Κατευθυντήριες Οδηγίες της ISUOG: εκτέλεση υπερηχογραφικής εξέτασης εμβρύου πρώτου τριμήνου

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Κατευθυντήριες Οδηγίες της ISUOG: εκτέλεση υπερηχογραφικής εξέτασης εμβρύου πρώτου τριμήνου"

Transcript

1 Κατευθυντήριες Οδηγίες της ISUOG: εκτέλεση υπερηχογραφικής εξέτασης εμβρύου πρώτου τριμήνου Μετάφραση χάρη στον Δρ Θεμιστοκλής Ι. Δαγκλής MD, PhD - Ειδικός στην Εμβρυομητρική Ιατρική (Ελλάδα) Επιτροπή Κλινικών Προτύπων Η Διεθνής Εταιρία Υπερήχων στη Μαιευτική και τη Γυναικολογία (ISUOG) είναι ένας επιστημονικός οργανισμός που ενθαρρύνει την ασφαλή κλινική άσκηση και την υψηλής ποιότητας διδασκαλία και έρευνα που σχετίζονται με τη διαγνωστική απεικόνιση στη γυναικεία υγειονομική περίθαλψη. Η Επιτροπή Κλινικών Προτύπων (CSC) της ISUOG είναι αρμόδια για την ανάπτυξη Κατευθυντήριων Οδηγιών και Συναινετικών Δηλώσεων που εφοδιάζουν τους επαγγελματίες της υγείας με μια συναινετική προσέγγιση της διαγνωστικής απεικόνισης. Σκοπός τους είναι να αντικατοπτρίζουν ό,τι θεωρείται από την ISUOG ως η καλύτερη πρακτική κατά τη χρονική στιγμή της έκδοσής τους. Αν και η ISUOG έχει καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια για να διασφαλίσει ότι οι Κατευθυντήριες Οδηγίες είναι ακριβείς όταν εκδίδονται, ούτε η Εταιρία ούτε κάποιος από τους υπαλλήλους ή τα μέλη της αποδέχονται κάποια ευθύνη για τις συνέπειες τυχόν ανακριβών ή παραπλανητικών δεδομένων, απόψεων ή δηλώσεων που εκδίδονται από την CSC. Τα έγγραφα της ISUOG CSC δεν σκοπεύουν να δημιουργήσουν ένα νομικό πρότυπο της περίθαλψης, επειδή η ερμηνεία των στοιχείων στα οποία βασίζονται οι Κατευθυντήριες Οδηγίες μπορεί να επηρεαστεί από μεμονωμένες περιπτώσεις, τοπικά πρωτόκολλα και διαθέσιμες πηγές. Οι εγκεκριμένες Κατευθυντήριες Οδηγίες μπορούν να διανεμηθούν ελεύθερα με την άδεια της ISUOG ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η υπερηχογραφική εξέταση ρουτίνας αποτελεί καθιερωμένο στοιχείο της προγεννητικής φροντίδας, αν υπάρχουν διαθέσιμοι πόροι και είναι δυνατή η πρόσβαση. Πραγματοποιείται συνήθως στο δεύτερο τρίμηνο 1, αν και προσφέρεται ολοένα συχνότερα και κατά τη διάρκεια του πρώτου τριμήνου, ιδιαίτερα σε συστήματα με υψηλούς διαθέσιμους πόρους. Οι συνεχείς τεχνολογικές εξελίξεις, συμπεριλαμβανομένης της υψίσυχνης διακολπικής σάρωσης, επέτρεψαν την ανάλυση της υπερηχογραφικής απεικόνισης στο πρώτο τρίμηνο να εξελιχθεί σε τέτοιο επίπεδο, ώστε η πρώιμη ανάπτυξη του εμβρύου μπορεί να αξιολογηθεί και να παρακολουθείται λεπτομερώς. Σκοπός του παρόντος εγγράφου είναι να παράσχει καθοδήγηση στους επαγγελματίες του τομέα της υγείας, που εκτελούν ή σκοπεύουν να εκτελέσουν, υπερηχογραφική εξέταση του εμβρύου κατά το πρώτο τρίμηνο, είτε πρόκειται για εξέταση ρουτίνας ή μετά από συγκεκριμένη ένδειξη. Ως Πρώτο Τρίμηνο εδώ αναφέρεται το στάδιο της εγκυμοσύνης, που αρχίζει από τη στιγμή κατά την οποία η βιωσιμότητα μπορεί να τεκμηριωθεί (δηλαδή, παρουσία σάκου κύησης στην κοιλότητα της μήτρας με ένα έμβρυο που εμφανίζει καρδιακή δραστηριότητα) ως τις εβδομάδες κύησης.

2 Υπερηχογραφικές εξετάσεις που εκτελούνται μετά από αυτή την ηλικία κύησης, δεν σχετίζονται με τις παρούσες Κατευθυντήριες Οδηγίες. Στις παρούσες Κατευθυντήριες Οδηγίες χρησιμοποιούμε τον όρο «κύημα» (embryo) πριν τις 10 εβδομάδες και «έμβρυο» (fetus) στη συνέχεια, για να δείξουμε ότι μετά τις 10 εβδομάδες κύησης η οργανογένεση έχει ουσιαστικά ολοκληρωθεί και η περαιτέρω ανάπτυξη περιλαμβάνει κυρίως εμβρυική αύξηση και ωρίμανση των οργάνων 2,3. ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΕΙΣ Ποιος είναι ο σκοπός ενός υπερηχογραφήματος εμβρύου στο πρώτο τρίμηνο; Σε γενικές γραμμές, ο κύριος στόχος ενός υπερηχογραφήματος του εμβρύου είναι να παρέχει ακριβείς πληροφορίες που θα διευκολύνουν την παροχή βέλτιστης προγεννητικής φροντίδας με τα καλύτερα δυνατά αποτελέσματα για τη μητέρα και το έμβρυο. Στα αρχικά στάδια της κύησης, είναι σημαντικό να επιβεβαιωθεί η βιωσιμότητα, να υπολογισθεί η ηλικία κύησης με ακρίβεια, να καθορισθεί ο αριθμός των εμβρύων και, σε περίπτωση πολύδυμης κύησης, να προσδιοριστεί ο αριθμός των πλακούντων και των αμνιακών σάκων. Προς το τέλος του πρώτου τριμήνου το υπερηχογράφημα προσφέρει επίσης μια ευκαιρία για να ανιχνευτούν σοβαρές ανωμαλίες και, σε συστήματα υγείας που προσφέρουν πληθυσμιακό υπερηχογραφικό έλεγχο για την ανίχνευση ανευπλοειδιών, να πραγματοποιηθεί η μέτρηση του πάχους της αυχενικής διαφάνειας (ΑΔ). Αναγνωρίζεται, ωστόσο, ότι πολλές σοβαρές δυσπλασίες μπορεί να αναπτυχθούν αργότερα στην εγκυμοσύνη ή μπορεί να μην ανιχνευτούν ακόμη και με κατάλληλο εξοπλισμό και από τα πιο έμπειρα χέρια. Πότε πρέπει να πραγματοποιείται ένα υπερηχογράφημα εμβρύου στο πρώτο τρίμηνο; Δεν υπάρχει κανένας λόγος να πραγματοποιείται υπερηχογράφημα ρουτίνας απλά για την επιβεβαίωση μιας αρχόμενης κύησης, εφόσον δεν υπάρχουν κλινικές ανησυχίες, παθολογικά συμπτώματα ή συγκεκριμένες ενδείξεις. Προτείνεται να πραγματοποιείται το πρώτο υπερηχογράφημα, όταν η ηλικία κύησης θεωρείται ότι είναι μεταξύ 11 και εβδομάδες, καθώς αυτό προσφέρει την ευκαιρία για την επίτευξη των στόχων που περιγράφηκαν προηγουμένως, δηλαδή να επιβεβαιωθεί η βιωσιμότητα, να υπολογισθεί η ηλικία κύησης με ακρίβεια, να καθορισθεί ο αριθμός των εμβρύων και, εφόσον ζητηθεί, να αξιολογηθεί η εμβρυική ανατομία και ο κίνδυνος ανευπλοειδίας Πριν από την έναρξη της εξέτασης, ο πάροχος υγείας θα πρέπει να ενημερώνει τη γυναίκα ή το ζεύγος σχετικά με τα πιθανά πλεονεκτήματα και περιορισμούς του υπερηχογραφήματος πρώτου τριμήνου. (ΣΗΜΕΙΟ ΚΑΛΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ) Ποιος πρέπει να εκτελεί το υπερηχογράφημα εμβρύου στο πρώτο τρίμηνο; Τα άτομα που εκτελούν μαιευτικά υπερηχογραφήματα ρουτίνας πρέπει να έχουν εξειδικευμένη εκπαίδευση κατάλληλη για την εφαρμογή διαγνωστικών υπερήχων για έγκυες γυναίκες. (ΣΗΜΕΙΟ ΚΑΛΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ) Για να επιτευχθούν τα βέλτιστα αποτελέσματα από τα υπερηχογραφήματα ρουτίνας, συνιστάται οι εξετάσεις αυτές να πραγματοποιούνται από άτομα που πληρούν τα ακόλουθα κριτήρια: 1. έχουν ολοκληρώσει εκπαίδευση στη χρήση της διαγνωστικής υπερηχογραφίας και

3 σε συναφή θέματα ασφαλείας 2. συμμετέχουν σε προγράμματα συνεχιζόμενης ιατρικής εκπαίδευσης 3. έχουν διαμορφώσει κατάλληλο πλαίσιο περαιτέρω παροχής φροντίδας σε περιπτώσεις ύποπτων ή παθολογικών ευρημάτων 4. συμμετέχουν σε καθιερωμένα προγράμματα διασφάλισης ποιότητας 21. Τι είδους υπερηχογραφικός εξοπλισμός πρέπει να χρησιμοποιείται; Προτείνεται να χρησιμοποιείται εξοπλισμός με τουλάχιστον τις ακόλουθες δυνατότητες: δισδιάστατος (2D) υπέρηχος, γκρι κλίμακας, σε πραγματικό χρόνο (real time) διακοιλιακές και διακολπικές κεφαλές υπερήχων ρυθμιζόμενος έλεγχος ακουστικής ισχύος με προδιαγραφές απεικόνισης εξόδου δυνατότητα παγώματος και εστίασης εικόνας ηλεκτρονικά διαστημόμετρα (calipers) δυνατότητα εκτύπωσης/αποθήκευσης εικόνων τακτική συντήρηση και επισκευή. Πώς πρέπει να τεκμηριώνεται το υπερηχογράφημα; Θα πρέπει να χορηγείται αναφορά με το αποτέλεσμα της εξέτασης σε ηλεκτρονική και/ή τυπωμένη μορφή (δείτε το Παράρτημα για ένα παράδειγμα). Το έγγραφο αυτό θα πρέπει να αρχειοθετείται τοπικά και, σύμφωνα με το τοπικό πρωτόκολλο, να είναι διαθέσιμο στη γυναίκα και τον επαγγελματία υγείας που την παρέπεμψε. (ΣΗΜΕΙΟ ΚΑΛΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ) Είναι ασφαλές το προγεννητικό υπερηχογράφημα κατά το πρώτο τρίμηνο; Ο χρόνος έκθεσης του εμβρύου θα πρέπει να ελαχιστοποιείται, με τη χρήση των συντομότερων χρόνων εξέτασης και της χαμηλότερης δυνατής ισχύος, που απαιτούνται για την εξαγωγή διαγνωστικών πληροφοριών με τη χρήση της αρχής ALARA (As Low As Reasonably Achievable) (Η χαμηλότερη δυνατή ισχύς που λογικά απαιτείται). (ΣΗΜΕΙΟ ΚΑΛΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ) Πολλοί διεθνείς επαγγελματικοί οργανισμοί, συμπεριλαμβανόμενης της ISUOG, συμφωνούν ότι η χρήση του προγεννητικού υπερηχογραφήματος B-mode και M- mode, λόγω της περιορισμένης ακουστικής ισχύος, φαίνεται να είναι ασφαλής για όλα τα στάδια της εγκυμοσύνης 22,23. Το υπερηχογράφημα Doppler ωστόσο, σχετίζεται με ισχυρότερη έξοδο ενέργειας και επομένως περισσότερες πιθανές βιολογικές επιδράσεις, ειδικά όταν εφαρμόζεται σε μια μικρή περιοχή εστίασης 24,25. Ως εκ τούτου, οι εξετάσεις Doppler θα πρέπει να χρησιμοποιούνται στο πρώτο τρίμηνο μόνο αν ενδείκνυνται κλινικά. Περισσότερες λεπτομέρειες είναι διαθέσιμες στη Δήλωση Ασφαλείας της ISUOG 22. Σε περίπτωση που η εξέταση δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί σύμφωνα με τις παρούσες Κατευθυντήριες Οδηγίες;

4 Οι συγκεκριμένες Κατευθυντήριες Οδηγίες αποτελούν ένα διεθνές σημείο αναφοράς για το εμβρυϊκό υπερηχογράφημα πρώτου τριμήνου, αλλά πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι τοπικές συνθήκες και ιατρικές πρακτικές. Εάν η εξέταση δεν μπορεί να ολοκληρωθεί σύμφωνα με τις παρούσες Κατευθυντήριες Οδηγίες, είναι σκόπιμο να τεκμηριώνονται οι λόγοι γι αυτό. Στις περισσότερες περιπτώσεις, είναι σκόπιμο να επαναλαμβάνεται η εξέταση, ή να παραπέμπεται η γυναίκα σε άλλο πάροχο υγειονομικής περίθαλψης. Αυτό πρέπει να γίνεται το συντομότερο δυνατό, για να ελαχιστοποιηθεί το περιττό άγχος της ασθενούς και οποιαδήποτε καθυστέρηση στην επίτευξη των επιθυμητών στόχων της αρχικής εξέτασης. (ΣΗΜΕΙΟ ΚΑΛΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ) Τι πρέπει να γίνει στην περίπτωση πολύδυμης κύησης; Ο προσδιορισμός του αριθμού των πλακούντων (χοριονικότητα) και των αμνιακών σάκων (αμνιονικότητα) είναι εξαιρετικής σημασίας για τη φροντίδα, τον έλεγχο και τη διαχείριση των πολυδύμων κυήσεων. Η χοριονικότητα πρέπει να προσδιορίζεται στην αρχή της εγκυμοσύνης, όταν η διάκριση είναι πιο αξιόπιστη Όταν επιτευχθεί αυτό, η περαιτέρω προγεννητική φροντίδα, συμπεριλαμβανόμενων του χρόνου και της συχνότητας των υπερηχογραφικών εξετάσεων, θα πρέπει να σχεδιάζονται σύμφωνα με τους διαθέσιμους πόρους υγείας και τις τοπικές οδηγίες. (ΣΗΜΕΙΟ ΚΑΛΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ) ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΞΕΤΑΣΗ 1. Αξιολόγηση της βιωσιμότητας/αρχόμενη κύηση Σε αυτή την Κατευθυντήρια Οδηγία, ως «ηλικία» εννοείται η ηλικία κύησης ή εμμήνου ρύσεως, που είναι 14 μέρες μεγαλύτερη από την ηλικία σύλληψης. Η εμβρυϊκή ανάπτυξη που απεικονίζεται υπερηχογραφικά, συμφωνεί σε μεγάλο βαθμό με το αναπτυξιακό χρονοδιάγραμμα των ανθρωπίνων εμβρύων που περιγράφεται στο σύστημα σταδιοποίησης Carnegie 3. Το κύημα έχει συνήθως μήκος περίπου 1 2 mm όταν ανιχνεύεται για πρώτη φορά από τον υπέρηχο και αυξάνεται σε μήκος περίπου 1 mm την ημέρα. Το κεφαλικό και το ουραίο άκρο είναι δυσδιάκριτα μέχρι τις 53 μέρες (περίπου 12 mm), όταν η κοιλότητα του ρομβεγκεφάλου που έχει σχήμα διαμαντιού (μελλοντική τέταρτη κοιλία) γίνεται ορατή 18. Ορισμός της βιωσιμότητας Ο όρος βιωσιμότητα υπονοεί τη δυνατότητα αυτόνομης επιβίωσης έξω από τη μήτρα και, με την κυριολεκτική έννοια, δεν μπορεί να χρησιμοποιείται στην εμβρυονική και πρώιμη εμβρυϊκή ζωή. Ωστόσο, αυτός ο όρος έγινε αποδεκτός στην υπερηχογραφική καθομιλουμένη ορολογία όπου σημαίνει ότι η εμβρυονική ή εμβρυϊκή καρδιά απεικονίζεται να είναι ενεργή και αυτό υπονοεί ότι το κύημα είναι «ζωντανό». Η βιωσιμότητα του εμβρύου, κατά την υπερηχογραφική έννοια, είναι επομένως ο όρος που χρησιμοποιείται για να επιβεβαιώσει την παρουσία ενός κυήματος με καρδιακή δραστηριότητα κατά το χρόνο της εξέτασης. Εμβρυονική καρδιακή δραστηριότητα έχει διαπιστωθεί σε φυσιολογικές κυήσεις ήδη στις 37 μέρες κύησης 29, όταν ο εμβρυϊκός καρδιακός σωλήνας αρχίζει να χτυπά 30. Καρδιακή δραστηριότητα είναι συχνά εμφανής, όταν το κύημα έχει μήκος 2 mm ή περισσότερο 31, αλλά δεν είναι εμφανής σε περίπου 5 10% των βιώσιμων κυημάτων

5 με μήκος μεταξύ 2 και 4 mm 32,33. Ορισμός ενδομήτριας κύησης Η παρουσία ενός ενδομήτριου σάκου κύησης σημαίνει σαφώς ότι η κύηση είναι ενδομήτρια, αλλά τα κριτήρια για τον ορισμό του σάκου κύησης είναι ασαφή. Η χρήση όρων όπως «φαινομενικά κενός» σάκος, «διπλός δακτύλιος φθαρτού» ή ακόμα «ψευδοσάκος» δεν είναι δυνατό να επιβεβαιώσουν ή να διαψεύσουν με ακρίβεια την ύπαρξη μιας ενδομήτριας κύησης. Τελικά, η απόφαση είναι υποκειμενική και κατά συνέπεια εξαρτάται από την εμπειρία του ατόμου που διεξάγει την υπερηχογραφική εξέταση. Σε μια ασυμπτωματική ασθενή, συνιστάται αναμονή μέχρις ότου το κύημα γίνει ορατό μέσα στον ενδομήτριο σάκο, καθώς αυτό επιβεβαιώνει ότι ο «σάκος» είναι πράγματι ένας σάκος κύησης. (ΣΗΜΕΙΟ ΚΑΛΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ) 2. Μετρήσεις αρχόμενης κύησης Η μέση διάμετρος του σάκου κύησης (MSD) περιγράφηκε στο πρώτο τρίμηνο από τις 35 μέρες μετά από την τελευταία έμμηνη ρύση. Η MSD είναι ο μέσος όρος από τις τρεις ορθογώνιες μετρήσεις του γεμάτου με υγρό χώρου εντός του σάκου κύησης 34. Υπάρχουν διαθέσιμα νομογράμματα τόσο για το κεφαλουριαίο μήκος (CRL) όσο και για την MSD, ωστόσο, εφόσον υπάρχει κύημα, το CRL παρέχει μια πιο ακριβή εκτίμηση της ηλικίας κύησης, γιατί οι τιμές της MSD παρουσιάζουν μεγαλύτερη διακύμανση στην πρόβλεψη της ηλικίας κύησης 35, Εμβρυϊκές μετρήσεις πρώτου τριμήνου Ποιες μετρήσεις θα πρέπει να πραγματοποιούνται στο πρώτο τρίμηνο; Οι μετρήσεις του CRL μπορούν να διεξαχθούν διακοιλιακά ή διακολπικά. Πρέπει να λαμβάνεται μια μέση επιμήκης τομή του συνόλου του κυήματος ή εμβρύου, ιδανικά με το κύημα προσανατολισμένο οριζόντια στην οθόνη. Η εικόνα πρέπει να μεγεθύνεται επαρκώς, ώστε να καλύψει το μεγαλύτερο μέρος του εύρους της οθόνης, ούτως ώστε η γραμμή μέτρησης ανάμεσα στο κεφάλι και τους γλουτούς να είναι περίπου σε 90º με τη δέσμη των υπερήχων 37,38. Ηλεκτρονικά γραμμικά διαστημόμετρα (calipers) πρέπει να χρησιμοποιούνται για να μετρήσουν το έμβρυο σε ουδέτερη θέση (δηλαδή, ούτε σε κάμψη, ούτε σε υπερέκταση). Τα ακραία σημεία της κεφαλής και των γλουτών πρέπει να προσδιορίζονται ευκρινώς. Πρέπει να λαμβάνεται μέριμνα ώστε να αποφευχθεί η συμπερίληψη δομών όπως ο λεκιθικός σάκος. Προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι το έμβρυο δεν είναι σε κάμψη, πρέπει να υπάρχει ορατό αμνιακό υγρό ανάμεσα στο πηγούνι και το στήθος του εμβρύου (Εικόνα 1). Ωστόσο, αυτό μπορεί να είναι δύσκολο να επιτευχθεί σε αρχόμενες κυήσεις (περίπου 6 9 εβδομάδες), όταν το κύημα είναι συνήθως σε υπέρκαμψη. Σε αυτή την κατάσταση, η πραγματική μέτρηση αντιπροσωπεύει το μήκος αυχέναγλουτών, αλλά εξακολουθεί να ονομάζεται CRL. Σε πολύ πρώιμες κυήσεις δεν είναι συνήθως δυνατή η διάκριση μεταξύ του κεφαλικού και του ουραίου άκρου και αντ αυτού μετράται το μεγαλύτερο μήκος. Η αμφιβρεγματική διάμετρος (BPD) και η περίμετρος κεφαλής (HC) μετρώνται στη μέγιστη πραγματικά συμμετρική αξονική διατομή της εμβρυϊκής κεφαλής, η οποία δεν πρέπει να παραμορφώνεται από παρακείμενες δομές ή την πίεση της κεφαλής του υπερήχου. Περίπου στις 10 εβδομάδες κύησης, δομές όπως η τρίτη κοιλία στη μέση

6 γραμμή, η διημισφαιρική σχισμή και τα χοριοειδή πλέγματα πρέπει να είναι ορατές. Κατά τις 13 εβδομάδες, ο θάλαμος και η τρίτη κοιλία αποτελούν χρήσιμα σημεία αναφοράς. Ο σωστός αξονικός προσανατολισμός επιβεβαιώνεται με τη συμπερίληψη στην εικόνα, αφενός αμφότερων των προσθίων κεράτων και αφετέρου των χαμηλών ινιακών τμημάτων των πλάγιων κοιλιών, διατηρώντας παράλληλα το επίπεδο πάνω από την παρεγκεφαλίδα 1, Για την μέτρηση της BPD, η τοποθέτηση του διαστημομέτρου πρέπει να ακολουθήσει την τεχνική που χρησιμοποιήθηκε για να παραχθεί το επιλεγμένο νομόγραμμα. Τόσο οι από έξω-προς-μέσα (προέχον άκρο) όσο και οι έξω-προς-έξω μετρήσεις χρησιμοποιούνται 1,39,42,43 (Εικόνα 2). Άλλες μετρήσεις Υπάρχουν διαθέσιμα νομογράμματα για την περίμετρο κοιλίας (AC), το μήκος του μηριαίου οστού και τα περισσότερα όργανα του εμβρύου, αλλά δεν υπάρχει λόγος μέτρησης αυτών των δομών στην εξέταση ρουτίνας του πρώτου τριμήνου. 4. Εκτίμηση της ηλικίας κύησης Στις εγκύους γυναίκες πρέπει να παρέχεται ένα πρώιμο υπερηχογράφημα μεταξύ των και εβδομάδων για να τεκμηριωθεί με ακρίβεια η ηλικία κύησης. (Σύσταση A βαθμού) Η υπερηχογραφική εκτίμηση της ηλικίας του κυήματος/εμβρύου (χρονολόγηση) ακολουθεί τις εξής παραδοχές: η ηλικία κύησης (έμμηνη ηλικία) αντιστοιχεί στην μετά τη σύλληψη ηλικία + 14 μέρες το μέγεθος του κυήματος και του εμβρύου αντιστοιχεί στη μετά τη σύλληψη (μετά τη γονιμοποίηση) ηλικία οι δομές που μετρούνται είναι φυσιολογικές η τεχνική μέτρησης είναι σύμφωνη με το νομόγραμμα αναφοράς οι μετρήσεις είναι αξιόπιστες (τόσο μεταξύ του ίδιου εξεταστή όσο και μεταξύ διαφορετικών εξεταστών) η συσκευή υπερήχων είναι σωστά ρυθμισμένη Η ακριβής χρονολόγηση είναι απαραίτητη για την κατάλληλη παρακολούθηση των κυήσεων και ήταν η πρωταρχική ένδειξη για το υπερηχογράφημα ρουτίνας πρώτου τριμήνου. Παρέχει πολύτιμες πληροφορίες για την βέλτιστη εκτίμηση της εμβρυϊκής ανάπτυξης αργότερα στην εγκυμοσύνη, την ενδεικνυόμενη μαιευτική φροντίδα γενικά και την διαχείριση των πρόωρων και παρατασιακών κυήσεων ιδιαίτερα 44,45. Εκτός από τις κυήσεις που προκύπτουν μετά από τεχνικές υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, η ακριβής ημέρα της σύλληψης δεν μπορεί να προσδιοριστεί αξιόπιστα και, ως εκ τούτου, η χρονολόγηση μιας εγκυμοσύνης με τη χρήση των υπερήχων φαίνεται πως είναι η πιο αξιόπιστη μέθοδος με την οποία μπορεί να εξακριβωθεί η πραγματική ηλικία κύησης 39,46. Έχει προταθεί, ως εκ τούτου, σε όλες τις εγκύους γυναίκες να πραγματοποιείται ένα πρώιμο υπερηχογράφημα μεταξύ των 10 και 13 συμπληρωμένων εβδομάδων ( ως εβδομάδες), για να προσδιοριστεί η ηλικία κύησης και να ανιχνευτούν οι πολύδυμες κυήσεις 7. Στο πρώτο τρίμηνο, πολλές παράμετροι σχετίζονται στενά με την ηλικία κύησης, αλλά το CRL φαίνεται να είναι η πιο ακριβής, επιτρέποντας τον ακριβή προσδιορισμό της

7 ημέρας σύλληψης, με το πολύ 5 μέρες απόκλιση προς κάθε κατεύθυνση σε 95% των περιπτώσεων Σε πολύ πρώιμες κυήσεις, όταν το έμβρυο είναι σχετικά μικρό, τα σφάλματα μέτρησης θα έχουν πιο σημαντική επίδραση στην εκτίμηση της ηλικίας κύησης. Ο βέλτιστος χρόνος για εκτίμηση φαίνεται, ως εκ τούτου, πως είναι κάπου μεταξύ 8 και της εβδομάδων 48. (ΣΗΜΕΙΟ ΚΑΛΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ) Στις 11 ως εβδομάδες, το CRL και η BPD είναι οι δύο συχνότερα μετρούμενες παράμετροι για χρονολόγηση της κύησης. Πολλοί συγγραφείς έχουν δημοσιεύσει νομογράμματα γι αυτές τις μεταβλητές. Οι μετρήσεις μπορούν να γίνουν διακοιλιακά ή διακολπικά. Τα νομογράμματα των μονήρων κυήσεων εξακολουθούν να ισχύουν και μπορούν να εφαρμοστούν στην περίπτωση πολύδυμης κύησης 27,53. Λεπτομέρειες μερικών δημοσιευμένων νομογραμμάτων παρέχονται στον Πίνακα 1. Συνιστάται, η μέτρηση του CRL να χρησιμοποιείται στον προσδιορισμό της ηλικίας κύησης, εκτός αν είναι πάνω από 84 mm. Μετά από αυτό το στάδιο, η HC μπορεί να χρησιμοποιηθεί καθώς είναι ελαφρά πιο ακριβής από την BPD 41. (ΣΗΜΕΙΟ ΚΑΛΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ) 5. Εκτίμηση της εμβρυϊκής ανατομίας Το υπερηχογράφημα δευτέρου τριμήνου «18 ως 22 εβδομάδων» παραμένει το πρότυπο παροχής φροντίδας για την εμβρυϊκή ανατομική αξιολόγηση, τόσο στις χαμηλού κινδύνου όσο στις υψηλού κινδύνου κυήσεις Η αξιολόγηση της εμβρυϊκής ανατομίας στο πρώτο τρίμηνο και η ανίχνευση ανωμαλιών εισήχθη στα τέλη της δεκαετίας του 1980 και στις αρχές της δεκαετίας του 1990 με την έλευση αποτελεσματικών διακολπικών κεφαλών 58,59. Η εισαγωγή της αυχενικής διαφάνειας για την ανίχνευση της ανευπλοειδίας μεταξύ 11 και εβδομάδων, αναζωπύρωσε το ενδιαφέρον για τον πρώιμο ανατομικό έλεγχο (Πίνακας 2). Στα πλεονεκτήματα που έχουν αναφερθεί περιλαμβάνονται η έγκαιρη ανίχνευση και αποκλεισμός πολλών μείζονων ανωμαλιών, ο πρώιμος καθησυχασμός μητέρων με παράγοντες κινδύνου, η πρωιμότερη γενετική διάγνωση και η ευκολότερη διακοπή της κύησης όταν απαιτείται. Στους περιορισμούς περιλαμβάνονται η ανάγκη για εκπαιδευμένο και έμπειρο προσωπικό, η αβέβαιη αναλογία κόστους/ωφέλους και η καθυστερημένη ανάπτυξη ορισμένων ανατομικών δομών και παθολογικών καταστάσεων (π.χ. μεσολόβιο, υποπλαστική αριστερή καρδία), που καθιστούν την πρώιμη ανίχνευση αδύνατη και μπορεί να οδηγήσουν σε δυσκολίες στη συμβουλευτική, λόγω της αβέβαιης κλινικής σημασίας κάποιων ευρημάτων 54-56, Κεφαλή Η οστεοποίηση των οστών του κρανίου πρέπει να είναι ορατή από τις 11 συμπληρωμένες εβδομάδες (Εικόνα 2α). Είναι χρήσιμο να αναζητήσουμε την οστεοποίηση των οστών σε στεφανιαία και εγκάρσια διατομή. Δεν θα πρέπει να υπάρχουν οστέινες βλάβες (παραμόρφωση ή διακοπή) στο κρανίο. Η περιοχή του εγκεφάλου στις 11 ως εβδομάδες κυριαρχείται από τις πλάγιες κοιλίες, που φαίνονται μεγάλες και είναι πληρούνται από τα ηχογενή χοριοειδή πλέγματα στα οπίσθια δύο τρίτα τους (Εικόνα 2β). Τα ημισφαίρια θα πρέπει να εμφανίζονται συμμετρικά και να χωρίζονται από μια σαφώς ορατή διημισφαιρική σχισμή και το δρέπανο. Ο εγκεφαλικός μανδύας είναι πολύ λεπτός και αντιληπτός καλύτερα στο πρόσθιο τμήμα, όπου επενδύει τις μεγάλες, γεμάτες με υγρό κοιλίες, εμφάνιση η οποία δεν πρέπει να συγχέεται με την υδροκεφαλία. Σ αυτή τη νεαρή

8 ηλικία, κάποιες εγκεφαλικές δομές (π.χ. το μεσολόβιο, η παρεγκεφαλίδα) δεν έχουν επαρκώς αναπτυχθεί ώστε να επιτρέψουν ακριβή εκτίμηση. Έχει προταθεί, ότι η ενδοκρανιακή διαφάνεια στον οπίσθιο κρανιακό βόθρο μπορεί να αξιολογηθεί μεταξύ 11 και εβδομάδων ως δοκιμασία ανίχνευσης για ανοιχτές βλάβες του νωτιαίου σωλήνα, αλλά αυτό δεν αποτελεί κανόνα αναφοράς 63. Στις 11 ως εβδομάδες, μπορεί να γίνει προσπάθεια να απεικονισθούν τα μάτια με τους φακούς τους, το μεσοκόγχιο διάστημα, το προφίλ με τη μύτη, το ρινικό οστό και η κάτω γνάθος, καθώς και η ακεραιότητα του στόματος και των χειλέων 28,64,65 (Εικόνα 3). Ωστόσο, σε περίπτωση απουσίας εμφανούς ανωμαλίας, η αποτυχία εξέτασης του προσώπου του εμβρύου κατά την εξέταση αυτή δεν θα πρέπει να οδηγήσει σε περαιτέρω εξέταση νωρίτερα από την εξέταση του δευτέρου τριμήνου. Αυχένας Η υπερηχογραφική εκτίμηση της αυχενικής διαφάνειας αποτελεί μέρος της δοκιμασίας ανίχνευσης για χρωμοσωμικές ανωμαλίες και περιγράφεται παρακάτω. Προσοχή πρέπει να δίδεται στη σωστή ευθυγράμμιση του αυχένα με τον κορμό και στην αναγνώριση άλλων συλλογών υγρών, όπως υγρώματα και σφαγιτιδικοί λεμφικοί σάκοι 28,65. Σπονδυλική στήλη Πρέπει να ληφθούν επιμήκεις και εγκάρσιες εικόνες, για να δείξουν την φυσιολογική ευθυγράμμιση και ακεραιότητα των σπονδύλων, και θα πρέπει να γίνει μια προσπάθεια για να απεικονιστεί το άθικτο υπερκείμενο δέρμα (Εικόνα 4). Ωστόσο, σε απουσία εμφανούς ανωμαλίας, η αποτυχία εξέτασης της σπονδυλικής στήλης σε αυτό το διάστημα δεν πρέπει να οδηγήσει σε περαιτέρω εξέταση νωρίτερα από την εξέταση του δευτέρου τριμήνου. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στην κανονική εμφάνιση της σπονδυλικής στήλης, όταν η BPD είναι <5η εκατοστιαία θέση 66. Θώρακας Ο θώρακας φυσιολογικά περιέχει τους πνεύμονες, οι οποίοι παρουσιάζουν ομοιογενή ηχογένεια στο υπερηχογράφημα, χωρίς ενδείξεις πλευριτικής συλλογής ή κυστικές ή συμπαγείς μάζες. Η συνέχεια του διαφράγματος θα πρέπει να αξιολογείται, σημειώνοντας την κανονική ενδοκοιλιακή θέση του στομάχου και του ήπατος. Καρδιά Η κανονική θέση της καρδιάς στην αριστερή πλευρά του θώρακα θα πρέπει να καταγράφεται (Εικόνα 5). Πιο λεπτομερής υπερηχογραφική εξέταση της καρδιακής ανατομίας έχει αποδειχθεί ότι είναι εφικτή κατά τις 11 έως εβδομάδες 67,68, αλλά αυτό δεν αποτελεί μέρος της εξέτασης ρουτίνας. Για λόγους ασφαλείας, η χρήση του Doppler δεν ενδείκνυται κατά τη διάρκεια της εξέτασης ρουτίνας. Κοιλιακό περιεχόμενο Στις 11 ως εβδομάδες, το στομάχι και η ουροδόχος κύστη είναι οι μόνες υποηχοϊκές γεμάτες με υγρό δομές στην κοιλιακή κοιλότητα (Εικόνα 6a και 6b). Η θέση του στομάχου στην αριστερή πλευρά της κοιλιάς μαζί με την αριστερή θέση της

9 καρδιάς στο θώρακα βοηθούν στην επιβεβαίωση της κανονικής θέσης των σπλάχνων. Οι νεφροί του εμβρύου θα πρέπει να αναγνωρίζονται στην αναμενόμενη παρασπονδυλική θέση τους ως ελαφρώς ηχογενείς δομές σχήματος φασολιού, με χαρακτηριστικά υποηχοϊκή κεντρική νεφρική πύελο (Εικόνα 6β). Ως τις 12 εβδομάδες κύησης, η εμβρυϊκή ουροδόχος κύστη πρέπει να είναι ορατή ως μια μέση υποηχοϊκή στρογγυλή δομή στην κατώτερη κοιλία. Κοιλιακό τοίχωμα Η φυσιολογική πρόσφυση του ομφάλιου λώρου θα πρέπει να καταγράφεται μετά από τις 12 εβδομάδες (Εικόνα 6c). Ο φυσιολογικός εξόμφαλος παρατηρείται μέχρι τις 11 εβδομάδες και θα πρέπει να διαφοροποιείται από την ομφαλοκήλη και τη γαστρόσχιση 28,65,69. Άκρα Η παρουσία κάθε οστέινου τμήματος των άνω και κάτω άκρων και η παρουσία και ο κανονικός προσανατολισμός των δύο άκρων χειρών και ποδών πρέπει να αναγνωριστεί στην υπερηχογραφική εξέταση στις 11 έως εβδομάδες. Οι τελικές φάλαγγες των χεριών μπορεί να είναι ορατές στις 11 εβδομάδες, ειδικά με διακολπική εξέταση (Εικόνα 7α). Γεννητικά όργανα Η αξιολόγηση των γεννητικών οργάνων και του φύλου βασίζεται στον προσανατολισμό του γεννητικού φύματος στο μέσο οβελιαίο επίπεδο, αλλά δεν είναι επαρκώς ακριβής για να χρησιμοποιηθεί για κλινικούς σκοπούς. Ομφάλιος λώρος Ο αριθμός των αγγείων του λώρου, η πρόσφυση του λώρου στον ομφαλό και η παρουσία κύστεων του λώρου πρέπει να σημειώνεται. Σύντομη αξιολόγηση της παρακυστικής περιοχής με χρήση Doppler μπορεί να βοηθήσει στην επιβεβαίωση της παρουσίας των δύο ομφαλικών αρτηριών, αλλά αυτό δεν αποτελεί μέρος της εξέτασης ρουτίνας. Ρόλος του τρισδιάστατου (3D) και 4D υπερηχογραφήματος Το τρισδιάστατο (3D) και 4D υπερηχογράφημα δεν χρησιμοποιούνται επί του παρόντος για την ανατομική εξέταση ρουτίνας του εμβρύου στο πρώτο τρίμηνο, καθώς η ανάλυσή τους δεν είναι ακόμη τόσο καλή όσο αυτή του 2D υπερηχογραφήματος. Στα χέρια ειδικών, αυτές οι μέθοδοι μπορεί να είναι χρήσιμες στην αξιολόγηση ανωμαλιών, ιδίως εκείνων της επιφανειακής ανατομίας Αξιολόγηση χρωμοσωμικής ανωμαλίας Ο υπερηχογραφικός έλεγχος ως δοκιμασία ανίχνευσης για χρωμοσωμικές ανωμαλίες στο πρώτο τρίμηνο μπορεί να προσφέρεται, ανάλογα με τις πολιτικές δημόσιας υγείας, το εκπαιδευμένο προσωπικό και τη διαθεσιμότητα πόρων υγειονομικής περίθαλψης. Η ανίχνευση πρώτου τριμήνου πρέπει να περιλαμβάνει μέτρηση της

10 αυχενικής διαφάνειας 71,72. Η απόδοση της μεθόδου ανίχνευσης βελτιώνεται περαιτέρω με την προσθήκη άλλων δεικτών, συμπεριλαμβανομένης της βιοχημικής μέτρησης της ελεύθερης βήτα ή της ολικής ανθρώπινης χοριακής γοναδοτροπίνης (hcg) και της σχετιζόμενης με την κύηση πρωτεΐνης πλάσματος-α (ΡΑΡΡ-Α) 73. Υπό κατάλληλες προϋποθέσεις, επιπρόσθετοι δείκτες ανευπλοειδίας, συμπεριλαμβανομένων του ρινικού οστού, της παλινδρόμησης της ροής στην τριγλώχινα, της παλινδρόμησης της ροής του φλεβώδη πόρου και άλλοι, μπορεί να αναζητηθούν από προσωπικό με κατάλληλη εκπαίδευση και πιστοποίηση Οι περισσότεροι ειδικοί συνιστούν να μετράται η αυχενική διαφάνεια μεταξύ 11 και εβδομάδων, που αντιστοιχεί σε μέτρηση του CRL μεταξύ 45 και 84 mm. Αυτό το διάστημα της ηλικίας κύησης επιλέγεται επειδή σε αυτό η αυχενική διαφάνεια ως δοκιμασία ελέγχου αποδίδει καλύτερα, και το μέγεθος των εμβρύων επιτρέπει τη διάγνωση μειζόνων συγγενών ανωμαλιών, παρέχοντας έτσι στις γυναίκες που φέρουν ένα προσβεβλημένο έμβρυο την επιλογή μιας πρώιμης διακοπής της κύησης 77. Η υιοθέτηση της μέτρησης της αυχενικής διαφάνειας συνεπάγεται αρκετές προϋποθέσεις, συμπεριλαμβανομένων του κατάλληλου εξοπλισμού, συμβουλευτικής και διαχείρισης, καθώς και χειριστές με εξειδικευμένη εκπαίδευση και συνεχιζόμενη πιστοποίηση. Περισσότερες λεπτομέρειες μπορούν να ληφθούν από τους αρμόδιους εθνικούς φορείς και μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς, όπως το Fetal Medicine Foundation (www.fetalmedicine.org). Ωστόσο, ακόμη και σε απουσία προγραμμάτων ανίχνευσης που βασίζονται στην αυχενική διαφάνεια, η ποιοτική αξιολόγηση της αυχενικής χώρας του εμβρύου συνιστάται και, εάν φαίνεται να έχει αυξημένο πάχος, θα πρέπει να παραπέμπεται σε ειδικό. Πώς μετράται η αυχενική διαφάνεια Οι μετρήσεις της αυχενικής διαφάνειας που χρησιμοποιούνται για την δοκιμασία ανίχνευσης πρέπει να γίνονται μόνο από εκπαιδευμένους και πιστοποιημένους εξεταστές. Η αυχενική διαφάνεια μπορεί να μετρηθεί με διακοιλιακή ή διακολπική προσπέλαση. Το έμβρυο θα πρέπει να είναι σε ουδέτερη θέση, λαμβάνεται μία οβελιαία τομή και η εικόνα θα μεγενθύνεται, προκειμένου να περιλαμβάνει μόνο την κεφαλή του εμβρύου και το άνω μέρος του θώρακα. Επιπλέον, η αμνιακή μεμβράνη πρέπει να αναγνωρίζεται χωριστά από το έμβρυο. Η μέση τομή του προσώπου του εμβρύου οριοθετείται από την παρουσία της ηχογενούς κορυφής της μύτης και της υπερώας με ορθογώνιο σχήμα στο μπροστινό μέρος, του διαφανούς διεγκεφάλου στο κέντρο και της αυχενικής μεμβράνης στο πίσω μέρος. Αν η τομή δεν είναι ακριβώς μέση, η κορυφή της μύτης δεν θα είναι εμφανής και θα εμφανιστεί η ορθογώνια οστική επέκταση στο πρόσθιο άκρο της άνω γνάθου. Η συσκευή υπερήχων θα πρέπει να επιτρέπει ακρίβεια μέτρησης της τάξης του 0,1 mm. Τα διαστημόμετρα πρέπει να τοποθετούνται σωστά (πάνω-πάνω) για να μετρήσουν την αυχενική διαφάνεια ως τη μέγιστη απόσταση μεταξύ της αυχενικής μεμβράνης και του ορίου του μαλακού ιστού που καλύπτει την αυχενική μοίρα της σπονδυλικής στήλης (Εικόνα 8). Αν ληφθούν περισσότερες από μία μετρήσεις που πληρούν όλα τα κριτήρια, η μέγιστη θα πρέπει να καταγραφεί και να χρησιμοποιηθεί για την εκτίμηση του κινδύνου. Η πολύδυμη κύηση απαιτεί ειδικές εκτιμήσεις, λαμβάνοντας υπόψη τη χοριονικότητα. Εκπαίδευση και έλεγχος ποιότητας της μέτρησης της αυχενικής διαφάνειας Η αξιόπιστη και αναπαράξιμη μέτρηση της αυχενικής διαφάνειας απαιτεί κατάλληλη εκπαίδευση. Ο αυστηρός έλεγχος της απόδοσης του εξεταστή και η εποικοδομητική

11 ανατροφοδότηση από αξιολογητές έχουν καθιερωθεί σε πολλές χώρες και θα πρέπει να θεωρούνται απαραίτητα στοιχεία για όλους τους επαγγελματίες που συμμετέχουν σε προγράμματα ανίχνευσης που βασίζονται στην αυχενική διαφάνεια. (ΣΗΜΕΙΟ ΚΑΛΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ) 7. Άλλες ενδο- και εξωμήτριες δομές Η ηχοδομή του πλακούντα θα πρέπει να αξιολογείται. Σαφώς ανώμαλα ευρήματα, όπως μάζες, απλοί ή πολλαπλοί κυστικοί χώροι ή μεγάλες υποχοριονικές συλλογές υγρού (> 5 cm), πρέπει να σημειώνονται και να παρακολουθούνται. Η θέση του πλακούντα σε σχέση με τον τράχηλο είναι μικρότερης σημασίας σε αυτό το στάδιο της κύησης, δεδομένου ότι οι περισσότεροι «μεταναστεύουν» μακριά από το έσω τραχηλικό στόμιο 78. Προδρομικός πλακούντας δεν θα πρέπει να αναφερθεί σε αυτό το στάδιο. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δίνεται σε ασθενείς με προηγούμενη καισαρική τομή, οι οποίοι μπορεί να έχουν προδιάθεση σε έκτοπη κύηση στη θέση της τομής ή διηθητικό πλακούντα, με σημαντικές επιπλοκές. Σ αυτούς τους ασθενείς, η περιοχή μεταξύ της ουροδόχου κύστης και του ισθμού της μήτρας στην περιοχή της ουλής της Καισαρικής τομής πρέπει να ελέγχονται. Σε ύποπτες περιπτώσεις, θα πρέπει να κρίνεται κατά πόσο είναι απαραίτητη η παραπομπή σε κάποιον ειδικό για περαιτέρω αξιολόγηση και διαχείριση 79,80. Παρά το γεγονός ότι το θέμα της υπερηχογραφικής εξέτασης ρουτίνας σε γυναίκες με ιστορικό Καισαρικής τομής μπορεί να εγερθεί στο μέλλον 81,82, δεν υπάρχουν επί του παρόντος αρκετά στοιχεία για να υποστηρίξουν τη συμπερίληψη μιας τέτοιας πολιτικής στην καθημερινή πράξη. Η Γυναικολογική παθολογία, καλοήθης και κακοήθης, μπορεί να ανιχνευτεί κατά τη διάρκεια κάθε υπερηχογραφικής εξέτασης πρώτου τριμήνου. Ανωμαλίες του σχήματος της μήτρας, όπως το διάφραγμα της μήτρας και η δίκερη μήτρα, θα πρέπει να περιγραφούν. Τα εξαρτήματα πρέπει να ερευνώνται για ανωμαλίες και μάζες. Η σχετική σημασία και η διαχείριση των εν λόγω ευρημάτων είναι πέρα από το στόχο αυτών των Κατευθυντήριων Οδηγιών.

12 Συγγραφείς Κατευθυντήριας Οδηγίας L. J. Salomon*, Department of Obstetrics and Fetal Medicine and SFAPE (Société Francaise d Am liorationee e des Pratiques Echographique), Paris Descartes University, Assistance Publique-Hopitaux de Paris, Hopital Necker Enfants, Paris, France Z. Alfirevic*, Department for Women s and Children s Health, University of Liverpool, Liverpool, UK C. M. Bilardo, Fetal Medicine Unit, Department of Obstetrics and Gynaecology, University Medical Centre Groningen, Groningen, The Netherlands etc *Οι L. J. S. and Z. A. συνέβαλαν εξίσου στο συγκεκριμένο άρθρο. Αναφορά Η αναφορά σε αυτές τις Κατευθυντήριες Οδηγίες θα πρέπει να γίνεται ως εξής: Salomon LJ, Alfirevic Z, Bilardo CM, Chalouhi GE, Ghi T, Kagan KO, Lau TK, Papageorghiou AT, Raine-Fenning NJ, Stirnemann J, Suresh S, Tabor A, Timor- Tritsch IE, Toi A, Yeo G. ISUOG Practice Guidelines: performance of first-trimester fetal ultrasound scan. Ultrasound Obstet Gynecol 2013; 41: Βιβλιογραφία 1. Salomon LJ, Alfirevic Z, Berghella V, Bilardo C, Hernandez- Andrade E, Johnsen SL, Kalache K, Leung KY, Malinger G, Munoz H, Prefumo F, Toi A, Lee W; ISUOG Clinical Standards Committee. Practice guidelines for performance of the routine mid-trimester fetal ultrasound scan. Ultrasound Obstet Gynecol 2011; 37: etc (The authorship of this article was incomplete as initially published. This version of the article correctly acknowledges all authors who contributed to the development of the Guidelines.) (Η αναφορά στους συγγραφείς αυτού του άρθρου ήταν ελλιπής όταν δημοσιεύθηκε αρχικά. Η παρούσα έκδοση ορθά αναγνωρίζει όλους τους συγγραφείς που συνέβαλαν στην ανάπτυξη αυτών των Κατευθυντήριων Οδηγιών.)

13 Figures Εικόνα 1 Τεχνική μέτρησης του κεφαλουριαίου μήκους (CRL) σε ένα έμβρυο με CRL 60 mm ( εβδομάδες). Παρατηρείστε την ουδέτερη θέση του αυχένα. Εικόνα 2 Κεφαλή εμβρύου. (α) Μέτρηση της αμφιβρεγματικής διαμέτρου (διαστημόμετρα). Παρατηρείστε την αληθή εγκάρσια τομή της κεφαλής και την κεντρική θέση της τρίτης κοιλίας και των δομών της μέσης γραμμής (το Τ δείχνει την τρίτη κοιλία και τον θάλαμο). Η περίμετρος της κεφαλής επίσης μετράται σε αυτή την τομή. (β) Φυσιολογικά χοριοειδή πλέγματα (C) και δρέπανο της μέσης γραμμής και διημισφαιρική σχισμή (βέλη). Παρατηρείστε ότι τα χοριοειδή πλέγματα εκτείνονται από το έσω ως το έξω όριο του οπίσθιου κέρατος. Τα πλάγια τοιχώματα των προσθίων κεράτων υποδεικνύονται από τις αιχμές. Εικόνα 3 Πρόσωπο εμβρύου. (α) Φυσιολογικό προφίλ όπου φαίνονται τα ρινικά οστά (NB). Παρατηρείστε το φυσιολογικό μήκος της άνω και κάτω γνάθου. (β) Φυσιολογικοί οφθαλμοί με τη εμφανείς τους βολβούς και φακούς (βέλη). (γ) Χείλη του εμβρύου στις 13 εβδομάδες. Παρατηρείστε το ακέραιο άνω χείλος και τη γραμμή μεταξύ των χειλιών (βέλος). Οι λεπτομέρειες της μύτης (Ν) είναι περιορισμένες. Εικόνα 4 Σπονδυλική στήλη εμβρύου. Το ακέραιο δέρμα (κοντό παχύ βέλος) είναι ορατό πίσω από τους σπονδύλους από τον αυχένα μέχρι το ιερό οστό στην αληθή μέση τομή. Παρατηρείστε ότι τα σώματα των σπονδύλων εμφανίζουν οστεοποίηση, ωστόσο τα σπονδυλικά τόξα που είναι ακόμη χόνδρινα είναι ισοηχοϊκά ή υποηχοϊκά. Στην αυχενική μοίρα (μακρύ βέλος) τα σπονδυλικά σώματα δεν έχουν οστεοποιηθεί ακόμη και η χόνδρινη πρόδρομη δομή είναι υποηχοϊκή. Αυτό είναι φυσιολογικό. Εικόνα 5 Εγκάρσια διατομή του εμβρυικού θώρακα στο επίπεδο της εικόνας των τεσσάρων καρδιακών κοιλοτήτων, με την κορυφή της καρδιάς να έχει φορά προς τα αριστερά (L). Παρατηρείστε πως οι κόλποι και οι κοιλίες είναι συμμετρικοί εκατέρωθεν του μεσοκοιλιακού διαφράγματος (βέλος). Τα πνευμονικά πεδία των πνευμόνων είναι ομοιογενούς ηχογένειας και συμμετρικά. Η αορτή βρίσκεται αριστερά στης σπονδυλικής στήλης (S). Εικόνα 6 Κοιλιακή κοιλότητα εμβρύου. (α) Εγκάρσια εικόνα της κοιλιακής κοιλότητας στο ύψος όπου μετράται η περίμετρος της κοιλιάς (διακεκομμένη γραμμή), όπου φαίνεται το στομάχι (S) και η ομφαλική φλέβα (UV). (β) Στεφανιαία τομή της κοιλιάς όπου φαίνονται οι νεφροί με την κεντρική υποηχοϊκή νεφρική πύελο (K, βέλη), το στομάχι (S) και το διάφραγμα (Diaph, γραμμές). (γ) Η είσοδος του ομφαλίου λώρου (βέλος). Παρατηρείστε ότι οι δύο ομφαλικές αρτηρίες είναι ορατές. Εικόνα 7. Εμβρυικά άκρα. (α) Φυσιολογικό άνω άκρο που εμφανίζει κανονική ευθυγράμμιση της άκρας χειρός και του καρπού. (b) Φυσιολογικό κάτω άκρο που εμφανίζει κανονικό προσανατολισμό του άκρου ποδός σε σχέση με την κνήμη. Επίσης ορατοί είναι ο νεφρός (K) και το στομάχι (S). Εικόνα 8 Υπερηχογραφική μέτρηση του πάχους της αυχενικής διαφάνειας.

14 Πίνακας 1 Νομογράμματα βιομετρίας στο πρώτο τρίμηνο ως περίπου εβδομάδες Αναφορά Μετρούμενη δομή Εύρος ηλικίας (εβδομάδες) Σημειώσεις Robinson & Fleming 52 (1975); quoted CRL 9 ως Έχει επιλεχθεί για χρήση από by Loughna et al. 41 (2009) τη Βρετανική Εταιρεία Ιατρικών Υπερήχων 41 Hadlock et al. 83 (1992) CRL 5 ως 18 Daya 84 (1993) CRL 6,1 ως 13,3 Verburg et al. 43 (2008) CRL ως Περιλαμβάνει BPD, HC, AC, McLennan & Schluter85 (2008) CRL FL, TCD 5 ως 14 Περιλαμβάνει BPD ως τις 14 εβδομάδες Hadlock et al. 86 (1982) BPD 12 ως 40 Στην αρχόμενη κύηση ο πίνακας του 1982 πιο ακριβής από τον πίνακα του Altman & Chitty 39 (1997); quoted by Loughna et al. 41 (2009) 1984 BPD ως Έχει επιλεχθεί για χρήση από τη Βρετανική Εταιρεία Ιατρικών Υπερήχων 41 Verburg et al. 43 (2008) BPD 10 ως 43 Περιλαμβάνει BPD, HC, AC, FL, TCD Οι μετρήσεις πρέπει να πραγματοποιούνται με βάση τις τεχνικές που περιγράφονται στα άρθρα αυτά και να δοκιμάζονται στον τοπικό πληθυσμό πριν τη εισαγωγή τους στην κλινική πράξη. BPD, αμφιβρεγματική διάμετρος. CRL, κεφαλο-γλουτιαίο μήκος. Πίνακας 2 Προτεινόμενος ανατομικός έλεγχος κατά το υπερηχογράφημα στις 11 ως εβδομάδες Όργανο/ ανατομική περιοχή Κεφαλή Αυχένας Πρόσωπο Σπονδυλική στήλη Θώρακας Καρδιά Κοιλιακή κοιλότητα Κοιλιακό τοίχωμα Άκρα Πλακούντας Ομφάλιος λώρος Παρόν και/ή φυσιολογικό; Παρόν Οστά κρανίου Δρέπανο μέσης γραμμής Πλάγιες κοιλίες πλήρεις από χοριοειδήπλέγματα Φυσιολογική απεικόνιση Πάχος αυχενικής διαφάνειας (αν γίνει αποδεκτή μετά από ενημέρωση και υπάρχει εκπαιδευμένος / πιστοποιημένος χειριστής) Οφθαλμοί με φακούς* Ρινικό οστό* Φυσιολογικό προφίλ/ κάτω γνάθος* Ακέραια χείλη Σπόνδυλοι (επιμήκης και στεφανιαία τομή)* Ακέραιο υπερκείμενο δέρμα* Συμμετρικά πνευμονικά πεδία Απουσία συλλογής ή μάζας Ρυθμική καρδιακή λειτουργία Τέσσερις συμμετρικές καρδιακές κοιλότητες* Το στομάχι παρόν στο άνω αριστερό τεταρτιμόριο Ουροδόχος κύστη* Νεφροί* Φυσιολογική είσοδος του λώρου Απουσία ανωμαλιών του ομφαλίου λώρου Τέσσερα άκρα με τρία μέρη το καθένα Άκροι πόδες και χείρες με φυσιολογικό προσανατολισμό* Μέγεθος και υφή Τρία αγγεία* *Μη απαραίτητες δομές. Τροποποιημένος από Fong et al. 28, Mc Auliffe et al. 87, Taipale et al. 60 and von Kaisenberg et al. 88.

15 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ:ΑΝΑΦΟΡΑ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΗΜΑΤΟΣ ΡΟΥΤΙΝΑΣ (ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ) Ασθενής: Αριθμός: Ημερομηνία Γέννησης: Παραπέμπων ιατρός: Ημερομηνία εξέτασης: Υπερηχογραφιστής / Επιβλέπων Ένδειξη υπερηχογραφικής εξέτασης και συναφείς κλινικές πληροφορίες ΤΕΡ Τεχνικές συνθήκες: Καλές / Περιορισμένες από: Μονήρης / Πολύδυμος (χρησιμοποίησε ένα φύλλο για κάθε έμβρυο) Χοριονικότητα: ΕΞΑΡΤΗΜΑΤΑ Απεικόνιση Φυσιολογική Μη φυσιολογική* Ανωμαλία: ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ mm Εκατοστιαία θέση (Εύρος αναφοράς) CRL Αυχενική διαφάνεια Αμφιβρεγματική διάμετρος Περίμετρος κεφαλής Περίμετρος κοιλιάς Μήκος μηριαίου οστού *Παθολογικά ευρήματα (παρακαλώ λεπτομέρειες): Υπερηχογραφική ηλικία κύησης: εβδομάδες +.μέρες ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: Φυσιολογική και ολοκληρωμένη εξέταση Φυσιολογική όμως μη ολοκληρωμένη εξέταση Μη φυσιολογική εξέταση* Διαχείριση: Δεν απαιτούνται περαιτέρω υπερηχογραφήματα Επανέλεγχος σε.. εβδομάδες Παραπομπή σε Άλλο:

16 ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΤΗΣ ΕΜΒΡΥΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ Φυσιολογική Μη φυσιολογική Μη ορατή Γκρι = προαιρετικό Κεφαλή Σχήμα Οστεοποίηση κρανίου Δρέπανο μέσης γραμμής Χοριοειδή πλέγματα Πρόσωπο Οφθαλμοί Προφίλ Αυχένας Θώρακας Πνευμονικές χώρες Διάφραγμα Καρδιά Καρδιακή λειτουργία Μέγεθος Καρδιακός άξονας Εικόνα τεσσάρων κοιλοτήτων Κοιλιακή κοιλότητα Στομάχι Έντερο Νεφροί Ουροδόχος κύστη Είσοδος λώρου/ κοιλιακό τοίχωμα Ομφαλικά αγγεία

17 Σπονδυλική στήλη Άκρα Δεξί άνω άκρο (με άκρα χείρα) Δεξί κάτω άκρο (με άκρο πόδα) Αριστερό άνω άκρο (με άκρα χείρα) Αριστερό κάτω άκρο (με άκρο πόδα) Φύλο (προαιρετικά): Α Θ Άλλα: Αριθμός εικόνων Παρήχθησαν Εκτυπώθηκαν Αποθηκεύτηκαν

Προγεννητικός Έλεγχος - Μαιευτικό Υπερηχογράφημα

Προγεννητικός Έλεγχος - Μαιευτικό Υπερηχογράφημα Προγεννητικός Έλεγχος - Μαιευτικό Υπερηχογράφημα upadate swfobject.embedswf('/plugins/content/avreloaded/mediaplayer.swf','avreloaded0','400','320','7. 0.14','/plugins/content/avreloaded/expressinstall.swf',

Διαβάστε περισσότερα

Συστάσεις της Επιτροπής Εκπαίδευσης της ISUOG για τη βασική εκπαίδευση στη μαιευτική και γυναικολογική υπερηχογραφία

Συστάσεις της Επιτροπής Εκπαίδευσης της ISUOG για τη βασική εκπαίδευση στη μαιευτική και γυναικολογική υπερηχογραφία Συστάσεις της Επιτροπής Εκπαίδευσης της ISUOG για τη βασική εκπαίδευση στη μαιευτική και γυναικολογική υπερηχογραφία Translation by Alexandros Sotiriadis, Diploma in Fetal Medicine Assistant Professor

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην τεχνική Προσανατολισμός εικόνων, θέση εξεταζομένου Ορολογία ΥΓ κριτήρια Προετοιμασία ασθενούς Κλινικές εφαρμογές

Εισαγωγή στην τεχνική Προσανατολισμός εικόνων, θέση εξεταζομένου Ορολογία ΥΓ κριτήρια Προετοιμασία ασθενούς Κλινικές εφαρμογές Εισαγωγή στην τεχνική Προσανατολισμός εικόνων, θέση εξεταζομένου Ορολογία ΥΓ κριτήρια Προετοιμασία ασθενούς Κλινικές εφαρμογές Απαιτείται δεξιότητα και εμπειρία, συγχρονισμός κινήσεων χεριού & οφθαλμού

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Αθηνών

Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Αθηνών Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Αθηνών ΣΥΝΟΠΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΏΣΕΙΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ Το Μυοσκελετικό Σύστηµα Δρ. Ε. Τζόνσον Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Αθήνα 2012 2 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι. Α. Τα µέρη και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ- ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Δρ. Ε.Τρακάκης

ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ- ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Δρ. Ε.Τρακάκης ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ- ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Δρ. Ε.Τρακάκης Οι ανιχνευτικές εξετάσεις (screening test) έχουν ευρεία εφαρμογή και μεγάλη πρακτική χρησιμότητα στον προγεννητικό έλεγχο. Ο προγεννητικός έλεγχος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ. Ζαρφτζιάν Μαριλένα Πρότυπο Πειραματικό Σχολείο Πανεπιστημίου Μακεδονίας

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ. Ζαρφτζιάν Μαριλένα Πρότυπο Πειραματικό Σχολείο Πανεπιστημίου Μακεδονίας ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ ΑΥΛΑΚΩΣΗ Αυλάκωση ονομάζεται η διαίρεση του ζυγωτού Η πρώτη μιτωτική διαίρεση σε 2 κύτταρα γίνεται 30 ώρες μετά τη γονιμοποίηση Ακολουθούν πολλές μιτωτικές διαιρέσεις και 5 7 μέρες

Διαβάστε περισσότερα

Κινητικό σύστημα του ανθρώπου Μέρος Ι: Ερειστικό, μυϊκό και συνδεσμικό σύστημα. Μάλλιου Βίβιαν Καθηγήτρια ΤΕΦΑΑ ΔΠΘ Φυσικοθεραπεύτρια

Κινητικό σύστημα του ανθρώπου Μέρος Ι: Ερειστικό, μυϊκό και συνδεσμικό σύστημα. Μάλλιου Βίβιαν Καθηγήτρια ΤΕΦΑΑ ΔΠΘ Φυσικοθεραπεύτρια Κινητικό σύστημα του ανθρώπου Μέρος Ι: Ερειστικό, μυϊκό και συνδεσμικό σύστημα Μάλλιου Βίβιαν Καθηγήτρια ΤΕΦΑΑ ΔΠΘ Φυσικοθεραπεύτρια Τα συστήματα του ανθρώπινου σώματος Αναπνευστικό σύστημα (αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙ Α ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑΤΗ ΜΗΤΕΡΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΜΒΡΥΟ

ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙ Α ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑΤΗ ΜΗΤΕΡΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΜΒΡΥΟ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙ Α ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑΤΗ ΜΗΤΕΡΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΜΒΡΥΟ Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής ΕΚΠΑ, σε συνεργασία με Αναπλ. Καθηγητή Ν. Παπαντωνίου, Α Μαιευτική και Γυναικολογική

Διαβάστε περισσότερα

Universitäts-Frauenklinik Essen. Προγεννετικος Ελεγχος και Περιγεννητικη Ιατρικη Επιπεδο 1

Universitäts-Frauenklinik Essen. Προγεννετικος Ελεγχος και Περιγεννητικη Ιατρικη Επιπεδο 1 Universitäts-Frauenklinik Essen Προγεννετικος Ελεγχος και Περιγεννητικη Ιατρικη Επιπεδο 1 Αξιοτιμοι συναδελφοι, αγαπητοι γονεις, Τα πανεπιστημιακα μας εξωτερικα Ιατρεια Περιγεννητικης ιατρικης σας προσφερουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση ΒΙΡΓΙΛΙΟΥ Σ. ΜΠΕΝΑΚΗ Επ. Καθηγητή Ακτινολογίας ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση Έκδοση αναθεωρημένη ISBN 960-90471-0-6 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΡΙΝΙΚΗ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΦΑΡΥΓΓΑΣ ΛΑΡΥΓΓΑΣ ΤΡΑΧΕΙΑ ΒΡΟΓΧΟΙ ΠΝΕΥΜΟΝΕΣ ΠΛΕΥΡΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Θυρεοειδής χόνδρος Κρικοθυρεοειδής σύνδεσμος ΤΡΑΧΕΙΑ Κρικοειδής χόνδρος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Αθήνα, 20/05/2015 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 13 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Μαιευτικής Γυναικολογίας στο Βόλο, 28-31 Μαΐου 2015 Στο πλαίσιο της συνεχιζόμενης ιατρικής εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Α Μέρος (από 2) Οστά του Κορμού (Σπονδυλική Στήλης, Θώρακα, Κρανίου)

Α Μέρος (από 2) Οστά του Κορμού (Σπονδυλική Στήλης, Θώρακα, Κρανίου) Α Μέρος (από 2) Οστά του Κορμού (Σπονδυλική Στήλης, Θώρακα, Κρανίου) 01/35 Το Ερειστικό Σύστημα αποτελείται από: 1. Τα Οστά 2. Τις Αρθρώσεις 3. Τους Συνδέσμους 02/35 ΟΣΤΑ ΤΟΥ ΣΚΕΛΕΤΟΥ Σύνολο: 285 οστά

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΤΟΚΕΤΟΣ. Η Αίθουσα Τοκετών - Επείγοντα Προβλήματα και η Επίλυσή τους. σημεία δυσαναλογίας (προκεφαλή, εφίππευση)

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΤΟΚΕΤΟΣ. Η Αίθουσα Τοκετών - Επείγοντα Προβλήματα και η Επίλυσή τους. σημεία δυσαναλογίας (προκεφαλή, εφίππευση) ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΤΟΚΕΤΟΣ 1 Η αντιμετώπιση που αναφέρεται παρακάτω αφορά κυήσεις χαμηλού κινδύνου Εάν ο τοκετός δεν έχει μπει στην ενεργό φάση ( διαστολή < 3 cm ): έχει σημασία η καλή θρέψη, ενυδάτωση, ξεκούραση,

Διαβάστε περισσότερα

Οδός Ξενίας 1, 115 27 Αθήνα, T ηλ.: 210 7775444 Fax: 210 7775420 e-mail: info@diamedica.gr http://www.diamedica.gr. Πίνακας 1.

Οδός Ξενίας 1, 115 27 Αθήνα, T ηλ.: 210 7775444 Fax: 210 7775420 e-mail: info@diamedica.gr http://www.diamedica.gr. Πίνακας 1. Ενημερωτικό Δελτίο Τεύχος 1 Δεκέμβριος 2007 Εργαστήριο Κλινικής Βιοχημείας και Εργαστηριακής Ιατρικής Οδός Ξενίας 1, 115 27 Αθήνα, T ηλ.: 210 7775444 Fax: 210 7775420 e-mail: info@diamedica.gr http://www.diamedica.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι. Εισαγωγή στην Ανατομία. 460-377 Π.Χ «Η φύση του σώματος είναι η αρχή της ιατρικής επιστήμης» Ιπποκράτης. Ανά----- τομή

ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι. Εισαγωγή στην Ανατομία. 460-377 Π.Χ «Η φύση του σώματος είναι η αρχή της ιατρικής επιστήμης» Ιπποκράτης. Ανά----- τομή ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι Μάθημα 1ο ΘΩΡΑΚΑΣ ΚΟΙΛΙΑ ΠΥΕΛΟΣ-ΠΕΡΙΝΕΟ ΡΑΧΗ Ροβίθης Μιχαήλ 500 Π.Χ Εισαγωγή στην Ανατομία 460-377 Π.Χ «Η φύση του σώματος είναι η αρχή της ιατρικής επιστήμης» Ιπποκράτης Ανά----- τομή Αριστοτέλης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 9ο ΜΕΡΟΣ Α Η ΑΙΜΑΤΩΣΗ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ 9ο ΜΕΡΟΣ Α Η ΑΙΜΑΤΩΣΗ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΜΑΘΗΜΑ 9ο ΜΕΡΟΣ Α Η ΑΙΜΑΤΩΣΗ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Η ΑΙΜΑΤΩΣΗ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Ο εγκέφαλος αρδεύεται από : 1. Τις δύο έσω καρωτίδες και τους κλάδους τους 2. Τις δύο σπονδυλικές αρτηρίες και τους κλάδους τους Οι τέσσερις

Διαβάστε περισσότερα

25. RHESUS (Rh) ANOΣΟΠΟΙΗΣΗ

25. RHESUS (Rh) ANOΣΟΠΟΙΗΣΗ Η Rh ανοσοποίηση οφείλεται σε εμβρυο-μητρική μετάγγιση (ΕΜΜ), όπου ποσότητα Rh θετικού εμβρυϊκού αίματος εισέρχεται στη μητρική κυκλοφορία Rh αρνητικής εγκύου και δημιουργούνται αντισώματα κατά του παράγοντα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΠΙΣΘΙΟ ΚΟΙΛΙΑΚΟ ΤΟΙΧΩΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΟΠΙΣΘΙΟ ΚΟΙΛΙΑΚΟ ΤΟΙΧΩΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΟΠΙΣΘΙΟ ΚΟΙΛΙΑΚΟ ΤΟΙΧΩΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΟΣΤΑ (ΟΣΦΥΙΚΟΙ ΣΠΟΝΔΥΛΟΙ ΙΕΡΟ) ΟΣΦΥΙΚΟΙ ΣΠΟΝΔΥΛΟΙ Μεγαλύτεροι σε μέγεθος και όγκο, με κοντούς και παχείς αυχένες, ευρύτερες

Διαβάστε περισσότερα

Οπισθοπεριτοναϊκή θέση Θ12 - Ο4 Δεξιός νεφρός χαμηλότερα από τον αριστερό ΔΕ νεφρός πίσω και κάτω από το ήπαρ/χοληδόχο κύστη ΑΡ νεφρός κάτω και επί

Οπισθοπεριτοναϊκή θέση Θ12 - Ο4 Δεξιός νεφρός χαμηλότερα από τον αριστερό ΔΕ νεφρός πίσω και κάτω από το ήπαρ/χοληδόχο κύστη ΑΡ νεφρός κάτω και επί Οπισθοπεριτοναϊκή θέση Θ12 - Ο4 Δεξιός νεφρός χαμηλότερα από τον αριστερό ΔΕ νεφρός πίσω και κάτω από το ήπαρ/χοληδόχο κύστη ΑΡ νεφρός κάτω και επί τα έσω του σπλήνα Τα επινεφρίδια είναι άνω, πρόσθια και

Διαβάστε περισσότερα

«ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΕΝΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΜΗΤΕΡΑ «ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» ΤΖΕΦΕΡΑΚΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ

«ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΕΝΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΜΗΤΕΡΑ «ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» ΤΖΕΦΕΡΑΚΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ «ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΕ ΕΝΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΔΙΕΓΕΡΣΗ ΤΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ» ΤΖΕΦΕΡΑΚΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ «ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» ΜΗΤΕΡΑ Η εξέλιξη στην υπερηχογραφική τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΦΡΕΝΤΖΟΣ. 6 ο ΕΤΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ (2004-05) του Ε.Κ.Π.Α. ΕΡΓΑΣΙΑ

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΦΡΕΝΤΖΟΣ. 6 ο ΕΤΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ (2004-05) του Ε.Κ.Π.Α. ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΦΡΕΝΤΖΟΣ 6 ο ΕΤΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ (2004-05) του Ε.Κ.Π.Α. ΕΡΓΑΣΙΑ 148 ΑΡΧΕΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΤΩΝ ΥΠΕΡΗΧΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΥΠΕΡΗΧΩΝ ΣΤΗ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ Γ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Δ. ΚΑΣΣΑΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ

ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ Παθοφυσιολογία, Διάγνωση και Αντιμετώπιση Alexander Kofinas, MD Director Kofinas Perinatal Associate Professor Clinical Obstetrics and Gynecology Cornell University, College of Medicine

Διαβάστε περισσότερα

ό ς ς ί ς ύ ί ύ ς ό ς ά

ό ς ς ί ς ύ ί ύ ς ό ς ά ό ς ς ί ς ύ ί ύ ς ί ς ό ς ά 3ο Επιστηµονικό Καλοκαιρινό Διαδραστικό Διεταιρικό Συµπόσιο NAVARINO DUNES 23 26 Ιουνίου 2011 ί ά Medical ultrasound βασίστηκε σε αρχές sonar που αναπτυχθήκαν στο World War

Διαβάστε περισσότερα

κλινική εξέταση οδηγός για Barbara Bates, M.D. ISBN 9780960-372-144-4 Δεύτερη έκδοση Χ. Μουτσόπουλου Καθηγητού Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

κλινική εξέταση οδηγός για Barbara Bates, M.D. ISBN 9780960-372-144-4 Δεύτερη έκδοση Χ. Μουτσόπουλου Καθηγητού Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων οδηγός για κλινική εξέταση Δεύτερη έκδοση Barbara Bates, M.D. ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ - ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ Χ. Μουτσόπουλου Καθηγητού Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων I. Ανδρουλάκη Καθηγητού Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη. Ελευθεριάδης Μ. 1, Γρηγοριάδης Χ. 1, Χασιάκος Δ. 1, Σωτηριάδης Α. 2, Κωνσταντινίδου Α. 3, Μπότσης Δ. 1

Περίληψη. Ελευθεριάδης Μ. 1, Γρηγοριάδης Χ. 1, Χασιάκος Δ. 1, Σωτηριάδης Α. 2, Κωνσταντινίδου Α. 3, Μπότσης Δ. 1 ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΜ.9, ΤΕΥΧ.1, ΣΕΛ. 05-10, 2012 Ελευθεριάδης Μ. 1, Γρηγοριάδης Χ. 1, Χασιάκος Δ. 1, Σωτηριάδης Α. 2, Κωνσταντινίδου Α. 3, Μπότσης Δ. 1 1 Β Μαιευτική-ΓυναικολογικήΚλινική ΠανεπιστημίουΑθηνών,ΑρεταίειοΝοσοκομείο

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΧΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΡΑΧΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΡΑΧΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΡΑΧΗ Αποτελεί τον μυοσκελετικό άξονα στήριξης του κορμού με κύριο οστικό στοιχείο τους σπονδύλους και την παράλληλη συμβολή

Διαβάστε περισσότερα

Τραχειοοισοφαγικό συρίγγιο σε παιδιά: Η προσέγγιση του ακτινολόγου

Τραχειοοισοφαγικό συρίγγιο σε παιδιά: Η προσέγγιση του ακτινολόγου Τραχειοοισοφαγικό συρίγγιο σε παιδιά: Η προσέγγιση του ακτινολόγου Παστρωμά Αγγελική, Κελέσης Χρήστος, Σιδέρη Ναταλί, Μπιζίμη Βασιλική, Παπαϊωάννου Ασημίνα, Αλεξοπούλου Ευθυμία. B Εργαστήριο Ακτινολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΧΗ. 3. Μύες (ανάλογα µε την εµβρυολογική προέλευση και την νεύρωσή τους διαχωρίζονται σε: α. Εξωγενείς (ετερόχθονες) β. Ενδογενείς (αυτόχθονες)

ΡΑΧΗ. 3. Μύες (ανάλογα µε την εµβρυολογική προέλευση και την νεύρωσή τους διαχωρίζονται σε: α. Εξωγενείς (ετερόχθονες) β. Ενδογενείς (αυτόχθονες) ΡΑΧΗ Ι. Γενικά Α. Η ράχη αποτελείται από την οπίσθια επιφάνεια του σώµατος 1. Αποτελεί µυοσκελετικό άξονα στήριξης του κορµού 2. Οστικά στοιχεία α. Σπόνδυλοι β. Κεντρικά τµήµατα των πλευρών γ. Άνω επιφάνειες

Διαβάστε περισσότερα

Το Υπερηχογράφημα 11 13 +6 εβδομάδων

Το Υπερηχογράφημα 11 13 +6 εβδομάδων Το Υπερηχογράφημα 11 13 +6 εβδομάδων Κύπρος Η. Νικολαϊδης Aθηνά Π. Σούκα, Χαρά Σκέντου Το Υπερηχογράφημα 11 13 +6 εβδομάδων Fetal Medicine Foundation, London 2004 Αφιερωμένο στον Ηρόδοτο και στη Δέσποινα

Διαβάστε περισσότερα

screening πρωτου τριμηνου

screening πρωτου τριμηνου Universitäts-Frauenklinik Essen screening πρωτου τριμηνου Τι ονομαζεται screening πρωτου τριμηνου Εδω αξιολογειται ο κινδυνος υπαρξης ανωμαλιας χρωματοσωματων στο εμβρυο οπως( π.χ. (συνδρομο Down, συνδρομο

Διαβάστε περισσότερα

Εγκυμοσύνη και ιοντίζουσες ακτινοβολίες

Εγκυμοσύνη και ιοντίζουσες ακτινοβολίες Εγκυμοσύνη και ιοντίζουσες ακτινοβολίες Δρ. Παναγιώτης Κηπουρός Φυσικός Ιατρικής - Ακτινοφυσικός Εισαγωγή Τα βιολογικά αποτελέσματα στο κύημα λόγω ακτινοβόλησης του εξαρτώνται από : Το στάδιο της ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Amplitude Mode, A - Mode

Amplitude Mode, A - Mode US TPA Amplitude Mode, A - Mode 1. Κεφαλή Υπερήχων, 2. Εκπεμπόμενη δέσμη, 3. Ηχοανακλαστικές επιφάνειες, 4. Επιστρεφόμενη Ηχώ 5. Απεικόνιση Αφετηρία για την εξέλιξη... Βασικές αρχές: Απεικόνιση ως peaks

Διαβάστε περισσότερα

Μιχαήλ Νικ. Πατσίκας

Μιχαήλ Νικ. Πατσίκας Απεικονιστική διερεύνηση του πλευριτικού και μεσοπνευμόνιου χώρου Μιχαήλ Νικ. Πατσίκας κτηνίατρος - ιατρός Αναπληρωτής Καθηγητής Ακτινολογίας Κτηνιατρική Σχολή Α.Π.Θ. Διπλωματούχος Ευρωπαϊκού Κολεγίου

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες μεθοδολογίες μοριακής βιολογίας και γενετικής στη γυναικολογία

Σύγχρονες μεθοδολογίες μοριακής βιολογίας και γενετικής στη γυναικολογία ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΕΣ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ - ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ Σύγχρονες μεθοδολογίες μοριακής βιολογίας και γενετικής στη γυναικολογία ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΕΛΕΝΗ, Ph.D. Λέκτορας Εργαστήριο Βιολογίας, Ιατρική Σχολή Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 9ο ΜΕΡΟΣ B ΟΙ ΜΗΝΙΓΓΕΣ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ 9ο ΜΕΡΟΣ B ΟΙ ΜΗΝΙΓΓΕΣ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΜΑΘΗΜΑ 9ο ΜΕΡΟΣ B ΟΙ ΜΗΝΙΓΓΕΣ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΟΙ ΜΗΝΙΓΓΕΣ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Ο Εγκέφαλος και ο Νωτιαίος Μυελός περιβάλλονται από (3) τρεις υμένες, τις μήνιγγες : 1. Τη σκληρά μήνιγγα 2. Την αραχνοειδή μήνιγγα

Διαβάστε περισσότερα

5. ΠΕΡΙΝΕΟΤΟΜΙΑ ΡΗΞΕΙΣ ΠΕΡΙΝΕΟΥ

5. ΠΕΡΙΝΕΟΤΟΜΙΑ ΡΗΞΕΙΣ ΠΕΡΙΝΕΟΥ ΠΕΡΙΝΕΟΤΟΜΙΑ Η περινεοτομία είναι μια από τις πιο συνήθεις παρεμβάσεις στη μαιευτική. Ιστορικά ο σκοπός αυτής της διαδικασίας είναι η διευκόλυνση του 2ου σταδίου του τοκετού, με απώτερο στόχο τη βελτίωση

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟ 4 ΠΥΕΛΟΣ - ΙΣΧΙΑ

ΦΥΣΙΟ 4 ΠΥΕΛΟΣ - ΙΣΧΙΑ ΦΥΣΙΟ 4 ΠΥΕΛΟΣ - ΙΣΧΙΑ ΠΥΕΛΟΣ 1. Πρόσθια κάτω λαγόνια άκανθα, 2. Ιερό οστό, 3. Πρόσθια άνω λαγόνια άκανθα, 4. Ηβική σύμφυση, 5. Λαγόνιο οστό, 6. Κόκκυγας, 7. 5ος οσφυϊκός σπόνδυλος, 8. Ιερολαγόνια άρθρωση,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΣΔΙΑΣΤΑΤΗ ΑΞΟΝΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΉΣ ΣΤΗΛΗΣ ΕΝΑ ΒΗΜΑ ΨΗΛΟΤΕΡΑ ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ

ΤΡΙΣΔΙΑΣΤΑΤΗ ΑΞΟΝΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΉΣ ΣΤΗΛΗΣ ΕΝΑ ΒΗΜΑ ΨΗΛΟΤΕΡΑ ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΤΡΙΣΔΙΑΣΤΑΤΗ ΑΞΟΝΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΉΣ ΣΤΗΛΗΣ ΕΝΑ ΒΗΜΑ ΨΗΛΟΤΕΡΑ ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ Δρ. Π. Κωνσταντινίδης Η Μαγνητική Τοµογραφία της σπονδυλικής στήλης αποτελεί εδώ και χρόνια την κορυφαία µέθοδο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΤΙΝΟΑΝΑΤΟΜΙΑ ΘΩΡΑΚΑΣ

ΑΚΤΙΝΟΑΝΑΤΟΜΙΑ ΘΩΡΑΚΑΣ ΑΚΤΙΝΟΑΝΑΤΟΜΙΑ ΘΩΡΑΚΑΣ Βάσιου Αικατερίνη Επ. Καθ. Ανατοµίας Ιατρικής Σχολής Παν/ µίου Θεσσαλίας Thursday, November 21, 13 Αξονική Τοµογραφία Απλή ακτινογραφία θώρακος Thursday, November 21, 13 ΜΕΙΖΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Εγκυμοσύνη και Ιοντίζουσες Ακτινοβολίες

Εγκυμοσύνη και Ιοντίζουσες Ακτινοβολίες Εγκυμοσύνη και Ιοντίζουσες Ακτινοβολίες Υπάρχουν περιπτώσεις που μια μέλλουσα μητέρα χρειάζεται να υποβληθεί σε κάποια ιατρική διαγνωστική εξέταση ή θεραπεία με ιοντίζουσες ακτινοβολίες. Επίσης, δεν είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΥ 001 -Υγεία και Τεχνολογία. Για να σε βλέπω καλύτερα (Υπέρηχοι)

ΗΜΥ 001 -Υγεία και Τεχνολογία. Για να σε βλέπω καλύτερα (Υπέρηχοι) ΗΜΥ 001 -Υγεία και Τεχνολογία Για να σε βλέπω καλύτερα (Υπέρηχοι) Η ιστορία του Ρ.Μ. και της Π.Μ. Η Π.Μ. δεν ένοιωθε και πολύ καλά. Με όλα αυτά που συνέβαιναν ένοιωθε χάλια. Αλλά δεν ήταν µόνο αυτό. Όλο

Διαβάστε περισσότερα

Μαθήματα Ανατομίας 2011-2012

Μαθήματα Ανατομίας 2011-2012 Μαθήματα Ανατομίας 2011-2012 Θωρακικό τοίχωμα Κ. Αλπαντάκη Θώρακας Γενική επισκόπηση Σχετικοί όροι Θώρακας Θωρακικός κλωβός Θωρακικό τοίχωμα Θωρακική κοιλότητα Σχετικοί όροι Θώρακας Περιοχή του σώματος

Διαβάστε περισσότερα

cell-free DNA στο μητρικό αίμα

cell-free DNA στο μητρικό αίμα cell-free DNA στο μητρικό αίμα Εφαρμογή στην κλινική πράξη στην Ελλάδα Παπαϊωάννου Γεώργιος-Κων/νος, PhD Υπεύθυνος Ιατρικής Εμβρύου Maιευτική & Γυναικολογική Κλινική ΓΑΙΑ Cell free DNA / Εισαγωγή στην

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ Κλινικές εφαρμογές 4 Αιμοδυναμική μελέτη Doppler 1. Αγγεία κοιλιάς 2. Περιφερικά αγγεία Κ. Χατζημιχαήλ Υπερηχοτομογραφία Μορφολογική μελέτη Αιμοδυναμική μελέτη Doppler

Διαβάστε περισσότερα

1, Δεξιός πνεύμων 2, αορτή. 3, αριστερός πνεύμων. 4, αριστερό επινεφρίδιο 5, σπλην 6, σπληνική αρτηρία. 7, Παχύ έντερο. 8, πυλαία φλέβα.

1, Δεξιός πνεύμων 2, αορτή. 3, αριστερός πνεύμων. 4, αριστερό επινεφρίδιο 5, σπλην 6, σπληνική αρτηρία. 7, Παχύ έντερο. 8, πυλαία φλέβα. 1, Δεξιός πνεύμων 2, αορτή. 3, αριστερός πνεύμων. 4, αριστερό επινεφρίδιο 5, σπλην 6, σπληνική αρτηρία. 7, Παχύ έντερο. 8, πυλαία φλέβα. 9, ηπατική φλέβα 10, ήπαρ. Κάτω κοίλη φλέβα 2, δεξιός νεφρός 3,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗ ΚΡΑΝΙΟ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗ ΚΡΑΝΙΟ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ - ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Ι. ΦΕΖΟΥΛΙΔΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗ ΚΡΑΝΙΟ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ Απλή Ακτινογραφία Αξονική Τοµογραφία Βρεγµατικό

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΗΣΗ

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΗΣΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΗΣΗ Η φυσιολογική εγκυμοσύνη στον άνθρωπο διαρκεί 40 εβδομάδες ή 280 ημέρες. Η 1 η ημέρα της κύησης είναι η 1 η ημέρα της τελευταίας εμμήνου ρύσεως (όταν ακόμη δεν έχει γίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 6ο ΜΕΡΟΣ Β ΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ ΗΜΙΣΦΑΙΡΙΑ

ΜΑΘΗΜΑ 6ο ΜΕΡΟΣ Β ΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ ΗΜΙΣΦΑΙΡΙΑ ΜΑΘΗΜΑ 6ο ΜΕΡΟΣ Β ΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ ΗΜΙΣΦΑΙΡΙΑ ΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ ΗΜΙΣΦΑΙΡΙΑ Τα εγκεφαλικά ημισφαίρια διακρίνονται σε δεξιό και αριστερό Διαχωρίζονται μεταξύ τους με μια βαθιά σχισμή, την επιμήκη σχισμή Εντός

Διαβάστε περισσότερα

Υπερηχογραφική παρακολούθηση στην κύηση χαμηλού κινδύνου

Υπερηχογραφική παρακολούθηση στην κύηση χαμηλού κινδύνου ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑΣ & MΑΙΕΥΤΙΚΗΣ TΟΜ. 11, TΕΥΧ. 4, ΣΕΛ. 149-154, 2012 Υπερηχογραφική παρακολούθηση στην κύηση χαμηλού κινδύνου Πιλάλης Α., Σούκα Α., Κασσάνος Δ. Γ Μαιευτική Γυναικολογική Κλινική

Διαβάστε περισσότερα

ΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΠΕΙΓΟΝΤΑ ΣΤΟ ΠΛΟΙΟ. Πλωτάρχης (YΙ) Π. Χουντής ΠΝ

ΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΠΕΙΓΟΝΤΑ ΣΤΟ ΠΛΟΙΟ. Πλωτάρχης (YΙ) Π. Χουντής ΠΝ ΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΠΕΙΓΟΝΤΑ ΣΤΟ ΠΛΟΙΟ Πλωτάρχης (YΙ) Π. Χουντής ΠΝ ΠΟΛΛΑΠΛΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΘΩΡΑΚΟΣ ΣΕ ΠΟΛΥΤΡΑΥΜΑΤΙΑ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΘΝΗΤΟΤΗΤΑ ΚΟΙΛΙΑ 23% 31% ΘΩΡΑΚΑΣ + ΑΚΡΑ 52% 11% ΚΕΦΑΛΙ 41% 26% Ι. ΒΑΡΕΙΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΣΤΗΛΗ

ΦΥΣΙΟ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΣΤΗΛΗ ΦΥΣΙΟ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΣΤΗΛΗ Α1-Α7 ΑΜΣΣ Μοίρες της ΣΣ Θ1-Θ12 ΘΜΣΣ Ο1-Ο5 ΟΜΣΣ Κόκκυγας Ι1-Ι5 Ιερά μοίρα Υπερηχογράφημα κύησης: Σπονδυλική στήλη εμβρύου Ανατομία ΑΜΣΣ Α1 άτλας Εγκάρσιο τρήμα Α4 εκ των άνω Σώμα

Διαβάστε περισσότερα

Διευθυντής: ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Ι. ΔΑΠΟΝΤΕ M.D., Dr Med (LMU Munich) F.C.O.G. (S.A.) Αν. Καθηγητής Μαιευτικής και Γυναικολογίας

Διευθυντής: ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Ι. ΔΑΠΟΝΤΕ M.D., Dr Med (LMU Munich) F.C.O.G. (S.A.) Αν. Καθηγητής Μαιευτικής και Γυναικολογίας ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ MAIΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΛΑΡΙΣΑΣ Πιστοποιημένο Ευρωπαϊκό Κέντρο Εκπαίδευσης στη Μαιευτική και Γυναικολογία από το Ευρωπαϊκό Κολλέγιο

Διαβάστε περισσότερα

Ο Σκελετός της Πυέλου

Ο Σκελετός της Πυέλου Ο Σκελετός της Πυέλου E Johnson Αν. Καθηγήτρια Εργαστήριο Ανατοµίας Η Πύελος το κατώτερο σηµείο του κορµού προς τα κάτω συνέχεια της κοιλιάς η πυελική κοιλότητα = κατώτερο τµήµα της κοιλιακής χώρας εντοπίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Ακτινογραφία θώρακος. Ενότητα 3: Εργαστηριακές εξετάσεις. Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής

Ακτινογραφία θώρακος. Ενότητα 3: Εργαστηριακές εξετάσεις. Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Ακτινογραφία θώρακος Ενότητα 3: Εργαστηριακές εξετάσεις Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Σκοποί ενότητας Ανάλυση της ακτινολογικής εξέτασης του θώρακα Φυσιολογική

Διαβάστε περισσότερα

Ανατομία και μορφολογία πτηνού

Ανατομία και μορφολογία πτηνού Ανατομία και μορφολογία πτηνού Τα πτηνά είναι ομοιόθερμα σπονδυλωτά που φυλογενετικά σχετίζονται με τους Δεινοσαύρους Τα αρτίγονα πουλιά (Νεόρνιθες) διαιρούνται σε δύο ομάδες: (1) Παλαιόγναθα (κίβι, έμου,

Διαβάστε περισσότερα

Πρόσθιο Κοιλιακό Τοίχωµα & Πύελος

Πρόσθιο Κοιλιακό Τοίχωµα & Πύελος Πρόσθιο Κοιλιακό Τοίχωµα & Πύελος Ι. Γενικά Α. Η κοιλία είναι το τµήµα του κόρµου που βρίσκεται µεταξύ του θώρακα (διάφραγµα) προς τα πάνω και της πυέλου (είσοδο της µικρής πυέλου) προς τα κάτω. Η πύελος

Διαβάστε περισσότερα

«ΜΑΙΕΥΤΙΚΑ» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΗ ΘΗΛΥΚΗ ΓΑΤΑ. Μαρία Μαλιδάκη, Χαράλαμπος Ν. Βερβερίδης Κτηνιατρική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

«ΜΑΙΕΥΤΙΚΑ» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΗ ΘΗΛΥΚΗ ΓΑΤΑ. Μαρία Μαλιδάκη, Χαράλαμπος Ν. Βερβερίδης Κτηνιατρική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης «ΜΑΙΕΥΤΙΚΑ» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΗ ΘΗΛΥΚΗ ΓΑΤΑ Μαρία Μαλιδάκη, Χαράλαμπος Ν. Βερβερίδης Κτηνιατρική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης «ΜΑΙΕΥΤΙΚΑ» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΗ ΘΗΛΥΚΗ ΓΑΤΑ Ο ωοθηκικός κύκλος και

Διαβάστε περισσότερα

Π Ε Ρ Ι Γ Ρ Α Φ Η 0009 ΑΞΟΝΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ ΣΠΟΝ ΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ - ΟΣΦΥΟΙΕΡΗ ΜΟΙΡΑ 0555 ΗΛΕΓΜΕΝΕΣ ΑΞΟΝΙΚΕΣ-ΜΑΓΝΗΤΙΚΕΣ ΤΟΜ. ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ

Π Ε Ρ Ι Γ Ρ Α Φ Η 0009 ΑΞΟΝΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ ΣΠΟΝ ΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ - ΟΣΦΥΟΙΕΡΗ ΜΟΙΡΑ 0555 ΗΛΕΓΜΕΝΕΣ ΑΞΟΝΙΚΕΣ-ΜΑΓΝΗΤΙΚΕΣ ΤΟΜ. ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 0001 ΑΞΟΝΙΚΕΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ 4442 ΑΞΟΝΙΚΕΣ-ΜΑΓΝΗΤΙΚΕΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ ΜΕ ΕΓΚΡΙΣΗ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 0444 ΑΞΟΝΙΚΕΣ-ΜΑΓΝΗΤΙΚΕΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ ΜΕ ΑΠΟΦΑΣΗ.Σ. 4441 ΑΞΟΝΙΚΕΣ-ΜΑΓΝΗΤΙΚΕΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ ΜΕ ΑΠΟΦΑΣΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΩΡΑΚΑΣ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΘΩΡΑΚΑΣ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΘΩΡΑΚΑΣ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΜΕΣΟΠΛΕΥΡΙΑ ΔΙΑΣΤΗΜΑΤΑ Σχηματίζονται μεταξύ παρακείμενων πλευρών και καταλαμβάνονται από τους μεσοπλεύριους μύες. Έσω θωρακική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ Κάθε χρόνο περίπου 200.000 νέοι ασθενείς διαγιγνώσκονται με Ανεύρυσμα Κοιλιακής Αορτής. Είναι γνωστό επίσης, ότι η ρήξη του Ανευρύσματος Κοιλιακής Αορτής οδηγεί σε ποσοστό τουλάχιστον

Διαβάστε περισσότερα

Εμβρυολογία πεπτικού συστήματος

Εμβρυολογία πεπτικού συστήματος Εμβρυολογία πεπτικού συστήματος Υπατία Δούση-Αναγνωστοπούλου Εργαστήριο Ιστολογίας και Εμβρυολογίας AΡΧΕΓΟΝΟ ΕΝΤΕΡΟ : - πρόσθιο έντερο, - μέσο έντερο, - οπίσθιο έντερο. `σχηματίζεται την 4η εβδομάδα (από

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών. Πυελική μάζα

Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών. Πυελική μάζα Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών Πυελική μάζα Επιδημιολογία Η πυελική μάζα είναι ένα σχετικά συχνό κλινικό εύρημα. Σε αρκετές περιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Τετραγλώχινα Πνευμονική Βαλβίδα σε Ενήλικα Ασθενή: Ευρήματα από το. Διαθωρακικό Υπερηχοκαρδιογράφημα και την Πολυτομική Αξονική Τομογραφία

Τετραγλώχινα Πνευμονική Βαλβίδα σε Ενήλικα Ασθενή: Ευρήματα από το. Διαθωρακικό Υπερηχοκαρδιογράφημα και την Πολυτομική Αξονική Τομογραφία Τετραγλώχινα Πνευμονική Βαλβίδα σε Ενήλικα Ασθενή: Ευρήματα από το Διαθωρακικό Υπερηχοκαρδιογράφημα και την Πολυτομική Αξονική Τομογραφία SOO-YEON JUNG, Department of cardiology, St. Vincent s Hospital,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΤΩΝ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΠΤΩΜΑΤΟΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΤΩΝ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΠΤΩΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΤΩΝ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΠΤΩΜΑΤΟΣ Άσκηση 1 η 1. Εκδορά τραχήλου 2. Περιτονίες του τραχήλου 3. Έξω σφαγίτιδα φλέβα 4. Δερµατικοί κλάδοι αυχενικοί πλέγµατος 1. Εκδορά θώρακα 2. Θωρακοδελτοειδές

Διαβάστε περισσότερα

Προεκλαμψία. Έγκαιρη εκτίμηση κινδύνου στις 11 13+6 εβδομάδες

Προεκλαμψία. Έγκαιρη εκτίμηση κινδύνου στις 11 13+6 εβδομάδες Προεκλαμψία Έγκαιρη εκτίμηση κινδύνου στις 11 13+6 εβδομάδες Ο έλεγχος για προεκλαμψία μεταξύ των εβδομάδων 11 έως 13+6 μπορεί να εντοπίσει κυήσεις υψηλού κινδύνου, επιτρέποντας τη θεραπεία με α σπιρίνη

Διαβάστε περισσότερα

Ανατομία ΑΜΣΣ. Α4 εκ των άνω Σώμα. Α1 άτλας. Εγκάρσιο τρήμα. Εγκάρσιο τρήμα σπονδυλική αρτ. & φλέβα. Νωτιαίος μυελός

Ανατομία ΑΜΣΣ. Α4 εκ των άνω Σώμα. Α1 άτλας. Εγκάρσιο τρήμα. Εγκάρσιο τρήμα σπονδυλική αρτ. & φλέβα. Νωτιαίος μυελός Τραύμα της ΑΜΣΣ Ανατομία ΑΜΣΣ Α1 άτλας Εγκάρσιο τρήμα Α4 εκ των άνω Σώμα οδόντας Α2 άξονας Νωτιαίος μυελός Εγκάρσιο τρήμα σπονδυλική αρτ. & φλέβα Ινιακή ατλαντο - αξονική ένωση Gerlock AJ, Heller RM, Kaye

Διαβάστε περισσότερα

14. ΠΡΟΠΤΩΣΕΙΣ ΓΕΝΝΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ

14. ΠΡΟΠΤΩΣΕΙΣ ΓΕΝΝΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΟΡΙΣΜΟΙ - ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Οι προπτώσεις των γεννητικών οργάνων αναφέρονται σε ένα ή περισσότερα όργανα και περιλαμβάνουν το τράχηλο, τη μήτρα και τα τοιχώματα του κόλπου. Οι προπτώσεις του κόλπου μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ - ΥΣΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ

ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ - ΥΣΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ - ΥΣΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΕΛ. ΦΡΥΣΙΡΑ Επ. Καθηγήτρια Κλινικής Γενετικής ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ ΠΑΝ/ΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΙ ΩΝ «Η ΑΓΙΑ ΣΟΦΙΑ» ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ κ.ε. ΚΑΝΑΒΑΚΗΣ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Συγγενές Εξάρθρηµα του Ισχίου. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός

Συγγενές Εξάρθρηµα του Ισχίου. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Συγγενές Εξάρθρηµα του Ισχίου Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός ΣΥΓΓΕΝΕΣ ΕΞΑΡΘΡΗΜΑ ΙΣΧΙΟΥ ΟΡΙΣΜΟΣ Συγγενής διαταραχή του ισχίου που προκαλείται από την ανώµαλη ανάπτυξη ενός ή όλων των

Διαβάστε περισσότερα

Γυναικολογικη επισκεψη

Γυναικολογικη επισκεψη Γυναικολογικη επισκεψη ΠΟΤΕ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΠΙΣΚΕΦΤΩ ΓΙΑ ΠΡΩΤΗ ΦΟΡΑ ΤΗΝ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟ; Η πρώτη επίσκεψη στο γυναικολόγο είναι πολύ σημαντική όχι μόνο για τις κοπέλες που έχουν ξεκινήσει τη σεξουαλική τους ζωή,

Διαβάστε περισσότερα

Συμπτώματα ενδεικτικά χολολιθίασης Μη ειδικό άλγος στο δεξιό υποχόνδριο Ίκτερος

Συμπτώματα ενδεικτικά χολολιθίασης Μη ειδικό άλγος στο δεξιό υποχόνδριο Ίκτερος Συμπτώματα ενδεικτικά χολολιθίασης Μη ειδικό άλγος στο δεξιό υποχόνδριο Ίκτερος Γρήγορη και ακριβής μέθοδος για τη διάγνωση της λιθιάσεως Η πρόκληση του σημείου Murphy επιτρέπει τη συσχέτιση με την κλινική

Διαβάστε περισσότερα

Αιμορραγίες κατά την εγκσμοσύνη. Σωηήξεο Ν. Μήηξνπ

Αιμορραγίες κατά την εγκσμοσύνη. Σωηήξεο Ν. Μήηξνπ Αιμορραγίες κατά την εγκσμοσύνη Σωηήξεο Ν. Μήηξνπ 12/11/2012 127.000 θάνατοι κατά την κύηση και τον τοκετό λόγω αιμορραγίας παγκοσμίως Η αιμορραγία αποτελεί μία από τις κυριότερε ς αιτίες άμεσου θανάτου

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΗΘΙΚΑ ΔΙΛΗΜΜΑΤΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΗΣ ΖΩΗΣ

ΒΙΟΗΘΙΚΑ ΔΙΛΗΜΜΑΤΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΒΙΟΗΘΙΚΑ ΔΙΛΗΜΜΑΤΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Ενότητα 2: Η ανάπτυξη του αγέννητου ανθρώπου Μιλτιάδης Βάντσος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογική κύφωση Στενός σπονδυλικός σωλήνας Προσανατολισμός των οπισθίων αρθρώσεων Πλευρές σταθερότητα Μυελικός κώνος Θ12-Ο1

Φυσιολογική κύφωση Στενός σπονδυλικός σωλήνας Προσανατολισμός των οπισθίων αρθρώσεων Πλευρές σταθερότητα Μυελικός κώνος Θ12-Ο1 Φυσιολογική κύφωση Στενός σπονδυλικός σωλήνας Προσανατολισμός των οπισθίων αρθρώσεων Πλευρές σταθερότητα Μυελικός κώνος Θ12-Ο1 Φυσιολογική λόρδωση Μεγαλύτερα σπονδυλικά σώματα Προσανατολισμός οπισθίων

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή της εμβρυικής Μαγνητικής Τομογραφίας. εγκεφάλου στην πρώιμη διάγνωση της Οζώδους Σκλήρυνσης

Η συμβολή της εμβρυικής Μαγνητικής Τομογραφίας. εγκεφάλου στην πρώιμη διάγνωση της Οζώδους Σκλήρυνσης Η συμβολή της εμβρυικής Μαγνητικής Τομογραφίας εγκεφάλου στην πρώιμη διάγνωση της Οζώδους Σκλήρυνσης Ζήκου Αναστασία, Aνδριανοπούλου Άρτεμης, Ξύδης Βασίλειος, Μαρία Ι. Αργυροπούλου. Εργαστήριο Κλινικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΧΡΗΖΟΥΝ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑΣ. Σταυρούλα Μπουσμουκίλια Δ/ντρια Β Πνευμονολογικής κλινικής Γ.Ν.

ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΧΡΗΖΟΥΝ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑΣ. Σταυρούλα Μπουσμουκίλια Δ/ντρια Β Πνευμονολογικής κλινικής Γ.Ν. ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΧΡΗΖΟΥΝ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑΣ Σταυρούλα Μπουσμουκίλια Δ/ντρια Β Πνευμονολογικής κλινικής Γ.Ν. Καβάλας Ηαπλήα/α θώρακα Είναι το αρχικό απεικονιστικό εργαλείο του

Διαβάστε περισσότερα

Συνέδριο Εμβρυομητρικής Ιατρικής & Υπερηχογραφίας στην Γυναικολογία

Συνέδριο Εμβρυομητρικής Ιατρικής & Υπερηχογραφίας στην Γυναικολογία 2 O Συνέδριο Εμβρυομητρικής Ιατρικής & Υπερηχογραφίας στην Γυναικολογία * Soc onal iety of i t a y log ISUOG ics and Gyneco etr nd rasou in Obst t l U ΚΛΙΝΙΚΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ 20-21 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2015 ΜΕΓΑΛΗ ΒΡΕΤΑΝΙΑ,

Διαβάστε περισσότερα

ΑνατομίαΑναπνευστικούγια αναισθησιολόγους. Τηλέμαχος Παρασκευόπουλος

ΑνατομίαΑναπνευστικούγια αναισθησιολόγους. Τηλέμαχος Παρασκευόπουλος ΑνατομίαΑναπνευστικούγια αναισθησιολόγους Τηλέμαχος Παρασκευόπουλος Τιπεριλαμβάνει; Ρινική κοιλότητα Φάρυγγας Λάρυγγας Τραχεία Βρογχιόλια Βρόγχοι Κυψελίδες Όριοανώτερου κατώτερουασ Φωνητικές χορδές Λάρυγγας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ. Ευάγγελος Παντελής Επ. Καθ. Ιατρικής Φυσικής Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής Ιατρική Σχολή Αθηνών

ΑΞΟΝΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ. Ευάγγελος Παντελής Επ. Καθ. Ιατρικής Φυσικής Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής Ιατρική Σχολή Αθηνών ΑΞΟΝΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ Ευάγγελος Παντελής Επ. Καθ. Ιατρικής Φυσικής Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής Ιατρική Σχολή Αθηνών ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ Διαγνωστικές και θεραπευτικές εφαρμογές ακτινοβολιών : Κεφάλαιο 11 ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

Νικολέττα Χαραλαμπάκη Ιατρός Βιοπαθολόγος

Νικολέττα Χαραλαμπάκη Ιατρός Βιοπαθολόγος Νικολέττα Χαραλαμπάκη Ιατρός Βιοπαθολόγος ΚΝΣ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΝΩΤΙΑΙΟΣ ΜΥΕΛΟΣ Περιβάλλονται και στηρίζονται με τις εγκεφαλικές και νωτιαίες μήνιγγες μεταξύ των οποίων περικλείεται ο υπαραχνοειδής χώρος γεμάτος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Σ.Ε.Υ.Π ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Σ.Ε.Υ.Π ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Σ.Ε.Υ.Π ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΑ ΚΑΙ ΒΡΕΦΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΟΔΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΦΥΣΙΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΑ ΠΡΟΩΡΑ ΝΕΟΓΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

1. ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ

1. ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ 1. ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ ΣΤΟΝ ΤΟΚΕΤΟ ΣΚΟΠΟΣ: Διαφύλαξη της υγείας της μητέρας Έγκαιρη διάγνωση της ενδομητρίου υποξίας ΚΑΡΔΙΟΤΟΚΟΓΡΑΦΗΜΑ (ΚΤΓ) Κατά την διάρκεια της κυήσεως οι γυναίκες πρέπει να ενημερώνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ Μέχρι πρόσφατα, παρ όλες τις δυνατότητες που έχουμε στο οπλοστάσιο μας για να απεικονίζουμε όγκους στο ήπαρ και στο πάγκρεας, λόγω της έλλειψης λεπτομερούς απεικονίσεως αλλά και ουσιαστικής

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΕΥΡΗΜΑΤΩΝ

ΟΡΙΣΜΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΕΥΡΗΜΑΤΩΝ ΟΡΙΣΜΟΣ Ως ινιακή πλαγιοκεφαλία χαρακτηρίζεται η ασυμμετρία και αποπλάτυνση του οπισθίου τμήματος της κεφαλής (βρεγματοϊνιακή χώρα) (όπως αναφέρεται και στο κεφάλαιο των κρανιοσυνοστεώσεων). Ο προσδιορισμός

Διαβάστε περισσότερα

Πυρήνες οστέωσης παιδικου σκελετου. Χρόνοι εμφάνισης.

Πυρήνες οστέωσης παιδικου σκελετου. Χρόνοι εμφάνισης. Πυρήνες οστέωσης παιδικου σκελετου. Χρόνοι εμφάνισης. Κωτούλα Αγορίτσα, Ιατρος ακτινολόγος, Επιμελήτρια Β Ακτινολογικό Εργαστήριο Νοσοκομείου Α.Ν.Θ. ΘΕΑΓΕΝΕΙΟ, Θεσ/νίκης Τα οστά σχηματίζονται με δύο τρόπους:

Διαβάστε περισσότερα

2. Λήψη αίματος από τα ομφαλικά αγγεία

2. Λήψη αίματος από τα ομφαλικά αγγεία Xατζησεβαστού Λουκίδου Χαρίκλεια 3 κό αποτύπωμα και γνωρίζοντας την επίδραση του αποτυπώματος στη μονογονεϊκή δισωμία (uniparental disomy UPD) από αυτά τα χρωμοσώματα, οδηγηθήκαμε στην γνώση ότι μια Robertsonian

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ 1 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Λήψη προσφορών για δαπάνη ποσού 5.310,67 (πέντε χιλιάδες τριακόσια δέκα ευρώ και εξήντα επτά λεπτά) για την προµήθεια εργαστηριακού εξοπλισµού

Διαβάστε περισσότερα

Πλαστική Χειρουργική

Πλαστική Χειρουργική Εκπαιδευτήριο TO ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ Σχολικό Έτος 2007-2008 Συνθετικές εργασίες στο μάθημα Πληροφορική Τεχνολογία της Β Γυμνασίου: Όψεις της Τεχνολογίας Θέμα: Πλαστική Χειρουργική Τμήμα: ΗΥ: Ομάδα: Β2 pc25 Μιχαήλου

Διαβάστε περισσότερα

ΗΚΑΡΔΙΑ ΗΚΑΡΔΙΑ. Ροβίθης Μιχαήλ

ΗΚΑΡΔΙΑ ΗΚΑΡΔΙΑ. Ροβίθης Μιχαήλ ΗΚΑΡΔΙΑ Η καρδιά που το μέγεθός της είναι λίγο μεγαλύτερο από μία γροθιά, είναι μία διπλή αυτόνομη μυώδης αντλία. Ενώ το βάρος της κυμαίνεται από 280 340 γραμμάρια. Είναι η κεντρική αντλία του κυκλοφορικού

Διαβάστε περισσότερα

IAΤΡΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΙΚΑ (Τεύχος 7, Οκτώβριος εκέµβριος 2007)

IAΤΡΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΙΚΑ (Τεύχος 7, Οκτώβριος εκέµβριος 2007) IAΤΡΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΙΚΑ (Τεύχος 7, Οκτώβριος εκέµβριος 2007) ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ ΚΥΗΣΗΣ ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ιαρεµέ Μαργαρίτα, Κλινικός Χηµικός ΜSc, Βιοχηµικό Εργαστήριο ΙΚΑ Ζακύνθου Θεοδωρόπουλος Γιώργος,

Διαβάστε περισσότερα

Επιφάνεια για την στήριξη των χεριών για την διευκόλυνση των αναισθησιολόγων με τον αντίστοιχο συνδετικό σφιγκτήρα (clamp)

Επιφάνεια για την στήριξη των χεριών για την διευκόλυνση των αναισθησιολόγων με τον αντίστοιχο συνδετικό σφιγκτήρα (clamp) ΕΞΑΡΤΗΜΑΤΑ ΒΑΣΙΚΗΣ ΣΥΝΘΕΣΗΣ (ΓΙΑ ΤΟ ΣΥΝΟΛΟ ΤΩΝ 21 ΧΕΙΡ/ΚΩΝ ΤΡΑΠΕΖΩΝ) 2.9.1 Επιφάνεια για την στήριξη των χεριών για την διευκόλυνση των αναισθησιολόγων με τον αντίστοιχο συνδετικό σφιγκτήρα (clamp) 9906021

Διαβάστε περισσότερα

1/21/2013. 1, Εγκάρσιο κόλον 2, ήπαρ 3, δε. Νεφρός. 5, αορτή 6, κάτω πόλος αριστερού νεφρού 7, κατιόν κόλον 8, ορθός κοιλιακός μυς

1/21/2013. 1, Εγκάρσιο κόλον 2, ήπαρ 3, δε. Νεφρός. 5, αορτή 6, κάτω πόλος αριστερού νεφρού 7, κατιόν κόλον 8, ορθός κοιλιακός μυς 1, Δεξιός πνεύμων 2, αορτή. 3, αριστερός πνεύμων. 4, αριστερό επιεφρίδιο 5, σπλην 6, σπληνική. 7, Παχύ έντερο. 8, πυλαία φλέβα. 9, ηπατική φλέβα 10, ήπαρ. Κάτω κοίλη φλέβα 2, δεξιός νεφρός 3, κοιλιακή

Διαβάστε περισσότερα

Πανοραμική ακτινογραφία. Π. Γκρίτζαλης Επίκουρος Καθηγητής

Πανοραμική ακτινογραφία. Π. Γκρίτζαλης Επίκουρος Καθηγητής Πανοραμική ακτινογραφία Π. Γκρίτζαλης Επίκουρος Καθηγητής Ενδοστοματικές ακτινογραφίες Εξωστοματικές ακτινογραφίες Οι τεχνικές που χρησιμοποιούνται για τις περισσότερες κλινικές ανάγκες είναι: Οι ενδοστοματικές

Διαβάστε περισσότερα

ΜΥΟΛΟΓΙΑ. 1. Σκελετικοί µύες

ΜΥΟΛΟΓΙΑ. 1. Σκελετικοί µύες ΜΥΟΛΟΓΙΑ Μυϊκός ιστός και Μυϊκό σύστηµα Ι. Γενικά Α. Μύες = όργανα µαλακά συσταλτά 1. οι συσπάσεις των µυϊκών ινών κινούν τα µέρη του σώµατος 2. προσδίδει το σχήµα του σώµατος 3. τρία είδη µυών α. Σκελετικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΓΕΝΗΣ ΑΤΡΗΣΙΑ ΤΟΥ ΣΤΕΛΕΧΟΥΣ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΗΣ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑΣ ΑΡΤΗΡΙΑΣ ΣΕ ΕΝΗΛΙΚΑ ΑΣΘΕΝΗ: ΜΙΑ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΣΠΑΝΙΑ ΑΝΩΜΑΛΙΑ

ΣΥΓΓΕΝΗΣ ΑΤΡΗΣΙΑ ΤΟΥ ΣΤΕΛΕΧΟΥΣ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΗΣ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑΣ ΑΡΤΗΡΙΑΣ ΣΕ ΕΝΗΛΙΚΑ ΑΣΘΕΝΗ: ΜΙΑ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΣΠΑΝΙΑ ΑΝΩΜΑΛΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗΣ ΑΤΡΗΣΙΑ ΤΟΥ ΣΤΕΛΕΧΟΥΣ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΗΣ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑΣ ΑΡΤΗΡΙΑΣ ΣΕ ΕΝΗΛΙΚΑ ΑΣΘΕΝΗ: ΜΙΑ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΣΠΑΝΙΑ ΑΝΩΜΑΛΙΑ X. ΓΡΑΪΔΗΣ, Δ. ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ, Β. ΚΑΡΑΣΑΒΙΔΗΣ, Ε. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΥ, Γ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ, Θ. ΜΠΙΤΣΗΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Universitäts-Frauenklinik Essen (ΛΗΨΗ) ΒΙΟΨΙΑ ΧΟΡΙΑΚΩΝ ΛΑΧΝΩΝ KAI ΑΜΝΙΟΠΑΡΑΚΕΝΤΗΣΗ

Universitäts-Frauenklinik Essen (ΛΗΨΗ) ΒΙΟΨΙΑ ΧΟΡΙΑΚΩΝ ΛΑΧΝΩΝ KAI ΑΜΝΙΟΠΑΡΑΚΕΝΤΗΣΗ Universitäts-Frauenklinik Essen (ΛΗΨΗ) ΒΙΟΨΙΑ ΧΟΡΙΑΚΩΝ ΛΑΧΝΩΝ KAI ΑΜΝΙΟΠΑΡΑΚΕΝΤΗΣΗ (Ληψη) Βιοψια Χοριακων Λαχνων (Εξεταση ιστου πλακουντα) Αμνιοπαρακεντηση (Εξεταση αμνιακου υγρου) Απαντησεις στις ερωτησεις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΑΝΣ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΝΕΥΡΑ (λείοι μύες, καρδιακός μυς, αδένες) (Σπλαχνικά Νεύρα)

Διαβάστε περισσότερα

Πυελική μάζα. Ενότητα 3: Πύελος Παθολογία πυέλου

Πυελική μάζα. Ενότητα 3: Πύελος Παθολογία πυέλου Πυελική μάζα Ενότητα 3: Πύελος Παθολογία πυέλου Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Ιατρική Σχολή Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών Σκοποί ενότητας Παρουσίαση Πυελικής Μάζας Πρόπτωση

Διαβάστε περισσότερα