ΔΠΣΜ: ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: Μεταλλαγές των ιδεών για την πόλη στον 20 ο αιώνα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΔΠΣΜ: ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: Μεταλλαγές των ιδεών για την πόλη στον 20 ο αιώνα"

Transcript

1 ΔΠΣΜ: ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: Μεταλλαγές των ιδεών για την πόλη στον 20 ο αιώνα Θέμα: «Πρελούδιο στην «παγκόσμια πόλη» Πλαίσιο μιας θεωρητικής συζήτησης για τις μεγάλες πόλεις του 21 ου αιώνα» Χειμερινό Εξάμηνο Διδάσκουσες: Μαντουβάλου Μ., Μαυρίδου Μ., Βαΐου Ντ. Σπουδάστρια: Τσάδαρη Σοφία, 1 ο πτυχίο: Αρχιτέκτων Μηχ. ΕΜΠ 1

2 1. ΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ ΠΛΕΓΜΑ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ και η επονομαζόμενη «εποχή της παγκοσμιοποίησης» Ας ξεκινήσουμε με μια παραδοχή. Ο αναβαθμισμένος ρόλος των πόλεων και η εισαγωγή όρων όπως αυτοί της «παγκόσμιας πόλης», του «ανταγωνισμού των πόλεων» και πολλών αντίστοιχων εισέρχονται δυναμικά στο προσκήνιο σε μια νέα εποχή. Οι απόψεις σε θεωρητικό επίπεδο για τη χρονική απαρχή αυτής της νέας φάσης, καμπής ή και σταδίου του καπιταλισμού μπορεί να μην ταυτίζονται 1, αλλά η συζήτηση από την αυγή της δεκαετίας του 90 και μετά μάλλον εκβιάζεται από την ιστορία να συγκλίνει. Με τη διάλυση της ΕΣΣΔ, ο Τζ. Μπους ο πρεσβύτερος ανακηρύχθηκε «πλανητάρχης», και η Αμερική βρέθηκε στο απόγειο της ισχύος της[...] Σ αυτό το ειδυλλιακό σκηνικό ανέτειλε το άστρο της «παγκοσμιοποίησης» (Παπακωνσταντίνου, 2008: σ.227) Η διαδικασία της οικονομικής διεθνοποίησης του κεφαλαίου είναι η εγγενής του τάση να διευρύνει τη βάση κερδοφορίας και κυριαρχίας του, όπως άλλωστε εγγενής του τάση είναι και η συγκρότηση σε εθνική βάση. Η χρόνια κρίση που εκδηλώθηκε βίαια το 1973 σε συνδυασμό με την εξέλιξη της τεχνολογίας έφερε μια νέα στροφή του κεφαλαίου με κύριο προσανατολισμό την παγκόσμια αγορά. Η παγκοσμιοποίηση, όμως, με την έννοια της ευεργετικής παλίρροιας που «ανυψώνει όλες τις βάρκες» (Χάρβεϋ Ντ., 2007: σ. 98) ή μιας ομογενοποιητικής τάσης που καταργεί τα εθνικά κράτη ή αποδυναμώνει την πιθανότητα των πολεμικών συγκρούσεων αποτελεί έναν ιδεολογικό μύθο που στην πιο ακραία και αφελή σχηματοποίησή του από τον Friedman μας ενημερώνει πως «δυο χώρες που έχουν McDonald s δεν πολεμούν μεταξύ τους»(1999). Μια προσεκτικότερη ανάγνωση αυτής της τάσης αποδεικνύει πως δεν πρόκειται απλώς για μια ποσοτική εξέλιξη της πάγιας τάσης του κεφαλαίου να υπερβαίνει τα εθνικά σύνορα και να επεκτείνει τη σφαίρα δράσης του. Πρόκειται για μια βαθύτερη διαδικασία που περιλαμβάνει το είδος των εμπορευμάτων που διακινούνται, τις ροές των διεθνών επενδύσεων και αγορών, τον τρόπο συγκρότησης και δράσης των πολυεθνικών εταιριών, την κινητικότητα του εργατικού δυναμικού, τις αντιπαραθέσεις για τον έλεγχο των αγορών, των πλουτοπαραγωγικών πηγών και των τεχνολογικών καινοτομιών, τη νέα μορφή και παρέμβαση των διεθνών οργανισμών. (Sassen, 2001: ch. 4, 2007: σ ; Λιοδάκης, 2003: σ. 304, 1 Η περιοδοποίηση του καπιταλισμού, άλλωστε, είναι μια μακρά συζήτηση με μεγάλο θεωρητικό βάθος και υπάρχουν διαφορετικές αντιλήψεις για αυτήν. Οι ασπαζόμενοι μια αλθουσεριανή προσέγγιση, όπως ο Πουλαντζάς (1975: σ. 48) και ο Μηλιός (1997: σ.106 όπως και αλλού), υποστηρίζουν την περιοδοποίηση σε επίπεδο κάθε συγκεκριμένου κοινωνικού σχηματισμού, αφού εκεί διεξάγεται η ταξική πάλη, ενώ άλλοι θεωρητικοί, όπως οι Fine και Harris (1979), θεωρούν ότι η περιοδοποίηση οφείλει να αναφέρεται στο συνολικό τρόπο οργάνωσης της παραγωγής. 2

3 Παπακωνσταντίνου, 2008: σ ) Ορισμένα κομβικά χαρακτηριστικά αυτής της τάσης είναι τα παρακάτω: Η ηγεμονική παρουσία των πολυεθνικών πολυκλαδικών μονοπωλίων (ΠΠΜ), μιας κατηγορίας μονοπωλίων με καινούρια ποιοτικά χαρακτηριστικά, τα οποία υπερβαίνουν την «παραδοσιακή» μορφή της διεθνοποιημένης ή πολυεθνικής επιχείρησης. Τα ΠΠΜ βρίσκονται πλέον στην κορυφή της καπιταλιστικής πυραμίδας και αναδεικνύονται σε ηγεμονική δύναμη. Οι άμεσες επενδύσεις στο εξωτερικό, η πολυκλαδική δράση, οι μετατοπίσεις των κλάδων παραγωγής και ο πλανητικός διασκορπισμός διαφόρων σταδίων της τελευταίας και οι συγχωνεύσεις είναι μερικά από τα χαρακτηριστικά τους (ΝΑΡ, 1997: σ.15-16, 96, κ.α.; Λιοδάκης, 2003). Αν προπολεμικά οι πολυεθνικές εταιρείες εξαπλώνονταν μέσω θυγατρικών σε διάφορες χώρες υποδοχής όπου ανέπτυσσαν ένα δικό τους κύκλωμα παραγωγής και αγοράς, τα σύγχρονα ΠΠΜ αναπτύσσουν ενοποιημένα συστήματα έρευνας, σχεδιασμού και πώλησης σε διεθνές επίπεδο. Βέβαια, οι πολυεθνικές αυτές εταιρείες παραμένουν ζωτικά συνδεδεμένες με το εθνικό κράτος από όπου αναδύθηκαν, που τους εξασφαλίζει τους γενικούς όρους αναπαραγωγής τους μέσω των νόμων για εργασιακά, φορολογικά και ασφαλιστικά ζητήματα, για την εξασφάλιση επικερδών συμφωνιών στις χώρες επέκτασης, για μια καλύτερη θέση στον ανταγωνισμό με «ξένες πολυεθνικές»... Εικ. 1. "Η αγορά του χρυσού"- (product circuits, commodity). Πηγή: gold-10 th (V.A.B.) Η ανισόμετρη ανάπτυξη όχι μόνο δεν υποχωρεί, αλλά εντείνεται. Η απελευθέρωση των αγορών ευνοεί τις κεντρικές καπιταλιστικές χώρες. Η Έλεν Μέικσινς Γουντ σημειώνει πως η παγκοσμιοποίηση είναι καταδικασμένη να επιδιώκει από τη μια την ελεύθερη κίνηση των κεφαλαίων και από την άλλη τον κατακερματισμό μέσω εθνικών κρατών που θα διαιωνίζουν την ανισότητα (E.M.Wood, 2005: σ. 130). Αυτή η ανισομετρία δεν αφορά μόνο τις σχέσεις μεταξύ ξεχωριστών χωρών, αλλά και το ίδιο το εσωτερικό τους βλ. «κοινωνικό αποκλεισμό», 3

4 τέταρτο κόσμο, ζώνες αποβιομηχάνισης. Ακόμη και η προώθηση των καπιταλιστικών ολοκληρώσεων συχνά εντείνει την ανισομετρία στα έθνη-κράτη. Οι ενδοκαπιταλιστικοί ανταγωνισμοί αποκτούν έκταση, ένταση, αλλά και βάθος αναδεικνύοντας ότι στο «παγκοσμιοποιημένο» σκηνικό αυτή η λειτουργία υπερνικάει τις τάσεις ρύθμισης. Τις υπερνικάει - σε μικρότερο βέβαια βαθμό - και στο επίπεδο των ολοκληρώσεων γεγονός που τις διαφοροποιεί και από τα εθνικά κράτη όπου η ρύθμιση υπερτερεί του ενδοκαπιταλιστικού ανταγωνισμού. Σε αυτά τα πλαίσια αποκτούν ιδιαίτερη σημασία μια σειρά από πλευρές. Το διεθνές εμπόριο αναπτύσσεται με πρωτοφανείς ρυθμούς. Πλάι στην εξαγωγή εμπορευμάτων που χαρακτηρίζει τον καπιταλισμό από το στάδιο του ελεύθερου ανταγωνισμού και στην εξαγωγή κεφαλαίου που χαρακτήριζε το μονοπωλιακό στάδιο του καπιταλισμού αναπτύσσεται η εξαγωγή πληροφοριών, επιστημονικών γνώσεων, χρηματοπιστωτικών προϊόντων. Η άρση των προστατευτικών ρυθμίσεων, οι νέες τεχνολογίες της πληροφορικής και των τηλεπικοινωνιών, η απελευθέρωση των αγορών και οι ιδιωτικοποιήσεις, η ανάδυση της μεγάλης αγοράς των πρώην «σοσιαλιστικών» χωρών συνέτειναν σε αυτές τις εξελίξεις. Το διεθνές χρηματιστηριακό-πληροφορικό κεφάλαιο αποκτά κυρίαρχη μορφή. Συμπυκνώνεται η σύνδεση χρηματιστηριακού κεφαλαίου επιστήμης έρευνας πληροφορικής. Εντυπωσιακές είναι και οι αλλαγές στο διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα. Το σύστημα που στηρίχθηκε στη συνθήκη Μπρέτον Γουντς (1944) κατέρρευσε στις αρχές της δεκαετίας του 70 κάτω από το βάρος των αλλαγών και σε σχέση με όλους τους πυλώνες που το στήριζαν, ενώ αυτό που θα το αντικαθιστούσε δεν ήταν πλήρως διαμορφωμένο. Αυτόν το ρόλο της διαμόρφωσης των «κανόνων του παιχνιδιού» που έχουν ανάγκη τα ΠΠΜ συμπυκνώνουν οι διεθνείς κεφαλαιοκρατικοί μηχανισμοί (ΠΟΕ,ΔΝΤ, ΠΤ, ΟΟΣΑ, ΟΠΕΚ...) διασφαλίζοντας ταυτόχρονα μια μορφή ρυθμιστικής παρέμβασης περιφερειακά και πλανητικά. Εν τέλει, η διεθνής πλευρά των κεφαλαιοκρατικών σχέσεων εμφανίζεται σήμερα πιο περίπλοκη παρά ποτέ. Η εθνικότητα των κεφαλαίων δεν προσδιορίζεται πάντα με ευκολία, αφού για παράδειγμα στο γαλλικό χρηματιστήριο το 40% των μετοχών είναι από ξένα κεφάλαια. Τα όρια μεταξύ των ιμπεριαλιστικών κέντρων γίνονται ασαφή, η σχέση εθνικού διεθνικού αλλάζει, οι σφαίρες επιρροής ξαναμοιράζονται, οι συσχετισμοί δύναμης τροποποιούνται, ασύλληπτα ποσά διακινούνται ταχύτατα στις διεθνείς χρηματαγορές, προϊόντα παράγονται τμηματικά σε πολλές χώρες. Η πολυπλοκότητα που αποκτά πλέον η μορφή του διεθνούς «συστήματος» και των διεθνών σχέσεων του κεφαλαίου δημιουργεί την ανάγκη να υπερβούμε βαθύτατα το σχήμα της ιμπεριαλιστικής αλυσίδας και τους όρους της συζήτησης για την ανάπτυξη και την υπανάπτυξη της δεκαετιών και τις μονοσήμαντες σχέσεις που τους αποδόθηκαν (ΝΑΡ, 1997). 4

5 Το διεθνές πλέγμα του κεφαλαίου συγκροτείται από ένα σύνολο φορέων, θεσμών, μηχανισμών που διαμορφώνονται κατά βάση σε διεθνές επίπεδο, χωρίς αυτό να συνεπάγεται πως οι εθνικοί καπιταλιστικοί κοινωνικοί σχηματισμοί δε διατηρούν τον πρωταγωνιστικό τους ρόλο ωστόσο όπως είδαμε δεν είναι τα μόνα «υποκείμενα». Από την άλλη πλευρά αναπτύσσονται εργατικοί αγώνες και κινήματα με πολλές πλευρές αντιπολεμικά, αντιπαγκοσμιοποίησης, οικολογικά, κατοικίας, γης και στέγης, οικολογικά, εθνικοαπελευθερωτικά και όχι πάντα τόσο διαχωρισμένα που βάζουν ένα άλλο πρόσημο. Σε τελική ανάλυση, λοιπόν, το διεθνές πλέγμα αυτό δεν είναι ένα «ενιαίο σώμα», αλλά διχάζεται ταξικά. Αν και είναι βαθύτατα ταξικά καθορισμένο το διεθνές πλέγμα του κεφαλαίου επηρεάζεται από την ταξική πάλη και τα ριζοσπαστικά σκιρτήματα των κάτω. Η επίδραση, όμως, αυτή αφορά τη μορφή και τις δευτερεύουσες πλευρές του και όχι το βασικό του χαρακτήρα που είναι βαθιά εκμεταλλευτικός. Σε αυτό το ευρύτερο πλαίσιο η συζήτηση για τις πόλεις στην αυγή του 21 ου αιώνα ως «το πιο μεγαλειώδες και πιο σύνθετο τέχνημα που έχει δημιουργήσει ο άνθρωπος» (Siebel, 2003: σ. 103) αποκτά νέες διαστάσεις και πτυχές. 5

6 2. ΟΙ ΠΟΛΕΙΣ ΩΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΙ ΚΟΜΒΟΙ 2.1 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΧΕΔΟΝ ΑΤΑΚΤΩΣ ΕΡΙΜΜΕΝΑ πλην όμως ενδεικτικά [Πηγές: 10 th Venice Architecture Biennale (V.A.B.) και Tate Modern (T.M.) 2007] Έναν αιώνα πριν μόλις το 10% του πληθυσμού του πλανήτη ζούσε σε πόλεις. Σήμερα, περισσότερο από το 50% του παγκόσμιου πληθυσμού ζει στις πόλεις και σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη το ποσοστό αυτό θα αγγίξει το 75% το 2050 (T.M., σ. 3). Υπάρχουν περισσότερες από 20 μεγαπόλεις-περιφέρειες με πληθυσμό άνω των κατοίκων και σχεδόν 450 με πληθυσμό που υπερβαίνει το κατοίκους (T.M., σ. 4). Εικ. 2. επάνω: πόλεις με πληθυσμό άνω του το 1950, κάτω: πόλεις με πληθυσμό άνω του το Πηγή: 10 th (V.A.B.) 6

7 ΜΕΓΕΘΟΣ ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΜΟΡΦΗ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ - ΠΟΙΚΙΛΟΜΟΡΦΙΑ ΜΕΓΕΘΟΣ: Το μείζον Τόκιο «φιλοξενεί» περί τα κατοίκους στην πολυκεντρική περιφέρειά του (V.A.B., σ.241). Το Μεξικό (V.A.B., σ.135) περισσότερους από , με την ψαλίδα μεταξύ των εισοδημάτων να παραμένει μεγάλη σε μια πόλη που το πετρέλαιο είναι φθηνότερο από το εμφιαλωμένο νερό (T.M., σ.4). Από τα μέσα της δεκαετίας του 50 ο πληθυσμός πενταπλασιάστηκε (V.A.B., σ.127). Το Σάο Πάολο είναι το οικονομικό κέντρο της Βραζιλίας και η μητροπολιτική του περιφέρεια είναι αντίστοιχη του Λος Άντζελες και της Σαγκάης. Η περιφέρειά του είναι διάσπαρτη από favelas (squatter settlements) που γειτνιάζουν με τις περιοχές των πλουσίων (V.A.B., σ.105) οχήματα κυκλοφορούν στους δρόμους του, ενώ υπάρχουν τρίωρες διαδρομές (V.A.B., σ.97) από τα εξώτατα προάστιά του προς το κέντρο. Εικ. 3. Favela Paraisopolis (πόλη του Παραδείσου) στο Σάο Πάολο της Βραζιλίας που γειτνιάζει με πισίνα και γήπεδα τένις. Πηγή: 10 th (V.A.B.) ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ: Η Σαγκάη όντας η 8 η σε ταχύτητα ανάπτυξης πόλη προσθέτει στον πληθυσμό της 29,4 κατοίκους την ώρα (Τ.Μ., σ.7). Η μητροπολιτική περιοχή κατοικείται από ανθρώπους (V.A.B., σ.261). Το 50% του εργατικού δυναμικού εργάζεται στον τομέα των υπηρεσιών και το 36% στη βιομηχανία (ο.π.). Το ένα τέταρτο των μετακινήσεων γίνεται με ΜΜΜ (ο.π.). Το Κάιρο έχει πληθυσμό στην ευρύτερη μητροπολιτική περιοχή του και ο πληθυσμός του τον τελευταίο αιώνα αυξήθηκε 7

8 κατά 890%. Το 56.4% των κατοίκων στεγάζεται σε «αυθαίρετα» (V.A.B., σ.167)- πολλά από τα οποία φτάνουν τους 14 ορόφους (T.M., σ.7). Η Κωνσταντινούπολη με κατοίκους (V.A.B., σ.188) προσθέτει 19 κατοίκους την ώρα στον πληθυσμό της (T.M., σ.7). Τα τελευταία 50 χρόνια ο πληθυσμός της πόλης μεγάλωσε κατά 900% - 27% την τελευταία δεκαετία και την επόμενη αναμένονται επιπλέον κάτοικοι (V.A.B., σ.188). Το Λονδίνο ξαναμεγαλώνει από πληθυσμιακή άποψη μετά από χρόνια προσθέτοντας στα των κατοίκων (V.A.B., σ.219) του 2.3 την ώρα και έχει την 360 η θέση στην παγκόσμια κατάταξη των ταχύτερα αναπτυσσόμενων πόλεων (Τ.Μ. σ.7). Το ΑΕΠ του είναι ισότιμο με αυτό της Ελβετίας (http://www.pwc.com/ extweb/ncpressrelease.nsf/docid/) και μεγαλύτερο του 1/5 της Ιταλίας (V.A.B., σ.219).το ύψος του κόστους κατοικίας συνεπάγεται πως τα μισά παιδιά σε κεντρικές περιοχές μεγαλώνουν με εισοδήματα κάτω από τα όρια της φτώχιας (ο.π.). Το 2005 τα διόδια κόστιζαν 8 =12euro (Τ.Μ., σ.7). To Λος Άντζελες αυξάνεται με 10.1 κατοίκους την ώρα (T.M., σ.7). Παρόλο που αναπτύσσεται κατά κύριο λόγο οριζόντια με προαστιακού τύπου μονοκατοικίες υπάρχουν κοινότητες στο Νότο που στερούνται ελεύθερου χώρου (V.A.B., σ. 147). Με λεωφορεία κινούνται μόνο οι φτωχοί (V.A.B., σ.138) και η δημόσια συγκοινωνία καλύπτει το 10% των μετακινήσεων (V.A.B., σ.147). Εικ. 4. κυκλοφοριακός κόμβος στη Σαγκάη Πηγή: 10 th (V.A.B.) 8

9 ΜΟΡΦΗ: Η Κωνσταντινούπολη η επίσημη πόλη καλύπτει 1.839m² (V.A.B., σ.188), ελάχιστα περισσότερο από το Λονδίνο αλλά με 30% περισσότερο πληθυσμό (Τ.Μ., σ.8). Ανεπίσημα η πόλη διαχέεται, οι ανάγκες στέγασης της τελευταίες δεκαετίες καλύπτονται από τα gecekondu (χτισμένα σε μια νύχτα) χτισμένα στα όρια της πόλης τα οποία και νομιμοποιήθηκαν (V.A.B., σ.188). Στο Γιοχάνεσμπουργ των κατοίκων τα παλιά γκέτο του Απαρτχάιντ Alexandra και Soweto στεγάζουν εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους σε συνθήκες κάτω από κάθε ανεκτό όριο και εν γένει τα σημάδια της κοινωνικής και χωρικής ύπαρξης του απαρτχάιντ σημαδεύουν ακόμη την πόλη (V.A.B., σ.170, 179). Το οικονομικό και εμπορικό κέντρο απομακρύνονται από τον κεντρικό μοντερνιστικό πυρήνα σε «άμορφα» προάστια. Το Λονδίνο έχει σχετικά με άλλες παγκόσμιες πόλεις πολύ χαμηλή πυκνότητα δίνοντας πολύ μεγάλα τμήματα γης σε κήπους και πάρκα (V.A.B., σ.219). Τεράστια τμήματα εγκαταλελειμμένης γης λόγω του κλεισίματος του λιμανιού έχουν «αδειάσει» και παρεμβάσεις στρέφονται εκεί, ενώ τα Ολυμπιακά Έργα βρίσκονται σε εξέλιξη σε μια αντίστοιχη τέτοια πρώην βιομηχανική ζώνη. Εικ αριστερά: περιοχή κατοικίας στην πόλη του Μεξικού, δεξιά: κατοικίες στο Κάιρο. Πηγές:10 th (V.A.B.) και (M.T.) αντίστοιχα ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ: Το Λονδίνο με κατοίκους ανά Km² (V.A.B., σ.219) διαθέτει 46% ελεύθερους χώρους συμπεριλαμβανομένων των Βασιλικών πάρκων και τα περισσότερα από τα σπίτια του είναι διώροφα και τριώροφα με μικρούς κήπους. Η πράσινη ζώνη (Green Belt) του 1943 επιβεβαιώνεται ως όριο στην αστική ανάπτυξη (Τ.Μ., σ.10). Οι αναδυόμενοι πύργοι στο οικονομικό κέντρο της πόλης εγείρουν μια σειρά από ζητήματα και διαμορφώνουν μια εντελώς διαφορετική κορυφογραμμή. Η Πόλη του Μεξικού με κατοίκους ανά Km² εντός της «ομοσπονδιακής περιοχής» (federal district) εξαπλώνεται άτακτα στο οροπέδιο μέσω της προαστιακής διάχυσης (V.A.B., σ.135). Το Κάιρο με κατοίκους ανά Km² εκτείνεται σε μια ακτίνα 100 Km και περιορίζεται 9

10 από τις εκτάσεις ερήμου που το περιβάλλουν (V.A.B., σ.167). Η Βομβάη με κατοίκους ανά Km² έχει εφτά φορές την πυκνότητα του Λονδίνου και ο ανοικτός δημόσιος χώρος είναι μόλις το 1% της πόλης (V.A.B., σ.241). Η πλειοψηφία των ανθρώπων πηγαίνει στη δουλειά με τα πόδια, γεγονός που αντανακλά τον ισχυρό δεσμό χώρου εργασίας και παράνομων-άτυπων κατοικιών (ο.π.). Εικ. 7. Project της ομάδας ΟΜΑ για την ενοποίηση γειτονιών με ανισότητες στο Ανατολικό/Δυτικό Λονδίνο. Πηγή: 10th (V.A.B.) ΠΟΙΚΙΛΟΜΟΡΦΙΑ: (σε σχέση με τη διασπορά ηλικιών, εισοδημάτων, επιπέδου μόρφωσης, γηγενής και νεοεισερχόμενους, γκάμα τύπων εργασίας). Στο Γιοχάνεσμπουργκ ο πολυεθνικός πληθυσμός μοιράζεται σε 73% Νέγρους Αφρικής, 16% Λευκούς, 6% Μιγάδες και 4% Ινδούς και Ασιάτες (V.A.B., σ.179). Από το 1994 και το τέλος του Απαρτχάιντ η πόλη μεγαλώνει κατά 4% το χρόνο (ο.π.). Ο φυλετικός διαχωρισμός αντανακλάται ακόμη στην κοινωνική γεωγραφία (V.A.B., σ.170). Όπως προαναφέρθηκε το Λονδίνο αυξάνεται πληθυσμιακά και το 95% των εισερχόμενων από το 1995 γεννήθηκαν εκτός Μ.Βρεττανίας (Τ.Μ., σ.12). Επιπλέον, σχεδόν το 90% του πληθυσμού του Λονδίνου εργάζεται στον τομέα των υπηρεσιών (ο.π.). Ο μισός πληθυσμός του Λος Άντζελες είναι ισπανόφωνοι και 10% ασιατικής καταγωγής. Μόνο το 30% αναγνωρίζει τον εαυτό του ως αγγλόφωνο και το 40% γεννήθηκε εκτός ΗΠΑ (V.A.B., σ.147). Μεγαλύτερο ποσοστό από 20% των οικογενειών ζει κάτω από τα όρια της φτώχιας (ο.π.). Το 66% του πληθυσμού του Σάο Πάολο είναι κάτω από 20 ετών (V.A.B., σ.105) και λέγεται πως αυτή η πόλη είναι η μεγαλύτερη ιαπωνική εκτός Ιαπωνίας, η μεγαλύτερη λιβανέζικη εκτός Λιβάνου και η Τρίτη μεγαλύτερη ιταλική πόλη στον κόσμο (ο.π.). Ενώ η φτώχια, η ανεργία και η εγκληματικότητα αυξάνονται ο εύπορος πληθυσμός έχει στην κατοχή του το μεγαλύτερο στόλο ιδιωτικών ελικοπτέρων στον αναπτυσσόμενο κόσμο (ο.π.). Μετά την κοινωνική «ομογενοποίηση» της μαοϊκής περιόδου η Σαγκάη έχει κατοίκους μη Κινέζους σε ποσοστό 0.7% ωστόσο έχει πολλούς εσωτερικούς οικονομικούς μετανάστες από αγροτικές περιοχές και πρώην εκπατρισμένους (Τ.Μ. σ. 13), ενώ το 17% του πληθυσμού είναι άνω των 65 ετών (V.A.B., σ.261). 10

11 Εικ. 8. ανάπτυξη μεγάλων πόλεων του κόσμου. Πηγή:10 th (V.A.B.) 11

12 2.2 Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΠΟΛΗΣ Πέρα από τη μακροχρόνια ιστορία τους ως κέντρα για το διεθνές εμπόριο και τις τραπεζικές εργασίες, αυτές οι πόλεις λειτουργούν τώρα με τέσσερις νέους τρόπους: 1. Ως ιδιαίτερα συγκεντρωμένα σημεία στην οργάνωση της παγκόσμιας οικονομίας 2. Ως θέσεις κλειδιά για τη δημόσια οικονομία και για τις ειδικευμένες εταιρίες υπηρεσιών, οι οποίες έχουν αντικαταστήσει τη βιομηχανία ως κύριοι οικονομικοί τομείς 3. Ως περιοχές της παραγωγής, συμπεριλαμβανομένης της παραγωγής καινοτομιών στις πρωτοπόρες βιομηχανίες 4. Ως αγορές για τα παραχθέντα προϊόντα και τις καινοτομίες (Sassen, 2001: σ. 3-15) Εικ. 9. σκίτσα του N Foster. Αριστερά: «αστικές αποκίες», δεξιά: «καλές προθέσεις». Πηγή:10 th (V.A.B.) Για να καταλάβουμε τη δομή μιας παγκόσμιας πόλης, πρέπει να την αντιληφθούμε ως μέρος όπου συγκεκριμένα είδη εργασίας μπορούν να πραγματοποιηθούν, το οποίο σημαίνει ότι πρέπει να υπερβούμε τη διχοτομία μεταξύ της βιομηχανίας και των υπηρεσιών. Τα προϊόντα που μια τέτοια πόλη παράγει είναι ιδιαίτερα ειδικευμένες υπηρεσίες και οικονομικά αγαθά. Ενώ, λοιπόν, μερικές μεγάλες πόλεις αναβαθμίζονται, ένας μεγάλος αριθμός άλλων μεγάλων πόλεων έχουν χάσει το ρόλο τους ως κύρια κέντρα εξαγωγής για τη βιομηχανική παραγωγή (Βλέπε το Ντιτρόιτ, το Λίβερπουλ, και το Μάντσεστερ). Η «παγκόσμια γραμμή παραγωγής» - η παραγωγή και η συγκέντρωση των αγαθών από τα εργοστάσια και τις αποθήκες σε όλο τον κόσμο - πραγματοποιείται και δημιουργεί την ανάγκη για την αυξανόμενη συγκέντρωση και πολυπλοκότητα της διαχείρισης και του προγραμματισμού. Η ογκώδης επέκταση των διεθνών οικονομικών συναλλαγών, η ένταξη των χρηματιστηρίων σε ένα παγκόσμιο δίκτυο και η ανάπτυξη στις διεθνείς αγορές για τις παραγωγικές υπηρεσίες έχουν γίνει μέρος της οικονομικής βάσης πολλών μεγάλων πόλεων. Αλλά πόλεις όπως η Νέα Υόρκη, το Λονδίνο, το Παρίσι, η Φρανκφούρτη ή το Hong Kong συγκεντρώνουν ένα δυσανάλογο μερίδιο αυτών, των συναλλαγών και των αγορών.(ο.π.) 12

13 Η παγκόσμια πόλη αντιπροσωπεύει μια στρατηγική θέση όπου οι παγκόσμιες διαδικασίες υλοποιούνται στα εθνικά εδάφη και η παγκόσμια δυναμική οργανώνεται μέσω των εθνικών θεσμικών ρυθμίσεων. Αυτό είναι μια ιδιαίτερα εξειδικευμένη και θεσμικά διαφοροποιημένη διαδικασία μια πολύ διαφορετική διαδικασία από το είδος ομογενοποίησης ή σύγκλισης που βλέπουμε στις καταναλωτικές αγορές και την παγκόσμια βιομηχανία της ψυχαγωγίας. Υπάρχουν δύο εξελίξεις στις παγκόσμιες πόλεις, οι οποίες έχουν συμβάλει στην οικονομική και χωρική πόλωση. Μία είναι η απέραντη υποστήριξη από χαμηλόμισθες εργασίες που απαιτείται από την «εξυγίανση» που φέρνουν τα υψηλά εισοδήματά. Η αύξηση στους αριθμούς ακριβών εστιατορίων, κατοικίας και ξενοδοχείων πολυτέλειας, γαστρονομικών καταστημάτων, boutiques, πλυντηρίων και ειδικών καθαριστών που «διακοσμούν το αστικό τοπίο» επεξηγεί αυτήν την τάση. Επιπλέον, υπάρχει συνεχιζόμενη ανάγκη για χαμηλόμισθες βιομηχανικές υπηρεσίες, ακόμη και σε τομείς όπως παροχή οικονομικών και ειδικευμένων υπηρεσιών. Μια δεύτερη εξέλιξη που έχει φθάσει σε υψηλές αναλογίες είναι αυτό που η Saskia Sassen χαρακτηρίζει υποβιβασμό του τομέα της βιομηχανίας, μια διαδικασία στην οποία το μερίδιο των συνδικαλιστικά οργανωμένων τομέων μικραίνει και οι αμοιβές επιδεινώνονται ενώ τα σκλαβοπάζαρα και η βιομηχανική εργασία πολλαπλασιάζονται. Στις πόλεις όπως η Νέα Υόρκη και το Λονδίνο, η ανάπτυξη ενός «υποβιβασμένου» τομέα βιομηχανίας είναι η ισχυρότερη. Η επέκταση των χαμηλόμισθων εργασιών ως λειτουργία των τάσεων ανάπτυξης προϋποθέτει μια αναδιοργάνωση της σχέσης κεφαλαίου - εργασίας. Για να το δούμε αυτό, είναι σημαντικό να διακρίνουμε τα χαρακτηριστικά των επαγγελμάτων από την τομεακή θέση τους, καθώς οι τεχνολογικά προηγμένοι τομείς της ανάπτυξης μπορούν κάλλιστα να περιλαμβάνουν τις χαμηλόμισθες εργασίες. Επιπλέον, η διάκριση αυτή είναι κρίσιμη: οι τομείς αυτοί του «παρασκηνίου» όπως η «υποβιβασμένη» βιομηχανική παραγωγή ή τα χαμηλόμισθα επαγγέλματα υπηρεσιών είναι σημαντικό μέρος της τάσης για μια ιδιαίτερα αναπτυγμένη οικονομία. Συχνά υποτίθεται ότι οι τομείς αυτοί εκφράζουν τις τάσεις πτώσης. Ομοίως, υπάρχει τάση να υποτεθεί ότι οι προηγμένοι τομείς, όπως οι οικονομικές υπηρεσίες, περιλαμβάνουν τις συνήθως «καλές» υπαλληλικές εργασίες. Στην πραγματικότητα, όμως, περιέχουν έναν σημαντικό αριθμό κακοπληρωμένων θέσεων εργασίας, από τον καθαριστή ως τον υπάλληλο αποθεμάτων. Αυτή η άποψη της πόλωσης έχει υποστεί κριτική πως υποστηρίζει τη συρρίκνωση των μεσαίων στρωμάτων από τη μία και πως δίνει ιδιαίτερη σημασία στα χαμηλόμισθα με ελαστικά ωράρια επαγγέλματα και όχι στην ανεργία. Όπως η Saskia Sassen υποστηρίζει στην τελευταία έκδοση του βιβλίου της (2001: σ ) το βασικό σημείο σε αυτή τη συζήτηση για την πόλωση δεν είναι μια απλοϊκή διατύπωση που θεωρεί πως η ανισότητα είναι ένα νέο 13

14 φαινόμενο που η σαρωτική παγκοσμιοποίηση φέρνει μαζί της εξαφανίζοντας τις μεσαίες τάξεις. Ωστόσο, οι ιδιαίτερες συνέπειες της «παγκοσμιοποίησης» δεν είναι τέτοιες που να ενισχύουν κυρίαρχα την εξάπλωση των μεσαίων στρωμάτων με έναν τρόπο που συναντήσαμε στο φορντισμό. Στη «νέα εποχή» παράγονται και νέες ταξικές διαιρέσεις χαρακτηριστική είναι για παράδειγμα η «προλεταριοποίηση» της μισθωτής διανόησης ή αν μη τι άλλο η τάση πόλωσής της προς τα κάτω. Η εργατική βάρδια της εποχής μας δεν είναι τα μπλε κολάρα και το βιομηχανικό προλεταριάτο μόνο, αλλά και μια σειρά εργαζόμενοι της «διανόησης» που αποκτά νέα χαρακτηριστικά (Sassen, 2001: σ.362; Ρούσης, 2005). Η ενίσχυση του τομέα των υπηρεσιών και ο ψηφιακός κόσμος δεν είναι μια άυλη έννοια, αλλά έχει απτά και υλικά αποτελέσματα στα τμήματα των εργαζομένων. Σε σχέση με το ζήτημα της ανεργίας και της χαμηλόμισθης ελαστικής απασχόλησης ισχύει κατ αναλογία κάτι αντίστοιχο. Η Sassen εξακολουθεί δικαίως να ιεραρχεί στη θεωρητική της ανάλυση υψηλότερα την τάση αυτή σε σχέση με το φαινόμενο της ανεργίας ως χαρακτηριστικότερη. Αυτή η διαδικασία είναι το διαφορετικό στη σημερινή εποχή και αυτό που κυρίαρχα προωθεί την ανάπτυξη επαγγελμάτων εξαιρετικά υψηλόμισθων αφενός και εξαιρετικά χαμηλόμισθων αφετέρου. Σε αυτή τη διαδικασία υπεισέρχεται και μια ακόμη παράμετρος. Αυτή της «άτυπης οικονομίας» στις μεγάλες πόλεις ως τμήμα του ύστερου καπιταλισμού (advanced capitalism) (Sassen 2006: σ. 43; Βαϊου&Χατζημιχάλης, 1995; Βαΐου Μαντουβάλου, Μαυρίδου, 2000 στο «Κοινωνικές Δυναμικές και ανάπτυξη του αστικού χώρουαναγνώσεις στην Ελληνική Πολεοδομία: σ. 94). Το χαμηλό κόστος και η ευελιξία αυτών των άτυπων διαδικασιών είναι πολύ ελκυστικότερα σε σχέση με τις δυνατότητες της επίσημης απορύθμισης της οικονομίας. Εικ. 10. Koolhas, OMA: μπορεί το Ντουμπάι να αποφύγει τον «υπερσχεδιασμό»; Πηγή:10 th (V.A.B.) 14

15 2.3 ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΑΣΤΙΚΗΣ ΔΙΑΧΥΣΗΣ Οι παγκόσμιοι οικονομικοί μετασχηματισμοί, των οποίων πλευρές προσεγγίσαμε στις προηγούμενες ενότητες, αλλά και η ανάπτυξη της τεχνολογίας οδηγούν στο μετασχηματισμό της πόλης. Η πληροφορική έκρηξη και οι υψηλής ταχύτητας μεταφορές και τα δίκτυά τους διαμορφώνουν ένα νέο καθεστώς «τεχνητής εγγύτητας» που αντικαθιστά τη «χωρική» εγγύτητα που ιστορικά αποτελούσε αναγκαία προϋπόθεση ανάπτυξης της πόλης και του τόπου (Αίσωπος, 2006 «Η διάχυτη πόλη» στο Γοσποδίνη και Μπεριάτος (επιμ.) 2006: σ. 107). Τα διαγράμματα που ακολουθούν εικονογραφούν τρόπον τινά τη χωρική και ιεραρχική κατανομή των πόλεων με βάση τη θεωρία των κεντρικών τόπων του Christaller 1 (1933) αφενός και ενός αστικού συστήματος με επίκεντρα (hubs) και ακτίνες (spokes) αφετέρου, το οποίο και προσιδιάζει στη σημερινή δικτύωση των μητροπόλεων σε εθνικό και διεθνές επίπεδο (ο.π.). Εικ. 11. Αριστερά: Δίκτυο τύπου Christaller με ιεραρχική δομή των πόλεων. Δεξιά: «μεταπολιτικό» δίκτυο με επίκεντρα και ακτίνες. Πηγή: Ascher 1995, Αίσωπος 2006 Η «τεχνητή» αυτή εγγύτητα έχει μια σειρά από χωρικά αποτελέσματα στο επίπεδο της πόλης και ιδιαίτερα σε σχέση με τον τρόπο που αυτή αναπτύσσεται. Η πόλη επεκτείνεται πέρα από τα αναγνωρίσιμα ως τώρα όριά της, συνήθως κατά μήκος μεταφορικών (οδικών ή άλλων) αξόνων, καταλαμβάνοντας την αγροτική ή ημι-αγροτική περιφέρεια. Παράγωγες αυτής της διαδικασίας είναι οι γνώριμες - και για την πόλη της Αθήνας - συγκεντρώσεις χαμηλής αστικότητας και κοινωνικότητας. Σε τέτοιου τύπου περιοχές ο δημόσιος χώρος υποτιμάται ή είναι εντελώς ασχεδίαστος, το αυτοκίνητο είναι ο βασικός τρόπος μετακίνησης και η αρχιτεκτονική της κατοικίας στην καλύτερη των περιπτώσεων αδιάφορη. Υπάρχουν μια σειρά από προσεγγίσεις και αντιλήψεις για τη διάχυτη πόλη που προσεγγίζουν διαφορετικές πτυχές της δομής αυτής. Ο Virilio 2 (1991) σημειώνει τη νέα 1 Christaller, W. (1933), Die zentralen Orte στο Suddeutschland, JenaQ Gustav Fischer, (Μεταφρασμένο (τμήμα), από Charlisle W. Baskin, ως Central Places in Southern Germany, Prentice Hall 1996). 2 Virilio, P. (1991), The Overexposed City στο The Lost Dimension, New York: Semiotext(e) 15

16 δυσδιάκριτη σχέση μεταξύ πόλης και υπαίθρου που απογυμνώνει την πόλη από την αστικότητά της και από το ρόλο της ως κοινωνικού χώρου συλλογικότητας. Ο Joel Garreau 1 (1991) εισάγει τον όρο Edge City στο ομώνυμο βιβλίο του περιγράφοντας την περιφέρεια των μεγάλων αμερικάνικων πόλεων τονίζοντας χαρακτηριστικά πως μια edge city «έχει περισσότερες θέσεις εργασίας από ότι δωμάτια». Ο Mike Davis 2 (1992) στο βιβλίο του City of Quartz εστιάζει στη μετάλλαξη ή και κατάργηση της έννοιας του δημόσιου χώρου και στην επίδραση του ρόλου της «ασφάλειας» στην πόλη. Ο François Ascher 3 (1995) χρησιμοποιεί τον όρο «μετάπολη» για να περιγράψει αυτή τη νέα μορφή χαλαρής αστικής συγκέντρωσης με κέντρο τη μητρόπολη για τη διαμόρφωση μιας δεξαμενής εργασίας, κατοίκησης και δραστηριοτήτων. (αναφέρονται στο Αίσωπος, 2006 «Η διάχυτη πόλη» στο Γοσποδίνη και Μπεριάτος (επιμ.) 2006: σ ). Εικ. 12. Τυπικές περιπτώσεις περιοχών αυθαιρέτων. Αριστερά: Κερατέα Αττικής,. Δεξιά: Ηράκλειο Κρήτης (νότια περιοχή). Πηγή: Σερράος και Ιωάννου 2006 Σε σχέση με την αστική διάχυση δίνονται απαντήσεις από τους σχεδιαστές του χώρου από διαφορετικές οπτικές. Υπάρχουν προσεγγίσεις που αναδεικνύουν τη δυναμική αυτής της εξάπλωσης και αντιλαμβάνονται ως πρόκληση αυτήν την κατάσταση αβεβαιότητας που διαμορφώνεται (ο.π.: σ. 114; Μαντουβάλου και Μαυρίδου (χ.χ.έ) «Αστική Διάχυση Νέα Πολεοδομία, πρότυπα εικόνες για τον σχεδιασμό της μητρόπολης και ανάπτυξη του ελληνικού αστικού χώρου» στο Βαΐου, Μαντουβάλου, Μαυρίδου (χ.χ.έ.): σ. 144). Σύμφωνα με την άποψη του Γιάννη Αίσωπου (2006: σ.114) «η πολεοδομία και η αρχιτεκτονική θα πρέπει να αποδεχτούν την κατάσταση της αβεβαιότητας και της διαρκούς μετάλλαξης ως εννοιολογική βάση και να απορρίψουν την απόλυτη τάξη, τις σταθερές σχηματοποιήσεις και τον καθορισμό ορίων». 1 Garreau, J. (1991), Edge City: Life on the New Frontier, New York: Doubleday 2 Davis, M. (1992), City of Quartz: Excavating the Future in Los Angeles, New York: Vintage Books 3 Ascher, F. (1995), Metapolis ou l Avenir des Villes, Paris : Odile Jacob 16

17 Στον αντίποδα αυτών των απόψεων η «Νέα Πολεοδομία» στοχεύει σε ένα σφιχτό κανονιστικό πλαίσιο σε αντιστοιχία με το Μοντέρνο Κίνημα, ενσωματώνοντας στοιχεία των κριτικών που διατυπώθηκαν απέναντι σε αυτό. «Αναγνωρίζει και προβάλλει αιτήματα κοινωνικής συνοχής, καθώς και την ανάγκη αναγνώρισης και κατανόησης της «πραγματικότητας» της πόλης στις «καθημερινές» και «άσχημες» εκδοχές της» (Αστική Διάχυση Νέα Πολεοδομία, πρότυπα εικόνες για τον σχεδιασμό της μητρόπολης και ανάπτυξη του ελληνικού αστικού χώρου» στο Βαΐου, Μαντουβάλου, Μαυρίδου (χ.χ.έ.): σ. 146). Προβάλλει στο πρότυπό της, μεταξύ άλλων, τη διατήρηση της αγροτικής γης και την προστασία του φυσικού χώρου από την ανεξέλεγκτη εξάπλωση της πόλης, την οργάνωση της ανάπτυξης με πολυσυλλεκτικές και πολυλειτουργικές συμπαγείς γειτονιές, την εξασφάλιση τη κινητικότητας με προνομιακή έμφαση στα δίκτυα κίνησης των πεζών και στα δημόσια ΜΜΜ. (ο.π.). Με βάση τα παραπάνω προβάλλεται και ο όρος του «Μητροπολιτικού Αρχιπελάγους» (Pranlas-Descours, 2002) που επιχειρεί να συνδέσει την παράλληλη λειτουργία των αντιθετικών οπτικών. Ο όρος δίνει έμφαση στην χωρίς όρια σημερινή ανάπτυξη της πόλης και στη συχνή «ανάδυση» υπερσχεδιασμένων νησίδων με μεγάλη ποικιλία χρήσεων. Αυτή η άποψη νομιμοποιεί εν τέλει μια πολυσυλλεκτική θεωρητική τάση που αναγνωρίζει de facto τη συνύπαρξη χωρίς τομές και συγκρούσεις θέτοντας κεντρικά ερωτήματα για το σχεδιασμό και το «πεδίο του συλλογικού» (Βαΐου, Μαντουβάλου, Μαυρίδου ο.π. : σ ). Εικ. 13. το κέντρο της ανάπλασης στα docklands, δεσπόζουν οι 3 τραπεζικοί πύργοι. Πηγή: Κανελλοπούλου&Τσάδαρη 2006 Εν κατακλείδι, το ζήτημα της διάχυτης πόλης θέτει μια σειρά από ερωτήματα που παραμένουν ανοικτά και αγγίζουν όχι μόνο το επίπεδο της οργάνωσης του αστικού χώρου, αλλά έχουν οικονομικές και κοινωνικές προεκτάσεις. Οι εκφάνσεις του φαινομένου όπως προσεγγίζονται από τη θεωρητική σκέψη που παραπάνω επισημαίνεται είναι στρατηγικής 17

18 σημασίας για την πόλη και την κοινωνία στη μετάβαση προς τον 21 ο αιώνα. Ιδιαίτερα, οι αντιλήψεις της θετικής αξιολόγησης του ζητήματος τροφοδοτούν τη συζήτηση και την αντιπαράθεση γύρω από τη διάχυση που κατά τα άλλα δεν αποτελεί μια ιστορική καινοτομία, παρόλο που εισάγεται με νέους όρους στη νέα οικονομική και τεχνολογική εποχή μας. 2.4 ΟΙ ΑΝΑΠΛΑΣΕΙΣ: Πέντε κομβικά ζητήματα Gentrification ή αλλιώς «εξευγενισμός» Ένα ιδιαίτερα σημαντικό ζήτημα σε σχέση με τις χωρικές αναδιατάξεις σε κεντρικές περιοχές των πόλεων είναι αυτό των κοινωνικών αποτελεσμάτων που αυτές επιφέρουν. Ένα φαινόμενο που εμφανίζεται στο σύνολο σχεδόν των αναπλάσεων είναι αυτό της σταδιακής απομάκρυνσης του ντόπιου πληθυσμού (gentrification) και της εγκατάστασης ανώτερων εισοδηματικά τάξεων σε αυτές. Αυτή η διαδικασία προκύπτει κυρίαρχα λόγω της αύξησης στην αξία της γης. Οι ντόπιοι συνήθως αδυνατούν να αντεπεξέλθουν στις νέες τιμές και αναζητούν τη μεταφορά σε διαφορετικά τμήματα της πόλης (Κανελλοπούλου και Τσάδαρη, 2006: σ.67-69). H σχέση κράτους και αγοράς Η τάση για το ρόλο του κράτους και εν γένει της δημόσιας επένδυσης είναι πλέον να υποστηρίζει τις υποδομές δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για την ιδιωτική πρωτοβουλία. Επί της ουσίας, η κρατική επένδυση διαμορφώνει τις βάσεις και λειτουργεί ως μοχλός της ανάπτυξης την οποία ολοκληρώνουν οι ιδιωτικές επιχειρήσεις. Για να μπορέσει το δημόσιο να λειτουργήσει ως μοχλός ανάπτυξης (levering) χρειάζονται και νέοι φορείς διαχείρισης, για τους οποίους, ωστόσο, είναι ζήτημα το ποιον θα υπηρετούν και τι χώρο (και για ποιους) σε τελική ανάλυση θα δημιουργούν (ο.π.: σ.64). Η βιωσιμότητα και η μίξη των χρήσεων Σε μια περίοδο που η πολεοδομική συζήτηση έχει ξεπεράσει τη λογική του zoning, οι σύγχρονες αναπλάσεις στο επίπεδο της στοχοθεσίας υποστηρίζουν τη μίξη των χρήσεων ως προϋπόθεση για τη δημιουργία «βιώσιμων» πόλεων. Θεωρώντας πως η μίξη των χρήσεων ενισχύει έναν χαρακτήρα πόλης πιο προσιτό και στους ίδιους του κατοίκους της, δεν μπορούμε να παραβλέψουμε το γεγονός ότι μια τέτοια στοχοθεσία επιλέγεται πρωτίστως για να υπηρετήσει την οικονομική ανάπτυξη. Στο καπιταλιστικό σύστημα «βιώσιμη» δε 18

19 μπορεί παρά να θεωρείται μια πόλη βιώσιμη για το κεφάλαιο, παρότι ο όρος εισήχθηκε με μία έμφαση στην οικολογία. Με αυτήν την έννοια η μίξη των χρήσεων σε κάθε ανάπλαση σίγουρα αποσκοπεί στο να είναι ανταποδοτική είτε έμμεσα είτε άμεσα (ο.π: σ.65). Ο δημόσιος χώρος Οι σφαίρες του δημόσιου και του ιδιωτικού, πολύ δε περισσότερο το μοίρασμα ανάμεσά τους είναι ό,τι εν πολλοίς χαρακτηρίζει τον αστικό τρόπο ζωής. (Siebel, 2003: σ.87-97). Η επέκταση των ιδιωτικοποιημένων χώρων, αλλά και των λειτουργιών του δημόσιου χώρου θολώνουν αυτήν ακριβώς τη διάκριση. Μέσω αυτής της διαδικασίας, αλλά και με την αναβάθμιση του ρόλου της «ασφάλειας» που ενισχύει τη διάκριση ασφαλούς και επικίνδυνου χώρου ως βασική, τροποποιείται η κοινωνική δομή της πόλης. Τα ανώτερα και μεσαία στρώματα θα μπορούσε κανείς σε μια ακραία διατύπωση να πει πως αυτονομούνται σταδιακά σε μια δικιά τους σφαίρα ιδιωτικοποιημένων δημόσιων και ημιδημόσιων χώρων. Τέτοιοι είναι οι gated communities όπου ιδιωτικοποιείται και ο ημιδημόσιος χώρος ως η μετάβαση από την κατοικία, στη γειτονιά και τελικά στην πόλη. Τέτοιοι χώροι είναι πολύ περισσότερο τα τεράστιας κλίμακας εμπορικά κέντρα και κέντρα αναψυχής. Κι όταν ακόμη αυτή διάκριση δε είναι τόσο κραυγαλέα έχουμε τη δημιουργία ελεγχόμενων δημόσιων ζωνών όπου τάχα εμφανίζονται και οι πιο σκοτεινές πλευρές του άστεως ως πρόσχημα για την ποικιλομορφία. Η «καλή πόλη» Όλα τα παραπάνω τροφοδοτούν εν τέλει ένα κεντρικό ερώτημα σε σχέση με την δημιουργία μιας «καλής πόλης». Θα παραθέσουμε εδώ αυτούσια την άποψη του Walter Siebel που με καινοφανή μαεστρία αποδίδει την πεμπτουσία της πόλης και της γοητείας της, που είναι οι ίδιες οι αντιφάσεις της. Η καλή πόλη είναι μια ουτοπία[...] Η πολεοδομία χρησιμοποιούσε πάντοτε απλουστευτικές συλλήψεις που επέμφοντο την πραγματικότητα για αυτά που είχε κατά περίπτωση παραμελήσει. Το λιθόκτιστο Βερολίνο το επέμφοντο για το φως, τον αέρα και τον ήλιο που στερείτο, στοιχεία που τα είχε μια καθαρά διαρθρωμένη και αραιοκτισμένη πόλη, ενώ αυτή την πόλη την μέμφονται για τον αστικό χαρακτήρα που δεν έχει η ίδια και που έχει το λιθόκτιστο Βερολίνο. Αλλά η πραγματικότητα διαφεύγει τέτοιων απλοϊκών συλλήψεων. [...] Οι άνθρωποι έχουν πραγματικά αντιφατικές προσδοκίες από την πόλη. [...] Αν αυτό ισχύει δεν μπορεί να υπάρξει μια ελεύθερη αντιφάσεων εικόνα της καλής 19

20 πόλης.[...] Η καλή πόλη υφίσταται στη διελκυστίνδα των αντιθέσεών της: ανάμεσα στην τάξη και το χάος, ανάμεσα στο δημόσιο και το ιδιωτικό,[...] ανάμεσα στην αποξένωση και την ταύτιση, ανάμεσα στη ζούγκλα και τη γειτονιά. Η Άγια Ιερουσαλήμ και η πόρνη Βαβυλώνα είναι τα αρχέτυπα του άστεως. Η καλή πόλη πρέπει να διατηρεί την ανάμνηση και από τις δύο, και από την Ιερουσαλήμ και από τη Βαβυλώνα. (Siebel, 2003: σ ) Εικ. 14. επάνω αριστερά: άτυπη αγορά στο Μεξικό, επάνω δεξιά: άτυπη αγορά στο Ανατολικό Λονδίνο, κάτω: στο μετρό του Τόκιο. Πηγή:10 th (V.A.B.) 3. αντί επιλόγου - Η ΠΟΛΗ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΣΤΗ ΔΙΝΗ ΜΙΑΣ ΝΕΑΣ ΕΠΟΧΗΣ Η ελληνική πόλη με την Αθήνα σχεδόν αρχετυπικό παράδειγμα (Σερράος και Ιωάννου «Μετασχηματισμοί της ελληνικής πόλης-επιπτώσεις στην εικόνα του αστικού τοπίου» στο Γοσποδίνη και Μπεριάτος 2006: σ.129) δε μένει απαθής σε σχέση με όλα όσα στα πλαίσια αυτής της εργασίας αναφέρθηκαν. Διατηρώντας μιας σειρά από ιδιομορφίες σε σχέση με την ιστορική της εξέλιξη, στην αυγή του 21 ου αιώνα αναπτύσσεται με βάση και νέα δεδομένα. Οι παράγοντες που την επηρεάζουν είναι ως εκ τούτου τόσο ενδογενείς όσο και εξωγενείς. Από τις πρώτες επιλογές της Οθωνικής περιόδου (Μαντουβάλου 1986, «ο πολεοδομικός σχεδιασμός της Αθήνας » στο Βαΐου, Μαντουβάλου, Μαυρίδου (χ.χ.έ.): 20

Η σύγχρονη εργατική τάξη και το κίνημά της (2) Συντάχθηκε απο τον/την ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ Παρασκευή, 11 Σεπτέμβριος :57

Η σύγχρονη εργατική τάξη και το κίνημά της (2) Συντάχθηκε απο τον/την ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ Παρασκευή, 11 Σεπτέμβριος :57 Για την πληρέστερη κατανόηση της μεθοδολογίας, με την οποία γίνεται από το μαρξισμό ο διαχωρισμός της αστικής κοινωνίας στο σύνολό της σε τάξεις, είναι απαραίτητο να αναφέρουμε τον κλασικό ορισμό που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικές και πολιτικές διαστάσεις της αστικής ανάπτυξης στην Ελλάδα Διαχρονικές αναγνώσεις

Κοινωνικές και πολιτικές διαστάσεις της αστικής ανάπτυξης στην Ελλάδα Διαχρονικές αναγνώσεις Ε.Μ.Π. ΣΧΟΛΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Διατμηματικό Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών Κατεύθυνση: Πολεοδομία και Χωροταξία Κοινωνικές και πολιτικές διαστάσεις της αστικής ανάπτυξης στην Ελλάδα Διαχρονικές αναγνώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Όψεις της σύγχρονης αστικοποίησης και διαδικασίες πρόσφατης αστικής αλλαγής

Όψεις της σύγχρονης αστικοποίησης και διαδικασίες πρόσφατης αστικής αλλαγής Θ Ε Ω Ρ Ι Ε Σ Γ Ι Α Τ Η Σ Υ Γ Χ Ρ Ο Ν Η Π Ο Λ Η ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΑΣΤΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΟΛΕΙΣ Η ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΤΟ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ Μέρος Α: θεωρίες και όψεις των αστικών μεταλλαγών Όψεις της σύγχρονης αστικοποίησης

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη διεθνή και ελληνική εμπειρία από την εφαρμογή προγραμμάτων αστικής αναγέννησης. Προτάσεις για το μέλλον

Εισαγωγή στη διεθνή και ελληνική εμπειρία από την εφαρμογή προγραμμάτων αστικής αναγέννησης. Προτάσεις για το μέλλον Προγράμματα αστικής αναγέννησης και βιώσιμη ανάπτυξη. Ελληνικές και Βρετανικές εμπειρίες ΤΕΕ / ΤΚΜ ΣΕΜΠΧΠΑ Εισαγωγή στη διεθνή και ελληνική εμπειρία από την εφαρμογή προγραμμάτων αστικής αναγέννησης. Προτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΥΠΑΝΑΠΤΥΞΗΣ : ανέπτυξε τη θεωρία περί «άνισης ανταλλαγής». Η θεωρία του αποτελεί μέρος μιας πιο λεπτομερούς ερμηνείας της μεταπολεμικής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ 23

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ 23 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Πρόλογος...21 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ 23 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Εισαγωγικές Έννοιες... 25 1.1 Η Οικονομική Επιστήμη και οι Σχολές Οικονομικής

Διαβάστε περισσότερα

Συνεργασίες με τον Λευτέρη Παπαγιαννάκη. Ερευνητικά προγράμματα Ε.Μ.Π. για την. Ερευνητικό πρόγραμμα Ε.Μ.Π. για ένα. Αθήνας Αττικής (δεκαετία 2000)

Συνεργασίες με τον Λευτέρη Παπαγιαννάκη. Ερευνητικά προγράμματα Ε.Μ.Π. για την. Ερευνητικό πρόγραμμα Ε.Μ.Π. για ένα. Αθήνας Αττικής (δεκαετία 2000) Ημερίδα Τ.Ε.Ε. / 11 Φεβρουαρίου 2010 Λουδοβίκος Κ. Βασενχόβεν Ομότιμος Καθηγητής Ε.Μ.Π. Συνεργασίες με τον Λευτέρη Παπαγιαννάκη Ερευνητικά προγράμματα Ε.Μ.Π. για την περιοχή του Ελαιώνα (δεκαετία του 1990)

Διαβάστε περισσότερα

Η Περιφερειακή Επιστήμη.

Η Περιφερειακή Επιστήμη. VII. Η ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ Η Περιφερειακή Επιστήμη. Τι είναι; Τι την συνέθεσε; ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι δυνατότητες της περιφερειακής οικονομικής ανάλυσης είναι περιορισμένες. Η φύση των προβλημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Εξέλιξη του λιανικού εμπορίου. Προς νέες κεντρικότητες στον αστικό χώρο.

Εξέλιξη του λιανικού εμπορίου. Προς νέες κεντρικότητες στον αστικό χώρο. Εξέλιξη του λιανικού εμπορίου. Προς νέες κεντρικότητες στον αστικό χώρο. Βάλια Αρανίτου, ΙΝΕΜΥ, Πανεπιστήμιο Κρήτης Ιων Σαγιάς, ΕΜΠ ΟΡΣΑ-ΕΣΕΕ ΕΜΠΟΡΙΟ ΚΑΙ ΠΟΛΗ. Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΟ ΝΕΟ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΑΤΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πόλη = χώρος συνάντησης του συνόλου των ανθρώπινων δραστηριοτήτων

Πόλη = χώρος συνάντησης του συνόλου των ανθρώπινων δραστηριοτήτων Πόλη = χώρος συνάντησης του συνόλου των ανθρώπινων δραστηριοτήτων ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ μάλιστα δὲ καὶ τοῦ κυριωτάτου πάντων ἡ πασῶν κυριωτάτη καὶ πάσας περιέχουσα τὰς ἄλλας. Αὕτη δ ἐστὶν ἡ καλουμένη πόλις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Οι συγγραφείς... xiii Πρόλογος και ευχαριστίες...xv

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Οι συγγραφείς... xiii Πρόλογος και ευχαριστίες...xv ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Οι συγγραφείς... xiii Πρόλογος και ευχαριστίες...xv 1. Πόλη και σχεδιασμός: oι βασικές συνιστώσες... 18 1.1 Αναγκαιότητα του χωρικού σχεδιασμού....18 1.2 Η ρύθμιση των χρήσεων γης...20 1.3

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρίες Πολεοδομικού Σχεδιασμού. 4 ο Μάθημα Πολεοδομικός Σχεδιασμός και Χρήσεις Γης

Θεωρίες Πολεοδομικού Σχεδιασμού. 4 ο Μάθημα Πολεοδομικός Σχεδιασμός και Χρήσεις Γης ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική ομάδα: Ελένη Ανδρικοπούλου, Γρηγόρης Καυκαλάς 4 ο Μάθημα Πολεοδομικός Σχεδιασμός και Χρήσεις Γης Εισήγηση: Δρ. Αθηνά Γιαννακού,

Διαβάστε περισσότερα

Philip McCann Αστική και περιφερειακή οικονομική. 2 η έκδοση. Chapter 1

Philip McCann Αστική και περιφερειακή οικονομική. 2 η έκδοση. Chapter 1 Philip McCann Αστική και περιφερειακή οικονομική 2 η έκδοση Chapter 1 Κεφάλαιο 9 Πόλεις και Περιφέρειες στη Σύγχρονη Παγκόσμια Οικονομία Περιεχόμενα διάλεξης Διαφορετικοί τύποι χωρικού κόστους συναλλαγών

Διαβάστε περισσότερα

1η Ελληνο - Γαλλική & Διεθνής Συνάντηση, SD-MED:

1η Ελληνο - Γαλλική & Διεθνής Συνάντηση, SD-MED: Ε ΘΝΙΚΟ Μ ΕΤΣΟΒΙΟ Π ΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΓΡΟΝΟΜΩΝ & ΤΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 1η Ελληνο - Γαλλική & Διεθνής Συνάντηση, SD-MED: «Πολιτικές χωρικού σχεδιασμού και διευθέτησης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Κατάλογος Εικόνων...XIII Κατάλογος Σχημάτων...XV Κατάλογος Πλαισίων...XIX Κατάλογος Πινάκων...XXII Βιβλιογραφικές Αναφορές...

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Κατάλογος Εικόνων...XIII Κατάλογος Σχημάτων...XV Κατάλογος Πλαισίων...XIX Κατάλογος Πινάκων...XXII Βιβλιογραφικές Αναφορές... ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Κατάλογος Εικόνων....XIII Κατάλογος Σχημάτων....XV Κατάλογος Πλαισίων....XIX Κατάλογος Πινάκων....XXII Βιβλιογραφικές Αναφορές.... XXIV Βιογραφικά Σημειώματα Συγγραφέων.... XXV Πρόλογος και

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΗΜΟΣ ΝΟΤΙΑΣ ΚΥΝΟΥΡΙΑΣ ΣΤΟ ΔΡΟΜΟ ΓΙΑ ΤΟ ΔΗΜΟ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ

Ο ΔΗΜΟΣ ΝΟΤΙΑΣ ΚΥΝΟΥΡΙΑΣ ΣΤΟ ΔΡΟΜΟ ΓΙΑ ΤΟ ΔΗΜΟ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Ο ΔΗΜΟΣ ΝΟΤΙΑΣ ΚΥΝΟΥΡΙΑΣ ΣΤΟ ΔΡΟΜΟ ΓΙΑ ΤΟ ΔΗΜΟ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ ΕΛΕΝΗ ΜΑΙΣΤΡΟΥ 1 Η ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΩΣ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΒΙΩΣΙΜΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος του Τμήματος: Οικονομικής & Περιφερειακής Ανάπτυξης (152)

Στόχος του Τμήματος: Οικονομικής & Περιφερειακής Ανάπτυξης (152) Οικονομικής & Περιφερειακής Ανάπτυξης (152) Το Τμήμα: Το Τμήμα Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης ιδρύθηκε το 1989 με αρχική ονομασία «Τμήμα Αστικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης». Ανήκει στην ομάδα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η ΧΩΡΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ Ι. ΤΑ ΚΡΙΣΙΜΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ Οι κοινωνικές και οικονομικές μεταβολές επηρεάζουν τον χώρο. Ο Χώρος

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΥΠΛΙΟ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑ ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ ΗΠΑΛΙΑΠΟΛΗ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ

ΝΑΥΠΛΙΟ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑ ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ ΗΠΑΛΙΑΠΟΛΗ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ ΝΑΥΠΛΙΟ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑ ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ ΗΠΑΛΙΑΠΟΛΗ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ 1 Η ΝΕΩΤΕΡΗ ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ 2 Τα εργαλεία ανάγνωσης της ταυτότητας της πόλης. Τα εργαλεία

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΘΝΙΚΟ Μ ΕΤΣΟΒΙΟ Π ΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΓΡΟΝΟΜΩΝ & ΤΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ Μ ΟΝΑ Α Β ΙΩΣΙΜΗΣ Κ ΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

Ε ΘΝΙΚΟ Μ ΕΤΣΟΒΙΟ Π ΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΓΡΟΝΟΜΩΝ & ΤΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ Μ ΟΝΑ Α Β ΙΩΣΙΜΗΣ Κ ΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Ε ΘΝΙΚΟ Μ ΕΤΣΟΒΙΟ Π ΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΓΡΟΝΟΜΩΝ & ΤΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ Μ ΟΝΑ Α Β ΙΩΣΙΜΗΣ Κ ΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΒιώσιμηΑνάπτυξηκαι5 η Προγραμματική Περίοδος: το Ρέθυμνο

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσμια οικονομία. Διεθνές περιβάλλον 1

Παγκόσμια οικονομία. Διεθνές περιβάλλον 1 Παγκόσμια οικονομία Διεθνές περιβάλλον 1 Επιλεγμένοι δείκτες ασιατικών χωρών Διεθνές περιβάλλον 2 Αλλαγές στο διεθνές οικονομικό περιβάλλον Πρωτεύον ρόλος της κίνησης στην κίνηση των κεφαλαίων σε σχέση

Διαβάστε περισσότερα

Το αστικό περιβάλλον σήμερα, η αρχή της βιώσιμης αστικής ανάπτυξης και παραδείγματα ολοκληρωμένων αστικών παρεμβάσεων

Το αστικό περιβάλλον σήμερα, η αρχή της βιώσιμης αστικής ανάπτυξης και παραδείγματα ολοκληρωμένων αστικών παρεμβάσεων Το αστικό περιβάλλον σήμερα, η αρχή της βιώσιμης αστικής ανάπτυξης και παραδείγματα ολοκληρωμένων αστικών παρεμβάσεων Φερενίκη Βαταβάλη Δρ. Αρχιτέκτων-Πολεοδόμος Εργαστήριο Αστικού Περιβάλλοντος ΕΜΠ Οι

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρίες Πολεοδομικού Σχεδιασμού

Θεωρίες Πολεοδομικού Σχεδιασμού ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική ομάδα: Ελένη Ανδρικοπούλου, Γρηγόρης Καυκαλάς 8 ο Μάθημα Αστικές παρεμβάσεις στο πλαίσιο της πολιτικής συνοχής της Ευρωπαϊκής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΛΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΡΙΖΟΥΠΟΛΗΣ ΠΕΡΙΣΣΟΥ

ΑΝΑΠΛΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΡΙΖΟΥΠΟΛΗΣ ΠΕΡΙΣΣΟΥ ΕΜΠ ΣΧΟΛΗΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΤΟΜΕΙΣ Ι,ΙΙ,ΙΙΙ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2006 07 9ο ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΡΧΙΤΕΚΟΝΙΚΟΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ 9: ΑΣΤΙΚΟΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΑΝΑΠΛΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΡΙΖΟΥΠΟΛΗΣ ΠΕΡΙΣΣΟΥ ΟΜΑ Α 2 ΠΕΡΙΟΧΗ Β

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΟΡΕΙΝΟΙ ΟΙΚΙΣΜΟΙ ΤΗΣ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ, ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ, ΑΝΑΠΤΥΞΗ

ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΟΡΕΙΝΟΙ ΟΙΚΙΣΜΟΙ ΤΗΣ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ, ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ, ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΟΡΕΙΝΟΙ ΟΙΚΙΣΜΟΙ ΤΗΣ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ, ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ, ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΛΕΝΗ ΜΑΙΣΤΡΟΥ ΤΡΙΠΟΛΗ - ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2016 1ο ερώτημα Γιατί και με ποιους όρους η προστασία της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς ενός

Διαβάστε περισσότερα

23/11/14. 20 ος αιώνας. } Φορντισµός (Henry Ford) } Τεϋλορισµός (Fredrich Taylor) } επιστηµονική διοίκηση της εργασίας

23/11/14. 20 ος αιώνας. } Φορντισµός (Henry Ford) } Τεϋλορισµός (Fredrich Taylor) } επιστηµονική διοίκηση της εργασίας 20 ος αιώνας } Φορντισµός (Henry Ford) } Τεϋλορισµός (Fredrich Taylor) } επιστηµονική διοίκηση της εργασίας 1 Taylor F. (1911) The Principles of Scientific Management. επιστηµονική διοίκηση της εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Περιφερειακή ανάπτυξη- Περιφερειακές ανισότητες. Εισαγωγικές έννοιες

Περιφερειακή ανάπτυξη- Περιφερειακές ανισότητες. Εισαγωγικές έννοιες Περιφερειακή ανάπτυξη- Περιφερειακές ανισότητες. Εισαγωγικές έννοιες «Χωρικές, Οικονομικές, Κοινωνικές και Περιβαλλοντικές Διαστάσεις της Ανάπτυξης και του Σχεδιασμού» Διδάσκων: Ι. Σαγιάς, Επίκουρος Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ανθρωπιστικών Σπουδών Σπουδές στον Ευρωπαϊκό Πολιτισμό ΓΕΝΙΚΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ, ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΩΓΡΑΦΙΑ. 4η Γραπτή Εργασία Ακαδημαϊκού Έτους

Σχολή Ανθρωπιστικών Σπουδών Σπουδές στον Ευρωπαϊκό Πολιτισμό ΓΕΝΙΚΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ, ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΩΓΡΑΦΙΑ. 4η Γραπτή Εργασία Ακαδημαϊκού Έτους Σχολή Ανθρωπιστικών Σπουδών Σπουδές στον Ευρωπαϊκό Πολιτισμό ΓΕΝΙΚΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ, ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΥΛΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ 4η Γραπτή Εργασία Ακαδημαϊκού Έτους 2010-2011 Φοιτητής : Λιούμπας Ανδρέας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΩΝ ΑΣΤΙΚΩΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΩΝ ΣΤΗ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΘΗΝΑ

ΣΧΕΔΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΩΝ ΑΣΤΙΚΩΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΩΝ ΣΤΗ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΘΗΝΑ ΚΕΦ. 1 Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ "ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ ΑΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗΣ" ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΧΩΡΟ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΞΗ ΣΕ ΕΥΡΩΠΑΪΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ JESSICA ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΕΣΠΑ 2014-2020 Τρεις κυρίαρχες

Διαβάστε περισσότερα

ένα αειφόρο πρότυπο Ήβη Νανοπούλου Αρχιτέκτων - Διευθύνων σύμβουλος ΘΥΜΙΟΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΑΕΜ

ένα αειφόρο πρότυπο Ήβη Νανοπούλου Αρχιτέκτων - Διευθύνων σύμβουλος ΘΥΜΙΟΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΑΕΜ Η πόλη ως καταλύτης για ένα αειφόρο πρότυπο ανάπτυξης Ήβη Νανοπούλου Αρχιτέκτων - Διευθύνων σύμβουλος ΘΥΜΙΟΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΑΕΜ Διαπιστώσεις Πού ζούμε ; Ο χάρτης αναπαριστά τη συγκέντρωση πληθυσμού

Διαβάστε περισσότερα

1. Τι γνωρίζετε για το θεσμό της ιδιωτικής ασφάλισης στη χώρα μας; Τι γνωρίζετε παγκοσμίως;

1. Τι γνωρίζετε για το θεσμό της ιδιωτικής ασφάλισης στη χώρα μας; Τι γνωρίζετε παγκοσμίως; 1. Τι γνωρίζετε για το θεσμό της ιδιωτικής ασφάλισης στη χώρα μας; Τι γνωρίζετε παγκοσμίως; Η ιδιωτική ασφάλιση βρίσκεται μπροστά σε μια νέα πραγματικότητα, διεκδικώντας ισχυρότερη θέση στο χρηματοπιστωτικό

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικασίες Κοινωνικού Αποκλεισμού στο σύγχρονο αστικό ιστό. Η Ελληνική εμπειρία

Διαδικασίες Κοινωνικού Αποκλεισμού στο σύγχρονο αστικό ιστό. Η Ελληνική εμπειρία ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΜΠ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ- ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΧΩΡΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ : ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ : 2007-2008 Μάθημα : Χωρικές, Κοινωνικές, Οικονομικές και Περιβαλλοντικές

Διαβάστε περισσότερα

H Μητροπολιτική Αθήνα αντιμετωπίζει ριζικές αλλαγές και σύνθετα πολεοδομικά, περιβαλλοντικά και κοινωνικά προβλήματα

H Μητροπολιτική Αθήνα αντιμετωπίζει ριζικές αλλαγές και σύνθετα πολεοδομικά, περιβαλλοντικά και κοινωνικά προβλήματα 1 2 H Μητροπολιτική Αθήνα αντιμετωπίζει ριζικές αλλαγές και σύνθετα πολεοδομικά, περιβαλλοντικά και κοινωνικά προβλήματα 3 Περιβαλλοντική υποβάθμιση 4 Σε αναζήτηση της σύγχρονης ταυτότητας 5 Ανεργία -

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ

ΔΗΜΟΣ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΔΗΜΟΣ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ Η ΗΑΒΙΤΑΤ AGENDA ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τον Ιούνιο του 1996, στη Δεύτερη Παγκόσμια Συνδιάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για τους Ανθρώπινους Οικισμούς (HABITAT II) που πραγματοποιήθηκε στην

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΠΕΙΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α

ΕΜΠΕΙΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α ΕΜΠΕΙΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Όλγα Ιακωβίδου, Καθηγήτρια ΑΠΘ Τµήµα Γεωπονίας, Τοµέας Αγροτικής Οικονοµίας Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης e-mail:olg@agro.auth.gr Ο αγροτουρισµός,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΟΧΗ ΜΕΛΕΤΗΣ: ΟΙΚΟΣΜΟΣ ΕΡΓΑΤΙΚΩΝ ΚΑΤΟΙΚΙΩΝ «ΠΥΛΗΣ ΑΞΙΟΥ»

ΠΕΡΙΟΧΗ ΜΕΛΕΤΗΣ: ΟΙΚΟΣΜΟΣ ΕΡΓΑΤΙΚΩΝ ΚΑΤΟΙΚΙΩΝ «ΠΥΛΗΣ ΑΞΙΟΥ» Ομάδα Εργασίας: Κόντου Χριστίνα, Λαζαρίδης Χριστόφορος, Μπουλταδάκη Άννα, Πάσχου Μαρία, Παυλίδου Ιωάννα, Τσιολάκη Φανή ΠΕΡΙΟΧΗ ΜΕΛΕΤΗΣ: ΟΙΚΟΣΜΟΣ ΕΡΓΑΤΙΚΩΝ ΚΑΤΟΙΚΙΩΝ «ΠΥΛΗΣ ΑΞΙΟΥ» Η περιοχή μελέτης ανήκει

Διαβάστε περισσότερα

ο εκτοπισμός της κατοικίας από το Γκαζοχώρι

ο εκτοπισμός της κατοικίας από το Γκαζοχώρι Δ.Π.Μ.Σ. ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΧΩΡΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Β : ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑ και ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΔΥΝΑΜΙΚΕΣ και ΣΥΓΧΡΟΝΟΙ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ ο εκτοπισμός της κατοικίας από το Γκαζοχώρι φοιτήτρια:

Διαβάστε περισσότερα

«Από την έρευνα στη διδασκαλία» Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Βέροιας Σάββατο 16 Απριλίου 2016

«Από την έρευνα στη διδασκαλία» Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Βέροιας Σάββατο 16 Απριλίου 2016 Βιογραφικό σημείωμα Γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε Μαθηματικά και Οικονομικά στις ΗΠΑ (1974) και στην Αγγλία (1978). Στη δεκαετία του 1980 εργάστηκε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις Βρυξέλλες. Από το 1990

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Ένα πρόβλημα που μας αφορά όλους Το φαινόμενο της φτώχειας παραμένει κυρίαρχο στις σύγχρονες κοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

στον αστικό ιστό Το παράδειγμα του Δήμου Αρτέμιδος Αττικής» ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: Ι. ΠΟΛΥΖΟΣ, Τζ. ΚΟΣΜΑΚΗ, Σ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗ Αθήνα, Μάρτιος 2009

στον αστικό ιστό Το παράδειγμα του Δήμου Αρτέμιδος Αττικής» ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: Ι. ΠΟΛΥΖΟΣ, Τζ. ΚΟΣΜΑΚΗ, Σ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗ Αθήνα, Μάρτιος 2009 ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΔΠΜΣ: Αρχιτεκτονική - Σχεδιασμός του Χώρου Κατεύθυνση: Πολεοδομία Χωροταξία Μάθημα:Περιβαλλοντικές συνιστώσες του σχεδιασμού και της οικιστικής

Διαβάστε περισσότερα

Περιφερειακή ανάπτυξη- Περιφερειακές ανισότητες. Εισαγωγικές έννοιες. Συσσώρευση Κεφαλαίου, Χωρικός Καταμερισμός Εργασίας

Περιφερειακή ανάπτυξη- Περιφερειακές ανισότητες. Εισαγωγικές έννοιες. Συσσώρευση Κεφαλαίου, Χωρικός Καταμερισμός Εργασίας Περιφερειακή ανάπτυξη- Περιφερειακές ανισότητες. Εισαγωγικές έννοιες. Συσσώρευση Κεφαλαίου, Χωρικός Καταμερισμός Εργασίας «Χωρικές, Οικονομικές, Κοινωνικές και Περιβαλλοντικές Διαστάσεις της Ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Πρόλογος 14

Περιεχόμενα. Πρόλογος 14 Περιεχόμενα Πρόλογος 14 Κεφάλαιο 1 Ιστορική εξέλιξη των πόλεων 17 1.1 Ορισμός της πόλης και βασικές έννοιες.................... 17 1.2 Η εξέλιξη των πόλεων............................... 21 1.3 Βασικές

Διαβάστε περισσότερα

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΛΙΤΟΤΗΤΑΣ Μελέτη του ΔΝΤ για 17 χώρες του ΟΑΣΑ επισημαίνει ότι για κάθε ποσοστιαία μονάδα αύξησης του πρωτογενούς πλεονάσματος, το ΑΕΠ μειώνεται κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες και

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΜΙΑ ΑΝΑΤΓΩΝΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

ΓΙΑ ΜΙΑ ΑΝΑΤΓΩΝΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΓΙΑ ΜΙΑ ΑΝΑΤΓΩΝΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ Απόστ. Παπαδούλης Πρόεδρος Εκτελεστικής Επιτροπής Συνδέσμου Βιομηχανιών Θεσσαλίας & Κεντρικής Ελλάδος 24 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2012 ΚΟΖΑΝΗ ΟΙ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΠΟΥ ΚΥΡΙΑΡΧΟΥΝ ΣΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η χωρική διασπορά και η θέση των οικισμών

Η χωρική διασπορά και η θέση των οικισμών Η χωρική διασπορά και η θέση των οικισμών Η κατανομή των πόλεων στο γεωγραφικό χώρο έχει ορισμένα χαρακτηριστικά Μέγεθος πόλεων Αριθμός πόλεων Σχέση αριθμού και μεγέθους πόλεων Κυρίαρχη πόλη 1 ο επίπεδο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΨΕΙΣ ΤΟΥ ΑΣΤΙΚΟΥ ΤΟΠΙΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΧΩΡΟ ΠΟΛΗ, ΦΥΣΗ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ

ΟΨΕΙΣ ΤΟΥ ΑΣΤΙΚΟΥ ΤΟΠΙΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΧΩΡΟ ΠΟΛΗ, ΦΥΣΗ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ Ε Θ Ν Ι Κ Ο Μ Ε Τ Σ Ο Β Ι Ο Π Ο Λ Υ Τ Ε Χ Ν Ε Ι Ο Τ Μ Η Μ Α Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ω Ν Μ Η Χ Α Ν Ι Κ Ω Ν Τ Ο Μ Ε Α Σ Π Ο Λ Ε Ο Δ Ο Μ Ι Α Σ Κ Α Ι Χ Ω Ρ Ο Τ Α Ξ Ι Α Σ ΟΔΟΣ ΠΑΤΗΣΙΩΝ 42 ΤΚ: 106 82 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.

Διαβάστε περισσότερα

1. Βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της τοπικής οικονομίας και αξιοποίηση ΤΠΕ

1. Βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της τοπικής οικονομίας και αξιοποίηση ΤΠΕ Σχεδιασμός για την υποβολή Στρατηγικής Βιώσιμης Αστικής Ανάπτυξης για την πόλη των Γιαννιτσών του Δήμου Πέλλας στο πλαίσιο του ΠΕΠ Κεντρικής Μακεδονίας 2014 2020 1. Αιτιολόγηση των Στρατηγικών Στόχων 1.

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Ως κλάδος τηλεπικοινωνιών ορίζεται η παραγωγή τηλεπικοινωνιακού υλικού και η χρήση των παραγόμενων τηλεπικοινωνιακών προϊόντων και

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα 2012-13: Ενδείξεις ανάκαμψης της μικρής επιχειρηματικότητας;»

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα 2012-13: Ενδείξεις ανάκαμψης της μικρής επιχειρηματικότητας;» ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τσάμη Καρατάσου 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.: 210 92 11 200-10, Fax: 210 92 33 977, www.iobe.gr 11 Tsami Karatassou, 117

Διαβάστε περισσότερα

13/1/2010. Οικονομική της Τεχνολογίας. Ερωτήματα προς συζήτηση ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ

13/1/2010. Οικονομική της Τεχνολογίας. Ερωτήματα προς συζήτηση ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ Τμήμα Μηχανικών Οικονομίας και Διοίκησης Οικονομική της Τεχνολογίας Διάλεξη 6 η: Οικονομική Θεωρία και το Ζήτημα της Τεχνολογικής Αλλαγής: & II 1 Ερωτήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΣΤΑΔΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ. ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟΣ : ανέπτυξε ένα πρότυπο σύμφωνα με το οποίο διέκρινε 5 στάδια οικονομικής ανάπτυξης, από τα οποία υποστήριξε

Διαβάστε περισσότερα

ενεργειακό περιβάλλον

ενεργειακό περιβάλλον Προστατεύει το ενεργειακό περιβάλλον Αλλάζει τη ζωή μας www.epperaa.gr www.ypeka.gr Ε.Π. «Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη» 2007-2013 Το ΕΠΠΕΡΑΑ δημιουργεί ένα βιώσιμο Ενεργειακό Περιβάλλον βελτιώνει την

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΘΝΟΠΟΙΗΣΗ ΕΙΝΑΙ Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ; ΠΛΑΤΩΝ ΜΑΡΛΑΦΕΚΑΣ ΛΟΥΞ ΑΒΕΕ

ΔΙΕΘΝΟΠΟΙΗΣΗ ΕΙΝΑΙ Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ; ΠΛΑΤΩΝ ΜΑΡΛΑΦΕΚΑΣ ΛΟΥΞ ΑΒΕΕ ΠΛΑΤΩΝ ΜΑΡΛΑΦΕΚΑΣ ΛΟΥΞ ΑΒΕΕ Αθήνα, 7 Μαΐου 2015 ΛΟΓΟΙ ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Είμαστε σε μια περίοδο όπου η κρίση διαφοροποιεί το διεθνές επιχειρηματικό περιβάλλον Πρώτον,

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Αστικά και περιφερειακά οικονομικά υποδείγματα και μέθοδοι... 37

Περιεχόμενα. Αστικά και περιφερειακά οικονομικά υποδείγματα και μέθοδοι... 37 Περιεχόμενα Εισαγωγικό σημείωμα του επιμελητή, Δημήτρης Σκούρας....................... 23 Εισαγωγή................................................................................ 25 Η λογική και η οργάνωση

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ

Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Ι. ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ; Η πορεία που πρέπει να ακολουθηθεί για την πραγματοποίηση των αντικειμενικών

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνείς Οικονομικές Σχέσεις

Διεθνείς Οικονομικές Σχέσεις Διεθνείς Οικονομικές Σχέσεις Ενότητα 3: Διεθνοποίηση κεφαλαίου Ηλέκτρα Πιτόσκα, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Προσεγγίσεις για τη βιώσιμη αστική ανάπτυξη. Φερενίκη Βαταβάλη Δρ. Αρχιτέκτων-Πολεοδόμος ΕΜΠ

Προσεγγίσεις για τη βιώσιμη αστική ανάπτυξη. Φερενίκη Βαταβάλη Δρ. Αρχιτέκτων-Πολεοδόμος ΕΜΠ Προσεγγίσεις για τη βιώσιμη αστική ανάπτυξη Φερενίκη Βαταβάλη Δρ. Αρχιτέκτων-Πολεοδόμος ΕΜΠ Οι πόλεις τις τελευταίες τρεις δεκαετίες βρίσκονται σε ταχύτατο μετασχηματισμό Αύξηση πληθυσμού πόλεων Επίκεντρο

Διαβάστε περισσότερα

Κατερίνα Μπατζελή Πρόεδρος Επιτροπής Πολιτισμού και Παιδείας

Κατερίνα Μπατζελή Πρόεδρος Επιτροπής Πολιτισμού και Παιδείας Κατερίνα Μπατζελή Πρόεδρος Επιτροπής Πολιτισμού και Παιδείας «ΨΗΦΙΑΚΟ ΜΕΡΙΣΜΑ: Προκλήσεις και Ευκαιρίες στη Νέα Ψηφιακή Εποχή» Ημερίδα Εθνικής Επιτροπής Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων Αθήνα, 24 Φεβρουαρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ EΡΓΟ MMWD ΜΙΑ ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

ΤΟ EΡΓΟ MMWD ΜΙΑ ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΑΞΙΟΠΟΙΩΝΤΑΣ ΤΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ - MMWD Εργαλεία Πολιτικής για το στρατηγικό σχεδιασμό των περιφερειών και των πόλεων της Νοτιοανατολικής Ευρώπης ΤΟ EΡΓΟ MMWD ΜΙΑ ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ Γεράσιμος

Διαβάστε περισσότερα

Στρατόπεδο Aσηµακοπούλου. Παραλία

Στρατόπεδο Aσηµακοπούλου. Παραλία Στάδιο Στρατόπεδο Aσηµακοπούλου Παραλία Λιµανάκι Σφαγείων Καρνάγιο Το Περιγιάλι όπως είναι σήμερα. Η γραμμή περιγράφει τη περιοχή που διαμορφώνεται σε μια νέα, πρότυπη πόλη στα ανατολικά της Καβάλας. Η

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ, ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ, ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ, ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΕΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Η Παγκόσµια Μετανάστευση Το 2010, 214 εκατομμύρια άνθρωποι ήταν μετανάστες, κατοικούσαν

Διαβάστε περισσότερα

Για μια αειφόρο προσέγγιση της οικιστικής ανάπτυξης. Θάνος Παγώνης, αρχιτέκτων - πολεοδόμος

Για μια αειφόρο προσέγγιση της οικιστικής ανάπτυξης. Θάνος Παγώνης, αρχιτέκτων - πολεοδόμος Για μια αειφόρο προσέγγιση της οικιστικής ανάπτυξης Θάνος Παγώνης, αρχιτέκτων - πολεοδόμος Διαπιστώσεις Ο μισός πληθυσμός της γης στεγάζεται ήδη σε πόλεις καταναλώνοντας περίπου τα ¾ των πόρων του πλανήτη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣΚΑΙΣΥΣΤΗΜΑΤΑΔΙΑΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ. Δια βίου Μάθηση και Πιστοποίηση Προσόντων: Εθνικό και ευρωπαϊκό Πλαίσιο Προσόντων

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣΚΑΙΣΥΣΤΗΜΑΤΑΔΙΑΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ. Δια βίου Μάθηση και Πιστοποίηση Προσόντων: Εθνικό και ευρωπαϊκό Πλαίσιο Προσόντων ΠΟΛΙΤΙΚΕΣΚΑΙΣΥΣΤΗΜΑΤΑΔΙΑΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Δια βίου Μάθηση και Πιστοποίηση Προσόντων: Εθνικό και ευρωπαϊκό Πλαίσιο Προσόντων Σκοπός Αποτελείηεξοικείωσημεμιασειράεννοιών, όρωνκαιθεσμικών εργαλείων τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Πολιτικού Λόγου

Ανάλυση Πολιτικού Λόγου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 9η: Ο λόγος της Πολιτικής Οικολογίας 2 Γιάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 4 η : Παράγοντες επιρροής της επιχειρηματικής ανάπτυξης

Διάλεξη 4 η : Παράγοντες επιρροής της επιχειρηματικής ανάπτυξης ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Διάλεξη 4 η : Παράγοντες επιρροής της επιχειρηματικής ανάπτυξης Διδάσκουσα: Ελένη Καρφάκη, Πτυχιούχος

Διαβάστε περισσότερα

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Καθ. Γ. Αλογοσκούφης, Διεθνής Οικονομική και Παγκόσμια Οικονομία, 2014 Η Παγκόσµια

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του Υπουργού Μεταφορών και Επικοινωνιών κ. Ευριπίδη Στυλιανίδη στην Ημερίδα της ΕΕΤΤ

Ομιλία του Υπουργού Μεταφορών και Επικοινωνιών κ. Ευριπίδη Στυλιανίδη στην Ημερίδα της ΕΕΤΤ Ομιλία του Υπουργού Μεταφορών και Επικοινωνιών κ. Ευριπίδη Στυλιανίδη στην Ημερίδα της ΕΕΤΤ «ΨΗΦΙΑΚΟ ΜΕΡΙΣΜΑ: Προκλήσεις και Ευκαιρίες στη Νέα Ψηφιακή Εποχή» Τρίτη, 24 Φεβρουαρίου 2009 Κυρίες και Κύριοι,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΤΕΧΝΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ «ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΠΟΛΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ - ΑΓΙΟΥ ΚΟΣΜΑ»

ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΤΕΧΝΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ «ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΠΟΛΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ - ΑΓΙΟΥ ΚΟΣΜΑ» ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΤΕΧΝΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ «ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΠΟΛΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ - ΑΓΙΟΥ ΚΟΣΜΑ» ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΠΟΛΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΑΓΙΟΥ ΚΟΣΜΑ / ΕΠΙΦΑΝΕΙΕΣ Συνολική έκταση του

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 4 η : Εισαγωγή στην έννοια και στην πρακτική της Επιχειρηματικότητας (Γ )

Ενότητα 4 η : Εισαγωγή στην έννοια και στην πρακτική της Επιχειρηματικότητας (Γ ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Ενότητα 4 η : Εισαγωγή στην έννοια και στην πρακτική της Επιχειρηματικότητας (Γ ) Διδάσκουσα: Ελένη

Διαβάστε περισσότερα

Ε Θ Ν Ι Κ Ο Μ Ε Τ Σ Ο Β Ι Ο Π Ο Λ Υ Τ Ε Χ Ν Ε Ι Ο. Κατεύθυνση ΙΙ: Αστικός ιστός, καθημερινή ζωή, δημόσιος χώρος

Ε Θ Ν Ι Κ Ο Μ Ε Τ Σ Ο Β Ι Ο Π Ο Λ Υ Τ Ε Χ Ν Ε Ι Ο. Κατεύθυνση ΙΙ: Αστικός ιστός, καθημερινή ζωή, δημόσιος χώρος Ε Θ Ν Ι Κ Ο Μ Ε Τ Σ Ο Β Ι Ο Π Ο Λ Υ Τ Ε Χ Ν Ε Ι Ο ΣΧΟΛΗ Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ω Ν Μ Η Χ Α Ν Ι Κ Ω Ν Τ Ο Μ Ε Α Σ Π Ο Λ Ε Ο Δ Ο Μ Ι Α Σ Κ Α Ι Χ Ω Ρ Ο Τ Α Ξ Ι Α Σ Πατησίων 42, 10682 Αθήνα τηλ. 30(1) 772 3818

Διαβάστε περισσότερα

Η βιώσιμη ανάπτυξη έχει πυροδοτήσει αρκετές διαφωνίες ως προς την έννοια, τη χρησιμότητα αλλά και τη σκοπιμότητά της τα τελευταία χρόνια.

Η βιώσιμη ανάπτυξη έχει πυροδοτήσει αρκετές διαφωνίες ως προς την έννοια, τη χρησιμότητα αλλά και τη σκοπιμότητά της τα τελευταία χρόνια. Ν. Χατζηαργυρίου: «Έξυπνη προσαρμογή ή θάνατος;» Κυρίες και κύριοι καλημέρα σας. Θα ήθελα να ευχαριστήσω θερμά τον Economist για το σημερινό Συνέδριο που έχει ως επίκεντρο ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον θέμα,

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση. Περιοχών Κατοικίας. 1. Εισαγωγή: Βασικές έννοιες και ζητήματα. Χρήστος Θ. Κουσιδώνης

Οργάνωση. Περιοχών Κατοικίας. 1. Εισαγωγή: Βασικές έννοιες και ζητήματα. Χρήστος Θ. Κουσιδώνης Οργάνωση Περιοχών Κατοικίας 1. Εισαγωγή: Βασικές έννοιες και ζητήματα Χρήστος Θ. Κουσιδώνης Φεβρουάριος 2016 Εισαγωγή από την ευρύτερη κλίμακα: Οι χρήσεις και οι σχέσεις τους οι κινήσεις Δύο βασικά πολεοδομικά

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική με κοινωνικό πρόσωπο - Daveti Home Brokers Sunday, 10 February 2013 11:55. Του Στράτου Ιωακείμ

Αρχιτεκτονική με κοινωνικό πρόσωπο - Daveti Home Brokers Sunday, 10 February 2013 11:55. Του Στράτου Ιωακείμ Του Στράτου Ιωακείμ Η Αρχιτεκτονική Χωρίς Σύνορα είναι Μη Κερδοσκοπική Οργάνωση, μέλος του διεθνούς μη κυβερνητικού, μη κερδοσκοπικού οργανισμού ASF international (Architecture Sans Frontieres International).

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΑΣΤΙΚΩΝ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΩΝ (ΣΑΣ)

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΑΣΤΙΚΩΝ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΩΝ (ΣΑΣ) ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΑΣΤΙΚΩΝ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΩΝ (ΣΑΣ) Οργανωτικές Δομές ΑΣ Συστήματα που ανήκουν στο κράτος, το οποίο και τα διαχειρίζεται. Συστήματα που ανήκουν σε ιδιώτη, ο οποίος και τα διαχειρίζεται. Συστήματα

Διαβάστε περισσότερα

Αγροτική Κοινωνιολογία

Αγροτική Κοινωνιολογία ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Αγροτική Κοινωνιολογία Ενότητα 1 η : Εισαγωγή Μαρία Παρταλίδου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ;

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Καθώς έχουν περάσει, από το 2008 οπότε και ξέσπασε η μεγαλύτερη καπιταλιστική κρίση μετά την κρίση του 1929, οι πάντες σχεδόν συμπεριφέρονται σαν να έχει ξεπεραστεί η κρίση

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία Χωρικού Σχεδιασμού. 4 ο Μάθημα Χωροθέτηση οικονομικών δραστηριοτήτων

Θεωρία Χωρικού Σχεδιασμού. 4 ο Μάθημα Χωροθέτηση οικονομικών δραστηριοτήτων ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική ομάδα: Ελένη Ανδρικοπούλου, Γρηγόρης Καυκαλάς 4 ο Μάθημα Χωροθέτηση οικονομικών δραστηριοτήτων Εισήγηση: Γρηγόρης Καυκαλάς Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Περιφερειακή Ανάπτυξη

Περιφερειακή Ανάπτυξη ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Περιφερειακή Ανάπτυξη Διάλεξη 3: Το Περιφερειακό Πρόβλημα (κεφάλαιο 1, Πολύζος Σεραφείμ) Δρ. Βασιλείου Έφη Τμήμα Οργάνωση και Διοίκηση Επιχειρήσεων Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η συγκρότηση της ΟΓ Βασικά ερωτήματα που θέτει η ΟΓ Οι τομείς της οικονομικής δραστηριότητας και οι γεωγραφικές τους διαστάσεις Η παραδοσιακή κυριαρχία της Βιομηχανικής Γεωγραφίας και οι σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες

Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες Θεωρητικό πλαίσιο και ανάλυση αποτελεσμάτων της πανελλαδικής ποσοτικής έρευνας VPRC Φεβρουάριος 2007 13106 / Διάγραμμα 1 Γενικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΚΑΙ Η ΙΕΡΑΡΧΙΑ ΤΩΝ ΠΟΛΕΩΝ

ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΚΑΙ Η ΙΕΡΑΡΧΙΑ ΤΩΝ ΠΟΛΕΩΝ Οι πόλεις δεν έχουν το ίδιο μέγεθος, αλλά όσο αυξάνεται ο πληθυσμός των πόλεων τόσο μειώνεται ο αριθμός τους. Οι οικισμοί βρίσκονται σε συνεχείς σχέσεις αλληλεξάρτησης, οι οποίες μεταβάλλονται με το χρόνο

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη και Διαχείριση του Αγροτικού Χώρου» Ενότητα 2: Αγροτική Κοινότητα και Αγροτικός Μετασχηματισμός (1/2) 2ΔΩ Διδάσκων:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ 2012-2014 ΣΤΟ ΔΗΜΟ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ Η διασυνοριακή θέση του Δήμου, αποτελεί μέγιστο πλεονέκτημα και δεν πρέπει να δίνει τροφή σε ξενοφοβικά στερεότυπα,

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτοφανής στην ιστορία του τόπου η μη εκπροσώπηση των

Πρωτοφανής στην ιστορία του τόπου η μη εκπροσώπηση των Πρωτοφανής στην ιστορία του τόπου η μη εκπροσώπηση των εργαζομένων στο Διοικητικό Συμβούλιο του νέου ΕΦΚΑ. επιστολή της ΓΣΕΕ προς την Υπουργό Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης.

Διαβάστε περισσότερα

εσμεύσεις Ευρωπαϊκών πόλεων με Πράσινο Ψηφιακό Χάρτη

εσμεύσεις Ευρωπαϊκών πόλεων με Πράσινο Ψηφιακό Χάρτη εσμεύσεις Ευρωπαϊκών πόλεων με Πράσινο Ψηφιακό Χάρτη Ο χάρτης δεσμεύσεων που ακολουθεί κάνει λόγο για τις προσπάθειες αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής μέσα από προσπάθειες και πρωτοβουλίες των Ευρωπαϊκών

Διαβάστε περισσότερα

ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ

ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Το ίκτυο Οινοποιών Νοµού Ηρακλείου ιδρύθηκε ως αστική µη κερδοσκοπική εταιρεία τον Νοέµβριο του 2006 και αποτελεί την κύρια συλλογική, συγκροτηµένη και συντονισµένη έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

Χαιρετισμός Γενικού Γραμματέα Έρευνας και Τεχνολογίας Δρ. Χρήστου Βασιλάκου Crazy Business Ideas ΙST College Tετάρτη, 19 Νοεμβρίου 2014

Χαιρετισμός Γενικού Γραμματέα Έρευνας και Τεχνολογίας Δρ. Χρήστου Βασιλάκου Crazy Business Ideas ΙST College Tετάρτη, 19 Νοεμβρίου 2014 Χαιρετισμός Γενικού Γραμματέα Έρευνας και Τεχνολογίας Δρ. Χρήστου Βασιλάκου Crazy Business Ideas ΙST College Tετάρτη, 19 Νοεμβρίου 2014 Κυρίες και Κύριοι, Θα ήθελα κατ αρχάς να σας ευχαριστήσω για την

Διαβάστε περισσότερα

«Τα Βήματα του Εστερναχ»

«Τα Βήματα του Εστερναχ» «Τα Βήματα του Εστερναχ» Τοποθέτηση του ΔΗΜ.ΓΚΟΥΝΤΟΠΟΥΛΟΥ στη παρουσίαση του βιβλίου ΑΛΕΚΟΥ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΕΙΟ-Λάρισα 16/1/2009 Κυρίες και κύριοι. Σε κάθε βιβλίο, μελέτη,διήγημα η ποίημα ο συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Ελλάδα Επιχειρησιακό πρόγραµµα 2007-13: Θεσσαλία Στερεά Ελλάδα Ήπειρος

Ελλάδα Επιχειρησιακό πρόγραµµα 2007-13: Θεσσαλία Στερεά Ελλάδα Ήπειρος MEMO/07/506 Βρυξέλλες, 26 Νοεµβρίου 2007 Ελλάδα Επιχειρησιακό πρόγραµµα 2007-13: Θεσσαλία Στερεά Ελλάδα Ήπειρος 1. Επιχειρησιακό πρόγραµµα «Θεσσαλία Στερεά Ελλάδα Ήπειρος» - Πρόγραµµα στο πλαίσιο των στόχων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΧΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΣΠΑ 2014-2020

ΣΤΟΧΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΣΠΑ 2014-2020 ΣΤΟΧΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΣΠΑ 2014-2020 - Με την παρούσα εγκύκλιο γίνεται αποτύπωση της προόδου των διαπραγµατεύσεων για τη διαµόρφωση του Κανονιστικού πλαισίου της νέας περιόδου, καθώς και των σηµαντικών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΔΙΕΘΝΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΔΙΕΘΝΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ιονίων Νήσων ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΔΙΕΘΝΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Ενότητα 5: Σύσταση και λειτουργία Θυγατρικών Μονάδων Το περιεχόμενο του μαθήματος διατίθεται με άδεια Creative Commons εκτός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΤΙΚΟ ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΜΕΤΩΠΟ: Η περίπτωση του Φαληρικού Όρµου

ΑΣΤΙΚΟ ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΜΕΤΩΠΟ: Η περίπτωση του Φαληρικού Όρµου ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΔΠΜΣ: Αρχιτεκτονική-Σχεδιασµός του χώρου- Κατεύθυνση: Πολεοδοµία-Χωροταξία Μάθηµα: Περιβαλλοντικές συνιστώσες του σχεδιασµού και της οικιστικής ανάπτυξης. ΑΣΤΙΚΟ ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΜΕΤΩΠΟ:

Διαβάστε περισσότερα

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές.

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. 1 2 Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. Στόχος: Να αποδείξουν οι φοιτητές από μόνοι τους πόσες πολλές έννοιες βρίσκονται στην τομή των δύο

Διαβάστε περισσότερα

Νότια Ευρώπη. Συνεργασία στη λεκάνη της Μεσογείου : Ενεργειακά ζητήματα. Ελληνικά

Νότια Ευρώπη. Συνεργασία στη λεκάνη της Μεσογείου : Ενεργειακά ζητήματα. Ελληνικά Νότια Ευρώπη Συνεργασία στη λεκάνη της Μεσογείου : Ενεργειακά ζητήματα H ενεργειακή εξάρτηση της ΕΕ ανήλθε στο 44% το 1995, θα έχει αυξηθεί κατά 65% μέχρι το 2025 και έως και 80% για το φυσικό αέριο. Η

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 5: Η κοινωνική διάσταση της καινοτομίας ως μοχλός της αειφορίας Αφροδίτη Παπαδάκη-Κλαυδιανού Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΥΠΟΥ. 9 Απριλίου 2013

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΥΠΟΥ. 9 Απριλίου 2013 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΥΠΟΥ 9 Απριλίου 2013 ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΓΝΩΜΗΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΕΘΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΣΥΜΒΑΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΛΛΟΓΙΚΕΣ ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΕΙΣ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΣΥΝΟΧΗΣ» ΑΠΟ

Διαβάστε περισσότερα

Αγροτική Κοινωνιολογία

Αγροτική Κοινωνιολογία Αγροτική Κοινωνιολογία Θεματική ενότητα 1: Θεωρητική συγκρότηση της Αγροτικής Κοινωνιολογίας 1/3 Όνομα καθηγητή: Χαράλαμπος Κασίμης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Εκπαιδευτικοί στόχοι Στόχος

Διαβάστε περισσότερα