Κτηνιατρική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης «ΜΑΙΕΥΤΙΚΑ» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΗ ΘΗΛΥΚΗ ΓΑΤΑ Ο ωοθηκικός κύκλος και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΝΕΟΤΕΡΑ Ε ΟΜΕΝΑ ΣΤΗΝ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ - ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ RECENTFINDINGSINIVF-NURSINGINTERVATIONS

Διαβάστε περισσότερα

Εγκυμοσύνη και Ιοντίζουσες Ακτινοβολίες

Εγκυμοσύνη και Ιοντίζουσες Ακτινοβολίες Εγκυμοσύνη και Ιοντίζουσες Ακτινοβολίες Υπάρχουν περιπτώσεις που μια μέλλουσα μητέρα χρειάζεται να υποβληθεί σε κάποια ιατρική διαγνωστική εξέταση ή θεραπεία με ιοντίζουσες ακτινοβολίες. Επίσης, δεν είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Προγεννητικός Μοριακός Καρυότυπος. Η τεχνολογία αιχμής στη διάθεσή σας για πιο υγιή μωρά

Προγεννητικός Μοριακός Καρυότυπος. Η τεχνολογία αιχμής στη διάθεσή σας για πιο υγιή μωρά Προγεννητικός Μοριακός Καρυότυπος Η τεχνολογία αιχμής στη διάθεσή σας για πιο υγιή μωρά Η νέα εποχή στον Προγεννητικό Έλεγχο: Μοριακός Καρυότυπος - array CGH - Συγκριτικός γενωμικός υβριδισμός με μικροσυστοιχίες

Διαβάστε περισσότερα