Άρθρο Ανασκόπησης Κατευθυντήριες Οδηγίες για τον Καρδιολογικό Έλεγχο Αθλητών

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Άρθρο Ανασκόπησης Κατευθυντήριες Οδηγίες για τον Καρδιολογικό Έλεγχο Αθλητών"

Transcript

1 Άρθρο Ανασκόπησης Κατευθυντήριες Οδηγίες για τον Καρδιολογικό Έλεγχο Αθλητών Ασ τ ε ρ ι ο ς Δε λ η γ ι α ν ν η ς 1, Αρ η ς Αν α σ τ α σ α κ η ς 2, Λο ϊ ζ ο ς Αν τ ω ν ι α δ η ς 3, Πα ν α γ ι ω τ η ς Βα ρ δ α ς 4, Πα ρ α σ χ ο ς Γκελερης 5, Ιω α ν ν η ς Γο υ δ ε β ε ν ο ς 6, Ευ α γ γ ε λ ι α Κο υ ϊ δ η 1, Αθ α ν α σ ι ο ς Κρ α ν ι δ η ς 7, Δη μ η τ ρ ι ο ς Κρ ε μ α σ τ ι ν ο ς 8, Ιω α ν ν η ς Λεκακης 8, Γε ω ρ γ ι ο ς Μπ ο μ π ο τ η ς 9, Γε ω ρ γ ι ο ς Πα ρ χ α ρ ι δ η ς 10, Βλ α σ ι ο ς Πυ ρ γ α κ η ς 11, Γε ω ρ γ ι ο ς Ρο ν τ ο γ ι α ν ν η ς 12, Χρ ι σ τ ο δ ο υ λ ο ς Στ ε φ α ν α δ η ς 2, Ιω α ν ν η ς Στ υ λ ι α δ η ς 10, Γε ω ρ γ ι ο ς Χα χ α λ η ς 13 Αγ. Σοφίας Θεσσαλονίκη auth.gr Ο αιφνίδιος θάνατος ενός νέου στην ηλικία ατόμου είναι το πιο τραγικό γεγονός στον αθλητισμό. Αποτελεί ένα σημαντικό αθλητικό, πολιτικό, ιατρικό και κοινωνικό πρόβλημα με μεγάλη απήχηση στην κοινή γνώμη και στα μέσα μαζικής ενημέρωσης, καθώς το θλιβερό αυτό γεγονός αφορά άτομα που κατά βάση θεωρούνται απολύτως υγιή και συχνά αποτελούν πρότυπα προς μίμηση ή αντιμετωπίζονται ως ήρωες. Παρά τα αποδεδειγμένα οφέλη της συστηματικής άσκησης, έχει περιγραφεί ένας αυξημένος κίνδυνος δυσάρεστων συμβαμάτων σε άτομα που συμμετέχουν κυρίως σε υψηλής έντασης σωματικές δραστηριότητες. 1-4 Υπάρχουν ενδείξεις ότι η εξαντλητική προσπάθεια πυροδοτεί μηχανισμούς που οδηγούν σε αιφνίδιο θάνατο. 5-7 Ο αιφνίδιος θάνατος συμβαίνει είτε κατά τη διάρκεια είτε αμέσως μετά το πέρας της αθλητικής δραστηριότητας, επιβεβαιώνοντας το ότι η συμμετοχή στον αγωνιστικό αθλητισμό ή σε υψηλής έντασης σωματική δραστηριότητα αυξάνει την πιθανότητα καρδιακής ανακοπής. 8 Μάλιστα, έχει βρεθεί ότι οι έφηβοι και νέοι αθλητές έχουν 2,8 φορές αυξημένο κίνδυνο να πεθάνουν αιφνίδια συγκριτικά με τους αντίστοιχης ηλικίας νέουςμη αθλητές. 9 Η σχέση όφελος-κίνδυνος διαφοροποιείται επίσης ανάλογα με την ηλικία, τη φυσική επάρκεια και την κατάσταση της υγείας του αθλητή. 10 Οι υποκείμενες καρδιακές παθήσεις αποτελούν την πιο συχνή αιτία αιφνιδίου θανάτου κατά την άθληση. 11,12 Στην Ευρώπη η συχνότητα εμφάνισης αιφνίδιου καρδιακού θανάτου σε νεαρά άτομα (ηλικίας <35 ετών) υπολογίζεται σε 2,1 περιπτώσεις ανά αθλητές το έτος από καρδιαγγειακά αίτια και 2,3/ αθλητές από οποιαδήποτε αιτία, 9 ενώ στις ΗΠΑ εκτιμάται σε 0,96 ανά αθλητές το έτος. 13 Υποστηρίζεται ότι σε υγιείς ενήλικες >35 ετών δρομείς ή μαραθωνοδρόμους η συχνότη-

2 τα αιφνιδίου θανάτου σχετιζόμενου με την άθληση ανέρχεται από 1: ως 1: Φαίνεται να υπάρχει μια σημαντική υπεροχή των αρρένων έναντι των θηλέων (σχέση > 10:1), που αποδίδεται κυρίως στον ιδιαίτερα υψηλό αριθμό ανδρών που συμμετέχουν στον αγωνιστικό αθλητισμό και σε σωματικές δραστηριότητες υψηλής επιβάρυνσης. 9 Επιπρόσθετα, το άρρεν φύλο έχει βρεθεί ότι αποτελεί ανεξάρτητο προγνωστικό παράγοντα αιφνιδίου καρδιακού θανάτου σχετιζόμενο με τον αθλητισμό, κυρίως λόγω της αυξημένης συχνότητας εμφάνισης και φαινοτυπικής έκφρασης των καρδιακών παθήσεων που σχετίζονται με αρρυθμίες και καρδιακή ανακοπή, όπως οι μυοκαρδιοπάθειες και η στεφανιαία νόσος. 15 Αίτια- μηχανισμοί αιφνίδιου καρδιακού θανάτου σε αθλητές Σε νέους στην ηλικία αθλούμενους (<35 ετών) οι πιο συχνές καρδιακές παθήσεις που οδηγούν σε αιφνίδιο θάνατο κατά την άθληση ή σε άλλες σοβαρές καρδιαγγειακές διαταραχές είναι η υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια και οι συγγενείς ανωμαλίες των στεφανιαίων αγγείων. 8,11,12 Άλλες λιγότερο κοινές αιτίες αιφνίδιου θανάτου σε νεαρούς αθλητές είναι μια ποικιλία από συγγενείς καρδιοπάθειες, η μυοκαρδίτιδα, η διατατικού τύπου μυοκαρδιοπάθεια, το σύνδομο Marfan και η αρρυθμιογόνος μυοκαρδιοπάθεια της δεξιάς κοιλίας (ARVC). 8,11,12 Σπανιότερες διαταραχές είναι η πρόπτωση της μιτροειδούς βαλβίδας, η στένωση της αορτικής βαλβίδας, καθώς και οι αρρυθμίες, τα σύνδρομα προδιέγερσης και οι καναλοπάθειες. 8,11,12 Αντίθετα, σε μεγαλύτερης ηλικίας αθλούμενους, η στεφανιαία νόσος αποτελεί την πιο συχνή αιτία αιφνίδιου καρδιακού θανάτου κατά την άσκηση. 8 Ο παθοφυσιολογικός μηχανισμός που ευθύνεται συνήθως για τον αιφνίδιο καρδιακό θάνατο σε νεαρά άτομα στηρίζεται σε μια αλληλεπίδραση ανατομικών και λειτουργικών διαταραχών με αποτέλεσμα την απώλεια της ηλεκτρικής σταθερότητας του μυοκαρδίου. 8 Η ίδια δηλαδή η σωματική άσκηση δεν αποτελεί την αιτία, αλλά πυροδοτεί συνήθως αρρυθμίες σε άτομα που έχουν κάποια καρδιακή πάθηση. 8 Τέτοιο παθολογικό ανατομικό υπόστρωμα αποτελεί το ισχαιμικό μυοκάρδιο, το υπερτροφικό και το μυοκάρδιο με ανατομικές ανωμαλίες του ερεθισματαγωγού συστήματος. 8,16,17 Όταν στο υπόστρωμα αυτό εκδηλωθούν λειτουργικές ή μεταβολικές διαταραχές, όπως η παροδική εναλλαγή της έκτασης της ροής των στεφανιαίων αρτηριών, οξέωση, υποξεία, αιμοδυναμικές διαταραχές, νευροφυσιολογικές διαταραχές ή επίδραση τοξικών αιτίων, όπως φάρμακα, τότε εκδηλώνονται κοιλιακές έκτακτες συστολές, κοιλιακή ταχυκαρδία, κοιλιακή μαρμαρυγή και αιφνίδιος θάνατος. 8,16-19 Ο παθοφυσιολογικός αυτός μηχανισμός εμφανίζεται πιο συχνά κάτω από την επίδραση της άσκησης, όταν μάλιστα υπάρχουν και ιδιαίτερες περιβαλλοντικές συνθήκες. Σημαντικό ρόλο στην εμφάνιση επιπλοκών φαίνεται ότι παίζουν και οι χαρακτήρες της άσκησης. Συγκεκριμένα, υψηλότερος είναι ο κίνδυνος σε άτομα που συμμετέχουν σε παρατεταμένες υψηλής έντασης προσπάθειες (υψηλότερες από το αναερόβιο κατώφλι) και ιδιαίτερα όταν συνυπάρχουν ηλεκτρολυτικές διαταραχές, υψηλή θερμοκρασία (θερμοκρασία ατμόσφαιρας 32 C και σχετική υγρασία 50-75%) και όταν η άσκηση γίνεται σε μεγάλο υψόμετρο Ο κίνδυνος για αιφνίδιο θάνατο είναι τετραπλάσιος σε άτομα με αυξημένη τη δράση στο καρδιαγγειακό σύστημα του συμπαθητικού νευρικού συστήματος. 8 Οι ασκήσεις υψηλής έντασης διεγείρουν τη δράση του συμπαθητικού νευρικού συστήματος και οδηγούν σε αύξηση του επιπέδου των κατεχολαμινών, οι οποίες αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης κοιλιακής ταχυκαρδίας, συγκέντρωσης αιμοπεταλίων και σχηματισμού θρόμβου ή ρήξης αθηρωματικής πλάκας. 3,17,19 Οι κατεχολαμίνες βραχύνουν την ανερέθιστη περίοδο του υγιούς ή/και του ελαφρά πάσχοντος μυοκαρδίου. 8,19 Οι μηχανισμοί που οδηγούν σε δυνητικά κακοήθεις ή θανατηφόρες αρρυθμίες είναι ο μηχανισμός της αυξημένης αυτοματίας και ο μηχανισμός της πυροδοτούμενης δραστηριότητας. Έτσι, κατά τη διάρκεια μιας σωματικής δραστηριότητας ενίοτε εμφανίζονται διαμέσου της εκδήλωσης μηχανισμού επανεισόδου στο μυοκάρδιο δυνητικά κακοήθεις κοιλιακές έκτακτες συστολές. 8 Αιφνίδιο θάνατο κατά την άθληση μπορεί να οδηγήσουν και μη καρδιακά αίτια, όπως κρίση βρογχικού άσθματος, ρήξη εγκεφαλικού ανευρύσματος, θερμοπληξία κ.ά. 8,15 Επιπρόσθετα, θάνατοι αθλητών έχουν αναφερθεί από κακώσεις στον αυχένα 23 και στο στέρνο ή μετά από αιφνίδια έντονη πλήξη στην προκάρδια χώρα (commotio cordis). 24 Η κατάχρηση απαγορευμένων ουσιών από αθλητές οδηγεί συχνά στην εμφάνιση οξέων και χρόνιων καρδιαγγειακών επιπλοκών κατά την άσκηση. 25 Η μακροχρόνια κατάχρηση των αναβολικών, για παράδειγμα, έχει ενοχοποιηθεί για αρτηριακή υπέρταση, αρρυθμίες, στεφανιαία νόσο και αρκετούς αιφνίδιους καρδιακούς θανάτους νεαρών αθλητών. 25,26 Οι περισσότερο χρησιμοποιούμενες φαρμακευτικές

3 ουσίες για doping είναι τα αναβολικά στεροειδή, η ερυθροποιητίνη, η αυξητική ορμόνη, φάρμακα που δρουν στο κεντρικό νευρικό σύστημα, όπως η κοκαΐνη, η κάνναβις, η εφεδρίνη, κ.ά. 25 Οι ουσίες αυτές αποσκοπούν στη βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη μεταβολή της αγωνιστικής διάθεσης ή ικανότητας, δίνοντας ένα αθέμιτο πλεονέκτημα στον αθλητή με παράλληλες καταστροφικές επιπτώσεις στην υγεία του. Η πλειονότητα των αθλητών λαμβάνει υπερβολικά μεγάλες ποσότητες, συνήθως συνδυασμού απαγορευμένων ουσιών, για μεγάλο χρονικό διάστημα. Άτομα που διάγουν καθιστική ζωή και συμμετέχουν περιστασιακά σε έντονες αθλητικές δραστηριότητες φαίνεται ότι έχουν αυξημένο κίνδυνο να εμφανίσουν ισχαιμικά επεισόδια ή αιφνίδιο καρδιακό θάνατο κατά τη διάρκεια ή και μετά από την άσκηση. 1,27 Μάλιστα, ο αιφνίδιος καρδιακός θάνατος είναι συχνά η πρώτη εκδήλωση ατόμων με σιωπηλή ισχαιμία. 5,27 Πρωτόκολλο καρδιολογικού ελέγχου αθλητών Η συστηματική μακροχρόνια γύμναση έχει αποδειχθεί ότι συμβάλλει στην προστασία της υγείας από την εκδήλωση μιας ποικιλίας παθήσεων, από όλα σχεδόν τα οργανικά συστήματα, μεταξύ των οποίων πρώτη θέση κατέχει το κυκλοφορικό. Έτσι, η σωματική δραστηριότητα με ήπια ένταση αλλά μακρόχρονη εφαρμογή οδηγεί σε μείωση της εμφάνισης εμφράγματος του μυοκαρδίου και αιφνιδίου θανάτου. 1,8 Στόχος, λοιπόν, είναι να δοθούν οι κατάλληλες οδηγίες για να διασφαλιστούν τα οφέλη της γύμνασης και να μειωθεί ο κίνδυνος. Είναι επιτακτική η ορθή επιστημονική υποστήριξη του αθλητισμού για τη βελτίωση της σωματικής απόδοσης, τη διαφύλαξη της υγείας των αθλητών και την ταχεία αποκατάσταση ασκησιογενών διαταραχών. Ο στρατηγικός σχεδιασμός για τον περιορισμό των καρδιακών διαταραχών και κυρίως για την πρόληψη του αιφνίδιου καρδιακού θανάτου κατά την άθληση είναι: α) η καθιέρωση ειδικού, κοινού πρωτοκόλλου καρδιολογικού ελέγχου των αθλητών (ερασιτεχνών και επαγγελματιών) στη χώρα μας, β) η καθιέρωση διαγνωστικών κριτηρίων για τον καθορισμό του επιτρεπόμενου επιπέδου φυσικής δραστηριότητας αθλητών με καρδιαγγειακές παθήσεις, γ) ο εξοπλισμός των αγωνιστικών χώρων με έξυπνους αυτόματους απινιδωτές και η εκπαίδευση του προσωπικού σε πρώτες βοήθειες και δ) η αναζήτηση οικογενειών υψηλού κινδύνου για κληρονομικές καρδιακές παθήσεις. Ο ορθός και πλήρης περιοδικός έλεγχος της υγείας των αθλητών συμβάλλει στην εντόπιση των διαταραχών από τα διάφορα οργανικά συστήματα και ιδιαίτερα από το καρδιαγγειακό, ώστε με την κατάλληλη αντιμετώπιση να μπορεί να οδηγήσει σε μείωση του αιφνίδιου θανάτου. 28 Σε χώρες με μεγάλη ιατρική και αθλητική παράδοση έχουν θεσπιστεί πρωτόκολλα καρδιολογικού ελέγχου των αθλητών τους. Τόσο η Αμερικάνικη όσο και η Ευρωπαϊκή Καρδιολογική Εταιρεία έχουν δημοσιεύσει οδηγίες για τον καρδιολογικό έλεγχο των αθλητών που πρωταρχικό σκοπό έχουν τον εντοπισμό των αθλητών αυξημένου κινδύνου και την πρόληψη δυσάρεστων συμβαμάτων. 15,29 Στα πρωτόκολλα αυτά υποδεικνύονται οι υποχρεωτικές διαγνωστικές μέθοδοι που συμπληρώνουν το ιστορικό και την απαραίτητη φυσική εξέταση των αθλητών. Ωστόσο, τα τελευταία έτη, τα αποτελέσματα μελετών που στηρίχθηκαν στις σχέσεις κόστους-αποτελέσματος των μέχρι τότε προτεινόμενων οδηγιών καρδιολογικού ελέγχου, οι αμφιβολίες για τη διαγνωστική αξία της ηχωκαρδιογραφίας σε οριακές περιπτώσεις, η υπερβολή στη χρησιμοποίηση διαγνωστικών μεθόδων και η συσχέτιση των διαταραχών από την καρδιά αθλητών ανάλογα με το τόπο καταγωγής τους (επίδραση κληρονομικότητας, περιβάλλοντος κ.ά.) οδήγησε πρόσφατα στη θέσπιση νέων κριτηρίων και χρησιμοποίηση πλέον αποτελεσματικών αλλά και εύκολα προσβάσιμων διαγνωστικών μεθόδων. Η Ομάδα Μελέτης της Αθλητικής Καρδιολογίας (Sports Cardiology Study Group) της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρείας συνέγραψε και δημοσίευσε το 2005 οδηγίες για ένα κοινό Ευρωπαϊκό Πρωτόκολλο Καρδιολογικού Ελέγχου των αθλητών. 15 Οι οδηγίες αυτές στηρίχθηκαν σε σημαντικό βαθμό στην 20ετή εμπειρία από τον αντίστοιχο έλεγχο που εφαρμόζεται στην Ιταλία, με βάση την ισχύουσα νομοθεσία, καθώς και στην εμπειρία εξειδικευμένων καρδιολόγων και αθλητιάτρων από διάφορες χώρες της Ευρώπης και έχουν γίνει αποδεκτές από τη Διεθνή Ολυμπιακή Επιτροπή. 30,31 Στηριζόμενοι, σε μεγάλο βαθμό, στις οδηγίες αυτές προτείνουμε την καθιέρωση ενός κοινού για όλες τις αθλητικές Ομοσπονδίες Πρωτοκόλλου Καρδιολογικού Ελέγχου όλων των αθλητών, ερασιτεχνών και επαγγελματιών, που αθλούνται στη χώρα μας. Απώτερος στόχος είναι η διατήρηση των ευρημάτων του καρδιολογικού ελέγχου σε ηλεκτρονική Ταυτότητα Υγείας των αθλητών, η οποία θα συμπληρώνεται περιοδικά και θα τους συνοδεύει σε όλη τη διάρκεια της αθλητικής διαδρομής τους και θα είναι

4 προσβάσιμη μόνον από εξουσιοδοτημένους ιατρούς των Συλλόγων, στη δύναμη των οποίων ανήκουν οι αθλητές. Σύμφωνα με το προτεινόμενο πρωτόκολλο (Εικόνα 1), ο έλεγχος υγείας των αθλητών πρέπει να περιλαμβάνει την προσεκτική λήψη του ατομικού και οικογενειακού-κληρονομικού ιστορικού, την πλήρη φυσική εξέταση (αναζήτηση ευρημάτων του συνδρόμου Marfan, ακρόαση του αθλητή σε ύπτια, καθιστή και όρθια θέση, ψηλάφηση των περιφερικών σφύξεων και σωστή μέτρηση της αρτηριακής πίεσης) και τη λήψη ΗΚΓ ηρεμίας 12-απαγωγών. Επί φυσιολογικών ευρημάτων, επιβάλλεται η επανάληψη του ελέγχου κάθε 1 ή 2 έτη. 15 Ιατρικό ιστορικό Η πλειονότητα των καρδιακών παθήσεων που σχετίζονται με αιφνίδιο καρδιακό θάνατο είναι γενετικά προκαθορισμένες με αυτοσωματικό επικρατούντα ή υπολειπόμενο χαρακτήρα, γεγονός που ενισχύει τη σημασία του κληρονομικού ιστορικού για τον εντοπισμό των αθλητών αυξημένου κινδύνου. Το οικογενειακό ιστορικό θεωρείται θετικό, όταν κάποιο μέλος της οικογένειας έχει εμφανίσει καρδιακό επεισόδιο ή αιφνίδιο θάνατο σε νεαρή ηλικία (<55 έτη άνδρας ή < 65 έτη γυναίκα), ή αν υπάρχει ιστορικό μυοκαρδιοπάθειας, στεφανιαίας νόσου, συνδρόμου Marfan, καναλοπαθειών κ.ά. Το ατομικό ιστορικό θεωρείται θετικό όταν ο αθλητής αναφέρει συμπτώματα θωρακικού άλγους ή δυσφορίας κατά την άσκηση, συγκοπικό επεισόδιο, αίσθημα παλμών, δύσπνοια ή αναπνευστική δυσχέρεια και εύκολη κόπωση μη συμβατή με το επίπεδο της σωματικής προσπάθειας. 15 Κλινική εξέταση Η φυσική εξέταση πρέπει να είναι λεπτομερής και να περιλαμβάνει όλα τα συστήματα. Η ακρόαση της καρδιάς πρέπει να γίνεται σε ύπτια και καθιστή θέση. Η λήψη της αρτηριακής πίεσης θα πρέπει να γίνεται σε καθιστή θέση και θα πρέπει να τηρούνται προσεκτικά οι καθιερωμένες οδηγίες, λόγω του αυξημένου ποσοστού υπέρτασης «λευκής μπλούζας» στους νεαρούς αθλητές. 32 Θετικά ευρήματα περιλαμβάνουν μυοσκελετικές ή οφθαλμολογικές διαταραχές ενδεικτικές του συνδρόμου Marfan, ασθενείς ή μη ψηλαφητές σφύξεις των μηριαίων αρτηριών, μεσο-ή τελο-συστολικά κλικ, μονήρης 2ος τόνος ή διχασμός 2ου τόνου, έντονα φυσήματα (συστολικά ή διαστολικά 2/6), αρρυθμίες και υπέρταση (>140/90 mmhg σε περισσότερες από μια μετρήσεις). 15 Κατάλληλος για ανταγωνιστικού τύπου δραστηριότητες Αρνητικά ευρήματα Νεαρός αθλητής (ηλικίας <35 ετών) Ατομικό και κληρονομικό ιστορικό, κλινική εξέταση ΗΚΓ 12-απαγωγών Χωρίς ενδείξεις καρδιοπάθειας Διάγνωση καρδιαγγειακής νόσου Αντιμετώπιση σύμφωνα με τα καθιερωμένα πρωτόκολλα Θετικά ευρήματα Περαιτέρω έλεγχος (ηχωκαρδιογράφημα, δοκιμασία κόπωσης, 24-ωρη καταγραφή ρυθμού, MRI καρδιάς, στεφανιογραφία, ηλεκτροφυσιολογική μελέτη) Εικόνα 1. Πρωτόκολλο καρδιολογικού ελέγχου αθλητών (μετάφραση μετά από άδεια από Corrado D, et al. Eur Heart J 2005; 26: ). Ηλεκτροκαρδιογράφημα Το ηλεκτροκαρδιογράφημα ηρεμίας αποτελεί μια απλή μέθοδο με αυξημένη ευαισθησία και ειδικότητα (70% και 94% αντίστοιχα), 33 η οποία συμβάλλει σημαντικά στον εντοπισμό ασυμπτωματικών αθλητών που χρήζουν περαιτέρω ελέγχου. 11,28,34 Ένα σύνηθες κλινικό πρόβλημα, κατά τον έλεγχο νεαρών στην ηλικία ατόμων αθλητών, είναι η διαφορική διάγνωση μεταξύ «φυσιολογικών» ευρημάτων από την καρδιά, που οφείλονται σε ανατομικές και λειτουργικές προσαρμογές του κυκλοφορικού συστήματος από την άσκηση και παθολογικών ευρημάτων που οφείλονται σε καρδιακά νοσήματα. Συχνά ηλεκτροκαρδιογραφικά ευρήματα των αθλητών που θεωρούνται «φυσιολογικά» και αποτέλεσμα της μακροχρόνιας προπόνησης είναι η φλεβοκομβική βραδυκαρδία, πρώτου βαθμού κολποκοιλιακός αποκλεισμός, ατελής αποκλεισμός δεξιού σκέλους, εικόνα πρώιμης επαναπόλωσης, μεταβολές του QRS ενδεικτικές υπερτροφίας της δεξιάς κοιλίας κ.ά. 15,33,34 Αντίθετα, ευρήματα από το ηλεκτροκαρδιογραφικό έλεγχο που θεωρούνται ύποπτα και χρήζουν

5 περαιτέρω διερεύνηση είναι αρνητικά κύματα Τ, κατάσπαση του διαστήματος ST, παθολογικά κύματα Q, αριστερός ή δεξιός ηλεκτρικός άξονας, αριστερός οπίσθιος ημιαποκλεισμός, αριστερός πρόσθιος ημιαποκλεισμός, πλήρες αποκλεισμός αριστερού ή δεξιού σκέλους (LBBB ή RBBB), μακρύ ή βραχύ διάστημα QT και ευρήματα συμβατά με σύνδρομο Brugada (Πίνακας 1). 15,33,34 Σε μελέτες που ελέγχουν τη σχέση κόστους-αποτελέσματος στον καρδιολογικό έλεγχο των αθλητών διαπιστώθηκε ότι το ηλεκτροκαρδιογράφημα 12-απαγωγών αποτελεί την πλέον οικονομικά αποδοτική εξέταση συγκριτικά με το ιατρικό ιστορικό, την κλινική εξέταση καθώς και τον ηχωκαρδιογραφικό έλεγχο. 35,36 Περιορισμοί του καρδιολογικού ελέγχου αθλητών Το 30% περίπου των περιπτώσεων που πεθαίνουν αιφνίδια δεν δύναται να εντοπιστούν από τον ιατρικό έλεγχο της υγείας των αθλητών, ακόμη και όταν αυτός περιλαμβάνει ηλεκτροκαρδιογραφικό έλεγχο. 37 Υπάρχουν ελάχιστες πιθανότητες να εντοπιστούν αθλητές με πρώιμη αθηρωμάτωση ή συγγενείς ανωμαλίες των στεφανιαίων. 28,33,38 Υπολογίζεται όμως ότι περίπου το 25% αυτών των περιπτώσεων εμφανίζουν προειδοποιητικά συμπτώματα, συνήθως κατά την άσκηση, ή ηλεκτροκαρδιογραφικές διαταραχές κατά την ηρεμία ή/και την άσκηση, που θα μπορούσαν να θέσουν την υποψία καρδιακής πάθησης. 15,39 Ο ηχωκαρδιογραφικός έλεγχος σε όλους τους αθλητές δεν έχει βρεθεί να βελτιώνει την ικανότητα του πρωτογενούς βασικού ελέγχου της υγείας να εντοπίσει αθλητές με υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια. 40 Αντίθετα, υποστηρίζεται ότι η εκτεταμένη χρήση της ηχωκαρδιογραφίας οδηγεί σε αύξηση των ψευδώςθετικών ή ψευδώς- αρνητικών αποτελεσμάτων, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τον εντοπισμό αθλητών με υπερτροφία της αριστερής κοιλίας που βρίσκεται στη λεγόμενη «γκρίζα ζώνη» Επίσης, η ηχωκαρδιογραφία έχει περιορισμένη διαγνωστική αξία σε αθλητές ηλικίας μικρότερης των 18 ετών, δεδομένου ότι και σε περιπτώσεις υπερτροφικής μυοκαρδιοπάθειας κατά την εφηβεία η υπερτροφία μπορεί να μην ξεπερνά τα ανώτερα φυσιολογικά επίπεδα. 44 Για ανάλογους λόγους περιορίζεται και η διαγνωστική αξία του ΗΚΓ κατά την παιδική ηλικία. 44 Ένα σύνηθες εύρημα που προκύπτει κατά τον έλεγχο της υγείας ενός αθλητή είναι η παρουσία προσαρμογών της καρδιάς του στη μακροχρόνια και εντατική προπόνηση. Το εύρημα αυτό, «αθλητική καρδιά», δημιουργεί διαφοροδιαγνωστικά προβλήματα και ερωτηματικά αναφορικά με την απόφαση χορήγησης άδειας για άθληση ή με το επίπεδο επιτρεπόμενης σωματικής δραστηριότητας. Η μακροχρόνια άσκηση οδηγεί σε αύξηση της μάζας της αριστερής κοιλίας εξαιτίας είτε της αύξησης των διαστάσεων της αριστερής κοιλίας (ισοτονικές ασκήσεις), είτε της υπερτροφίας των τοιχωμάτων (ισομετρικού τύπου ασκήσεις) ή και των δύο. 45,46 Το μέγεθος των καρδιακών προσαρμογών εξαρτάται από τους χαρακτήρες της φυσικής άσκησης που συμμετέχει ο κάθε αθλητής. 45,46 Η διάκριση μεταξύ των ασκησιογενών αυτών προσαρμογών, της φυσιολογικής δηλαδή υπερτροφίας, η οποία υποχωρεί με τη διακοπή της ενασχόλησης με τον αθλητισμό, από αυτές των καρδιακών παθήσεων και της παθολογικής υπερτροφίας, έχει πολύ μεγάλη σημασία, γιατί η αναγνώριση καρδιακής νόσου σε έναν αθλητή αποτελεί κύριο περιοριστικό παράγοντα για τη συμμετοχή του στον αγωνιστικό αθλητισμό σε μια προσπάθεια μείωσης του κινδύνου. Παράλληλα, η εσφαλμένη διάγνωση καρδιακής νόσου σε έναν αθλητή μπορεί να τον οδηγήσει σε αποχώρησή του από τα αθλητικά δρώμενα, στερώντας του με αυτόν τον τρόπο τα ποικίλα οφέλη από τη συμμετοχή του. Χαρακτηριστικά παραδείγματα κλινικών διλημμάτων από την καρδιά κατά τον έλεγχο νεαρών αθλητών που βρίσκονται στην περιοχή μεταξύ «φυσιολογικού» και παθολογικού είναι η οριακή υπερτροφία των τοιχωμάτων της αριστερής κοιλίας (πάχος τοιχώματος μεσοκοιλιακού διαφράγματος mm), η διάταση της δεξιάς κοιλίας, η υπέρμετρη βραδυκαρδία (<45 σφύξεις/λεπτό), η διάταση της αριστερής κοιλίας (τελοδιαστολική διάμετρος >55 mm), διαταραχές αγωγιμότητας (2ου βαθμού κολποκοιλιακός αποκλεισμός τύπου Wenchenbach ή σημαντικότερες), άλλες αρρυθμίες κ.ά. 45,46 Επίσης, ιατρικούς προβληματισμούς δημιουργούν η ύπαρξη σε έναν αθλούμενο παθήσεων, όπως η πρόπτωση της μιτροειδούς βαλβίδας, το σύνδρομο Wolff Parkinson White, η μεσοκολπική επικοινωνία κ.ά., αναφορικά με τη χορήγηση ή μη της άδειας να συμμετέχει στον αγωνιστικό αθλητισμό ή ακόμη και σε σωματικές δραστηριότητες ψυχαγωγικού χαρακτήρα. 45 Ειδικότερος διαγνωστικός έλεγχος επί «παθολογικών» ευρημάτων Σε περιπτώσεις που από τον βασικό καρδιολογικό έλεγχο διαπιστωθούν «παθολογικά» ευρήματα οι αθλητές θα πρέπει να υποβάλλονται σε ηχωκαρδιο-

6 Πίνακας 1. Χαρακτηριστικά ευρήματα στο ηλεκτροκαρδιογράφημα αθλητών, λόγω της παρουσίας καρδιαγγειακών νοσημάτων (μετάφραση μετά από άδεια από Corrado D, et al. Eur Heart J 2005; 26: ). Καρδιαγγειακά Νοσήματα QTc διάστημα κύμα P PR διάστημα σύμπλεγμα QRS ST διάστημα κύμα T Αρρυθμίες Υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια Αρρυθμιογόνος μυοκαρδιοπάθεια δεξιάς κοιλίας Διατατική μυοκαρδιοπάθεια Φυσιολογικό (Διάταση αριστερού κόλπου) Φυσιολογικό Αυξημένα δυναμικά στις αριστερές προκάρδιες απαγωγές, παθολογικά Q κύματα στο κατώτερο και πλάγιο τοίχωμα, (LBBB), (κύμα δέλτα) Φυσιολογικό Φυσιολογικό Φυσιολογικό παρατεταμένο >110 ms στις δεξιές προκάρδιες απαγωγές, κύμα έψιλον στις δεξιές προκάρδιες απαγωγές, μειωμένο δυναμικό 0.5 mv στις πρόσθιο τοίχωμα, (RBBB) Φυσιολογικό (Διάταση αριστερού κόλπου) παρατεταμένο 0.21 s) Κατάσπαση- (ανάσπαση) Ανάσπαση στις δεξιές προκάρδιες απαγωγές LBBB Κατάσπαση (Ανάσπαση) Αρνητικό στις αριστερές προκάρδιες απαγωγές (γιγάντια και αρνητικά στην υπερτροφία κορυφής) Αρνητικό στις δεξιές προκάρδιες απαγωγές Αρνητικό στο κατώτερο ή/και πλάγιο τοίχωμα Κολπική μαρμαρυγή, έκτακτες κοιλιακές συστολές, (κοιλιακή ταχυκαρδία) έκτακτες κοιλιακές συστολές με μορφολογία LBBB (κοιλιακή ταχυκαρδία με μορφολογία LBBB) έκτακτες κοιλιακές συστολές, (κοιλιακή ταχυκαρδία) Σύνδρομο μακρού QT Παρατεταμένο >440 ms στους άρρενες >460ms στα θήλεα Σύνδρομο Brugada Φυσιολογικό Παρατεταμένο 0.21 s Φυσιολογικό Φυσιολογικό Φυσιολογικό Φυσιολογικό Διφασικό σε όλες τις απαγωγές S1S2S3 (RBBB) Ανάσπαση στις δεξιές προκάρδιες απαγωγές Αρνητικό στις δεξιές προκάρδιες απαγωγές (έκτακτες κοιλιακές συστολές); (torsade de pointes) (Πολυμορφική κοιλιακή ταχυκαρδία) (φλεβοκομβική βραδυκαρδία) Νόσος του Lenegre Φυσιολογικό Φυσιολογικό παρατεταμένο 0.21s RBBB; RBBB; LBBB Φυσιολογικό Δευτεροπαθείς μεταβολές (2ου ή 3ου βαθμού κολποκοιλιακός αποκλεισμός) Σύνδρομο Βραχέος QT Σύνδρομο προδιέγερσης (WPW) Βραχύ <300 ms Φυσιολογικό Φυσιολογικό Φυσιολογικό Φυσιολογικό Φυσιολογικό Κολπική μαρμαρυγή, Πολυμορφη κοιλιακή ταχυκαρδία Φυσιολογικό Φυσιολογικό Βραχύ<0.12s κύμα δέλτα Δευτεροπαθείς μεταβολές Δευτεροπαθείς μεταβολές Υπερκοιλιακή ταχυκαρδία, (Κολπική μαρμαρυγή) Στεφανιαία νόσος (Παρατεταμένο) Φυσιολογικό Φυσιολογικό (παθολογικά κύματα Q) (κατάσπαση ή ανάσπαση) Αρνητικά σε 2 απαγωγές έκτακτες κοιλιακές συστολές, (κοιλιακή ταχυκαρδία)

7 γραφικό έλεγχο, σε δοκιμασία κόπωσης, ή σε άλλες ειδικές αναίμακτες αρχικά εξετάσεις ανάλογα με τις ενδείξεις. 15 Σε ορισμένες περιπτώσεις απαιτείται και η διενέργεια αιματηρών εξετάσεων, όπως στεφανιογραφία, κοιλιογραφία, μυοκαρδιακή βιοψία ή ηλεκτροφυσιολογική μελέτη. Ο γονιδιακός έλεγχος επίσης είναι απαραίτητος στη διερεύνηση κληρονομικών καρδιακών νοσημάτων. 44 Αναλυτικότερα, στους αθλητές που από τον πρωτογενή υποχρεωτικό έλεγχο διαπιστώνεται η παρουσία παθολογικού ευρήματος από το κυκλοφορικό σύστημα ή διαφοροδιαγνωστικά προβλήματα ανάμεσα σε πιθανές ασκησιογενείς καρδιακές προσαρμογές και σε παθήσεις, προτείνονται ανάλογα οι εξής διαγνωστικές τεχνικές: 15,29,34, Σε αθλητές με οργανικό καρδιακό φύσημα γίνεται ηχωκαρδιογραφικός-doppler έλεγχος. Εάν από τον έλεγχο αυτό διαπιστωθεί ανατομική ανωμαλία από την καρδιά υποβάλλονται σε δοκιμασία κόπωσης, ακτινογραφία θώρακος και σε 24ωρη συνεχή καταγραφή του καρδιακού ρυθμού με τη μέθοδο Holter. Οι αθλητές με μέτριου ή σοβαρού βαθμού βλάβη υποβάλλονται σε διοισοφάγειο ηχωκαρδιογράφημα, μαγνητική τομογραφία καρδιάς ή ανάλογα με την κρίση του ιατρού και σε αιμοδυναμική μελέτη. 2. Σε αθλητές με ΗΚΓφικά ευρήματα υπερτροφίας των τοιχωμάτων της αριστερής κοιλίας γίνεται ηχωκαρδιογραφικός-doppler έλεγχος, δοκιμασία κόπωσης και 24ωρη καταγραφή του καρδιακού ρυθμού (Holter monitoring). 3. Σε αθλητές με διαταραχές ρυθμού (>ΙΙ κατά Lown), ο έλεγχος συνοδεύεται από ηχωκαρδιογραφική-doppler μελέτη, δοκιμασία κόπωσης και 24ωρη καταγραφή καρδιακού ρυθμού (Holter monitoring). 4. Σε αθλητές με παραπληρωματικά δεμάτια και καναλοπάθειες, ο έλεγχος συνοδεύεται από βιοχημικό και ορμονικό έλεγχο, ηχωκαρδιογραφική-doppler μελέτη, δοκιμασία κόπωσης και 24ωρη καταγραφή καρδιακού ρυθμού (Holter monitoring). Επί συμπτωματικών αθλητών (παροξυσμικές ταχυκαρδίες) ή και παρουσία ανατομικών καρδιακών ανωμαλιών απαιτείται ηλεκτροφυσιολογική μελέτη. 5. Σε αθλητές με διαταραχές αγωγιμότητας γίνεται ηχωκαρδιογραφική-doppler μελέτη, δοκιμασία κόπωσης, 24ωρη καταγραφή του καρδιακού ρυθμού (Holter monitoring). Επί παρουσίας διαταραχών του συμπλέγματος QRS ή και ανατομικής καρδιακής ανωμαλίας, καθώς και δευτέρου βαθμού κολποκοιλιακός αποκλεισμός και άνω διαταραχών υποβάλλονται σε ηλεκτροφυσιολογική μελέτη. 6. Σε αθλητές με λιποθυμικά επεισόδια γίνεται ηχωκαρδιογραφική-doppler μελέτη, δοκιμασία κόπωσης, 24ωρη καταγραφή καρδιακού ρυθμού (Holter monitoring), καθώς και δοκιμασία ανάκλισης (tilt test). Επίσης, γίνεται πλήρης νευρολογική εξέταση. 7. Σε αθλητές που αιτιώνται θωρακικού άλγους, ιδιαίτερα κατά την άσκηση, γίνεται πλήρης ηχωκαρδιογραφικός-doppler έλεγχος, δοκιμασία κόπωσης, ακτινογραφία θώρακος, 24ωρη συνεχής καταγραφή του ΗΚΓ (Holter monitoring). Επί αμφιβολιών διενεργείται δυναμικός ραδιοϊσοτοπικός έλεγχος του μυοκαρδίου, πολυτομική αξονική τομογραφία (MCCT), μαγνητική τομογραφία καρδιάς ή/και στεφανιογραφικός έλεγχος. 8. Σε αθλητές με μικρού ή ήπιου βαθμού αρτηριακή υπέρταση κατά την πρώτη μέτρηση, αυτή επαναλαμβάνεται μετά από ηρεμία του αθλητή μετά μισή ώρα και την επόμενη ημέρα. Επί επιμονής γίνεται ηχωκαρδιογραφικός-doppler έλεγχος, 24ωρη συνεχής καταγραφή της αρτηριακής πίεσης με φορητή συσκευή και δοκιμασία κόπωσης. Επί εμμονής των ευρημάτων ή επί σοβαρού βαθμού αρτηριακής υπέρτασης υποβάλλεται σε ειδικό έλεγχο (ορμονικός έλεγχος, νεφρόγραμμα κ.λπ). Συμπερασματικά, κρίνεται απαραίτητος ο καρδιολογικός έλεγχος των αθλητών, καθώς συμβάλλει σημαντικά στην πρόληψη των δυσάρεστων επιπλοκών κατά την άσκηση και στη μείωση του αιφνίδιου καρδιακού θανάτου. Το γεγονός αυτό επιβεβαιώνεται από τα στατιστικά δεδομένα της Ιταλίας, όπου παρατηρήθηκε μια μείωση κατά 89% των περιστατικών αιφνιδίου θανάτου των αθλητών την περίοδο που καθιερώθηκε ο υποχρεωτικός καρδιολογικός έλεγχός τους. 28 Στόχος του καρδιολογικού ελέγχου των αθλητών δεν είναι ο αποκλεισμός τους από την άσκηση, αλλά κυρίως η παροχή συμβουλών για τους χαρακτήρες της άσκησης ώστε να είναι κατάλληλη, ωφέλιμη και ακίνδυνη, καθώς και η πρόληψη επιπλοκών σε οριακές δραστηριότητες. Αυτό προϋποθέτει την καθιέρωση σαφών κριτηρίων αναφορικά με το επιτρεπόμενο επίπεδο σωματικής δραστηριότητας ανάλογα κατά περίπτωση. Βιβλιογραφία 1. Albert CM, Mittleman MA, Chae CU, Lee IM, Hennekens CH, Manson JE. Triggering of sudden death from cardiac

8 causes by vigorous exertion. N Engl J Med. 2000; 343: Kohl HWd, Powell KE, Gordon NF, Blair SN, Paffenbarger RS Jr. Physical activity, physical fitness, and sudden cardiac death. Epidemiol Rev. 1992; 14: Willich SN, Maclure M, Mittleman M, Arntz H-R, Muller JE. Sudden cardiac death: support for a role of triggering in causation. Circulation 1993; 87: Paterson DJ. Antiarrhythmic mechanisms during exercise. J Appl Physiol. 1996; 80: Siscovick DS, Weiss NS, Fletcher RH, Schoenbach VJ, Wagner EH. Habitual vigorous exercise and primary cardiac arrest: effect of other risk factors on the relationship. J Chronic Dis. 1984; 37: Curfman GD. Is exercise beneficial or hazardous to your heart? N Engl J Med. 1993; 239: Lakka TA, Venäläinen JM, Rauramaa R, Salonen R, Tuomilehto J, Salonen JT. Relation of leisure-time physical activity and cardiorespiratory fitness to the risk of acute myocardial infarction in men. N Engl J Med 1994; 330: Thompson PD, Franklin BA, Balady GJ, et al; American Heart Association Council on Nutrition, Physical Activity, and Metabolism; American Heart Association Council on Clinical Cardiology; American College of Sports Medicine. Exercise and acute cardiovascular events placing the risks into perspective: a scientific statement from the American Heart Association Council on Nutrition, Physical Activity, and Metabolism and the Council on Clinical Cardiology. Circulation. 2007; 115: Corrado D, Basso C, Rizzoli G, Schiavon M, Thiene G. Does sports activity enhance the risk of sudden death in adolescents and young adults? J Am Coll Cardiol. 2003; 42: Maron BJ. The paradox of exercise. N Engl J Med. 2000; 343: Corrado D, Basso C, Thiene G. Εssay: Sudden death in young athletes. Lancet 2005; S47-S Maron, B.J. Sudden death in young athletes. New Engl J Med. 2003; 349: Maron BJ, Haas TS, Doerer JJ, Thompson PD, Hodges JS. Comparison of U.S. and Italian experiences with sudden cardiac deaths in young competitive athletes and implications for preparticipation screening strategies. Am J Cardiol. 2009; 104: Corrado D, Migliore F, Basso C, Thiene G. Exercise and the risk of sudden cardiac death. Herz. 2006; 31: Corrado D, Pelliccia A, Bjørnstad HH, et al. Cardiovascular pre-participation screening of young competitive athletes for prevention of sudden death: proposal for a common European protocol. Consensus statement of the Study Group of Sports Cardiology of the Working Group of Cardiac Rehabilitation and Exercise Physiology and the Working Group of Myocardial and Pericardial diseases of the European Society of Cardiology. Eur Heart J 2005; 26: Hoberg E, Schuler G, Kunze B, et al. Silent myocardial ischemia as a potential link between lack of premonitoring symptoms and increased risk of cardiac arrest during physical stress. Am J Cardiol. 1990; 65: Burke AP, Farb A, Malcom GT, Liang Y, Smialek JE, Virmani R. Plaque rupture and sudden death related to exertion in men with coronary artery disease. JAMA. 1999; 281: Sejersted OM, Sjogaard G. Dynamics and consequences of potassium shifts in skeletal muscle and heart during exercise. Physiol Rev. 2000; 80: Peronnet F, Cleroux J, Perrault H, Cousineau D, de Champlain J, Nadeau R. Plasma norepinephrine response to exercise before and after training in humans. J Appl Physiol. 1981; 51: Northcote RJ, Evans AD, Ballantyne D. Sudden death in squash players. Lancet. 1984; 1: Bernard TE. Environmental considerations: Heat and cold. ACSM s resource manual for guidelines for exercise testing and prescription. The American College of Sports Medicine. Williams & Wilkins, third edition 1998, pp Wyss CA, Koepfli P, Fretz G, Seebauer M, Schirlo C, Kaufmann PA. Influence of altitude exposure on coronary flow reserve. Circulation. 2003; 108: Rontoyannis GP, Pahtas G, Dinis D, Pournaras N. Sudden death of a young wrestler during competition. Int J Sports Med. 1988; 9: Maron BJ, Gohman TE, Kyle SB, Estes NAM, Link MS. Clinical profile and spectrum of commotio cordis. JAMA 2002; 287: Deligiannis A, Björnstad H, Carre F, et al; ESC Study Group of Sports Cardiology ESC study group of sports cardiology position paper on adverse cardiovascular effects of doping in athletes. Eur J Cardiovasc Prev Rehabil. 2006; 13: Furlanello F, Serdoz LV, Cappato R, De Ambroggi L. Illicit drugs and cardiac arrhythmias in athletes. Eur J Cardiovasc Prev Rehabil. 2007; 14: Corrado D, Basso C, Schiavon M, Thiene G. Does sports activity enhance the risk of sudden cardiac death? J Cardiovasc Med. 2006; 7: Corrado D, Basso C, Pavei A, Michieli P, Schiavon M, Thieve G. Trends in sudden cardiovascular death in young competitive athletes after implementation of a preparticipation screening program. JAMA. 2006; 296: Maron BJ, Thompson PD, Ackerman MJ, et al. Recommendations and considerations related to preparticipation screening for cardiovascular abnormalities in competitive athletes: 2007 update: a scientific statement from the American Heart Association Council on Nutrition, Physical Activity, and Metabolism: endorsed by the American College of Cardiology Foundation. Circulation. 2007; 115: Bille K, Figueiras D, Schamasch P, et al. Sudden cardiac death in athletes: the Lausanne Recommendations. Eur J Cardiovasc Prev Rehabil. 2006; 13: Ljungqvist A, Jenoure PJ, Engebretsen L, et al. The International Olympic Committee (IOC) consensus statement on periodic health evaluation of elite athletes, March Clin J Sport Med. 2009; 19: Kouidi E, Fahadidou-Tsiligiroglou A, Tassoulas E, Deligiannis A, Coats A. White coat hypertension detected during screening of male adolescent athletes. Am J Hypertens. 1999; 12: Perez M, Fonda H, Le VV, et al. Adding an electrocardiogram to the pre-participation examination in competitive athletes: a systematic review. Curr Probl Cardiol. 2009; 34: Corrado D, Pelliccia A, Heidbuchel H, et al; on behalf of the Sections of Sports Cardiology of the European Association of Cardiovascular Prevention and Rehabilitation; and the Working Group of Myocardial and Pericardial Disease of the European Society of Cardiology. Recommendations for interpretation of 12-lead electrocardiogram in the athlete. Eur Heart J. 2010; 31: Fuller CM. Cost-effectiveness analysis of screening of high

9 school athletes for risk of sudden cardiac death. Med Sci Sports Exerc. 2000; 32: Tanaka Y, Yoshinaga M, Anan R, et al. Usefulness and cost effectiveness of cardiovascular screening of young adolescents. Med Sci Sports Exerc. 2006; 38: 2-6. Maron BJ, Doerer JJ, Haas TS, Tierney DM, Mueller FO. Sudden deaths in young competitive athletes: analysis of 1866 deaths in the United States, Circulation. 2009; 119: Basso C, Maron BJ, Corrado D, Thiene G. Clinical profile of congenital coronary artery anomalies with origin from the wrong aortic sinus leading to sudden death in young competitive athletes. J Am Coll Cardiol. 2000; 35: Corrado D, Basso C, Poletti A, Angelini A, Valente M, Thiene G. Sudden death in the young: is coronary thrombosis the major precipitating factor? Circulation. 1994; 90: Corrado D, Basso C, Schiavon M, et al. Screening for hypertrophic cardiomyopathy in young athletes. New Engl J Med. 1998; 339: Maron BJ. Structural features of the athlete heart as defined by echocardiography. J Am Coll Cardiol. 1986; 7: Maron BJ, Spirito P, Wesley Y, Arce J. Development and progression of left ventricular hypertrophy in children with hypertrophic cardiomyopathy. N Engl J Med. 1986; 315: Sharma S, Maron BJ, Whyte G, Firoozi S, Elliott PM, McK enna WJ. Physiologic limits of left ventricular hypertrophy in elite junior athletes: relevance to differential diagnosis of athlete's heart and hypertrophic cardiomyopathy. J Am Coll Cardiol. 2002; 40: Maron BJ, Niimura H, Casey SA, et al. Development of left ventricular hypertrophy in adults in hypertrophic cardiomyopathy caused by cardiac myosin-binding protein C gene mutations. J Am Coll Cardiol 2001; 38: Maron BJ, Pelliccia A. The heart of trained athletes: cardiac remodelling and the risks of sports, including sudden death. Circulation. 2006; 114: Lauschke J, Maisch B. Athlete s heart or hypertrophic cardiomyopathy? Clin Res Cardiol. 2009; 98: Maron BJ, Zipes DP. 36th Bethesda Conference: recommendations for determining eligibility for competition in athletes with cardiovascular abnormalities: J Am Coll Cardiol. 2005; 45: Pelliccia A, Fagard R, Bjornstad HH, et al. Recommendations for competitive sports participation in athletes with cardiovascular disease: a consensus document from the Study Group of Sports Cardiology of the Working Group of Cardiac Rehabilitation and Exercise Physiology and the Working Group of Myocardial and Pericardial Diseases of the European Society of Cardiology. Eur Heart J. 2005; 26:

Καρδιολογικός Έλεγχος για Άθληση

Καρδιολογικός Έλεγχος για Άθληση Καρδιολογικός Έλεγχος για Άθληση (www.pegkaspanagiotis.gr) Καρδιολογικός Έλεγχος για Άθληση...1 Γενικά...2 Αίτια- μηχανισμοί αιφνίδιου καρδιακού θανάτου σε αθλητές...3 Πρωτόκολλο καρδιολογικού ελέγχου

Διαβάστε περισσότερα

4 η Επιστημονική συνάντηση Παιδιάτρων- Καρδιολόγων Θεσσαλονίκη 20-12-2014

4 η Επιστημονική συνάντηση Παιδιάτρων- Καρδιολόγων Θεσσαλονίκη 20-12-2014 4 η Επιστημονική συνάντηση Παιδιάτρων- Καρδιολόγων Θεσσαλονίκη 20-12-2014 Τυχαίο εύρημα καρδιακής αρρυθμίας σε ασυμπτωματικό παιδί Κωνσταντίνος Θωμαϊδης Καρδιολογική Κλινική, Γ.Ν. «ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ»

Διαβάστε περισσότερα

Οι καλές, οι κακές και οι άσχημες επιδράσεις της άσκησης στην καρδιά

Οι καλές, οι κακές και οι άσχημες επιδράσεις της άσκησης στην καρδιά Οι καλές, οι κακές και οι άσχημες επιδράσεις της άσκησης στην καρδιά Τα χειρότερα νέα για ένα αθλητή: έχεις υπερτροφική καρδιά Ηλίας Α. Σανίδας MD, PhD, FESC, FACC, MAHA, MSCAI, MEAPCI 35 o Πανελλήνιο

Διαβάστε περισσότερα

Συγκοπή στους αθλητές Κριτική προσέγγιση. Νικόλαος Ι. Γκουζούμας Καρδιολόγος Διδάκτωρ ΑΠΘ Επιμελητής Α ΕΣΥ Γ.Ν.Θ. «Γ.Γεννηματάς»

Συγκοπή στους αθλητές Κριτική προσέγγιση. Νικόλαος Ι. Γκουζούμας Καρδιολόγος Διδάκτωρ ΑΠΘ Επιμελητής Α ΕΣΥ Γ.Ν.Θ. «Γ.Γεννηματάς» Συγκοπή στους αθλητές Κριτική προσέγγιση Νικόλαος Ι. Γκουζούμας Καρδιολόγος Διδάκτωρ ΑΠΘ Επιμελητής Α ΕΣΥ Γ.Ν.Θ. «Γ.Γεννηματάς» Ποιος θεωρείται αθλητής και ποιος όχι Αθλητής είναι όποιος συμμετέχει σε

Διαβάστε περισσότερα

Δοκιμασία κόπωσης και μυοκαρδιοπάθειε Βασίλειος

Δοκιμασία κόπωσης και μυοκαρδιοπάθειε Βασίλειος A Καρδιολογική Κλινική Α.Π.Θ. Π.Γ.Ν. ΑΧΕΠΑ Θεσσαλονίκης Εργαστήριο Δοκιμασίας Κόπωσης και Αποκατάστασης Καρδιοπαθών Δοκιμασία κόπωσης και μυοκαρδιοπάθειε Βασίλειος ς Καμπερίδης Κατάταξη Μυοκαρδιοπαθει

Διαβάστε περισσότερα

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση There are no translations available. Γιώργος Κολιός Καρδιολόγος Οι ασθενείς με συγκοπή αποτελούν το 2% των επισκέψεων στα τμήματα έκτακτων περιστατικών. Η ετήσια επίπτωση συγκοπτικών επεισοδίων στα ηλικιωμένα

Διαβάστε περισσότερα

Στρατεύσιμος με αρρυθμίεςασυμπτωματικό

Στρατεύσιμος με αρρυθμίεςασυμπτωματικό Στρατεύσιμος με αρρυθμίεςασυμπτωματικό σύνδρομο WPW Δρ. Διονύσιος Θ. Καλπάκος Γενικός Αρχίατρος Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής 401 ΓΣΝΑ Ηλεκτροφυσιολογική μελέτη σε στρατεύσιμους Επί ιστορικού συμβατού

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της μαγνητικής τομογραφίας καρδιάς στον έλεγχο βιωσιμότητας μετά από έμφραγμα μυοκαρδίου: ενδιαφέρον περιστατικό

Ο ρόλος της μαγνητικής τομογραφίας καρδιάς στον έλεγχο βιωσιμότητας μετά από έμφραγμα μυοκαρδίου: ενδιαφέρον περιστατικό ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΚΑΡ ΙΟΛΟΓΙΑΣ Επιστημονική Ένωση Καρδιαγγειακής Απεικόνισης Ο ρόλος της μαγνητικής τομογραφίας καρδιάς στον έλεγχο βιωσιμότητας μετά από έμφραγμα μυοκαρδίου: ενδιαφέρον περιστατικό Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

Κλινική Εργοφυσιολογία ΜΚ1119 Διάλεξη : Ιατρικός Έλεγχος Αθλουμένων. Α. Καλτσάτου ΤΕΦΑΑ, ΠΘ

Κλινική Εργοφυσιολογία ΜΚ1119 Διάλεξη : Ιατρικός Έλεγχος Αθλουμένων. Α. Καλτσάτου ΤΕΦΑΑ, ΠΘ Κλινική Εργοφυσιολογία ΜΚ1119 Διάλεξη : Ιατρικός Έλεγχος Αθλουμένων Α. Καλτσάτου ΤΕΦΑΑ, ΠΘ Ιατρικός Έλεγχος Αθλουμένων Περιλαμβάνει: Λήψη ατομικού ιστορικού Κλινική Εξέταση Ηλεκτροκαρδιογράφημα Υπερηχογράφημα

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιολογικός έλεγχος Πρόληψη αιφνίδιου καρδιακού θανάτου

Καρδιολογικός έλεγχος Πρόληψη αιφνίδιου καρδιακού θανάτου Διαδικτυακό σεμινάριο Προληπτικός ιατρικός έλεγχος στις αναπτυξιακές ηλικίες Καρδιολογικός έλεγχος Πρόληψη αιφνίδιου καρδιακού θανάτου 16.1.2017 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ.ΤΣΟΒΟΛΑΣ Καρδιολόγος, PhD Αν. Τσόχα 18 20,

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστική προσέγγιση και αντιμετώπιση ασθενών με κοιλιακές αρρυθμίες. Βασίλης Μ. Σκέμπερης FESC. Γ Καρδιολογική Κλινική Α. Π.Θ.

Διαγνωστική προσέγγιση και αντιμετώπιση ασθενών με κοιλιακές αρρυθμίες. Βασίλης Μ. Σκέμπερης FESC. Γ Καρδιολογική Κλινική Α. Π.Θ. Διαγνωστική προσέγγιση και αντιμετώπιση ασθενών με κοιλιακές αρρυθμίες Βασίλης Μ. Σκέμπερης FESC Γ Καρδιολογική Κλινική Α. Π.Θ. ΚΟΙΛΙΑΚΕΣ ΑΡΡΥΘΜΙΕΣ Πρώιμες κοιλιακές συστολές Μη εμμένουσα κοιλιακή ταχυκαρδία

Διαβάστε περισσότερα

Υπερτροφική Μυοκαρδιοπάθεια

Υπερτροφική Μυοκαρδιοπάθεια Άγγελος Γ. Ρηγόπουλος, MD, FESC Leopoldina Krankenhaus Schweinfurt, Germany Πανελλήνια Σεµινάρια Οµάδων Εργασίας 2014, Θεσσαλονίκη 22.02.2014 No+conflict+of+interest.!! Disclosures Μυοκαρδιοπάθειες Davies'MJ.'Heart'2000;83:4697474

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικές)οδηγίες)για)ανταγωνιστική) και)ψυχαγωγική)άσκηση...)

Πρακτικές)οδηγίες)για)ανταγωνιστική) και)ψυχαγωγική)άσκηση...) ) Πρακτικές)οδηγίες)για)ανταγωνιστική) και)ψυχαγωγική)άσκηση...) )...σε)ασθενείς)με)υπερτροφική)μυοκαρδιοπάθεια) Κώστας Οικονόµου Διευθυντής ΕΣΥ Καρδιολογική κλινική Γενικό Νοσοκοµείο Έδεσσας Οµάδες Εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Άνδρας 52 ετών. Χωρίς προδιαθεσικούς παράγοντες. Ιστορικό HCM χωρίς απόφραξη του χώρου εξόδου της αριστερής κοιλίας. Υπό ατενολόλη των 25mg.

Άνδρας 52 ετών. Χωρίς προδιαθεσικούς παράγοντες. Ιστορικό HCM χωρίς απόφραξη του χώρου εξόδου της αριστερής κοιλίας. Υπό ατενολόλη των 25mg. Άνδρας 52 ετών. Χωρίς προδιαθεσικούς παράγοντες. Ιστορικό HCM χωρίς απόφραξη του χώρου εξόδου της αριστερής κοιλίας. Υπό ατενολόλη των 25mg. Εισήχθη στην καρδιολογική κλινική για διερεύνηση πρόσθιου θωρακικού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΥΝΗΘΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ BRUGADA ΣΕ ΝΕΑΡΟ ΑΘΛΗΤΗ

ΑΣΥΝΗΘΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ BRUGADA ΣΕ ΝΕΑΡΟ ΑΘΛΗΤΗ ΑΣΥΝΗΘΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ BRUGADA ΣΕ ΝΕΑΡΟ ΑΘΛΗΤΗ Κ. Κοσκινάς, Σ. Παγκουρέλιας, Ι. Τσούνος, Ν. Φραγκάκης, Π. Γκελερής Γ Καρδιολογική Κλινική Α.Π.Θ., ΠΓΝ Ιπποκράτειο Καρδιολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΑΡΡΥΘΜΙΟΓΕΝΕΣΗ ΤΣΟΥΝΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ Δ/ΝΤΗΣ Ε.Σ.Υ. Γ.Ν.Θ. ΑΓ. ΠΑΥΛΟΣ

ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΑΡΡΥΘΜΙΟΓΕΝΕΣΗ ΤΣΟΥΝΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ Δ/ΝΤΗΣ Ε.Σ.Υ. Γ.Ν.Θ. ΑΓ. ΠΑΥΛΟΣ ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΑΡΡΥΘΜΙΟΓΕΝΕΣΗ ΤΣΟΥΝΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ Δ/ΝΤΗΣ Ε.Σ.Υ. Γ.Ν.Θ. ΑΓ. ΠΑΥΛΟΣ S.C.D. V.A. C.A.D. Καταστάσεις που προδιαθέτουν σε εμφάνιση αρρυθμιών με την άσκηση. Υγιή άτομα Στεφανιαία νόσο Πρόπτωση

Διαβάστε περισσότερα

Αρρυθμιογόνος Δεξιά κοιλία Επεμβατική και μη επεμβατική διαστρωμάτωση κινδύνου Τσούνος Ιωάννης Συν/της Διευθυντής Καρδιολογική κλινική Γ.Ν.Θ. ΑΓ.

Αρρυθμιογόνος Δεξιά κοιλία Επεμβατική και μη επεμβατική διαστρωμάτωση κινδύνου Τσούνος Ιωάννης Συν/της Διευθυντής Καρδιολογική κλινική Γ.Ν.Θ. ΑΓ. Αρρυθμιογόνος Δεξιά κοιλία Επεμβατική και μη επεμβατική διαστρωμάτωση κινδύνου Τσούνος Ιωάννης Συν/της Διευθυντής Καρδιολογική κλινική Γ.Ν.Θ. ΑΓ. ΠΑΥΛΟΣ Σύγκρουση συμφερόντων Καμμία ΑRVD Αιτιολογία -

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποιητικό παιδιού για σχολείο και αθλητικές δραστηριότητες. Ποιος το δίνει. Κατευθυντήριες οδηγίες.

Πιστοποιητικό παιδιού για σχολείο και αθλητικές δραστηριότητες. Ποιος το δίνει. Κατευθυντήριες οδηγίες. Πιστοποιητικό παιδιού για σχολείο και αθλητικές δραστηριότητες. Ποιος το δίνει. Κατευθυντήριες οδηγίες. Ειρήνη Αθ. Τζήμου Παιδίατρος, Επιστημονικός Συνεργάτης Β Παιδιατρικής Κλινικής ΑΠΘ Ερωτήματα Γιατί

Διαβάστε περισσότερα

Κοιλιακές Ταχυαρρυθµίες Tαξινόµηση κινδύνου. Ε. Χατζηνικολάου-Κοτσάκου Επεµβατική Καρδιολόγος-Αρρυθµιολόγος Κλινική ΑΓΙΟΣ ΛΟΥΚΑΣ

Κοιλιακές Ταχυαρρυθµίες Tαξινόµηση κινδύνου. Ε. Χατζηνικολάου-Κοτσάκου Επεµβατική Καρδιολόγος-Αρρυθµιολόγος Κλινική ΑΓΙΟΣ ΛΟΥΚΑΣ Κοιλιακές Ταχυαρρυθµίες Tαξινόµηση κινδύνου Ε. Χατζηνικολάου-Κοτσάκου Επεµβατική Καρδιολόγος-Αρρυθµιολόγος Κλινική ΑΓΙΟΣ ΛΟΥΚΑΣ ! ACC/AHA/ESC VENTRICULAR ARRHYTHMIAS CLASSIFICATION Κοιλιακές Ταχυαρρυθµίες

Διαβάστε περισσότερα

Τετραγλώχινα Πνευμονική Βαλβίδα σε Ενήλικα Ασθενή: Ευρήματα από το. Διαθωρακικό Υπερηχοκαρδιογράφημα και την Πολυτομική Αξονική Τομογραφία

Τετραγλώχινα Πνευμονική Βαλβίδα σε Ενήλικα Ασθενή: Ευρήματα από το. Διαθωρακικό Υπερηχοκαρδιογράφημα και την Πολυτομική Αξονική Τομογραφία Τετραγλώχινα Πνευμονική Βαλβίδα σε Ενήλικα Ασθενή: Ευρήματα από το Διαθωρακικό Υπερηχοκαρδιογράφημα και την Πολυτομική Αξονική Τομογραφία SOO-YEON JUNG, Department of cardiology, St. Vincent s Hospital,

Διαβάστε περισσότερα

ΨΕΥΔΕΙΣ ΕΙΚΟΝΕΣ ΜΥΟΚΑΡΔΙΑΚΗΣ ΙΣΧΑΙΜΙΑΣ

ΨΕΥΔΕΙΣ ΕΙΚΟΝΕΣ ΜΥΟΚΑΡΔΙΑΚΗΣ ΙΣΧΑΙΜΙΑΣ 91 ΨΕΥΔΕΙΣ ΕΙΚΟΝΕΣ ΜΥΟΚΑΡΔΙΑΚΗΣ ΙΣΧΑΙΜΙΑΣ Κωνσταντίνος Δ. Μάλλιος Α.Ε. Καθηγητής Καρδιολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών. Διευθυντής Α Καρδιολογικής Κλινικής Θεραπευτηρίου ΥΓΕΙΑ Το ΗΚΓ/φημα συμπλήρωσε ήδη έναν

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 10. Αξιολόγηση καρδιακής λειτουργίας

Κεφάλαιο 10. Αξιολόγηση καρδιακής λειτουργίας Κεφάλαιο 10 Αξιολόγηση καρδιακής λειτουργίας Ιωάννης Στεφανίδης MD, PhD, Αντωνία Καλτσάτου PhD, Γεώργιος Σακκάς PhD 1 Εισαγωγή Είναι πλέον αποδεκτό για τους ειδικούς πληθυσµούς πως η ενασχόληση µε τον

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΣΤΟΣ Α. ΓΟΥΔΗΣ ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ ΑΠΙΝΙΔΩΤΗ ΣΕ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΕΣ ΝΟΣΟΛΟΓΙΚΕΣ ΟΝΤΟΤΗΤΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΜΑΚΡΟΥ QT

ΧΡΗΣΤΟΣ Α. ΓΟΥΔΗΣ ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ ΑΠΙΝΙΔΩΤΗ ΣΕ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΕΣ ΝΟΣΟΛΟΓΙΚΕΣ ΟΝΤΟΤΗΤΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΜΑΚΡΟΥ QT ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ ΑΠΙΝΙΔΩΤΗ ΣΕ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΕΣ ΝΟΣΟΛΟΓΙΚΕΣ ΟΝΤΟΤΗΤΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΜΑΚΡΟΥ QT ΧΡΗΣΤΟΣ Α. ΓΟΥΔΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ. Ν. ΓΡΕΒΕΝΩΝ Σύνδρομο μακρού QT Το συγγενές σύνδρομο μακρού

Διαβάστε περισσότερα

Υπερτροφική+Μυοκαρδιοπάθεια:+ Ρόλος+της+ηχωκαρδιογραφίας+στην+πρώιμη+ διάγνωση+και+τη+διαστρωμάτωση+κινδύνου+

Υπερτροφική+Μυοκαρδιοπάθεια:+ Ρόλος+της+ηχωκαρδιογραφίας+στην+πρώιμη+ διάγνωση+και+τη+διαστρωμάτωση+κινδύνου+ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΗΧΩΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑΣ Υπερτροφική+Μυοκαρδιοπάθεια:+ Ρόλος+της+ηχωκαρδιογραφίας+στην+πρώιμη+ διάγνωση+και+τη+διαστρωμάτωση+κινδύνου+ Κοµπορόζος Χριστόφορος Καρδιολόγος, Πλωτάρχης (ΥΙ) επιµελητής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΟΜΑΔΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 26-28 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2015 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΜΟΥΣΙΑΜΑ Τ. ΕΓΓΛΕΖΟΠΟΥΛΟΣ Κ. ΤΖΑΝΕΙΟ Γ.Ν. ΠΕΙΡΑΙΑ Tuesday, March 10, 15 Tuesday, March 10, 15 Δεν έχω καμία σύγκρουση

Διαβάστε περισσότερα

Αρρυθμιολογικά προβλήματα ασθενών με βαλβιδοπάθεια Γ. ΚΟΥΡΓΙΑΝΝΙΔΗΣ ΑΡΡΥΘΜΙΟΛΟΓΟΣ 251 ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ

Αρρυθμιολογικά προβλήματα ασθενών με βαλβιδοπάθεια Γ. ΚΟΥΡΓΙΑΝΝΙΔΗΣ ΑΡΡΥΘΜΙΟΛΟΓΟΣ 251 ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Αρρυθμιολογικά προβλήματα ασθενών με βαλβιδοπάθεια Γ. ΚΟΥΡΓΙΑΝΝΙΔΗΣ ΑΡΡΥΘΜΙΟΛΟΓΟΣ 251 ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ 1.ΚΛΙΝΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ 2.ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΓΕΝΕΣΗΣ ΑΡΡΥΘΜΙΩΝ 3.ΑΟΡΤΙΚΗ/ΜΙΤΡΟΕΙΔΗΣ ΒΑΛΒΙΔΑ 1.ΥΠΕΡΚΟΙΛΙΑΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ Ι

ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ Ι ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ Ι MK1118 ΑΣΚΗΣΗ ΣΕ ΚΛΙΝΙΚΟΥΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ ΔΙΑΛΕΞΗ 4 ΑΝΤΩΝΙΑ ΚΑΛΤΣΑΤΟΥ, PHD ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΑΙΤΙΕΣ ΘΝΗΤΟΤΗΤΑΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ΘΑΝΑΤΩΝ 450,000 400,000 350,000 300,000 250,000 200,000 150,000 100,000

Διαβάστε περισσότερα

Οι βασικές αρχές του ΗΚΓ των παιδιών είναι οι ίδιες με αυτές των ενηλίκων, αλλά οι προοδευτικές αλλαγές στην ανατομία και στη φυσιολογία από τη

Οι βασικές αρχές του ΗΚΓ των παιδιών είναι οι ίδιες με αυτές των ενηλίκων, αλλά οι προοδευτικές αλλαγές στην ανατομία και στη φυσιολογία από τη Οι βασικές αρχές του ΗΚΓ των παιδιών είναι οι ίδιες με αυτές των ενηλίκων, αλλά οι προοδευτικές αλλαγές στην ανατομία και στη φυσιολογία από τη γέννηση στην ενηλικίωση,έχουν σαν αποτέλεσμα μερικά χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

1. Φαιοχρωµοκύττωµα 2. Πρωτοπαθής υπεραλδοστερονισµός 3. Πάθηση του θυρεοειδούς αδένα 4. Σύνδροµο Cushing 5. Στένωση ισθµού της αορτής

1. Φαιοχρωµοκύττωµα 2. Πρωτοπαθής υπεραλδοστερονισµός 3. Πάθηση του θυρεοειδούς αδένα 4. Σύνδροµο Cushing 5. Στένωση ισθµού της αορτής 1. Άνδρας 55 χρόνων, χωρίς ιστορικό και χωρίς παράγοντες κινδύνου, έρχεται στα ΤΕΠ λόγω άλγους στην αριστερή περιοχή του στέρνου τις τελευταίες 3 ώρες. Δεν αναφέρει δύσπνοια ή βήχα. Η ενόχληση ελαττώνεται

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 4. Μέτρηση καρδιακής απόδοσης

Κεφάλαιο 4. Μέτρηση καρδιακής απόδοσης Κεφάλαιο 4 Μέτρηση καρδιακής απόδοσης Αντωνία Καλτσάτου PhD, Ιωάννης Στεφανίδης MD, PhD, Χριστίνα Καρατζαφέρη PhD, Γιώργος Σακκάς PhD 4 Εισαγωγή Ένας από τους σηµαντικότερους παράγοντες για την επίτευξη

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση κλινικού περιστατικού

Παρουσίαση κλινικού περιστατικού Παρουσίαση κλινικού περιστατικού Καρδιολογική Κλινική - Ιατρείο Υπέρτασης Νοσοκοµείο «Οι Άγιοι Ανάργυροι» σε συνεργασία µε Σισµανόγλειο Νοσοκοµείο Αλεξάνδρα Γ.Καραµάνου Tuesday, March 10, 15 Γυναίκα 63

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΗΤΡΙΑ ΗΣ ΗΜΟΚΡΙΤΟΣ MD ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΟΣ ΚΑΡ ΙΟΛΟΓΟΣ ΚΥΑΝΟΥΣ ΣΤΑΥΡΟΣ EUROMEDICA

ΗΜΗΤΡΙΑ ΗΣ ΗΜΟΚΡΙΤΟΣ MD ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΟΣ ΚΑΡ ΙΟΛΟΓΟΣ ΚΥΑΝΟΥΣ ΣΤΑΥΡΟΣ EUROMEDICA ΗΜΗΤΡΙΑ ΗΣ ΗΜΟΚΡΙΤΟΣ MD ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΟΣ ΚΑΡ ΙΟΛΟΓΟΣ ΚΥΑΝΟΥΣ ΣΤΑΥΡΟΣ EUROMEDICA Φύσηµα της καρδιάς!! Το καρδιακό φύσηµα οφείλεται πάντα σε κάποια παθολογία της καρδιάς. Το παιδί µας έχει ΦΥΣΗΜΑ στην καρδιά!!

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΕΝΩΣΗ ΙΣΘΜΟΥ ΑΟΡΤΗΣ

ΣΤΕΝΩΣΗ ΙΣΘΜΟΥ ΑΟΡΤΗΣ ΣΤΕΝΩΣΗ ΙΣΘΜΟΥ ΑΟΡΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΟΓΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΠΩΤΕΡΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ Κωνσταντίνος Θωμαϊδης Καρδιολογική Κλινική Γ.Ν «Γ.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ» Συνηθισμένη συγγενής ανωμαλία (6-8% των Σ.Κ.) Συχνότητα:

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικές οδηγίες για ανταγωνιστική και ψυχαγωγική άσκηση σε ασθενείς µε υπερκοιλιακές αρρυθµίες και βηµατοδότες.

Πρακτικές οδηγίες για ανταγωνιστική και ψυχαγωγική άσκηση σε ασθενείς µε υπερκοιλιακές αρρυθµίες και βηµατοδότες. Πρακτικές οδηγίες για ανταγωνιστική και ψυχαγωγική άσκηση σε ασθενείς µε υπερκοιλιακές αρρυθµίες και βηµατοδότες. ΠΑΠΑΚΩΣΤΑΣ ΛΑΜΠΡΟΣ Επιµελητής Α ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΜΜΑΚΑΡΙΣΤΟΣ Η συγκοπή και ο αιφνίδιος θάνατος

Διαβάστε περισσότερα

Χαρακτηριστικά συγκοπής και αξιολόγηση πρωτοκόλλου διερεύνησης συγκοπικών επεισοδίων αγνώστου αιτιολογίας

Χαρακτηριστικά συγκοπής και αξιολόγηση πρωτοκόλλου διερεύνησης συγκοπικών επεισοδίων αγνώστου αιτιολογίας Χαρακτηριστικά συγκοπής και αξιολόγηση πρωτοκόλλου διερεύνησης συγκοπικών επεισοδίων αγνώστου αιτιολογίας Α.Φωτογλίδης,Χ.Παπαδόπουλος,Ε.Παγκουρέλιας,Β.Κεφάλας,Μ.Παυλίδου,Κ.Ρώσσιος, Δ.Τάνος,Π.Κυριάκου,Μ.Μαυρουδή,Β.Σκέμπερης,Ν.Φραγκάκης,Β.Βασιλικός

Διαβάστε περισσότερα

Περιστατικό ατέρμονης ταχυκαρδίας με στενά QRS.

Περιστατικό ατέρμονης ταχυκαρδίας με στενά QRS. Περιστατικό ατέρμονης ταχυκαρδίας με στενά QRS. Δρ. Διονύσιος Θ. Καλπάκος Γενικός Αρχίατρος Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής 401 ΓΣΝΑ Δεν υφίσταται σύγκρουση συμφερόντων Ιστορικό Ασθενής, 25 ετών, διακομίστηκε

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση Η-11: Δύσπνοια ταχυκαρδία οιδήματα κυάνωση. Δημήτρης Φαρμάκης Καρδιολόγος Α Παθολογική Κλινική ΕΚΠΑ

Άσκηση Η-11: Δύσπνοια ταχυκαρδία οιδήματα κυάνωση. Δημήτρης Φαρμάκης Καρδιολόγος Α Παθολογική Κλινική ΕΚΠΑ Άσκηση Η-11: Δύσπνοια ταχυκαρδία οιδήματα κυάνωση Δημήτρης Φαρμάκης Καρδιολόγος Α Παθολογική Κλινική ΕΚΠΑ Βασικά συμπτώματα καρδιαγγειακού Προκάρδιο άλγος Δύσπνοια Αίσθημα παλμών Συγκοπή Οίδημα Καταβολή,

Διαβάστε περισσότερα

Αιφνίδιος θάνατος σε ασυμπτωματικό ασθενή με σύνδρομο προδιέγερσης

Αιφνίδιος θάνατος σε ασυμπτωματικό ασθενή με σύνδρομο προδιέγερσης Αιφνίδιος θάνατος σε ασυμπτωματικό ασθενή με σύνδρομο προδιέγερσης Δρ. Διονύσιος Θ. Καλπάκος Γενικός Αρχίατρος Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής 401 ΓΣΝΑ Δεν υφίσταται σύγκρουση συμφερόντων 2ο Αρρυθμιολογικό

Διαβάστε περισσότερα

Γ. Μίχας Ειδικευόμενος Α Παθολογικής Κλινικής Καλαμάτα, 23/10/2012

Γ. Μίχας Ειδικευόμενος Α Παθολογικής Κλινικής Καλαμάτα, 23/10/2012 Γ. Μίχας Ειδικευόμενος Α Παθολογικής Κλινικής Καλαμάτα, 23/10/2012 we calculated that the total number of AMI cases is 19,853 per year, corresponding to an incidence of 18.43 cases per 10,000 of the general

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ &ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2015 ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ ΑΠΙΝΙΔΩΤΗ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΣΥΝΔΡΟΜΟ BRUGADA

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ &ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2015 ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ ΑΠΙΝΙΔΩΤΗ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΣΥΝΔΡΟΜΟ BRUGADA ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ &ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2015 ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ ΑΠΙΝΙΔΩΤΗ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΣΥΝΔΡΟΜΟ BRUGADA ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΟΥΛΟΣ, MD EΠΙΜΕΛΗΤΗΣ Α ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ & ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ,ΩΚΚ

Διαβάστε περισσότερα

Αρτηριακή Υπέρταση Λειτουργικός έλεγχος βλαβών οργάνων στόχων. Σταμάτης Μακρυγιάννης, Καρδιολόγος Επιμελητής Α Καρδιολογικής Κλινικής ΔΘΚΑ «ΥΓΕΙΑ»

Αρτηριακή Υπέρταση Λειτουργικός έλεγχος βλαβών οργάνων στόχων. Σταμάτης Μακρυγιάννης, Καρδιολόγος Επιμελητής Α Καρδιολογικής Κλινικής ΔΘΚΑ «ΥΓΕΙΑ» Αρτηριακή Υπέρταση Λειτουργικός έλεγχος βλαβών οργάνων στόχων Σταμάτης Μακρυγιάννης, Καρδιολόγος Επιμελητής Α Καρδιολογικής Κλινικής ΔΘΚΑ «ΥΓΕΙΑ» Τίτλος της εφημαρίδας St. Louis Post-Dispatch, 13 Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΈς ΝΌΣΟΙ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΆ

ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΈς ΝΌΣΟΙ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΆ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΈς ΝΌΣΟΙ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΆ Αραγιάννης Δημήτριος Μονάδα Υπέρτασης Α Πανεπιστημιακή Καρδιολογική κλινική Ιπποκράτειο Γ.Ν.Α. Καρδιά & παιδί. Αρχίζοντας από τη βρεφική ηλικία

Διαβάστε περισσότερα

ΗΦΜ. Ποια η σηµασία της στην κλινική πράξη.

ΗΦΜ. Ποια η σηµασία της στην κλινική πράξη. ΗΦΜ. Ποια η σηµασία της στην κλινική πράξη. Πότε πρέπει να εφαρµόζεται; «Ιπποκράτειες Ηµέρες Καρδιολογίας» Μέλανη Κωνσταντινίδου Καρδιολόγος Ηλεκτροφυσιολόγος Αγ Λουκάς Disclosures None ΗΛΕΚΤΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η προγνωστική αξία της ηλεκτροφυσιολογικής µελέτης σε ασθενείς µε συγκοπικά επεισόδια αγνώστου αιτιολογίας

Η προγνωστική αξία της ηλεκτροφυσιολογικής µελέτης σε ασθενείς µε συγκοπικά επεισόδια αγνώστου αιτιολογίας Η προγνωστική αξία της ηλεκτροφυσιολογικής µελέτης σε ασθενείς µε συγκοπικά επεισόδια αγνώστου αιτιολογίας Α.Φωτογλίδης, Χ.Παπαδόπουλος, Ν.Φραγκάκης, Κ.Μπαλτούµας, Γ.Κοτσιούρος, Π.Κυριάκου, Β.Σκέµπερης,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΑΙΝΩ ΤΟ Η.Κ.Γ. ΣΩΖΩ ΖΩΕΣ

ΜΑΘΑΙΝΩ ΤΟ Η.Κ.Γ. ΣΩΖΩ ΖΩΕΣ ΜΑΘΑΙΝΩ ΤΟ Η.Κ.Γ. ΣΩΖΩ ΖΩΕΣ ΣΥΡΟΠΟΥΛΟΥ ΔΑΦΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΣΤΟ Γ.Ν.Α «ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟ ΒΟΥΛΑΣ» ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το ηλεκτροκαρδιογράφημα ( Η.Κ.Γ ), ως απλή και εύχρηστος εργαστηριακή μέθοδος, είναι βοηθητικό και πολλές

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΟΠΤΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ-ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ- ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ

ΣΥΓΚΟΠΤΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ-ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ- ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ ΣΥΓΚΟΠΤΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ-ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ- ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ Κόγιας Ιωάννης: Διευθυντής Καρδιολογικής κλινικής Γενικού Νοσοκομείου Καρδίτσας Μουλατζίκος Θωμάς:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΗΚΓ- ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΗΚΓ- ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΗΚΓ- ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Άνδρας 57 ετών προσέρχεται στα επείγοντα νοσοκομείου παραπονούμενος για θωρακικό άλγος που επεκτείνεται στην κάτω γνάθο και αντανακλά στο αριστερό

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της δοκιμασίας αδενοσίνης (adenosine test) στην πρόγνωση συγκοπικών επεισοδίων αγνώστου αιτιολογίας

Ο ρόλος της δοκιμασίας αδενοσίνης (adenosine test) στην πρόγνωση συγκοπικών επεισοδίων αγνώστου αιτιολογίας Ο ρόλος της δοκιμασίας αδενοσίνης (adenosine test) στην πρόγνωση συγκοπικών επεισοδίων αγνώστου αιτιολογίας Α.Φωτογλίδης,Χ.Παπαδόπουλος,Μ.Παυλίδη,Δ.Τάνος,Ε.Παγκουρέλιας,Κ.Ρώσσιος, Γ.Κοτσιούρος,Β.Σκέμπερης,Ν.Φραγκάκης,Μ.Μαυρουδή,Π.Κυριάκου,Β.Βασιλικός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ

ΑΞΟΝΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ ΑΞΟΝΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΙΔΟΥ ΤΑΤΙΑΝΑ ακτινολόγος ΚΑΡΑΔΗΜΗΤΡΑΣ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ καρδιολόγος Τι είναι αξονική στεφανιογραφία; Είναι μέθοδος απεικόνισης των στεφανιαίων αγγείων με πολυτομικό αξονικό τομογράφο

Διαβάστε περισσότερα

Συσχέτιση ηχωκαρδιογραφικών δεικτών και πρόκλησης κοιλιακών αρρυθμιών σε ασθενείς με ισχαιμική μυοκαρδιοπάθεια

Συσχέτιση ηχωκαρδιογραφικών δεικτών και πρόκλησης κοιλιακών αρρυθμιών σε ασθενείς με ισχαιμική μυοκαρδιοπάθεια Συσχέτιση ηχωκαρδιογραφικών δεικτών και πρόκλησης κοιλιακών αρρυθμιών σε ασθενείς με ισχαιμική μυοκαρδιοπάθεια Ε. Κανουπάκης, Μ. Βερνάρδος, Ι. Φανουργιάκης, Η. Μαυράκης, Ε. Κουβίδης, Κ. Ρούφας, Μ. Τουλουπάκη,

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ ΑΜΠΡΑΧΙΜ ΣΑΡΑ-ΕΛΕΝΗ & ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΤΕΙΘ ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ: κ. ΚΑΡΑΒΑΣΙΛΕΙΑΔΟΥ ΣΑΒΒΑΤΩ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2009 ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΔΙΑΣ Το καρδιαγγειακό

Διαβάστε περισσότερα

Ασυμπτωματικό σύνδρομο Brugada

Ασυμπτωματικό σύνδρομο Brugada Ασυμπτωματικό σύνδρομο Brugada Π Φλεβάρη Διευθύντρια ΕΣΥ Β Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική Νοσοκομείο Αττικόν Δεν υπάρχει σύγκρουση συμφερόντων. Ασυμπτωματικό σύνδρομο Βrugada 64-79% των ασθενών με

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις για ειδικευόμενους. Γ Ευθυμιάδης

Ερωτήσεις για ειδικευόμενους. Γ Ευθυμιάδης Ερωτήσεις για ειδικευόμενους Γ Ευθυμιάδης Ανδρας 61 ετών προσέρχεται με πόνο στο στήθος, εφίδρωση, αρτηριακή πίεση 90/60 mm Hg, και το παρακάτω ΗΚΓ. Ποια είναι η διάγνωση σας. 1. Διαχωρισμός της αορτής

Διαβάστε περισσότερα

Μ. Τουμπουρλέκα, Α. Αρβανιτάκη, Σ.Α. Μουράτογλου, Α. Καλλιφατιδης, Θ. Παναγιωτίδης, Μ.Μπαζμπάνη, Γ. Γιαννακούλας, Χ. Καρβούνης

Μ. Τουμπουρλέκα, Α. Αρβανιτάκη, Σ.Α. Μουράτογλου, Α. Καλλιφατιδης, Θ. Παναγιωτίδης, Μ.Μπαζμπάνη, Γ. Γιαννακούλας, Χ. Καρβούνης Παράταση του διαστήματος QTc και αναδιαμόρφωση δεξιάς κοιλίας: μελέτη με μαγνητική τομογραφία καρδιάς σε ασθενείς με προτριχοειδική πνευμονική υπέρταση Μ. Τουμπουρλέκα, Α. Αρβανιτάκη, Σ.Α. Μουράτογλου,

Διαβάστε περισσότερα

Η.Κ.Γ Φυσιολογικό - Παθολογικό. Aθηνά Πατελάρου, RN, MSc, PhD Τμήμα Νοσηλευτικής ΤΕΙ Κρήτης

Η.Κ.Γ Φυσιολογικό - Παθολογικό. Aθηνά Πατελάρου, RN, MSc, PhD Τμήμα Νοσηλευτικής ΤΕΙ Κρήτης Η.Κ.Γ Φυσιολογικό - Παθολογικό Aθηνά Πατελάρου, RN, MSc, PhD Τμήμα Νοσηλευτικής ΤΕΙ Κρήτης ΗΡΑΚΛΕΙΟ 2017 ΗΚΓ Η ηλεκτρική διέγερση καταγράφεται και αποτυπώνεται στο ΗΚΓ κατά την πορεία της καθώς ξεκινάει

Διαβάστε περισσότερα

Η αξία της γενετικής ανάλυσης στην υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια

Η αξία της γενετικής ανάλυσης στην υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια Η αξία της γενετικής ανάλυσης στην υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια Θωμάς Γκόσιος Εργαστήριο Μυοκαρδιοπαθειών Α Καρδιολογική Κλινική ΑΠΘ ΑΧΕΠΑ Θεσσαλονίκης Οικογενειακό δένδρο I 1 2 II III IV Proband (ΙΙΙ-3)

Διαβάστε περισσότερα

22ο ΔΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑΣ

22ο ΔΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑΣ Ακτινολογικό Εργαστήριο Γ. Ν. «Παπαγεωργίου», Θεσσαλονίκη Διευθυντής: Ιωάννης Τσιτουρίδης 22ο ΔΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΕΣ ΕΚΦΥΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΡΕΙΑΣ ΤΩΝ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΩΝ ΑΡΤΗΡΙΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

Βαλβιδοπάθειες. Δημήτρης Φαρμάκης Καρδιολόγος Α Παθολογική Κλινική & Β Καρδιολογική Κλινική ΕΚΠΑ

Βαλβιδοπάθειες. Δημήτρης Φαρμάκης Καρδιολόγος Α Παθολογική Κλινική & Β Καρδιολογική Κλινική ΕΚΠΑ Βαλβιδοπάθειες Δημήτρης Φαρμάκης Καρδιολόγος Α Παθολογική Κλινική & Β Καρδιολογική Κλινική ΕΚΠΑ Τύποι βαλβίδων Μηνοειδείς 3 πτυχές Αορτική, πνευμονική Κολποκοιλιακές 2 ή 3 γλωχίνες Μιτροειδής, τριγλώχινα

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρηση του κνημοβραχιόνιου δείκτη, ΤcPO 2, δακτυλικών πιέσεων. Ιωάννα Ελευθεριάδου Επιστημονικός Συνεργάτης Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ Λαϊκό

Μέτρηση του κνημοβραχιόνιου δείκτη, ΤcPO 2, δακτυλικών πιέσεων. Ιωάννα Ελευθεριάδου Επιστημονικός Συνεργάτης Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ Λαϊκό Μέτρηση του κνημοβραχιόνιου δείκτη, ΤcPO 2, δακτυλικών πιέσεων Ιωάννα Ελευθεριάδου Επιστημονικός Συνεργάτης Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ Λαϊκό Περιφερική αγγειοπάθεια και σακχαρώδης διαβήτης Μια από τις κύριες

Διαβάστε περισσότερα

4 o Συνέδριο Eπεμβατικής καρδιολογίας και Ηλεκτροφυσιολογίας Μέλανη Κωνσταντινίδου Καρδιολόγος - Ηλεκτροφυσιολόγος

4 o Συνέδριο Eπεμβατικής καρδιολογίας και Ηλεκτροφυσιολογίας Μέλανη Κωνσταντινίδου Καρδιολόγος - Ηλεκτροφυσιολόγος Αρρυθμίες στις γυναίκες. Τι ιδιαίτερο; 4 o Συνέδριο Eπεμβατικής καρδιολογίας και Ηλεκτροφυσιολογίας Μέλανη Κωνσταντινίδου Καρδιολόγος - Ηλεκτροφυσιολόγος Karen Yee A recent report of the Euro Heart project

Διαβάστε περισσότερα

Πόσο συχνές και πόσο επικίνδυνες είναι οι αρρυθμίες της παιδικής ηλικίας;

Πόσο συχνές και πόσο επικίνδυνες είναι οι αρρυθμίες της παιδικής ηλικίας; Πόσο συχνές και πόσο επικίνδυνες είναι οι αρρυθμίες της παιδικής ηλικίας; Δημήτρης Ζ. Ψυρρόπουλος -Καρδιολόγος -Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Α.Π.Θ. -Συντονιστής Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Γ.Ν.Θ. «Γ.

Διαβάστε περισσότερα

Μαθαίνοντας να αναγνωρίζεις την κολπική μαρμαρυγή. Χατζηστεφάνου Φανή Τ.Ε. ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΒΚΚ-ΓΚΚ Παπαντωνίου Ελισάβετ Τ.Ε. ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΒΚΚ-ΓΚΚ

Μαθαίνοντας να αναγνωρίζεις την κολπική μαρμαρυγή. Χατζηστεφάνου Φανή Τ.Ε. ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΒΚΚ-ΓΚΚ Παπαντωνίου Ελισάβετ Τ.Ε. ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΒΚΚ-ΓΚΚ Μαθαίνοντας να αναγνωρίζεις την κολπική μαρμαρυγή Χατζηστεφάνου Φανή Τ.Ε. ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΒΚΚ-ΓΚΚ Παπαντωνίου Ελισάβετ Τ.Ε. ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΒΚΚ-ΓΚΚ Η κολπική μαρμαρυγή είναι η πιο συχνά εμφανιζόμενη αρρυθμία

Διαβάστε περισσότερα

Επανάληψη θεμελιωδών γνώσεων ανατομίας και ιστολογίας της καρδιάς

Επανάληψη θεμελιωδών γνώσεων ανατομίας και ιστολογίας της καρδιάς ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΚΑΡΔΙΑΣ Συνοπτική παρουσίαση διδακτέας ύλης Εισαγωγικά σχόλια Επανάληψη θεμελιωδών γνώσεων ανατομίας και ιστολογίας της καρδιάς Συμφορητική καρδιακή νόσος: - Ορισμός, σχόλια για την αιτιοπαθογένεια

Διαβάστε περισσότερα

Το θωρακικό άλγος, όχι σπάνιο

Το θωρακικό άλγος, όχι σπάνιο Προσέγγιση του παιδιού με θωρακικό άλγος Steven M. Selbst, MD Pediatr Clin N Am 57 (2010) 1221 1234 Παρουσίαση : Νίκος Α. Καρανταγλής Επιστημονικός Συνεργάτης Γ ΠΔ Α.Π.Θ. 10/01/2011 www.pd3.gr Το θωρακικό

Διαβάστε περισσότερα

Διερεύνηση στεφανιαίας νόσου σε ασυµπτωµατικό διαβητικό ασθενή

Διερεύνηση στεφανιαίας νόσου σε ασυµπτωµατικό διαβητικό ασθενή Διερεύνηση στεφανιαίας νόσου σε ασυµπτωµατικό διαβητικό ασθενή Κωνσταντίνος Αζναουρίδης Επιµελητής Καρδιολογίας 1 η Πανεπιστηµιακή Καρδιολογική Κλινική Ιπποκράτειο Γ.Ν.Α. 37 ο Πανελλήνιο Καρδιολογικό Συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Αρχές Κλινικής Ηλεκτροκαρδιογραφίας

Βασικές Αρχές Κλινικής Ηλεκτροκαρδιογραφίας Βασικές Αρχές Κλινικής Ηλεκτροκαρδιογραφίας Λεωνίδας Ε. Πουλημένος, FESC Επιμελητής B Καρδιολογική Κλινική «Ασκληπιείο» Βούλας Διευθυντής: Καθ. Αθανάσιος Ι. Μανώλης Ηλεκτροκαρδιογράφημα Πολύτιμο Εργαλείο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΛΑΜΙΑΣ

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΛΑΜΙΑΣ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΛΑΜΙΑΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΝΤΩΝΟΥΛΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ ΕΥΣΤΡΑΤΙΟΣ ΚΑΡΑΝΑΣΙΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΣΤΕΡΓΙΟΣ ΚΗΠΟΥΡΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ Δ/ΝΤΗΣ Κ/Δ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΕΙΔΙΚΟΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ ΕΙΔΙΚΟΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αξονική στεφανιογραφία σε ασθενείς μετά από αορτοστεφανιαία παράκαμψη

Αξονική στεφανιογραφία σε ασθενείς μετά από αορτοστεφανιαία παράκαμψη Αξονική στεφανιογραφία σε ασθενείς μετά από αορτοστεφανιαία παράκαμψη Φώτιος Λάσπας Ακτινοδιαγνώστης Τμήμα Αξονικού-Μαγνητικού Τομογράφου Νοσοκομείο «Υγεία» Εισαγωγή Η αορτοστεφανιαία παράκαμψη αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΚΟΚΑΪΝΗΣ

ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΚΟΚΑΪΝΗΣ 85 ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΚΟΚΑΪΝΗΣ Κωνσταντίνος Δ. Μάλλιος Α.Ε. Καθηγητής Καρδιολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών. Διευθυντής Α Καρδιολογικής Κλινικής Θεραπευτηρίου ΥΓΕΙΑ Από τις διάφορες ναρκωτικές ουσίες η

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΣ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΝΑΚΟΠΗ ΑΝΔΡΟΝΙΚΗ ΤΑΣΟΥΛΗ, MD, FESC ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ-ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΩΝΑΣΕΙΟ ΚΑΡΔΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΣ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΝΑΚΟΠΗ ΑΝΔΡΟΝΙΚΗ ΤΑΣΟΥΛΗ, MD, FESC ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ-ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΩΝΑΣΕΙΟ ΚΑΡΔΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΣ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΝΑΚΟΠΗ ΑΝΔΡΟΝΙΚΗ ΤΑΣΟΥΛΗ, MD, FESC ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ-ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΩΝΑΣΕΙΟ ΚΑΡΔΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ Δήλωση σύγκρουσης συμφερόντων Καμία σύγκρουση συμφερόντων Ο αιφνίδιος θάνατος

Διαβάστε περισσότερα

Παροδική διαταραχή κολποκοιλιακής αγωγής και διπλοεστιακός βηµατοδότης

Παροδική διαταραχή κολποκοιλιακής αγωγής και διπλοεστιακός βηµατοδότης Παροδική διαταραχή κολποκοιλιακής αγωγής και διπλοεστιακός βηµατοδότης Μεσίσκλη Θεώνη MD Καρδιολόγος Αρρυθµιολόγος Αν. Διευθύντρια Καρδιολογικής Κλινικής Metropolitan Hospital Άνδρας 71 ετών, προσήλθε

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Περιστατικού Ομάδα Καρδιάς Β Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική Νοσοκομείο «ΑΤΤΙΚΟΝ»

Παρουσίαση Περιστατικού Ομάδα Καρδιάς Β Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική Νοσοκομείο «ΑΤΤΙΚΟΝ» Παρουσίαση Περιστατικού Ομάδα Καρδιάς Β Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική Νοσοκομείο «ΑΤΤΙΚΟΝ» Καρδιολόγοι Σ. Δευτεραίος Αν. Καθηγητής Κ. Ραϊσάκης Επιμ. Α ΕΣΥ Γ. Γιαννόπουλος Παν. Υπότροφος Α. Ζαχαρούλης

Διαβάστε περισσότερα

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης ΟΔΗΓΙΕΣ

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης ΟΔΗΓΙΕΣ 8.7.2016 L 183/59 ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΔΗΓΙΑ (ΕΕ) 2016/1106 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 7ης Ιουλίου 2016 για την τροποποίηση της οδηγίας 2006/126/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την άδεια οδήγησης (Κείμενο

Διαβάστε περισσότερα

24-26 January καρδία, αγγεία & αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια

24-26 January καρδία, αγγεία & αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια καρδία, αγγεία & αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια 24-26 January 2014 Under the Auspices: Hellenic Cardiovascular Research Society Organization: Κosmos Travel Venue: Divani Apollon Palace, Kavouri επιστημονικό

Διαβάστε περισσότερα

Κοιλιακήταχυκαρδία. ταχυκαρδίασεασθενείς χωρίςδοµική. δοµικήκαρδιοπάθειακαρδιοπάθεια

Κοιλιακήταχυκαρδία. ταχυκαρδίασεασθενείς χωρίςδοµική. δοµικήκαρδιοπάθειακαρδιοπάθεια Κοιλιακήταχυκαρδία ταχυκαρδίασεασθενείς µεκαι χωρίςδοµική δοµικήκαρδιοπάθειακαρδιοπάθεια ιονύσιος Θ. Καλπάκος Γενικός Αρχίατρος Καρδιολογική Κλινική 401 ΓΣΝΑ Τµήµα Ηλεκτροφυσιολογίας/Βηµατοδότησης Αθήνα

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτοπαθής αλδοστερονισμός. Δούμας Μιχάλης Παθολόγος

Πρωτοπαθής αλδοστερονισμός. Δούμας Μιχάλης Παθολόγος Πρωτοπαθής αλδοστερονισμός Δούμας Μιχάλης Παθολόγος Πρωτοπαθής Αλδοστερονισμός Σύνδρομο: υπέρταση αλδοστερόνη ρενίνη Ερωτήματα Γιατί πρέπει να ψάξουμε; Είναι συχνός; Αξίζει τον κόπο και τα χρήματα; Ποιούς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΥΣΑ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ ΚΟΙΛΙΑΚΟ ΑΛΓΟΣ

ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΥΣΑ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ ΚΟΙΛΙΑΚΟ ΑΛΓΟΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΥΣΑ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ ΚΟΙΛΙΑΚΟ ΑΛΓΟΣ Η. Καπιτσίνης 1, Α. Σιαφάκας 2, Χ. Δοντάς 2, Γ. Μπομπότης 2, Λ. Ζιτιρίδου 2, Ι. Στυλιάδης 2 1. ΠΕΔΥ Μονάδα Υγείας Νεαπόλεως Θεσσαλονίκης ειδικός καρδιολόγος,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΑΝΑΚΛΙΣΕΩΣ. Π Φλεβάρη. Β Πανεπιστηµιακή Καρδιολογική Κλινική, Νοσοκοµείο Αττικόν, Αθήνα

ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΑΝΑΚΛΙΣΕΩΣ. Π Φλεβάρη. Β Πανεπιστηµιακή Καρδιολογική Κλινική, Νοσοκοµείο Αττικόν, Αθήνα ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΑΝΑΚΛΙΣΕΩΣ Π Φλεβάρη Β Πανεπιστηµιακή Καρδιολογική Κλινική, Νοσοκοµείο Αττικόν, Αθήνα Φυσιολογική βάση DIAGNOSTIC YIELD OF VARIOUS TESTS IN 308 PATIENTS WITH A FINAL DIAGNOSIS ACCORDING TO ESC

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Υπεύθυνη Μαθήματος: Χ. Καρατζαφέρη Διδάσκοντες: Χ. Καρατζαφέρη, Γ. Σακκάς,Α. Καλτσάτου 2013-2014 Διάλεξη 4 ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ 1 Στις 2 Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

ARRYTHMIAS UPDATE 2016

ARRYTHMIAS UPDATE 2016 ARRYTHMIAS UPDATE 2016 Ασυμπτωματική εκτακτοσυστολική κοιλιακή αρρυθμία. Πρέπει να θεραπεύεται? ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΟΥΛΟΣ, MD Επιμελητής Α Τμήμα ΗΦΜελετών & Βηματοδότησης ΩΚΚ ΚΟΙΛΙΑΚΕΣ ΕΚΤΑΚΤΕΣ ΣΥΣΤΟΛΕΣ Επίπτωση

Διαβάστε περισσότερα

Νικόλαος Γ.Πατσουράκος Kαρδιολόγος Επιμελητής A Υπεύθυνος Μονάδας Εμφραγμάτων Τζάνειο Γενικό Νοσοκομείο Πειραιά

Νικόλαος Γ.Πατσουράκος Kαρδιολόγος Επιμελητής A Υπεύθυνος Μονάδας Εμφραγμάτων Τζάνειο Γενικό Νοσοκομείο Πειραιά Νικόλαος Γ.Πατσουράκος Kαρδιολόγος Επιμελητής A Υπεύθυνος Μονάδας Εμφραγμάτων Τζάνειο Γενικό Νοσοκομείο Πειραιά 1. Ιστορικό 2. Κλινική εξέταση 3. Εργαστηριακός έλεγχος Αιματολογικός Απεικονιστικός έλεγχος

Διαβάστε περισσότερα

Χρήσιμες πληροφορίες για τη δοκιμασία κόπωσης

Χρήσιμες πληροφορίες για τη δοκιμασία κόπωσης Χρήσιμες πληροφορίες για τη δοκιμασία κόπωσης Ποια στοιχεία σχετικά με την κατάσταση της υγείας του ασθενή μας δίνει η δοκιμασία κόπωσης; Η δοκιμασία κόπωσης σε τάπητα χρησιμοποιείται κυρίως ως αναίμακτη

Διαβάστε περισσότερα

Κολπική μαρμαρυγή βραχείας διάρκειας (μικρότερη των 30sec). Χρειάζεται αντιπηκτική αγωγή;

Κολπική μαρμαρυγή βραχείας διάρκειας (μικρότερη των 30sec). Χρειάζεται αντιπηκτική αγωγή; Κολπική μαρμαρυγή βραχείας διάρκειας (μικρότερη των 30sec). Χρειάζεται αντιπηκτική αγωγή; Γκίνος Σ. Χαρίλαος Αρχίατρος καρδιολόγος Επιμελητής καρδιολογικής κλινικής 401 ΓΣΝΑ Δεν υφίσταται σύγκρουση συμφερόντων

Διαβάστε περισσότερα

Eίναι τελικά ο διαβήτης ισοδύναμο στεφανιαίας νόσου; Η αλήθεια για τον πραγματικό καρδιαγγειακό κίνδυνο στον ΣΔ τύπου 2

Eίναι τελικά ο διαβήτης ισοδύναμο στεφανιαίας νόσου; Η αλήθεια για τον πραγματικό καρδιαγγειακό κίνδυνο στον ΣΔ τύπου 2 Eίναι τελικά ο διαβήτης ισοδύναμο στεφανιαίας νόσου; Η αλήθεια για τον πραγματικό καρδιαγγειακό κίνδυνο στον ΣΔ τύπου 2 Σ. Θ. Λιάτης Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική & Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ «Λαϊκό»

Διαβάστε περισσότερα

ΤΣΟΥΝΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Συν/της ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Γ.Ν.Θ. ΑΓ. ΠΑΥΛΟΣ

ΤΣΟΥΝΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Συν/της ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Γ.Ν.Θ. ΑΓ. ΠΑΥΛΟΣ ΤΣΟΥΝΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Συν/της ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Γ.Ν.Θ. ΑΓ. ΠΑΥΛΟΣ Ουδεμία σύγκρουση συμφερόντων Ορισμός Μυοκαρδιακή νόσος η οποία χαρακτηρίζεται από προοδευτική αντικατάσταση του μυοκαρδίου της

Διαβάστε περισσότερα

εξουδετερώσει πλήρως;

εξουδετερώσει πλήρως; Καρδιαγγειακός Κίνδυνος από την Υπέρταση Τον έχετε εξουδετερώσει πλήρως; «Aυτές οι πληροφορίες προορίζονται για γενική πληροφόρηση και ενημέρωση του κοινού και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αντικαταστήσουν

Διαβάστε περισσότερα

8 ο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Μετεκπαιδευτικά Μαθήματα

8 ο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Μετεκπαιδευτικά Μαθήματα 1 8 ο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Μετεκπαιδευτικά Μαθήματα Καρδιολογική Κλινική Γ. Ν. Θεσσαλονίκης «Γ. Γεννηματάς» 2013-2014 2 Σεπτέμβριος 2013, Θεσσαλονίκη Ετήσια Μετεκπαιδευτικά μαθήματα Ετήσιο Εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΣΟΥΝΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Γ.Ν.Θ. ΑΓ.ΠΑΥΛΟΣ

ΤΣΟΥΝΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Γ.Ν.Θ. ΑΓ.ΠΑΥΛΟΣ ΤΣΟΥΝΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Δ/ντης Ε.Σ.Υ. ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Γ.Ν.Θ. ΑΓ.ΠΑΥΛΟΣ Αιφνίδιος, ακαριαίος θάνατος προερχόμενος από αμβλύ μη διαπεραστικό κτύπημα στον θώρακα, ο οποίος συμβαίνει σε φυσιολογική καρδιά και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΟΜΕΝΟΣ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ Γ.Ν. ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΖΑΝΕΙΟ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΟΜΕΝΟΣ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ Γ.Ν. ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΖΑΝΕΙΟ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΟΜΕΝΟΣ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ Γ.Ν. ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΖΑΝΕΙΟ NO CONFLICT OF INTEREST TO DECLARE 1o περιστατικό Αιτία εισόδου Γυναίκα, ετών 41, προσήλθε

Διαβάστε περισσότερα

Αρρυθµίες στο οξύ έµφραγµα του µυοκαρδίου ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ ΕΛΙΣΑΒΕΤ ΠΑΝΤΕΛΙΔΟΥ ΕΛΕΝΗ Β Κ.Κ. Γ.Ν.Θ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ

Αρρυθµίες στο οξύ έµφραγµα του µυοκαρδίου ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ ΕΛΙΣΑΒΕΤ ΠΑΝΤΕΛΙΔΟΥ ΕΛΕΝΗ Β Κ.Κ. Γ.Ν.Θ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ Αρρυθµίες στο οξύ έµφραγµα του µυοκαρδίου ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ ΕΛΙΣΑΒΕΤ ΠΑΝΤΕΛΙΔΟΥ ΕΛΕΝΗ Β Κ.Κ. Γ.Ν.Θ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ Παρά την εντυπωσιακή πρόοδο στη διάγνωση και στην αντιµετώπιση του εµφράγµατος

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1. Ιατρικός Έλεγχος Αθλουµένων

Κεφάλαιο 1. Ιατρικός Έλεγχος Αθλουµένων Κεφάλαιο 1 Ιατρικός Έλεγχος Αθλουµένων Αντωνία Καλτσάτου PhD, Ιωάννης Στεφανίδης MD, PhD, Γιώργος Σακκάς PhD, Χριστίνα Καρατζαφέρη PhD 1 Εισαγωγή Απαραίτητη προϋπόθεση για ένα ασφαλές και αποδοτικό πρόγραµµα

Διαβάστε περισσότερα

Καταγραφή ασθενών προσερχόµενων στο Τµήµα Επειγόντων Περιστατικών µε Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο σε νοσοκοµείο της Κεντρικής Ελλάδας

Καταγραφή ασθενών προσερχόµενων στο Τµήµα Επειγόντων Περιστατικών µε Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο σε νοσοκοµείο της Κεντρικής Ελλάδας Καταγραφή ασθενών προσερχόµενων στο Τµήµα Επειγόντων Περιστατικών µε Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο σε νοσοκοµείο της Κεντρικής Ελλάδας Χρουµπ- Παπαβάιου Α., Πλακιάς Σ., Δεληγιάννης Γ., Τσατίρης Κ., Μπράχος

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Υπέρταση Συγγραφική ομάδα:

Άσκηση και Υπέρταση Συγγραφική ομάδα: Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Υπέρταση Συγγραφική ομάδα: Δίπλα Κωνσταντίνα, Λέκτορας ΤΕΦΑΑ Σερρών, Α.Π.Θ. Ζαφειρίδης Ανδρέας, Επίκουρος Καθηγητής ΤΕΦΑΑ Σερρών, Α.Π.Θ. Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρηρωτής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ Επισκόπηση Μειωμένος όγκος παλμού Μεγάλη στένωση ΑΒ, ΜΒ Στένωση ΑΒ Ανεπάρκεια ΑΒ Στένωση και Ανεπάρκεια ΑΒ Μεγάλη αγγειοδιαστολή Εισπνοή Παράδοξος ή εναλλασσόμενος=

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ CHALLENGE

ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ CHALLENGE ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ CHALLENGE Γ. Γιαννακούλας, Κ. Βασιλειάδης, Α. Φρογουδάκη, Α. Τζίφα, Σ. Μπρίλη, Γ. Κρασοπούλος, Δ. Παρχαρίδου,

Διαβάστε περισσότερα

Tο φύσημα Ορισμός Γενικά . Έτσι λοιπόν υπάρχουν και φυσιολογικά φυσήματα που παράγονται από τη φυσιολογική λειτουργία της καρδιάς.

Tο φύσημα Ορισμός Γενικά . Έτσι λοιπόν υπάρχουν και φυσιολογικά φυσήματα που παράγονται από τη φυσιολογική λειτουργία της καρδιάς. Tο φύσημα Ορισμός Φύσημα είναι το ακροαστικό εύρημα «ο θόρυβος» που ακούει ο γιατρός με το στηθοσκόπιό του -το ακουστικό- όταν το τοποθετεί στο θώρακα ενός ασθενούς. Γενικά Το φύσημα παράγεται από τη ροή

Διαβάστε περισσότερα

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Διάλεξη 5: Σακχαρώδης Διαβήτης και Άσκηση Υπεύθυνη Μαθήματος: Χ. Καρατζαφέρη Διδάσκοντες: Χ. Καρατζαφέρη, Γ. Σακκάς, Α. Καλτσάτου 2013-2014 Διάλεξη 5 ΤΕΦΑΑ, ΠΘ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ Dr. ΜΕΛΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ, PhD ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ - ΑΓΓΕΙΟΛΟΓΟΣ Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Στρατιωτικός Ιατρός

Διαβάστε περισσότερα

Προγνωστική αξία της εμμένουσας ανθεκτικής υπέρτασης για την επίπτωση νεοεμφανιζόμενης κολπικής μαρμαρυγής.

Προγνωστική αξία της εμμένουσας ανθεκτικής υπέρτασης για την επίπτωση νεοεμφανιζόμενης κολπικής μαρμαρυγής. Πανελλήνιο Καρδιολογικό Συνέδριο 2014 Αθήνα, Οκτώβριος 2014 Προγνωστική αξία της εμμένουσας ανθεκτικής υπέρτασης για την επίπτωση νεοεμφανιζόμενης κολπικής μαρμαρυγής. Δ. Τσιαχρής, Κ. Τσιούφης, Κ. Θωμόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα