Το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης στη ζώνη του ευρώ: Μήπως έφτασε η ώρα για την αναθεώρησή του;

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης στη ζώνη του ευρώ: Μήπως έφτασε η ώρα για την αναθεώρησή του;"

Transcript

1 Αγορά Χωρίς Σύνορα Τόμος 13 (2) 2007: Βασίλης Σιοκορέλης* Το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης στη ζώνη του ευρώ: Μήπως έφτασε η ώρα για την αναθεώρησή του; Περίληψη: Σκοπός του παρόντος άρθρου είναι να περιγράψει τη λειτουργία και τις δυσκολίες που συναντά η εφαρμογή του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης στη ζώνη του ευρώ. Η προβληματική που αναπτύσσεται θεμελιώνει την αναγκαιότητα για την άμεση αναθεώρησή του, η οποία θα προωθεί την περαιτέρω ευελιξία και εθνική ευχέρεια κατά την άσκηση της δημοσιονομικής πολιτικής, τη μείωση του κόστους ελέγχου των εθνικών οικονομικών πολιτικών και τη σύσταση ανεξάρτητων θεσμών που να εγγυώνται τη διαφάνεια των δημοσίων οικονομικών. Λέξεις Κλειδιά: Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης, δημοσιονομικοί κανόνες, Διαδικασία Υπερβολικού Ελλείμματος * Ο Βασίλης Σιοκορέλης είναι υποψήφιος διδάκτωρ στο Τμήμα Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης του Παντείου Πανεπιστημίου Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών.

2 Το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης στη ζώνη του ευρώ Εισαγωγή Είναι γεγονός ότι η σύγχρονη μεταπολεμική ιστορία του δυτικού ευρωπαϊκού χώρου χαρακτηρίζεται από τη διαρκή προσπάθεια των κρατών για την επίτευξη στενότερης συνεργασίας που θα επουλώνει τα τραύματα του παρελθόντος και θα δημιουργεί μια νέα αναπτυξιακή δυναμική στην κάλυψη των σύγχρονων αναγκών των ευρωπαίων πολιτών. Η πορεία από την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Άνθρακα και Χάλυβα (ΕΚΑΧ) μέχρι και το εγχείρημα της πλήρους πολιτικής ολοκλήρωσης έχει δείξει ότι κύριος άξονας του όλου οικοδομήματος αποτελεί η εξασφάλιση οικονομικής σύγκλισης των κρατών-μελών. Το Ευρωπαϊκό Νομισματικό Σύστημα κατά τη δεκαετία του 70 τελικώς απέτυχε. Οι ευρωπαίοι ηγέτες, ωστόσο, επανήλθαν πιο αποφασιστικά στις αρχές της δεκαετίας του 90 με την υπογραφή της Συνθήκης του Μάαστριχτ και τη δημιουργία της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης (ΟΝΕ), η οποία έθετε πιο αυστηρούς όρους και μετέφερε τον πυρήνα της άσκησης της οικονομικής πολιτικής (δηλαδή τη νομισματική) στην Ένωση, αφήνοντας ουσιαστικά μόνο τη δημοσιονομική πολιτική στη δικαιοδοσία των εθνικών κυβερνήσεων. Όμως, από τα πρώτα χρόνια της εφαρμογής της ΟΝΕ έγινε γρήγορα αντιληπτό ότι τα κράτη-μέλη κατέφευγαν εκτεταμένα στη δημοσιονομική πολιτική για να δημιουργήσουν ευνοϊκές οικονομικές συνθήκες, με αποτέλεσμα να προκαλούνται σοβαρές πιέσεις στην ευρωπαϊκή οικονομία και στην εκπλήρωση των κριτηρίων της Συνθήκης του Μάαστριχτ. Έτσι, οι εθνικές δημοσιονομικές πολιτικές στα πλαίσια της ΟΝΕ θα έπρεπε να βρουν μια ισορροπία ανάμεσα σε δύο αντικρουόμενες απόψεις. Η πρώτη αναφέρεται στην ευελιξία των δημοσιονομικών πολιτικών. Όταν λείπει το εργαλείο της συναλλαγματικής ισοτιμίας, οι εθνικοί κρατικοί προϋπολογισμοί (με το ρόλο των αυτόματων σταθεροποιητών) είναι τα μόνα διαθέσιμα εργαλεία των κρατών-μελών για την αντιμετώπιση των ασύμμετρων διαταραχών. Η δεύτερη θέση έχει σχέση με τις μεταδοτικές επιπτώσεις των μη διατηρήσιμων εθνικών χρεών και ελλειμμάτων μιας χώρας-μέλους, τα οποία μπορούν να βλάψουν άλλα κράτη-μέλη και ενδεχομένως να ασκήσουν αδικαιολόγητες πιέσεις στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Αποτέλεσμα της υιοθέτησης της δεύτερης άποψης από τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις είναι η ενσωμάτωση του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης (ΣΣΑ) στο κοινοτικό κεκτημένο, το οποίο έθετε αυστηρούς δημοσιονομικούς περιορισμούς και ενεργοποιούσε τη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος με την επιβολή ποινών στην περίπτωση μη τήρησης των συγκεκριμένων κανόνων. Παρόλα αυτά, από τις πρώτες ημέρες εφαρμογής του ΣΣΑ, οι δημοσιονομικοί κανόνες που κληρονομήθηκαν από τη Συνθήκη του Μάαστριχτ άρχισαν να αμφισβητούνται ευθέως από μια μερίδα οικονομολόγων και φορέων χάραξης πολιτικής. Κύριο στοιχείο της κριτικής που αναπτύχθηκε ήταν η απώλεια του τελευταίου εργαλείου που είχαν τα κράτη- μέλη για τον καθορισμό μέρους της οι-

3 4 Αγορά Χωρίς Σύνορα Η πορεία από την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Άνθρακα και Χάλυβα (ΕΚΑΧ) μέχρι και το εγχείρημα της πλήρους πολιτικής ολοκλήρωσης έχει δείξει ότι κύριος άξονας του όλου οικοδομήματος αποτελεί η εξασφάλιση οικονομικής σύγκλισης των κρατών-μελών. κονομικής τους πολιτικής, αλλά και το γεγονός ότι οι διαδικασίες δημοσιονομικής επιτήρησης δεν παρείχαν ένα ικανοποιητικό πλαίσιο συντονισμού της οικονομικής πολιτικής στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Έτσι, άρχισαν να ακούγονται πιο έντονα εκείνες οι φωνές, οι οποίες ζητούν άμεσα την αναθεώρηση του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης στην κατεύθυνση της ευελιξίας και της μεγαλύτερης διακριτικής ευχέρειας στην άσκηση της εθνικής δημοσιονομικής πολιτικής. Το θεσμικό πλαίσιο του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης Το ΣΣΑ υιοθετήθηκε στις 7 Ιουνίου 997 στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Άμστερνταμ. Η βασική του αρχή είναι η θέσπιση του μεσοπρόθεσμου στόχου επίτευξης ισοσκελισμένων ή πλεονασματικών προϋπολογισμών. Κάθε χώρα-μέλος υποχρεούται να παρουσιάζει ένα πρόγραμμα σταθερότητας στο τέλος κάθε χρόνου. Τα προγράμματα σταθερότητας αποτελούν μεσοπρόθεσμες δημοσιονομικές εκθέσεις και περιέχουν μια προβολή των μακροοικονομικών της χώρας, καθώς και όλα τα σχεδιασμένα δημοσιονομικά μέτρα για τα τρία επόμενα έτη. Στη συνέχεια, τα προγράμματα αξιολογούνται από την Επιτροπή. Με βάση αυτές τις αξιολογήσεις, το Συμβούλιο εκφέρει γνώμη σχετικά με την ικανότητα του προγράμματος να αποφύγει τα υπερβολικά ελλείμματα και να φθάσει μεσοπρόθεσμα σε ισοσκελισμένη ή πλεονασματική δημοσιονομική θέση. Το Συμβούλιο, ενεργώντας με ειδική πλειοψηφία, μπορεί να απευθύνει σύσταση σε μια συγκεκριμένη χώρα, ζητώντας αλλαγές στο πρόγραμμα σταθερότητάς της. Μετά από εισήγηση της Επιτροπής, το Συμβούλιο ενδέχεται να απευθύνει συστάσεις στο ενδιαφερόμενο κράτος-μέλος, αν ο κυβερνητικός δανεισμός απομακρύνεται από την ισορροπία ή πλησιάζει το % του ΑΕΠ. Η επόμενη αρχή του ΣΣΑ κληροδοτήθηκε από τη Συνθήκη του Μάαστριχτ (η οποία ορίζει κανόνες που αφορούν στον προϋπολογισμό και τους οποίους οι χώρες πρέπει να πληρούν για να εισέλθουν στην ΟΝΕ). Σύμφωνα με το άρθρο 04 της Συνθήκης, «τα κράτη-μέλη θα πρέπει να αποφεύγουν τα υπερβάλλοντα ελλείμματα». 4 Ως υπερβάλλοντα ελλείμματα καθορίστηκαν αυτά που ξεφεύγουν από Για περισσότερες πληροφορίες ανατρέξτε στην ιστοσελίδα της ΕΕ, B.Eichengreen - C.Wyplosz Stability Pact: More Τhan a Μinor Νuisance?, Economic Policy, Vol., No. 6, 998, pp.-6. Για τη Συνθήκη του Μάαστριχτ βλ. Δ.Π.Δαγτόγλου, Οι νέες Ευρωπαϊκές Συνθήκες, Αθήνα:Εκδόσεις Σάκκουλα, Η διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος ορίζεται από τον Κανονισμό 467/97.

4 Το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης στη ζώνη του ευρώ 5 το % του ΑΕΠ. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προετοιμάζει εκθέσεις αν το κυβερνητικό έλλειμμα υπερβαίνει το % του ΑΕΠ. Εφόσον η Επιτροπή θεωρεί το έλλειμμα υπερβάλλον, εξετάζεται η άποψή της στο Συμβούλιο. Αν η ενδιαφερόμενη χώρα δεν εφαρμόσει τα απαραίτητα μέτρα, είναι πολύ πιθανό να πληρώσει πρόστιμα, υπό τη μορφή άτοκων καταθέσεων στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) που κυμαίνονται μεταξύ 0.% και 0.5% του ΑΕΠ της. 5 Κάθε επιβολή προστίμου θα πρέπει να αποφασίζεται με πλειοψηφία δύο τρίτων στο Συμβούλιο (Συνθήκη του Μάαστριχτ, άρθρο 04c-). Ωστόσο, είναι δυνατό να μην πληρώσει πρόστιμο σε περίπτωση «εξαιρετικής» κατάστασης (ειδικοί λόγοι). Αυτό συμβαίνει όταν η υπέρβαση είναι έκτακτη και προσωρινή και το έλλειμμα προήλθε από ασυνήθιστο γεγονός εκτός ελέγχου των εθνικών αρχών ή όταν ο λόγος ελλείμματος προς ΑΕΠ μειώνεται περισσότερο από % ετησίως. Αν ο λόγος μειώνεται μεταξύ 0.75% και %, τότε, για τη μη επιβολή προστίμου απαιτείται η σύμφωνη γνώμη των Υπουργών Οικονομικών των χωρών-μελών της ΕΕ. 6 Αξιολογώντας το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης Η επιχειρηματολογία υπέρ της επιβολής δημοσιονομικών κανόνων στη ζώνη του ευρώ έγκειται στα εξής σημεία: α) Διατηρησιμότητα του δημοσίου χρέους 7 Η άμεση σχέση ανάμεσα στο έλλειμμα του κρατικού προϋπολογισμού και το δημόσιο χρέος αποτελεί έναν από τους κύριους παράγοντες για την επιβολή δημοσιονομικών κανόνων. Ένα έλλειμμα του προϋπολογισμού οδηγεί σε αύξηση του δημοσίου χρέους, το οποίο θα πρέπει να εξυπηρετηθεί στο μέλλον. Αν το επιτόκιο του δημοσίου χρέους υπερβαίνει το ρυθμό μεγέθυνσης της οικονομίας, τίθεται σε κίνηση μια δυναμική χρέους που οδηγεί σ ένα διαρκώς αυξανόμενο κρατικό χρέος σε σχέση με το ΑΕΠ. Για να αποφευχθεί μια τέτοια κατάσταση, θα πρέπει είτε να εμφανιστεί ένα επαρκώς υψηλό πλεόνασμα στον προϋπολογισμό είτε να υπάρξει αρκετά μεγάλη δημιουργία χρήματος που να σταθεροποιεί το λόγο του χρέους προς το ΑΕΠ. Όμως, η τελευταία πολιτική δημιουργεί υψηλό πληθωρισμό και αντιστρατεύεται τη σκληρή νομισματική πολιτική που ακολουθεί η ΕΚΤ. Έτσι, το παραπάνω πρόβλημα επιλύεται με την υιοθέτηση του Συμφώνου Σταθερότητας. β) Προστασία από την ύπαρξη εξωτερικοτήτων (externalities) 8 Μια χώρα που διαπιστώνει ότι βρίσκεται σε μη διατηρήσιμη πορεία αυξανό- 5 Για τις κυρώσεις που προβλέπει το ΣΣΑ βλ. Σ.Λαζαρέτος - Σ.Μπρισίμης Δημοσιονομικοί κανόνες και σταθεροποιητική πολιτική στη ζώνη του ευρώ, Οικονομικό Δελτίο, Οι χώρες που παρουσιάζουν πτώση του ΑΕΠ μικρότερη από 0.75% συμφώνησαν να μην επικαλούνται ειδικούς λόγους. 7 P.De Grauwe, Τα οικονομικά της Νομισματικής Ένωσης, Αθήνα: Εκδόσεις Παπαζήση, Σ.Λαζαρέτος Σ.Μπρισίμης Δημοσιονομικοί κανόνες και σταθεροποιητική πολιτική στη ζώνη του ευρώ, op.cit.

5 6 Αγορά Χωρίς Σύνορα Παρόλα αυτά, από τις μενου δημοσίου χρέους δημιουργεί αρνητικές εξωτερικές επιπτώσεις στις υπόλοιπες χώρες της νομισμα- πρώτες ημέρες εφαρμογής τικής ένωσης. Κι αυτό, διότι η συγκεκριμένη χώρα του ΣΣΑ, οι δημοσιονομικοί αναγκάζεται να καταφεύγει όλο και πιο συχνά στις διεθνείς κεφαλαιαγορές, με αποτέλεσμα να ωθεί προς τα κανόνες που κληροδοτήθηκαν από τη πάνω το επιτόκιο που ισχύει στην Ένωση. Με τη σειρά της, η αύξηση στο επιτόκιο της Ένωσης αυξάνει το Συνθήκη του Μάαστριχτ άρχισαν να αμφισβητούνται βάρος των κρατικών χρεών των άλλων χωρών. Αν οι ευθέως από μια μερίδα κυβερνήσεις αυτών των χωρών επιλέξουν να σταθεροποιήσουν το λόγο χρέους προς ΑΕΠ, θα αναγκα- οικονομολόγων και φορέων στούν να ακολουθήσουν πιο αυστηρή δημοσιονομική χάραξης πολιτικής. πολιτική. Συνεπώς, η μη διατηρήσιμη αύξηση του χρέους μιας χώρας αναγκάζει τις υπόλοιπες να ακολουθήσουν περισσότερο αντιπληθωριστικές πολιτικές. Έτσι, θα είναι προς το συμφέρον των άλλων χωρών να υπάρχει ένας μηχανισμός ελέγχου που θα περιορίζει το μέγεθος των ελλειμμάτων του προϋπολογισμού. γ) Μείωση της αναγκαιότητας χρηματοδοτικής στήριξης χωρών με δημοσιονομικά προβλήματα (no bailout rule) 9 Η παροχή επιπλέον προστασίας στην ΕΚΤ από πιέσεις για χρηματοδοτική στήριξη χωρών με προβλήματα χρέους είναι ίσως το πιο σημαντικό και επιτακτικό επιχείρημα για το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Σε μια χώρα με ασταθή πορεία χρέους, οι αγορές αναμένουν ενδεχόμενη αδυναμία πληρωμών. Οι επενδυτές, βλέποντας τον ενδεχόμενο κίνδυνο, ρευστοποιούν τα ομόλογα της εν λόγω χώρας που έχουν στο χαρτοφυλάκιό τους, με αποτέλεσμα την κατακόρυφη πτώση των τιμών τους. Η κρίση μεταδίδεται στο εγχώριο τραπεζικό σύστημα, αφού οι τράπεζες που έχουν επενδύσει σημαντικό τμήμα του ενεργητικού τους σε κρατικά ομόλογα εμφανίζουν ζημιές, με αποτέλεσμα οι αποταμιευτές να ζητούν άμεση ρευστοποίηση των τραπεζικών τους καταθέσεων. Η κρίση μεταδίδεται και στις άλλες χώρες της ΕΕ, αφού οι τράπεζες των εν λόγω χωρών ενδέχεται να έχουν στο χαρτοφυλάκιό τους ομολογιακούς τίτλους του Δημοσίου της χώρας αυτής ή απαιτήσεις από το τραπεζικό της σύστημα. Εν όψει αυτού του κινδύνου, η ΕΚΤ είναι πιθανό να παρέμβει, αγοράζοντας ομόλογα της παραπάνω χώρας, με αποτέλεσμα να αυξηθεί η ρευστότητα του συστήματος και να δημιουργηθούν πληθωριστικές πιέσεις. 0 δ) Ομαλή λειτουργία της νομισματικής ένωσης Σε περίπτωση που υφίσταται μια νομισματική ένωση και υπάρξει δημοσιονομική επέκταση θα πρέπει να γίνει αναπροσαρμογή της νομισματικής πολιτικής για να κρατηθεί η συναλλαγματική ισοτιμία σταθερή. Μια τέτοια όμως εξέλιξη 9 B.Eichengreen - C.Wyplosz Stability Pact: More Τhan a Minor Nuisance?, op.cit., pp Υπάρχει βεβαίως και ο έμμεσος κίνδυνος κατάρρευσης του τραπεζικού συστήματος, αν οι πελάτες των τραπεζών και όχι οι ίδιες οι τράπεζες κρατούσαν το μεγαλύτερο μέρος του δημοσίου χρέους.

6 Το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης στη ζώνη του ευρώ 7 θα ασκούσε πληθωριστικές πιέσεις, κάτι που θα έθετε την ίδια τη νομισματική ένωση σε κίνδυνο. ε) Διατήρηση σταθερότητας και αξιοπιστίας του ευρώ Ο αυστηρός, ακριβής και σκληρός περιορισμός στα ελλείμματα είναι μια από τις σημαντικότερες συνθήκες που πρέπει να ικανοποιούνται για να γίνει το ευρώ ένα σταθερό και αξιόπιστο νόμισμα. Στο υπάρχον νομισματικό σύστημα, επαναλαμβανόμενα ελλείμματα προϋπολογισμού θα δημιουργούσαν προβλήματα στο κοινό νόμισμα και κατ επέκταση στη χρηματαγορά. Η αντίληψη αυτών των κινδύνων θα είχε δυσμενείς επιδράσεις στην επένδυση, καταστρέφοντας έτσι τις προοπτικές για οικονομική ανάπτυξη και δημιουργία θέσεων εργασίας στην περιοχή του ευρώ. Ο περιορισμός των ελλειμμάτων μαζί με το συνεχιζόμενο δημοσιονομικό ανταγωνισμό μεταξύ των φορολογικών συστημάτων ορισμένων κρατών-μελών συνιστά μια από τις εναπομείνασες ασφαλιστικές δικλείδες εναντίον των υπερβολικών κυβερνητικών δαπανών και της εκτόπισης της ιδιωτικής επένδυσης στην περιοχή του ευρώ. στ) Ενσωμάτωση στην εγχώρια οικονομία των spillovers διεθνών επιτοκίων Μια άλλη αιτιολόγηση για το ΣΣΑ είναι η εσωτερικοποίηση των spillovers διασυνοριακών επιτοκίων που συνδέονται με μη συντονισμένες δημοσιονομικές πολιτικές. Σ αυτή την περίπτωση, οι φορείς πολιτικής έχουν ανεπαρκές κίνητρο να λάβουν υπόψη τους την επίδραση που θα έχει ο δανεισμός τους στα επιτόκια των άλλων χωρών μελών, όταν διαμορφώνουν τις εθνικές δημοσιονομικές τους πολιτικές. Το ΣΣΑ αντισταθμίζει αυτή την προκατάληψη. ζ) Μηχανισμός προώθησης συντονισμού των εθνικών δημοσιονομικών πολιτικών 4 Το ΣΣΑ, εντείνοντας τους δημοσιονομικούς περιορισμούς της Συνθήκης του Μάαστριχτ, ενισχύει τη δημοσιονομική πειθαρχία, καθώς απαιτεί η προσπάθεια δημοσιονομικής εξυγίανσης από τις συμμετέχουσες χώρες στο τρίτο στάδιο της ΟΝΕ να χαρακτηρίζεται από συνέχεια. Η υποχρέωση, λοιπόν, συντονισμού των εθνικών δημοσιονομικών πολιτικών οδηγεί τις χώρες προς μια ισορροπία που αντιστοιχεί σε υψηλότερο επίπεδο ευημερίας. η) Περιορισμός πιθανότητας διακριτικής δημοσιονομικής πολιτικής για πολιτικούς λόγους 5 Αυτό το επιχείρημα σχετίζεται με τον περιορισμό της τάσης της κυβέρνησης να ασκεί επεκτατικές δημοσιονομικές πολιτικές και κατ επέκταση να δημιουρ- Η σχέση ανάμεσα στη δημοσιονομική και τη νομισματική πολιτική περιγράφεται στο υπόδειγμα Mundell Fleming, βλ. N.G.Mankiw, Μακροοικονομική Θεωρία, Αθήνα:Gutenberg, 998. G.Karanasios - A.Alves Is the Stability and Growth Pact Αntigrowth? stabilitypact.htm Βλ.B.Eichengreen - C.Wyplosz Stability Pact: More Than a Minor Nuisance?, op.cit., p.p Βλ.B.Eichengreen - J.Von Haagen, Fiscal Policy and Monetary Union: Federalism, Fiscal Restrictions and the No Bailout Rule, CEPR Discussion Papers No.47, Βλ.R.Beetsma - H.Uhlig, An Analysis of the Stability Pact, CEPR Discussion Papers No.669, 997, pp.- 5.

7 8 Αγορά Χωρίς Σύνορα Μια χώρα που διαπιστώνει γεί ελλείμματα για την ικανοποίηση των προτιμήσεων ότι βρίσκεται σε μη των σημερινών της ψηφοφόρων, επιβαρύνοντας όμως τις μελλοντικές γενιές που θα κληθούν εν τέλει να διατηρήσιμη πορεία πληρώσουν το υψηλό δημόσιο χρέος της τρέχουσας αυξανόμενου δημοσίου γενιάς. Χρόνια ελλείμματα φορτώνουν την κυβέρνηση χρέους δημιουργεί με λόγο χρέους προς ΑΕΠ πάνω από την τιμή αναφοράς (60%), με αποτέλεσμα να δημιουργείται μακρο- αρνητικές εξωτερικές επιπτώσεις στις υπόλοιπες πρόθεσμα δημοσιονομική αστάθεια. χώρες της νομισματικής Βεβαίως, εκτός από τα θετικά στοιχεία του ΣΣΑ, ένωσης. αρκετοί είναι εκείνοι που επικρίνουν την ύπαρξη δημοσιονομικών κανόνων. Μερικά από τα βασικά επιχειρήματα που χρησιμοποιούνται για να πλαισιώσουν αυτή την άποψη είναι τα παρακάτω: α) Αποδυνάμωση ρόλου δημοσιονομικής πολιτικής. 6 Η κύρια αιτία της αποδυνάμωσης είναι η έλλειψη ευελιξίας στον προϋπολογισμό, ο οποίος καλείται να αντιμετωπίσει υφέσεις. Αυτή η κατάσταση είναι πιθανό να δημιουργήσει εντάσεις ανάμεσα στις εθνικές κυβερνήσεις και τα ευρωπαϊκά όργανα. Κι αυτό, διότι από τη στιγμή που οι χώρες δε θα μπορούν να χρησιμοποιήσουν τους προϋπολογισμούς τους ως αυτόματους σταθεροποιητές κατά τη διάρκεια υφέσεων θα αυξήσουν τις πιέσεις προς την ΕΚΤ για να χαλαρώσει τη νομισματική πολιτική. 7 Συνεπώς, κατά έναν παράδοξο τρόπο, το Σύμφωνο Σταθερότητας, που στόχος του ήταν να προστατεύει την ΕΚΤ από πολιτικές πιέσεις, μπορεί ουσιαστικά να αυξήσει τον κίνδυνο άσκησης τέτοιων πιέσεων. β) Απουσία ανταμοιβής σε χώρα που επιδεικνύει αρετή. 8 Χώρες που βρίσκονται σε σταθερή κατάσταση με ισοσκελισμένους ή πλεονασματικούς προϋπολογισμούς δεν ανταμείβονται από το Σύμφωνο Σταθερότητας γι αυτή τη συμπεριφορά. Δηλαδή, η επιβράβευση της καλής δημοσιονομικής συμπεριφοράς σε κατάσταση άνθησης της οικονομίας, εκτός από την τιμωρία της κακής συμπεριφοράς σε κατάσταση ύφεσης, θα είχε σίγουρα μεγαλύτερο νόημα. γ) Μη δημοφιλές από πολιτική άποψη. Συνδυάζοντας δρακόντεια κριτήρια με τη διακριτική ευχέρεια στην εφαρμογή των ποινών, το ΣΣΑ δίνει έμφαση στην απώλεια κυριαρχίας από τα κράτη. Επιπλέον, η επιβολή του ίδιου κριτηρίου για κάθε χώρα δεν αφήνει περιθώριο για την εκδήλωση διαφορών, είτε στην αρχική δημοσιονομική θέση των χωρών, είτε στην κυκλική τους φάση. δ) Το ΣΣΑ λειτουργεί ασυμμετρικά. 9 Για εκείνες τις χώρες που δεν έχουν φτά- 6 Το συγκεκριμένο επιχείρημα υποστηρίχτηκε κυρίως από τον P.De Grauwe, Τα οικονομικά της Νομισματικής Ένωσης, op.cit. 7 Για το ρόλο των αυτόματων σταθεροποιητών σε περιόδους ύφεσης βλ. A.Brunila -M.Buti Fiscal Policy in Europe: How Effective are Automatic Stabilizers?, Brussels: European Commission, 00, pp Βλ.F.Balassone - D.Monacelli, EMU Fiscal Rules: Is there a Gap?, Rome: Banca d Italia, Βλ.G.Orban - G.Szapary The Stability and Growth Pact from the Perspective of the New Member States, Budapest: The Central Bank of Hungary, MNB Working. Paper, No. 4, 004, pp.8-0.

8 Το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης στη ζώνη του ευρώ 9 σει ακόμα στην ισοσκελισμένη ή πλεονασματική κατάσταση του προϋπολογισμού τους, η δέσμευση για συνεχή μείωση του ελλείμματος ενδέχεται να περιλαμβάνει προκυκλικές πολιτικές σε περιβάλλον οικονομικής ύφεσης. Παρόλα αυτά, οι χώρες που δεν έχουν ενταχθεί ακόμα στη ζώνη του ευρώ και που δεν έχουν ξεπεράσει το κατώφλι του % του ΑΕΠ θα πρέπει να ικανοποιήσουν το συγκεκριμένο κριτήριο της Συνθήκης του Μάαστριχτ σε ονομαστικούς και όχι σε κυκλικά προσαρμοσμένους όρους. Στην προσπάθεια, λοιπόν, ένταξης στη ζώνη του ευρώ, αυτές οι χώρες αναμένεται να ακολουθήσουν μια προκυκλική πολιτική. ε) Αδυναμία επιβολής των κυρώσεων που προβλέπει το ΣΣΑ. 0 Οι ποινές και οι κυρώσεις που προβλέπονται στο Σύμφωνο είναι δύσκολο να επιβληθούν, καθώς η απόφαση λαμβάνεται από καθαρά πολιτικό όργανο (συγκεκριμένα από το ECOFIN). Αυτό ακριβώς το γεγονός δημιουργεί πολλά ερωτηματικά, καθώς οι πολιτικοί είναι ελαστικοί απέναντι στους εταίρους τους. στ) Το ΣΣΑ αποθαρρύνει τη δημόσια επένδυση. Για να διατηρήσει μια χώρα τον προϋπολογισμό της ισοσκελισμένο ή πλεονασματικό, θα πρέπει οι δαπάνες κεφαλαίου να χρηματοδοτούνται από τα τρέχοντα έσοδα. Δηλαδή, δεν είναι εφικτός ο επιμερισμός του κόστους του επενδυτικού προγράμματος και στις μελλοντικές γενιές που θα ωφελούνται από αυτό. ζ) Το ΣΣΑ δεν αντικατοπτρίζει τη συνολική δημοσιονομική κατάσταση. Είναι δυνατόν οι δημοσιονομικές πολιτικές που ακολουθούνται στο σύνολό τους να χειροτερεύουν την οικονομική κατάσταση, χωρίς όμως να παραβιάζονται οι κανόνες του Συμφώνου. Για παράδειγμα, εάν πολλές χώρες στραφούν ταυτόχρονα από την πλεονασματική στην ισοσκελισμένη δημοσιονομική κατάσταση, αυτό θα σημάνει μια υπερ-επεκτατική δημοσιονομική στάση, η οποία όμως δε θα ξεφεύγει από τα όρια του Συμφώνου. η) Το ΣΣΑ δίνει έμφαση στις βραχυπρόθεσμες δεσμεύσεις και υποτιμά τις δομικές μεταρρυθμίσεις. Το συγκεκριμένο επιχείρημα έχει τρεις διαστάσεις: Πρώτον, το Σύμφωνο ρίχνει όλο το βάρος στο βραχυπρόθεσμο στόχο για τον περιορισμό του ελλείμματος. Δίνει κίνητρα στις κυβερνήσεις για την εφαρμογή δημιουργικής λογιστικής, κάτι που αποτελεί πλήγμα στη διαφάνεια των δημοσίων οικονομικών. Δεύτερον, το ΣΣΑ δε λαμβάνει υπόψη το κρυφό δημόσιο χρέος, καθώς και τις έκτακτες υποχρεώσεις του κοινωνικοασφαλιστικού συστήματος. Τέλος, το ΣΣΑ, δίνοντας έμφαση στο βραχυπρόθεσμο περιορισμό του ελλείμματος, εμποδίζει στην πράξη την ανάληψη μακροχρόνιων πολιτικών, όπως η αναμόρ- 0 Βλ.M.Buti C.W.Eijffinger D.Franko, Revisiting the Stability and Growth Pact: Grand Design or Internal Adjustment?, CEPR Discussion Papers, No.69, 00, p.0. Ibid., p.. Βλ.M.Buti B. Martino Open Issues on the Implementation of the Stability and Growth Pact, National Institute Economic Review, 000, Vol. 74, pp Βλ.T.Kollintzas A.Philipopoulos V.Vassilatos, Normative Aspects of Fiscal Policy in an Economic Union: A Theoretical Review, Discussion Paper, Department of Economics, Athens University of Economics and Business, 999, pp.5-.

9 0 Αγορά Χωρίς Σύνορα Συνεπώς, κατά έναν παράδοξο τρόπο, το Σύμφωνο Σταθερότητας που στόχος του ήταν να προστατεύει την ΕΚΤ από πολιτικές πιέσεις - μπορεί ουσιαστικά να αυξήσει τον κίνδυνο άσκησης τέτοιων πιέσεων. φωση του ασφαλιστικού συστήματος, οι οποίες οδηγούν στη σταθεροποίηση και τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας. Προτάσεις για τη μεταρρύθμιση του ΣΣΑ Δημοσιονομικό Ομοσπονδιακό Σύστημα 4 Αρκετοί οικονομολόγοι προτείνουν τη δημιουργία ενός δημοσιονομικού μηχανισμού κυκλικών μεταβιβαστικών πληρωμών μεταξύ των κρατών. 5 Η νομισματική πολιτική θα είναι υπεύθυνη για τη σταθεροποιητική πολιτική. Δημοσιονομικές μεταβιβάσεις από χώρες με σχετικά καλή κυκλική θέση σε χώρες με σχετικά άσχημη κυκλική θέση θα σταθεροποιούσαν την εθνική μακροοικονομική κατάσταση. Παρόλα αυτά, υπάρχει ο κίνδυνος οι χώρες να χαλαρώσουν τη δημοσιονομική τους αυτονομία και να μην τους επιτραπεί η παρέμβαση των αυτόματων σταθεροποιητών. Μια χώρα που βρίσκεται σε ύφεση θα της επιτραπεί η δημιουργία ενός ελλείμματος, το οποίο όμως θα εξαρτάται από το ποσό των μεταβιβάσεων που έλαβε από τις χώρες εταίρους για την αντιμετώπιση της δυσχερούς αυτής θέσης. Επιπλέον, οι δημοσιονομικές αναδιανομές θα οργανωθούν σε επίπεδο κοινότητας, κάτι το οποίο θα δημιουργήσει δυσκολίες στο χρονοδιάγραμμα και τον υπολογισμό τους. Τέλος, μια χώρα που βρίσκεται σε ταχεία ανάπτυξη θα πρέπει να πληρώσει υψηλή συνεισφορά, κάτι που μπορεί να θεωρηθεί άδικο για την προσπάθεια που έχει καταβάλει η συγκεκριμένη χώρα όλο το προηγούμενο διάστημα. Εμπορεύσιμες άδειες ελλειμμάτων 6 Ένα σύστημα εμπορεύσιμων αδειών ελλειμμάτων θέτει ένα ανώτατο όριο στα δημοσιονομικά ελλείμματα, αλλά αφήνει την αγορά να τα καθορίσει μεταξύ των διαφορετικών χωρών στο μικρότερο δυνατό κόστος. Κάθε χρόνο, σε κάθε χώρα χορηγείται ένας αριθμός αδειών ελλειμμάτων ισοδύναμος για παράδειγμα με % του ΑΕΠ της. Στην πράξη, αυτές οι άδειες μπορεί να είναι καταχωρήσεις σε ειδικούς λογαριασμούς που διατηρούνται από κάθε χώρα στην ΕΚΤ ή στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Οι άδειες αυτές είναι ελεύθερα 4 Για περισσότερες πληροφορίες βλ.c.mathieu -H.Sterdyniak, Reforming the Stability and Growth Pact: Breaking the Ice, Documents de Travail de l OFCE 00-0, Observatoire Francais des Conjonctures Economiques (OFCE). pp.9-0, 5 Τέτοιοι οικονομολόγοι ήταν οι Sala, Sachs, Bureau, Champsaur, Italianer, Pisani-Ferry, Melitz, Bayoymi, Masson. 6 Βλ.A.Casella Tradable Deficit Permits.Efficient Implementation of the Stability Pact, Economic Policy,Vol.4, No.9, 999, pp.4-0.

10 Το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης στη ζώνη του ευρώ εμπορεύσιμες. Τη στιγμή κατά την οποία δημοσιοποιούνται οι τελικές δημοσιονομικές στατιστικές, κάθε χώρα πρέπει να έχει στο λογαριασμό της έναν επαρκή αριθμό αδειών για να καλύψει τα ελλείμματα του έτους και αυτές οι άδειες αποσύρονται από το σύστημα. Αν κάποια χώρα δε συμμορφώνεται, αντιμετωπίζει μια υπερβολική αμοιβή για κάθε μια από τις χαμένες άδειες και πρέπει να εγκαταλείψει έναν ανάλογο αριθμό αδειών από τη χορήγηση του επόμενου έτους. Αν οι υπόλοιπες χώρες δεν αναμένουν δημοσιονομική επέκταση, η τιμή των αδειών θα είναι χαμηλή (η τιμή είναι θετική μόνο αν το συνολικό χωρίς περιορισμό έλλειμμα των χωρών της ΟΝΕ είναι μεγαλύτερο από το % του συνολικού ΑΕΠ τους) και η διαταραχή μπορεί να αντιμετωπιστεί από τη δημοσιονομική πολιτική σε χαμηλό κόστος. Έτσι, το πρώτο πλεονέκτημα αυτού του σχεδίου είναι η ευελιξία που παρέχει στις μεμονωμένες χώρες, κάτι που είναι πολύ σημαντικό, αφού η έλλειψη ευελιξίας αποδυναμώνει το Σύμφωνο Σταθερότητας. Ένα δεύτερο πλεονέκτημα είναι ότι η αυξημένη ευελιξία ενεργεί τόσο μέσω της επιβολής του σωστού κόστους στη δημοσιονομική επέκταση όσο και μέσω της δημιουργίας κατάλληλων αμοιβών για τις περιοριστικές δημοσιονομικές πολιτικές. Έτσι, σε αντίθεση με το Σύμφωνο Σταθερότητας, η καλή συμπεριφορά αμείβεται. Δημιουργία ενός Συμβουλίου Υποστήριξης 7 Είναι αναγκαία μια ανεξάρτητη ομάδα εμπειρογνωμόνων με ξεκάθαρη εντολή, έναν αξιόπιστο μηχανισμό εφαρμογής και μια καλοσχεδιασμένη ρύθμιση που θα εγγυάται ανεξαρτησία και υπευθυνότητα την ίδια στιγμή. 8 Το Συμβούλιο Υποστήριξης θα βασίζεται σε μια διαδικασία διορισμού στην οποία θα εμπλέκεται μόνο το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Οι εθνικές κυβερνήσεις θα υποβάλλουν τα ετήσια και μεσοπρόθεσμα σχέδιά τους στο Συμβούλιο, το οποίο θα κρίνει αν οι αλλαγές στο χρέος της κυβέρνησης είναι συμβατές με τις οδηγίες του. Με αυτό τον τρόπο δημιουργείται χώρος βραχυπρόθεσμα για πιο ευέλικτες δημοσιονομικές πολιτικές. Το Συμβούλιο Υποστήριξης δε θα έχει ενεργητικό ρόλο στη δημοσιονομική πολιτική. Δε θα ρυθμίζει ούτε φόρους ούτε δημόσιες δαπάνες. Η χρησιμοποίηση των εργαλείων της δημοσιονομικής πολιτικής θα είναι στη διάθεση μόνο των εθνικών κυβερνήσεων, αλλά και θα υπόκειται στις ανάγκες της δημοσιονομικής υποστήριξης. Επιπλέον, οι κρίσεις του Συμβουλίου θα δημοσιοποιούνται πλήρως. Θα μπορεί να δηλώνει ότι μια χώρα έχει υπερβάλλον έλλειμμα αν κρίνει ότι οι πολιτικές της κυβέρνησης της ενδιαφερόμενης χώρας δε συμβαδίζουν με τη δημοσιονομική υποστήριξη. Θα έχει το αποκλειστικό δικαίωμα να συστήνει αλλαγές ή να επιβάλλει κυρώσεις στα κράτη μέλη στο ECOFIN, το 7 Βλ.J.M.Artis- M.Buti, Close to Balance or in Surplus: A Policy Maker s Guide to the Implementation of the Stability and Growth Pact, CEPR Discussion Papers, No. 55, 000, pp Θιασώτες αυτής της άποψης υπήρξαν οι A. Fatas και J. von Hagen.

11 Αγορά Χωρίς Σύνορα Συνδυάζοντας δρακόντεια κριτήρια με τη διακριτική ευχέρεια στην εφαρμογή των ποινών, το ΣΣΑ δίνει έμφαση στην απώλεια κυριαρχίας από τα κράτη. οποίο θα πρέπει να ψηφίσει για να ασκήσει βέτο στην πρόταση. Κυκλικά Προσαρμοζόμενο Ισοζύγιο Κυριαρχεί η άποψη ότι οι δημοσιονομικοί κανόνες πρέπει να αναφέρονται σε κυκλικά προσαρμοζόμενο δανεισμό. 9 Παρόλα αυτά, δύο ζητήματα παραμένουν ανοιχτά. Πρώτον, αν η οικονομία περιέλθει σε βαθιά ύφεση το έτος αναφοράς, οι χώρες θα πρέπει να μπορούν να προκαλέσουν κάποιο κυκλικό έλλειμμα που θα είναι αποτέλεσμα προσωρινών σταθεροποιητικών μέτρων. Επιπλέον, υπάρχει δυσκολία στον υπολογισμό του κυκλικά προσαρμοζόμενου κυβερνητικού δανεισμού. Επιβολή πειθαρχίας στη χρηματοπιστωτική αγορά 0 Για την υιοθέτηση εθνικών κανόνων δημοσιονομικής πολιτικής θα πρέπει οι κυβερνήσεις πρώτα απ όλα να εξασφαλίσουν την ακεραιότητα και αυτονομία του τραπεζικού συστήματος (ιδίως σε περιόδους κρίσης). Αυτό σημαίνει ότι η άσκηση της δημοσιονομικής πολιτικής θα επηρεάζει όσο γίνεται λιγότερο το τραπεζικό σύστημα. Παρόλα αυτά, ο πλήρης διαχωρισμός της λειτουργίας των δημοσιονομικών κανόνων από το χρηματοπιστωτικό τομέα θεωρείται ουτοπικό εγχείρημα. Συγκεκριμένα, τα επιχειρήματα που χρησιμοποιούνται έχουν να κάνουν με τους εξής παράγοντες. Πρώτον, οι απαιτούμενες αλλαγές στους κανονισμούς θα σημάνουν σημαντική απώλεια στον ευρωπαϊκό τραπεζικό τομέα. Δεύτερον, ακόμα και αν το ποσοστό του χρέους διατηρηθεί σε σταθερά επίπεδα, μια κρίση στη χρηματοδότηση θα μπορούσε να αποτελέσει απειλή στη σταθερότητα του χρηματοοικονομικού συστήματος. Τρίτον, οι χρηματαγορές ενδέχεται να μην πειθαρχούν στις αποφάσεις των κυβερνήσεων. Πάντως, η πειθαρχία θα ενισχυθεί στην αγορά ομολόγων λόγω του Συμφώνου Σταθερότητας. Αν η πιστοληπτική ικανότητα των κρατών μελών εξαρτάται από την αποδοχή των προγραμμάτων σταθερότητας από το Συμβούλιο, τότε θα έχουν ένα επιπλέον κίνητρο για να διατηρήσουν τα δημόσια οικονομικά σε τάξη. Διαδικαστικές μεταρρυθμίσεις Οι διαδικαστικές μεταρρυθμίσεις έχουν να κάνουν με αλλαγές που αφορούν 9 Βλ.M.B.Canzoneri B.T.Diba, The Stability and Growth Pact: A Delicate Balance or an Albatross? in Α. Brunila M. Buti D. Franko (eds), The Stability and Growth Pact: The Architecture of Fiscal Policy in EMU, Houndmills: Palgrave, 00, pp R.Beetsma Does EMU Need a Stability Pact? in M.Brunila M. Buti D. Franko (eds), The Stability and Growth Pact: The Architecture of Fiscal Policy in EMU, ibid, 00, pp.-5. M.Buti C.W.Eijffinger D.Franko, Revisiting the Stability and Growth Pact: Grand Design or Internal Adjustment?, op.cit., pp.4-5.

12 Το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης στη ζώνη του ευρώ στην αποδοχή και την εκτέλεση των προϋπολογισμών. Όμως, η αντικατάσταση των αριθμητικών στόχων με διαδικασίες συνεπάγεται την εμφάνιση δύο προβλημάτων: Πρώτον, θα υπάρξει ανάγκη για την εισαγωγή νέων και διαφανών κριτηρίων για την ένταξη νέων χωρών στην περιοχή του ευρώ. Δεύτερον, η αποδοχή των εναρμονισμένων διαδικασιών του προϋπολογισμού θα δημιουργούσε έντονους προβληματισμούς για τη συμβατότητά τους με εθνικούς θεσμούς και παραδόσεις. Θεσμικές μεταρρυθμίσεις Κατά καιρούς διατυπώνεται η άποψη για τη σύσταση ανεξάρτητων θεσμών, οι οποίοι θα εγγυώνται την απρόσκοπτη άσκηση της δημοσιονομικής πολιτικής, όπως η ΕΚΤ για τη νομισματική πολιτική. Ο Charles Wyplosz έχει προτείνει την ίδρυση μιας Επιτροπής Δημοσιονομικής Πολιτικής (Fiscal Policy Committee), η οποία θα δίνει σε εθνικό επίπεδο τη δυνατότητα για τον προσδιορισμό της μακροχρόνιας δημοσιονομικής ισορροπίας, με βάση τους περιορισμούς για τη διατηρησιμότητα του δημοσίου χρέους. Η συγκεκριμένη Επιτροπή θα είναι υπόλογη στο εθνικό Κοινοβούλιο. Αν και η συγκεκριμένη πρόταση είναι ελκυστική, η εφαρμογή της είναι αρκετά δύσκολη. Κι αυτό, διότι η δημοσιονομική πολιτική βρίσκεται στο επίκεντρο των πολιτικών αποφάσεων. Ο διαχωρισμός ανάμεσα στη στοχοθέτηση και τη διαδικασία υλοποίησης (η οποία γίνεται μέσω της κυβέρνησης και του κοινοβουλίου) είναι σχεδόν αδύνατος. Οι αποφάσεις για τη δημοσιονομική πειθαρχία επηρεάζουν τη σύνθεση των εσόδων και των εξόδων. Κανόνες στις δαπάνες 4 Η επιβολή κανόνων στις δαπάνες μπορεί να συνδέσει την ετήσια διαδικασία του προϋπολογισμού με ένα πολυετές σχέδιο πολιτικής. Επιπλέον, επιτρέπει στους σταθεροποιητές να λειτουργήσουν στο πεδίο των εσόδων και να εμποδίσουν τη χαλάρωση των δαπανών σε περιόδους οικονομικής ανόδου. Όμως, η χρήση κανόνων στις δαπάνες, σε πολυεθνικό μάλιστα επίπεδο, εμφανίζεται προβληματική: Πρώτον, οι ομοιογενείς κανόνες δαπανών θα επέβαλαν όμοιες κοινωνικές προτιμήσεις σε πολιτικά ετερογενείς χώρες. Δεύτερον, το μέγεθος του προϋπολογισμού θα πρέπει να αντανακλά τις πολιτικές προτιμήσεις της κυβέρνησης και τις διαφορές που προκύπτουν από την αλλαγή της διακυβέρνησης. C.Mathieu H.Sterdyniak, Reforming the Stability and Growth Pact: Breaking the Ice, op.cit., p. 6. C. Wyplosz, Fiscal Policy: Institutions versus Rules, CEPR Discussion Papers, No. 8, M.Buti W.Roeger J.Weld, Stabilizing Output and Inflation: Policy Conflicts and Coordination Under a Stability Pact, Journal of Common Market Studies, Vol. 9, No. 5, 00, pp

13 4 Αγορά Χωρίς Σύνορα Ένα σύστημα εμπορεύσιμων Ο χρυσός κανόνας 5 αδειών ελλειμμάτων θέτει Η εφαρμογή του χρυσού κανόνα απαιτεί την ύπαρξη δύο προϋπολογισμών, έτσι ώστε να διαχωρίζονται ένα ανώτατο όριο στα δημοσιονομικά ελλείμματα, οι δαπάνες για επένδυση από την τρέχουσα κατανάλωση. Βεβαίως, ένας διπλός προϋπολογισμός ενδέχε- αλλά αφήνει την αγορά να ται να δίνει έμφαση στα ενεργητικά στοιχεία και να τα καθορίσει μεταξύ των υποτιμά άλλες μικρότερες δαπάνες, οι οποίες συμβάλλουν ουσιαστικά στην οικονομική ανάπτυξη (π.χ. διαφορετικών χωρών στο μικρότερο δυνατό κόστος. αυτές που αναφέρονται στο ανθρώπινο κεφάλαιο). Το κύριο πλεονέκτημα του χρυσού κανόνα έχει να κάνει με τη διασπορά του βάρους των κεφαλαιακών προγραμμάτων σ όλες τις γενιές των φορολογουμένων. Με αυτό τον τρόπο αποφεύγεται η απώλεια αποτελεσματικότητας από την τυχόν διακύμανση των φορολογικών συντελεστών. Η αδυναμία έγκειται στο γεγονός ότι κατά την πρώτη μεταβατική περίοδο οι τρέχουσες γενιές καλούνται να φορολογηθούν για τη χρηματοδότηση νέων έργων, ενώ παράλληλα καλούνται να πληρώσουν προηγούμενα χρέη. Κεντρική κοινοτική κατανομή του συνολικού ελλείμματος 6 Η συγκεκριμένη πρόταση βασίζεται στην άποψη ότι η συνολική πολιτική στους κόλπους της ΟΝΕ θα πρέπει να εξετάζεται στα πλαίσια ενός συγκεντρωτικού προγράμματος σταθερότητας (το οποίο περιλαμβάνει τα εθνικά προγράμματα σταθερότητας). 7 Έτσι, θα επιτρέπεται στις χώρες να υπερβαίνουν το κατώφλι του %, εάν υπάρχουν άλλες χώρες που βρίσκονται αρκετά κάτω από αυτή την τιμή. Όμως, μια τέτοια εξέλιξη απαιτεί πολύ στενό συντονισμό των κρατών μελών και εμπέδωση κλίματος εμπιστοσύνης, καθώς η επίδραση των αυτόματων σταθεροποιητών σε κάθε χώρα θα καθίστατο αμελητέα. Ο κανόνας της Μόνιμης Ισορροπίας 8 Ο συγκεκριμένος κανόνας απαιτεί τη σταδιακή ελάφρυνση από τους φόρους. Προϋποθέτει ότι ο μόνιμα προσαρμοσμένος κυβερνητικός προϋπολογισμός (σε όρους πληθωρισμού και πραγματικού ρυθμού ανάπτυξης) βρίσκεται σε ισορροπία ή παρουσιάζει πλεονάσματα. Ενώ φαινομενικά ο εν λόγω κανόνας μοιάζει άκαμπτος, εμφανίζει ορισμένες αδυναμίες. Κι αυτό, διότι η εφαρμογή του απαιτεί τη διαρκή εκτίμηση της αξίας των μελλοντικών εσόδων και δαπανών. 5 C.Mathieu H.Sterdyniak, Reforming the Stability and Growth Pact: Breaking the Ice, op.cit., pp M.Buti C.W.Eijffinger D.Franko, Revisiting the Stability and Growth Pact: Grand Design or Internal Adjustment?, op.cit, p.8. 7 Για να γίνει κάτι τέτοιο απαιτείται η επίτευξη πολιτικής ολοκλήρωσης, κάτι που προς το παρόν θεωρείται ανέφικτη. 8 C.Mathieu H.Sterdyniak, Reforming the Stability and Growth Pact: Breaking the Ice, op.cit., pp.-5.

14 Το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης στη ζώνη του ευρώ 5 Σύμφωνο Διατηρησιμότητας του Χρέους 9 Το Σύμφωνο Διατηρησιμότητας του Χρέους θα επιτρέπει στις χώρες να διατηρούν το χρέος τους κάτω από 50% του ΑΕΠ (ανάλογα με το μεσοπρόθεσμο στόχο που θα έχουν θέσει), καθώς θα τους δίνεται η δυνατότητα να εξαιρούν δημοσιονομικούς λογαριασμούς από τη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος και την επιβολή ποινών. Ωστόσο, μια τέτοια πρόταση αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα, αφού στην ανάλυση δεν υπολογίζονται οι μελλοντικές αλλαγές σε μακροοικονομικό και δημογραφικό επίπεδο. Ο ανά χώρα προσδιορισμός του μέσου στόχου του προϋπολογισμού Συνυπολογίζονται οι διαφοροποιήσεις ανάμεσα στις χώρες, όπως αυτές αναδεικνύονται μέσα από τη λειτουργία των χρηματαγορών και το επίπεδο του δημοσίου χρέους. Συγκεκριμένα, σε χώρες με ένα σχετικά χαμηλό απόθεμα χρέους θα μπορούσε να τους επιτραπεί να έχουν κυκλικά προσαρμοσμένα ελλείμματα πάνω από το ελάχιστα επιτρεπόμενο όριο. Προώθηση της διαφάνειας 40 Θα πρέπει να υπάρξουν προσπάθειες, έτσι ώστε να προωθηθεί η διαφάνεια στους δημοσιονομικούς λογαριασμούς. Είναι φανερό ότι οι δομές της ΟΝΕ δε χαρακτηρίζονται απόλυτα από διαφάνεια. Συγκεκριμένα, για την επίτευξη των μεσοπρόθεσμων στόχων, πολλές κυβερνήσεις προβαίνουν σε ταμειακά μέτρα, τα οποία όμως δεν αλλάζουν τη δομή του όλου συστήματος. Επίσης, στις σημερινές συνθήκες υπάρχουν σημαντικές καθυστερήσεις όσον αφορά στον έλεγχο των εθνικών λογαριασμών. Για την αντιμετώπιση, λοιπόν, των παραπάνω προβλημάτων θα πρέπει να υπάρξει σαφής διαχωρισμός ανάμεσα στα μακροπρόθεσμα και τα βραχυπρόθεσμα μέτρα (τα οποία πρέπει να δημοσιεύονται, έτσι ώστε να υπάρχει πλήρης διαφάνεια). Επιπρόσθετα, οι κυβερνήσεις είναι υποχρεωμένες να παρέχουν αναλυτικά τις εκτιμήσεις τους για τις υποχρεώσεις του κράτους που δεν περιλαμβάνονται στον προϋπολογισμό, καθώς επίσης και τη θέση των καθαρών στοιχείων σε συνδυασμό με τις μακροπρόθεσμες τάσεις της δημοσιονομικής κατάστασης. Όπως είναι φανερό, οι παραπάνω ρυθμίσεις θα βελτιώσουν την ικανότητα των δημοσίων οικονομικών και τη λειτουργία των χρηματαγορών. Αντιμετώπιση των φαινομένων κακής συμπεριφοράς σε περιόδους οικονομικής άνθησης 4 Προτείνεται η επιβολή κυρώσεων στα κράτη μέλη που ακολουθούν επεκτα- 9 M.Buti C.W.Eijffinger - D.Franko, Revisiting the Stability and Growth Pact : Grand Design or Internal Adjustment?, op.cit,pp O.Blanchard F.Giavazzi, Improving the SGP Through a Proper Accounting of Public Investment, CEPR Discussion Papers, No. 40, CEPR, Th.Barnhill G.Kopits, Assessing Fiscal Sustainability Under Uncertainty, IMF Working Papers, 00.

15 6 Αγορά Χωρίς Σύνορα Για την υιοθέτηση εθνικών κανόνων δημοσιονομικής πολιτικής θα πρέπει οι κυβερνήσεις πρώτα απ όλα να εξασφαλίσουν την ακεραιότητα και αυτονομία του τραπεζικού συστήματος (ιδίως σε περιόδους κρίσης). Αυτό σημαίνει ότι η άσκηση της δημοσιονομικής πολιτικής θα επηρεάζει όσο γίνεται λιγότερο το τραπεζικό σύστημα. τική δημοσιονομική πολιτική. Μια λύση για την άσκηση μιας τέτοιας πίεσης στις χώρες μέλη θα ήταν η ενεργοποίηση της διαδικασίας προειδοποίησης για την επιβολή κυρώσεων, όχι μόνο όταν οι χώρες πλησιάζουν το % στο έλλειμμα, αλλά και όταν εντοπίζονται αποκλίσεις από τους αρχικούς στόχους. Συμπεράσματα Από την ανάλυση που προηγήθηκε έγινε σαφές ότι το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης δέχεται ισχυρές κριτικές, η πλειοψηφία των οποίων εστιάζεται κυρίως στην έλλειψη ευελιξίας κατά την άσκηση των εθνικών δημοσιονομικών πολιτικών. Η εμφάνιση έντονων ασυμμετρικών διαταραχών ενδέχεται να προκαλέσει αύξηση των πιέσεων στην ΕΚΤ, εξέλιξη η οποία μπορεί να οδηγήσει σε πληθωριστική μεροληψία στους κόλπους της ΟΝΕ. Επιπρόσθετα, η λειτουργικότητα του Συμφώνου τίθεται σε αμφισβήτηση στο σημείο που αυτή εξαρτάται από πολιτικές αποφάσεις. Συνεπώς, υπάρχει ο κίνδυνος η εφαρμογή του να αποδειχθεί στην πράξη πολύ δύσκολη ή ακόμα και ανέφικτη. Γι αυτό, άλλωστε, κατά καιρούς έχουν διατυπωθεί συγκεκριμένες προτάσεις για την αναθεώρησή του. Άλλες μάλιστα κάνουν λόγο και για την πλήρη αντικατάστασή του με άλλους μηχανισμούς δημοσιονομικής πολιτικής. Πάντως, όλες οι προτάσεις έχουν ως αναφορά την περαιτέρω ευελιξία και εθνική ευχέρεια κατά την άσκηση της δημοσιονομικής πολιτικής, τη μείωση του κόστους ελέγχου των εθνικών οικονομικών πολιτικών και τη σύσταση ανεξάρτητων θεσμών που να εγγυώνται τη διαφάνεια των δημοσίων οικονομικών. Φαίνεται, όμως, ότι στις μέρες μας η αξιοπιστία του Συμφώνου περνάει σοβαρή κρίση, παρά τις τροποποιήσεις που επήλθαν τον Μάρτιο του 005 από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Η απόρριψη της Συνταγματικής Συνθήκης από δύο κράτη μέλη, αλλά και η αναζωπύρωση του προβληματισμού σχετικά με το ρόλο της εθνικής κυριαρχίας στα πλαίσια της ΕΕ, είναι λογικό να φέρνουν στο επίκεντρο της συζήτησης το παρόν και το μέλλον της ασκούμενης οικονομικής πολιτικής. Στα πλαίσια αυτά, το μόνο βέβαιο είναι ότι η κατάληξη των σημερινών διεργασιών που διεξάγονται στην Ένωση θα έχουν αντίκτυπο και στους γενικούς άξονες της δημοσιονομικής πολιτικής, αλλά και στους μηχανισμούς προώθησής της, με πρώτο το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης.

ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ

ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Π.Μ.Σ. ΔΕΣ ερωτήματα στο μάθημα ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ από το βιβλίο των PAUL R. KRUGMAN & «ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Θεωρία και Πολιτική» MAURICE

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα 1 Αντικείµενο Διεθνούς Μακροοικονοµικής Η διεθνής µακροοικονοµική

Διαβάστε περισσότερα

Η Δυναμική του Ελληνικού Δημοσίου Χρέους και η Ιδεολογία της

Η Δυναμική του Ελληνικού Δημοσίου Χρέους και η Ιδεολογία της Η Δυναμική του Ελληνικού Δημοσίου Χρέους και η Ιδεολογία της Θεόδωρος Μαριόλης και Κώστας Παπουλής * Στο παρόν άρθρο διερευνούμε τη μακροχρόνια μεταβολή ή, αλλιώς, «δυναμική» του ελληνικού δημοσίου χρέους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Τµήµα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών (ΔΕΣ) Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Ειδίκευσης στις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές Εργασία στο µάθηµα «Γεωπολιτική των

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΘΝΗ ΤΡΑΠΕΖΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

ΔΙΕΘΝΗ ΤΡΑΠΕΖΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ενότητα 11: Διεθνείς Χρηματοδοτικοί Οργανισμοί Μιχαλόπουλος Γεώργιος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες, που υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία κ. Nicolette Kressl Υφυπουργού Οικονομικών της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας

Ομιλία κ. Nicolette Kressl Υφυπουργού Οικονομικών της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας Ομιλία κ. Nicolette Kressl Υφυπουργού Οικονομικών της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας Εισαγωγή Κατ αρχάς θα ήθελα να σας μεταφέρω τους χαιρετισμούς του πρώην Ομοσπονδιακού Υπουργού των Οικονομικών,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ:

ΔΟΜΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Θέματα Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης 24 ος Διαγωνισμός Εξεταζόμενο μάθημα: Μικροοικονομική Μακροοικονομική και Δημόσια Οικονομική Θέμα 3ο (κληρώθηκε) α) Ποια μέσα διαθέτει η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική.! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική.! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Αντικείμενο Διεθνούς Μακροοικονομικής Η διεθνής μακροοικονομική ασχολείται με το προσδιορισμό των βασικών μακροοικονομικών

Διαβάστε περισσότερα

Οι επιπτώσεις της πρόσφατης διεθνούς χρηµατοπιστωτικής κρίσης και της τρέχουσας δηµοσιονοµικής κρίσης στην ευρωζώνη στο δίκαιο της ΟΝΕ Χρήστος Βλ. Γκόρτσος Αναπληρωτής Καθηγητής ιεθνούς Οικονοµικού ικαίου

Διαβάστε περισσότερα

Δ. Κ. ΜΑΡΟΥΛΗΣ Διευθυντής Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών Alpha Bank. H Ελληνική Εμπειρία ως Οδηγός για την Κύπρο

Δ. Κ. ΜΑΡΟΥΛΗΣ Διευθυντής Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών Alpha Bank. H Ελληνική Εμπειρία ως Οδηγός για την Κύπρο Δ. Κ. ΜΑΡΟΥΛΗΣ Διευθυντής Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών Alpha Bank H Ελληνική Εμπειρία ως Οδηγός για την Κύπρο Διάρθρωση Παρουσίασης Α. Γιατί επιδιώκεται η ένταξη στη Ζώνη του Ευρώ από μικρές οικονομίες

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Οικονομική. Paul Krugman Maurice Obsfeld

Διεθνής Οικονομική. Paul Krugman Maurice Obsfeld Paul Krugman Maurice Obsfeld Διεθνής Οικονομική Κεφάλαιο 21 Η Διεθνής Αγορά Κεφαλαίου και τα κέρδη από το Εμπόριο Διεθνής Τραπεζική Λειτουργία και Διεθνής Κεφαλαιαγορά Φιλίππου Ευαγγελία Α.Μ. 1207 Μ069

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΙ ΟΡΟΙ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗΣ

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΙ ΟΡΟΙ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Β: ΔΙΑΡΘΡΩΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΙ ΟΡΟΙ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗΣ ΥΠΟΜΝΗΜΑ Σύνοψη Το παρόν υπόμνημα εξετάζει

Διαβάστε περισσότερα

Εάν το ποσοστό υποχρεωτικών καταθέσεων είναι 25% και υπάρξει μια αρχική κατάθεση όψεως 2.000 σε μια εμπορική Τράπεζα, τότε η μέγιστη ρευστότητα που μπορεί να δημιουργηθεί από αυτή την κατάθεση είναι: Α.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ

ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ Oι συναλλαγές μιας χώρας με τον υπόλοιπο κόσμο, συμπεριλαμβανομένων τόσο των εμπορικών όσο και των χρηματοοικονομικών ροών, καταγράφονται στο ισοζύγιο διεθνών πληρωμών. Oι συναλλαγές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Ο Πληθωρισμός και οι κεντρικές τράπεζες. Ισμήνη Πάττα Περίληψη, 2 ου μισού του κεφ. 12 ΑΜ 1207/Μ:070

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Ο Πληθωρισμός και οι κεντρικές τράπεζες. Ισμήνη Πάττα Περίληψη, 2 ου μισού του κεφ. 12 ΑΜ 1207/Μ:070 ΠΕΡΙΛΗΨΗ (2 ου μέρους κεφαλαίου 12 ( από το 12.4. και μετά, του βιβλίου Οικονομική για Επιχειρησιακές Σπουδές, του D. Mc Aleese) Ο Πληθωρισμός και οι κεντρικές τράπεζες Βασικά Σημεία : *Κεντρικές Τράπεζες,

Διαβάστε περισσότερα

Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα

Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα ΣΥΝΟΨΗ 21 ΣΥΝΟΨΗ Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα 1. Η αναταραχή στην Ευρωζώνη οφείλεται στην παγκόσμια κρίση χρηματιστικοποίησης η

Διαβάστε περισσότερα

5. Η αρχή της δημοσιότητας του προϋπολογισμού εξυπηρετεί: α) στην ενημέρωση β) στη διαφάνεια γ) στον εκδημοκρατισμό δ) σε όλα τα παραπάνω

5. Η αρχή της δημοσιότητας του προϋπολογισμού εξυπηρετεί: α) στην ενημέρωση β) στη διαφάνεια γ) στον εκδημοκρατισμό δ) σε όλα τα παραπάνω 1. Το Ελεγκτικό Συνέδριο ελέγχει: α) τη σκοπιμότητα και τη νομιμότητα μιας δημόσιας δαπάνης β) μόνο τη σκοπιμότητα μιας δημόσιας δαπάνης γ) μόνο τη νομιμότητα μιας δημόσιας δαπάνης δ) κανένα από τα πιο

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 15. Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους

Κεφάλαιο 15. Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους Κεφάλαιο 15 Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους Ο κρατικός προϋπολογισµός: εδοµένα και αριθµοί Συνολικές δηµόσιες δαπάνες: τρειςκατηγορίεςδηµοσίων δαπανών ηµόσιες δαπάνες (G) Μεταβιβαστικές πληρωµές

Διαβάστε περισσότερα

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΛΙΤΟΤΗΤΑΣ Μελέτη του ΔΝΤ για 17 χώρες του ΟΑΣΑ επισημαίνει ότι για κάθε ποσοστιαία μονάδα αύξησης του πρωτογενούς πλεονάσματος, το ΑΕΠ μειώνεται κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες και

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: ΑΙΤΙΑ & ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ. 8 Ιουνίου, 2012

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: ΑΙΤΙΑ & ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ. 8 Ιουνίου, 2012 Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: ΑΙΤΙΑ & ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ 8 Ιουνίου, 2012 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Διαστάσεις της κρίσης Γενεσιουργές Αιτίες & Συστημικές Αδυναμίες Προσπάθειες Επίλυσης Γιατί η ύφεση είναι τόσο βαθειά & παρατεταμένη;

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ (RSAI, ERSA) Οικονομική Κρίση και Πολιτικές Ανάπτυξης και Συνοχής 10ο Τακτικό Επιστημονικό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ. 1. Σύνθεση του δημόσιου χρέους

ΔΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ. 1. Σύνθεση του δημόσιου χρέους ΔΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ Οι παράγοντες που εγγυώνται την περαιτέρω ταχεία αποκλιμάκωση του δημοσίου χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ είναι δύο: από τη μία πλευρά η επιτυχία της δημοσιονομικής πολιτικής της κυβέρνησης που

Διαβάστε περισσότερα

Οι αυτόµατοι σταθεροποιητές είναι πολιτικές που τονώνουν ή «από-θερµαίνουν» την οικονοµία όταν αυτό είναι απαραίτητο χωρίς καµία µεταβολή πολιτικής.

Οι αυτόµατοι σταθεροποιητές είναι πολιτικές που τονώνουν ή «από-θερµαίνουν» την οικονοµία όταν αυτό είναι απαραίτητο χωρίς καµία µεταβολή πολιτικής. Για πολλούς οικονοµολόγους είναι προφανές ότι η οικονοµική πολιτική θα πρέπει να ασκείται ενεργητικά. Για παράδειγµα, υποστηρίζουν ότι οι υφέσεις είναι περίοδοι υψηλής ανεργίας, χαµηλών εισοδηµάτων και

Διαβάστε περισσότερα

Α Ν Α Κ Ο Ι Ν Ω Σ Η ΣΧΟΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΣΤΑΤ ΣΤΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑΤΑ ΤΗΣ ALPHA BANK ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΧΡΕΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΕΛΛΕΙΜΜΑ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ

Α Ν Α Κ Ο Ι Ν Ω Σ Η ΣΧΟΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΣΤΑΤ ΣΤΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑΤΑ ΤΗΣ ALPHA BANK ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΧΡΕΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΕΛΛΕΙΜΜΑ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 22 Ιουνίου 2012 Α Ν Α Κ Ο Ι Ν Ω Σ Η ΣΧΟΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΣΤΑΤ ΣΤΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑΤΑ ΤΗΣ ALPHA BANK ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΧΡΕΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΕΛΛΕΙΜΜΑ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ Η

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΑ ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΣΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ. ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ» (σελ. 196-206)

«ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΑ ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΣΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ. ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ» (σελ. 196-206) ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ & ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: ΑΝ. ΜΑΣΤΡΟΓΙΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ Χωρίζεται σε δύο μεγάλες περιοχές: -ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ -ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Η συμπεριφορά της οικονομικής μονάδας (καταναλωτής, νοικοκυριό, επιχείρηση, αγορά). Εξετάζει θέματα

Διαβάστε περισσότερα

Κανόνας Χρυσού. Διεθνής Μακροοικονομική Πολιτική (κεφ.18) Σύστημα κανόνα χρυσού: σε ποια χρονική περίοδο αναφέρεται; Λειτουργία του κανόνα χρυσού

Κανόνας Χρυσού. Διεθνής Μακροοικονομική Πολιτική (κεφ.18) Σύστημα κανόνα χρυσού: σε ποια χρονική περίοδο αναφέρεται; Λειτουργία του κανόνα χρυσού Κανόνας Χρυσού Διεθνής Μακροοικονομική Πολιτική (κεφ.18) Το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα 1870-1973 Βασικές αρχές λειτουργίας Ιστορικά (ποια περίοδο καλύπτει) Εξωτερική ισορροπία (ισοζύγιο πληρωμών ισοσκελισμένο)

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική Πολιτική Ι: Σταθερές Συναλλαγματικές Ισοτιμίες χωρίς Κίνηση Κεφαλαίου

Οικονομική Πολιτική Ι: Σταθερές Συναλλαγματικές Ισοτιμίες χωρίς Κίνηση Κεφαλαίου Κεφάλαιο 6 Οικονομική Πολιτική Ι: Σταθερές Συναλλαγματικές Ισοτιμίες χωρίς Κίνηση Κεφαλαίου 6.1 Σύνοψη Στο έκτο κεφάλαιο του συγγράμματος ξεκινάει η ανάλυση της μακροοικονομικής πολιτικής. Περιγράφονται

Διαβάστε περισσότερα

Δομή του δημοσίου χρέους στην Ελλάδα Σύνθεση και διάρκεια λήξης

Δομή του δημοσίου χρέους στην Ελλάδα Σύνθεση και διάρκεια λήξης Δομή του δημοσίου χρέους στην Ελλάδα Σύνθεση και διάρκεια λήξης Στην Ελλάδα η μη ρεαλιστική πρόβλεψη του ταμειακού ελλείμματος κατά το έτος 2009, εξαιτίας της υπερεκτίμησης των εσόδων και της αύξησης των

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομική. Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική. Αναπτύχθηκε ως ξεχωριστός κλάδος: Γιατί μελετάμε ακόμη την. Μακροοικονομική Θεωρία και

Μακροοικονομική. Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική. Αναπτύχθηκε ως ξεχωριστός κλάδος: Γιατί μελετάμε ακόμη την. Μακροοικονομική Θεωρία και Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική Εισαγωγή: με τι ασχολείται Ποια είναι η θέση της μακροοικονομικής σήμερα; Χρησιμότητα - γιατί μελετάμε την μακροοικονομική θεωρία; Εξέλιξη θεωρίας και σχέση με την πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

«Η πορεία της Ελλάδας. πριν και μετά το Μνημόνιο»

«Η πορεία της Ελλάδας. πριν και μετά το Μνημόνιο» ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Πτυχιακή εργασία «Η πορεία της Ελλάδας πριν και μετά το Μνημόνιο» Προπτυχιακή φοιτήτρια: ΝΙΚΙΑ ΕΛΕΝΗ Επιβλέπων καθηγητής: ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ-ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ-ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Ονοματεπώνυμο: Γαζώνας Θωμάς Αρ. μητρώου: 1207Μ065 Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών Κατεύθυνση: Διεθνής Πολιτική Οικονομία Μάθημα : Γεωπολιτική των Κεφαλαιαγορών Το σύστημα του Χρυσού

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 27. Ορισμός χρήματος

Κεφάλαιο 27. Ορισμός χρήματος Το Νομισματικό Σύστημα Κεφάλαιο 27 Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Ορισμός χρήματος Χρήμα είναιτοσύνολοτωνοικονομικών αξιών που οι άνθρωποι

Διαβάστε περισσότερα

7. Η θεωρία των άριστων νομισματικών περιοχών και οι αντιφάσεις της ευρωπαϊκής ενοποίησης

7. Η θεωρία των άριστων νομισματικών περιοχών και οι αντιφάσεις της ευρωπαϊκής ενοποίησης 7. Η θεωρία των άριστων νομισματικών περιοχών και οι αντιφάσεις της ευρωπαϊκής ενοποίησης 1. Ιστορική αναδρομή της Ευρωπαϊκής ενοποίησης 2. Η θεωρία των άριστων νομισματικών περιοχών 3. Είναι η ΕΕ μία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΘΝΗ ΤΡΑΠΕΖΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

ΔΙΕΘΝΗ ΤΡΑΠΕΖΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ενότητα 6: Διαχείριση Διεθνούς Δραστηριότητας Τραπεζών Μιχαλόπουλος Γεώργιος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες,

Διαβάστε περισσότερα

Οι δηµοσιονοµικές εξελίξεις στις χώρες της Ε.Ε Γιώργος Σταθάκης Το θέµα το όποιο θα ήθελα να θίξω στην σύντοµη αυτή παρέµβαση αφορά στην εικόνα που παρουσιάζουν οι προϋπολογισµοί των άλλων χωρών της Ε.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ;

Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ; Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ; Από την έναρξη της παγκόσμιας οικονομικής και χρηματοπιστωτικής κρίσης, η ΕΕ βρίσκεται αντιμέτωπη με χαμηλά επίπεδα επενδύσεων. Απαιτούνται

Διαβάστε περισσότερα

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ 1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ Το διάγραμμα κυκλικής ροής της οικονομίας (κεφ. 3, σελ. 100 Mankiw) Εισόδημα Υ Ιδιωτική αποταμίευση S Αγορά συντελεστών Αγορά χρήματος Πληρωμές συντελεστών

Διαβάστε περισσότερα

V. Η ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΤΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΟΙ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ

V. Η ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΤΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΟΙ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ V. Η ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΤΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΟΙ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ Η εισαγωγή του Ευρώ αναμένεται ότι θα εντείνει τις ανταγωνιστικές πιέσεις στον ευρωπαϊκό τραπεζικό χάρτη, θα επιταχύνει

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1 Οκτώβριος 2010 1. Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1 Η ελληνική οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια από τις μεγαλύτερες κρίσεις τις τελευταίες δεκαετίες. Κύρια χαρακτηριστικά της κρίσης

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες Μυρτώ - Σμαρώ Γιαλαμά Α.Μ.: 1207 Μ 075 Διεθνής Πολιτική Οικονομία Μάθημα: Γεωπολιτική των Κεφαλαιαγορών Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες 1. Τι είναι η παγκόσμια αγορά συναλλάγματος;

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13 «Η ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΤΟΚΙΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ» DERMOT McALEESE: «Οικονομική για Επιχειρησιακές Σπουδές»

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13 «Η ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΤΟΚΙΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ» DERMOT McALEESE: «Οικονομική για Επιχειρησιακές Σπουδές» ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ& ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Π.Μ.Σ: ΔΙΕΘΝΩΝ & ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: «ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ» ΔΙΔΑΣΚΩΝ: AΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΜΑΣΤΡΟΓΙΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αποταμίευση, Επένδυση και το Χρηματοπιστωτικό σύστημα

Αποταμίευση, Επένδυση και το Χρηματοπιστωτικό σύστημα Αποταμίευση, Επένδυση και το Χρηματοπιστωτικό σύστημα Κεφάλαιο 25 Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Το χρηματοπιστωτικό σύστημα Το χρηματοπιστωτικό

Διαβάστε περισσότερα

1. Τι γνωρίζετε για το θεσμό της ιδιωτικής ασφάλισης στη χώρα μας; Τι γνωρίζετε παγκοσμίως;

1. Τι γνωρίζετε για το θεσμό της ιδιωτικής ασφάλισης στη χώρα μας; Τι γνωρίζετε παγκοσμίως; 1. Τι γνωρίζετε για το θεσμό της ιδιωτικής ασφάλισης στη χώρα μας; Τι γνωρίζετε παγκοσμίως; Η ιδιωτική ασφάλιση βρίσκεται μπροστά σε μια νέα πραγματικότητα, διεκδικώντας ισχυρότερη θέση στο χρηματοπιστωτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 152 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III Η εκ των προτέρων αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του 3 ου ΚΠΣ µπορεί να πραγµατοποιηθεί µε τρόπους οι οποίοι

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη στην ιστοσελίδα Stockwatch

Συνέντευξη στην ιστοσελίδα Stockwatch Συνέντευξη στην ιστοσελίδα Stockwatch Συνέντευξη του Πανίκου Δημητριάδη, Διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου, που δόθηκε στις 25 Ιουνίου 2012 στην Ηρώ Ευθυμίου Ερ.: Η ένταξη στο μηχανισμό απειλεί

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση της Περιουσίας των Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης

Διαχείριση της Περιουσίας των Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης Διαχείριση της Περιουσίας των Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης 1. Εισαγωγή Οι προβλεπόμενες υψηλές χρηματοδοτικές ανάγκες του Ελληνικού συστήματος κοινωνικής ασφάλισης στο μέλλον καθιστούν επιτακτική την αποτελεσματική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΧΕ ΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ

ΠΡΟΣΧΕ ΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ ΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ Η επιβράδυνση του ρυθµού ανάπτυξης της παγκόσµιας οικονοµίας επηρεάζει άµεσα και τις χρηµαταγορές, οι οποίες χαρακτηρίζονται από έντονη µεταβλητότητα παρά τα αυστηρά δη- µοσιονοµικά µέτρα

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Ιστορική κρίση της αγοράς εργασίας ύψος της ανεργίας χωρίς ιστορικό προηγούμενο (22.6%) πολύ

Διαβάστε περισσότερα

Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών. Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012

Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών. Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012 Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012 Το διεθνές περιβάλλον επιδεινώνεται 2011 Νέα επιβράδυνση ανάπτυξης παγκόσµιας οικονοµίας στο δ τρίµηνο του

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2008-2013

ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2008-2013 NUNTIUS ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΕΠΕΥ ΤΜΗΜΑ ΜΕΛΕΤΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΕΩΝ ΤΗΛ: 210-3350599 ΦΑΞ: 210-3254846 E-MAIL: nunt12@otenet.gr WEBSITE: www.nuntius.gr Αθήνα, 31/03/2010 ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2008-2013

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e.gr Εισήγηση του Προέδρου του Οικονομικού Επιμελητηρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ. της 12.10.2015. για το σχέδιο δημοσιονομικού προγράμματος της ΙΣΠΑΝΙΑΣ

ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ. της 12.10.2015. για το σχέδιο δημοσιονομικού προγράμματος της ΙΣΠΑΝΙΑΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 12.10.2015 C(2015) 6892 final ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 12.10.2015 για το σχέδιο δημοσιονομικού προγράμματος της ΙΣΠΑΝΙΑΣ EL EL ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 12.10.2015 για το σχέδιο

Διαβάστε περισσότερα

11256/12 IKS/nm DG G1A

11256/12 IKS/nm DG G1A ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ Βρυξέλλες, 6 Ιουλίου 2012 (OR. en) 11256/12 UEM 211 ECOFIN 585 SOC 562 COMPET 430 ENV 526 EDUC 203 RECH 266 ENER 295 ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ Θέµα: ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ. ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ αρ.

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ. ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ αρ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ αρ. 30, ΙΟΥΝΙΟΣ 2010 ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Σύμφωνα με την έκθεση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου

Διαβάστε περισσότερα

Τα Οικονομικά. 6.1 Θεωρητικό πλαίσιο

Τα Οικονομικά. 6.1 Θεωρητικό πλαίσιο 6 Τα Οικονομικά 6.1 Θεωρητικό πλαίσιο Τα οικονομικά του Δημόσιου Τομέα ρυθμίζονται από τον Κρατικό Προϋπολογισμό κάθε έτους, στον οποίο προβλέπονται τα έσοδα από την φορολογία και υπολογίζονται τα ποσά

Διαβάστε περισσότερα

Η Νομισματική Προσέγγιση

Η Νομισματική Προσέγγιση Η Νομισματική Προσέγγιση Καθ. Γιώργος Αλογοσκούφης Η Νομισματική Προσέγγιση Βάση της νομισματικής προσέγγισης είναι το λεγόμενο νομισματικό υπόδειγμα, το οποίο προσδιορίζει τους παράγοντες που επηρεάζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Δημοσιονομικά στοιχεία για την περίοδο 2010 2013

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Δημοσιονομικά στοιχεία για την περίοδο 2010 2013 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 13 Οκτωβρίου 2014 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Δημοσιονομικά στοιχεία για την περίοδο 2010 2013 H Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) ανακοινώνει τα δημοσιονομικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

GREEK AMERICAN NEWS AGENCY. COM

GREEK AMERICAN NEWS AGENCY. COM ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΤΟ ΒΕΡΟΛΙΝΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ Βερολίνο, 6/5/2010 Αρ. πρωτ. Φ. 2705/2146 Προς: ΥΠΕΞ Β4 Δ/νση Kοιν.: ΥΠΕΞ - Δ.Γ. κ. ΥΦΥΠΕΞ - Γρ. κ. Γ.Γ. Δ.Ο.Σ. & Α.Σ. - Γρ.

Διαβάστε περισσότερα

Λευκωσία, 10 Ιουλίου 2015. Frank Hoffer, Bureau for Workers Activities

Λευκωσία, 10 Ιουλίου 2015. Frank Hoffer, Bureau for Workers Activities Μηχανισμός καθορισμού των μισθών στην προσδοκόμενη επανενωμένη Κύπρο Οι οικονομικές επιπτώσεις των ελάχιστων μισθών και της συλλογικής διαπραγμάτευσης : Ένα αμφισβητούμενο πεδίο Λευκωσία, 10 Ιουλίου 2015

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΗΜΕΡΙΑ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ. www.kas.de

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΗΜΕΡΙΑ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ. www.kas.de ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΗΜΕΡΙΑ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ www.kas.de ΣΕΛΊΔΑ 2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ 3 ΠΡΟΟΙΜΙΟ 3 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ 1. Κανονιστικό πλαίσιο του

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Σημίτης Ομιλία στην εκδήλωση για την αίτηση ένταξης της Ελλάδας στο Ευρώ

Κώστας Σημίτης Ομιλία στην εκδήλωση για την αίτηση ένταξης της Ελλάδας στο Ευρώ Κώστας Σημίτης Ομιλία στην εκδήλωση για την αίτηση ένταξης της Ελλάδας στο Ευρώ Ζάππειο Μέγαρο, Αθήνα, 9 Μαρτίου 2000 Σήμερα είναι μια ιστορική στιγμή για την χώρα. Η αίτηση ένταξης στην ΟΝΕ σηματοδοτεί

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία

Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία Οι μακροοικονομικές προβλέψεις για την ανάπτυξη της κυπριακής οικονομίας έχουν αναθεωρηθεί σημαντικά προς τα κάτω τόσο για το 2012 όσο και για το

Διαβάστε περισσότερα

Χρηματοδότηση σε αρχικό στάδιο ανάπτυξης: μια γενική προσέγγιση

Χρηματοδότηση σε αρχικό στάδιο ανάπτυξης: μια γενική προσέγγιση Χρηματοδότηση σε αρχικό στάδιο ανάπτυξης: μια γενική προσέγγιση (βασισμένη στο μοντέλο στρατηγικής που αναπτύχθηκε για το έργο SEED REG) Ε.Κ.Ε.Τ.Α. Εθνικό Κέντρο Έρευνας & Τεχνολογικής Ανάπτυξης Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση Α.1 (α) (β) www.arnos.gr info@arnos.co.gr

Ερώτηση Α.1 (α) (β) www.arnos.gr info@arnos.co.gr Ερώτηση Α.1 Σε μια κλειστή οικονομία οι αγορές αγαθών και χρήματος βρίσκονται σε ταυτόχρονη ισορροπία (υπόδειγμα IS-LM). Να περιγράψετε και να δείξετε διαγραμματικά το πώς θα επηρεάσει την ισορροπία των

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΒΑΝΙΑ Οικονομία & Εξωτερικό Εμπόριο

ΑΛΒΑΝΙΑ Οικονομία & Εξωτερικό Εμπόριο ΑΛΒΑΝΙΑ Οικονομία & Εξωτερικό Εμπόριο Ιανουάριος Σεπτέμβριος 2008 Υπεύθυνος Έκδοσης: Χρήστος Φαρµάκης-Συµβουλος ΟΕΥ Α Επιµέλεια:Σπυρίδων Οικονόµου, Γραµµατέας ΟΕΥ Α - Sonila-Sofia Kisi Πρεσβεία της Ελλάδας

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της ευρωπαϊκής κεντρικής τράπεζας και οι επιπτώσεις στην χρηματοπιστωτική πολιτική της ευρωζώνης. Δήμητρα Παπακωνσταντίνου ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ 6575

Ο ρόλος της ευρωπαϊκής κεντρικής τράπεζας και οι επιπτώσεις στην χρηματοπιστωτική πολιτική της ευρωζώνης. Δήμητρα Παπακωνσταντίνου ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ 6575 Ο ρόλος της ευρωπαϊκής κεντρικής τράπεζας και οι επιπτώσεις στην χρηματοπιστωτική πολιτική της ευρωζώνης. Δήμητρα Παπακωνσταντίνου ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ 6575 Ευρωπαϊκή κεντρική τράπεζα Η ΕΚΤ ιδρύθηκε το 1998 και

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα Ομίλου Εθνικής Τράπεζας

Αποτελέσματα Ομίλου Εθνικής Τράπεζας Αποτελέσματα Ομίλου Εθνικής Τράπεζας A Εξάμηνο 2008 Αθήνα, 28 Αυγούστου 2008 σε εκατ. Α 6μηνο 2008 Α 6μηνο 2007 Δ Καθαρά κέρδη μετόχων ΕΤΕ * 835 724 +15% Καθαρά κέρδη από εγχώριες δραστηριότητες 510 478

Διαβάστε περισσότερα

Σε σύγκριση με τις περισσότερες άλλες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, η Πολωνία αναμένεται να γνωρίσει ήπια ύφεση.

Σε σύγκριση με τις περισσότερες άλλες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, η Πολωνία αναμένεται να γνωρίσει ήπια ύφεση. IMF Survey ΕΛΕΓΧΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Πολωνία: Ένα φωτεινό σημείο στην πληγείσα από την ύφεση Ευρώπη Ευρωπαϊκό τμήμα του ΝΤ 13 Αυγούστου 2009 Εργοστάσιο στο Rzeszow, Πολωνία, όπου η εγχώρια οικονομία είναι

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Οικονομική και Παγκόσμια Οικονομία ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ

Διεθνής Οικονομική και Παγκόσμια Οικονομία ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Διεθνής Οικονομική και Παγκόσμια Οικονομία ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Διεθνής Οικονομική 1. Διεθνές εμπόριο, Διεθνής Εμπορική Πολιτική και Διεθνείς Εμπορικές Συμφωνίες και Θεσμοί 2. Μακροοικονομική Ανοικτών

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά Επίπεδα Τιμών και Συναλλαγματικές Ισοτιμίες. Μακροχρόνιοι Προσδιοριστικοί Παράγοντες των Συναλλαγματικών Ισοτιμιών

Σχετικά Επίπεδα Τιμών και Συναλλαγματικές Ισοτιμίες. Μακροχρόνιοι Προσδιοριστικοί Παράγοντες των Συναλλαγματικών Ισοτιμιών Σχετικά Επίπεδα Τιμών και Συναλλαγματικές Ισοτιμίες Μακροχρόνιοι Προσδιοριστικοί Παράγοντες των Συναλλαγματικών Ισοτιμιών 1 Ισοτιµία Δολαρίου Στερλίνας, 1870-2011 $6.00$$ $5.00$$ $4.00$$ $3.00$$ $2.00$$

Διαβάστε περισσότερα

Το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα. Από το Διμεταλλισμό στο Ευρώ

Το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα. Από το Διμεταλλισμό στο Ευρώ Το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Από το Διμεταλλισμό στο Ευρώ Το Τρίληµµα των Ανοικτών Οικονοµιών 1. Σταθερότητα και Ελεγχος Συναλλαγματικής Ισοτιμίας 2. Χρήση Νομισματικής Πολιτικής για Εσωτερική Ισορροπία

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία υπουργού Οικονομικών και Προέδρου του ECOFIN Γ.Στουρνάρα. Πέμπτη, 10.04.2014. Ημέρα Ανταγωνισμού- Εναρκτήρια Ομιλία

Ομιλία υπουργού Οικονομικών και Προέδρου του ECOFIN Γ.Στουρνάρα. Πέμπτη, 10.04.2014. Ημέρα Ανταγωνισμού- Εναρκτήρια Ομιλία Ομιλία υπουργού Οικονομικών και Προέδρου του ECOFIN Γ.Στουρνάρα Πέμπτη, 10.04.2014 Ημέρα Ανταγωνισμού- Εναρκτήρια Ομιλία Επίτροπε, Υπουργοί, αγαπητοί σύνεδροι Με μεγάλη χαρά και ικανοποίηση σας καλωσορίζουμε

Διαβάστε περισσότερα

«ΣΥΜΦΩΝΟ ΣΤΑΘΕΡΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ» ΌΛΑ ΞΕΚΙΝΗΣΑΝ...

«ΣΥΜΦΩΝΟ ΣΤΑΘΕΡΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ» ΌΛΑ ΞΕΚΙΝΗΣΑΝ... «ΣΥΜΦΩΝΟ ΣΤΑΘΕΡΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ» ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Μπιτζένης Αριστείδης ΌΛΑ ΞΕΚΙΝΗΣΑΝ... 21/3/1971 πειραματικά ΟΝΕ, 1η φάση 1971-74, κρατική παρέμβαση στη διακύμανση έναντι του δολαρίου Άμεσα νομισματική

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝOMIKA ΓΙΑ ΔΙΕΥΘΥΝΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ

ΟΙΚΟΝOMIKA ΓΙΑ ΔΙΕΥΘΥΝΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Διοίκηση και Διαχείριση Οικονομικών Μονάδων & Οργανισμών (ΔΔΟΜΟ)» με κατεύθυνση τη "Στρατηγική Διοίκηση" Θεματική Ενότητα 2 ΟΙΚΟΝOMIKA ΓΙΑ ΔΙΕΥΘΥΝΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ Ακαδημαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

Μπορείτε να αγοράσετε και να πωλήσετε μερίδια σε καθημερινή βάση(εργάσιμες ημέρες του Λουξεμβούργου και Ελλάδας).

Μπορείτε να αγοράσετε και να πωλήσετε μερίδια σε καθημερινή βάση(εργάσιμες ημέρες του Λουξεμβούργου και Ελλάδας). Στόχοι και Επενδυτική Πολιτική Προφίλ Κινδύνου και Απόδοσης ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΕΠΕΝΔΥΤΕΣ Το παρόν έγγραφο σας παρέχει βασικές πληροφορίες για τους επενδυτές σχετικά με αυτό το αμοιβαίο κεφάλαιο.

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία

Κεφάλαιο 5. Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία Κεφάλαιο 5 Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία Περίγραμμα κεφαλαίου Ισοζύγιο Πληρωμών Ισορροπία της αγοράς αγαθών σε μια ανοικτή οικονομία Αποταμίευση και επένδυση σε μια μικρή ανοικτή οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα Α Τριμήνου 2012

Αποτελέσματα Α Τριμήνου 2012 Αποτελέσματα Α Τριμήνου 2012 Ανακεφαλαιοποίηση 4δισ. από το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας με το Δείκτη Συνολικής Κεφαλαιακής Επάρκειας να διαμορφώνεται στο 9,0% και αντίστοιχη βελτίωση της ρευστότητας

Διαβάστε περισσότερα

5. Tο προϊόν και η συναλλαγματική ισοτιμία βραχυχρόνια

5. Tο προϊόν και η συναλλαγματική ισοτιμία βραχυχρόνια 5. Tο προϊόν και η συναλλαγματική ισοτιμία βραχυχρόνια 1. Οι προσδιοριστικοί παράγοντες της συνολικής ζήτησης 2. H βραχυχρόνια ισορροπία στην αγορά προϊόντος 3. Η βραχυχρόνια ισορροπία στην αγορά περιουσιακών

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη στην εφημερίδα ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

Συνέντευξη στην εφημερίδα ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ Συνέντευξη στην εφημερίδα ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ Συνέντευξη του Πανίκου Δημητριάδη, Διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου, που δόθηκε στις 14 Μαρτίου 2014 στον Μιχάλη Περσιάνη Ερ.: Σήμερα η οικονομία προσβλέπει

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής

Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής Ηλίας Κικίλιας Διευθυντής Ερευνών Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική Πολιτική ΙI: Σταθερές Συναλλαγματικές Ισοτιμίες με Κίνηση Κεφαλαίου

Οικονομική Πολιτική ΙI: Σταθερές Συναλλαγματικές Ισοτιμίες με Κίνηση Κεφαλαίου Κεφάλαιο 7 Οικονομική Πολιτική ΙI: Σταθερές Συναλλαγματικές Ισοτιμίες με Κίνηση Κεφαλαίου 7.1 Σύνοψη Στο έβδομο κεφάλαιο του συγγράμματος συνεχίζεται η ανάλυση της μακροοικονομικής πολιτικής σε μια ανοικτή

Διαβάστε περισσότερα

Πραγματοποιείται με την κατάταξη των στοιχείων κατά κατηγορίες για μια σειρά ετών. Η σύγκριση των στοιχείων με παρελθόντα στοιχεία αυξάνει την

Πραγματοποιείται με την κατάταξη των στοιχείων κατά κατηγορίες για μια σειρά ετών. Η σύγκριση των στοιχείων με παρελθόντα στοιχεία αυξάνει την Πραγματοποιείται με την κατάταξη των στοιχείων κατά κατηγορίες για μια σειρά ετών. Η σύγκριση των στοιχείων με παρελθόντα στοιχεία αυξάνει την χρησιμότητα και εμφανίζει την φύση και τις τάσεις των τρεχουσών

Διαβάστε περισσότερα

Economics Weekly Alert

Economics Weekly Alert Economics Weekly Alert 25 Απριλίου 2014 Αναβαθμίσεις από Standard and Poor s και Fitch Ένας από τους σημαντικότερους στόχους της οικονομικής πολιτικής της κυβέρνησης είναι η επάνοδος της Κυπριακής Δημοκρατίας

Διαβάστε περισσότερα

Επίδραση νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής στη συναθροιστική ζήτηση

Επίδραση νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής στη συναθροιστική ζήτηση Επίδραση νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής στη συναθροιστική ζήτηση Κεφάλαιο 32 Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας. Συναθροιστική ζήτηση

Διαβάστε περισσότερα

Βασικά θέματα προς συζήτηση:

Βασικά θέματα προς συζήτηση: ΕΝΟΤΗΤΑ 8. ΚΟΙΝΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ, ΚΟΙΝΗ ΑΜΥΝΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ Βασικά θέματα προς συζήτηση: Η ανάπτυξη της Κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας Η λήψη των αποφάσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ L 247/38 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 18.9.2013 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΑ ΓΡΑΜΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ της 30ής Ιουλίου 2013 που τροποποιεί την κατευθυντήρια γραμμή ΕΚΤ/2011/23

Διαβάστε περισσότερα

Η χρηματοδότηση των Διευρωπαϊκών Δικτύων

Η χρηματοδότηση των Διευρωπαϊκών Δικτύων Η χρηματοδότηση των Διευρωπαϊκών Δικτύων Τα Διευρωπαϊκά Δίκτυα (ΔΕΔ) χρηματοδοτούνται εν μέρει από την Ευρωπαϊκή Ένωση και εν μέρει από τα κράτη μέλη. Η χρηματοδοτική ενίσχυση της ΕΕ λειτουργεί ως καταλύτης,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Μάθημα 6 Χρήμα και Τράπεζες Ορισμός χρήματος! Χρήμα είναι το σύνολο των οικονομικών αξιών που οι άνθρωποι χρησιμοποιούν σε καθημερινή βάση για την αγορά αγαθών και υπηρεσιών

Διαβάστε περισσότερα

10 χρόνια από την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση: διδάγματα και προοπτικές

10 χρόνια από την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση: διδάγματα και προοπτικές Europe at Schools through Art and Simulation (EuropeStARTS) 11 Μαΐου 2014 10 χρόνια από την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση: διδάγματα και προοπτικές Ευαγόρας Λ. Ευαγόρου Λέκτορας

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13

Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13 Περιεχόμενα Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Οι διεθνείς συναλλαγές και τα συγκριτικά πλεονεκτήματα... 17 Ι. Η αρχή των συγκριτικών πλεονεκτημάτων... 17 Α. Κόστος εργασίας και εξειδικεύσεις...

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση για το Δολάριο 1ο Τρίμηνο 2013. Των Jamie Saettele, Senior Technical Strategist και David Rodriguez, Quantitative Strategist

Ανάλυση για το Δολάριο 1ο Τρίμηνο 2013. Των Jamie Saettele, Senior Technical Strategist και David Rodriguez, Quantitative Strategist Ανάλυση για το Δολάριο 1ο Τρίμηνο 2013 Των Jamie Saettele, Senior Technical Strategist και David Rodriguez, Quantitative Strategist Δολάριο: Γεμάτο προκλήσεις το α τρίμηνο του 2013 Των Jamie Saettele,

Διαβάστε περισσότερα

Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1 Ομάδα Α Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Η συνολική παραγωγή µιας χώρας µελετάται από τη µικροοικονοµία.

Διαβάστε περισσότερα

Κρίση της Ευρωζώνης και Παγκοσμιοποίηση

Κρίση της Ευρωζώνης και Παγκοσμιοποίηση Κρίση της Ευρωζώνης και Παγκοσμιοποίηση Χριστόφορος Σαρδελής Αθήνα, 23 Μαίου 2011 Once upon a time We had a Dream Το ΕΥΡΩ εισήχθη σαν μετεξέλιξη του ασταθούς ERM και ήταν σημαντικό βήμα για την Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Νέο Πρόγραμμα Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Ο οδικός χάρτης για την ανασυγκρότηση της Ελλάδας

Νέο Πρόγραμμα Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Ο οδικός χάρτης για την ανασυγκρότηση της Ελλάδας Νέο Πρόγραμμα Σταθερότητας και Ανάπτυξης Ο οδικός χάρτης για την ανασυγκρότηση της Ελλάδας Περιεχόμενα Το πλαίσιο της πολιτικής μας Μακροοικονομικό περιβάλλον και προβλέψεις Μεσοπρόθεσμες δημοσιονομικές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Θέμα: Έκθεση της Τράπεζας της Ελλάδος για τη Νομισματική Πολιτική 2014-15

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Θέμα: Έκθεση της Τράπεζας της Ελλάδος για τη Νομισματική Πολιτική 2014-15 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Αθήνα, 17 Ιουνίου 2015 Θέμα: Έκθεση της Τράπεζας της Ελλάδος για τη Νομισματική Πολιτική 2014-15 Υποβλήθηκε σήμερα στην Πρόεδρο της Βουλής των Ελλήνων και το Υπουργικό Συμβούλιο η Έκθεση της

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Ισοζύγιο πληρωµών

3.2 Ισοζύγιο πληρωµών 3 Ισοζύγιο πληρωµών 3.1 Εισαγωγή ιεθνή οικονοµία Ύφεση στην Γερµανία οικονοµίες του Ευρώ Αυξηση των αµερικανικών επιτοκίων διεθνή επιτόκια και δολάριο($) Χρηµατοοικονοµική κρίση στην Ασία Ανοιχτή οικονοµία

Διαβάστε περισσότερα

3. κοινή/ ενιαία / εσωτερική /ενοποιημένη αγορά με ελεύθερη κυκλοφορία του κεφαλαίου, των ατόμων/εργατών, των εμπορευμάτων, και των υπηρεσιών

3. κοινή/ ενιαία / εσωτερική /ενοποιημένη αγορά με ελεύθερη κυκλοφορία του κεφαλαίου, των ατόμων/εργατών, των εμπορευμάτων, και των υπηρεσιών Πλεονεκτήματα από το να είσαι μέλος της ΕΕ 1. πολιτική, οικονομική και κοινωνική σταθερότητα (αβέβαιη αλλά αναμενόμενη) σε μακροοικονομικό επίπεδο, και σε επίπεδο (τοπικής) νομισματικής κυκλοφορίας 2.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗΣ 2014-2020

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗΣ 2014-2020 ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΆ ΕΡΓΑΛΕΊΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΉ ΣΥΝΟΧΉΣ 2014-2020 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗΣ 2014-2020 Οι νέοι κανόνες και η νομοθεσία που διέπουν τον επόμενο γύρο επένδυσης από την πολιτική συνοχής της ΕΕ για την περίοδο

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος των κεντρικών τραπεζών και ο κοινωνικός διάλογος υπό το φως της χρηματοοικονομικής κρίσης

Ο ρόλος των κεντρικών τραπεζών και ο κοινωνικός διάλογος υπό το φως της χρηματοοικονομικής κρίσης Ο ρόλος των κεντρικών τραπεζών και ο κοινωνικός διάλογος υπό το φως της χρηματοοικονομικής κρίσης Ομιλία του Αθανάσιου Ορφανίδη, Διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου, στο XII Συνέδριο της Επιτροπής

Διαβάστε περισσότερα