ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β"

Transcript

1

2 ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σελίδα 1. Σκοπός οµή Κειµένου όγµατος Ορισµός όγµατος ιαµόρφωσης Ηγετών Επιδιώξεις όγµατος ιαµόρφωσης Ηγετών Γενικές Έννοιες Εφαρµογή Ισχύς όγµατος.. 9 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗΣ ΗΓΕΣΙΑΣ 7. Γενικά Επίπεδα Στρατιωτικής Ηγεσίας Στρατιωτική Ηγεσία κατά το Θουκυδίδη Αρχές Στρατιωτικής Ηγεσίας Ανάλυση Στρατιωτικής Ηγεσίας Ηγεσία και ιοίκηση Ηγεσία και Υφιστάµενοι Στρατιωτική Εξουσία - Φύση Πηγή Αποτελέσµατα Στρατιωτικής Ηγεσίας Συµπεράσµατα. 27 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ ΙΑΠΛΑΣΗ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΟΥ ΗΓΕΤΗ 17. Γενικά Στρατιωτικές Αξίες Χαρακτηριστικά Γνωρίσµατα προσωπικότητας του Στρατιωτικού Ηγέτη Χαρακτηριστικά Γνωρίσµατα Προσωπικότητας του Στρατιωτικού Ηγέτη κατά το Θουκυδίδη Χαρακτήρας Στρατιωτικού Ηγέτη Ικανότητες Στρατιωτικού Ηγέτη Έργο Στρατιωτικού Ηγέτη Ηγεσία και Συµβουλευτική.. 60

3 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΙΑΣΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗΣ ΗΓΕΣΙΑΣ 25. Γενικά Ανθρώπινη Σχέση - Οµάδα - Θεσµός Πίεση των Αλλαγών και Επίδραση των Τεχνολογικών Εξελίξεων Πίεση στο Πεδίο της Μάχης Στρατιωτικό Περιβάλλον και Πολιτισµός Μέθοδοι Άσκησης Ηγεσίας ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε ΑΜΕΣΗ ΗΓΕΣΙΑ 31. Γενικά ιαπροσωπικές Ικανότητες ιανοητικές Ικανότητες Τεχνικές Ικανότητες- Γνώσεις Τακτικές Ικανότητες- Γνώσεις Ενέργειες Επιρροής Στρατιωτικού Προσωπικού Ενέργειες Στρατιωτικών ραστηριοτήτων Ενέργειες Βελτίωσης Στρατιωτικού Προσωπικού ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ ΗΓΕΣΙΑ 39. Γενικά Ικανότητες Χειρισµού Προσωπικού ιανοητικές Ικανότητες Τεχνικές Ικανότητες- Γνώσεις Τακτικές Ικανότητες- Γνώσεις Ενέργειες Επιρροής Προσωπικού Λειτουργικές Ενέργειες Ενέργειες Βελτίωσης

4 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ζ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΗΓΕΣΙΑ 47. Γενικά Όραµα Στρατηγικού Ηγέτη Ικανότητες Στρατηγικού Ηγέτη Ενέργειες Στρατηγικού Ηγέτη. 138 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Η 51. Το Σύνταγµα της ΕΛΛΑ ΑΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

5 -1- Η λέξη Ηγέτης προέρχεται από το αρχαίο ρήµα Ηγέοµαι- Ηγούµαι, είµαι επικεφαλής, είµαι αρχηγός. Είναι στη φύση του ανθρώπου να ανήκει σε οµάδες και να συγκροτεί κοινωνίες. Στην πρωτόγονη µορφή κοινωνίας ο Ηγέτης διακρινόταν από τα µέλη της οµάδας του για τα φυσικά και τα σωµατικά του προσόντα. Ο άνθρωπος όµως εξελίσσεται και µε το πέρασµα των αιώνων αναζητεί τον Ηγέτη του, τον άνθρωπο που θα τον καθοδηγεί στους στόχους του. Στην αρχαία στρατοκρατούµενη Σπάρτη ο Ηγέτης έπρεπε να είναι καλός πολεµιστής. Στην αρχαία Αθήνα όµως, η υποδοµή της κοινωνίας δεν δικαιολογούσε έναν τέτοιο Ηγέτη. Σε ένα τόπο όπου ανθούσαν οι τέχνες και τα γράµµατα τα προσόντα του έπρεπε να είναι τελείως διαφορετικά. Οι ρητορικές του Ικανότητες κατείχαν πρωταγωνιστική θέση. Ο Ηγέτης έπρεπε να συναρπάζει µε το φλογερό ύφος του τα πλήθη. Τα πλήθη, που ήταν έµπειρα των πολιτικών πραγµάτων, δε συγχωρούσαν τη ρητορική αδυναµία αλλά και την πολιτική και στρατιωτική ατολµία. Ο Ηγέτης τους έπρεπε να είναι ένας ρήτορας αλλά και ένας εξέχων στρατιωτικός νους. Τα στρατηγικά σφάλµατα πληρώνονταν µε εξοστρακισµό, µε εξορία. Η µεγαλύτερη πολιτική και στρατιωτική προσωπικότητα της κλασικής αρχαιότητας ήταν ο Περικλής του Ξανθίππου. Και µόνο η επωνυµία της εποχής του µε το όνοµά του βεβαιώνει την αλήθεια της άποψης αυτής. Ο χρυσός αιώνας του Περικλή. Στο Βυζάντιο, µια άλλη λαµπρή σελίδα του Ελληνικού Έθνους, οι Ηγέτες ήταν σπουδαίοι ρήτορες αλλά και ριψοκίνδυνοι στρατιωτικοί. Η στρατιωτική ικανότητα συναγωνιζόταν τη ρητορική δεινότητα. Στον Ευρωπαϊκό Μεσαίωνα διακρίθηκαν οι έχοντες άφθονη γη και αριστοκρατική φλέβα. Στα µεταγενέστερα χρόνια οι Ηγέτες καλούνται να ανταποκριθούν στα δεδοµένα της κάθε εποχής και στις ανακύπτουσες ανάγκες. Στην πληγωµένη από την εµφύλια διαµάχη Γαλλία ο Ναπολέων, γέννηµα της Γαλλικής Επανάστασης είναι ο Ηγέτης που βρέθηκε την κατάλληλη στιγµή να της προσδώσει το µεγαλείο της κατακτήτριας χώρας. Η Ελληνική Επανάσταση του 1821 υπήρξε φαινόµενο µοναδικό για την Ευρώπη - και όχι µόνο - της εποχής και τούτο γιατί δεν αποσκοπούσε στην ανατροπή µιας πολιτειακής τάξης όπως η Γαλλική Επανάσταση του 1789 αλλά στην αποτίναξη του ζυγού ενός δυνάστη. Επιφανείς πρωταγωνιστές Ηγέτες θυσιάζονται στα πεδία των µαχών µαζί µε αφανείς αγωνιστές δείχνοντας πρωτόγνωρες για το ανθρώπινο γένος εκδηλώσεις ηρωισµού, ανδρείας και αυτοθυσίας µε µοναδικό κίνητρο την ιδέα της ελευθερίας. Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης και ο Γεώργιος Καραϊσκάκης υπήρξαν αναντίρρητα οι δύο κορυφαίοι Ηγέτες της Ελληνικής

6 -2- Επανάστασης, ο πρώτος ως Αρχιστράτηγος του Μοριά και ο δεύτερος ως Αρχιστράτηγος της Ρούµελης. Το προερχόµενο από Ιστορικά πρόσωπα πρότυπο του Ηγέτη έχει οδηγήσει στην άποψη ότι οι Ηγέτες γεννιούνται, δεν γίνονται. Στο ερώτηµα, αν ο Ηγέτης γεννιέται ή γίνεται, η απάντηση είναι και γεννιέται και αναδεικνύεται και γίνεται δηµιουργείται. O Χαρισµατικός Ηγέτης συνήθως γεννιέται και επιβεβαιώνει έτσι την προγονική του κληρονοµικότητα, όπως ο Μ. Αλέξανδρος, ο οποίος εµφύσησε το πνεύµα του νικητή αρχικά στους Μακεδόνες και µετά στους Πανέλληνες. Σε µερικές περιπτώσεις άτοµα αναδεικνύονται Ηγέτες από τις περιστάσεις. Υπάρχουν περιστατικά που ευνοούν την ανάδειξη κάποιου Ηγέτη από τη φυσική ροή των πραγµάτων ή από ορισµένες καταστάσεις. Οι περιστάσεις ή περιπτώσεις αυτές µπορεί να αναδείξουν ικανούς και άξιους Ηγέτες. Στις περισσότερες περιπτώσεις ο Αρχηγός, ο Ηγέτης είναι δηµιούργηµα εκπαίδευσης, κατάρτισης, εµπειρίας. Ο εκπαιδευµένος Ηγέτης δηλαδή αυτός που απέκτησε την Ηγετική Ικανότητα ύστερα από σπουδές, µελέτη, κατάρτιση και εµπειρία έχει συνήθως ασφαλέστερη αναγνώριση γιατί έµαθε το Ηγετικό λειτούργηµα µετά από εκπαιδευτική ή εµπειρική διαδικασία σε διάφορες θέσεις µε πρόσθετο πλεονέκτηµα ότι γνωρίζει και τις σύγχρονες τεχνικές. Η εξέλιξη της κοινωνίας και η ανάγκη καλύτερης δόµησής της σε όλους τους τοµείς των ανθρωπίνων δραστηριοτήτων επιβάλει την παρουσία Ηγετών και µάλιστα Ηγετών που να διαθέτουν ευρύ φάσµα Ικανοτήτων για να αντεπεξέλθουν στις σύγχρονες, σύνθετες και µελλοντικές απαιτήσεις για αποτελεσµατική Ηγεσία. Στο Τοµέα της άµυνας της χώρας ο Στρατός Ξηράς αποτελεί εξέχουσα χερσαία ύναµη Μάχης, πλήρους φάσµατος, εκπαιδευµένη και έτοιµη να ανταποκριθεί σε κάθε κάλεσµα της Πατρίδας. Ο Στρατός Ξηράς είναι ένας οργανισµός που βασίζεται σε αρχές. Το θεµέλιό του είναι οι Ηγέτες του. Ηγέτες µε χαρακτήρα, ικανότητες, γνώσεις και αυτοπεποίθηση. Ο παρών κανονισµός απευθύνεται σε όλους αυτούς και σ εκείνους που τους εκπαιδεύουν και τους διαπλάθουν. Ο Στρατός Ξηράς στερείτο µέχρι τώρα επισήµου όγµατος ιαµόρφωσης Ηγετών. Στα πλαίσια της προσπάθειας που καταβάλλεται από τη ιεύθυνση όγµατος του Γενικού Επιτελείου Στρατού (ΓΕΣ/ Ι Ο) για τη σύνταξη ογµάτων ιδιαίτερου ενδιαφέροντος, ο κος Α/ΓΕΣ διέταξε την εκπόνηση-σύνταξη κειµένου-πλαισίου το οποίο µετά τη κύρωσή του αποτελεί το όγµα ιαµόρφωσης Ηγετών του Στρατού Ξηράς. Με το παρόν όγµα επιχειρείται για πρώτη φορά να δοθεί στους Αξιωµατικούς και στα στελέχη του Ελληνικού Στρατού ένα κορυφαίο κείµενο ικανό να συµβάλλει στην ανάδειξη και διάπλαση νέων Στρατιωτικών Ηγετών µε παρόν και µέλλον, Ηγετών µε προοπτική και προορισµό.

7 -3- Ο σύγχρονος και µελλοντικός Στρατιωτικός Ηγέτης θα πρέπει να γνωρίζει ότι η ΕΥΠΡΑΞΙΑ ξεκινά από την ΑΛΗΘΕΙΑ και τη ΓΝΩΣΗ. Χωρίς την ΕΥΠΡΑΞΙΑ, η ΡΑΣΗ γίνεται όχι µόνο αναποτελεσµατική αλλά και ανήθικη. Η µεγαλύτερη ανηθικότητα είναι να ασκεί κάποιος ένα επάγγελµα που δεν γνωρίζει. Ναπολέων Το παρόν εγχειρίδιο παρέχει ένα πλαίσιο Στρατιωτικής Ηγεσίας, βοηθά τους Στρατιωτικούς Ηγέτες αναφορικά µε το πώς θα πρέπει να σκέπτονται και να ενεργούν για τη βελτίωση και καλύτερη αξιοποίηση των ιδίων και των υφισταµένων τους. εν επιδιώκει, σαφώς, να υποδείξει στους Στρατιωτικούς Ηγέτες επακριβώς, το πώς αυτοί θα πρέπει να ηγούνται των υφισταµένων τους σε κάθε σηµείο του όλου φάσµατος της ηγεσίας. Οι Στρατιωτικοί Ηγέτες θα πρέπει να εκπέµπουν την προσωπικότητα και το κύρος τους και να εφαρµόζουν τις αρχές του όγµατος της Ηγεσίας κατά τρόπο που να αρµόζει στις καταστάσεις που κάθε φορά αντιµετωπίζουν.

8 - 4 - ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. ΣΚΟΠΟΣ Σκοπός του παρόντος Κανονισµού είναι η ανάπτυξη, διατύπωση και καθιέρωση ενός κορυφαίου κειµένου - πλαισίου το οποίο θα αποτελεί το όγµα ιαµόρφωσης Ηγετών του Στρατού Ξηράς, µια µοναδική πηγή Ηγεσίας για όλους τους Στρατιωτικούς Ηγέτες. 2. ΟΜΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΟΓΜΑΤΟΣ Η ανάπτυξη του κειµένου πλαισίου του όγµατος περιλαµβάνει τα παρακάτω κεφάλαια: Το κεφάλαιο Α περιγράφει το Σκοπό, δίδει τον ορισµό του όγµατος, διατυπώνει τις επιδιώξεις του και αναλύει ορισµένες γενικές έννοιες. Το κεφάλαιο Β προσδιορίζει το πλαίσιο της Στρατιωτικής Ηγεσίας, περιγράφει τα επίπεδα αυτής και αναλύει τις αρχές της Στρατιωτικής Ηγεσίας. Το κεφάλαιο Γ αναφέρεται στη διάπλαση της προσωπικότητας του Στρατιωτικού Ηγέτη αναλύει τις στρατιωτικές αξίες προσδιορίζει τα χαρακτηριστικά γνωρίσµατα της προσωπικότητάς του και επικεντρώνεται στο χαρακτήρα, στις ικανότητες και στο έργο του Στρατιωτικού Ηγέτη. Το κεφάλαιο καλύπτει την ανθρώπινη διάσταση της Στρατιωτικής Ηγεσίας, καταγράφει τις ανθρώπινες σχέσεις στο στρατιωτικό περιβάλλον, τη πειθαρχία, το ηθικό, το στρατιωτικό πολιτισµό και προσδιορίζει µεθόδους Στρατιωτικής Ηγεσίας. Τα κεφάλαια Ε και ΣΤ αναφέρονται στα επίπεδα της Άµεσης και Οργανωτικής Ηγεσίας, πραγµατεύονται τις ικανότητες και τις ενέργειες που απαιτούνται από τους Στρατιωτικούς Ηγέτες σ αυτά τα επίπεδα Ηγεσίας. Το κεφάλαιο Ζ αναφέρεται στο υψηλότερο επίπεδο Στρατιωτικής Ηγεσίας, τη Στρατηγική Ηγεσία. Περιγράφει τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά γνωρίσµατα και τις ικανότητες που απαιτούνται για την ενάσκηση Ηγεσίας στο ανώτερο επίπεδο. Το κεφάλαιο Η περιέχει το κείµενο του Συντάγµατος της Ελλάδας, (όπως αυτό αναθεωρήθηκε µε το ψήφισµα της 6 ης Απριλίου 2001 από τη ζ αναθεωρητική βουλή των Ελλήνων) στο οποίο όλο το στρατιωτικό προσωπικό δίδει όρκο υπακοής. Περιλαµβάνεται ώστε αυτό να είναι άµεσα διαθέσιµο και να αποτελεί απαραίτητο βοήθηµα σε κάθε Στρατιωτικό Ηγέτη.

9 ΟΡΙΣΜΟΣ ΟΓΜΑΤΟΣ ΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΗΓΕΤΩΝ Είναι θεµελιώδεις αρχές µε βάση τις οποίες οι Στρατιωτικοί Ηγέτες ενεργούν για την εκπλήρωση της αποστολής τους και τη µέριµνα των υφισταµένων τους. Είναι το πλαίσιο Ηγεσίας του Στρατού Ξηράς το οποίο συγκεντρώνει τις υπάρχουσες έννοιες Ηγεσίας και υποδεικνύει πως αυτές σχετίζονται µεταξύ τους. Είναι η επίσηµη έκφραση της Στρατιωτικής Ηγεσίας για τον τρόπο διαµόρφωσης και διάπλασης του σύγχρονου και µελλοντικού Στρατιωτικού Ηγέτη. Εµπεριέχει τις αρχές που όλοι οι Στρατιωτικοί Ηγέτες ακολουθούν όταν εφαρµόζουν τα ισχύοντα όγµατα, τις τακτικές, τις τεχνικές και τις διαδικασίες που έχουν καθιερωθεί µε διάφορες εκδόσεις ΣΚ, ΕΕ, ΤΕ κλπ. στον Ελληνικό Στρατό. 4. ΕΠΙ ΙΩΞΕΙΣ ΟΓΜΑΤΟΣ ΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΗΓΕΤΩΝ Το όγµα ιαµόρφωσης Ηγετών του Στρατού: α. Επιδιώκει να διαπλάσει ηθικά και πνευµατικά Στρατιωτικούς Ηγέτες, ώστε να µπορούν να ανταποκριθούν µε επιτυχία στις απαιτήσεις του πολλαπλού σύγχρονου και µελλοντικού τους ρόλου κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες. β. Καθιερώνει τις θεµελιώδεις αρχές µε βάση τις οποίες οι Στρατιωτικοί Ηγέτες ενεργούν, προκειµένου να ολοκληρώσουν κάθε αποστολή και επηρεάσουν, κατευθύνουν και προστατεύσουν τους υφισταµένους τους. γ. Παρέχει ένα βασικό κείµενο, απαραίτητο θεωρητικό υπόβαθρο γνώσεων, µία κατανοητή πηγή Ηγεσίας ώστε να αποτελεί ένα εγχειρίδιο έµπνευσης του σύγχρονου και µελλοντικού Ηγέτη του Ελληνικού Στρατού. δ. Καθιερώνει µία ενοποιηµένη θεωρία Ηγεσίας, ένα όγµα Ηγεσίας, για όλους τους Στρατιωτικούς Ηγέτες, βασισµένο στο πλαίσιο Ηγεσίας του Στρατού και στα επίπεδα Ηγεσίας. Ειδικότερα: (1). Προσδιορίζει τις Στρατιωτικές Αξίες και τα χαρακτηριστικά γνωρίσµατα του Ηγέτη. (2). Αναλύει το πώς οι Στρατιωτικές Αξίες διαµορφώνουν σχηµατίζουν τη βάση του χαρακτήρα του Στρατιωτικού Ηγέτη.

10 - 6 - (3). Πραγµατεύεται την Στρατιωτική Ηγεσία που βασίζεται στον χαρακτήρα. (4). Καθιερώνει τα χαρακτηριστικά γνωρίσµατα του Στρατιωτικού Ηγέτη ως µέρος του χαρακτήρα του. (5). Περιγράφει τα τρία επίπεδα Στρατιωτικής Ηγεσίας (Άµεση - Οργανωτική Στρατηγική) και συγκεκριµενοποιεί τις ενέργειες των Ηγετών σε κάθε επίπεδο. ε. Προσδιορίζει µε σαφήνεια τους στόχους, διαµορφώνει το περιβάλλον δράσης, καθορίζει τις βασικές κατευθυντήριες γραµµές και παρέχει το Όραµα ιαµόρφωσης του Στρατιωτικού Ηγέτη στον Ελληνικό Στρατό του 21 ου αιώνα. στ. Αποτελεί τη βάση για µελλοντικές πρωτοβουλίες ανάπτυξης, εξέλιξης της Ηγεσίας και των Ηγετών συνδεδεµένη µε το τρίπτυχο του προτύπου ανάπτυξης Στρατιωτικών Ηγετών (χαρακτήρας- ικανότητα - έργο). Συγκεκριµένα αποτελεί: (1). Τη βάση για εκτίµηση προσδιορισµό της Ηγεσίας. (2). Τη βάση για αξιολόγηση της Ηγεσίας. (3). Τη βάση για την καθοδήγηση και αξιοποίηση του Ηγέτη. (4). Ένα βοήθηµα για την ανάπτυξη της Ηγεσίας σε επιχειρησιακές αποστολές. (5). Έναν οδηγό για θεσµική διδασκαλία στα διάφορα σχολεία Αξιωµατικών Στελεχών του Στρατού Ξηράς. (6). Μία πηγή για προσωπική βελτίωση και ανάπτυξη πρωτοβουλιών. ζ. Στοχεύει στην ανάδειξη Ηγετών του Στρατού µας που θα µπορούν να ανταποκριθούν όχι µόνο στις σηµερινές και µελλοντικές απαιτήσεις στην ειρήνη, αλλά και σε ενδεχόµενο κάλεσµα της Ιστορίας για την προάσπιση της εδαφικής ακεραιότητας, τη διασφάλιση της εθνικής ανεξαρτησίας και ελευθερίας της Πατρίδας µας από κάθε εχθρική επιβολή. η. Επιδιώκεται τέλος να αναδείξει τον Ηγέτη που κρύβεται µέσα µας.. µέσα σε κάθε Έλληνα Αξιωµατικό ή Στέλεχος του Στρατού µας.

11 ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Ηγέτης Είναι ο άνθρωπος, ο αρχηγός, ο καθοδηγητής που διαθέτει την ικανότητα να παρακινεί, να επηρεάζει και να κατευθύνει τους άλλους σε µία συντονισµένη προσπάθεια για την επίτευξη ενός σκοπού αναγνωρισµένης αξίας. Η Ηγετική ικανότητα δεν είναι θέµα ορισµένων προσωπικών ιδιοτήτων αλλά πολύ περισσότερο δράσης και ρόλου στο πλαίσιο της κοινωνίας στην οποία αναπτύσσονται οι σχέσεις µεταξύ των ανθρώπων. Ηγεσία Είναι η διαδικασία επηρεασµού που κατατείνει στο συντονισµό µιας οµάδας του κοινωνικού συνόλου για την επίτευξη ενός σκοπού. Είναι επίσης η άσκηση επιρροής, καθοδήγησης σε άτοµα η οµάδα ατόµων από πρόσωπο που διαθέτει Ηγετικές Ικανότητες µε σκοπό να τους κατευθύνει σε ενέργειες για την επίτευξη ενός κοινού αναγνωρισµένου σκοπού. Η Ηγετική Ικανότητα αναφέρεται στην ποιότητα της συµπεριφοράς ορισµένων ατόµων, µέσα από την οποία µπορούν να καθοδηγούν ανθρώπους ή τις δραστηριότητες τους σε µία οργανωµένη προσπάθεια. Ηγεσία είναι πρωτίστως δράση και µάλιστα αποτελεσµατική, ικανή να οδηγήσει στην επίτευξη του επιδιωκοµένου σκοπού. Είναι ανάληψη πρωτοβουλίας και οργανωτικής διάρθρωσης στο πλαίσιο της οµάδας και τέλος είναι τόνωση των κινήτρων που ωθούν σε δραστηριότητα τα µέλη της οµάδας µε ταυτόχρονη ενίσχυση της ενότητας και της συνοχής της. Στρατιωτικός Ηγέτης Είναι ο Ηγέτης που διαθέτει την Ικανότητα να επηρεάζει, προτρέπει και κατευθύνει τους υφισταµένους του µε τέτοιο τρόπο ώστε να κερδίσει την εµπιστοσύνη, την υπακοή και το σεβασµό τους, προκειµένου αυτοί να εργάζονται µε πίστη, ζήλο και αφοσίωση και να θυσιαστούν όταν απαιτηθεί. Αυτή η τελευταία απαίτηση να προετοιµάζει τους υφισταµένους του για πόλεµο και να Ηγείται αυτών κατά την διεξαγωγή της Μάχης δίδει την ιδιαίτερη διάσταση και το αποκλειστικό προνόµιο του Στρατιωτικού Ηγέτη. Είναι ο Ηγέτης του Στρατού Ξηράς που είναι επιφορτισµένος µε τη βαριά αποστολή, να νικήσει στον πόλεµο. Η επιθυµία για την εκπλήρωση της αποστολής παρά τα προβλήµατα και τις αντιξοότητες που αυτή περικλείει καλείται ήθος του πολεµιστή, και κάνει το επάγγελµα του Στρατιωτικού, διαφορετικό από όλα τα άλλα επαγγέλµατα.

12 - 8 - Ο Στρατιωτικός Ηγέτης πρέπει να προσπαθεί να γίνει ο καλύτερος Ηγέτης που µπορεί, καθόσον οι υφιστάµενοί του το δικαιούνται. Οι υφιστάµενοι επωµίζονται όλα τα βάρη και τις θυσίες για να φυλάττουν την Πατρίδα και αυτό που ζητούν σαν ανταπόδοση των υπηρεσιών τους είναι: ΕΝΑΝ ΙΚΑΝΟ ΚΑΙ ΑΞΙΟ ΗΓΕΤΗ ΜΙΑ ΙΚΑΝΗ ΚΑΙ ΑΞΙΑ ΗΓΕΣΙΑ. Στρατιωτική Ηγεσία Είναι η διαδικασία επηρεασµού των υφισταµένων, µε σκοπό την εκπλήρωση του καθήκοντος µε ζήλο και εµπιστοσύνη και την εκτέλεση της αποστολής µε πίστη και αφοσίωση µε ενδεχόµενο τη θυσία στο πεδίο της µάχης. Είναι η ικανότητα άσκησης επιρροής και καθοδήγησης των υφισταµένων για την επιτυχή εκπλήρωση της αποστολής και την επίτευξη των τεθέντων Αντικειµενικών Σκοπών. ιοικητής Είναι το άτοµο που ασκεί ιοίκηση από οποιαδήποτε θέση της Κλίµακας της Ιεραρχίας και υλοποιεί την Εξουσία στο Στρατό Ξηράς η οποία του παρέχεται από τους νόµους και τους σχετικούς κανονισµούς έναντι των υφισταµένων των. Οι συναφείς έννοιες «ιοίκηση και Πειθαρχία» του δίνουν τη δυνατότητα να καθορίζει ανάλογα τη συµπεριφορά των κατωτέρων έναντι του στρατιωτικού καθήκοντος. Κάθε ιοικητής ασκεί εξουσία νοµικά κατοχυρωµένη που επιβάλλει την υποταγή των υφισταµένων του κατά την εκτέλεση της υπηρεσίας. ιοίκηση ιοίκηση είναι η άσκηση νόµιµα παραχωρούµενης εξουσίας από άτοµο του Στρατού Ξηράς, λόγω βαθµού και θέσης, σε υφιστάµενους του για κάθε µορφή υπηρεσιακής δραστηριότητας. Είναι η άσκηση της νόµιµης Στρατιωτικής εξουσίας σε άτοµα του Στρατού Ξηράς για τη ιεύθυνση, Συντονισµό και έλεγχο των Στρατιωτικών υνάµεων. Η εξουσία αυτή συνοδεύεται από την ευθύνη του ιοικητή έναντι των ανωτέρων και κατωτέρων του να φέρει σε πέρας την Αποστολή που του έχει ανατεθεί. Η ιοίκηση στο Στρατό Ξηράς είναι θεµελιωµένη νοµικά από το ΣΚ 20-1, το ΣΚ 20-2, το Στρατιωτικό και Κοινό Ποινικό Κώδικα.

13 ΕΦΑΡΜΟΓΗ-ΙΣΧΥΣ ΟΓΜΑΤΟΣ ΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΗΓΕΤΩΝ α. Το παρόν όγµα εφαρµόζεται σε όλες τις δραστηριότητες του Στρατού Ξηράς. β. Η ισχύς του αρχίζει από την ηµέρα εγκρίσεώς του και θα αναθεωρείται αν απαιτείται κάθε πέντε χρόνια. Σε κάθε περίπτωση όµως θα επανεκδίδεται κάθε δέκα χρόνια.

14 -10- ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗΣ ΗΓΕΣΙΑΣ 7. ΓΕΝΙΚΑ Το παρόν όγµα ιαµόρφωσης Ηγετών του Στρατού Ξηράς, αναπτύσσει ένα Πλαίσιο Στρατιωτικής Ηγεσίας, το οποίο ισχύει για όλους τους Στρατιωτικούς Ηγέτες. Το πλαίσιο αυτό συγκεντρώνει τις υπάρχουσες έννοιες Ηγεσίας, καθιερώνει τις διαστάσεις της Ηγεσίας και υποδεικνύει το πώς αυτές σχετίζονται µεταξύ τους. Στο Πλαίσιο αυτό της Στρατιωτικής Ηγεσίας περιλαµβάνονται: Οι Στρατιωτικές Αξίες (Αφοσίωση, Καθήκον, Σεβασµός, Ανιδιοτέλεια, Τιµή, Ακεραιότητα και Προσωπικό θάρρος), που προσδιορίζουν την ταυτότητα του Στρατού µας και αποτελούν το θεµέλιο επάνω στο οποίο στηρίζονται τα πάντα στην Ειρήνη και, κυρίως, στον Πόλεµο. Τα Χαρακτηριστικά Γνωρίσµατα (Πνευµατικά, Σωµατικά και Συναισθηµατικά), που πρέπει να χαρακτηρίζουν το Στρατιωτικό Ηγέτη. Οι Ικανότητες- εξιότητες ( ιαπροσωπικές, ιανοητικές, Τεχνικές και Τακτικές), που πρέπει να έχει ο Στρατιωτικός Ηγέτης, και Οι Ενέργειες (Επιρροή, Λειτουργικότητα, και Βελτίωση), στις οποίες πρέπει να προβαίνει ο Στρατιωτικός Ηγέτης. Οι Στρατιωτικές Αξίες, σε συνδυασµό µε τα Χαρακτηριστικά Γνωρίσµατα του Στρατιωτικού Ηγέτη, διαπλάθουν, και διαµορφώνουν το Χαρακτήρα του Ηγέτη, δηλαδή το ΕΙΜΑΙ του Στρατιωτικού Ηγέτη, αυτό που ο Στρατιωτικός Ηγέτης πρέπει να είναι. Ο Στρατιωτικός Ηγέτης είναι ένα άτοµο µε Χαρακτήρα, και αυτό είναι βασικό για το Στρατό µας. Αυτό που κάνει Ικανό το Στρατιωτικό Ηγέτη, είναι οι Ικανότητες ( εξιότητες) του σχετικά µε τους ανθρώπους, τις ιδέες, τα αντικείµενα και τη διεξαγωγή του πολέµου. Οι ικανότητες αυτές, που αναφέρονται σε τέσσερις κατηγορίες, ως ιαπροσωπικές, ιανοητικές, Τεχνικές και Τακτικές, χαρακτηρίζουν το Στρατιωτικό Ηγέτη µε Ικανότητα, τον Ηγέτη που ΓΝΩΡΙΖΕΙ το προσωπικό του, τον εξοπλισµό και τα µέσα του, το επάγγελµά του.

15 -11- Τα παραπάνω, δεν είναι αρκετά. Ο Στρατιωτικός Ηγέτης πρέπει να µεταφράζει το Χαρακτήρα (ΕΙΜΑΙ) και την Ικανότητα (ΓΝΩΡΙΖΩ) σε Ηγετικές Ενέργειες, σε Πράξεις. Ο Στρατιωτικός Ηγέτης επηρεάζει ανθρώπους, µε την παροχή Σκοπού, Κατεύθυνσης και Κινήτρου, ενώ, παράλληλα, λειτουργεί για να βελτιώνει την Υπηρεσία. Ο Στρατιωτικός Ηγέτης εµπνέει τους άλλους και ιδιαίτερα τους υφισταµένους του προς τους κοινούς στόχους και ποτέ δεν χάνει την επαφή µε το µέλλον, τη στιγµή που εργάζεται ακούραστα για τις απαιτήσεις του Σήµερα. Αυτό είναι το ΚΑΝΩ του Στρατιωτικού Ηγέτη, αυτό που ο Στρατός αναµένει από τον Ηγέτη του να ΚΑΝΕΙ (να Πράξει). Η θεµελιώδης αρχή του ΕΙΜΑΙ, ΓΝΩΡΙΖΩ, ΚΑΝΩ διαχέεται σε όλο το Πλαίσιο της Στρατιωτικής Ηγεσίας και αποτελεί τη βάση της ιαµόρφωσης του Στρατιωτικού Ηγέτη, του Ηγέτη µε Χαρακτήρα και Ικανότητες που Ενεργεί για την Επίτευξη της Υπεροχής. µε χαρακτήρα και ικανότητες ενεργεί... για την επίτευξη της υπεροχής. Αφοσίωση Καθήκον Σεβασµός Ανιδιοτέλεια Τιµή Πνευµατικά Φυσικά Συναισθηµατικά ιαπροσωπικές ιανοητικές Τεχνικές Τακτικές Επιρροή Λειτουργία Βελτίωση Ακεραιότητα Προσωπικό Θάρρος Πλαίσιο Στρατιωτικής Ηγεσίας Το Πλαίσιο της Στρατιωτικής Ηγεσίας: Παρέχει ένα µοναδικό µέσο για την ανάπτυξη Ηγετών.

16 -12- Ισχύει για όλα τα επίπεδα της Στρατιωτικής Ηγεσίας και µπορεί να χρησιµοποιηθεί ατοµικά, µε σκοπό την προσωπική βελτίωση του Ηγέτη, καθώς και για την ανάπτυξη-βελτίωση των υφιστάµένων του. Καθιερώνει, έναν απλό και κατανοητό τρόπο, προκειµένου να αναλογισθεί κανείς και να συζητήσει θέµατα Ηγεσίας. 8. ΕΠΙΠΕ Α ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗΣ ΗΓΕΣΙΑΣ Το Πλαίσιο της Στρατιωτικής Ηγεσίας απευθύνεται και αφορά όλους τους Στρατιωτικούς Ηγέτες. είχνει τον τρόπο µε το οποίο συνδέονται οι ικανότητες, οι ενέργειες και οι ευθύνες σε διαφορετικά επίπεδα Ηγεσίας, ώστε να επιτρέπουν σε Ηγέτες χαµηλών θέσεων να γνωρίζουν σχετικά θέµατα που επηρεάζουν τις αποφάσεις Ηγετών υψηλότερων θέσεων. Οι υψηλότερες στην Ιεραρχία θέσεις αυξάνουν τις ευθύνες των Ηγετών και απαιτείται να αναπτυχθούν συµπληρωµατικά χαρακτηριστικά και να αποκτηθούν περισσότερες γνώσεις. Ένα µέρος από τις γνώσεις αυτές περιλαµβάνει και την κατανόηση των ευθυνών των προϊστάµενων, τους παράγοντες που επηρεάζουν τις αποφάσεις τους και το περιβάλλον µέσα στο οποίο ενεργούν. Τα διάφορα επίπεδα της Στρατιωτικής Ηγεσίας αντανακλούν τις διαφορετικές προκλήσεις που αντιµετωπίζουν οι Ηγέτες καθώς τοποθετούνται σε θέσεις αυξηµένων ευθυνών. Η Στρατιωτική Ηγεσία διακρίνεται σε τρία επίπεδα: : Άµεση Οργανωτική Στρατηγική. ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΗΓΕΣΙΑ Ανώτερο Επίπεδο ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ ΗΓΕΣΙΑ Επίπεδο Σχηµατισµών Μειζόνων Σχηµατισµών ΑΜΕΣΗ ΗΓΕΣΙΑ Μέχρι Επίπεδο Μονάδος ΑΞΙΕΣ ΚΑΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ Επίπεδα Στρατιωτικής Ηγεσίας

17 -13- α. Άµεση Ηγεσία Η Άµεση Ηγεσία είναι η πρόσωπο µε πρόσωπο Ηγεσία, η Ηγεσία πρώτης γραµµής. Αυτή λαµβάνει χώρα στα κλιµάκια εκείνα στα οποία οι Στρατιωτικοί Ηγέτες είναι σε συνεχή επαφή µε τους υφισταµένους τους (οµάδες, διµοιρίες, λόχοι, τάγµατα, συντάγµατα και ισότιµες µονάδες Όπλων-Σωµάτων). Οι Άµεσοι Ηγέτες αξιοποιούν τους κατωτέρούς τους έναν προς έναν και επηρεάζουν αυτούς µέσω των προϊσταµένων τους. Είναι αρκετά κοντά µε το προσωπικό ώστε να είναι σε θέση να εντοπίζουν γρήγορα τι λειτουργεί σωστά και τι όχι και να επιλύουν άµεσα οποιοδήποτε πρόβληµα. Το γεγονός αυτό προσδίδει στο έργο τους περισσότερη σιγουριά και λιγότερη πολυπλοκότητα σε σχέση µε αυτό των Οργανωτικών και Στρατηγικών Ηγετών. β. Οργανωτική Ηγεσία Οι Οργανωτικοί Ηγέτες Ηγούνται των Σχηµατισµών, Στρατιωτικών Εργοστασίων και ασκούν επιρροή σε αρκετές εκατοντάδες έως χιλιάδες ανθρώπους. Αυτό γίνεται έµµεσα διαµέσου περισσότερων επιπέδων διοικήσεως από ότι µε τους Άµεσους Ηγέτες. Οι Οργανωτικοί Ηγέτες έχουν επιτελείο, που τους βοηθά να καθοδηγούν το προσωπικό τους και να διαχειρίζονται τα µέσα και το ανθρώπινο δυναµικό. Επίσης καθιερώνουν τις αρχές και το οργανωτικό κλίµα που υποστηρίζει τους υφιστάµενους Ηγέτες. Οι ικανότητες των Οργανωτικών Ηγετών είναι οι ίδιες µε αυτές του Άµεσων Ηγετών αλλά αναπτύσσονται σε µεγαλύτερο βαθµό, δεδοµένου ότι αυτοί αντιµετωπίζουν περισσότερη πολυπλοκότητα, περισσότερους ανθρώπους, εντονότερη αβεβαιότητα και µεγαλύτερο αριθµό απρόβλεπτων καταστάσεων. Επηρεάζουν το προσωπικό κυρίως µέσω των υφισταµένων επιπέδων ιοίκησης παρά µε προσωπική επαφή. Είναι σηµαντικό για τους Οργανωτικούς Ηγέτες να επισκέπτονται τους χώρους εργασίας του προσωπικού τους (επιτελεία, Μονάδες, πεδία ασκήσεων, Στρατιωτικά Εργοστάσια κλπ) ώστε να συγκρίνουν τις αναφορές που τους υποβάλλονται, µε τις πραγµατικές συνθήκες που επικρατούν. Επίσης για να διαπιστώνουν προσωπικά κατά πόσο έχουν γίνει κατανοητές οι κατευθύνσεις τους και υλοποιούνται οι προτεραιότητες που έχουν τεθεί. γ. Στρατηγική Ηγεσία Στρατηγικοί Ηγέτες είναι οι αρχαιότεροι ιεραρχικά Στρατιωτικοί Ηγέτες. Αυτοί ηγούνται σε ανώτερα ιοικητικά και Εθνικά επίπεδα. Εµπνέουν Στρατηγικά οράµατα, καθορίζουν τη οµή υνάµεων, καταµερίζουν τους πόρους και προετοιµάζουν τις ιοικήσεις και το Στρατό ως σύνολο για µελλοντικούς ρόλους.

18 -14- Οι Στρατηγικοί Ηγέτες εργάζονται σ ένα αβέβαιο περιβάλλον µε ιδιαίτερα περίπλοκα προβλήµατα που επηρεάζουν και επηρεάζονται από γεγονότα και δραστηριότητες πέραν του Στρατού. Οι Στρατηγικοί Ηγέτες εφαρµόζουν πολλές από τις ίδιες Ηγετικές ικανότητες και ενέργειες που ανέπτυξαν και «τελειοποίησαν» ως Άµεσοι και Οργανωτικοί Ηγέτες. Παρόλα αυτά η Στρατηγική Ηγεσία απαιτεί άλλες ικανότητες και ενέργειες που είναι πιο πολύπλοκες και άµεσα εφαρµοζόµενες. Οι Στρατηγικοί Ηγέτες ενδιαφέρονται και ανησυχούν ιδιαίτερα για το περιβάλλον στο οποίο ο Στρατός λειτουργεί. Οι αποφάσεις τους λαµβάνουν υπόψη θέµατα όπως για παράδειγµα την απόκτηση νέων οπλικών συστηµάτων, τον περιορισµό των αµυντικών δαπανών, την αναδιοργάνωση του Στρατού κλπ. Οι πρωτοβουλίες τους συνήθως απαιτούν ικανό χρόνο για να σχεδιασθούν, προετοιµασθούν και εκτελεσθούν. Επειδή ασκούν επιρροή πρωταρχικά µέσω των υφισταµένων τους, οι Στρατηγικοί Ηγέτες πρέπει να αναπτύσσουν µεγάλη ικανότητα στην επιλογή κατάλληλων επιτελών και στην καλή λειτουργία του επιτελείου τους. 9. ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΗΓΕΣΙΑ ΚΑΤΑ ΤΟ ΘΟΥΚΥ Ι Η «θα είµαι ικανοποιηµένος αν το έργο µου κριθεί ωφέλιµο από όσους θελήσουν να έχουν ακριβή γνώση των γεγονότων που συνέβησαν και εκείνων που πρόκειται να συµβούν στο µέλλον, τα οποία, από την πλευρά της ανθρώπινης φύσης, θα είναι όµοια ή παραπλήσια. Έγραψα την Ιστορία µου για να µείνει αιώνιο κτήµα των ανθρώπων και όχι σαν έργο επίκαιρου διαγωνισµού για ένα πρόσκαιρο ακροατήριο.» (Βιβλίο Α 22) εν υπάρχει αµφιβολία ότι ο Θουκυδίδης πέτυχε το στόχο του. Είναι ο πρώτος που διέκρινε τη χρηστική αξία της Ιστορίας. Καθόσον δεν είναι µόνο η γνώση, αλλά και η δυνατότητα προβολής της στο παρόν και το µέλλον. Με αυτή τη λογική το έργο του θεωρείται πάντα ένα σύγχρονο Εγχειρίδιο Στρατιωτικής Ηγεσίας. Το έργο του Θουκυδίδη παραµένει διαχρονικό και εξαιρετικά επίκαιρο καθώς βοηθά στο να γίνει κατανοητή η υναµική της Στρατιωτικής Ηγεσίας και να αποκωδικοποιηθούν τα χαρακτηριστικά γνωρίσµατα της προσωπικότητας του Στρατιωτικού Ηγέτη. ύο είναι οι βασικές παράµετροι της Στρατιωτικής Ηγεσίας που διακρίνει και αναλύει ο Θουκυδίδης στο έργο του. Η προσωπικότητα του Ηγέτη και η Στρατηγική του. ύο στοιχεία άρρηκτα συνδεδεµένα µεταξύ τους. Τα χαρακτηριστικά γνωρίσµατα της προσωπικότητας του Ηγέτη που επηρεάζουν την χάραξη της Στρατηγικής του, η οποία αποτελεί την ανατοµία του τρόπου σκέψης και δράσης του. Ο συνδυασµός αυτών των παραµέτρων µε ανάλογους χειρισµούς αναδεικνύουν το Στρατιωτικό Ηγέτη. Ολόκληρο το έργο του Θουκυδίδη είναι µία ανεξάντλητη πηγή παραδειγµάτων Ηγεσίας και

19 -15- ιοίκησης. Μέσα από αυτά τα παραδείγµατα οικοδοµείται και διαπλάθεται ο Στρατιωτικός Ηγέτης. Ο Περικλής, ο Αλκιβιάδης, ο ηµοσθένης, ο Αρχίδαµος, ο Φορµίωνας, ο Βρασίδας, ο Νικίας και πολλοί άλλοι υπήρξαν Ηγέτες µε ξεχωριστή προσωπικότητα και ιδιαίτερες αρχές. Ο Θουκυδίδης καταγράφοντας στοιχεία απ όλους αυτούς θεµελιώνει κατά τον καλύτερο τρόπο το διαχρονικό πρότυπο του Στρατιωτικού Ηγέτη. Στο έργο του είναι καταγεγραµµένη επίσης µία ολοκληρωµένη θεωρία Στρατηγικής δηλαδή µία θεωρία για το πώς τα κράτη δηµιουργούν το περιβάλλον ασφαλείας και διαµορφώνει ένα πλέγµα διαχρονικού Στρατηγικού προβληµατισµού. Ο Θουκυδίδης έχει την απόλυτη συναίσθηση και γνώση της δύναµης του Ηγέτη. Γνωρίζει πως οι αποφάσεις του µπορούν να επηρεάσουν ανθρώπους, καταστάσεις, να καθορίσουν ενδεχοµένως την πορεία ενός ολόκληρου λαού ή και να αλλάξουν τη ροή της Ιστορίας. Ο Επιτάφιος του Περικλή είναι το κατ εξοχήν απόσπασµα του έργου του όπου σκιαγραφείται η προσωπικότητα του µεγάλου Ηγέτη. Ο Θουκυδίδης µεταφέρει τον καθαρό λόγο του Περικλή και αναδεικνύει το ηθικό ανάστηµα και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά γνωρίσµατα που πρέπει να διαθέτει ο πετυχηµένος Ηγέτης. Τα χαρακτηριστικά αυτά γνωρίσµατα του Στρατιωτικού Ηγέτη κατά τον Θουκυδίδη είναι: ιορατικότητα και Ικανότητα Πρόβλεψης. Ταχύτητα στη Λήψη Αποφάσεων - Καινοτοµία. Αποτελεσµατικότητα στην επικοινωνία- ιαχείριση του Ηθικού των Στρατιωτών. Κατάρτιση Γνώσεις. Θάρρος Αποφασιστικότητα Αντοχή - Ενθουσιασµός. ικαιοσύνη Ανιδιοτέλεια Ακεραιότητα - Καλή Συµπεριφορά-Σεµνότητα Σύνεση. 10. ΑΡΧΕΣ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗΣ ΗΓΕΣΙΑΣ. Oι Αρχές της Στρατιωτικής Ηγεσίας αποτελούν τις βασικές κατευθυντήριες γραµµές για τις ενέργειες των Στρατιωτικών Ηγετών. Οι Αρχές αυτές είναι πολύ απλές και πολύ σηµαντικές. Έχουν εφαρµογή σε όλα τα επίπεδα της Στρατιωτικής Ηγεσίας και κάθε Ηγέτης έχει υποχρέωση να τις µελετήσει, να τις καταλάβει και να τις εφαρµόσει. Αυτές οι Αρχές είναι οι παρακάτω:

20 -16- α. Ο Στρατιωτικός Ηγέτης πρέπει να γνωρίζει τον εαυτό του και να επιδιώκει τη βελτίωση του. Ο Ηγέτης πρέπει να παρατηρεί και να αναλύει τον εαυτό του και να τον συγκρίνει µε άλλους πετυχηµένους Ηγέτες. Πρέπει να προσδιορίζει τα δυνατά και αδύνατα σηµεία του και να προσπαθεί συνεχώς να βελτιώσει τα τελευταία µε µελέτη και πρακτική εξάσκηση. β. Ο Στρατιωτικός Ηγέτης πρέπει να είναι γνώστης της εργασίας του. Ο Στρατιωτικός Ηγέτης πρέπει να διαθέτει ένα ευρύ πεδίο γνώσεων. Να µελετά σε βάθος τα τεχνικά και πρακτικά θέµατα που τον αφορούν. Να γνωρίζει το Σύνταγµα της Χώρας στο οποίο οφείλει τη πρώτη υπακοή, τους ΣΚ 20-1, 20-2, τον παρόντα ΣΚ 31-20, καθώς και βασικούς κανονισµού. Να είναι ενήµερος επί των σύγχρονων στρατιωτικών εξελίξεων και προοπτικών αλλά και να έχει πλήθος άλλων γνώσεων, όπως ψυχολογίας, γεωπολιτικής, γεωστρατηγικής, γεωοικονοµίας κλπ. τις οποίες και να βελτιώνει συνεχώς. γ. Ο Στρατιωτικός Ηγέτης πρέπει να επιζητά ευθύνες και να αναλαµβάνει τις ευθύνες των πράξεων του. Τα όρια της ευθύνης και της Στρατιωτικής εξουσίας κάθε φορά καθορίζονται από το κλιµάκιο ιοικήσεως του Ηγέτη. Υπάρχουν όµως περιπτώσεις που πρέπει να αναπτύξει πρωτοβουλία για την αντιµετώπιση µιας κατάστασης. Γενικά, όταν διαπιστώνει µέσα στο πλαίσιο των αρµοδιοτήτων του. ότι κάτι πρέπει να γίνει, θα πρέπει να το κάνει έγκαιρα, χωρίς να περιµένει να του το υποδείξουν. Θα πρέπει να αναλαµβάνει την ευθύνη των πράξεων του σε όλες τις περιπτώσεις. Σε περίπτωση που δέχεται έπαινο θα πρέπει να τον µεταβιβάζει στους υφιστάµενους του. δ. Ο Στρατιωτικός Ηγέτης πρέπει να παίρνει σωστές και έγκαιρες αποφάσεις. Ο Ηγέτης µέσα στο χρόνο που του διατίθεται θα πρέπει να αναλύσει την κατάσταση, να διαµορφώσει τρόπους ενέργειας, να µελετήσει εναλλακτικές λύσεις και να πάρει τη σωστή απόφαση χωρίς χρονοτριβή. Μια σωστή απόφαση που παίρνεται έγκαιρα είναι πολύ καλύτερη από µία πιο σωστή που παίρνεται καθυστερηµένα. ε. Ο Στρατιωτικός Ηγέτης πρέπει να αποτελεί παράδειγµα για τους υφισταµένους του.

21 -17- Οι υφιστάµενοι ενστικτωδώς παρατηρούν τους Στρατιωτικούς Ηγέτες τους και µιµούνται τη συµπεριφορά τους. εν υπάρχει τεχνική Ηγεσίας πιο ισχυρή από την Ηγεσία δια του παραδείγµατος. Είναι η ουσία της Ηγεσίας. στ. Ο Στρατιωτικός Ηγέτης πρέπει να γνωρίζει τους Υφισταµένους του και να µεριµνά για την ικανοποίηση των αναγκών τους. Ο Ηγέτης πρέπει να γνωρίζει τι κρύβουν οι υφιστάµενοι µέσα τους, τι τους ωθεί να κάνουν, ή να µην κάνουν κάτι, τι τους παρακινεί και τι τους απογοητεύει. Πρέπει να γνωρίσει τα προβλήµατα που τους απασχολούν, να συζητήσει µαζί τους, να τους επιβλέπει κατά την εκτέλεση της υπηρεσίας τους, έτσι ώστε να αντιλαµβάνεται καλύτερα τις ικανότητες και τις αδυναµίες τους για να τους αξιοποιεί κατά τον πλέον αποτελεσµατικότερο τρόπο. Επίσης, πρέπει να γνωρίζει τις ανάγκες των υφισταµένων του και να µεριµνά για την ικανοποίησή τους όσο αυτό είναι δυνατόν. ζ. Ο Στρατιωτικός Ηγέτης πρέπει να τηρεί συνεχώς ενήµερους τους υφισταµένους του. Οι υφιστάµενοι πρέπει να γνωρίζουν τι έκαναν, τι πρόκειται να κάνουν και γιατί θα κάνουν κάτι εκτός από τις περιπτώσεις που κάτι τέτοιο δεν επιτρέπεται για λόγους ασφαλείας. Επίσης πρέπει να καταλάβουν πόσο σηµαντικό είναι το έργο που καλούνται να φέρουν σε πέρας, σε σχέση µε την εκπλήρωση της γενικότερης αποστολής. Ένας υφιστάµενος καλά ενηµερωµένος είναι πιο αποδοτικός από κάποιον µη ενηµερωµένο. η. Ο Στρατιωτικός Ηγέτης πρέπει να καλλιεργεί τα αίσθηµα της ευθύνης στους υφισταµένους του. Όταν οι υφιστάµενοι δείχνουν ικανοί και πρόθυµοι να εκτελέσουν εργασία, ο Ηγέτης πρέπει να τους την αναθέσει καθιστώντας τους υπεύθυνους για το αποτέλεσµα. Οι υφιστάµενοι πρέπει να καταλάβουν ότι µαζί µε την ανάθεση κάποιας αποστολής, τους µεταβιβάζεται και η ευθύνη για τη σωστή εκτέλεσή της. Όταν ο Ηγέτης επεµβαίνει για να διορθώσει κάποιο σφάλµα των υφισταµένων του, πρέπει να το κάνει µε τέτοιο τρόπο ώστε να τους ενθαρρύνει και να αναπτύσσει την αυτοπεποίθησή τους. Όταν το έργο που τους έχει ανατεθεί ολοκληρωθεί µε επιτυχία, ο Ηγέτης πρέπει να επαινεί αυτούς που το εκτέλεσαν, ιδίως αν χρειάστηκε να αναπτύξουν πρωτοβουλία και εφευρετικότητα.

22 -18- θ. Ο Στρατιωτικός Ηγέτης πρέπει να εξασφαλίζει ότι η αποστολή κατανοήθηκε επιβλέπεται και εκτελείται. Κατά την ανάθεση µιας αποστολής, ο Ηγέτης πρέπει να παρέχει τις απαιτούµενες διευκρινίσεις, ώστε να είναι βέβαιος ότι αυτή έγινε κατανοητή από τους Στρατιώτες, να καθορίζει στόχους και να εξασφαλίζει τις προϋποθέσεις, τα µέσα και τις συνθήκες εκτέλεσής της. Επίσης πρέπει να επιβλέπει την εκτέλεση της αποστολής και τα απαιτούµενα επίπεδα απόδοσης. Πρέπει ακόµη να παρακολουθεί την απόδοσή τους περιοδικά. Η επιµονή στη καλή απόδοση οδηγεί στην συνεχή βελτίωση των υφισταµένων του. ι. Ο Στρατιωτικός Ηγέτης πρέπει να εκπαιδεύει τους υφιστάµενους του σαν σύνολο και να αναπτύσει πνεύµα συνεργασίας. Ο Ηγέτης πρέπει να καλλιεργήσει σε κάθε υφιστάµενό του εµπιστοσύνη στις ατοµικές του ικανότητες, αλλά και στις ικανότητες του συνόλου. Πρέπει οι υφιστάµενοι να γνωρίζουν το ρόλο τους στην κοινή προσπάθεια και να αντιλαµβάνονται πως η ατοµική τους απόδοση αυξάνει ή µειώνει την απόδοση του συνόλου. Τέλος, ο Ηγέτης πρέπει να καλλιεργεί πνεύµα αρµονικής συνεργασίας µεταξύ των υφιστάµενων του βελτιώνοντας έτσι το επίπεδο απόδοσής τους. ια. Ο Στρατιωτικός Ηγέτης πρέπει να χρησιµοποιεί τους υφισταµένους ανάλογα µε τις δυνατότητές του. Ο Ηγέτης πρέπει να γνωρίζει τι να απαιτήσει από τους υφισταµένους του, αλλά και τις δυνατότητες που διαθέτουν. Μόνο έτσι, µπορεί να τους χρησιµοποιήσει παραγωγικά και αποδοτικά, αναθέτοντάς τους έργο που µπορούν να εκπληρώσουν µε επιτυχία. 11. ΑΝΑΛΥΣΗ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗΣ ΗΓΕΣΙΑΣ α. Προσδιορισµός Στρατιωτικής Ηγεσίας Στρατιωτική Ηγεσία είναι η ικανότητα του Στρατιωτικού Ηγέτη να επηρεάζει τους υφισταµένους του, παρέχοντας σ αυτούς σκοπό, κατεύθυνση και κίνητρα στα πλαίσια της διαδικασίας για την εκπλήρωση της αποστολής, τη µέριµνα του προσωπικού και τη βελτίωση της Υπηρεσίας. Επιρροή Επιρροή είναι η επίδραση του Στρατιωτικού Ηγέτη επί των υφισταµένων του, ώστε αυτοί να πράττουν ότι αυτός θέλει, ή σχεδιάζει για τη διαµόρφωση συγκεκριµένου αποτελέσµατος.

23 -19- Είναι ο τρόπος ή η µέθοδος για να πετύχουµε τη λειτουργία και τη βελτίωση. Η επιρροή δεν είναι απλά έκδοση ή διαβίβαση διαταγών στους υφισταµένους. Το παράδειγµα είναι το ίδιο σηµαντικό µε τα λόγια. Μέσα από το λόγο και το παράδειγµα πρέπει να µεταδίδεται στους υφισταµένους ο σκοπός, η κατεύθυνση και τα κίνητρα. Σκοπός Ο σκοπός δίδει στους υφισταµένους την αιτία για πράξη και δράση. Αυτό δεν σηµαίνει ότι ο Στρατιωτικός Ηγέτης πρέπει να δίδει εξηγήσεις για κάθε απόφασή του προκειµένου να ικανοποιήσει τους υφισταµένους του. Σηµαίνει όµως ότι ο Ηγέτης πρέπει να κερδίσει την εµπιστοσύνη τους. Οι υφιστάµενοι πρέπει να γνωρίζουν από την εµπειρία τους ότι µεριµνά για αυτούς και ότι δεν θα τους ζητήσει να κάνουν κάτι - ιδιαίτερα επικίνδυνο- παρά µόνο αν αυτό είναι απολύτως αναγκαίο για την εκπλήρωση της αποστολής. Κατεύθυνση Όταν ο Στρατιωτικός Ηγέτης δίδει κατευθύνσεις στους υφισταµένους του, γνωστοποιεί σ αυτούς τον τρόπο που επιθυµεί να επιτευχθεί η αποστολή. Θέτει τις προτεραιότητες των εργασιών, καθορίζει ευθύνες για την ολοκλήρωσή τους (µεταβιβάζει και εξουσίες όποτε είναι ανάγκη) και βεβαιώνεται ότι οι υφιστάµενοί του κατανόησαν τις επιδιώξεις του (τα επιθυµητά επίπεδα απόδοσή τους). Ο Ηγέτης υπολογίζει τον τρόπο µε τον οποίο θα γίνει το προς εκτέλεση έργο σωστά µε το διαθέσιµο προσωπικό, χρόνο και µέσα και στη συνέχεια κοινοποιεί τις πληροφορίες αυτές στους υφισταµένους. Οι πληροφορίες αυτές θέλουν καθοδήγηση, θέλουν κατευθύνσεις. Θέλουν εργασίες που να τους προκαλούν. Θέλουν εκπαίδευση για τον τρόπο που θα πετύχουν αυτά και τα µέσα ενδεχοµένως τα οποία είναι απαραίτητα προκειµένου να κάνουν το έργο τους σωστά. Κίνητρα Τα κίνητρα δίδουν στους υφισταµένους τη θέληση να κάνουν ότι µπορούν για να φέρουν σε πέρας την αποστολή τους. Έχουν σαν αποτέλεσµα, αυτοί να αναλαµβάνουν, πρωτοβουλία όταν διαπιστώνουν ότι χρειάζεται να γίνει κάτι. Η παροχή κινήτρων στους υφισταµένους απαιτεί την ανάθεση αποστολών που να κεντρίζουν το ενδιαφέρον τους, να τους προκαλούν. Πρέπει να τους ανατίθενται όσες ευθύνες µπορούν να διαχειριστούν. Αν πετύχουν πρέπει να τους επαινούµε. Όταν υστερούν σε απόδοση πρέπει οι Στρατιωτικοί Ηγέτες να τους απονέµουν τα εύσηµα για ότι έχουν κάνει και

24 -20- να τους συµβουλεύουν ή να τους εκπαιδεύουν έτσι ώστε να το κάνουν καλύτερα την επόµενη φορά. Οι υφιστάµενοι που έχουν εκπαιδευτεί µε αυτό το τρόπο θα εκπληρώσουν την αποστολή τους ακόµα και αν κανένας δεν τους επιβλέπει. Θα εργάζονται σκληρότερα από όσο πίστευαν ότι µπορούσαν και όταν ο Στρατιωτικός Ηγέτης τους αποδώσει τα εύσηµα θα είναι έτοιµοι να αναλάβουν περισσότερα την επόµενη φορά. Οι Στρατιωτικοί όµως Ηγέτες δίδουν κίνητρα στους υφισταµένους τους µε κάτι περισσότερο από λόγια. Το παράδειγµα που δίδουν πρέπει να είναι τουλάχιστον το ίδιο σηµαντικό µε αυτά που λένε και µε το πόσο καλά εκτελούν τα καθήκοντά τους. Οι Ηγέτες βρίσκονται επικεφαλής και πάντα εκεί όπου υπάρχει δράση. Λειτουργικότητα Οι ενέργειες που γίνονται µε σκοπό να επηρεάσουν τους άλλους, εξυπηρετούν την επίτευξη των βραχυπρόθεσµων στόχων για την εκπλήρωση της αποστολής. Όλα γίνονται µέσα από σχεδιασµό, προετοιµασία, εκτέλεση και απολογισµό ώστε την επόµενη φορά η εργασία, να γίνει µε πιο έξυπνο και αποδοτικό τρόπο. Οι Στρατιωτικοί Ηγέτες ακολουθούν αυτές τις ενέργειες προκειµένου να πετύχουν, οι οποίες γίνονται πιο πολύπλοκες καθώς αναλαµβάνουν θέσεις αυξανόµενης ευθύνης. Βελτίωση Ο Στρατός απαιτεί από τον Στρατιωτικό Ηγέτη να κάνει πολύ περισσότερα από το να εκπληρώσει απλώς το καθηµερινό του καθήκον. Οι Στρατιωτικοί Ηγέτες αγωνίζονται να βελτιώσουν οτιδήποτε τους έχει ανατεθεί, το προσωπικό, τις εγκαταστάσεις, τον εξοπλισµό, την εκπαίδευση και τα µέσα. Πάντα θα υπάρχει και µια νέα αποστολή αλλά η ολοκλήρωση της παλαιάς αποτελεί βέλτιστη προσφορά. Η αναπτυξιακή συµβουλευτική είναι µια ικανότητα που χρησιµοποιείται προκειµένου να βοηθήσει τους υφισταµένους να γίνουν καλύτεροι, να βελτιώσουν την απόδοσή τους και να προετοιµαστούν για µελλοντικές ενέργειες. Η συµβουλευτική πρέπει να ακολουθείται - πραγµατοποιείται τόσο στις επιτυχίες όσο και στις αποτυχίες. Οι υφιστάµενοι βλέπουν τον Ηγέτη τους να εξετάζει τόσο τη δική του απόδοση όσο και αυτή του συνόλου, την αξιολογούν και αναγνωρίζουν τα σωστά σηµεία που πρέπει να διατηρήσουν καθώς και τα λάθη και τις παραλείψεις και δεσµεύονται για έναν καλύτερο τρόπο εκτέλεσης στο µέλλον.

25 -21- β. Ηγέτες Ηγετών Σε κάθε επίπεδο, οποιοσδήποτε είναι υπεύθυνος για την επίβλεψη ανθρώπων ή για την ολοκλήρωση µιας αποστολής, στην οποία εµπλέκονται και άλλα άτοµα είναι ένας Ηγέτης. Οποιοσδήποτε επηρεάζει άλλους, τους δίνει κίνητρα προκειµένου να ενεργήσουν ή επηρεάζει τον τρόπο σκέψης ή λήψης αποφάσεων, είναι ένας Ηγέτης. Η Ηγεσία δεν είναι µόνο µια λειτουργία θέσης είναι και µια λειτουργία ρόλου. Όλοι στο Στρατό, συµπεριλαµβανοµένων και των Ηγετών, έχουν τη θέση τους στη κλίµακα της Ιεραρχίας. Οποιοσδήποτε µέσα στο στρατό είναι ένας καθοδηγητής, ένας Ηγέτης ή ένας υφιστάµενος. Υπάρχουν, προφανώς πολλοί Ηγέτες στο Στρατό και είναι σηµαντικό να γίνεται κατανοητό το γεγονός ότι δεν καθοδηγούνται µόνο υφιστάµενοι αλλά και άλλοι Ηγέτες. Ακόµα και στα χαµηλότερα επίπεδα στο Στρατό ο καθένας είναι ένας Ηγέτης Ηγετών. Σε κάθε επίπεδο Ηγεσίας ο Ηγέτης πρέπει να επιτρέπει στους υφιστάµενούς του Ηγέτες να εκτελούν το έργο τους. Η εξάσκηση σε τέτοιου είδους αποκεντρωµένη εκτέλεση και δράση που βασίζεται στις εντολές για την εκπλήρωση µιας αποστολής σε καιρό ειρήνης, εκπαιδεύει τους υφιστάµενους οι οποίοι, στη µάχη, θα εφαρµόσουν αυτή την πειθαρχηµένη πρωτοβουλία ελλείψει εντολών. Συχνά πρέπει να ενισχύονται οι υφιστάµενοι Ηγέτες στην εκτέλεση της αποστολής τους. Να τους ανατίθεται έργο, να τους παραχωρείται η απαραίτητη εξουσία και να τους επιτρέπεται να αναλαµβάνουν πρωτοβουλίες. Αυτός είναι ο καλύτερος τρόπος για την ανάπτυξη και βελτίωσή τους. Παραχωρούµε στους υφισταµένους Ηγέτες την εξουσία που χρειάζονται προκειµένου να εκτελέσουν το έργο τους. Στη συνέχεια τους ελέγχουµε συχνά προκειµένου να παρακολουθούµε την πρόοδο όχι όµως τόσο συχνά ώστε να τους γινόµαστε εµπόδιο. Αυτή η ικανότητα αναπτύσσεται µέσω της εµπειρίας. Απαιτείται προσωπικό θάρρος και τόλµη για να λειτουργήσει ένας Ηγέτης µε αυτό το τρόπο. Ένας Στρατιωτικός Ηγέτης όµως πρέπει να επιτρέπει στους υφισταµένους του να µαθαίνουν από την πράξη. Η επιτυχής ολοκλήρωση µιας συγκεκριµένης αποστολής προέρχεται από την εφαρµογή της πειθαρχηµένης πρωτοβουλίας από την πλευρά των υφιστάµενων Ηγετών σε όλα τα επίπεδα, µέσα βέβαια στα όρια των προθέσεων του Ηγέτη - ιοικητή. Οι αποτελεσµατικοί Ηγέτες αγωνίζονται να δηµιουργήσουν ένα περιβάλλον εµπιστοσύνης και κατανόησης που να ενθαρρύνει τους υφισταµένους τους να αναλαµβάνουν πρωτοβουλία και δράση.

26 ΗΓΕΣΙΑ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΣΗ ιοίκηση είναι ένας συγκεκριµένος και νοµικά θεµελιωµένος θεσµός ο οποίος είναι µοναδικός στο Στρατό. Οι ιοικητές είναι υπεύθυνοι για την επιτυχία των τµηµάτων τους και έχουν ιδιαίτερη ευθύνη έναντι των ανωτέρων τους, του θεσµού και της Πατρίδας. Οι ιοικητές πρέπει να σκέφτονται σε βάθος χρόνου και δηµιουργικά. Οι ανησυχίες τους περιλαµβάνουν την παράδοση, τα ήθη και τα έθιµα του έθνους, την αποστολή τους σήµερα και τη προοπτική του αύριο. Για να µπορούν να ισορροπήσουν, µεταξύ αυτών των απαιτήσεων που τίθενται σε αυτούς, πρέπει να ακολουθούν πιστά τις Στρατιωτικές Αξίες. Η Πατρίδα, όπως και όλος ο υπόλοιπος Στρατός, θεωρούν τους ιοικητές υπεύθυνους για την εκπλήρωση της αποστολής, τη διατήρηση της σταθερότητας του θεσµού και τη φροντίδα του προσωπικού του. Η ιοίκηση είναι ένα ιερό καθήκον. Οι νοµικές και ηθικές ευθύνες των ιοικητών υπερβαίνουν αυτές οποιουδήποτε άλλου Ηγέτη παρόµοιας θέσης ή εξουσίας. Σε κανένα άλλο οργανισµό δεν λογοδοτεί ο προϊστάµενος για το πώς διαβιώνουν οι υφιστάµενοι και τι κάνουν µετά την εργασία τους. Η κοινωνία µας και ο θεσµός περιµένουν από τους ιοικητές να εξασφαλίζουν την επιτυχία της αποστολής, την παροχή κατάλληλης εκπαίδευσης, τη µέριµνα για το προσωπικό και την διατήρηση των αξιών. Η Πατρίδα παραχωρεί στους ιοικητές ιδιαίτερη εξουσία ώστε να είναι διαχειριστές των πιο πολύτιµων αγαθών της, της ελευθερίας και των ανθρώπων. Επίσης όσοι (κληρωτοί- στελέχη- Αξιωµατικοί) υπηρετούν στο Στρατό εµπιστεύονται τους ιοικητές τους να τους καθοδηγήσουν στη σωστή κατεύθυνση. Οι επικεφαλής των µικρών κλιµακίων πιθανόν να έχουν πιο άµεση επαφή µε το προσωπικό τους, αλλά οι ιοικητές είναι αυτοί που θέτουν τις αρχές και προτεραιότητες, που επιβραβεύουν την καλύτερη απόδοση και προσωπικά ελέγχουν τα παραπτώµατα. εν προκαλεί έκπληξη ότι τα τµήµατα φέρουν το προσωπικό αποτύπωµα των ιοικητών τους. Αυτοί που επιλέγονται να ιοικήσουν προσφέρουν έργο που υπερβαίνει το τυπικό τους καθήκον. Το προσωπικό τους παράδειγµα και οι δηµόσιες πράξεις τους έχουν τεράστια ηθική δύναµη. Εξαιτίας αυτής της εικόνας λόγω της θέσης τους, όλοι µέσα και έξω από το Στρατό βλέπουν ένα ιοικητή ως το ανθρώπινο πρόσωπο του θεσµού, ένα πρόσωπο που ενσωµατώνει τη δέσµευση του στρατού για επιχειρησιακή ετοιµότητα και µέριµνα για το προσωπικό του. 13. ΗΓΕΣΙΑ ΚΑΙ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΟΙ Κανείς δεν είναι µόνο Ηγέτης ή προϊστάµενος. Ο καθένας στο Στρατό είναι επίσης υφιστάµενος και όλα τα µέλη του Στρατού είναι µέρος του συνόλου. Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του καλού υφισταµένου είναι να υποστηρίζει και να εκτελεί τις αποφάσεις της Ιεραρχίας.

27 -23- Όταν υπάρχει διαφορετική άποψη από την πλευρά του Ηγέτη, όσον αφορά την εντολή του προϊσταµένου του, γεγονός που επηρεάζει την αποστολή των υφισταµένων, οφείλει να την αναφέρει στον προϊστάµενό του. Πρέπει να έχει την ψυχική δύναµη να εκφράζει τις απόψεις του µε ευπρέπεια, καθότι η «διαφωνία» δε δικαιολογεί την αγένεια. Επίσης οφείλει να επιλέγει τον τόπο και τον χρόνο, για να εξηγήσει στον προϊστάµενό του προβληµατισµούς του, µε σαφήνεια, πληρότητα και παρρησία. Τέλος πρέπει να γνωρίζει ότι κάποια στιγµή η «συζήτηση» θα τελειώσει και ότι θα πρέπει να εκτελέσει την απόφαση του προϊσταµένου. Από την στιγµή που ο προϊστάµενος ακούσει όλα τα επιχειρήµατα και πάρει την απόφασή του, ο υφιστάµενος Στρατιωτικός Ηγέτης οφείλει να την υποστηρίξει σαν να ήταν δικιά του. Εάν ο υφιστάµενος Ηγέτης µεταβιβάσει την διαταγή και σχολιάσει «εγώ εξακολουθώ να πιστεύω ότι η απόφαση δεν είναι ορθή αλλά εµείς θα την υλοποιήσουµε ούτως ή άλλως» αυτός ο Ηγέτης υπονοµεύει µε αυτό τον τρόπο την ιεραρχία και δίδει στους υφισταµένους του κακό παράδειγµα. Η πίστη στους προϊστάµενους και στους υφισταµένους Ηγέτες έχει σαν αποτέλεσµα την οµαλή λειτουργία του Στρατού σε καιρό ειρήνης και την προπαρασκευή του για Πόλεµο. Με αυτό τον τρόπο δοµείται η εµπιστοσύνη των υφισταµένων προς τους Ηγέτες τους και αντίστροφα. Οι πειθαρχηµένοι Στρατιωτικοί Ηγέτες δηµιουργούν πειθαρχηµένους υφισταµένους µε ισχυρές αξίες. Όλοι µαζί αποτελούν ένα πειθαρχηµένο, συνεκτικό σύνολο το οποίο εκπαιδεύεται σκληρά, µάχεται ηρωικά και κερδίζει αποφασιστικά. Οι καλά εκπαιδευµένοι υφιστάµενοι µπορούν να κάνουν την διαφορά µεταξύ νίκης και ήττας. Η πειθαρχία δεν είναι δουλεία, αλλά καθήκον του ελεύθερου ανθρώπου Είναι το Στρατιωτικό καθήκον του πολίτη προς την Πατρίδα. 14. ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΕΞΟΥΣΙΑ (ΦΥΣΗ ΠΗΓΗ - ΝΟΜΙΚΗ ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ) Η εξουσία γενικά αντιπροσωπεύει το δικαίωµα του ατόµου να επιδιώκει την υπακοή από άλλους, που πηγάζει από αξίωµα το οποίο νόµιµα του έχει παραχωρηθεί. Η εξουσία (πολιτική εξουσία) ανάλογα µε το αντικείµενο της, διακρίνεται σε νοµοθετική, διοικητική ή εκτελεστική και δικαστική.

28 -24- Σύµφωνα µε το Σύνταγµα της Ελλάδας (άρθρο 26) : Η νοµοθετική λειτουργία ασκείται από τη Βουλή και τον Πρόεδρο της ηµοκρατίας. Η εκτελεστική λειτουργία ασκείται από τον Πρόεδρο της ηµοκρατίας και την Κυβέρνηση. Η δικαστική λειτουργία ασκείται από τα ικαστήρια: οι αποφάσεις τους εκτελούνται στο όνοµα του Ελληνικού Λαού. Η Στρατιωτική Εξουσία είναι η εξουσία την οποία ένας στρατιωτικός ασκεί λόγω του βαθµού και της θέσης την οποία κατέχει στην κλίµακα της ιεραρχίας. Πρόκειται περί παραγώγου ή δοτής εξουσίας, την οποία κάθε Στρατιωτικός ασκεί επί των υφισταµένων του, πηγάζει από τους νόµους και τους στρατιωτικούς κανονισµούς. Είναι εποµένως νόµιµη εξουσία και αποτελεί τµήµα διοικητικής ή εκτελεστικής εξουσίας. Σύµφωνα µε το άρθρο 1 παραγρ. 3 του Συντάγµατος «Όλες οι εξουσίες πηγάζουν από το λαό υπάρχουν υπέρ αυτού και του Έθνους, και ασκούνται όπως ορίζει το Σύνταγµα». Το άρθρο αυτό καθορίζει κατά τρόπο σαφή και αδιαµφισβήτητο την υπέρτατη πηγή όλων των κρατικών εξουσιών. Και η πηγή αυτή είναι ο κυρίαρχος ελληνικός λαός. Στο άρθρο αυτό του Συντάγµατος, φορέας της πρωτογενούς πολιτικής εξουσίας αλλά και νοµέας αυτής αναγορεύεται ο ελληνικός λαός. Είναι δε και ο νοµέας της εξουσίας αυτής διότι κατά σαφή συνταγµατική επιταγή όλες οι εξουσίες υπάρχουν υπέρ αυτού (του λαού) και του Έθνους. Ειδικότερα για τις αρµοδιότητες του Υπουργείου Εθνικής Άµυνας, αυτό τούτο το Σύνταγµα περιλαµβάνει διατάξεις αναφερόµενες στο όργανο του κράτους «Ένοπλές υνάµεις». Συγκεκριµένα τα άρθρα 4 παραγρ. 6, 6 παραγρ. 3, 14 παραγρ. 3γ, 18 παραγρ. 3, 45, 56 και 96 παραγρ. 4-5 θέτουν γενικές συνταγµατικές επιταγές δεσµευτικές για τον κοινό νοµοθέτη, µε τις οποίες ιδρύονται θεµελιώδεις αρχές που διέπουν τις Ένοπλες υνάµεις. Πέραν όµως από το Σύνταγµα, µεγάλος αριθµός νόµων, διαταγµάτων, υπουργικών αποφάσεων και διαταγών του Υπουργείου Εθνικής Άµυνας ρυθµίζουν µε λεπτοµέρειες τα της οργάνωσης και λειτουργίας των Ενόπλων υνάµεων της χώρας. Παρ όλα αυτά σε κανένα από τα παραπάνω νοµοθετήµατα δεν καθιερώνονται κανόνες άσκησης Στρατιωτικής εξουσίας. Τα περισσότερα από τα παραπάνω νοµοθετήµατα έχουν ως αντικείµενο όχι τη διοίκηση ως θεσµό αλλά τον προσωπικό φορέα αυτής, δηλαδή τον Αξιωµατικό. Μοναδικό νοµοθέτηµα στο οποίο υπάρχουν νοµικές διατάξεις αναφερόµενες στο θεσµό της άσκησης Στρατιωτικής εξουσίας διοικήσεως είναι ο δια Προεδρικού ιατάγµατος κυρωθείς ΓΕΝΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΣΤΟ ΣΤΡΑΤΟ (ΣΚ 20-1). Ο κανονισµός αυτός έχει επηυξηµένη

29 -25- τυπική ισχύ και αποτελεί τον Καταστατικό Χάρτη του Στρατεύµατος. Στον κανονισµό αυτό καταγράφονται λεπτοµερείς κανόνες ενάσκησης Στρατιωτικής Ηγεσίας, η τήρηση των οποίων είναι υποχρεωτική για τους ασκούντες ιοίκηση καθ όλη τη κλίµακα της ιεραρχίας. Σ αυτόν ο θεσµός της ιοικήσεως Ηγεσίας στον Ελληνικό Στρατό θεµελιώνεται σε πλήρη νοµική βάση. Άλλο βασικό νοµοθέτηµα στο οποίο υφίσταται διατάξεις σχετικές µε την έκταση της νόµιµης άσκησης της Εξουσίας του ιοικητή είναι ο Στρατιωτικός Ποινικός Κώδικας, ο οποίος µε τις περί ανυπακοής και περί κατάχρησης στρατιωτικής εξουσίας διατάξεις του αποτελεί βασικό οδηγό κάθε ιοικητού κατά την ενάσκηση της διοικήσεως, στην ειρήνη και κυρίως κατά τον πόλεµο. Τέλος ο «ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΤΩΝ ΣΤΡΑΤΕΥΜΑΤΩΝ» (ΣΚ 20-2), που κυρώθηκε µε Υπουργική Απόφαση και µε τις περί καθηκόντων του ιοικητή Μονάδος διατάξεων του, συµβάλλει στην όλη νοµική θεµελίωση του θεσµού. 15. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗΣ ΗΓΕΣΙΑΣ α. Απόκτηση Ποιοτικής Υπεροχής. Οι ικανοί Στρατιωτικοί Ηγέτες, οι Ηγέτες µε χαρακτήρα, ενεργούν προκειµένου να επιτύχουν την υπεροχή. Υπεροχή αποκτάται όταν το προσωπικό είναι πειθαρχηµένο και αφοσιωµένο στα στρατιωτικά του καθήκοντα και τις Στρατιωτικές αξίες. Ο Στρατός Ξηράς καθοδηγείται από Ηγέτες µε χαρακτήρα οι οποίοι αποτελούν τα πρότυπα, που δίδουν συνεχώς το παράδειγµα και φέρουν επιτυχώς σε πέρας την αποστολή τους. Πρόκειται για ένα συνεκτικό οργανισµό ο οποίος αποτελείται από άτοµα υψηλής ευθύνης και απόδοσης τα οποία, πρωταρχικά, χαρακτηρίζονται από Ήθος. Ο Στρατός Ξηράς δεν µπορεί να φέρει σε πέρας την αποστολή του αν οι Στρατιωτικοί Ηγέτες- ιοικητές-υφιστάµενοι και Πολιτικό Προσωπικό δεν κατορθώνουν να φέρουν σε πέρας τις δικές τους αποστολές, είτε αυτό σηµαίνει τη συµπλήρωση µιας απλής αναφοράς, την επισκευή ενός οχήµατος, το σχεδιασµό µιας άσκησης, το µάζεµα ενός αλεξίπτωτου ή την υπηρεσία µιας περιπόλου. Ο Στρατός δεν είναι µονάχα οι Στρατηγοί και τα µόνιµα στελέχη. Είναι εκατοντάδες χιλιάδες οπλίτες (κληρωτοί εθελοντές επαγγελµατίες έφεδροι κλπ) και Πολιτικό προσωπικό, που όλοι αγωνίζονται να κάνουν το σωστό, να κάνουν το καθήκον τους. β. Απόκτηση Ηθικής Υπεροχής Το έσχατο τέλος ενός πολέµου είναι η αποκατάσταση της Ειρήνης. Για το σκοπό αυτό ο Στρατός πρέπει να εκπληρώνει την αποστολή του µε τιµή. Ο Στρατός πρέπει να αγωνίζεται όχι µόνο για να

30 -26- κερδίσει, αλλά και για το είδος της Ειρήνης που θα ακολουθήσει µετά τον πόλεµο. Ο Στρατός πρέπει να εκπληρώνει τις αποστολές του έντιµα, να ελαχιστοποιεί τις γενικότερες καταστροφές και να αποφεύγει να πλήττεται ο άµαχος πληθυσµός τόσο για λόγους ουσίας όσο και για λόγους τιµής. Ανεξάρτητα από οτιδήποτε άλλο στο Στρατό όλοι µάχονται για να κερδίσουν, να ζήσουν ή να πεθάνουν µε τιµή για το καλό και τη δόξα της Πατρίδας µας. γ. Απόκτηση Συλλογικής Υπεροχής Οι σύγχρονοι Έλληνες είναι οι συνεχιστές µιας µακρόχρονης παράδοσης υπεροχής και ανδρείας. Οι Στρατιωτικοί Ηγέτες επιδιώκουν την υπεροχή και εξασφαλίζουν ότι όλοι οι υφιστάµενοί τους γνωρίζουν το σηµαντικό ρόλο που διαδραµατίζουν. Οι σωστοί Ηγέτες γνωρίζουν ότι ο κάθε υφιστάµενος συνεισφέρει κατά ένα µικρό αλλά σηµαντικό τρόπο στο έργο του Στρατού. Το έργο του Στρατού είναι σύνολο µικρών εργασιών που εκτελούνται καθηµερινά. Στο τέλος µιας ηµέρας, στο τέλος µιας αποστολής ή στο τέλος µιας καριέρας οι Ηγέτες, οι υφιστάµενοι και το Πολιτικό Προσωπικό αυτοί των οποίων η ορθή εκτέλεση της υπηρεσίας δηµιούργησε έναν εξαιρετικό Στρατό µπορούν να βλέπουν πίσω µε εµπιστοσύνη, να έχουν ήσυχη τη συνείδησή τους και να ατενίζουν το µέλλον µε εµπιστοσύνη, γνωρίζοντας ότι εκπλήρωσαν στο ακέραιο το καθήκον τους. Η υπεροχή στην Στρατιωτική Ηγεσία δεν σηµαίνει τελειότητα. Αντίθετα ένας Ηγέτης µε υπεροχή επιτρέπει στους υφισταµένους να µαθαίνουν τόσο από τις αποτυχίες όσο και από τις επιτυχίες τους. Αυτός είναι ο µοναδικός τρόπος για βελτίωση και εκπαίδευση των Ηγετών. Ένας Ηγέτης ο οποίος επιδιώκει επίπεδα «µηδενικής ανεπάρκειας» και «ανύπαρκτου σφάλµατος» συνήθως λέει: Μην επιχειρήσετε κάτι το οποίο δεν µπορείτε να κάνετε τέλεια και για όνοµα του Θεού µην δοκιµάσετε κάτι καινούργιο. Έτσι δεν βελτιώνεται το επίπεδο και περιορίζεται η δυνατότητα επιτυχίας της αποστολής. Η εκπλήρωση της Στρατιωτικής αποστολής απαιτεί Στρατιωτικούς Ηγέτες µε ενεργητικότητα, φαντασία και τόλµη. Τα προσόντα αυτά είναι ασυµβίβαστα µε τη στάση «µηδενικής ανεπάρκειας». Οι ικανοί και έµπιστοι Ηγέτες δείχνουν ανοχή σε λάθη τα οποία δεν είναι αποτέλεσµα αµέλειας και αδιαφορίας. Η επιδίωξη της υπεροχής δε σηµαίνει την επίτευξη της τελειότητας. Αυτό περιλαµβάνει την προσπάθεια, τη µάθηση, τη προσπάθεια εκ νέου και τη βελτίωση κάθε φορά. Αυτό µε κανένα τρόπο δε δικαιολογεί και δεν συγχωρεί την αποτυχία. Ακόµα και οι καλύτερες προσπάθειες και οι καλύτερες προθέσεις δεν απαλλάσσουν κάποιον από την ατοµική ευθύνη των πράξεών του.

31 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Η Στρατιωτική Ηγεσία στην ειρήνη και ιδιαίτερα στο πόλεµο είναι για το Στρατιωτικό Ηγέτη η πρωταρχική και η πιο σηµαντική πρόκληση. Απαιτεί να ενστερνίζεται ο Ηγέτης ένα σύνολο από στρατιωτικές αξίες που συµβάλλουν στη δηµιουργία ενός πυρήνα κινήτρων και θέλησης. Εάν ο Ηγέτης αποτύχει να αποδεχθεί τις Στρατιωτικές Αξίες και να ζει µε αυτές, οι υφιστάµενοί του πιθανόν να σκοτωθούν χωρίς αιτία. Οι Στρατιωτικοί Ηγέτες µε χαρακτήρα και Ικανότητες ενεργούν ώστε να επιτύχουν την υπεροχή συµβάλλοντας στη δηµιουργία ενός Στρατού ικανού να αποτελέσει µία αξιόπιστη δύναµη αποτροπής, να αντιδρά άµεσα όταν απαιτηθεί, να πολεµήσει και να νικήσει σε ενδεχόµενο πόλεµο της Πατρίδας και να υπηρετήσει την άµυνα της χώρας. Το Πλαίσιο της Στρατιωτικής Ηγεσίας καθορίζει τις διαστάσεις της Στρατιωτικής Ηγεσίας και τι αναµένει ο Στρατός από τους Στρατιωτικούς Ηγέτες του. ηλαδή περιµένει να ΕΙΝΑΙ (Χαρακτήρας), να ΓΝΩΡΙΖΟΥΝ (Ικανότητες) και να ΚΑΝΟΥΝ (Έργο). Οι Ηγετικές θέσεις εµπίπτουν σε ένα από τα τρία επίπεδα Ηγεσίας: το ΑΜΕΣΟ, το ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΟ και το ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ. Η προοπτική και το ενδιαφέρον των Ηγετών µεταβάλλεται και οι ενέργειες που αυτοί πρέπει να ΚΑΝΟΥΝ γίνονται ολοένα και πιο πολύπλοκες και µε µεγαλύτερες συνέπειες καθώς αναλαµβάνουν θέσεις µε µεγαλύτερες ευθύνες. Πάντα όµως πρέπει να βιώνουν τις Στρατιωτικές αξίες και να κατέχουν τα χαρακτηριστικά γνωρίσµατα του Στρατιωτικού Ηγέτη. Στο Στρατό καθένας είναι ένα µέρος του συνόλου και όλοι έχουν ευθύνες. Κάθε υφιστάµενος υπεύθυνος για την επίβλεψη άλλων, ή υπεύθυνος για την εκτέλεση µιας αποστολής που εµπλέκει άλλους είναι ένας Ηγέτης. Όλοι οι υφιστάµενοι κατά κάποιο τρόπο ενεργούν ή θα ενεργήσουν σαν Στρατιωτικοί Ηγέτες. Ο καλός υφιστάµενος είναι πάντα και ένας καλός Ηγέτης. Ο Ηγέτης αντικατοπτρίζει τις Στρατιωτικές Αξίες και τα Χαρακτηριστικά Γνωρίσµατα της Στρατιωτικής Ηγεσίας και αναπτύσσει τις ικανότητες και τις εµπειρίες που απαιτεί κάθε φορά η θέση του. Γίνεται ένας Ηγέτης µε Χαρακτήρα και Ικανότητα, ένας Ηγέτης που µπορεί να ενεργεί για να επιτύχει υπεροχή, ένας Ηγέτης που µπορεί να κάνει ότι είναι αναγκαίο για να εκπληρώσει την αποστολή και να µεριµνά για τους υφισταµένους του. Αυτό είναι Ηγεσία, αυτό είναι που κάνει επιτυχηµένο έναν Ηγέτη που ζει µε τις αρχές του ΕΙΜΑΙ ΓΝΩΡΙΖΩ ΚΑΝΩ.

32 -28- ΙΑΠΛΑΣΗ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΟΥ ΗΓΕΤΗ 17. ΓΕΝΙΚΑ Για το Στρατιωτικό Ηγέτη η ΗΓΕΣΙΑ στην ειρήνη και ιδιαίτερα στο πόλεµο είναι προτεραιότητα, είναι ο κύριος αντικειµενικός σκοπός, είναι η πιο σηµαντική πρόκληση. Αυτή η επιδίωξη απαιτεί την αποδοχή εκ µέρους του Ηγέτη ενός συνόλου αξιών που συµβάλλουν στη δηµιουργία ενός ΠΥΡΗΝΑ ΠΑΡΟΤΡΥΝΣΗΣ και ΘΕΛΗΣΗΣ. Η µη αποδοχή και η αποτυχία συµβίωσης µε αυτές τις Στρατιωτικές αξίες οδηγεί στην αποτυχία εκπλήρωσης της όποιας αποστολής και στο θάνατο χωρίς αιτία. Ο Στρατιωτικός Ηγέτης πρέπει να έχει χαρακτήρα ο οποίος θα συνθέτει τις αξίες και τα χαρακτηριστικά γνωρίσµατα που υποδηλώνουν την ικανότητα του να αντιλαµβάνεται τι απαιτείται να γίνει, να αποφασίζει τι θα πράξει και να επηρεάζει τους άλλους να τον ακολουθήσουν. Πρέπει να είναι ικανός, να έχει γνώσεις και επιδεξιότητες που απαιτούνται για να εκπληρώσει σωστά την αποστολή του. Ο Στρατιωτικός Ηγέτης πρέπει να ξέρει ποιος πρέπει να ΕΙΝΑΙ, δηλαδή τις Στρατιωτικές Αξίες, τα Ηθικά στηρίγµατα και τα Χαρακτηριστικά γνωρίσµατα που διαµορφώνουν τον χαρακτήρα του. Αυτά που του καθορίζουν ποιος ΕΙΝΑΙ και του παρέχουν αυτοπεποίθηση στην εκπλήρωση των καθηκόντων του. Αυτές οι αξίες και τα χαρακτηριστικά γνωρίσµατα είναι τα ίδια για όλους τους Στρατιωτικούς Ηγέτες ανεξαρτήτως θέσεως σε όλα τα επίπεδα της Ηγεσίας. Ικανός Στρατιωτικός Ηγέτης είναι αυτός που διαθέτει επιδεξιότητες, αναφορικά µε τους ανθρώπους, τις ιδέες, τα µέσα και τη διεξαγωγή του πολέµου, δηλαδή αυτός που ΓΝΩΡΙΖΕΙ το προσωπικό του, το υλικό του, το επάγγελµά του. Οι Στρατιωτικές αξίες, τα χαρακτηριστικά γνωρίσµατα και οι γνώσεις µολονότι είναι απολύτως απαραίτητα δεν είναι όµως αρκετά για να είναι ένας Στρατιωτικός Ηγέτης αποτελεσµατικός. Πρέπει ο Στρατιωτικός Ηγέτης να είναι σε θέση να ΚΑΝΕΙ, να εφαρµόσει και να κάνει πράξη αυτά που γνωρίζει. Πρέπει να παίρνει αποφάσεις και να επηρεάζει τους υφισταµένους του. Πρέπει να λειτουργεί, να επεµβαίνει και να βελτιώνει. Στο πλαίσιο της Στρατιωτικής Ηγεσίας που φαίνεται στην παρακάτω διαγραµµατική παράσταση περιλαµβάνονται οι Στρατιωτικές αξίες, τα χαρακτηριστικά γνωρίσµατα, οι ικανότητες και οι ενέργειες που απαιτούνται για τη διαµόρφωση της προσωπικότητας του Στρατιωτικού Ηγέτη.

33 -29- µε χαρακτήρα και ικανότητες ενεργεί... για την επίτευξη της υπεροχής. Αφοσίωση Καθήκον Σεβασµός Ανιδιοτέλεια Τιµή Πνευµατικά Φυσικά Συναισθηµατικά ιαπροσωπικές ιανοητικές Τεχνικές Τακτικές Επιρροή Λειτουργία Βελτίωση Ακεραιότητα Προσωπικό Θάρρος Πλαίσιο Στρατιωτικής Ηγεσίας ηλαδή το πώς πρέπει να ΕΙΝΑΙ, τι πρέπει να ΓΝΩΡΙΖΕΙ, και τι πρέπει να ΚΑΝΕΙ, ο σύγχρονος και µελλοντικός Στρατιωτικός Ηγέτης. Στο κάτω µέρος γίνεται ανάλυση αυτών, οι οποίες αναπτύσσονται διεξοδικά στις επόµενες παραγράφους του κεφαλαίου.

34 ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ Η στάση και συµπεριφορά του Στρατιωτικού Ηγέτη απέναντι στους ανθρώπους και τις αντιλήψεις τους αντανακλούν τις αξίες και διαµορφώνουν τον τρόπο σκέψης και δράσης του Στρατιωτικού Ηγέτη. Όλοι κατατάσσονται στο Στρατό µε τις δικές τους αξίες τις οποίες διδάχθηκαν, ανέπτυξαν από παιδιά και καλλιέργησαν δια της εµπειρίας. Ο χαρακτήρας τους έχει διαµορφωθεί από όλα όσα έχουν δει, όσα έχουν διδαχθεί και έχουν βιώσει. Όταν όµως µε την είσοδό τους στο Στρατό δώσουν τον νόµιµο όρκο ενστερνίζονται και τις Στρατιωτικές Αξίες. Οι Στρατιωτικές Αξίες προσδιορίζουν την ταυτότητα του Στρατού µας και σχηµατίζουν το θεµέλιο πάνω στο οποίο στηρίζονται τα πάντα στη ειρήνη και κυρίως τον πόλεµο. Είναι ο συνδετικός κρίκος ανάµεσα στους συναδέλφους ενός ευγενούς επαγγέλµατος. Ως αποτέλεσµα, το σύνολο είναι πολύ µεγαλύτερο από ένα απλό άθροισµα των επιµέρους τµηµάτων. Οι Στρατιωτικές αξίες είναι αδιαπραγµάτευτες καθώς εφαρµόζονται σε όλους και κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες στο Στρατό. Οι Στρατιωτικές Αξίες υπενθυµίζουν και καθορίζουν σε όλους τι είµαστε και τι αντιπροσωπεύουµε. Η αµοιβαία εκτίµηση και εµπιστοσύνη µεταξύ των συναδέλφων εξαρτάται από το βαθµό που ανταποκρινόµαστε στις Στρατιωτικές Αξίες. Οι Στρατιωτικές Αξίες έχουν συνέχεια και υποστηρίζουν η µια την άλλη. ε γίνεται να ακολουθεί κάποιος µια αξία και να αγνοεί µια άλλη. Οι Στρατιωτικές Αξίες είναι οι παρακάτω: Αφοσίωση. Καθήκον Σεβασµός Ανιδιοτέλεια Τιµή Ακεραιότητα Προσωπικό θάρρος

35 -31- ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΟΣ ΗΓΕΤΗΣ Αξίες -Χαρακτηριστικά γνωρίσµατα-ικανότητες- Ενέργειες. Αφοσίωση Καθήκον Σεβασµός Ανιδιοτέλεια Τιµή Ακεραιότητα Προσωπικό Θάρρος Πνευµατικά ιαπροσωπικές Φυσικά ιανοητικές Συναισθηµατικά Τεχνικές Τακτικές Στρατιωτικές Αξίες. Επιρροή Λειτουργία Βελτίωση Αφοσίωση Αφοσίωση είναι η υπακοή στο Σύνταγµα και τους νόµους του κράτους. Είναι η αφοσίωση στους θεσµούς, το Στρατό, τη Μονάδα και τους συναδέλφους. Ο Στρατός είναι αφοσιωµένος στην πολιτική και στρατιωτική Ηγεσία της Πατρίδας. Η αφοσίωση αυτή είναι θεµελιώδης για τη διατήρηση της ελευθερίας. Η στρατιωτική καριέρα στον Ελληνικό Στρατό ξεκινά µε τον όρκο που δίδεται για πίστη στην Πατρίδα, υπακοή στο Σύνταγµα, τους νόµους και τα ψηφίσµατα του κράτους καθώς και την υποταγή στους ανωτέρους. Από τον όρκο απορρέει η υποχρέωση για αφοσίωση στους θεσµούς, το Στρατό, τη Μονάδα και τους συναδέλφους.

36 -32- Η αφοσίωση είναι αµφίδροµη, είναι οδός διπλής κατεύθυνσης καθώς δε µπορεί κάποιος να την απαιτεί χωρίς να είναι προετοιµασµένος και να δώσει. Οι Στρατιωτικοί Ηγέτες δε µπορούν να την απαιτούν ή να την κερδίζουν από τους υφισταµένους τους µόνο µιλώντας για αυτήν. Είναι ένα δώρο που προσφέρεται µόνο όταν ο Ηγέτης το αξίζει, έχει εκπαιδεύσει τους υφισταµένους του και έχει φερθεί σωστά προς αυτούς. Στο Στρατό η αφοσίωση είναι δέσµευση και στον πόλεµο ο ένας µάχεται για τον άλλο. εν υπάρχει πιο ισχυρή αφοσίωση από αυτή των υφισταµένων που εµπιστεύονται τον Ηγέτη τους να τους οδηγήσει µέσα από τους κινδύνους του πολέµου ή στο θάνατο. Η αφοσίωση αυτή επεκτείνεται σε όλα τα τµήµατα του στρατού. Η εφεδρεία και η εθνοφυλακή διαδραµατίζουν έναν αυξανόµενο ενεργητικό ρόλο στην αποστολή του Στρατού µας. Καθήκον Καθήκον είναι η εκπλήρωση των υποχρεώσεων. Η εκπλήρωση του καθήκοντος απορρέει από τους νόµους, τους κανονισµούς και τις διαταγές, αλλά εµπεριέχει πολύ περισσότερα από την εφαρµογή αυτών. Οι σωστοί επαγγελµατίες εκτελούν την εργασία τους και δεν περιορίζονται στο ελάχιστο αλλά στο µέγιστο δυνατό. εσµεύονται µε σκοπό την υπεροχή και τελειότητα σε όλες τις πτυχές της επαγγελµατικής ευθύνης τους. Οι Στρατιωτικοί Ηγέτες αναλαµβάνουν πρωτοβουλίες, την ευθύνη για τις πράξεις τους και τις πράξεις των υφισταµένων τους. Οι Στρατιωτικοί Ηγέτες ποτέ δεν αποκρύπτουν την αλήθεια προκειµένου να βελτιώσουν την εικόνα (Μονάδας-τµήµατος κλπ) και για να κάνουν τους υφισταµένους τους να αισθάνονται καλά. Το καθήκον ενός Ηγέτη είναι να αναλαµβάνει δράση ακόµα και σε απρόβλεπτες ή άγνωστες καταστάσεις και δεν πρέπει αυτό να «φυλάσσεται» για ειδικές περιπτώσεις. Ο Στρατιωτικός Ηγέτης ενεργεί απουσία διαταγών ή κατευθύνσεων, βασιζόµενος στην εσωτερική αίσθηση του καθήκοντος και στο τι είναι ηθικά και επαγγελµατικά ορθό. Σε εξαιρετικά σπάνια περίπτωση που µπορεί κάποιος να δεχθεί µια παράνοµη εντολή, το καθήκον απαιτεί την άρνηση εκτέλεσης. εν υπάρχει άλλη επιλογή από το να κάνει κανείς αυτό που είναι νοµικά και ηθικά σωστό. Σεβασµός Σεβασµός είναι να συµπεριφέρεσαι στους ανθρώπους όπως αρµόζει να τους συµπεριφέρονται. Ο σεβασµός προς τους άλλους είναι η βάση κάθε νοµοθεσίας, είναι η ίδια η ουσία του Έθνους. Στο Στρατό σεβασµός σηµαίνει η αναγνώριση και εκτίµηση της αξιοπρέπειας και της αξίας όλων των άλλων. Ο Στρατιωτικός Ηγέτης τιµά την προσωπικότητα του καθενός µε το να συµπεριφέρεται µε

37 -33- αξιοπρέπεια και σεβασµό προς όλους τους υφισταµένους και προϊσταµένους. Οι Στρατιωτικοί Ηγέτες πρέπει να γνωρίζουν ότι θα ασχοληθούν µε άτοµα προερχόµενα από διάφορα κοινωνικά στρώµατα. Οφείλουν να είναι ανεκτικοί απέναντι σε αντιλήψεις που δεν ταυτίζονται µε τις δικές τους στο βαθµό που αυτές δεν έρχονται σε σύγκρουση µε τις Στρατιωτικές Αξίες. Ο Στρατιωτικός Ηγέτης πρέπει να υιοθετεί ή να ενθαρρύνει ένα κλίµα µέσα στο οποίο όλοι οι υφιστάµενοι αντιµετωπίζονται µε αξιοπρέπεια και σεβασµό ανεξάρτητα από το φύλο, τη θρησκεία ή τις πεποιθήσεις. Σ αυτό συνεισφέρει κι ο τρόπος µε τον οποίο ο Ηγέτης εφαρµόζει τις Στρατιωτικές Αξίες. Έτσι εξασφαλίζεται η εκτίµηση για τους άλλους, η δικαιοσύνη σε όλα τα επίπεδα και οι ίσες ευκαιρίες. Οι Στρατιωτικοί Ηγέτες δηµιουργούν ένα περιβάλλον στο οποίο οι υφιστάµενοι προκαλούνται να φτάσουν στα όρια των δυνατοτήτων τους. Η σκληρή εκπαίδευση δε µειώνει την προσωπικότητα των υφισταµένων. Η αξιοποίηση των ικανοτήτων τους και η επίδειξη εµπιστοσύνης στις δυνατότητές τους δείχνουν το σεβασµό προς αυτούς. Οι αποτελεσµατικοί Ηγέτες δαπανούν χρόνο προκειµένου να µάθουν τι θέλουν να κάνουν οι υφιστάµενοί τους και να τους βοηθήσουν να το πράξουν προσωπικά και επαγγελµατικά. Ακόµα κι αν όλοι οι υφιστάµενοι δεν έχουν την ίδια επιτυχία, αξίζουν τον ίδιο σεβασµό. Ανιδιοτέλεια Ανιδιοτέλεια σηµαίνει να κάνεις αυτό που είναι σωστό για την Πατρίδα, το Στρατό και τους συναδέλφους, τοποθετώντας τα καθήκοντα αυτά πάνω από τα προσωπικά συµφέροντα. Οι ανάγκες της Πατρίδας και του Στρατού έχουν προτεραιότητα, χωρίς να παραµελούνται οι προσωπικές και οικογενειακές υποχρεώσεις, διότι η παραµέληση αυτών εξασθενίζει τον Ηγέτη και πλήττει παρά ωφελεί το Στρατό. Ανιδιοτέλεια δε σηµαίνει τη µη ύπαρξη ισχυρής προσωπικότητας, υψηλής αυτοεκτίµησης και υγιούς φιλοδοξίας. εν ισοδυναµεί µε τη λήψη αποφάσεων που βελτιώνουν την εικόνα ή την καριέρα του ενός σε βάρος άλλων ή δυσχεραίνουν την εκτέλεση κάποιας αποστολής. Ο εγωιστής προϊστάµενος παίρνει τα εύσηµα για έργο των υφισταµένων του ενώ ο Ανιδιοτελής Ηγέτης δίνει τα εύσηµα σε αυτόν που τα κέρδισε. Ο Στρατός δε µπορεί να λειτουργήσει διαφορετικά παρά µόνο οµαδικά, παραµερίζοντας τα προσωπικά συµφέροντα για το καλό του συνόλου. Στον πόλεµο τα µέλη µιας οµάδας δίνουν τον εαυτό τους προκειµένου να επιτύχει η οµάδα. Στη µάχη ορισµένοι θυσιάζονται ώστε να επιζήσουν οι συνάδελφοί τους και να επιτευχθεί η αποστολή. Οι ανάγκες για ανιδιοτέλεια δεν περιορίζονται µόνο σε συνθήκες πολέµου και οι απαιτήσεις για ανιδιοτέλεια δε µειώνονται ανάλογα µε το βαθµό κάποιου, αλλά αυξάνονται.

38 -34- Τιµή Η τιµή είναι η ανταπόκριση στις Στρατιωτικές Αξίες. Η τιµή αποτελεί την «ηθική πυξίδα» για τη διαµόρφωση του χαρακτήρα και της συµπεριφοράς στο Στρατό. Αν και ως έννοια είναι δύσκολο να προσδιορισθεί, οι περισσότεροι άνθρωποι ενστικτωδώς αναγνωρίζουν αυτούς που έχουν οξεία αίσθηση στο να ξεχωρίζουν το σωστό από το λάθος και των οποίων τα λόγια και οι πράξεις είναι πέρα κάθε µοµφής. Η έκφραση έντιµος άνθρωπος αναφέρεται τόσο στα γνωρίσµατα του χαρακτήρα του όσο και στην αναγνώριση και το σεβασµό της κοινωνίας προς αυτόν. Η τιµή συνδέει τις Στρατιωτικές Αξίες µεταξύ τους, ενώ ταυτόχρονα αποτελεί και η ίδια αξία. Είναι το απαραίτητο θεµέλιο για την ανάπτυξη Στρατιωτικών Ηγετών µε χαρακτήρα. Η επίσηµη αναγνώριση των ατοµικών και οµαδικών επιτευγµάτων αποτελεί πράξη επιβράβευσης επιδεικνύοντας και ενισχύοντας τη σηµασία που έχει για το Στρατό η τιµή. Η ανταπόκριση στις Στρατιωτικές Αξίες είναι η υπόσχεση που δίδεται κατά την ορκωµοσία. Για να είναι ένας Ηγέτης έντιµος πρέπει να είναι ειλικρινής στον όρκο του και να ζει σύµφωνα µε τις Στρατιωτικές Αξίες σε όλες τις πτυχές της ζωής του. Πορευόµενος µε οδηγό τη τιµή ενισχύονται οι Στρατιωτικές Αξίες όχι µόνο για τον ίδιο, αλλά για τους υφισταµένους του και το Στρατό γενικότερα. Για ένα Στρατιωτικό Ηγέτη τιµή σηµαίνει η τοποθέτηση των Στρατιωτικών Αξιών πάνω από το προσωπικό του συµφέρον, από την καριέρα του καθώς και από το προσωπικό του όφελος. Ο τρόπος µε τον οποίο φέρεται και εκπληρώνει τις υποχρεώσεις του προσδιορίζει το ποιόν του χαρακτήρα του. Η ανώτατη βράβευση του Στρατού είναι το Μετάλλιο Τιµής. Οι εκάστοτε τιµηθέντες δεν έκαναν µόνο αυτό που απαιτείται να κάνουν, αλλά πολύ περισσότερα από αυτά που το καθήκον επιτάσσει. Η λέξη που αρµόζει στα επιτεύγµατα τους είναι η Τιµή και µόνο. Ακεραιότητα Ακεραιότητα είναι να κάνεις αυτό που είναι σωστό ηθικά και νοµικά. Ακεραιότητα σηµαίνει ηθική ολοκλήρωση και ειλικρίνεια απέναντι στον ίδιο µας τον εαυτό. Επιτυγχάνεται µε τη διαρκή προσήλωση στις Στρατιωτικές Αξίες. Ο Στρατός απαιτεί Ηγέτες µε ακεραιότητα, που να διακατέχονται από υψηλά επίπεδα ηθικής να είναι τίµιοι στα λόγια και στα έργα τους, που σηµαίνει ότι είναι ειλικρινείς και αµερόληπτοι, παρά τις πιέσεις που µπορεί να δέχονται για να ενεργήσουν µε διαφορετικό τρόπο. Οι Στρατιωτικοί Ηγέτες λένε αυτό που θέλουν και κάνουν αυτό που λένε. Σε περίπτωση που δεν µπορούν να εκπληρώσουν µια αποστολή πρέπει να ενηµερώνουν την Ιεραρχία και αν από αµέλεια µεταδώσουν λάθος πληροφορίες, οφείλουν να τις διορθώσουν αµέσως µόλις εντοπίσουν το σφάλµα τους. Το να ενεργούν µε ακεραιότητα σηµαίνει: Να διακρίνουν το σωστό από το λάθος

39 -35- Να συµπεριφέρονται σύµφωνα µε αυτό που γνωρίζουν ότι είναι σωστό ακόµη και µε προσωπικό κόστος. Να ενεργούν σύµφωνα µε αυτό που θεωρούν ότι είναι σωστό. Η Ακεραιότητα είναι το κόσµηµα του χαρακτήρα του Ηγέτη. Αποτελεί τη βάση για την εµπιστοσύνη, η οποία µε την σειρά της αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της υπακοής. Οι Στρατιωτικοί Ηγέτες δεν µπορούν να κρύβουν αυτά που πράττουν και για το λόγο αυτό πρέπει να µελετούν προσεκτικά τις αποφάσεις τους. Εάν θέλουν να µεταδώσουν τις Στρατιωτικές Αξίες στους άλλους πρέπει πρώτα να τις ενστερνιστούν και να τις αφοµοιώσουν οι ίδιοι. Οι προσωπικές αντιλήψεις και πεποιθήσεις πρέπει να ενισχύουν τις Στρατιωτικές Αξίες και όχι να έρχονται σε σύγκρουση µε αυτές. Προσωπικό Θάρρος Προσωπικό Θάρρος είναι να αντιµετωπίζεις το φόβο, τον κίνδυνο και τις αντιξοότητες. Το Προσωπικό Θάρρος δεν είναι η έλλειψη του φόβου αλλά η ικανότητα να παραµερίζεις το φόβο και να πράττεις ότι είναι απαραίτητο. Εµφανίζεται µε δύο µορφές: το Φυσικό και Ηθικό θάρρος. Αµφότερα πρέπει να διακρίνουν κάθε Στρατιωτικό Ηγέτη. Φυσικό θάρρος είναι η υπερπήδηση φόβων για πρόκληση τυχόν σωµατικών βλαβών µε σκοπό την εκτέλεση του καθήκοντος. Είναι η γενναιότητα και η τόλµη που επιτρέπει στο µαχητή να αναλαµβάνει κινδύνους στη µάχη, παρά το φόβο να τραυµατισθεί ή να σκοτωθεί. Αυτό το θάρρος είναι που κάνει τον αλεξιπτωτιστή να βγει από την πόρτα του αεροσκάφους για να εκτελέσει το άλµα του και τον µαχητή να επιτεθεί σ ένα οχυρωµατικό έργο για να σώσει τους συντρόφους του. Αντίθετα το Ηθικό Θάρρος είναι η βούληση να µείνεις σταθερός στις αξίες, τις αρχές και τις πεποιθήσεις σου ακόµα και εάν πιέζεσαι να πράξεις το αντίθετο. ιευκολύνει τους Ηγέτες να υπερασπισθούν τις αντιλήψεις τους ανεξάρτητα από τις συνέπειες. Οι Ηγέτες που χαρακτηρίζονται από ηθικό θάρρος αναλαµβάνουν την ευθύνη για τις αποφάσεις και τις ενέργειες τους ακόµα και αν τα πράγµατα δεν έχουν την επιθυµητή έκβαση. Οι θαρραλέοι Ηγέτες είναι πρόθυµοι να επικρίνουν τους εαυτούς τους, να ακούσουν νέες ιδέες και να τροποποιήσουν ότι απαιτείται. Tolm n crç t didoúsi qeo Καταστάσεις που απαιτούν Φυσικό Θάρρος και Τόλµη είναι σπάνιες και κυρίως συναντούνται στη µάχη, ενώ καταστάσεις που απαιτούν Ηθικό Θάρρος µπορούν να προκύψουν συχνά στην καθηµερινή Στρατιωτική ζωή.

40 ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΓΝΩΡΙΣΜΑΤΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΟΥ ΗΓΕΤΗ α. Γενικά. Οι Στρατιωτικές Αξίες που εξετάσθηκαν δίδουν τη µία διάσταση της προσωπικότητας του Στρατιωτικού Ηγέτη. Η άλλη διάσταση είναι τα χαρακτηριστικά γνωρίσµατα. Τα χαρακτηριστικά γνωρίσµατα της προσωπικότητας του Στρατιωτικού Ηγέτη επηρεάζουν τη συµπεριφορά του στο στρατιωτικό περιβάλλον (Μονάδα, επιτελείο, κ.λ.π.) αλλά και την συµπεριφορά των υφισταµένων του. Οι άνθρωποι γεννιούνται µε κάποια χαρακτηριστικά που καθορίζονται από το γενετικό κώδικα, όπως το χρώµα των µατιών, των µαλλιών και του δέρµατος. Ενώ άλλα, όπως τα χαρακτηριστικά ενός Ηγέτη µαθαίνονται και µπορούν να µεταβληθούν. Τα χαρακτηριστικά γνωρίσµατα χωρίζονται σε πνευµατικά, φυσικά και συναισθηµατικά. Οι επιτυχηµένοι Ηγέτες εργάζονται µε σκοπό να βελτιώνουν αυτά τα χαρακτηριστικά. ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΟΣ ΗΓΕΤΗΣ Αξίες -Χαρακτηριστικά γνωρίσµατα-ικανότητες- Ενέργειες. Αφοσίωση Καθήκον Σεβασµός Ανιδιοτέλεια Τιµή Πνευµατικά Φυσικά Συναισθηµατικά ιαπροσωπικές ιανοητικές Τεχνικές Τακτικές Επιρροή Λειτουργία Βελτίωση Ακεραιότητα Προσωπικό Θάρρος Χαρακτηριστικά Γνωρίσµατα Προσωπικότητας Στρατιωτικού Ηγέτη

41 -37- β. Πνευµατικά Χαρακτηριστικά Γνωρίσµατα Τα πνευµατικά χαρακτηριστικά γνωρίσµατα ενός Στρατιωτικού Ηγέτη είναι: Θέληση. Αυτοπειθαρχία. Πρωτοβουλία. Κρίση. Αυτοπεποίθηση. Ευφυΐα. Κουλτούρα.(Πνευµατική Καλλιέργεια) ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΟΣ ΗΓΕΤΗΣ Αξίες -Χαρακτηριστικά γνωρίσµατα-ικανότητες- Ενέργειες. Αφοσίωση Καθήκον Σεβασµός Ανιδιοτέλεια Τιµή Ακεραιότητα Προσωπικό Θάρρος Πνευµατικά. Θέληση Αυτοπειθαρχία Πρωτοβουλία Κρίση Αυτοπεποίθηση Ευφυΐα. Κουλτούρα ιαπροσωπικές ιανοητικές Τεχνικές Τακτικές Πνευµατικά Χαρακτηριστικά Γνωρίσµατα Επιρροή Λειτουργία Βελτίωση

42 -38- Θέληση Θέληση είναι η εσωτερική παρόρµηση που αναγκάζει τους Στρατιωτικούς Ηγέτες και τους υφιστάµενους τους να συνεχίζουν για την ολοκλήρωση της αποστολής τους ακόµα και όταν έχουν φθάσει στα όρια της εξάντλησης και θα ήταν πιο εύκολο να εγκαταλείψουν, παρά να συνεχίσουν. Θέληση όµως χωρίς ικανότητα είναι άχρηστη. εν αρκεί να υπάρχει µόνο θέληση για να αντεπεξέλθουν στις δυσκολίες, αλλά θα πρέπει να γνωρίζουν και τον τρόπο. Παρόµοια Στρατιωτικό προσωπικό µε ικανότητες αλλά χωρίς θέληση δεν µάχεται, δεν νικά και δεν πετυχαίνει στην αποστολή του. Καθήκον του Στρατιωτικού Ηγέτη είναι να αναπτύσσει ένα πνεύµα νίκης χτίζοντας τη θέληση των υφισταµένων του παράλληλα µε τις επιδεξιότητές τους. Αυτό επιτυγχάνεται µε σκληρή, ρεαλιστική εκπαίδευση και εξάσκηση. Η θέληση αποτελεί ουσιαστικό χαρακτηριστικό του Στρατιωτικού προσωπικού, το οποίο ενδέχεται να βιώσει δύσκολες καταστάσεις και χρειάζεται την εσωτερική παρόρµηση για να ολοκληρώσει την αποστολή του. Η αληθινή δοκιµασία όσο αφορά την θέληση, είναι όταν όλα πάνε άσχηµα, όταν τα γεγονότα φαίνονται να είναι εκτός ελέγχου, όταν το σχέδιο δεν υλοποιείται και όλα δείχνουν την επερχόµενη καταστροφή και αποτυχία. Τότε ακριβώς πρέπει να αντλήσει κανείς όλα τα εσωτερικά αποθέµατα επιµονής και θέλησης για να εκτελέσει το καθήκον του και να παραµείνει πιστός στους συναδέλφους του, στο Στρατό και στην Πατρίδα. Για την επιτυχία στον πόλεµο, χρειάζεται µόνο θέληση. Θουκυδίδης. Αυτοπειθαρχία Αυτοπειθαρχία είναι η κυριαρχία των ατόµων επί των παρορµήσεών τους. Για το Στρατιωτικό Ηγέτη η κυριαρχία αυτή προέρχεται από τη συνήθεια να κάνει το σωστό, ανεξάρτητα από τις όποιες συνέπειες για αυτόν ή τους υφισταµένους του. Κάτω από τις εξαιρετικά πιεστικές συνθήκες της µάχης, ο Στρατιωτικός Ηγέτης µπορεί να αποκοπεί και να µείνει µόνος, αναγκασµένος να ενεργήσει χωρίς βοήθεια ή γνώση για το τι γίνεται γύρω του. Ο Ηγέτης τότε πρέπει να σκεφτεί ψύχραιµα και να ενεργήσει υπεύθυνα. Η αυτοπειθαρχία είναι το κλειδί σε αυτές τις περιπτώσεις. Σε περίοδο ειρήνης η αυτοπειθαρχία συντελεί στη σκληρή και ρεαλιστική εκπαίδευση του προσωπικού.

43 -39- Πρωτοβουλία Πρωτοβουλία είναι η ικανότητα να ενεργεί κανείς εκεί όπου δεν υπάρχουν σαφείς οδηγίες, να ενεργεί όταν η κατάσταση µεταβάλλεται, όταν το σχέδιο καταρρέει. Ένας Στρατιωτικός Ηγέτης µε πρωτοβουλία έχει τη δύναµη να αποφασίζει και να ενεργεί στη βάση του πνεύµατος και των προθέσεων του προϊσταµένου του, όταν το σχέδιο µιας επιχείρησης ανατρέπεται ή όταν παρουσιάζεται µια αναπάντεχη ευκαιρία που µπορεί να οδηγήσει στην ολοκλήρωση της αποστολής. Η πρωτοβουλία ωθεί το Στρατιωτικό Ηγέτη να ενεργεί και να µη παραµένει αδρανής σε περίπτωση έλλειψης οδηγιών. Από όλα τα σφάλµατα, ένα και µόνο είναι ατιµωτικό. Η αδράνεια. Ο Στρατιωτικός Ηγέτης πρέπει να ενηµερώνει τους υφισταµένους του για τις προθέσεις και τον τελικό σκοπό της αποστολής. Για τους υφισταµένους είναι πολύ σηµαντικό, να αντιλαµβάνονται τις προθέσεις του Ηγέτη έτσι ώστε όταν αποκοπούν ή οι εχθρικές ενέργειες ανατρέψουν το αρχικό σχέδιο, να µπορούν να αναπτύξουν την «πειθαρχηµένη πρωτοβουλία» για την επίτευξη της αποστολής. Η «πειθαρχηµένη πρωτοβουλία» δεν εµφανίζεται από µόνη της, πρέπει να αναπτύσσεται µεταξύ των υφισταµένων. Η Ηγετική συµπεριφορά και το κλίµα που διαµορφώνεται µπορεί είτε να ενθαρρύνει είτε να αποθαρρύνει την πρωτοβουλία. Εάν ο Ηγέτης αποδέχεται τα ειλικρινή λάθη, υπάρχουν περισσότερες πιθανότητες οι υφιστάµενοί του να αναπτύξουν πρωτοβουλία ενώ αν θέτει ένα επίπεδο «µηδενικού σφάλµατος» τότε υπάρχει κίνδυνος να πνιγεί η πρωτοβουλία εν τη γενέσει της στις καρδιές των υφισταµένων µας. Κρίση Οι Ηγέτες πρέπει συχνά να αντιµετωπίζουν σκληρά γεγονότα και αµφισβητήσιµα δεδοµένα, τα οποία απαιτούν ορθή κρίση και θαρραλέα πρωτοβουλία προκειµένου να ληφθεί µια απόφαση. Καλή και ορθή κρίση σηµαίνει τη λήψη της καλύτερης απόφασης κατά περίπτωση. Είναι το κλειδί της τέχνης της Ηγεσίας για τη µετατροπή της γνώσης σε κατανόηση - αντίληψη. Η καλή κρίση είναι η ικανότητα να εκτιµηθεί µια κατάσταση γρήγορα, να προσδιοριστεί τι είναι σηµαντικό και να αποφασισθεί τι πρέπει να γίνει. Ο Στρατιωτικός Ηγέτης αντιµετωπίζοντας ένα πρόβληµα πρέπει πριν ενεργήσει να λαµβάνει υπόψη ένα εύρος εναλλακτικών λύσεων, να αναλογίζεται τις συνέπειες και παράλληλα να σκέπτεται µεθοδικά. Μερικές πηγές που βοηθούν την κρίση είναι η πρόθεση του προϊσταµένου, ο

44 -40- επιδιωκόµενος σκοπός, οι κανόνες, οι νόµοι, οι κανονισµοί, η εµπειρία και οι αξίες. Η καλή και ορθή κρίση επίσης συµπεριλαµβάνει την ικανότητα για την εκτίµηση των υφισταµένων, καθώς επίσης των δυνατοτήτων και αδυναµιών του εχθρού και του πιθανού τρόπου ενέργειάς του. Η κρίση είναι ένας σηµαντικός παράγοντας που συµβαδίζει µε την πρωτοβουλία για την επίλυση προβληµάτων και τη λήψη σωστών αποφάσεων. Ο Στρατιωτικός Ηγέτης πρέπει να ενθαρρύνει την πειθαρχηµένη πρωτοβουλία και να διδάσκει την καλή κρίση στους υφισταµένους του, να τους βοηθά να µαθαίνουν από τα λάθη τους µέσα από την εξάσκηση και τη συνεχή καθοδήγηση. Αυτοπεποίθηση Η αυτοπεποίθηση είναι η πίστη ότι θα ενεργήσει κάποιος σωστά και κατάλληλα σε κάθε περίπτωση ακόµα και όταν ευρίσκεται κάτω από κατάσταση έντονης πίεσης ή όταν δεν υπάρχουν όλες οι απαιτούµενες πληροφορίες. Η αυτοπεποίθηση πηγάζει από τις ικανότητες του Ηγέτη και βασίζεται στην τελειοποίηση δεξιοτήτων οι οποίες απαιτούν σκληρή δουλειά και αφοσίωση. Οι Ηγέτες που γνωρίζουν τις δυνατότητές τους και πιστεύουν στους εαυτούς τους έχουν αυτοπεποίθηση. εν πρέπει να παρερµηνεύεται η µεγαλόστοµη καυχησιολογία και η αυτοπροώθηση µε την αυτοπεποίθηση. Οι πραγµατικοί Στρατιωτικοί Ηγέτες δε χρειάζονται διαφήµιση, οι πράξεις τους τα λένε όλα. Η αυτοπεποίθηση είναι σηµαντική για τους άµεσους Στρατιωτικούς Ηγέτες. Οι υφιστάµενοι θέλουν Ηγέτες µε αυτοπεποίθηση που να κατανοούν την κατάσταση, να γνωρίζουν τι χρειάζεται να κάνουν και να το αποδεικνύουν µε τις πράξεις τους. Τέτοιοι Ηγέτες ενσταλάζουν την αυτοπεποίθηση στους υφισταµένους τους. Η αυτοπεποίθηση στη µάχη βοηθά τους µαχητές να ελέγχουν τις αµφιβολίες και να µειώνουν το άγχος τους. Ευφυΐα Οι ευφυείς Στρατιωτικοί Ηγέτες σκέπτονται, µελετούν και στη συνέχεια ενεργούν. Τότε πραγµατικά προσφέρουν ότι γνωρίζουν. Η ευφυΐα είναι κάτι παραπάνω από γνώση και η ικανότητα του να σκέπτεται κανείς δεν είναι η ίδια µε το να διαβάζει ένα βιβλίο. Όλοι οι άνθρωποι έχουν ικανότητες που όταν αναπτύσσονται τους επιτρέπουν να αναλύουν και να αντιλαµβάνονται µια κατάσταση. Παρόλο που µερικοί άνθρωποι είναι πιο ευφυείς από άλλους, όλοι µπορούν να αναπτύξουν σε ικανοποιητικό βαθµό τις ικανότητες αυτές. Οι έξυπνες αποφάσεις ενός Στρατιωτικού Ηγέτη είναι αποτέλεσµα του συνδυασµού των επαγγελµατικών δεξιοτήτων (τις οποίες αποκτά µέσω µελέτης), της εµπειρίας (την οποία αποκτά µέσω της εργασίας) και της ικανότητάς του να εντοπίζει την αιτία ενός προβλήµατος,

45 -41- βασιζόµενος σε όλες τις διαθέσιµες πληροφορίες. Οι ευφυείς Ηγέτες έχουν τη δυνατότητα και την αυτοπεποίθηση ώστε να αποφασίζουν και να δρουν βασιζόµενοι στις ικανότητές τους Η ευφυής δράση είναι σηµαντική, γιατί συµβάλλει στην καινοτοµία (υιοθέτηση νέων µεθόδων) και στη διορατικότητα (διαίσθηση σηµαντικών παραγόντων). Κουλτούρα (Πνευµατική Καλλιέργεια) Κουλτούρα είναι η αγωγή, η παιδεία, ο πολιτισµός, η καλλιέργεια. Είναι ένα σύνολο κοινών αντιλήψεων, αξιών και θεωριών. Ο πνευµατικά καλλιεργηµένος Στρατιωτικός Ηγέτης : είχνει ευαισθησία στη διαφορετική προέλευση των υφισταµένων του. Είναι ενήµερος για το πολιτιστικό περιβάλλον µέσα στο οποίο λειτουργεί και ενεργεί. Λαµβάνει υπόψη του τα έθιµα και τις παραδόσεις των συµµάχων του, όταν συνεργάζεται σε πολυεθνικό περιβάλλον. Στο Στρατό οι άνθρωποι προέρχονται από διαφορετικά κοινωνικά στρώµατα και έχουν διαµορφωθεί µέσα από την οικογένεια, το σχολείο, τη θρησκεία καθώς και από πλήθος άλλων επιρροών. Ο Στρατιωτικός Ηγέτης πρέπει να προσπαθεί να κατανοεί τους υφισταµένους του λαµβάνοντας υπόψη του τις ιδέες, τα προσόντα, την όλη πολιτιστική τους υπόσταση και τη συνεισφορά τους στον κοινό σκοπό χωρίς να οδηγείται σε συµπεράσµατα βασιζόµενος σε «στερεότυπα» και «νοοτροπίες». Οι Στρατιωτικές Αξίες και αρετές είναι µέρος της στρατιωτικής κουλτούρας (Στρατιωτικού Πολιτισµού) και αποτελούν την αφετηρία για το πώς ένας Στρατιωτικός Ηγέτης πρέπει να σκέπτεται και να ενεργεί. Σκοπός του Στρατιωτικού Ηγέτη δεν είναι να κάνει τον καθένα από τους υφισταµένους του όµοιο µε τον άλλο, αλλά να αντλεί τα πλεονεκτήµατα από τη διαφορετικότητα του καθενός προκειµένου να δηµιουργήσει µια συνεκτική οµάδα. Ο Ηγέτης πραγµατοποιεί ευκολότερα τον παραπάνω στόχο όταν χρησιµοποιεί τα χαρίσµατα του καθενός και οι υφιστάµενοί του παράλληλα αντιλαµβάνονται ότι η συνεισφορά τους είναι σηµαντική. γ. Φυσικά Χαρακτηριστικά Γνωρίσµατα Ηγέτη είναι: Τα φυσικά χαρακτηριστικά γνωρίσµατα του στρατιωτικού Η Υγιεινή. Η Φυσική κατάσταση. Στρατιωτικό Παράστηµα

46 -42- Υγιεινή Υγιεινή είναι οτιδήποτε κάνουµε για να διατηρήσουµε την υγεία µας σε άριστη κατάσταση. Το να µη µπορεί κάποιος να πολεµήσει λόγω «µη καλής κατάστασης υγείας» αποτελεί εξίσου απώλεια όπως ένας βαριά πληγωµένος µαχητής. Το υγιές προσωπικό µπορεί να λειτουργήσει καλύτερα κάτω από εξαιρετικά αντίξοες συνθήκες θερµοκρασίας, υγρασίας κ.λ.π., και αποδοτικότερα από τους µη υγιείς. Η καλή υγεία επίσης περιλαµβάνει την αποφυγή επιβλαβών συνηθειών όπως οι καταχρήσεις, το κάπνισµα κλπ. ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΟΣ ΗΓΕΤΗΣ Αξίες -Χαρακτηριστικά γνωρίσµατα-ικανότητες- Ενέργειες.... για την επίτευξη της υπεροχής. Αφοσίωση Καθήκον Σεβασµός Ανιδιοτέλεια Τιµή Ακεραιότητα Προσωπικό Φυσικά. Υγιεινή Φυσική Κατάσταση Στρατιωτικό Παράστηµα ιαπροσωπικές ιανοητικές Τεχνικές Τακτικές Επιρροή Λειτουργία Βελτίωση Θάρρος Φυσικά Χαρακτηριστικά Γνωρίσµατα

47 -43- Φυσική Κατάσταση Η επιχειρησιακή ετοιµότητα των Μονάδων αρχίζει από την καλή φυσική κατάσταση του συνόλου του Στρατιωτικού Προσωπικού. Η µάχη και γενικά οι πολεµικές επιχειρήσεις εξαντλούν τους µαχητές φυσικά, πνευµατικά και συναισθηµατικά. Προκειµένου να ελαχιστοποιήσουν αυτές τις επιπτώσεις, οι Στρατιωτικοί Ηγέτες πρέπει να έχουν οι ίδιοι καλή φυσική κατάσταση και να εξασφαλίζουν αυτό και για τους υφισταµένους τους. Οι Στρατιωτικοί Ηγέτες µε καλή φυσική κατάσταση µπορούν να σκέπτονται, να αποφασίζουν και να ενεργούν κατάλληλα υπό την πίεση των γεγονότων. Η φυσική ετοιµότητα παρέχει βάσεις για ετοιµότητα στη µάχη και είναι στις υποχρεώσεις του Ηγέτη να έχει τους υφισταµένους του ετοιµοπόλεµους. Η µη καλή φυσική κατάσταση και το άγχος της µάχης µπορεί να οδηγήσουν το µαχητή µέχρι και στη διαταραχή της πνευµατικής και συναισθηµατικής ισορροπίας. Η φυσική κατάσταση των Στρατιωτικών Ηγετών είναι σηµαντική και από τη στιγµή που οι αποφάσεις τους επηρεάζουν την αποδοτικότητα των υφισταµένων τους, την υγεία και την ασφάλεια όχι µόνο τη δική τους, η διατήρηση καλής φυσικής κατάστασης είναι µια ηθικά και πρακτικά επιβεβληµένη πράξη. Στρατιωτικό Παράστηµα Ο Στρατιωτικός Ηγέτης πρέπει να προσδοκά να φαίνεται όπως απαιτεί να είναι οι υφιστάµενοί του. Να γνωρίζει πως να φορά τη στολή του και όταν την φορά να διακατέχεται από υπερηφάνεια. Από τον τρόπο που συµπεριφέρεται και µέσω του στρατιωτικού του παραστήµατος πρέπει να στέλνει ένα µήνυµα. «Είµαι υπερήφανος για το Στρατό, το επάγγελµά µου, τη στολή και τον εαυτό µου». Το Στρατιωτικό παράστηµα, η φυσική κατάσταση και η στρατιωτική εµφάνιση, βοηθούν τον Στρατιωτικό Ηγέτη να χειρισθεί δύσκολες καταστάσεις. δ. Συναισθηµατικά Χαρακτηριστικά Γνωρίσµατα Τα συναισθηµατικά χαρακτηριστικά γνωρίσµατα του Στρατιωτικού Ηγέτη σηµαντικά για το πως αυτός αισθάνεται και πως συµπεριφέρεται στους άλλους είναι: Αυτοέλεγχος Ισορροπία Σταθερότητα Οι υφιστάµενοι είναι άνθρωποι µε ελπίδες, φόβους, ανησυχίες και όνειρα. Όταν ο Ηγέτης αντιληφθεί ότι η θέληση και η αντοχή έρχεται από «συναισθηµατική ενέργεια» τότε κατέχει ένα πολύτιµο εργαλείο Ηγεσίας.

48 -44- Τα συναισθηµατικά χαρακτηριστικά γνωρίσµατα βοηθούν τον Στρατιωτικό Ηγέτη να κάνει τις σωστές Ηθικές επιλογές. Ο Στρατιωτικός Ηγέτης δεν πρέπει να είναι ευάλωτος στις παρορµήσεις του. Θα πρέπει να παραµένει ήρεµος κάτω από πίεση και να διοχετεύει την ενέργειά του σε πράγµατα που µπορεί να διορθώσει. Ενηµερώνει τον προϊστάµενο του για πράγµατα που δεν µπορεί να κάνει και δεν ανησυχεί για πράγµατα που δεν µπορεί να επηρεάσει. Οι Στρατιωτικοί Ηγέτες που διαθέτουν συναισθηµατική ωριµότητα έχουν καλύτερη αντίληψη των δυνατοτήτων και των αδυναµιών τους. Οι ώριµοι Ηγέτες δαπανούν ενέργεια για την αυτοβελτίωσή τους. Οι ανώριµοι Ηγέτες ξοδεύουν την ενέργειά τους αρνούµενοι ότι υπάρχει λάθος. Οι ώριµοι Ηγέτες κερδίζουν από την εποικοδοµητική κριτική πράγµα που οι ανώριµοι δεν µπορούν να επιτύχουν. ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΟΣ ΗΓΕΤΗΣ Αξίες -Χαρακτηριστικά γνωρίσµατα-ικανότητες- Ενέργειες. Αφοσίωση Καθήκον Αυτοέλεγχος Σεβασµός Ανιδιοτέλεια Ισορροπία Τιµή Σταθερότητα Ακεραιότητα Προσωπικό Θάρρος Συναισθηµατικά ιαπροσωπικές ιανοητικές Τεχνικές Τακτικές Επιρροή Λειτουργία Βελτίωση Συναισθηµατικά Χαρακτηριστικά Γνωρίσµατα

49 -45- Αυτοέλεγχος Οι Στρατιωτικοί Ηγέτες πρέπει να ελέγχουν τα συναισθήµατά τους. Κανένας δεν θέλει να εργασθεί για ένα υστερικό Ηγέτη ο οποίος χάνει την ψυχραιµία και τον έλεγχό του σε δύσκολες καταστάσεις. Αυτό δεν σηµαίνει ότι ο Στρατιωτικός Ηγέτης δεν πρέπει να δείχνει τα συναισθήµατα του. Αντίθετα πρέπει να δείχνει το απαιτούµενο συναίσθηµα και πάθος, προκειµένου να αγγίξει συναισθηµατικά τους υφισταµένους του. ιατηρώντας τον αυτοέλεγχο εµπνέει αυτοπεποίθηση και ηρεµία στους υφισταµένους του. Η διατήρηση ψυχραιµίας κάτω από δύσκολες συνθήκες είναι απαραίτητη για µια επιτυχηµένη αποστολή. Ισορροπία Οι συναισθηµατικά ισορροπηµένοι Ηγέτες επιδεικνύουν το σωστό συναίσθηµα για κάθε κατάσταση και µπορούν επίσης να διακρίνουν τη συναισθηµατική κατάσταση των άλλων. Χρησιµοποιούν τις εµπειρίες τους και δίδουν στους υφισταµένους τους τις πραγµατικές διαστάσεις των γεγονότων. Έχουν ένα εύρος συµπεριφοράς, από τη χαλαρότητα µέχρι την ένταση, µε την οποία προσεγγίζουν καταστάσεις και µπορούν να επιλέξουν την πιο κατάλληλη συµπεριφορά σε κάθε περίπτωση. Τέτοιοι Ηγέτες ξέρουν πότε είναι ώρα να δώσουν το µήνυµα ότι τα πράγµατα είναι επείγοντα και πώς να το πετύχουν, χωρίς να δηµιουργήσουν χαοτικές καταστάσεις. Επίσης γνωρίζουν πώς να ενθαρρύνουν τους υφισταµένους τους στις πιο δύσκολες στιγµές και να τους καθοδηγούν σε κάθε προσπάθεια ώστε να φέρουν σε πέρας το έργο τους. Σταθερότητα Οι αποδοτικοί Στρατιωτικοί Ηγέτες είναι σταθεροί, διατηρούν την ψυχραιµία τους σε καταστάσεις πίεσης, κόπωσης στη µάχη και είναι ήρεµοι στην αντιµετώπιση του κινδύνου. Αυτά τα χαρακτηριστικά ηρεµούν τους υφισταµένους οι οποίοι ακολουθούν πάντα το παράδειγµα του Ηγέτη τους. Οι Στρατιωτικοί Ηγέτες επιδεικνύουν τα συναισθήµατα που θέλουν και οι υφιστάµενοί τους να δείχνουν. εν υποκύπτουν στον πειρασµό να κάνουν ότι αισθάνονται καλό για τον εαυτό τους. Εάν ο Στρατιωτικός Ηγέτης επιθυµεί οι υφιστάµενοί του να είναι ήρεµοι και λογικοί κάτω από συνθήκες πίεσης πρέπει και αυτός να είναι το ίδιο. Οποιοσδήποτε µπορεί να νευριάσει αυτό είναι εύκολο. Αλλά να νευριάσει µε το σωστό άτοµο, στο σωστό βαθµό, στο σωστό χρόνο, για το σωστό σκοπό και µε το σωστό τρόπο αυτό δεν είναι εύκολο. Αριστοτέλης.

50 ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΓΝΩΡΙΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΟΥ ΗΓΕΤΗ ΚΑΤΑ ΤΟ ΘΟΥΚΥ Ι Η Ο Στρατιωτικός Ηγέτης προκειµένου να εκπληρώσει σωστά το καθήκον του πρέπει να διακρίνεται για ορισµένα χαρακτηριστικά γνωρίσµατα τα οποία κατά το Θουκυδίδη αναλύονται όπως παρακάτω: ιορατικότητα Ικανότητα πρόβλεψης Το βασικότερο γνώρισµα των Στρατιωτικών και πολιτικών Ηγετών κατά το Θουκυδίδη είναι η ικανότητά τους στη σωστή πρόβλεψη. Ο Θουκυδίδης αναφέρεται εκτενώς σε αυτό το χαρακτηριστικό που διακρίνει τους µεγάλους Ηγέτες και δε διστάζει να επαινέσει τον Περικλή και τον Θεµιστοκλή γι αυτήν ακριβώς την ικανότητά τους. Ο Θουκυδίδης επιδοκιµάζει την ικανότητα πρόβλεψης του Θεµιστοκλή και τον αναφέρει συχνά στην Ιστορία του Πελοποννησιακού πολέµου. Σε άλλο σηµείο του έργου του σηµειώνει ότι ο Θεµιστοκλής ήταν ο πρώτος που τόλµησε να πει πως έπρεπε να βασισθούν στη θάλασσα. Ήταν ο πρώτος που είχε προβλέψει ότι το τεχνολογικό προβάδισµα που διέθετε η Αθήνα, εξαιτίας του ανεπτυγµένου ναυτικού της (τριήρης), έπρεπε να το εκµεταλλευτεί και αυτό να αποτελέσει το κέντρο βάρους του στρατιωτικού µηχανισµού της. Ο Θουκυδίδης πιστεύει πως ο Ηγέτης πρέπει να διαθέτει διορατικότητα κυρίως όσον αφορά τον τρόπο και τα µέσα που πρέπει να χρησιµοποιηθούν προκειµένου να επιτύχουν οι στρατηγικοί χειρισµοί του. Ο Θεµιστοκλής ήταν αυτός που έδωσε σηµασία στην οχύρωση και στα αµυντικά έργα της Αθήνας. Γνώριζε πως µόνο µε έναν ισχυρό αµυντικό µηχανισµό θα µπορούσαν οι Αθηναίοι να αντιµετωπίσουν τον οποιονδήποτε εχθρό. Την ίδια λογική ήρθε λίγο αργότερα να ακολουθήσει και ο Περικλής εγκαινιάζοντας ταυτόχρονα µια νέα τακτική πολέµου. Προσπάθησε και κατάφερε να πείσει τους συµπατριώτες του να ακολουθήσουν µια «µεταηρωική» τακτική πολέµου. Αντί να αναµετρηθούν µε το ισχυρότατο πεζικό των Σπαρτιατών, τους πρότεινε να οχυρωθούν πίσω από τα τείχη της πόλης και παράλληλα, χρησιµοποιώντας το ναυτικό τους να πλήττουν τον εχθρό µε αιφνιδιαστικά αντίποινα, µε επιδροµές στις ακτές της Πελοποννήσου. Ο Περικλής ήταν προνοητικός. Είχε διαβλέψει πως µια απευθείας αντιπαράθεση µε το Σπαρτιατικό πεζικό θα σήµαινε ολοκληρωτική καταστροφή για την Αθήνα που δε διέθετε τόσο ισχυρές χερσαίες δυνάµεις. Αντίθετα, µια τακτική εξουθένωσης του εχθρού µε κλιµακούµενα αντίποινα θα είχε καλύτερα αποτελέσµατα. Σύµφωνα µε τον Θουκυδίδη η Αθήνα έχασε έναν πόλεµο που θα µπορούσε να έχει κερδίσει (καθώς η αναλογία δυνάµεων ήταν σαφώς µε το µέρος της κατά την έναρξη του πολέµου) γιατί δεν ακολούθησε τις συµβουλές του Περικλή. Οι διάδοχοί του ήταν ελάχιστα διορατικοί µε αποτέλεσµα να εκµεταλλευθούν δηµαγωγικά τους Αθηναίους και να τους οδηγήσουν στην ήττα. Ένας ολόκληρος πόλεµος χάθηκε γιατί ακριβώς

51 -47- οι Ηγέτες δε διέθεταν το χάρισµα της διορατικότητας. Γιατί δε µπορούσαν να αναλύσουν το παρόν και να εκµεταλλευτούν τα διδάγµατα του παρελθόντος ώστε να προβλέψουν τα µελλούµενα. Πέρα από τον Περικλή όµως, ο Θουκυδίδης διατυπώνει ξεκάθαρα την άποψή του ως προς αυτό το θέµα γράφοντας: «Σπάνια πετυχαίνει κανείς όταν κινείται από το πάθος, ενώ πολλά µπορεί να πετύχει όταν ενεργεί µε προβλεπτικότητα» Συµπερασµατικά, µπορούµε να πούµε ότι στο παρόν και το µέλλον όπου τα πάντα εξελίσσονται µε ταχύτατους ρυθµούς το χάρισµα της διορατικότητας είναι αυτό που ξεχωρίζει τον µέτριο από τον µεγάλο ηγέτη. Η διορατικότητα και η δυνατότητα πρόβλεψης απαιτεί µεγάλη αναλυτική και συνθετική ικανότητα ώστε ο Ηγήτορας να µπορεί να αξιοποιεί την εµπειρία του παρελθόντος, να εκτιµά τις τρέχουσες συνθήκες και να αποφασίζει για το µέλλον και τον τρόπο µε τον οποίο θα οδηγηθεί αποτελεσµατικότερα στο στόχο του. Ταχύτητα στη Λήψη Αποφάσεων Καινοτοµία. Ο Στρατιωτικός Ηγέτης πρέπει να είναι γρήγορος στις αποφάσεις του. Ο πόλεµος επινοεί τέχνες, υποστηρίζει ο Θουκυδίδης. Με µυαλό οξύ ο Ηγήτορας πρέπει να εκτιµά γρήγορα τις συνθήκες και τα δεδοµένα και κατόπιν να προβαίνει στους αποτελεσµατικότερους στρατηγικούς χειρισµούς. Για τον Θουκυδίδη το χάρισµα της ταχύτητας στη λήψη των αποφάσεων, σε συνδυασµό µε την καινοτοµία είναι από τα βασικότερα χαρακτηριστικά που πρέπει να διαθέτει ένας Ηγέτης. Ο Ηγέτης που καταφέρνει να αξιοποιεί ταχύτερα από όλους τους υπόλοιπους την καινοτοµία εξασφαλίζει ένα σαφές πλεονέκτηµα. Αυτό που έχει ίσως µεγαλύτερη αξία και ενδιαφέρον είναι η ταχύτητα στη λήψη αποφάσεων του Ηγέτη. Σε ένα επιχειρησιακό περιβάλλον όπου τα πάντα κινούνται µε ταχύτατους ρυθµούς, η ταχύτητα στη λήψη των αποφάσεων εξασφαλίζει πολλά οφέλη για έναν στρατό, τόσο σε καιρό πολέµου (όπου επιλέγονται ταχύτερα οι στρατηγικοί χειρισµοί µε αποτέλεσµα να προλαβαίνεις τον αντίπαλο) όσο και σε καιρό ειρήνης. Το συνολικό φάσµα των αποφάσεων διακρίνεται σε τρία επίπεδα: Το Στρατηγικό επίπεδο αποφάσεων. Το τακτικό επίπεδο αποφάσεων. Το Λειτουργικό επίπεδο αποφάσεων. Οι αποφάσεις του κατώτερου επιπέδου (Λειτουργικού) λαµβάνονται πολύ πιο γρήγορα απ ότι οι αποφάσεις στο ανώτερο επίπεδο (Στρατηγικό).

52 -48- Παρ όλα αυτά, σε όλα τα επίπεδα ο Ηγέτης πρέπει να µπορεί να κινηθεί µε ταχύτητα έτσι ώστε να είναι αποτελεσµατικός στο σύνολο των καθηκόντων του. Αποτελεσµατικότητα στην Επικοινωνία ιαχείριση του Ηθικού των Υφισταµένων. Η επικοινωνιακή ικανότητα του Ηγέτη είναι πολύ σηµαντική για το Θουκυδίδη. Πρέπει να εµπνέεις αν θέλεις να σε ακολουθούν. εν υπάρχει άλλος τρόπος. Ο Θουκυδίδης φαίνεται να δίνει ιδιαίτερη σηµασία στους λόγους που εκφωνούσαν κατά καιρούς οι Ηγέτες προκειµένου να πείσουν για τις απόψεις τους ή για να εµψυχώσουν το πλήθος. Ο Ηγέτης πρέπει να ξέρει να χειρίζεται τη µάζα. Πρέπει να γνωρίζει τον τρόπο όχι µόνο για να καθοδηγεί, αλλά και για να εµψυχώνει τους υφισταµένους του. Γι αυτό και ο Θουκυδίδης µπαίνει στον κόπο να καταγράφει µε λεπτοµέρεια τα λεγόµενα των Ηγετών. Φαίνεται πως πιστεύει ότι η ικανότητα του Στρατιωτικού Ηγέτη να διοικεί σωστά, προϋποθέτει την καλή επικοινωνία που πρέπει να έχει αυτός µε το στράτευµά του και την ικανότητα να ελέγχει το ηθικό, να εµπνέει αυτούς που τον ακολουθούν. Αυτός είναι και ο µόνος τρόπος για να τους έχει ουσιαστικά µε το µέρος του. Ο Ηγέτης πρέπει να είναι σε θέση να πείσει τους υφισταµένους του ότι αυτός είναι πιο δυνατός από όλους και ότι είναι διατεθειµένος να τους µεταδώσει το θάρρος του. Είναι ο µόνος άνθρωπος που µπορούν και πρέπει να εµπιστευτούν. Ο Περικλής ήταν αυτός που κλήθηκε να εµψυχώσει τους Αθηναίους µετά το µεγάλο λιµό. Ακόµη και κάτω από τις πιο δύσκολες συνθήκες ο Ηγέτης πρέπει να προσπαθεί να διατηρήσει το ηθικό και την ενότητα των ανθρώπων του: «Ο Περικλής βλέποντάς τους να αγανακτούν και να βαρυγκωµούν για όλα όσα είχε ο ίδιος υπόψη του ότι θα συνέβαιναν, κάλεσε σύναξη του λαού (γιατί ήταν ακόµη στρατηγός) θέλοντας να τους εγκαρδιώσει και να µαλακώσει την οργισµένη τους διάθεση και συνάµα να τους βγάλει από την ψυχή τους το µεγάλο τους φόβο..» Ο Ηγήτορας πρέπει να πείθει τους µαχητές του να αγωνίζονται για έναν κοινό σκοπό µέχρις εσχάτων. Ακόµη και αν αντικειµενικά διαθέτουν µικρότερη δύναµη από τον αντίπαλο να τους πείθει ότι το ψυχικό σθένος τους είναι αυτό που µπορεί να κάνει τη διαφορά, η µαχητική τους ικανότητα που πρέπει να αποδειχθεί µεγαλύτερη από την αντίστοιχη των αντιπάλων. Κανείς δε θυσιάζει τη ζωή του χωρίς λόγο. Κανείς δε ρίχνεται σε έναν πόλεµο µε ευχαρίστηση. Πρέπει να έχει πειστεί για το σκοπό και να είναι έτοιµος να αγωνιστεί για να τον επιτύχει, είτε αυτός είναι η προάσπιση των εθνικών συµφερόντων της πατρίδας του, είτε η προάσπιση της ελευθερίας του, είτε η αποτίναξη κάποιου ζυγού, είτε η αποκατάσταση της διεθνούς νοµιµότητας.

53 -49- Κατάρτιση Γνώσεις. Για τον Θουκυδίδη είναι πολύ σηµαντικό ο Ηγέτης να διαθέτει ένα µεγάλο οπλοστάσιο γνώσεων. Να είναι καταρτισµένος πάνω στο αντικείµενο του έτσι ώστε να µπορεί να εκτιµά σωστά τις συνθήκες και να τις αξιοποιεί προς όφελός του. Ο Ηγέτης πρέπει να µαθαίνει από τα διδάγµατα του παρελθόντος και πάνω σε αυτά να στηρίζει το παρόν και το µέλλον των επιλογών του. Ο Ηγέτης πρέπει να είναι καταρτισµένος όχι µόνο θεωρητικά, αλλά και πρακτικά. Πρέπει να διαθέτει όλες αυτές τις γνώσεις που θα του επιτρέψουν όχι µόνο να ηγηθεί του στρατεύµατος, αλλά και να το κατευθύνει κάθε φορά µε τον καλύτερο τρόπο ώστε να επιτύχει το επιθυµητό αποτέλεσµα. Ο ικανός ηγέτης αντιλαµβάνεται τον κίνδυνο και χρησιµοποιεί τη γνώση του για να τον αποφύγει ή να τον µετριάσει. Η κατάρτιση για το Θουκυδίδη δεν έχει να κάνει µόνο µε τις θεωρητικές γνώσεις, αλλά και µε την εµπειρία, µε τις πρακτικές γνώσεις και την εφαρµογή τους. Θάρρος Αποφασιστικότητα Αντοχή Ενθουσιασµός Ο Ηγέτης πρέπει να διακρίνεται για την τόλµη και την αποφασιστικότητά του. Η αντοχή και ο ενθουσιασµός είναι απαραίτητα στοιχεία για να φέρει σε πέρας το δύσκολο έργο του. Ο Θουκυδίδης φαίνεται να επιµένει ιδιαίτερα σε αυτά τα χαρακτηριστικά του Ηγέτη. Μιλώντας για τους Αθηναίους αναγνωρίζει τα πλεονεκτήµατά τους: «Αυτοί τολµούν και πέρα από τη δύναµη τους, και κινδυνεύουν πέρα από το λογικό, και ελπίζουν ακόµα και όταν βρίσκονται σε βάσανα. Επίσης αυτοί είναι ακούραστοι. Όταν επικρατούν στους εχθρούς τους βγαίνουν να τους κυνηγήσουν σε µεγάλη απόσταση, και όταν πάλι χάνουν, υποχωρούν όσο γίνεται λιγότερο.» Όµως παραδέχεται ότι πέρα από τα υλικά εφόδια, ο ζήλος και ένας ευφυής στρατηγός ήταν αυτά που χρειάστηκαν στους Έλληνες για να επικρατήσουν στους Πέρσες: «Εµείς δώσαµε τους τρεις πιο χρήσιµους παράγοντες: το µεγαλύτερο αριθµό πλοίων, τον πιο µυαλωµένο στρατηγό (εννοεί τον Θεµιστοκλή) και τον πιο ακούραστο ζήλο.» Η τόλµη και η ανδρεία παραµένουν οι σηµαντικές αρετές για να επικρατήσει κανείς σε µια µάχη. Το οµηρικό πολεµικό «ήθος» ξεπροβάλει µέσα από τα λόγια των Σπαρτιατών: η ανδρεία βρίσκεται πάνω από όλα. Αυτό που µετράει σε έναν πόλεµο είναι κυρίως ο ήρωας και όχι τα στρατηγικά τεχνάσµατα. Ο µαχητής που ρίχνεται µε ζήλο στη µάχη. Αυτή φαίνεται πως ήταν µια από τις µεγαλύτερες αξίες της εποχής:

54 -50- «Γιατί δε στηριζόµαστε περισσότερο στις µυστικές προετοιµασίες και στο ξεγέλασµα των αντιπάλων όσο στην ανδρεία πάνω στην πράξη, που πηγάζει από εµάς τους ίδιους» Ο λόγος του Θουκυδίδη έρχεται να µας πείσει για τη σηµασία της τόλµης στον πόλεµο. εν είναι η γνώση, δεν είναι η εµπειρία, δεν είναι οι αρχές που ωφελούν τόσο σε µια µάχη όσο η πραγµατική ανδρεία. Το θάρρος που πρέπει να επιδείξει ο Ηγέτης. Ο ηγέτης που πάνω απ όλα πρέπει να είναι µαχητής για να πείσει και όλους τους άλλους να πολεµήσουν στο πλευρό του: «Χωρίς ανδρεία καµία τέχνη δεν ωφελεί στον κίνδυνο Γιατί ο φόβος συγχύζει τη θύµηση και η τέχνη χωρίς ανδρίκεια ρώµη είναι άχρηστη.» Το θάρρος, η αποφασιστικότητα, η αντοχή και ο ενθουσιασµός είναι στοιχεία που πρέπει να υπάρχουν στην προσωπικότητα ενός Ηγέτη. Αυτά τα στοιχεία είναι που θα αναδείξουν το ηθικό του ανάστηµα τη στιγµή της κρίσης, την ώρα της µάχης. ικαιοσύνη Ανιδιοτέλεια Ακεραιότητα Καλή Συµπεριφορά Σεµνότητα Σύνεση. Κατά τον Θουκυδίδη ο Ηγέτης πρέπει να είναι δίκαιος και ανιδιοτελής. Η ιδιοτέλεια των διαδόχων του Περικλή ήταν αυτή που οδήγησε τους Αθηναίους στην καταστροφή. Ενώ εκείνος έκρινε και αποφάσιζε πάντα σύµφωνα µε το συµφέρον του λαού του, οι διάδοχοί του δεν ήταν παρά απλοί δηµαγωγοί που ήθελαν να εκµεταλλευτούν τις συνθήκες προς όφελός τους. Έτσι οδήγησαν τους Αθηναίους στην καταστροφική εκστρατεία στη Σικελία µε αποτέλεσµα η Αθήνα να ηττηθεί στον Πελοποννησιακό πόλεµο, παρ όλο που θα µπορούσε να έχει αποφύγει κάτι τέτοιο. Γι αυτό ακριβώς και είναι πολύ σηµαντικό ο Ηγέτης να είναι ανιδιοτελής, να νοιάζεται για το καλό της πατρίδας του και να προασπίζει τα συµφέροντά της µε τον καλύτερο δυνατό τρόπο. ιαφορετικά, αν ο Ηγήτορας είναι άδικος, διεφθαρµένος, ιδιοτελής, τα αποτελέσµατα είναι ολέθρια. Η ακεραιότητα του Ηγήτορα λοιπόν, είναι το χαρακτηριστικό που τον καθιστά αξιόπιστο στα µάτια των αντρών του και αυξάνει την εµπιστοσύνη τους στο πρόσωπό του. Ο Θουκυδίδης δε διστάζει να φέρει και αρνητικά παραδείγµατα προκειµένου να αναδείξει τη σηµασία αυτών των χαρακτηριστικών σε συνδυασµό µε την καλή συµπεριφορά. Κάνοντας λόγο για τον Παυσανία γράφει: «Κι επειδή στη στρατηγία του δείχτηκε ο Παυσανίας αυταρχικός και σκληρός, βαρυγκωµούσαν οι άλλοι Έλληνες Πολλοί Έλληνες που έφταναν στη Σπάρτη του καταµηνούσαν µεγάλες αδικίες και η στρατηγία του φαινόταν πιότερο σαν τυραννίδα.» Για να συµπληρώσει πιο κάτω και τις συνέπειες αυτής της στάσης του Παυσανία:

55 -51- «Κι έγινε δύσκολο να τον πλησιάσει κανείς κι όταν θύµωνε, φερόταν τόσο άγρια σε όλους και εξίσου ώστε κανένας δε µπορούσε να παρουσιαστεί µπροστά του. Κι αυτός ήταν ένας από τους κυριότερους λόγους που οι σύµµαχοι άλλαζαν µέρος και πήγαιναν µε τους Αθηναίους.» Αντίθετα, χαρακτηριστικά όπως η σεµνότητα, η φρόνηση και η σύνεση αποδεικνύονται πολύτιµα: «Αλλά και ικανοί στον πόλεµο είµαστε και σωστά κρίνουµε, επειδή είµαστε σεµνοί και γνωστικοί. Πολεµικοί γιατί η ντροπαλοσύνη είναι το µεγαλύτερο στοιχείο της φρονιµάδας..πάντα ετοιµαζόµαστε να αντικρίσουµε τους εχθρούς µας µε την ιδέα πως κι αυτοί συλλογίζονται καλά. Και δεν πρέπει να στηρίζουµε τις ελπίδες µας σε αυτούς, µε την ιδέα πως θα κάνουνε λάθη, αλλά στον εαυτό µας µε την ιδέα πως τα έχουµε προνοήσει σωστά.» 21. ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ ΤΟΥ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΟΥ ΗΓΕΤΗ α. Γενικά Ο χαρακτήρας κάθε ανθρώπου διαµορφώνεται από δύο αλληλοεπιδρώµενες οµάδες χαρακτηριστικών, τις Αξίες και τα Χαρακτηριστικά γνωρίσµατα. Οι Στρατιωτικοί Ηγέτες βελτιώνουν συνεχώς τον εαυτό τους και τους υφισταµένους τους, όσον αφορά τις Στρατιωτικές Αξίες και τα χαρακτηριστικά γνωρίσµατα του Ηγέτη. Αυτό δεν είναι απλά µία ακαδηµαϊκή εργασία, ή µία υποχρεωτική εκπαίδευση για κάποιο θέµα, αλλά αποτελεί µία συνεχή διαδικασία για το Στρατιωτικό Ηγέτη. Ο χαρακτήρας του Στρατιωτικού Ηγέτη φαίνεται από τις ενέργειές του εντός και εκτός Υπηρεσίας. Ο χαρακτήρας βοηθά τον Ηγέτη να αποφασίζει τι είναι σωστό και τον παρακινεί να το κάνει, ανεξάρτητα από τις εκάστοτε περιστάσεις ή τις συνέπειες. Επιπρόσθετα ο χαρακτήρας είναι η ηθική συνείδηση, η σύµφωνη µε τις Στρατιωτικές Αξίες, που ενισχύει το Στρατιωτικό Ηγέτη να κάνει σωστές επιλογές όταν βρεθεί σε δύσκολες καταστάσεις. Από τη στιγµή που ένας Στρατιωτικός Ηγέτης απαιτείται να κάνει το σωστό και να εµπνέει τους άλλους να κάνουν το ίδιο, πρέπει να ενδιαφέρεται για την ανάπτυξη βελτίωση του χαρακτήρα του. β. Χαρακτήρας και Πολεµικό Ήθος Το πολεµικό Ήθος αναφέρεται στην επαγγελµατική συµπεριφορά και τις πεποιθήσεις που χαρακτηρίζουν όλους τους πολεµιστές.

56 -52- Το πολεµικό Ήθος θεµελιώνεται στην άρνηση αποδοχής αποτυχίας. Ο Στρατός σφυρηλατεί το Πολεµικό Ήθος στα πεδία των ασκήσεων και των µαχών. Αυτό απορρέει από τη µοναδικότητα της µάχης και διαχέεται ή διοχετεύεται στο προσωπικό µέσω των ηθικών κανόνων του Κώδικα Στρατιωτικής συµπεριφοράς. Το Πολεµικό Ήθος αναπτυσσόµενο µέσω της πειθαρχίας, της δέσµευσης στις Στρατιωτικές Αξίες και της γνώσης της ένδοξης ιστορίας και κληρονοµιάς του Ελληνικού Στρατού, καθιστά σαφές ότι η εκτέλεση του στρατιωτικού καθήκοντος είναι κάτι πολύ περισσότερο από µια οποιαδήποτε άλλη εργασία. Ο Σκοπός του Στρατού που είναι η «ΝΙΚΗ ΣΤΟ ΠΟΛΕΜΟ» απαιτεί την ολική δέσµευση και αφοσίωση κάθε Στρατιωτικού Ηγέτη. Ο Στρατός µας, έχει παράδοση στους Νικηφόρους αγώνες. Η ικανότητά του αυτή να κερδίζει στους πολέµους προϋποθέτει την υπερνίκηση των φόβων, της πείνας, της δίψας, των στερήσεων και της κόπωσης από τους µαχητές του. Ο Στρατός νικά γιατί µάχεται σκληρά. Μάχεται σκληρά όταν εκπαιδεύεται σκληρά. Η σκληρή εκπαίδευση είναι ο µόνος δρόµος που οδηγεί στη νίκη. Το Πολεµικό Ήθος είναι κάτι παραπάνω από το να υποµένεις τις αντίξοες συνθήκες. Αυτό δυναµώνει τη φλόγα του µαχητή να πολεµήσει µέσα σ αυτές τις συνθήκες και να κερδίσει, ανεξάρτητα από το χρόνο που απαιτείται και την προσπάθεια που χρειάζεται να καταβληθεί. Είναι αυτό που κάνει το µαχητή να λαµβάνει γρήγορες αποφάσεις και να διακινδυνεύει τη ζωή του. Είναι αυτό που δυναµώνει την επιθυµία για νίκη ακόµη και όταν η κατάσταση φαίνεται απελπιστική και χωρίς σηµάδια βελτίωσης. Το Πολεµικό Ήθος αφορά τον χαρακτήρα του Στρατιωτικού Ηγέτη και διαµορφώνει το ποιος είναι και τι κάνει. Με την έννοια αυτή είναι συνδεδεµένο, µε τις Στρατιωτικές Αξίες, όπως η τόλµη, η πίστη στους συµπολεµιστές, η αφοσίωση στο καθήκον κλπ. Τόσο η αφοσίωση στους συναδέλφους όσο και στο καθήκον οδηγεί το µαχητή να διακινδυνεύει τη ζωή του για ένα ιδανικό σπουδαιότερο από τον εαυτό του. Αυτό είναι το χαρακτηριστικότερο παράδειγµα ανιδιοτελούς υπηρεσίας. Το Πολεµικό Ήθος χρειάζεται άκαµπτη και διαρκή αποφασιστικότητα να πράττει κάποιος το σωστό και µάλιστα µε υπερηφάνεια τόσο στον πόλεµο όσο και σε Στρατιωτικές επιχειρήσεις. Σε οποιεσδήποτε συνθήκες οι Στρατιωτικοί Ηγέτες πρέπει να επιδιώκουν τη µετατροπή του προσωπικού πολεµικού τους ήθους σε συλλογική δέσµευση προκειµένου να νικήσουν τίµια. Το Πολεµικό Ήθος είναι πολύ σηµαντικός αλλά φθαρτός παράγοντας γι αυτό οι Στρατιωτικοί Ηγέτες και ο Στρατός γενικότερα πρέπει διαρκώς να το επιβεβαιώνουν, να το αναπτύσσουν και να το διατηρούν στο µέγιστο βαθµό.

57 -53- Η «Στρατιωτική Ηθική» ενώνει τους Στρατιωτικούς του σήµερα µε αυτούς των οποίων η θυσία συνέβαλλε στην ίδια την ύπαρξή µας. Η ένδοξη ιστορική διαδροµή του Ελληνικού Στρατού, η συνεχής πορεία του προς το καλύτερο και η διαρκής αφοσίωση στην αποστολή του, αποτελούν τον ακρογωνιαίο λίθο για την εγγύηση της ασφάλειας και της ακεραιότητας της Πατρίδας µας. Αυτό δυναµώνει ολόκληρο το Ελληνικό Έθνος. Οι µαχητές στο πόλεµο πολεµούν ο ένας για τον άλλο, προτιµούν να πεθάνουν παρά να εγκαταλείψουν τους συναδέλφους τους. Αυτή η αµοιβαία αφοσίωση χαρακτηρίζει τη στρατιωτική «δεοντολογία» ανεξάρτητα από το ποιος είναι ο µαχητής, που είναι τοποθετηµένος και τι καθήκον εκτελεί. Ου καταισχυνώ όπλα τα ιερά, ουδ εγκαταλείψω τον παραστάτην, ότω αν στοιχίσω Όρκος των Αρχαίων Αθηναίων. Αυτή η αρραγής αµοιβαία σχέση εµπιστοσύνης του ενός προς τον άλλο και η συλλογική προσπάθεια στον πόλεµο, αντανακλούν την ευγενέστερη άποψη του Πολεµικού Ήθους. γ. Ανάπτυξη του χαρακτήρα Ο χαρακτήρας των ανθρώπων διαµορφώνεται από τα βιώµατα τις αντιλήψεις, την µόρφωση και την εµπειρία τους. Η ανάπτυξη όµως του χαρακτήρα, είναι µια σύνθετη διαδικασία και δεν µπορεί να περιοριστεί µέσα σε τυποποιηµένα πλαίσια. Ο χαρακτήρας των υφισταµένων σφυρηλατείται όταν δηµιουργούνται δεσµοί και οι Στρατιωτικές Αξίες δεν είναι απλώς λέξεις αλλά κανόνες συµπεριφοράς. Ο Στρατιωτικός Ηγέτης συµβάλει στη διαµόρφωση του χαρακτήρα των υφισταµένων του, ενεργεί µε τρόπο που και αυτοί θα ήθελε να ενεργούν. ιδάσκει δια του Παραδείγµατος και εκπαιδεύει τους υφισταµένούς του στην πράξη. Όταν ο Ηγέτης διατηρεί τον εαυτό του και τους υφισταµένους του σε υψηλά επίπεδα απόδοσης ενισχύει τις Στρατιωτικές Αξίες και τα πρότυπα που αυτές ενσαρκώνουν. δ. Χαρακτήρας και Ηθική εν είναι αρκετό να αποδέχεται και να επικαλείται κάποιος τις Στρατιωτικές Αξίες και τα χαρακτηριστικά γνωρίσµατα του Στρατιωτικού Ηγέτη αλλά πρέπει να τα ενστερνίζεται, να τα κάνει βίωµά του και να πράττει σύµφωνα µε αυτά. Η ανάληψη δράσης σε µία κατάσταση η οποία θέτει σε δοκιµασία τον χαρακτήρα χρειάζεται ηθικό και θάρρος.

58 -54- Ο χαρακτήρας είναι σηµαντικός στο να ζει κανείς µια σταθερή και ηθική ζωή αλλά δεν δίνει πάντοτε την τελική απάντηση στο συγκεκριµένο ερώτηµα «τι πρέπει να κάνω;». Η αναζήτηση της απάντησης αυτής καλείται ηθικός διαλογισµός. Η διαδικασία του ηθικού διαλογισµού είναι πολύπλοκη και για να την κατανοήσει κάποιος πρέπει να βασισθεί στις Αξίες του, στις αρετές του, στις ικανότητες κριτικής αξιολόγησης και στη φαντασία του. εν υπάρχουν «συνταγές» που να δίδουν λύσεις κάθε φορά. Μερικές φορές ίσως να µη βρεθεί κάποια απάντηση που να ικανοποιεί. Εάν ένας Ηγέτης ενστερνισθεί τις Στρατιωτικές Αξίες ώστε αυτές να καθοδηγούν τις ενέργειές του, εάν µαθαίνει από τις εµπειρίες του και αναπτύσσει συνεχώς ικανότητές του, είναι προετοιµασµένος - όσο αυτό είναι δυνατό - να αντιµετωπίσει τις δύσκολες προκλήσεις στο έργο του. ε. Χαρακτήρας και ιαταγές Για το Στρατιωτικό Ηγέτη το να κάνει τη σωστή επιλογή και να ενεργεί σύµφωνα µε αυτή, όταν έρχεται αντιµέτωπος µε ένα «Ηθικό δίληµµα» είναι αρκετά δύσκολο. Πολλές φορές σηµαίνει να µην αντιδρά. Άλλες φορές σηµαίνει ότι πρέπει να αναφέρει στον προϊστάµενό του ότι κάνει λάθος. Τέτοιες καταστάσεις δοκιµάζουν το χαρακτήρα του Στρατιωτικού Ηγέτη. Αλλά µία κατάσταση στην οποία θεωρεί ότι έχει λάβει παράνοµη διαταγή, είναι ακόµα δυσκολότερη. Ο Στρατιωτικός Ηγέτης εκτελεί πιστά τη διαταγή του προϊσταµένού του, µε ενεργητικότητα και ενθουσιασµό και είναι υπεύθυνος για την εκτέλεσή της ή για τις συνέπειες αν δεν εκτελεσθεί. Μοναδική εξαίρεση σε αυτή την αρχή είναι το καθήκον του να µην εκτελεί παράνοµες διαταγές, διαταγές που αντίκεινται στους νόµους και το Σύνταγµα της Χώρας. Αυτό δεν είναι απλώς δικαίωµα που µπορεί να το επικαλεσθεί αλλά αποτελεί πρωταρχικό καθήκον για κάθε Στρατιωτικό Ηγέτη. στ. Χαρακτήρας και Αντιλήψεις Οι αντιλήψεις είναι πεποιθήσεις που οι άνθρωποι θεωρούν ως αληθινές. Βασίζονται στη καταγωγή, την οικογένεια, τον πολιτισµό, την κληρονοµιά και τις παραδόσεις. Ο Στρατός σέβεται τις διαφορετικές ηθικές αντιλήψεις των ανθρώπων και τις προσωπικές πεποιθήσεις στο βαθµό που αυτές δεν συγκρούονται µε τις Στρατιωτικές Αξίες. Οι αντιλήψεις έχουν ιδιαίτερη σηµασία διότι είναι ο τρόπος µε τον οποίο οι άνθρωποι αντιλαµβάνονται αυτά που βιώνουν. Παρέχουν επίσης τη βάση για τις προσωπικές αξίες, που διαµορφώνουν τη συµπεριφορά του ατόµου.

59 -55- Οι αποτελεσµατικοί Στρατιωτικοί Ηγέτες µε τις διαταγές τους πρέπει να µην αναγκάζουν τους υφισταµένους τους να παραβιάζουν τις αντιλήψεις τους ή να ενθαρρύνουν παράνοµες ή ανήθικες πράξεις τους. Ειδικότερα οι Στρατιωτικοί Ηγέτες πρέπει να αναγνωρίζουν το ρόλο που διαδραµατίζουν οι αντιλήψεις για την προετοιµασία των υφισταµένων τους σε περίοδο επιχειρήσεων. Οι µαχητές πολεµούν και κερδίζουν, όταν πιστεύουν στις ιδέες για τις οποίες πολεµούν. Η δέσµευση σε Ιδέες και Αντιλήψεις όπως η Ελευθερία, η Πατρίδα, η ικαιοσύνη, και η Αφοσίωση στους συναδέλφους κλπ είναι σηµαντικοί παράγοντες για το προσωπικό προκειµένου να δηµιουργήσει και διατηρήσει τη θέληση να πολεµήσει και υπερισχύσει του αντιπάλου. 22. ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΟΥ ΗΓΕΤΗ Οι Στρατιωτικές Αξίες και τα Χαρακτηριστικά γνωρίσµατα του Στρατιωτικού Ηγέτη οικοδοµούν τα θεµέλια του χαρακτήρα των υφισταµένών του. Ο χαρακτήρας λειτουργεί ως η βάση της γνώσης (ικανότητα) και της πράξης (Ηγεσία). Η αυτοπειθαρχία που οδηγεί στην οµαδική εργασία είναι ριζωµένη στο χαρακτήρα. Στο Στρατό, η οµαδική εργασία βασίζεται στις ενέργειες των ικανών Στρατιωτικών Ηγετών µε αποδεδειγµένο χαρακτήρα, που γνωρίζουν την αποστολή τους και ενεργούν για την βελτίωση των υφισταµένών τους και του Στρατού γενικότερα. Οι Στρατιωτικοί Ηγέτες αγωνίζονται διαρκώς για να βελτιωθούν και να γίνουν καλύτεροι σε αυτό που πρέπει να κάνουν. Η αυτοπειθαρχία τους εστιάζεται στο να µαθαίνουν περισσότερα για την δουλειά τους και να κάνουν τους υφισταµένους τους να αποδίδουν καλύτερα. ηµιουργούν προσωπικές ικανότητες για τους ίδιους και τους υφισταµένους τους. Οι επιδεξιότητες του Ηγέτη αυξάνουν σε εύρος και πολυπλοκότητα καθώς προχωρά από τις θέσεις της Άµεσης Ηγεσίας σε αυτές της Οργανωτικής και της Στρατηγικής Ηγεσίας. Η ικανότητα είναι αποτέλεσµα της σκληρής και ρεαλιστικής εκπαίδευσης. Όταν κατευθύνεις ανθρώπους προοδευτικά σε πιο σύνθετες εργασίες, αυτοί αναπτύσσουν αυτοπεποίθηση και θέληση τέτοια, ώστε να επιτύχουν τον επόµενο πιο δύσκολο στόχο. Για ένα Στρατιωτικό Ηγέτη ικανότητα σηµαίνει κάτι περισσότερο από το να είναι καλά εκπαιδευµένος. Η ικανότητα (ΓΝΩΡΙΖΩ) συνδέει το χαρακτήρα (ΕΙΜΑΙ) και την Ηγεσία (ΚΑΝΩ). Οι Ηγέτες είναι υπεύθυνοι ώστε να είναι οι ίδιοι προσωπικά ικανοί, αλλά και οι υφιστάµενοί τους. Παρακάτω αναφέρονται τέσσερις κατηγορίες ικανοτήτων (δεξιοτήτων) που ο Στρατιωτικός Ηγέτης ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΙ (ΚΑΤΕΧΕΙ): ιαπροσωπικές επιδεξιότητες για να είναι ικανός να χειρίζεται το προσωπικό του. Περιλαµβάνουν εκγύµναση, διδασκαλία, συµβουλευτική, παρότρυνση και ενίσχυση. ιανοητικές-εννοιολογικές επιδεξιότητες, για να είναι ικανός να χειρίζεται ιδέες. Απαιτούν υψηλή κρίση και ικανότητα να

60 -56- σκέπτεται δηµιουργικά και λογικά µε αναλυτικό, κριτικό και ηθικό τρόπο. Μια σοφή σκέψη, νικά πολλάς χείρας. Ευριπίδης. Τεχνικές επιδεξιότητες, που έχουν σχέση µε την εργασία του και περιλαµβάνουν βασικές στρατιωτικές ικανότητες. Ο Στρατιωτικός Ηγέτης πρέπει να έχει την αναγκαία ειδίκευση για να φέρει σε πέρας όλα τα καθήκοντα και τις εργασίες που του ανατίθενται. Τακτικές επιδεξιότητες που εφαρµόζονται για την επίλυση τακτικών προβληµάτων, τα οποία αφορούν την χρησιµοποίηση των Μονάδων στην µάχη. Οι τακτικές ικανότητες αυξάνονται όταν συνδυάζονται µε τις διαπροσωπικές, τις διανοητικές και τις τεχνικές ικανότητες προκειµένου να εκπληρωθεί µια αποστολή. Σε περίοδο επιχειρήσεων οι Στρατιωτικοί Ηγέτες συνθέτουν τις παραπάνω επιδεξιότητες για να εκπληρώσουν µε επιτυχία την αποστολή τους. Χρησιµοποιούν τις διαπροσωπικές τους ικανότητες ώστε να γνωστοποιούν την πρόθεσή τους επαρκώς και να παροτρύνουν τους υφισταµένους τους. ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΟΣ ΗΓΕΤΗΣ Αξίες -Χαρακτηριστικά γνωρίσµατα-ικανότητες- Ενέργειες. Αφοσίωση Καθήκον Σεβασµός Ανιδιοτέλεια Τιµή Πνευµατικά Φυσικά Συναισθηµατικά ιαπροσωπικές. ιανοητικές Τεχνικές Τακτικές Επιρροή Λειτουργία Βελτίωση Ακεραιότητα Προσωπικό Θάρρος Ικανότητες Στρατιωτικού Ηγέτη

61 -57- Εφαρµόζουν τις διανοητικές τους ικανότητες για να παίρνουν τις ορθές αποφάσεις και να εκτελούν τις τακτικές που απαιτούνται από το επιχειρησιακό περιβάλλον. Εκµεταλλεύονται τις τεχνικές ικανότητες για να χρησιµοποιούν κατάλληλα τις τεχνικές, τις διαδικασίες και τον εξοπλισµό που ταιριάζουν στην κατάσταση. Τέλος χρησιµοποιούν τις τακτικές τους ικανότητες, σε συνδυασµό µε αυτές των άλλων κατηγοριών, ανάλογα και µε το επίπεδο Ηγεσίας ώστε να αναλαµβάνουν τον έλεγχο της κατάστασης και να εκπληρώνουν µε επιτυχία την αποστολής τους. Γενικά η ικανότητα θα αυξάνεται όσο µεγαλώνει και η εµπειρία. Οι Στρατιωτικοί Ηγέτες εκµεταλλεύονται κάθε ευκαιρία να αναπτύξουν τις ικανότητές τους. Ψάχνουν για καινούργιες ευκαιρίες µάθησης, θέτουν ερωτήµατα και επιζητούν κριτική για την απόδοσής τους. 23. ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΟΥ ΗΓΕΤΗ α. Γενικά Οι Στρατιωτικοί Ηγέτες ενεργούν. Με το χαρακτήρα τους, τις αντιλήψεις τους και τις γνώσεις τους παρέχουν σκοπό, κατεύθυνση και κίνητρα στους υφισταµένούς τους. Οι Στρατιωτικοί Ηγέτες εργάζονται για να επηρεάσουν τους υφισταµένους τους, και λειτουργούν για να εκπληρώσουν την αποστολή τους και να βελτιώσουν την Υπηρεσία. Όπως οι ικανότητες του Στρατιωτικού Ηγέτη έτσι και οι ενέργειές του αυξάνουν σε εύρος και πολυπλοκότητα, όσο ανεβαίνει από τις Άµεσες Ηγετικές θέσεις στις Οργανωτικές και Στρατηγικές. Η διαδικασία κατά την οποία αναπτύσσονται οι σωστές Αξίες, τα Χαρακτηριστικά γνωρίσµατα και οι Ικανότητες του Στρατιωτικού Ηγέτη είναι µόνο «προετοιµασία» για το πώς πρέπει να Ηγείται. Ηγεσία υφίσταται µόνον όταν ο Στρατιωτικός Ηγέτης αρχίσει να ενεργεί. Οι Στρατιωτικοί Ηγέτες που βιώνουν τις Στρατιωτικές Αξίες, που κατέχουν τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας του Στρατιωτικού Ηγέτη, που είναι ικανοί και που ενεργούν πάντα όπως θα ήθελαν να πράττει και το προσωπικό τους, θα επιτύχουν. Οι Ηγέτες εκείνοι που δε µπορούν να υποστηρίξουν τα λόγια τους µε ενέργειες, µακροπρόθεσµα θα αποτύχουν. Το έργο και οι ενέργειες του Στρατιωτικού Ηγέτη συνίστανται στην επιρροή επί των υφισταµένων του, στη λειτουργικότητα (σχεδιασµός προπαρασκευή εκτέλεση) για την εκπλήρωση της αποστολής του και στη βελτίωση του προσωπικού του και της Υπηρεσίας γενικότερα.

62 -58- ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΟΣ ΗΓΕΤΗΣ Αξίες -Χαρακτηριστικά γνωρίσµατα-ικανότητες- Ενέργειες. Αφοσίωση Καθήκον Σεβασµός Ανιδιοτέλεια Τιµή Πνευµατικά Φυσικά Συναισθηµατικά ιαπροσωπικές ιανοητικές Τεχνικές Τακτικές Επιρροή Λειτουργία Βελτίωση Ακεραιότητα Προσωπικό Θάρρος Εργο Στρατιωτικού Ηγέτη β. Επιρροή Οι Ηγέτες χρησιµοποιούν τις διαπροσωπικές τους ικανότητες (ικανότητες χειρισµού προσωπικού) για να καθοδηγήσουν τους υφισταµένούς τους προς ένα σκοπό. Κυρίως, οι άµεσοι Ηγέτες επηρεάζουν τους υφισταµένους τους πρόσωπο µε πρόσωπο. Για παράδειγµα, ο Ηγέτης µίας οµάδας δίνει οδηγίες, αναγνωρίζει τα επιτεύγµατα και ενθαρρύνει τη σκληρή δουλειά. Οι Οργανωτικοί και Στρατηγικοί Ηγέτες, επίσης, επηρεάζουν τους Άµεσα υφισταµένούς τους και το επιτελείο τους πρόσωπο µε πρόσωπο. Καθοδηγούν όµως τους υφισταµένους τους πρωταρχικά µε έµµεση επίδραση. Οι ιοικητές Λόχων για παράδειγµα, γνωρίζουν τι ακριβώς θέλει ο ιοικητής του Σχηµατισµού, όχι γιατί αυτός έχει ενηµερώσει τον καθένα προσωπικά, αλλά γιατί η επιδίωξή του έχει µεταβιβαστεί µέσω της Ιεραρχίας ιοικήσεως.

63 -59- Οι ενέργειες επιρροής χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες: Την επικοινωνία, που έχει σχέση µε προφορική και γραπτή έκφραση καθώς και µε την ικανότητα κατανόησης και αναφέρεται τόσο σε άτοµα όσο και σε οµάδες. Τη λήψη αποφάσεων, που έχει σχέση µε την επιλογή των ακολουθητέων ενεργειών, προκειµένου να εκπληρωθεί η αποστολή. Χρησιµοποιείται αντικειµενική κρίση, λογική εξήγηση και η σωστή διαχείριση όλων των διαθεσίµων µέσων. Τα κίνητρα, που έχουν σχέση µε την ενθάρρυνση και καθοδήγηση των υφισταµένων για την εκπλήρωση της αποστολής. γ. Λειτουργία - Λειτουργικότητα Η λειτουργικότητα συνιστά όλα όσα κάνει ο Στρατιωτικός Ηγέτης για να εκπληρώσει την άµεση αποστολή του, να γίνει το έργο του στον προβλεπόµενο χρόνο και σύµφωνα µε τις καθορισµένες προδιαγραφές. Η λειτουργικότητα περιλαµβάνει τα παρακάτω: Σχεδιασµό και προπαρασκευή που έχει σχέση µε την εκπόνηση και προετοιµασία λεπτοµερών σχεδίων, τα οποία είναι εφικτά, αποδεκτά και εφαρµόσιµα. Εκτέλεση, που περιλαµβάνει την ανταπόκριση στις προδιαγραφές της αποστολής, τη µέριµνα για το προσωπικό και την αποτελεσµατική διαχείριση των µέσων. Εκτιµήσεις, που περιλαµβάνουν την αξιολόγηση της επάρκειας και αποτελεσµατικότητας οποιουδήποτε συστήµατος ή σχεδίου τόσο από άποψη σκοπού όσο και από άποψη αποστολής. Οι Ηγέτες εκτιµούν ή κρίνουν την απόδοση έτσι ώστε να µπορούν να προσδιορίσουν τι χρειάζεται να γίνει για να διατηρηθούν τα ισχυρά σηµεία της λειτουργικότητας και να βελτιωθούν τα ασθενέστερα. Αυτό το είδος της προωθηµένης σκέψης συνδέεται µε την τελευταία ενέργεια του Ηγέτη, τη βελτίωση. δ. Βελτίωση Ο καλός Στρατιωτικός Ηγέτης αγωνίζεται να αφήσει το επίπεδο λειτουργικότητας κάθε τοµέα σε καλύτερη κατάσταση απ' ότι το βρήκε. Αρκετοί Ηγέτες παρασύρονται, από την προσπάθεια παρουσίασης έργου άµεσα και την επίτευξη βραχυπρόθεσµων στόχων ώστε να επιδείξουν ένα βελτιωµένο επίπεδο ενισχύοντας την προσωπική τους ''εικόνα''. Αυτή η συµπεριφορά δεν εξυπηρετεί τους υφισταµένους τους και το Στρατό γενικότερα. Όταν π.χ µια Μονάδα εκτελεί εκπαίδευση για την επίτευξη των µακροπρόθεσµων στόχων και εστιάζει την προσοχή της αποκλειστικά σε βραχυπρόθεσµα αποτελέσµατα, τότε οι δυνατότητές της µειώνονται. Τα αρνητικά αποτελέσµατα αυτών των (κοντόφθαλµων) βραχυπρόθεσµων προτεραιοτήτων µπορεί να µη γίνονται αµέσως αντιληπτά, αλλά θα φανούν σίγουρα στο µέλλον. Η αφοσίωση του

64 -60- Ηγέτη στο Στρατό και στους υφισταµένους του απαιτεί σοβαρό υπολογισµό των αποτελεσµάτων των ενεργειών του, µακροπρόθεσµα. Οι Ηγέτες στο Στρατό θέτουν προτεραιότητες και ισορροπούν µεταξύ Ανταγωνιστικών Επιδιώξεων. Εστιάζουν τις προσπάθειές τους σε βραχυπρόθεσµους και σε µακροπρόθεσµους στόχους. Παράλληλα συνεχίζουν να συναντούν προκλήσεις που συµβάλλουν στο να επιτύχουν αυτούς τους στόχους. Για την επιτυχία στο πεδίο της µάχης, οι µαχητές έχουν ανάγκη εκπαίδευσης που να οδηγεί στην τελειοποίηση των τεχνικών και των τακτικών ικανοτήτων που απαιτούνται κάτω από την πίεση της µάχης. Οι αρχές της βελτίωσης είναι οι παρακάτω: Η Ανάπτυξη, που έχει σχέση µε την ανάλωση εκ µέρους του Ηγέτη επαρκούς χρόνου και προσπάθειας, ώστε να αναπτυχθούν οι υφιστάµενοί του ως Ηγέτες. Αυτό επιτυγχάνεται µε τη συµβουλευτική. Η ηµιουργία, που έχει σχέση µε την ανάλωση χρόνου και πόρων για βελτίωση των µαχίµων τµηµάτων και την καλλιέργεια του ηθικού κλίµατος. Η Μάθηση, που έχει σχέση µε την αναζήτηση της αυτοβελτίωσης και της ανάπτυξης, π.χ της Μονάδας ή του τµήµατος. Αυτό περιλαµβάνει οραµατισµό, προσαρµογή και Ηγετικές αλλαγές. 24. ΗΓΕΣΙΑ ΚΑΙ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ α. Η αναπτυξιακή συµβουλευτική Μια από τις σηµαντικότερες ευθύνες κάθε Στρατιωτικού Ηγέτη είναι η ανάπτυξη βελτίωση των υφισταµένων τους Ηγετών. Η ανάπτυξη δηµιουργία της µελλοντικής Ηγεσίας των Ηγετών που θα ακολουθήσουν και θα αναλάβουν τις τύχες του Στρατού µας, είναι µία από τις πιο σηµαντικές προτεραιότητες. Η παράδοση, η ιστορία και το µέλλον του Στρατού στηρίζεται σ αυτούς που προετοιµάζουµε για µεγαλύτερες ευθύνες. Η αναπτυξιακή συµβουλευτική είναι µία µοιρασµένη προσπάθεια. Ο Στρατιωτικός Ηγέτης πρέπει να βοηθά τους υφισταµένους του στην αναγνώριση των δυνατοτήτων και των αδυναµιών τους και στη δηµιουργία σχεδίου δράσης. Ακολούθως να τους υποστηρίζει κατά την εφαρµογή και εκτίµηση του σχεδίου αυτού. Κατά τη διάρκεια της αναπτυξιακής συµβουλευτικής οι υφιστάµενοι δεν είναι απλώς παθητικοί ακροατές αλλά συµµετέχουν ενεργά στη διαδικασία. Προκειµένου ο Στρατιωτικός Ηγέτης πετύχει στην αναπτυξιακή του συµβουλευτική, πρέπει οι υφιστάµενοί σου να είναι ειλικρινείς στη δέσµευσή τους να βελτιωθούν και αµερόληπτοι στις εκτιµήσεις τους για την επιτυχία των στόχων που θέτουν.

65 -61- β. Ευθύνες Στρατιωτικού Ηγέτη Οι Στρατιωτικοί Ηγέτες διεξάγουν συµβουλευτική προκειµένου να βοηθήσουν τους υφισταµένους τους να γίνουν καλύτεροι, να διατηρήσουν και να βελτιώσουν την επίδοση τους και να προετοιµασθούν για το µέλλον. Ασκούν συµβουλευτική στα νέα µέλη του Στρατού, µε σκοπό να βοηθήσουν να λυθούν όποια προβλήµατα και ανησυχίες µπορεί να έχουν. Ιδιαίτερα για θέµατα που απορρέουν από την ανάθεση των νέων τους καθηκόντων. Όπως δεν υπάρχουν εύκολες απαντήσεις για το τι ακριβώς πρέπει να γίνει σε όλες τις περιπτώσεις της Ηγεσίας έτσι δεν υπάρχουν και εύκολες απαντήσεις για το τι ακριβώς πρέπει να γίνει σε όλες τις περιπτώσεις συµβουλευτικής. Εντούτοις, για την διεξαγωγή αποτελεσµατικής συµβουλευτικής, πρέπει να αναπτυχθεί ένας τύπος συµβουλευτικής, ο οποίος να έχει τα παρακάτω χαρακτηριστικά: Σκοπό: Σαφή προσδιορισµό του σκοπού της συµβουλευτικής. Προσαρµοστικότητα: Προσαρµογή του τύπου της συµβουλευτικής στο χαρακτήρα κάθε υφισταµένου και στην επιθυµητή σχέση. Σεβασµό: Οι υφιστάµενοι θεωρούνται µοναδικά άτοµα, το καθένα µε ξεχωριστές αξίες, πεποιθήσεις και συµπεριφορές. Επικοινωνία: Καθιέρωση ανοιχτής αµφίδροµης επικοινωνίας µε τους υφιστάµενους µε τη χρήση του λόγου, µη λεκτικής επικοινωνίας, χειρονοµιών και της γλώσσας του σώµατος. Οι αποτελεσµατικοί σύµβουλοι ακούνε περισσότερο από ότι µιλάνε. Υποστήριξη: Ενθάρρυνση των υφισταµένων µέσω ενεργειών µε παράλληλη καθοδήγηση αυτών στην επίλυση των προβληµάτων τους. γ. Ο Στρατιωτικός Ηγέτης ως Σύµβουλος Οι Στρατιωτικοί Ηγέτες πρέπει να επιδεικνύουν συγκεκριµένα προσόντα για να είναι αποτελεσµατικοί σύµβουλοι. Τα προσόντα αυτά περιλαµβάνουν το σεβασµό προς τους υφιστάµενους, την αυτογνωσία, τη συναισθηµατική κατανόηση και την αξιοπιστία. Σεβασµός προς τους υφισταµένους Ο Στρατιωτικός Ηγέτης δείχνει σεβασµό προς τους υφιστάµενους του όταν τους επιτρέπει να αναλαµβάνουν την ευθύνη για τις δικές τους ιδέες και πράξεις. Ο σεβασµός προς τους υφιστάµενους βοηθά στη δηµιουργία αµοιβαίου σεβασµού στη σχέση Ηγέτη-υφισταµένου, που µε τη σειρά του αυξάνει τις ευκαιρίες για αλλαγή ή διατήρηση συµπεριφοράς και επίτευξη στόχων.

66 -62- Αυτογνωσία Ο Στρατιωτικός Ηγέτης πρέπει να έχει πλήρη επίγνωση των δικών του αξιών, αναγκών και προκαταλήψεων πριν τη συµβουλευτική προς τους υφισταµένους του. Οι Ηγέτες µε αυτογνωσία έχουν λιγότερες πιθανότητες να προβάλλουν τις δικές τους προκαταλήψεις πάνω στους υφισταµένους τους. Επίσης, είναι πιο πιθανό να ενεργούν σύµφωνα µε τις στρατιωτικές αξίες και τα χαρακτηριστικά γνωρίσµατα της προσωπικότητας του Στρατιωτικού Ηγέτη. Συναισθηµατική Κατανόηση Η συναισθηµατική κατανόηση είναι η ευαισθητοποίηση εκ µέρους του Ηγέτη απέναντι στα αισθήµατα, τις σκέψεις και τις εµπειρίες ενός ατόµου σε τέτοιο βαθµό ώστε να µπορεί σχεδόν να τα αισθανθεί ή να τα βιώσει ο ίδιος. Οι Στρατιωτικοί Ηγέτες µε συναισθηµατική κατανόηση µπορούν να θέσουν τον εαυτό τους στη θέση του υφισταµένου τους και να δουν µια κατάσταση από τη δική του οπτική γωνία. Κατανοώντας τη θέση του υφισταµένού του µπορεί να τον βοηθήσει να αναπτύξει ένα σχέδιο δράσης που να αρµόζει στην προσωπικότητα και τις ανάγκες του, ένα σχέδιο που να τον ικανοποιεί. Αξιοπιστία Ο Στρατιωτικός Ηγέτης επιτυγχάνει την αξιοπιστία µε το να είναι έντιµος και συνεπής στις δηλώσεις και στις ενέργειές του. Για να είναι αξιόπιστος, πρέπει να είναι ευθύς προς τους υφιστάµενούς του, και να τους συµπεριφέρεται µε τέτοιο τρόπο ώστε να τον σέβονται και να τον εµπιστεύονται. Μπορεί να κερδίσει την αξιοπιστία, δείχνοντας κατ εξακολούθηση την προθυµία του να τους βοηθήσει και τη συνέπειά του µε αυτά που λέει και κάνει. Εάν στερείται αξιοπιστίας, θα είναι δύσκολο να επηρεάσει τους υφισταµένους του. δ. Μέθοδοι Συµβουλευτικής ενός Στρατιωτικού Ηγέτη Μια «προκλητική πτυχή» της συµβουλευτικής είναι η επιλογή της σωστής προσέγγισης σε µια συγκεκριµένη κατάσταση. Για την αποτελεσµατική συµβουλευτική, η τεχνική που χρησιµοποιείται πρέπει να αρµόζει στην κατάσταση, στις δυνατότητες του Ηγέτη και στις προσδοκίες του υφιστάµενου. Σε µερικές περιπτώσεις, µπορεί να χρειαστεί να δώσει µόνο πληροφορίες ή να ακούσει. Η βελτίωση ενός υφισταµένου µπορεί να χρειάζεται απλά και µόνο ένα σύντοµο έπαινο. Άλλες καταστάσεις µπορεί να απαιτούν συµβουλευτική διαδικασία ακολουθούµενη από καθορισµένες ενέργειες. Όλοι οι Στρατιωτικοί Ηγέτες πρέπει να επιζητούν την ανάπτυξη και βελτίωση των συµβουλευτικών τους ικανοτήτων. Μπορούν να

67 -63- βελτιώσουν τις συµβουλευτικές τεχνικές τους µελετώντας την ανθρώπινη συµπεριφορά, µαθαίνοντας τα είδη των προβληµάτων που επηρεάζουν τους υφιστάµενούς τους και αναπτύσσοντας τις διαπροσωπικές τους ικανότητες. Οι απαιτούµενες τεχνικές για την παροχή αποδοτικής συµβουλευτικής ποικίλουν από άτοµο σε άτοµο, ωστόσο, οι γενικές ικανότητες (δεξιότητες) που είναι απαραίτητες για την αντιµετώπιση σχεδόν κάθε κατάστασης, περιλαµβάνουν την ενεργητική ακρόαση, την απόκριση και τη διερεύνηση. Ενεργητική Ακρόαση. Κατά τη διάρκεια της συµβουλευτικής, ο Στρατιωτικός Ηγέτης πρέπει να ακούει ενεργά τον υφιστάµενό του. Όταν ακούει ενεργά, γνωστοποιεί, λεκτικά και µη, στον υφιστάµενο του ότι έχει λάβει το µήνυµα. Για να κατανοήσει πλήρως το µήνυµα του υφισταµένου, πρέπει να ακούει τις λέξεις και να παρατηρεί τους τρόπους του. Τα στοιχεία της ενεργητικής ακρόασης που θα πρέπει να λαµβάνει υπόψη, περιλαµβάνουν τα εξής: Οπτική επαφή. Η διατήρηση της οπτικής επαφής χωρίς να βλέπει κανείς επίµονα βοηθά στην επίδειξη ειλικρινούς ενδιαφέροντος. Τα περιστασιακά διαλείµµατα της οπτικής επαφής είναι φυσιολογικά και αποδεκτά. Στάση σώµατος. Με το να είναι ο Ηγέτης χαλαρός και άνετος βοηθά στην ηρεµία του υφισταµένου του. Εντούτοις, µια υπερβολική χαλαρή στάση µπορεί να ληφθεί ως έλλειψη ενδιαφέροντος. Γνέψιµο κεφαλιού. Περιστασιακά το να κουνά ο Ηγέτης το κεφάλι του, δείχνει ότι προσέχει και ενθαρρύνει τον υφιστάµενο να συνεχίσει. Οι εκφράσεις του προσώπου. Ο Ηγέτης διατηρεί τις εκφράσεις του προσώπου του φυσικές και χαλαρές. Ένα απλανές βλέµµα ή µια προσποιητή έκφραση µπορεί να ενοχλήσουν τον υφιστάµενο. Επίσης το υπερβολικό χαµόγελο ή το συνοφρύωµα µπορεί να αποθαρρύνουν τον υφιστάµενο να συνεχίσει. Λεκτικές εκφράσεις. Ο Ηγέτης αποφεύγει να οµιλεί πολύ και να διακόπτει τον υφιστάµενο. Επιτρέπει στον υφιστάµενο να οµιλεί διατηρώντας παράλληλα τη συζήτηση στο θέµα της συνοµιλίας. Οµιλεί µόνο όταν είναι απαραίτητο να ενισχύεται η σηµασία αυτών που ο υφιστάµενος λέει και τον ενθαρρύνει να συνεχίσει. Η σιωπή µπορεί να έχει ανάλογα αποτελέσµατα, αλλά πρέπει να είναι προσεκτική. Η περιστασιακή σιωπή µπορεί να δείξει στον υφιστάµενο ότι δεν υπάρχει αντίρρηση στο να συνεχίσει να οµιλεί, αλλά µια µακρόχρονη σιωπή µπορεί σε µερικές περιπτώσεις να του αποσπάσει την προσοχή και να τον κάνει να αισθανθεί άβολα. Η Ενεργητική ακρόαση σηµαίνει επίσης στοχαστική και µελετηµένη ακρόαση του τρόπου που ο υφιστάµενος οµιλεί. Οι εισαγωγικές και καταληκτικές δηλώσεις ενός υφιστάµενου, όπως και οι κατ επανάληψη αναφορές µπορεί να δείχνουν τις προτεραιότητές του.

68 -64- Ανακολουθία και κενά στα όσα λέει ένας υφιστάµενος φανερώνουν τάση αποφυγής του πραγµατικού προβλήµατος. Αυτή η σύγχυση και αβεβαιότητα ενδεχοµένως να απαιτεί πρόσθετες ερωτήσεις για την κατανόηση του προβλήµατος. Ακούγοντας ο Ηγέτης, πρέπει να προσέχει και τις χειρονοµίες του υφιστάµενου. Οι ενέργειες αυτές συµπληρώνουν το συνολικό µήνυµα. Παρακολουθώντας τις ενέργειες του υφισταµένου, µπορεί να «δει» επίσης τα συναισθήµατα που κρύβονται πίσω από τα λόγια. Όλες οι ενέργειες, δεν αποτελούν απόδειξη των συναισθηµάτων του υφισταµένου, αλλά θα πρέπει να λαµβάνονται υπόψη και να σηµειώνονται οι ανακολουθίες ανάµεσα σε αυτά που λέει και κάνει. Οι µη λεκτικοί δείκτες της στάσης των υφισταµένων περιλαµβάνουν τα ακόλουθα: Ανία.(αµηχανία όπως χτύπηµα δακτύλων στο τραπέζι, παίξιµο µε το όπλο, κ.λ.π.) Αυτοπεποίθηση.(όρθωση αναστήµατος, κ.λ.π.) Αµυντικότητα.(κάθισµα βαθιά στην καρέκλα, επίµονο βλέµµα προς τον Ηγέτη, κ.λ.π.) Απογοήτευση.(τρίψιµο µατιών, συχνή εναλλαγή στάσης σώµατος, κ.λ.π.) Ενδιαφέρον.(φιλικότητα, ενδιαφέρον, κ.λ.π.) Ειλικρίνεια ή ανησυχία.(κάθισµα στην άκρη της καρέκλας µε χέρια µη σταυρωµένα και ανοικτά κ.λ.π.) Αυτοί οι δείκτες πρέπει να λαµβάνονται σοβαρά υπόψη. Αν και κάθε δείκτης µπορεί να δείχνει κάτι για έναν υφιστάµενο, δεν πρέπει να συµπεραίνουµε όµως ότι, µία ιδιαίτερη συµπεριφορά σηµαίνει και απόλυτα κάτι. Απόκριση - Ανταπόκριση. Οι ικανότητες απόκρισης έπονται των ικανοτήτων της ενεργούς ακρόασης. Ένας Ηγέτης ανταποκρίνεται στην επικοινωνία δείχνοντας ότι κατανόησε τον υφιστάµενό του. Πρέπει να απαντά στους υφισταµένους του, τόσο λεκτικά όσο και µη. Οι λεκτικές αποκρίσεις περιλαµβάνουν την περίληψη, επεξήγηση και αποσαφήνιση του µηνύµατος του υφισταµένου και οι µη λεκτικές την οπτική επαφή και τις περιστασιακές χειρονοµίες, όπως π.χ το γνέψιµο του κεφαλιού. Υποβολή Ερωτήσεων - ιερεύνηση. Αν και η διερεύνηση είναι µια απαραίτητη ικανότητα, πρέπει να χρησιµοποιείται µε προσοχή. Οι πολλές ερωτήσεις µπορούν να επιτείνουν τη διαφορά ισχύος ανάµεσα τον Ηγέτη και στον υφιστάµενο θέτοντας τον τελευταίο σε µια παθητική κατάσταση. Ο υφιστάµενος µπορεί ακόµα να αντιδράσει στις υπερβολικές ερωτήσεις, θεωρώντας ότι παραβιάζονται τα προσωπικά του δεδοµένα ως προσβολή της προσωπικότητας και να γίνει αµυντικός. Οι ερωτήσεις πρέπει να επεκτείνονται ώστε να µην απαιτούν µονολεκτικές απαντήσεις. Οι καλά

69 -65- διατυπωµένες ερωτήσεις µπορεί να βοηθήσουν στην επαλήθευση, κατανόηση και ενθάρρυνση παραπέρα επεξηγήσεων, ή να βοηθήσουν τον υφιστάµενο να κινηθεί µέσα από τα στάδια της συµβουλευτικής διαδικασίας. ε. Σφάλµατα Συµβουλευτικής Ο αποτελεσµατικός Στρατιωτικός Ηγέτης πρέπει να αποφεύγει τα συχνά σφάλµατα της συµβουλευτικής. Κυριαρχώντας στη συµβουλευτική διαδικασία λέγοντας πολλά, ή δίδοντας µη αναγκαίες ή ακατάλληλες συµβουλές, µη ακούγοντας την πραγµατικότητα και προβάλλοντας προσωπικές προτιµήσεις, απέχθειες, προλήψεις και προκαταλήψεις, επηρεάζει αρνητικά τη συµβουλευτική διαδικασία. Πρέπει επίσης να αποφεύγει άλλα κοινά σφάλµατα, όπως οι βιαστικές κρίσεις τα στερεότυπα, η απώλεια συναισθηµατικού ελέγχου, και οι άκαµπτες µέθοδοι συµβουλευτικής. Για την βελτίωση των συµβουλευτικών ικανοτήτων του ο Στρατιωτικός Ηγέτης πρέπει να ακολουθεί τις παρακάτω οδηγίες του διαγράµµατος. Να καθορίζει το ρόλο του υφισταµένου στην κατάσταση και το τι έκανε ο υφιστάµενος για να επιλύσει το πρόβληµα ή να βελτιώσει την απόδοση. Να αντλεί τα συµπεράσµατα βασισµένα σε στοιχεία πέρα από τις δηλώσεις του υφισταµένου. Να προσπαθεί να κατανοήσει αυτό που ο υφιστάµενος λέει και αισθάνεται, να ακούει αυτό που ο υφιστάµενος λέει και τον τρόπο που το λέει. Να δείχνει συναισθηµατική κατανόηση συζητώντας το πρόβληµα. Να κάνει µια ερώτηση και να είναι σίγουρος ότι χρειάζεται την πληροφορία. Να διατηρεί τη συζήτηση ανοικτή, χωρίς διακοπές. Να δίδει στον υφιστάµενό του, την πλήρη του προσοχή. Να είναι δεκτικός στα αισθήµατα του υφισταµένου χωρίς να αισθάνεται υπεύθυνος να σώσει τον υφιστάµενο από το να πληγωθεί. Να ενθαρρύνει τον υφιστάµενο να αναλάβει την πρωτοβουλία να πει αυτό που θέλει. Να αποφεύγει την ανάκριση. Να διατηρεί τις προσωπικές του εµπειρίες µακριά από τη συµβουλευτική συνεδρίαση εκτός εάν πιστεύει ότι θα βοηθήσουν πράγµατι. Να ακούει περισσότερο και µίλα λιγότερο. Να αποφεύγει να επιβεβαιώνει τις προκαταλήψεις του υφισταµένου. Να βοηθά τον υφιστάµενο να βοηθήσει τον εαυτό του. Να γνωρίζει ποιες πληροφορίες να κρατήσει εµπιστευτικές και ποιες να παρουσιάσει στην ιεραρχία.

70 -66- στ. Περιορισµοί του Στρατιωτικού Ηγέτη Ο Στρατιωτικός Ηγέτης δε µπορεί να βοηθά τον καθένα υφιστάµενό του σε κάθε κατάσταση. Ακόµα και οι επαγγελµατίες σύµβουλοι δεν µπορούν να προσφέρουν όλη τη βοήθεια που ένα άτοµο χρειάζεται. Πρέπει ο Στρατιωτικός Ηγέτης να αναγνωρίζει τα όρια του και όταν η κατάσταση το απαιτεί να παραπέµπει τον υφιστάµενο σε κάποιο ειδικό άτοµο ή υπηρεσία για να το βοηθήσει. Είναι θεµιτό και απόλυτα δικαιολογηµένο ένας υφιστάµενος να αναζητά βοήθεια πρωτίστως από τον Ηγέτη του. Ο Στρατιωτικός Ηγέτης πρέπει να σέβεται πάντα το δικαίωµα του υφισταµένους του να επικοινωνεί τόσο µε τον ίδιο όσο µε διάφορες άλλες κατάλληλες Υπηρεσίες, διεθνείς, κρατικές κ.λ.π. ζ. Προσεγγίσεις Συµβουλευτικής Ένας αποτελεσµατικός Στρατιωτικός Ηγέτης προσεγγίζει κάθε υφιστάµενο του ως ιδιαίτερο άτοµο. ιαφορετικοί άνθρωποι και διαφορετικές καταστάσεις απαιτούν διαφορετικές συµβουλευτικές προσεγγίσεις. ιακρίνουµε τρεις τρόπους προσέγγισης, στη συµβουλευτική: τη κατευθυνόµενη, τη µη κατευθυνόµενη και τη συνδυασµένη προσέγγιση. Οι προσεγγίσεις αυτές διαφοροποιούνται στην τεχνική που χρησιµοποιείται, όλες όµως ταιριάζουν στον ορισµό της συµβουλευτικής και συνεισφέρουν στο συνολικό της σκοπό. Η βασική διαφορά ανάµεσα στις προσεγγίσεις έγκειται στο βαθµό µε τον οποίο ο υφιστάµενος συµµετέχει και αλληλεπιδρά κατά τη διάρκεια της συµβουλευτικής διαδικασίας. Κατευθυνόµενη Προσέγγιση Η κατευθυνόµενη προσέγγιση λειτουργεί καλύτερα στην επίλυση απλών προβληµάτων και στην άµεση διόρθωση αυτών. Ο Ηγέτης χρησιµοποιώντας τη κατευθυνόµενη προσέγγιση αναλαµβάνει το ρόλο να οµιλεί περισσότερο και να λέει στον υφιστάµενο του τι να κάνει και πότε να το κάνει. Σε αντίθεση µε τη µη κατευθυνόµενη προσέγγιση, ο Ηγέτης κατευθύνει την πορεία των ενεργειών για τον υφιστάµενο. Η προσέγγιση αυτή πρέπει να επιλέγεται όταν τα χρονικά περιθώρια είναι στενά, όταν µόνο ο Ηγέτης ξέρει, τι πρέπει να κάνει ή όταν ο υφιστάµενος έχει περιορισµένες ικανότητες επίλυσης των προβληµάτων. Είναι επίσης απαραίτητο να χρησιµοποιείται αυτή η µέθοδος όταν ο υφιστάµενος χρειάζεται καθοδήγηση, δεν είναι έµπειρος ή αισθάνεται ανασφαλής. Μη Κατευθυνόµενη προσέγγιση Η µη κατευθυνόµενη προσέγγιση προτιµάται στις περισσότερες συµβουλευτικές διαδικασίες. Οι Ηγέτες χρησιµοποιούν την έµπειρη διαίσθησή τους και κρίση προκειµένου να βοηθήσουν τον υφιστάµενο στην εξεύρεση λύσεων.

71 -67- Κατά τη διάρκεια της συµβουλευτικής ο Στρατιωτικός Ηγέτης περισσότερο ακούει παρά λαµβάνει αποφάσεις ή δίνει συµβουλές. Αποσαφηνίζει ό,τι λέγεται. Αναγκάζει τον υφιστάµενο να φέρει στην επιφάνεια σηµαντικά στοιχεία, ώστε να καταλάβει καλύτερα το πρόβληµα και όταν θεωρήσει ότι είναι η κατάλληλη στιγµή κάνει περίληψη της µέχρι τότε συζήτησης. Αποφεύγει να δίνει λύσεις στιγµής ή να προτείνει επιλογές. Εξασφαλίζει το γεγονός ότι το σχέδιο δράσης του υφισταµένου υποστηρίζει τους στόχους και τους αντικειµενικούς σκοπούς που έχουν τεθεί. Συνδυασµένη Στη συνδυασµένη προσέγγιση, ο Ηγέτης χρησιµοποιεί τεχνικές τόσο από την κατευθυνόµενη όσο και από τη µη κατευθυνόµενη προσέγγιση, προσαρµοσµένες έτσι ώστε να αποδώσουν αυτό που είναι καλύτερο για τον υφιστάµενο. Η συνδυασµένη προσέγγιση δίνει έµφαση στο σχεδιασµό του υφισταµένου και στις ευθύνες λήψης αποφάσεων από αυτόν. Με τη βοήθεια του Στρατιωτικού Ηγέτη, ο υφιστάµενος αναπτύσσει το δικό του σχέδιο δράσης. Ο Ηγέτης θα πρέπει να ακούει και να βοηθά στην ανάλυση κάθε πιθανής λύσης προκειµένου να προσδιορίσει τα καλά και τα κακά της σηµεία. Θα πρέπει να βοηθήσει τον υφιστάµενο να κατανοήσει πλήρως όλες τις πτυχές της κατάστασης και να τον ενθαρρύνει να αποφασίσει ποια λύση είναι η καλύτερη. Τα πλεονεκτήµατα - µειονεκτήµατα του κάθε τρόπου προσέγγισης, παρουσιάζονται στο παρακάτω διάγραµµα: ΤΡΟΠΟΙ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ Κατευθυνόµενη προσέγγιση Μη κατευθυνόµενη προσέγγιση Συνδυασµένη ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ Η ταχύτερη µέθοδος. Καλή προσέγγιση για άτοµα που χρειάζονται λεπτοµερή καθοδήγηση. Επιτρέπει στους συµβούλους να χρησιµοποιήσουν ενεργά την εµπειρία τους Ενθαρρύνει την ωριµότητα. Ενθαρρύνει την ανοιχτή επικοινωνία. Αναπτύσσει την προσωπική ευθύνη. Σχετικά γρήγορη. Ενθαρρύνει την ωριµότητα. Ενθαρρύνει την ανοιχτή επικοινωνία. Επιτρέπει στους συµβούλους να χρησιµοποιήσουν ενεργά την εµπειρία τους ιάγραµµα Τρόπων Προσέγγισης στη Συµβουλευτική ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ εν ενθαρρύνει τους υφιστάµενους να είναι µέρος της λύσης. Τείνει να διαχειρίζεται τα συµπτώµατα, όχι τα προβλήµατα. Τείνει να αποθαρρύνει τους υφιστάµενους να µιλούν ελεύθερα. Η λύση είναι του συµβούλου, όχι του υφισταµένου. Περισσότερο χρονοβόρα Απαιτεί µεγαλύτερη συµβουλευτική ικανότητα Μπορεί να είναι χρονοβόρα για µερικές περιπτώσεις.

72 -68- η. Τεχνικές Συµβουλευτικής Ο Στρατιωτικός Ηγέτης, µπορεί να επιλέξει κάποια από τις διαθέσιµες τεχνικές για να συµβουλεύσει τους υφισταµένους του. Οι τεχνικές αυτές της συµβουλευτικής, όταν χρησιµοποιηθούν κατάλληλα, αναγκάζουν τους υφισταµένους να δραστηριοποιούνται ή να βελτιώνουν την απόδοσή τους. Ο Στρατιωτικός Ηγέτης µπορεί να χρησιµοποιήσει τις µεθόδους αυτές τόσο κατά την διάρκεια προγραµµατισµένων συµβουλευτικών διαδικασιών όσο και κατά τη διάρκεια της εκπαίδευσης ενός υφισταµένου του. (1). Οι τεχνικές της συµβουλευτικής που µπορεί να χρησιµοποιηθούν κατά τη διάρκεια της µη κατευθυνόµενης ή της συνδυασµένης προσέγγισης περιλαµβάνουν: Παράθεση πιθανών ενεργειών. Συζητά τις πιθανές ενέργειες που ο υφιστάµενος µπορεί να ακολουθήσει και αποφασίζουν από κοινού ποιο σχέδιο δράσης είναι το πιο κατάλληλο. Πρόταση. Προτείνει ένα σχέδιο δράσης, όµως αφήνει στον υφιστάµενο την απόφαση για την αποδοχή της προτεινόµενης ενέργειας. Πειθώ. Πείθει τον υφιστάµενο ότι ένα συγκεκριµένο σχέδιο δράσης είναι το καλύτερο, αφήνει όµως την απόφαση στον ίδιο. Η πειθώ βασίζεται στην αξιοπιστία του Ηγέτη, την προθυµία του υφισταµένου να ακούσει και στην αµοιβαία εµπιστοσύνη. Συµβουλή. Συµβουλεύει τον υφιστάµενο ότι ένα συγκεκριµένο σχέδιο δράσης είναι το καλύτερο. Αυτή είναι η ισχυρότερη µορφή επιρροής χωρίς να εµπεριέχει διαταγή. (2). Τεχνικές Συµβουλευτικής που µπορεί να χρησιµοποιηθούν κατά τη διάρκεια της κατευθυνόµενης προσέγγισης περιλαµβάνουν: ιορθωτική εκπαίδευση. ιδάσκει και βοηθά τον υφιστάµενο να αποκτήσει και να διατηρήσει την επίδοσή του στα προβλεπόµενα επίπεδα. Η διορθωτική εκπαίδευση ολοκληρώνεται όταν ο υφιστάµενος φτάσει στο επιθυµητό επίπεδο. ιαταγή. ιατάσσει τον υφιστάµενο να ακολουθήσει ένα συγκεκριµένο σχέδιο δράσης, που περιγράφει µε ακρίβεια και σαφήνεια. Ο υφιστάµενος αντιλαµβάνεται έτσι ότι έχει λάβει διαταγή και ότι θα αντιµετωπίσει τις συνέπειες, αν αποτύχει να την εκτελέσει.

73 -69- θ. Η Συµβουλευτική ιαδικασία Οι αποτελεσµατικοί Ηγέτες χρησιµοποιούν τη Συµβουλευτική ιαδικασία, αυτή αποτελείται από τέσσερα στάδια: Αναγνώριση της ανάγκης για συµβουλευτική. Προετοιµασία για συµβουλευτική. ιεξαγωγή της συµβουλευτικής διαδικασίας. Παρακολούθηση. Αναγνώριση της Ανάγκης για Συµβουλευτική Στο Στρατό απαιτείται η διεξαγωγή συµβουλευτικής από τους Στρατιωτικούς Ηγέτες σε συγκεκριµένες περιπτώσεις, όπως για παράδειγµα κατά την άφιξη ενός νέου στελέχους σε µια Μονάδα. Επιπλέον, ο Ηγέτης θα χρειαστεί να διεξάγει αναπτυξιακή συµβουλευτική όταν εµφανιστεί η ανάγκη για ανάπτυξη-βελτίωση των υφισταµένων του. Η ανάπτυξη των υφισταµένων συντελείται µέσα από την προσεκτική παρακολούθηση της επίδοσης τους, τη σύγκριση της µε το επιθυµητό επίπεδο και την παροχή βοήθειας µε τη µορφή συµβουλευτικής. Προετοιµασία για Συµβουλευτική Η επιτυχηµένη συµβουλευτική απαιτεί προετοιµασία. Για να προετοιµαστεί κατάλληλα ένας Στρατιωτικός Ηγέτης πρέπει να ακολουθήσει τα παρακάτω: Επιλογή κατάλληλου χώρου. Προγραµµατισµός του χρόνου. Έγκαιρη ενηµέρωση του υφισταµένου. Συγκέντρωση πληροφοριών. Περίγραµµα της συµβουλευτικής διαδικασίας. Σχεδιασµός της συµβουλευτικής προσέγγισης. Εξασφάλιση του κατάλληλου περιβάλλοντος.

74 -70- ιεξαγωγή Συµβουλευτικής ιαδικασίας Η συµβουλευτική διαδικασία δεν είναι τυποποιηµένη διότι µπορεί να λάβει χώρα και αυθόρµητα καθώς οι Στρατιωτικοί Ηγέτες συναντούν τους υφισταµένους τους στις καθηµερινές τους δραστηριότητες. Τέτοια συµβουλευτική µπορεί να συµβεί στο πεδίο ασκήσεων, στην εκπαίδευση ή όπου, οι υφιστάµενοι εκτελούν τα καθήκοντά τους. Οι καλοί Ηγέτες εκµεταλλεύονται τα γεγονότα που προκύπτουν µε φυσιολογικό τρόπο για να δίδουν στους υφιστάµενους τις οδηγίες, κατευθύνσεις και συµβουλές τους. Η συµβουλευτική διαδικασία ακολουθεί τις παρακάτω φάσεις διεξαγωγής: Έναρξη της ιαδικασίας Ο καλύτερος τρόπος για να ξεκινήσει η συµβουλευτική διαδικασία είναι να αποσαφηνιστεί ο σκοπός της. Ανάλογα µε την περίπτωση µπορούµε να ξεκινήσουµε τη διαδικασία µε αναδροµή στο προηγούµενο σχέδιο δράσης. Συζήτηση των Θεµάτων Ο Ηγέτης και ο υφιστάµενος θα πρέπει να προσπαθήσουν να αναπτύξουν µια αµοιβαία κατανόηση των θεµάτων. Αυτό µπορεί να επιτευχθεί καλύτερα όταν ο Ηγέτης αφήνει στον υφιστάµενο τον περισσότερο χρόνο οµιλίας. Χρησιµοποιεί την ενεργητική ακρόαση, ανταποκρίνεται και υποβάλλει ερωτήσεις χωρίς να κυριαρχεί στη συζήτηση. Θέτει ως στόχο να βοηθήσει τον υφιστάµενο να κατανοήσει καλύτερα το αντικείµενο της συµβουλευτικής. Ανάπτυξη Σχεδίου ράσης Ένα σχέδιο δράσης ακολουθεί µια µέθοδο για την επίτευξη του επιθυµητού αποτελέσµατος. Περιγράφει τι πρέπει να κάνει ο υφιστάµενος για να φτάσει τους στόχους που τίθενται κατά τη διάρκεια της συµβουλευτικής διαδικασίας. Το σχέδιο δράσης πρέπει να είναι συγκεκριµένο. Πρέπει να δείχνει στον υφιστάµενο τον τρόπο να αλλάξει ή να διορθώσει τη συµπεριφορά του, ώστε να φτάσει στο επιθυµητό αποτέλεσµα. Ένα συγκεκριµένο και εφικτό σχέδιο δράσης δηµιουργεί τη βάση για την επιτυχηµένη ανάπτυξη του.

75 -71- Καταγραφή και Λήξη της ιαδικασίας Αν και οι απαιτήσεις για την καταγραφή των συµβουλευτικών διαδικασιών ποικίλουν, ο Ηγέτης επωφελείται πάντα από την καταγραφή του κύριου σηµείου της όλης διαδικασίας. Η καταγραφή αυτή εξυπηρετεί ως σηµείο αναφοράς για το τελικό σχέδιο δράσης, τα επιτεύγµατα, τις βελτιώσεις, τις προσωπικές προτιµήσεις ή τα προβλήµατα του υφισταµένου. Για να λήξει η διαδικασία, συνοψίζονται τα κυριότερα σηµεία και ερωτάται ο υφιστάµενος αν κατανοεί το σχέδιο δράσης και προϊδεάζεται για το ενδεχόµενο µελλοντικών συναντήσεων. Παρακολούθηση Η συµβουλευτική διαδικασία δεν τελειώνει µε την ολοκλήρωση της συζήτησης µεταξύ Ηγέτη και υφιστάµενου αλλά συνεχίζεται κατά την εφαρµογή του σχεδίου δράσης και την αξιολόγηση των αποτελεσµάτων. Η παρακολούθηση της περιλαµβάνει την υποστήριξη της εφαρµογής του σχεδίου δράσης και την αξιολόγησή του. Υποστήριξη Εφαρµογής Σχεδίου ράσης Ο Στρατιωτικός Ηγέτης πρέπει να υποστηρίζει τους υφισταµένους καθώς εφαρµόζουν το σχέδιο δράσης. Πρέπει να παρατηρεί και να αξιολογεί τη διαδικασία αυτή και πιθανόν να τροποποιεί το σχέδιο, ώστε αυτό να ανταποκρίνεται στους στόχους. Αξιολόγηση του Σχεδίου ράσης Σκοπός της συµβουλευτικής είναι να αναπτυχθούν οι υφιστάµενοι ώστε να καταστούν περισσότερο ικανοί να επιτύχουν προσωπικούς, επαγγελµατικούς και οργανωτικούς στόχους. Η αξιολόγηση του σχεδίου δράσης παρέχει χρήσιµες πληροφορίες για την παρακολούθηση µελλοντικών συµβουλευτικών διαδικασιών. Συµπερασµατικά η αναπτυξιακή συµβουλευτική επικεντρώνεται γύρω από την επικοινωνία του Στρατιωτικού Ηγέτη µε τον υφιστάµενο και περιγράφει τις απαραίτητες ενέργειες του, προκειµένου να επιτευχθούν ατοµικοί, οργανωτικοί στόχοι και αντικειµενικοί σκοποί. Το παρακάτω διάγραµµα συνοψίζει τις κυριότερες πτυχές της αναπτυξιακής συµβουλευτικής και της συµβουλευτικής διαδικασίας:

76 -72- Πτυχές Αναπτυξιακής Συµβουλευτικής Προσόντα που πρέπει να επιδείξουν οι Στρατιωτικοί. Ηγέτες για αποτελε-σµατική συµβουλευτική: Σεβασµός για τον υφιστάµενο. Αυτογνωσία. Συναισθηµατική κατανόηση. Αξιοπιστία. Ικανότητες συµβουλευτικής που πρέπει να εφαρµόζει ο Στρατ. Ηγέτης: Ενεργητική ακρόαση. Απόκριση (Ανταπόκριση) Υποβολή Ερωτήσεων ( ιερεύνηση) Τρόποι Προσέγγισης Συµβουλευτικής: Μη κατευθυνόµενη προσέγγιση Κατευθυνόµενη προσέγγιση Συµβουλευτική ιαδικασία Αναγνώριση της ανάγκης για συµβουλευτική. Προετοιµασία για συµβουλευτική: Επιλογή κατάλληλου χώρου. Προγραµµατισµός του χρόνου. Έγκαιρη ενηµέρωση του υφισταµένου. Συγκέντρωση πληροφοριών. Περίγραµµα της συµβουλευτικής συνεδρίασης. Σχεδιασµός της συµβουλευτικής προσέγγισης. Εξασφάλιση του κατάλληλου περιβάλλοντος. ιεξαγωγή της συµβουλευτικής: Έναρξη της διαδικασίας. Συζήτηση του θέµατος. Ανάπτυξη του σχεδίου δράσης. Καταγραφή και λήξη της διαδικασίας. Παρακολούθηση: Υποστήριξη εφαρµογής σχεδίου δράσης. Αξιολόγηση του σχεδίου δράσης. Συνδυασµένη προσέγγιση Πτυχές Αναπτυξιακής Συµβουλευτικής και της Συµβουλευτικής ιαδικασίας

77 -73- ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗΣ ΗΓΕΣΙΑΣ 25. ΓΕΝΙΚΑ Ο Στρατιωτικός Ηγέτης ανεξάρτητα από το επίπεδο Ηγεσίας, πρέπει να έχει στο νου του τη πιο σηµαντική πτυχή της Ηγεσίας ότι καθοδηγεί ανθρώπους. Ο Στρατός δεν αποτελείται απλώς από ανθρώπους, ο Στρατός είναι οι άνθρωποι, οι ανθρώπινες οντότητες που ζουν, αναπνέουν και υπηρετούν, που έχουν ανάγκες, ενδιαφέροντα και επιθυµίες. Χαρακτηρίζονται από θέληση, δυνάµεις και ικανότητες, και έχουν ελλείψεις και αδυναµίες. Αποτελούν την καρδιά της επιχειρησιακής ετοιµότητας του Στρατού, που βασίζεται πάνω στο ηθικό όλου του Στρατιωτικού προσωπικού. Το προσωπικό δίνει στο Στρατό µας ζωή και χωρίς αυτό δεν µπορούµε να επιτύχουµε. Για να εκτιµηθεί πλήρως η ανθρώπινη διάσταση της Στρατιωτικής Ηγεσίας πρέπει να κατανοηθούν δύο βασικά στοιχεία. Η ίδια η Ηγεσία και οι άνθρωποι που ο Στρατιωτικός Ηγέτης καθοδηγεί. Η Ηγεσία απέχει πολύ από το να είναι µία ακριβής διαδικασία. Κάθε άτοµο και κάθε τµήµα διαφέρει. Το περιβάλλον µέσα στο οποίο o Στρατιωτικός Ηγέτης δραστηριοποιείται και ενεργεί διαµορφώνεται τόσο από αυτόν τον ίδιο, όσο και από το ανθρώπινο δυναµικό του οποίου Ηγείται. 26. ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΣΧΕΣΗ ΟΜΑ Α ΘΕΣΜΟΣ Ο Στρατός ως σύνολο είναι ένας θεσµός, ο οποίος έχει µια ιστορία συνυφασµένη µε αυτή την ίδια την ύπαρξη του Ελληνικού Έθνους. Τα µέλη του δίδουν όρκο πίστης και αφοσίωσης στη πατρίδα, αποδεχόµενοι µία σχέση αµοιβαίας ηθικής υποχρέωσης και καθήκοντος που κάνει το Στρατό «οµάδα θεσµό» και όχι απλώς «επάγγελµα». Ο Στρατός δεν µπορεί να λειτουργήσει διαφορετικά παρά µόνο σαν «οµάδα», σαν ένα συµπαγές πειθαρχηµένο σύνολο. Η ταυτότητά της «οµάδας» αυτής δεν προέρχεται µόνο από το γεγονός ότι όλα τα µέλη της Στρατιωτικοί δίνουν έναν όρκο, ή ότι συµµετέχουν σε έναν οργανισµό. Κυρίως η ταυτότητα της «οµάδας» προέρχεται από τον αµοιβαίο σεβασµό ανάµεσα στα µέλη της, στα µέλη του Στρατού και από την εµπιστοσύνη ανάµεσα στους Ηγέτες και τους υφιστάµενους. Ο δεσµός αυτός µεταξύ Ηγετών υφισταµένων µε ανάλογο τρόπο πηγάζει από τον αµοιβαίο σεβασµό καθώς και από την πειθαρχία.

78 -74- Η ανώτερη µορφή πειθαρχίας είναι η πρόθυµη υπακοή των υφισταµένων οι οποίοι εµπιστεύονται τους Ηγέτες τους, κατανοούν και πιστεύουν στο σκοπό της αποστολής εκτιµούν το Στρατό και τη θέση τους σ αυτόν και έχουν τη θέληση να εκτελέσουν µε επιτυχία την αποστολή τους. Η µορφή αυτή της πειθαρχίας παράγει ανθρώπους και «οµάδες» που στις πραγµατικά δύσκολες στιγµές ανταποκρίνονται µε αυταπάρνηση στην αποστολή τους. Πειθαρχία Οι άνθρωποι είναι, ότι πιο σηµαντικό διαθέτει ο Στρατός. Οι Έλληνες στρατιώτες και γενικότερα το σύνολο των Οπλιτών (κληρωτοί επαγγελµατίες) καθώς και όλοι οι Αξιωµατικοί, είναι στην πραγµατικότητα τα «διαπιστευτήρια» του Έλληνα Στρατιωτικού Ηγέτη. Στις υποχρεώσεις του Στρατιωτικού Ηγέτη να γνωρίζει πως θα χειρίζεται τους ανθρώπους του, αυτό το «πολύτιµο αγαθό», είναι και η υποχρέωση κατανόησης των πιέσεων και των απαιτήσεων που επηρεάζουν αυτούς τους ανθρώπους. Η πειθαρχία είναι µία Ηθική, πνευµατική και φυσική κατάσταση στην οποία όλοι οι υφιστάµενοι ανταποκρίνονται στην θέληση του Ηγέτη, είτε αυτός είναι παρών είτε απουσιάζει. Η αληθινή πειθαρχία απαιτεί ευσυνείδητη υπακοή, µια υπακοή που διατηρεί την πρωτοβουλία και λειτουργεί ακόµα και όταν ο Ηγέτης απουσιάζει. Οι υφιστάµενοι που κατανοούν το σκοπό της αποστολής, εµπιστεύονται τον Ηγέτη και ενστερνίζονται τις Στρατιωτικές Αξίες, θα πράξουν το σωστό γιατί αυτοί είναι πραγµατικά αφοσιωµένοι στο Στρατό. Πειθαρχία δε σηµαίνει απλώς την έκδοση διαταγών και την απαίτηση για άµεση εφαρµογή και εκτέλεση τους. Σηµαίνει κάτι πιο πολύπλοκο και πιο σηµαντικό. Η πειθαρχία θεµελιώνεται στην εκπαίδευση και στη χρησιµοποίηση της αµοιβής και της τιµωρίας µε σύνεση. Έτσι ο Στρατιωτικός Ηγέτης ενσταλάζει στους υφισταµένους του την αυτοπεποίθηση και δοµεί την εµπιστοσύνη µεταξύ του συνόλου του Στρατιωτικού Προσωπικού, δηµιουργώντας µία έξυπνη συλλογική βούληση. Η συλλογική αυτή βούληση ενός πειθαρχηµένου συνόλου είναι κρίσιµη όταν απαιτηθεί και ιδιαίτερα στο αποφασιστικό σηµείο της µάχης. Βασικό καθήκον κάθε Στρατιωτικού Ηγέτη είναι η ανάπτυξη της «εσωτερικής» πειθαρχίας των υφισταµένων του, που αποτελεί την ιδανική µορφή έκφρασής της. Προϋποθέτει δε την καλλιέργεια στους υφισταµένους: Της συναίσθησης της αξιοπρέπειας. Της ατοµικής τιµής.

79 -75- Της συνείδησης ευθύνης και ηθικής υποχρέωσης για εκπλήρωση του κοινού έργου και σκοπού. Του σεβασµού και της εµπιστοσύνης του κατώτερου προς τον ανώτερο. Η ενσυνείδητη πειθαρχία εξαφανίζει την ευθυνοφοβία, εκσυγχρονίζει την έννοια της Ηγεσίας, αποκαλύπτει νέες ιδέες µε την ελευθερία έκφρασης της γνώµης, συµβάλλει στην ευσυνείδητη συµµετοχική διαδικασία, κεντρίζει την πλέον ευαίσθητη χορδή του Έλληνα που είναι το φιλότιµο, δηµιουργεί ψυχικούς δεσµούς και το κυριότερο, δηµιουργεί πνεύµα Μονάδας, που είναι ο βασικότερος παράγοντας εκτίµησής της. Ο σκοπός της πειθαρχίας είναι να εµφυσήσει στο πνεύµα του Αξιωµατικού και του µαχητή: Την αντίσταση σε περιόδους µεγάλου κινδύνου στο εσωτερικό ένστικτο για αυτοπροστασία, και την εκτέλεση των διαταγών µε αυταπάρνηση και αυτοθυσία. Τη διατήρηση της τάξης µέσα στον ίδιο τον Στρατό. Την έννοια της τιµής και του καθήκοντος. Πειθαρχία ευπραξίας γενέτειρα. Αισχύλος Ηθικό Το συναισθηµατικό στοιχείο που ονοµάζεται ηθικό έχει περιγραφεί ως το µυστικό όπλο στο πεδίο της µάχης. Είναι το πιο σηµαντικό και ακατάληπτο στοιχείο της ανθρώπινης διάστασης. Είναι ένας πολυσύνθετος παράγοντας, που αναπτύσσεται µεταξύ των ατόµων µε κοινό στόχο και σκοπό, εξαρτάται δε από πολλές παραµέτρους. Είναι η συνισταµένη που περιλαµβάνει όλα τα στοιχεία του ψυχισµού, τόσο του κάθε ατόµου ξεχωριστά, όσο και του συνόλου, όταν αυτά δρουν συλλογικά και κάτω από σωστή Ηγεσία. Καλλιεργείται και αναπτύσσεται µε άξονα τον Ηγήτορα γύρω από τον οποίο συσπειρώνονται όλοι, ενδυναµώνοντας τους µεταξύ τους δεσµούς. Το ηθικό, είναι ένα µέσο που αφορά τον τρόπο µε τον οποίο οι άνθρωποι αισθάνονται για τον εαυτό τους, το σύνολο και τους Ηγέτες τους. Το ηθικό προέρχεται από την καλή Ηγεσία, τις κοινές στερήσεις και τον αµοιβαίο σεβασµό. Έχει σαν αποτέλεσµα ένα συνεκτικό σύνολο που µάχεται µε ενθουσιασµό προκειµένου να επιτύχει τους κοινούς στόχους. Οι Ηγέτες γνωρίζουν ότι το ηθικό, είναι το ουσιαστικό ανθρώπινο στοιχείο, το οποίο συγκρατεί το σύνολο «δεµένο» και του επιτρέπει να συνεχίζει,

80 -76- αντιµετωπίζοντας δύσκολα και απρόβλεπτα γεγονότα που συµβαίνουν σε ένα πόλεµο. Το ηθικό είναι η ψυχική δύναµη, η οποία παρακινεί τους Στρατιωτικούς σε πράξεις αυταπάρνησης και αυτοθυσίας για την εκτέλεση του καθήκοντος, και της αποστολής τους και αναπτύσσεται κάτω από µια αποτελεσµατική και εµπνευσµένη Στρατιωτική Ηγεσία. Μέριµνα για το Προσωπικό Το Στρατιωτικό προσωπικό είναι και θα παραµείνει το σπουδαιότερο από όλα τα µέσα που διατίθενται στον Ηγέτη για να εκπληρώσει την αποστολή του. Ο Στρατιωτικός Ηγέτης πρέπει να κατέχει καλά την τέχνη του χειρισµού των ανθρώπων και κυρίως µέσα στο Στρατιωτικό περιβάλλον. Να γνωρίζει τα αίτια, τους παράγοντες και τους τρόπους επηρεασµού της ανθρώπινης συµπεριφοράς, τα προβλήµατα των υφισταµένων του και τις επιπτώσεις του Στρατιωτικού περιβάλλοντος σε αυτά καθώς και στον τρόπο απόκτησης και διατήρησης ψυχικού δεσµού µε αυτούς. Ο Ηγήτορας πρέπει να γνωρίζει τι κρύβουν οι υφιστάµενοι µέσα τους, τι τους ωθεί να κάνουν, ή να µη κάνουν κάτι, τι τους παρακινεί και τι τους απογοητεύει. Πρέπει να γνωρίζει τι τους απασχολεί, να συζητά µαζί τους και να τους παρατηρεί κατά την εκτέλεση της εργασίας τους, ώστε να αντιλαµβάνεται καλύτερα τις ικανότητες και αδυναµίες τους για να τους χρησιµοποιεί κατά τον αποτελεσµατικότερο τρόπο. Επίσης, πρέπει να γνωρίζει τις ανάγκες των υφισταµένων του και να φροντίζει για την ικανοποίησή τους. Μέριµνα, για το προσωπικό σηµαίνει δηµιουργία πειθαρχηµένου περιβάλλοντος, µέσα στο οποίο τα άτοµα µπορούν να εκπαιδευθούν και να αναπτυχθούν. Ο Στρατιωτικός Ηγέτης µεριµνά για το προσωπικό όταν του συµπεριφέρεται δίκαια, δεν φυγοπονεί, µοιράζεται τις δυσκολίες και δίδει το σωστό παράδειγµα σε κάθε περίπτωση. Μέριµνα για το προσωπικό σηµαίνει να απαιτείς από αυτό να κάνει το καθήκον του, ακόµα και µε κίνδυνο της ζωής του. ε σηµαίνει να κάνεις την εκπαίδευσή τους πιο εύκολη ή άνετη, καθόσον αυτό το είδος εκπαίδευσης µπορεί να το οδηγήσει σε θάνατο. Η εκπαίδευση πρέπει να είναι αυστηρή, να µοιάζει όσο το δυνατό πιο πολύ στις πραγµατικές συνθήκες της µάχης και παράλληλα να είναι ασφαλής. Η σκληρή εκπαίδευση αποτελεί τον καλύτερο τρόπο προετοιµασίας των µαχητών για τη φρίκη του πολέµου. Ο Στρατιωτικός Ηγέτης µεριµνά για τους υφισταµένους του παρέχοντας σ αυτούς την εκπαίδευση, τον εξοπλισµό και την υποστήριξη που χρειάζονται ώστε να παραµείνουν ζωντανοί στη µάχη. Στον πόλεµο η άνεση των µαχητών είναι σηµαντική διότι επηρεάζει το ηθικό και τη µαχητική ικανότητα, όµως έρχεται σε δεύτερη µοίρα όσον αφορά την αποστολή. Η µέριµνα για το προσωπικό είναι έργο κάθε Στρατιωτικού Ηγέτη.

81 -77- Το προσωπικό αποτελεί τον κύριο παράγοντα στην επιτυχή εκτέλεση της αποστολής του Στρατού µας και η αποτελεσµατική χρησιµοποίηση και η πλήρης αξιοποίηση των δυνατοτήτων του επιβάλλουν: ιατήρηση υψηλού ηθικού. Εφαρµογή κανόνων χρηστής διοίκησης σε όλα τα επίπεδα και εµµονή στη ιοίκηση δια του παραδείγµατος. Συνεχή µέριµνα για τη διαβίωση και την αντιµετώπιση προβληµάτων πάσης φύσεως στο µέτρο του δυνατού. ιατήρηση υψηλού επιπέδου εκπαίδευσης. Σεβασµός στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια. 27. ΠΙΕΣΗ ΤΩΝ ΑΛΛΑΓΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΤΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ Οι Στρατιωτικοί Ηγέτες είναι υποχρεωµένοι να προετοιµάζουν τους υφισταµένους τους για το άγχος του πολέµου και την πίεση της µάχης, που αποτελούν την πιο σκληρή δοκιµασία. Η πίεση της µάχης είναι ιδιαίτερα συνηθισµένη και έχει παρουσιασθεί µε τον ίδιο τρόπο σ όλους τους αιώνες. Ωστόσο, υπάρχει µια πτυχή της ανθρώπινης διάστασης που έχει προσλάβει αυξανόµενη σηµασία και αυτή είναι η εισαγωγή νέων τεχνολογικών επιτευγµάτων στο Στρατό και στους ανθρώπους. Οι Στρατιωτικοί Ηγέτες είχαν ανέκαθεν να αντιµετωπίσουν τα αποτελέσµατα των τεχνολογικών αλλαγών. Αυτό που διαφέρει σήµερα είναι ο ρυθµός µε τον οποίο η τεχνολογία, συµπεριλαµβανοµένης και της τεχνολογίας των µέσων διεξαγωγής της µάχης, µεταβάλλεται. Οι ραγδαίες αλλαγές σε νέες τεχνολογίες αναγκάζουν το στρατό να µεταβάλλει πολλές πτυχές του τρόπου µε τον οποίο λειτουργεί και δηµιουργούν νέες προκλήσεις για τους Στρατιωτικούς Ηγέτες. Η παρουσία της τεχνολογίας αποτελεί πρόκληση για όλους τους Στρατιωτικούς Ηγέτες και καθώς δεν πρόκειται για κάτι παροδικό, ο Στρατιωτικός Ηγέτης έχει την ανάγκη να µαθαίνει διαρκώς πώς να µεταχειρίζεται τη τεχνολογία και να τη κάνει να λειτουργεί προς όφελός του. Οι προκλήσεις προέρχονται από πολλές κατευθύνσεις. Τα τεχνολογικά επιτεύγµατα έχουν τη δυνατότητα να επιτρέπουν τη διεξαγωγή καλυτέρων επιχειρήσεων και µε µεγαλύτερη ικανότητα διατήρησης της Μαχητικής Ισχύος. Ωστόσο, ο Στρατιωτικός Ηγέτης πρέπει να έχει πάντα υπόψη του τους περιορισµούς του προσωπικού του. Ανεξάρτητα από τη τεχνολογία που διαθέτει ή τον τρόπο που αυτή επηρεάζει την αποστολή του, εξακολουθούν οι µαχητές να είναι το µυαλό, η

82 -78- καρδιά, το κουράγιο, το φιλότιµο και τα χαρίσµατα που θα οδηγήσουν στη νίκη. Η τεχνολογία µεταβάλλει το µέγεθος του πεδίου µάχης και την ταχύτητα της µάχης. Οι άµεσες παγκόσµιες επικοινωνίες αυξάνουν το ρυθµό των στρατιωτικών ενεργειών. Τα συστήµατα προσδιορισµού θέσης και οι δυνατότητες νυχτερινής παρατήρησης, σηµαίνουν ότι ο Στρατός µπορεί να πολεµήσει νύχτα µε συνθήκες περιορισµένης ορατότητας, συνθήκες που στο παρελθόν επιβράδυναν τις Στρατιωτικές κινήσεις. Οι µη γραµµικές επιχειρήσεις καθιστούν πιο δύσκολο για τους διοικητές τον καθορισµό κρίσιµων στοιχείων στο πεδίο µάχης. Οι συνεχείς επιχειρήσεις αυξάνουν την πνευµατική και φυσική πίεση στους µαχητές και στους Ηγέτες. Οι αποτελεσµατικοί Ηγέτες αναπτύσσουν τεχνικές για την αναγνώριση και διαχείριση της πίεσης αυτής πολύ πριν λάβει χώρα ουσιαστικά η σύγκρουση. Βρίσκουν επίσης τρόπους να ξεπεράσουν την αυξηµένη αίσθηση αποµόνωσης των µαχητών που προέρχεται από το µέγεθος του σύγχρονου πεδίου µάχης. Η σύγχρονη τεχνολογία έχει αυξήσει επίσης τον αριθµό και την πολυπλοκότητα των ικανοτήτων που απαιτούνται από το Στρατιωτικό Ηγέτη. Οι Στρατιωτικοί Ηγέτες πρέπει να διαχειρίζονται προσεκτικά τις κρίσιµες ειδικότητες και να συνδυάζουν την Ηγεσία µε τη διαχείριση του προσωπικού και την εκπαίδευση ώστε να εξασφαλίζουν ότι έχουν τοποθετηθεί τα κατάλληλα άτοµα στις κατάλληλες θέσεις και ότι όλο το σύστηµα είναι καλά εκπαιδευµένο και σε πλήρη ετοιµότητα. Για µερικούς, η τεχνολογία ισοδυναµεί µε ένα αναίµακτο πεδίο µάχης που µοιάζει περισσότερο µε ένα πολεµικό παιχνίδι στον ηλεκτρονικό υπολογιστή παρά µε τα πεδία µάχης του παρελθόντος. Αυτό δεν αληθεύει τώρα ούτε και στο άµεσο µέλλον. Η τεχνολογία ακόµα κατευθύνεται στην απάντηση των ίδιων βασικών ερωτηµάτων τα οποία οι Ηγέτες του παρελθόντος συνήθιζαν να θέτουν όταν οδηγούσαν στο µέτωπο τους µαχητές τους: Που βρίσκοµαι; Που είναι οι σύντροφοί µου; Που βρίσκεται ο εχθρός; Πως θα τον νικήσω; Οπλισµένοι µε τις πληροφορίες αυτές, οι µαχητές θα επιµείνουν για να ολοκληρώσουν τις αποστολές τους επιδεικνύοντας χαρακτήρα και χρησιµοποιώντας τις τεχνολογικές αιχµές προκειµένου να κάνουν το έργο τους καλύτερα, ταχύτερα και πιο έξυπνα. Η σύγχρονη ψηφιακή τεχνολογία µπορεί να συνεισφέρει τα µέγιστα στην κατανόηση του πεδίου µάχης από το Στρατιωτικό Ηγέτη. Οι καλοί Ηγέτες ενηµερώνονται για τα τεχνολογικά επιτεύγµατα που µεγεθύνουν τις τακτικές τους ικανότητες. Η ψηφιακή τεχνολογία έχει πολλά να προσφέρει, ωστόσο δε µπορεί ποτέ να αντικαταστήσει την επιτόπου παρατήρηση που µπορεί να κάνει ο Ηγέτης µε τους στρατιώτες του ώστε να ανακαλύψει τι ακριβώς συµβαίνει. Η τεχνολογία µπορεί να παρέχει ένα σηµαντικό µέγεθος πληροφοριών, ωστόσο δεν παρουσιάζει µια απόλυτα ακριβή εικόνα. Η τεχνολογία είναι ανεκτίµητη αλλά οι Στρατιωτικοί Ηγέτες πρέπει να γνωρίζουν τα όρια της. Η τεχνολογία και η µέγιστη αξιοποίησή της θα γίνεται ολοένα και πιο σηµαντική. Οι σύγχρονοι Στρατιωτικοί Ηγέτες απαιτούν κατανόηση των συστηµάτων και περισσότερες τεχνικές και τακτικές ικανότητες.

83 -79- Τεχνικές ικανότητες: Τι κάνει αυτό το σύστηµα; Τι δεν κάνει; Τι δυνατότητες έχει; Τι αδυναµίες έχει; Τι πρέπει να ελέγξει κάποιος; Τακτικές ικανότητες: Με ποιο τρόπο υποστηρίζουν το τµήµα οι δυνατότητες του συστήµατος αυτού; Πως θα έπρεπε να χρησιµοποιηθεί για να υποστηρίξει την αποστολή αυτή; Τι πρέπει να κάνει κάποιος αν αποτύχει; Υπάρχει µια λεπτή διαχωριστική γραµµή, ανάµεσα στην λογική αµφισβήτηση των δυνατοτήτων ενός νέου συστήµατος και στην παράλογη εχθρότητα που απορρίπτει τα πλεονεκτήµατα που προσφέρει η τεχνολογία. Ο Στρατιωτικός Ηγέτης πρέπει να ενηµερώνεται για τις δυνατότητες και αδυναµίες της και να διαβεβαιώνεται ότι το ίδιο κάνει και το προσωπικό του. Η Στρατιωτική υπεροχή ορίζεται σήµερα, ίσως περισσότερο σε τεχνολογικούς όρους και λιγότερο σε αριθµητικούς όπως στο παρελθόν. Τα οπλικά συστήµατα, οι στρατιωτικές τηλεπικοινωνίες, τα µέσα απεικόνισης, αλλά και τα συστήµατα οργάνωσης και υποστήριξης λήψης αποφάσεων, ενσωµατώνουν την τελευταία λέξη των τεχνολογικών εξελίξεων και η προµήθειά τους αποτελεί επιδίωξη όλων των σύγχρονων Στρατών. Άλλωστε οι τελευταίοι πόλεµοι καταδεικνύουν ότι η τεχνογνωσία και η τεχνολογία φέρνουν λαµπρά αποτελέσµατα, όταν χρησιµοποιούνται σωστά τα πολεµικά µέσα, τα οποία βέβαια απαιτούν γνώσεις και, µάλιστα, τις πιο σύγχρονες επιστηµονικές γνώσεις. Αυτές τις γνώσεις είµαστε υποχρεωµένοι να προσφέρουµε στους σηµερινούς, και αυριανούς Ηγέτες, στους σύγχρονους και µελλοντικούς Στρατιωτικούς Ηγέτες. Είναι, όµως, η χρήση της τεχνολογίας ικανή και αναγκαία συνθήκη για την επίτευξη του στόχου; Η απάντηση είναι σαφώς όχι. Η τεχνολογία µας παρέχει τα µέσα και τίποτε περισσότερο. Ο ενθουσιασµός, µε τον οποίο φαίνεται να περιβάλλεται κάθε νέο τεχνολογικό µέσο, δεν ανταποκρίνεται πάντα στην αποτελεσµατικότητα του στις εκάστοτε συνθήκες και, επιπλέον, σύντοµα δίνει τη θέση του στον ενθουσιασµό για την επόµενη έκδοση ή για το «νέο όπλο». Η επιλογή των καταλληλότερων, κατά περίπτωση µέσων, αλλά και η χρήση τους, είναι έργο του Ανθρώπου Στρατιωτικού Ηγέτη. Ποια όµως είναι τα απαιτούµενα χαρακτηριστικά του Στρατιωτικού Ηγέτη από τεχνολογικής άποψης, ώστε να δύναται να αντεπεξέλθει στις σύγχρονες και µελλοντικές απαιτήσεις; Η απάντηση στο παραπάνω ερώτηµα δεν είναι εύκολη και δικαιολογεί τον γόνιµο προβληµατισµό που αναπτύσσεται, ο οποίος είναι βέβαιο ότι θα εξελιχθεί σε µια µόνιµη διαδικασία, µε ιδιαίτερα χρήσιµα αποτελέσµατα. Το πρώτο σηµείο είναι η επαρκής δυνατότητα µιας, τουλάχιστον µακροσκοπικής, αντίληψης των τεχνολογικών δεδοµένων. Αυτή είναι δυνατόν να εξασφαλιστεί τόσο µε την επικαιρότητα των εκπαιδευτικών

84 -80- προγραµµάτων του συνόλου του Στρατιωτικού προσωπικού, όσο και µε την θέσπιση διαδικασιών συνεχούς ενηµέρωσης και επιµόρφωσης για τις τεχνολογικές εξελίξεις και κατά την διάρκεια της καριέρας τους. Το δεύτερο είναι η κριτική αντιµετώπιση της τεχνολογίας από πλευράς του σύγχρονου Στρατιωτικού Ηγέτη. Πρέπει να είναι δυνατή η διάκριση των χρησίµων, στις εκάστοτε συνθήκες, από τα µη-χρήσιµα τεχνολογικά επιτεύγµατα, µε το «µη-χρήσιµα» να αναφέρεται σε προϊόντα που προβάλλονται ως «απαραίτητα», µόνο και µόνο επειδή συµφέρει να πωληθούν. 28. ΠΙΕΣΗ ΣΤΟ ΠΕ ΙΟ ΤΗΣ ΜΑΧΗΣ Οι Στρατιωτικοί Ηγέτες κατανοούν την ανθρώπινη διάσταση και προβλέπουν τις αντιδράσεις των µαχητών τους στην πίεση, ιδιαίτερα στην τροµακτική πίεση της µάχης. Πολλές απαντήσεις, µπορεί να φαίνονται απλές και εύκολες, καθώς κάποιος διαβάζει «ασφαλής» το παρόν εγχειρίδιο. Είναι όµως βέβαιο ότι οι απαντήσεις αυτές δεν θα είναι καθόλου εύκολο να έρχονται κατά την διάρκεια της µάχης. Εάν αναλογιστεί ο Στρατιωτικός Ηγέτης έγκαιρα την πίεση της µάχης και τα αποτελέσµατά της πάνω σ αυτόν και τους υφισταµένους του, θα εκπλαγεί λιγότερο και θα είναι περισσότερο προετοιµασµένος για να αντιµετωπίσει και να µειώσει τις επιπτώσεις της. Χρειάζεται πνευµατική πειθαρχία προκειµένου να φανταστεί ο Στρατιωτικός Ηγέτης το ασύλληπτο, δηλαδή ότι το σχέδιο εξελίσσεται λάθος, οι µαχητές του είναι πληγωµένοι ή πεθαίνουν και ο εχθρός καταδιώκει ΑΥΤΟΝ τον ίδιο. Όµως στη µάχη όλα αυτά µπορούν να συµβούν και οι µαχητές περιµένουν τον ίδιο τον Ηγέτη τους, να έχει προβλέψει όλα αυτά. Οι στρατιωτικές επιχειρήσεις συχνά εµπεριέχουν κινδύνους και εποµένως φόβο. Η καταπολέµηση των επιπτώσεων του φόβου δεν έχει καµία σχέση µε την άρνηση του φόβου. Αντιθέτως σηµαίνει ότι αναγνωρίζεις το φόβο και τον αντιµετωπίζεις. Οι Ηγέτες γνωστοποιούν στους υφισταµένους τους ότι ο φόβος που πιθανώς να αισθανθούν στο πεδίο της µάχης είναι µια φυσιολογική ανθρώπινη αντίδραση, την οποία πρέπει όµως να µάθουν να αντιµετωπίζουν. Οι Στρατιωτικοί Ηγέτες αναµένουν το φόβο να κυριαρχήσει όταν η κατάσταση δυσκολεύει, όταν προκύπτουν εµπόδια, όταν πχ. η µονάδα αποτυγχάνει να ολοκληρώσει µια αποστολή ή όταν υπάρχουν απώλειες. Οι εικόνες και οι ήχοι του σύγχρονου πεδίου µάχης είναι τροµαχτικοί. Υπάρχει παράλληλα και ο φόβος για το άγνωστο. Οι µαχητές που βλέπουν τους φίλους τους να σκοτώνονται ή να πληγώνονται φέρουν ξαφνικά ένα βαρύ φορτίο, αποκτούν επίγνωση της δικής τους θνητότητας. Η διαφορά µεταξύ του δειλού και του θαρραλέου δεν είναι εάν φοβάσαι ή όχι, αλλά τι κάνεις όταν φοβάσαι. Η θέληση και το πνεύµα της νίκης εφαρµόζονται σε περισσότερες περιπτώσεις σε σχέση µε αυτές που απαιτούν φυσικό θάρρος. Μερικές φορές θα χρειαστεί να συνεχίσεις να πολεµάς για µεγάλες ενδεχοµένως περιόδους σε δύσκολες καταστάσεις. Οι δυσκολίες που

85 -81- αντιµετωπίζουν οι µαχητές µπορεί να µην είναι απλώς αυτές του φυσικού κινδύνου αλλά και της έντονης φυσικής, συναισθηµατικής και πνευµατικής καταπόνησης. Το φυσικό θάρρος επιτρέπει στο µαχητή να συνεχίσει να πολεµά, η θέληση επιτρέπει στον Ηγέτη να πει το σωστό, να επηρεάσει τον τροµοκρατηµένο υφιστάµενο για να πράξει ανάλογα. Το φυσικό θάρρος αναγκάζει τους στρατιώτες να πυροδοτήσουν ένα γεµάτο αυτόµατο όπλο, η θέληση τους εµψυχώνει να πολεµήσουν απέναντι σε απελπιστικά πιο υπεράριθµες δυνάµεις, κάτω από φρικτές καταστάσεις και χωρίς να καλύπτονται οι βασικές τους ανάγκες. 29. ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ α. Γενικά. Το Στρατιωτικό περιβάλλον και ο πολιτισµός περιγράφουν το κλίµα µέσα στο οποίο ασκείται η Ηγεσία στους υφισταµένους. Ο πολιτισµός αναφέρεται στο χώρο του Στρατού ως θεσµού και στα κυριότερα στοιχεία που βρίσκονται µέσα σε αυτόν. Οι Στρατηγικοί Ηγέτες είναι αυτοί που διατηρούν το θεσµικό πολιτισµό του Στρατού. Το περιβάλλον αναφέρεται στο πνεύµα των Μονάδων και οι Άµεσοι και Οργανωτικοί Ηγέτες είναι αυτοί που διαµορφώνουν το κλίµα και καθιερώνουν το πνεύµα της Μονάδας ηθεληµένα ή όχι. β. Στρατιωτικό περιβάλλον. Το Στρατιωτικό περιβάλλον διαµορφώνεται από τις κοινές αντιλήψεις και στάσεις των ανθρώπων, από αυτό που πιστεύουν ότι ισχύει για την καθηµερινή λειτουργία και πως αυτοί αισθάνονται. Τα θέµατα αυτά έχουν σηµαντικό αντίκτυπο στη δηµιουργία των κινήτρων, την εµπιστοσύνη που αισθάνονται απέναντι στους συναδέλφους τους και τους ηγέτες τους. Το Στρατιωτικό περιβάλλον είναι γενικά βραχυπρόθεσµο και µεταβάλλεται, καθώς το προσωπικό δεν είναι σταθερά το ίδιο. Όταν πχ. ένας στρατιώτης λέει : Ο προηγούµενος διµοιρίτης µου ήταν αρκετά καλός και αυτός ο καινούργιος είναι απίθανος, αναφέρεται σε ένα από τα πολλά στοιχεία που επηρεάζουν το Στρατιωτικό περιβάλλον ή το πνεύµα της Μονάδας. Αν και µια τέτοια προσέγγιση φαίνεται υποκειµενική, κάποια συγκεκριµένα στοιχεία καθορίζουν το κλίµα το περιβάλλον δράσης και το πνεύµα που επικρατεί. Η συλλογική αίσθηση του στρατιωτικού προσωπικού - το κλίµα που επικρατεί - είναι άµεσα προσδιορισµένη από τις αξίες, τις ικανότητες και τις ενέργειες του Ηγέτη. Ο Στρατιωτικός Ηγέτης, διαµορφώνει το κλίµα του περιβάλλοντός του, ανεξάρτητα από το µέγεθος που αυτό έχει. Οι απαντήσεις στα επόµενα ερωτήµατα µπορούν να βοηθήσουν ένα Στρατιωτικό Ηγέτη να περιγράψει το κλίµα πχ. µιας Μονάδας: Θέτει ο Ηγέτης ξεκάθαρες προτεραιότητες και στόχους;

86 -82- Υπάρχει ένα σύστηµα αναγνώρισης, αµοιβών και ποινών; Λειτουργεί; Γνωρίζουν οι Ηγέτες τι κάνουν; Παραδέχονται τα σφάλµατά τους; Απουσία διαταγών, οι κατώτερου βαθµού Ηγέτες έχουν εξουσιοδότηση να λαµβάνουν αποφάσεις που είναι συνεπείς µε την πρόθεση του Ηγέτη; Υπάρχουν υψηλά επίπεδα εσωτερικής πίεσης και αρνητικού ανταγωνισµού µέσα στην Μονάδα; Αν ναι, τι κάνει ο Ηγέτης προκειµένου να αλλάξει αυτή την κατάσταση; Οι Ηγέτες συµπεριφέρονται σύµφωνα µε τα λόγια τους; Είναι η συµπεριφορά τους σε συµφωνία µε τις Στρατιωτικές Αξίες; Αποτελούν καλά πρότυπα συµπεριφοράς; Οι Ηγέτες Ηγούνται από την πρώτη γραµµή, µοιράζονται τις κακουχίες όταν οι καταστάσεις δυσκολεύουν; Μιλούν οι Ηγέτες στο Τµήµα τους σε τακτική βάση; Κρατούν το προσωπικό τους ενήµερο; Οι Στρατιωτικοί Ηγέτες που κάνουν το σωστό δηµιουργούν ένα υγιές κλίµα στο περιβάλλον δράσης τους. Στην πραγµατικότητα η συµπεριφορά του Ηγέτη είναι αυτή που έχει την µεγαλύτερη επίδραση στο κλίµα του περιβάλλοντος του ίδιου του Ηγέτη. γ. Πολιτισµός. Ο πολιτισµός, είναι ένα µεγαλύτερης χρονικής διάρκειας σύνολο κοινών προσδοκιών σε σχέση µε το περιβάλλον. Ενώ το περιβάλλον αφορά τον τρόπο µε τον οποίο αισθάνονται οι άνθρωποι στο παρόν, ο πολιτισµός προσδιορίζεται από τις κοινές στάσεις, αξίες, σκοπούς και έθιµα που χαρακτηρίζουν τον Ελληνικό Στρατό. Είναι βαθιά ριζωµένος σε µακρόχρονες πεποιθήσεις, ήθη και έθιµα. Για παράδειγµα, ο πολιτισµός του Στρατού Ξηράς είναι διαφορετικός από αυτόν του εµπορικού κόσµου, του τραπεζικού κλάδου κλπ. Οι Στρατιωτικοί Ηγέτες πρέπει να εξασφαλίσουν ένα κλίµα συνέπειας και συνέχειας του πολιτισµού του Στρατού Ξηράς και να χρησιµοποιούν τον πολιτισµό, για να γνωστοποιούν στους υφισταµένους τους ότι αποτελούν µέρος ενός συνόλου, ότι έχουν ευθύνες όχι µόνο απέναντι στους συναδέλφους, τους αλλά και απέναντι σε αυτά που προηγήθηκαν ή θα ακολουθήσουν µετά από αυτούς. Το Στρατιωτικό Προσωπικό αντλεί δύναµη από τη γνώση ότι αποτελεί µέρος της Ελληνικής παράδοσης. Οι περισσότερες σηµαντικές παραδόσεις έχουν τις ρίζες τους στον Ελληνικό πολιτισµό.

87 -83- Πολλά από τα καθηµερινά έθιµα και τις παραδόσεις του Στρατού Ξηράς υπάρχουν, για να υπενθυµίζουν στους Στρατιωτικούς Ηγέτες, ότι αποτελούν τον συνδετικό κρίκο µιας µεγάλης σειράς Στρατιωτικών Ηγετών. Πρέπει να αναλογιστούν πως µεγάλο µέρος της ζωής τους συνδέεται µε το παρελθόν, αλλά και µε αυτούς που ακόµα δεν έχουν γεννηθεί. Οι Στρατιωτικές στολές, τα Στρατιωτικά εµβατήρια, ο τρόπος χαιρετισµού, η ιστορία του Στρατού και οι Στρατιωτικές Αξίες, είναι στοιχεία που δίδουν σε κάθε Στρατιωτικό την αίσθηση ότι κάπου ανήκει. Οι υφιστάµενοι θέλουν να έχουν πρότυπα να έχουν ήρωες. Εάν δε γνωρίζουν για κάποιους Στρατιωτικούς Ηγέτες του παρελθόντος, είναι χρέος του Στρατιωτικού Ηγέτη να τους διδάξει. Όταν οι κληρωτοί στρατιώτες κατατάσσονται στο Στρατό γίνονται µέρος µιας ιστορίας. ιδάσκονται την ιστορία πέρα από τα εµβλήµατα, πέρα από τους χαιρετισµούς, πέρα από τα παράσηµα και τα διακριτικά. Ο πολιτισµός του Στρατού δεν είναι κάτι που υπάρχει ξέχωρα από όλους εµάς. Είναι µέρος αυτού που είµαστε, κάτι που µπορεί να χρησιµοποιηθεί από τον κάθε Στρατιωτικό Ηγέτη, ώστε να κάνει τους στρατιώτες µας υπερήφανους για τον εαυτό τους και για αυτό που κάνουν στη ζωή τους. 30. ΜΕΘΟ ΟΙ ΑΣΚΗΣΗΣ ΗΓΕΣΙΑΣ α. Γενικά. Το παρόν όγµα ιαµόρφωσης Ηγετών περιγράφει τις θεµελιώδεις αρχές µε βάση τις οποίες οι Στρατιωτικοί Ηγέτες ενεργούν, προκειµένου να ολοκληρώσουν κάθε αποστολή και να επηρεάσουν, κατευθύνουν και προστατεύσουν τους υφισταµένους τους. Οι αποτελεσµατικοί Ηγέτες είναι ευέλικτοι, ώστε να προσαρµόζουν τις µεθόδους Ηγεσίας και τις τεχνικές στο προσωπικό που Ηγούνται. Μερικοί υφιστάµενοι ανταποκρίνονται καλύτερα στην προτροπή, στις υποδείξεις ή στην απλή παρότρυνση. O Στρατιωτικός Ηγέτης πρέπει να είναι σε θέση να προσαρµόζει τη µέθοδο Ηγεσίας ανάλογα µε την περίσταση και τις ιδιαιτερότητες των υφισταµένων του. Να θυµάται ότι δεν περιορίζεται σε µια µόνο µέθοδο για µια δεδοµένη κατάσταση. Θα πρέπει να χρησιµοποιεί τεχνικές από διαφορετικές µεθόδους, αν αυτό τον βοηθά να παρακινεί τους υφισταµένους να φέρουν σε πέρας την αποστολή τους. Τα Ηγετικά προσόντα της κρίσης, της ευστροφίας, της πολιτισµικής ενηµερότητας και του αυτοελέγχου, παίζουν όλα σηµαντικό ρόλο και βοηθάνε στην επιλογή της κατάλληλης µεθόδου και των κατάλληλων τεχνικών για κάθε αποστολή. Το όγµα της Στρατιωτικής Ηγεσίας περιγράφει εκτενώς τον τρόπο αλληλεπίδρασης µε τους υφιστάµενους και τον τρόπο µε τον οποίο πρέπει ο Ηγέτης να αγωνίζεται για να µάθει και να βελτιώσει τις Ηγετικές του ικανότητες. Ο Στρατός αναγνωρίζει ότι ο Στρατιωτικός

88 -84- Ηγέτης πρέπει να είναι πάντα ο εαυτός του. Οτιδήποτε διαφορετικό φαίνεται ψεύτικο και ανειλικρινές. Το αξίωµα του Ηγέτη δεν δίδει το µεγαλείο, αλλά η τέχνη της Ηγεσίας. Υπάρχουν πέντε ευδιάκριτοι µέθοδοι Ηγεσίας, οι οποίες µπορεί να χρησιµοποιηθούν ή να επιδειχθούν από τον Στρατιωτικό Ηγέτη ανάλογα µε τις περιστάσεις και τις χρονικές συγκυρίες: Καθοδηγητική Συµµετοχική Εξουσιοδοτική Μεταβολής Αντίπραξης β. Καθοδηγητική Μέθοδος Ηγεσίας. Η καθοδηγητική µέθοδος είναι Ηγετοκεντρική. Οι Ηγέτες που χρησιµοποιούν τη µέθοδο αυτή δε ζητούν πληροφορίες από τους υφισταµένους τους. ίνουν λεπτοµερείς πληροφορίες όσον αφορά τον τρόπο, τον τόπο και το λόγο που θα εκτελεσθεί µια αποστολή. Στη συνέχεια, επιβλέπουν την εκτέλεσή της από κοντά. Η καθοδηγητική µέθοδος µπορεί να είναι κατάλληλη όταν τα χρονικά όρια είναι στενά και οι Ηγέτες δεν έχουν την ευκαιρία να δώσουν εξηγήσεις. Αυτό µπορεί να γίνεται µε απλές εντολές: «Κάνε αυτό.» «Πήγαινε εκεί.» Στους γρήγορους ρυθµούς των επιχειρήσεων ή στη µάχη, οι Στρατιωτικοί Ηγέτες µπορούν να επανέρχονται στην καθοδηγητική µέθοδο ακόµα και όταν έχουν έµπειρους υφιστάµενους. Εάν ο Ηγέτης έχει καλλιεργήσει ένα κλίµα εµπιστοσύνης, οι υφιστάµενοι θα αντιληφθούν ότι ο Ηγέτης έχει στραφεί στην καθοδηγητική µέθοδο εξαιτίας των περιστάσεων. Η καθοδηγητική µέθοδος είναι επίσης κατάλληλη, όταν πρόκειται για υφιστάµενους χωρίς εµπειρία ή για άτοµα που δεν έχουν εκπαιδευθεί να επιχειρούν από µόνα τους. Σε αυτό το είδος των καταστάσεων, ο Στρατιωτικός Ηγέτης θα παραµείνει πιθανόν κοντά στη δράση, ώστε να βεβαιωθεί ότι όλα βαίνουν οµαλά. Μερικά άτοµα πιστεύουν λανθασµένα, ότι η καθοδηγητική µέθοδος σηµαίνει τη χρησιµοποίηση υβριστικής ή προσβλητικής γλώσσας ή συµπεριλαµβάνει απειλές και πειθαναγκασµό. Αυτό είναι λάθος. Εάν ποτέ ο Ηγέτης µπει στον πειρασµό να γίνει υβριστικός είτε εξαιτίας της πίεσης ή

89 -85- του άγχους ή εξαιτίας µιας ακατάλληλης συµπεριφοράς ενός υφισταµένου θα πρέπει να αναρωτηθεί: Θα ήθελα να εργαστώ για κάποιον σαν κι εµένα; Θα ήθελα ο προϊστάµενός µου να µε δει και να µε ακούσει να συµπεριφέροµαι στους υφισταµένους µου µε αυτόν τον τρόπο; Θα ήθελα να µου συµπεριφερθούν µε αυτόν τον τρόπο; γ. Συµµετοχική Μέθοδος Ηγεσίας. Η συµµετοχική µέθοδος έχει ως επίκεντρο τόσο τον Στρατιωτικό Ηγέτη όσο και τον υφιστάµενο. Ο Ηγέτης συζητά µε τους υφισταµένους του και αξιολογεί προσεκτικά τις γνώµες, τις απόψεις και τις παρατηρήσεις τους πριν πάρει τις τελικές του αποφάσεις. Η µέθοδος αυτή είναι σηµαντική, ιδιαίτερα στους Ηγέτες που έχουν χρόνο ή που συναλλάσσονται µε έµπειρους υφιστάµενους. Όταν οι υφιστάµενοι βοηθούν στη δηµιουργία ενός σχεδίου, αυτό γίνεται- έστω και κατά ένα µέρος- δικό τους σχέδιο. Η αίσθηση αυτή δηµιουργεί ένα δυνατό κίνητρο για την επένδυση της απαραίτητης προσπάθειας, προκειµένου να λειτουργήσει το σχέδιο. Η εφαρµογή αυτής της µεθόδου είναι ένδειξη της δύναµης και της αυτοπεποίθησης του Ηγέτη. Η αναζήτηση άποψης δεν σηµαίνει ότι είναι υποχρεωµένος να την ακολουθήσει. Ο Στρατιωτικός Ηγέτης είναι ο µόνος υπεύθυνος για την ποιότητα των αποφάσεων και των σχεδίων. δ. Εξουσιοδοτική Μέθοδος Ηγεσίας. Η εξουσιοδοτική µέθοδος εµπεριέχει την εξουσιοδότηση προς τους υφιστάµενους, ώστε να επιλύουν προβλήµατα και να λαµβάνουν αποφάσεις χωρίς να χρειάζονται την έγκριση του Στρατιωτικού Ηγέτη. Οι Στρατιωτικοί Ηγέτες µε ώριµους και έµπειρους υφιστάµενους ή αυτοί που επιθυµούν να δηµιουργήσουν, εµπειρία εκµάθησης για τους υφισταµένους τους, συχνά χρειάζονται απλώς να τους δώσουν την «εξουσία» να λαµβάνουν αποφάσεις, ή να τους δίνουν τα απαραίτητα στοιχεία και µια ξεκάθαρη ερµηνεία του σκοπού της αποστολής. Όπως πάντα, ο Στρατιωτικός Ηγέτης είναι ο κύριος υπεύθυνος για ό,τι συµβαίνει ή δεν συµβαίνει. Στην εξουσιοδοτική µέθοδο όµως, ο Ηγέτης καθιστά τους υφιστάµενους υπόλογους απέναντί του για τις ενέργειές τους. Αυτή είναι η µέθοδος που χρησιµοποιείται πιο συχνά από τους Οργανωτικούς και Στρατηγικούς Ηγέτες. ε. Μέθοδος Μεταβολής. Όπως φανερώνει και ο τίτλος, η µέθοδος µεταβολής, µεταβάλλει τους υφισταµένους, προκαλώντας τους να ξεπεράσουν τις άµεσες ανάγκες τους και τα προσωπικά τους συµφέροντα. Η µέθοδος µεταβολής είναι αναπτυξιακή: δίνει έµφαση στην ατοµική πρόοδο (επαγγελµατική και προσωπική) και στην οργανωτική ανάπτυξη. Χαρακτηριστικό της µεθόδου µεταβολής είναι η µεταβίβαση εξουσίας και η

90 -86- πνευµατική παρακίνηση των υφισταµένων. Η χρησιµοποίηση της µεθόδου αυτής απαιτεί θάρρος, ώστε ο Στρατιωτικός Ηγέτης αφού αποκαλύψει τις προθέσεις του να «παραµερίσει» και να αφήσει τους υφισταµένους του να εργασθούν. Ο Στρατιωτικός Ηγέτης πρέπει να έχει υπόψη του ότι τα άµεσα οφέλη συχνά καθυστερούν µέχρι την ολοκλήρωση της αποστολής. Η µέθοδος µεταβολής δίνει τη δυνατότητα στον Ηγέτη να επωφεληθεί των ικανοτήτων και των γνώσεων, του έµπειρου προσωπικού που ίσως να έχει καλύτερες ιδέες όσον αφορά την ολοκλήρωση µιας αποστολής. Οι Ηγέτες που χρησιµοποιούν αυτή τη µέθοδο εξηγούν τους λόγους που τους οδήγησαν στις αποφάσεις ή τις πράξεις τους και στη συνέχεια, µεταδίδουν στους υφισταµένους τους µια ευρύτερη αντίληψη των πραγµάτων καθώς και την δυνατότητα να παίρνουν πρωτοβουλίες και να εκτελούν αποτελεσµατικά. Όµως, δεν προσφέρονται όλες οι καταστάσεις για την εφαρµογή της µεθόδου µεταβολής. Η µέθοδος αυτή είναι πιο αποτελεσµατική σε περιόδους που απαιτούνται αλλαγές ή που παρουσιάζονται νέες ευκαιρίες. Είναι επίσης ιδιαίτερα αποτελεσµατική, όταν αντιµετωπίζεται κάποια κρίση, αστάθεια, παρακµή ή απογοήτευση. Ίσως να µην είναι αποτελεσµατική όταν οι υφιστάµενοι δεν είναι έµπειροι, όταν η αποστολή δεν επιτρέπει πολλές παρεκκλίσεις απ την προβλεπόµενη διαδικασία, ή όταν οι κατώτεροι δεν έχουν κίνητρα. στ. Μέθοδος Αντίπραξης. Αντίθετα, κάποιοι Στρατιωτικοί Ηγέτες χρησιµοποιούν µόνο τη συµβουλευτική µέθοδο αντίπραξης. Αυτή η µέθοδος περιλαµβάνει τεχνικές όπως: Παρακίνηση των υφισταµένων να εργασθούν ανταµείβοντας τους ή απειλώντας τους µε ποινές. Ρητό ορισµό της αποστολής του καθενός. Σκιαγράφηση όλων των συνθηκών για την ολοκλήρωση µιας αποστολής, των αρχών και των κανονισµών, των οφελών µιας επιτυχίας αλλά και των συνεπειών συµπεριλαµβανοµένων και των πιθανών πειθαρχικών ποινών- µιας αποτυχίας. Ο Στρατιωτικός Ηγέτης που στηρίζεται αποκλειστικά στη µέθοδο αντίπραξης, χωρίς να τη συνδυάζει µε τη µέθοδο µεταβολής, αντλεί µόνο βραχυπρόθεσµες δεσµεύσεις απ τους υφισταµένους του και τους αποθαρρύνει τόσο από την ανάληψη πρωτοβουλιών όσο και από καινοτοµίες. Υπάρχουν καταστάσεις, όπου η µέθοδος αντίπραξης είναι αποδεκτή αν όχι η ενδεδειγµένη. Για παράδειγµα, ένας Ηγέτης που

91 -87- θέλει να δώσει έµφαση στην ασφάλεια, θα µπορούσε ν ανταµείψει τους υφισταµένους του µε άδεια, εάν απετρέποντο οποιαδήποτε σοβαρά περιστατικά που σχετίζονται µε την ασφάλεια για πάνω από δύο µήνες. Σ αυτή την περίπτωση, οι προθέσεις του Στρατιωτικού Ηγέτη είναι σαφείς: οι ενέργειες που διαταράσσουν την ασφάλεια δε θα είναι ανεκτές και οι ενέργειες που συµβάλουν στην ασφάλεια θα ανταµείβονται. Όµως, η χρήση µόνο της µεθόδου αντίπραξης µπορεί να κάνει τις προσπάθειες του Στρατιωτικού Ηγέτη να φανούν ιδιοτελείς. Σ αυτό το παράδειγµα, οι υφιστάµενοι ίσως να εκλάβουν την προσπάθεια του Ηγέτη τους, να ανταµείβει τις ασφαλείς πρακτικές σαν µια προσπάθεια να φανεί σωστός, δίνοντας σηµασία σε κάτι, το οποίο όµως τυγχάνει της προσοχής του προϊσταµένου του. Τέτοιες αντιλήψεις µπορούν να καταστρέψουν την εµπιστοσύνη που έχουν οι υφιστάµενοι στον Ηγέτη τους. Η χρήση µόνο της µεθόδου αντίπραξης µπορεί επίσης να στερήσει από τους υφισταµένους ευκαιρίες για πρόοδο, ανάπτυξη και βελτίωση, γιατί δεν επιτρέπει ακούσια λάθη. Οι Στρατιωτικοί Ηγέτες συνδυάζουν τεχνικές και από τις δύο συµβουλευτικές µεθόδους µεταβολής και αντίπραξης- για την καλύτερη προσαρµογή στην εκάστοτε κατάσταση. Μία ισχυρή βάση κατανόησης της αντίπραξης, συµπληρούµενη από το χάρισµα, την έµπνευση και το προσωπικό ενδιαφέρον για κάθε υφιστάµενο, παράγει την πιο ενθουσιώδη και αυθεντική ανταπόκριση. Οι υφιστάµενοι θα είναι περισσότερο δεσµευµένοι, δηµιουργικοί και καινοτόµοι. Θα είναι επίσης περισσότερο πρόθυµοι να αναλάβουν λογικούς «κινδύνους» για να πετύχουν την αποστολή τους.

92 -88- ΑΜΕΣΗ ΗΓΕΣΙΑ 31. ΓΕΝΙΚΑ Η Άµεση Ηγεσία είναι η «πρόσωπο µε πρόσωπο», η πρώτης γραµµής Ηγεσία. Λαµβάνει χώρα στα κλιµάκια όπου οι υφιστάµενοι είναι σε συνεχή επαφή µε τους Ηγέτες τους, όπως οµάδες, διµοιρίες, τµήµατα, λόχοι, τάγµατα και συντάγµατα. Για να είναι αποτελεσµατικοί, οι Άµεσοι Ηγέτες πρέπει να κατέχουν πολλές διαπροσωπικές, διανοητικές τεχνικές και τακτικές ικανότητες. Οι Άµεσοι Ηγέτες είναι πρώτης γραµµής Ηγέτες. Εφαρµόζουν τις διανοητικές ικανότητες της κριτικής και δηµιουργικής σκέψης για να προσδιορίσουν τον καλύτερο τρόπο για την επίτευξη της αποστολής. Χρησιµοποιούν τον ηθικό διαλογισµό, για να εξασφαλίσουν ότι η επιλογή τους είναι σωστή και τη στοχαστική σκέψη για να αξιολογήσουν και να βελτιώσουν την απόδοση των υφισταµένων τους και τη δική τους. Χρησιµοποιούν τις διαπροσωπικές ικανότητες, της επικοινωνίας και της επίβλεψης για το χειρισµό του προσωπικού τους, προκειµένου να γίνει το έργο τους σωστά. Αναπτύσσουν τους υφισταµένους τους, καθοδηγώντας, συµβουλεύοντας, ζυµώνοντάς τους σε συνεκτικές οµάδες και εκπαιδεύοντάς τους στα επιθυµητά επίπεδα απόδοσης. Οι Άµεσοι Ηγέτες είναι οι τεχνικοί εµπειρογνώµονες του στρατού και οι καλύτεροι δάσκαλοι. Τόσο οι προϊστάµενοι όσο και οι υφιστάµενοί τους περιµένουν από αυτούς να γνωρίζουν τον εξοπλισµό και να είναι επιδέξιοι σε όλες τις εφαρµόσιµες τεχνικές ικανότητες. Πέρα από αυτό, οι Άµεσοι Ηγέτες πρέπει να συνδυάζουν τις ικανότητες αυτές, µε τις τακτικές ικανότητες του όγµατος, της τέχνης του πεδίου της µάχης και της εκπαίδευσης προκειµένου να εκπληρώσουν την αποστολή τους. Οι Άµεσοι Ηγέτες χρησιµοποιούν την ικανότητα τους για να καλλιεργήσουν την πειθαρχία στους υφισταµένους και να αναπτύξουν το χαρακτήρα του προσωπικού τους. Χρησιµοποιούν την επάρκειά τους στον εξοπλισµό και το όγµα, µε σκοπό να εκπαιδεύσουν τους υφισταµένους τους στα επιθυµητά επίπεδα απόδοσης. ηµιουργούν και διατηρούν τµήµατα ικανά και αξιόπιστα, ώστε να επιτύχουν στην ειρήνη και στον πόλεµο αν απαιτηθεί. Οι Άµεσοι Ηγέτες επηρεάζουν τους υφισταµένους τους «πρόσωπο µε πρόσωπο», καθώς εργάζονται για την επιτυχία της αποστολής και τη βελτίωση του συνόλου. Επειδή ασκούν πρώτης γραµµής Ηγεσία οι Ηγέτες αυτοί βλέπουν τις συνέπειες ή τα αποτελέσµατα των ενεργειών τους άµεσα. Οι Άµεσοι Ηγέτες βελτιώνονται βιώνοντας τις Στρατιωτικές Αξίες, παρέχοντας έτσι το κατάλληλο πρότυπο στους υφισταµένους

93 -89- τους. Οι Στρατιωτικοί Ηγέτες πρέπει να αναπτύσσουν όλους τους υφισταµένους τους, καθώς δηµιουργούν δυνατές, συνεκτικές οµάδες και να εγκαθιδρύουν ένα αποτελεσµατικό περιβάλλον µάθησης. Το κεφάλαιο αυτό αναφέρεται σε αυτά που πρέπει ο Άµεσος Ηγέτης να ΕΙΝΑΙ να ΓΝΩΡΙΖΕΙ, και να ΚΑΝΕΙ. Πραγµατεύεται τις ικανότητες τις οποίες πρέπει να κατέχει και να αναπτύσσει. Οι Ικανότητες διακρίνονται στις παρακάτω τέσσερις κατηγορίες: ιαπροσωπικές ιανοητικές Τεχνικές Τακτικές ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΟΣ ΗΓΕΤΗΣ Αξίες -Χαρακτηριστικά γνωρίσµατα-ικανότητες- Ενέργειες. Αφοσίωση Καθήκον Σεβασµός Ανιδιοτέλεια Τιµή Πνευµατικά Φυσικά Συναισθηµατικά ιαπροσωπικές. ιανοητικές Τεχνικές Τακτικές Επιρροή Λειτουργία Βελτίωση Ακεραιότητα Προσωπικό Θάρρος Ικανότητες Στρατιωτικού Ηγέτη.

94 ΙΑΠΡΟΣΩΠΙΚΕΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ Αφού η Άµεση Ηγεσία αφορά τα άτοµα, δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι συναντάµε τις διαπροσωπικές ικανότητες, αυτό που πολλοί αποκαλούν «ανθρώπινες ικανότητες», στην κορυφή της πυραµίδας αυτών που ένας Στρατιωτικός Ηγέτης πρέπει να ΓΝΩΡΙΖΕΙ. Όλες αυτές οι ικανότητες (σχέσεις µε ανθρώπους δηµιουργία συνεκτικών οµάδων, επίβλεψη και συµβουλευτική) απαιτούν επικοινωνία και είναι πολύ βασικές για το χειρισµό του προσωπικού. Είναι όλες στενά συνδεδεµένες µεταξύ τους και δύσκολα µπορεί να χρησιµοποιηθεί η µια χωρίς την άλλη. Επικοινωνία Εάν σκεφτούµε για λίγο την εκπαίδευση που όλοι µας έχουµε υποστεί θα συνειδητοποιήσουµε αµέσως ότι η επικοινωνία περιλαµβάνει κυρίως την οµιλία, την ανάγνωση, τη γραφή και την ακρόαση. Εφόσον η Ηγεσία αφορά στη διαδικασία άσκησης επιρροής και καθοδήγησης των υφισταµένων, για την επιτυχή εκπλήρωση της αποστολής, είναι ευνόητο ότι, η επικοινωνία, η µετάδοση δηλαδή πληροφοριών ώστε αυτές να γίνονται πλήρως κατανοητές αποτελεί την πιο σηµαντική ικανότητα. Για να γνωστοποιήσει ο Στρατιωτικός Ηγέτης στους υφισταµένους του τι ακριβώς θέλει, θα πρέπει να επικοινωνεί µαζί τους µε τέτοιο τρόπο, ώστε αυτοί να µπορούν να τον κατανοούν. Οι ικανότητες χειρισµού του προσωπικού βασίζονται κυρίως στην ικανότητα αυτή του Ηγέτη για επικοινωνία. Μονόδροµη και Αµφίδροµη Επικοινωνία Υπάρχουν δύο κατηγορίες επικοινωνίας η µονόδροµη και η αµφίδροµη. Η βασική διαφορά ανάµεσα στη µονόδροµη και την αµφίδροµη επικοινωνία είναι ότι η πρώτη µπορεί να µη δίνει µια ολοκληρ&o